Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2007 1240634 1113222 2026-09-13T07:18:30Z RomkeHoekstra 10582 Dit artikel is oanmakke foar it doarp en de gemeente. No is it in artikel oer it doarp. De gemeente kriget in eigen artikel. 1240634 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Tubbergen | ôfbylding = 2026 Sint-Pankratsiusbasilyk fan Tubbergen.jpg | ôfbyldingstekst = Sint-Pankratsiusbasilyk | flagge = | wapen = | lân = [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Oerisel]] | boargemaster = | stedsyndieling = | gemeenteyndieling = [[Tubbergen (gemeente)|Tubbergen]] | ynwennertal = {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Tubbergen}} <small>({{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|TXT=Year}})</small><ref>Sintraal Buro foar de Statistyk, 2023.</ref> | oerflak = 17,67 km²,<br>dêrfan lân 17,62 km²<br>dêrfan wetter 0,04 km² | befolkingstichtens = | stêdekloft = | hichte = | stifting = | ferkearsieren = | postkoade = 7651 | netnûmer = 0546 | tiidsône = | simmertiid = | koördinaten = | webside = | mapname = Oerisel | mapwidth = | lat_deg = 52 | lat_min = 24 | lat_sec = 00 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 46 | lon_sec = 00 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = }} {{Of|it doarp Tubbergen|de gemeente Tubbergen|Tubbergen (gemeente)}} '''Tubbergen''' (Nedersaksysk: ''Tubbe'', ''Tubbege'', ''Tubbig'' en ''Tubbarng'n'' is in doarp yn it noarden fan [[Twinte]] yn 'e Nederlânske provinsje [[Oerisel]]. It is ek it haadplak fan 'e [[Tubbergen (gemeente)|gemeente mei deselde namme]]. Tubbergen hat {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Tubbergen}} {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|TXT=Year}}) ynwenners. == Namme == In faak foarkommende ferklearring foar de namme Tubbergen is dat dy 'tusken de bergen' betsjut. It is lykwols net dúdlik oft dy ferklearring wol doocht. De namme waard yn it ferline ek skreaun as ''Tubberg'', ''Tuberghe'' en ''Ubbergen''. == Kultuer == [[Ofbyld:20060703 Schaepman beeld Tubbergen.jpg|thumb|left|Mgr. Herman Schaepman.]] * De [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolike]] [[Sint-Pankratsiusbasilyk (Tubbergen)|Sint-Pankratsiusbasilyk]] bestiet út in swiere [[gotyk|goatyske]] toer en in [[neogotyk|neogoatysk]] [[Skip (tsjerke)|skip]] neffens ûntwerp fan [[Alfred Tepe]]. De tsjerke hat brânskildere [[glês-yn-leadrút|glês-yn-leadruten]], makke troch fiif generaasjes fan 'e glêskersfamylje Nicolas. Op 5 jannewaris 2000 waard de tsjerke troch paus [[Jehannes Paulus II]] ferheft ta [[basilyk]]. * Oan 'e râne fan Tubbergen, boppe op 'e Tubbergske [[Ies (geografy)|Ies]], stiet sûnt 1927 it stânbyld fan mgr. dr. [[Herman Schaepman|Schaepman]]. It is in wurk fan 'e byldhouwer [[August Falise]]. == Evenminten == * Alle jierren wurdt it keunstbarren "Glasrijk Tubbergen" holden. * De Tubbergske Folks- en Skuttersfeesten wurde alle jierren yn it twadde wykein fan septimber organisearre. Dêrby wurdt de skutter dy't de houten fûgel fan in mêst sjit ta Skutterskening fan Tubbergen kroand. * [[Rock am Esch]] is in muzykfestival dat yn it lêste wykein fan augustus holden wurdt. Op dat festival trede bands út de regio en fan dêrbûten op; it festival lûkt inkelde tûzenen besikers. == Ofbylden == <gallery mode="nolines" widths="150" heights="150" perrow="4"> Tubbergen, glêskeunst foar it gemeentehûs.jpg|Gemeentehûs. Tubbergen, riedshûs.jpg|Alde riedshûs. Tubbergen, protestantske tsjerke.jpg|Protestantske tsjerke. </gallery> {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tubbergen}} }} {{GemeenteTubbergen}} [[Kategory:Plak yn Tubbergen]] [[Kategory:Gemeente yn Oerisel]] hjhd04txyxus66ydzg6jzoo5edb10q3 0 2563 1240630 1209753 2026-09-13T06:00:44Z Kening Aldgilles 167 1240630 wikitext text/x-wiki {{Net te betiizjen|de organisaasje '''[[De Fryske Beweging]]''', foarhinne bekend as Ried fan de Fryske Beweging}} De '''Fryske Beweging''' hâldt yn it hiel fan stribjen en organisaasjes dy't rjochte binne op it fuortbestean en ûntjaan fan it eigen Fryske folkskarakter en de [[Fryske taal]]. Ta de Fryske Beweging kinne alle persoanen en ynstânsjes rekkene wurde dy't har ynsette of ynsetten hawwe foar it behâld en fersterkjen fan de [[Frysk|Fryske]] [[taal]] en [[kultuer]]. Foar guon bewegers hâlde en hâldt dat tagelyk in stribjen yn nei (mear) ûnôfhinklikheid fan it sintrale Nederlânske gesach. == It begjin == [[Ofbyld:Gysbert Japix portrait by Matthijs Harings.tif|thumb|Gysbert Japiks troch [[Matthijs Harings]].]] Hoewol't der yn de 17e iuw noch gjin organisearre Fryske Beweging yn de lettere betsjutting bestie, wie der wol in lytse rûnte fan skriuwers, gelearden, útjouwers en bestjoerders dy't it Frysk as skriuw- en kultuertaal brûkten of de bestudearring dêrfan stimulearren. Kultuerhistoarisy [[Willem Frijhoff]] en [[Marijke Spies]] sprekke foar de jierren om 1640 sels fan in Frysk-literêre beweging, dy't ferbûn wie mei de rûnten om it Fryske stedhâlderlike hof yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. Neffens harren spilen sawol it hof as de regionale boargerlike elite in rol yn it ûntwikkeljen fan in eigen Fryske identiteit njonken de dominante Hollânske kultuer.<ref name="FrijhoffSpies">Willem Frijhoff en Marijke Spies, ''1650. Bevochten eendracht'', 2e printinge, Sdu Uitgevers, De Haach 2000, s. 230–231. ISBN 90-12-08721-3.</ref> Yn dat fermidden krige it wurk fan [[Gysbert Japiks]] (1603–1666) syn plak. Syn earste printe Fryske wurk, de ''[[Friessche Tjerne]]'', waard yn 1640 útjûn troch de Ljouwerter printer en útjouwer [[Claude Fonteyne]]. It is net bekend wêrom't Japiks, dy't earder ek yn it Nederlânsk skreau, foar it Frysk keas; yn de literatuerskiednis wurdt as mooglikheid neamd dat Fonteyne him dêrta oantrune hat. It súkses fan de ''Tjerne'' hat yn alle gefallen bydroegen oan Japiks syn kar om fierder yn it Frysk te skriuwen.<ref name="Oppewal36">Teake Oppewal e.o. (red.), ''Zolang de wind van de wolken waait. Geschiedenis van de Friese literatuur'', Bert Bakker, Amsterdam 2006, s. 36–38.</ref> Fonteyne brocht Japiks ek yn kontakt mei de artistike kultuer om it Fryske hof hinne.<ref>Ph.H. Breuker, besprutsen yn ''Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde'', jrg. 108 (1992), s. 69; sjoch ek Oppewal e.o., ''Zolang de wind van de wolken waait'', s. 37–38.</ref> [[Ofbyld:Simon Abbes Gabbema (1628-88). Geschiedschrijver van Friesland te Leeuwarden, SK-A-4601.jpg|thumb|left|[[Simon Abbes Gabbema]] kin beskôge wurde as in iere foarrinner fan de Fryske Beweging, dy't as gelearde, skiedskriuwer en útjouwer it Frysk as literêre en histoaryske kultuertaal befoardere.]] Fan grut belang wie fierder de gelearde en dichter [[Simon Abbes Gabbema]] (1628–1688). Dy socht yn 1654 kontakt mei Japiks en behelle him yn syn rûnte fan dichters en gelearden.<ref>Teake Oppewal e.o. (red.), ''Zolang de wind van de wolken waait. Geschiedenis van de Friese literatuur'', Bert Bakker, Amsterdam 2006, s. 37.</ref> Gabbema waard yn 1659 beneamd ta lânskipskiedskriuwer fan Fryslân. Yn syn wurk wiene de Fryske taal en de Fryske âldheid nau mei de eigentiidske Fryske identiteit ferbûn.<ref name="FrijhoffSpies" /> Yn 1681 besoarge er in útwreide twadde printinge fan Japiks syn ''[[Friesche Rymlerye]]''. Dêryn naam hy net allinnich noch net earder printe wurk en brieven fan Japiks op, mar ek in Fryske grammatika, in ferhanneling oer Fryske lettertekens en Aldfryske teksten. Dêrmei waard it Frysk net allinnich as literêre taal, mar ek as objekt fan taalkundige en histoaryske stúdzje presintearre.<ref>Karel Porteman en Mieke B. Smits-Veldt, ''Een nieuw vaderland voor de muzen. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1560–1700'', Bert Bakker, Amsterdam 2008, s. 513. ISBN 978-90-351-3029-6.</ref> Om Gabbema hinne stiene ek oare foaroansteande Friezen dy't yn it foarwurk fan de ''Friesche Rymlerye'' foar de Fryske taal opkamen. [[Isaac de Schepper]] (1638–1688), sekretaris fan de [[Steaten fan Fryslân]] en letter grytman fan [[Achtkarspelen]], wie in goede freon fan Gabbema. Yn syn lofgedicht by de útjefte fan 1681 ferbûn er de Fryske memmetaal mei de tradisjonele Fryske frijheid en stelde er dat Japiks de ferwaarleazge taal wer ta bloei brocht hie.<ref>Isaac de Schepper, “Isaac de Schepper, Grietman over Acht Karspelen, Wenscht geluk ende heil aan sijn vrund Simon Abbes Gabbema”, yn: Gysbert Japicx, ''Friesche rymlerye'', Ljouwert 1681, s. XVII–XIX.</ref> Ek de dichter [[Adriaan Tymens]] priizge yn itselde foarwurk de Fryske ''spraak-kunst'' en Gabbema syn krewearjen om it wurk fan Japiks op 'e nij ûnder de oandacht te bringen.<ref>Adriaan Tymens, “Op de Friesche Rymeleryen”, yn: Gysbert Japicx, ''Friesche rymlerye'', Ljouwert 1681, s. XX.</ref> It gie hjir noch net om in organisearre taalbeweging, mar wol om in gelearde en literêre rûnte dêr't it Frysk bewust kulturele en histoaryske wearde takend waard. Dy belangstelling ferdwûn nei de dea fan Gabbema net hielendal. De taalkundige en skoalrektor [[Johannes Hilarides]] (1649–1725) skreau sawol yn it Frysk as yn it Hylpersk en hold him mei de Fryske taal en har dialekten dwaande. Yn 1687 skreau er in Frysk fers ûnder in nij portret fan Gysbert Japiks, en yn 1687–1688 makke er oanfollingen op in samling Fryske sprekwurden fan Gabbema. Yn syn net printe ''Naamspooringen van het platte Friesch'' bestudearre er de Fryske wurdskat, etymology en grammatika. Hilarides stelde tagelyk fêst dat it Frysk yn syn tiid te min gebrûk en maatskiplik oansjen hie.<ref>A. Feitsma, “Johannes Hilarides as frysk taelkundige”, ''Handelingen van het Nederlands Filologencongres'' 27 (1962), s. 167–168.</ref> De kulturele en taalkundige aktiviteiten fan Japiks, Gabbema en harren fermidden kinne dêrom sjoen wurde as in iere foarrinner fan de lettere Fryske Beweging. Fan in duorsume organisearre beweging wie lykwols noch gjin sprake. Yn de 18e iuw bleau de belangstelling foar it Frysk benammen bestean yn lytse literêre en gelearde fermiddens. Earst oan 'e ein fan dy iuw en yn it begjin fan de 19e iuw ûntstie mei ûnder oaren [[Everwinus Wassenbergh]] in nije, mear gearhingjende belangstelling foar de Fryske taal en literatuer.<ref>Teake Oppewal e.o. (red.), ''Zolang de wind van de wolken waait. Geschiedenis van de Friese literatuur'', Bert Bakker, Amsterdam 2006, haadstik 3, benammen s. 48–50.</ref> == De earste organisearre beweging == Op [[27 septimber]] [[1827]] waard troch [[Franciscus Binkes]], [[Hendrik Amersfoordt]] en [[Freerk Fontein]] it [[Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde]] oprjochte, in Genoatskip, seker yn de begjintiid, fan wat men de 'hegerein' neamme kin. Ek [[Eeltsje Halbertsma]] waard lid, mar yn [[1834]] betanke er as lid. De reden skreau er oan syn broer Joast: "Es gibt Narren aller Art", en hy woe dêr net ien fan wêze. It Frysk waard troch it Genoatskip dan wol bestudearre, fiertaal wie it by harren yn dy begjinjierren út of yn net. Ek it sûnt [[1839]] ferskinende (en noch altyd besteande) tydskrift "De Vrije Fries" wie foar it meastepart yn it Hollânsk. Wol binne der foar de tiid fan de "De Vrije Fries" noch in seistal nûmers fan in "Friesch Jierboeckjen" ferskynd. Op [[14 septimber]] [[1844]] waard yn 'Het Gouden Wagentje' oan de [[Nijstêd (Ljouwert)|Nijstêd]] te [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] troch [[Harmen Sytstra]], [[Tiede Dykstra]] en [[Jacobus van Loon]] it [[Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse]] oprjochte. Dit selskip, ek wol it ''Selskip 1844'' of ''Ald Selskip'' neamd, wie mear woartele yn 'e mienskip. Har oanhing bestie meast út middenstânslju, lju fan de liberale boargerij en de doarpsyntelligentsia: dûmnys en skoalmasters. De bruorren Halbertsma bringe mei har [[Rimen en Teltsjes]] it skreaune Frysk wer ûnder de minsken. Botte polityk is it dan noch net, al sjocht [[Sjoerd van der Schaaf]] yn it artikel "The origin of the Germanic and Scandinavian languages: diversity in unity" fan de hân fan Joast Halbertsma wol in politike stellingname: "Hjir is in [[federalisme|federalist]] oan it wurd" is syn konklúzje en fierder "de folken moatte harren yn al har eigenaerdigens en har ûnderskate talen ûntjaen kinne".<ref>sitaat út: ''Skiednis fan de Fryske Biweging'', side 61, [[Sjoerd van der Schaaf]] ([[1977]]).</ref> Op in breed droegen politike beweging, lit stean partijfoarming, is dan lykwols noch gjin sicht. Krekt yn dy tiid dat de grip fan de sintrale machthawwers op Fryslân aloan sterker waard, makke de opkommende organisearre Fryske Beweging him benammen drok om de [[Fryske stavering]]. De romantyk oerhearske it tinken fan de measte bewegers fan it earste oere en de wjerslach dêrfan wie werom te finen yn it earste Fryske tydskrift dat troch it Selskip útbrocht waard: [[Iduna (tydskrift)|Iduna]]. It is de mislearre bakker mar folksskriuwer by útstek, [[Waling Dykstra]] dy't him ferset tsjin de stavering dy't de bewegingsmannen betocht hawwe, en hy begjint mei de útjefte fan in eigen periodyk: ''De Frysce Huesfrjeun''. Hy wie dêrmei in eksponint fan it opkommen fan it liberalisme en in begjin fan demokratisearring. == De tiid fan it opkommend liberalisme == [[Ofbyld:halbertsmas.jpg|thumb|De tinkstiennen fan de Halbertsma's]] It Selskip 1844 rekke hommels troch syn bestjoersleden hinne: [[Harmen Sytstra]] en Tiede Dykstra kamen koart efter inoar jong te ferstjerren. Jacobus van Loon naam it foarsitterskip op him mei [[Gerben Colmjon]] as skriuwer. Sûnder it duo Sytstra-Dykstra foege it Selskip him nei de liberale geast fan de tiid en wûn oan leden: nei it djiptepunt fan [[1852]] mei noch mar 122 leden, rûn dat tal op nei 543 yn [[1885]]. Om [[1860]] wiene [[Waling Dykstra]] en [[Tsjibbe Gearts van der Meulen]] útein setten mei harren [[winterjûnenocht]] en it Frysk folkstoaniel wie yn opkomst. De striid om de stavering waard ôfsletten mei in kompromis tusken de romantisi en de praktisi. Yn [[1879]] ferskynde "De Fryske Boekstavering, in hantlieding". Dizze Selskipsstavering soe it in foech 70 jier úthâlde. De útjefte fan "It Lieteboek" troch it Selskip yn [[1876]] wie in grut sukses. Der bleau sels jild fan oer. Ek de saneamde ''Grouster stientsjefeesten'', it ûntbleatsjen fan tinkstiennen foar de Halbertsma's op [[13 oktober]] [[1875]] en [[28 maaie]] [[1879]], levere direkte winst op: It ûntstean fan de Krite Grou dy't letter in wichtige rol yn it Selskip spylje soe. It Frysk Genoatskip liet fan him sprekke yn [[1877]]. Yn it paleis fan [[Willem III fan de Nederlannen|Willem III]] oan it Hofplein yn Ljouwert waard in grutte tentoanstelling organisearre yn ferbân mei it 50-jierrich bestean fan it Genoatskip. De provinsje en de gemeente Ljouwert wurken der oan mei. Terpfynsten, skilderijen, silverwurk, hânskriften, kaarten, alles wat te toanen wie waard toand. It wie in grut sukses: Der kamen tritichtûzen besikers op ôf en der waard rûnom yn Nederlân omtinken oan jûn yn de parse. Der bleau genôch jild fan oer om oan de Turfmerk it "Eysingahûs" oan te tugen, dêr't de samlingen fan it Genoatskip en de provinsje in fêst plak krigen. Dêrmei stie it Genoatskip oan de widze fan it [[Frysk Museum]]. == De tiid fan de partijfoarming en de twadde weach fan organisaasje == Sa oan it ein fan de 19e en it begjin fan de 20e iuw wie der in twadde weach fan organisaasje yn de Fryske Beweging. Krekt as by de politike partijfoarming, organisearre ek de Beweging him foar it meastepart fia de skiedslinen fan it leauwen. Yn [[1898]] waard yn [[Amsterdam]] de earste Fryske studinteferiening oprjochte: [[Natio Frisica]]. De somtiden wat anty-tsjerklike hâlding yn de gelederen fan it [[Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse|Ald Selskip]] liede yn [[1908]] ta it oprjochtsjen fan it [[Kristlik Frysk Selskip]] en krap 10 jier letter yn [[1917]] folge it [[Roomsk Frysk Boun]] mei as foaroanman [[Titus Brandsma]]. Douwe Kalma wie ien fan de mannen dy't yn [[1915]] oan de widze stie fan de [[Jongfryske Mienskip]]. De selskippen om utens ferienen har op [[15 septimber]] [[1923]] yn it [[Frysk Boun om Utens]]. Yn [[Grins (stêd)|Grins]] waard 2 jier letter de studinteferiening [[FFJ Bernlef]] oprjochte. == Douwe Kalma syn [[Jongfryske Mienskip]]: "Fryslân en de wrâld" == [[Ofbyld:Jongfryske Mienskip 1926.jpg|thumb|left|Leden fan de Jongfryske Mienskip oan 'e [[Snitser mar]].]] [[Douwe Kalma]] liet foar it earst fan him hearre doe't er 18 jier wie. Op ferskate manieren besocht er nij libben yn de Fryske Beweging te bringen. Yn it foarste plak troch oare literêre idealen út te dragen. Troch it oprjochtsjen fan de [[Jongfryske Mienskip]] yn 1915 koe er grutte kloften jongelju oan him bine. De Fryske Beweging waard sadwaande, folslein yn oerienstimming mei de groei fan jongereinkultuer op oare plakken yn Europa, ta in jongereinbeweging dêr’t ek foar famkes en froulju in plak yn weilein wie.<ref>[http://www.11en30.nu/global/fri/artikel/55 11en30.nu] oer Douwe Kalma</ref> Yn de grutte tiid om 1920 hinne hie de Jongfryske Mienskip sa likernôch 700 jonge leden. De Jongfriezen organisearren ûnder oaren simmerkampen foar jongerein en sy wienen de earsten dy’t yn 1917 mei 'Frisia' in serieus Frysktalich literêr tydskrift opsetten. Kalma sette him yn foar it brûken fan it Frysk yn ferskate fermiddens lykas yn it leger en it heger ûnderwiis. Dêrneist sette er alle wurken fan Shakespeare oer yn it Frysk. Hy skreau ek de earste Fryske literatuerskiednis dy’t wat omfang hie, en skreau it boek ''Skiednis fen Fryslân'' (1934). Kalma en syn Jongfryske Mienskip brochten nij elan oan de [[Fryske literatuer]]. Skaaimerkend foar de Jongfriezen wie harren ynternasjonale oriïntaasje. Mei it biedwurd ‘Fryslân en de wrâld’ presintearre Kalma Fryslân as part fan in Noardseekultuer. Fryslân soe in brêgefunksje ha moatte tusken de besibbe Ingelske en de Skandinavyske kultueren. Mei de omsetting fan dat konsept hie Kalma lykwols minder sukses. Yn 1930 makke de Jongfries [[Eeltsje Boates Folkertsma]] syn wurk 'Selsbestjûr for Fryslân' wrâldkundich. Dat wurk kin sjoen wurde as de earste oanset ta in politike striid foar bestjoerlike selsstannigens fan de [[provinsje Fryslân]]. == Ynterfryske kontakten == [[Ofbyld:Dielnimmers Frysk kongres Jever 1925.jpg|thumb|300px|Dielnimmers fan it Grutfrysk Kongres dat yn 1925 yn [[Jever]] holden waard.]] Om 1900 hinne waarden de kontakten tusken de Fryslannen sterker. Dy ynteresse kaam foaral út de taalkundige hoeke, de iere [[Frisistyk|Frisisten]]. Mear kontakt late ta de rop út East-Fryslân wei om in jierliks treffen fan fertsjintwurdigers fan de trije Fryske gebieten. [[Douwe Kalma]], [[Eeltsje Boates Folkertsma|Eeltsje Folkertsma]] en de feriening 'De Upstalbeam' (oprjochte yn 1924) sprieken har dêr ek foar út. En sa waard it earste Grutfryske Kongres yn 1925 yn [[Jever]] organisearre mei fertsjintwurdigers út de trije Fryslannen, [[Grinslân]], [[Lân Woersten|Woersten]], [[Bûtjadingen]] en [[Jeverlân]]. Dat wie de grûnslach foar mear mienskiplike gearkomsten en de oprjochting fan de [[Fryske Rie|Great-Fryske Rie]]. By it Grutfryske Kongres yn [[Hüsem]] yn 1930 waard de Great-Fryske Rie oprjochte. It doel fan de Rie wie om de ûnderlinge bân yn de tiid tusken de kongressen te hoedzjen en te noedzjen. == De krisisjierren == Yn 1931 kaam Douwe Kalma ree mei syn stúdzje en wurke letter dat jier as skoalmaster yn it middelber ûnderwiis yn Eindhoven. Dêrtroch waard er Fries om utens en koe er net langer mear foarsitter bliuwe fan de Jongfryske Mienskip, dy't sûnt 1927 Mienskip for Fryske Folksûntjowing hite. Yn septimber 1932 waard der in moasje yntsjinne, dêr't it ôfgean fan bestjoerslid Douwe Kalma yn frege waard. Yn maart 1933 blykt it safier te wêzen dat Kalma net mear yn it bestjoer sit. Nei it fuortgean fan Douwe Kalma waard troch it mienskipsbestjoer besletten dat de Mienskip mei yngong fan 1935 as krite Huzum diel útmeitsje soe fan it [[Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse|Selskip 1844]]. Yn de krisisjierren (de tiid fan de [[wurkferskaffing]] en de [[Grutte Depresje]]) manifestearre it Frysk nasjonaal-sosjalisme him yn de [[Fryske Folkspartij (FFP)]], oprjochte op 24 novimber 1938 yn [[Eagmaryp]]. De Mienskip (no krite fan it Selskip 1844) woe de Fryske striid ek op polityk en maatskiplik nivo oerbringe en kaam mei karbriefoanfollingen. It Selskip 1844 spruts syn veto dêroer út. By in lettere gearkomste fan de Mienskip die bliken dat in meartal fan de oanwêzige leden winliken efter it haadbestjoer fan it Selskip stie. Dêrop gong it folsleine bestjoer ôf en [[Douwe Kiestra]] en [[Jan Melles van der Goot]] (foaroanman FFP) rûnen ek út de mienskip wei. Yn 1939 waard Douwe Kalma keazen as bestjoerslid fan it Selskip 1844. Yn itselde jier op 6 maaie krige Kalma de titel fan dokter: op dy datum promovearre er op in dissertaasje oer Gysbert Japiks. It wie de earste dissertaasje yn it Frysk yn de universitêre skiednis. Op it politike mêd slute Kalma him hieltiten wer by oare partijen oan. == Oprjochting Fryske Akademy en de Folkshegeskoalle == Yn it jier 1919 pleite [[Geert Aeilco Wumkes]] fan it [[Kristlik Frysk Selskip]] yn in rede foar it Frysk Genoatskip foar in Akademy foar Wittenskip. It Fryske Genoatskip lykwols makke yn 1920 en 1921 dúdlik dat se dêr gjin ynteresse oan hienen. It plan soe hast twa desennia lang in konsept bliuwe. Underwylst waard yn 1928 de Afûk troch ferskate organisaasjes út de Fryske Beweging oprjochte. It wie professor [[Titus Brandsma]] fan it [[Roomsk Frysk Boun|Roomsk Frysk Bûn]] dy't de Akademy yn 1931 op de wurklist fan de Underwiisried sette. Brandsma hie in akademy foar eagen mei Frysk-pratende en Frysk-skriuwende akademisy dy't beneamd waarden op titel fan bewiisde kundigens. Yn 1933 die de Underwiisried yn in ferklearring te witten dat se foar sa'n akademy wienen. Yn 1936 en 1937 oppenearren in stikmannich studinten har op persoanlike titel foar sa'n akademy. Yn 1937 stjoerde de [[Federaasje fan Fryske Studinteferienings]] in wiidweidich rapport nei de Underwiisried ta. Efter de skermen wienen Geert Aeilco Wumkes, Kommissaris fan de Keninginne Van Harinxma, lektor [[Pieter Sipma]] en fertsjintwurdigers fan it Selskip 1844 en it Frysk Genoatskip dwaande mei in konsept brief foar de Underwiisreid. Op 30 maaie maaie beslute de Underwiisried dat de Fryske Akademy der komme moast. De earste Fryske [[Folkshegeskoalle]] ûntstie yn 1932 by it buorskip [[Allardseach]] (by [[Bakkefean]]). Ta de oprjochting fan in Fryske organisaasje is it net earder kommen as yn 1939. De foarm wie in mingde stifting. In eigen folkshegeskoalle moast op dat stuit wol in fier ideaal lykje. De Folkshegeskoalle dy't yn 1939 formeel oprjochten is wie in foarrinder foar de Fryske Folkshegeskoalle dy't yn 1948 op [[Skylge]] syn plak krije soe. == De Fryske Beweging ûnder de Dútsers == Op it lêst fan de tritiger jierren fan de 20e iuw kamen de ideoligyske kontrasten yn de Fryske Beweging nei foarren. In ier teken wie it Grutfrysk Kongres fan de [[Fryske Rie|Great-Fryske Rie]] yn 1937 yn [[Medemblik (plak)|Medemblik]]. In plak fierder fan [[Dútslân]] ôf as Medemblik hie min te finen west. De Westfriezen hienen noch net oan eardere kongressen meidien, mar no wie der in feriening mei de namme ''Westfrieze Styk'' dy't de organisaasje op syn noed nommen hie. Al yn de simmer fan 1940 woenen de Dútske besetters in sintraal orgaan hawwe om de Fryske Beweging sa goed mooglik stjoere te kinnen. Dêrby makken se gebrûk fan Eastfryske seinboaden dy't min ofte mear fertroud wienen mei de ferhâldingen yn de provinsje Fryslân. Nei in oerlis tusken it Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse en it Kristlik Frysk Selskip waard der keazen foar in Trijemanskip. It Trijemanskip waard gearstald út ien fertsjintwurdiger fan it Selskip 1844, ien fertsjintwurdiger fan it Kristlik Frysk Selskip, en ien nasjonaal-sosjalistyske fertsjintwurdiger. Doe't bekend waard dat Douwe Kalma him oansletten hie by de faksistyske [[Fryske Folkspartij]], keas it Selskip foar [[Jacob Kalma]] as fertsjintwurdiger foar it Trijemanskip. [[Eeltsje Boates Folkertsma]] wie de twadde man yn it Trijemanskip, hy fertsjintwurdige it Kristlik Frysk Selskip. De tredde persoan yn it Trijemanskip waard [[Rintsje Piters Sybesma]], omdat hy ''de mear folkske en nasjonael-soasialistyske streaming'' fertsjintwurdigje soe. Troch ferskillen yn belangen krigen de pro-Fryske Kalma en Folkertsma spul mei de pro-Dútske Sybesma. Kalma en Folkertsma gongen dêrnei fierder as Twamanskip. Yn 1943 waard it Twamanskip opheven. Op it literêre mêd fierde de Dútske besetter de [[Harmen Sytstra-priis]] yn. Dy waard yn 1941 wûn troch [[Reinder Brolsma]], yn 1942 troch [[Rintsje Piters Sybesma]], en yn 1943 troch Douwe Kalma. Douwe Kalma dy't him yn 1940 oanslute by de FFP en ûnder oaren aktyf wie foar de [[Stichting Saxo-Frisia]] naam de priis oan. Lykwols krige Kalma al gau yn 'e rekken dat oaren him it oannimmen fan de priis letter kwea ôf nimme soenen, sadat Kalma besleat de priis werom te jaan. Neist it Trijemanskip en it Twamanskip wienen der ek dúdlike tekenen fan ferset by yndividuële Fryske bewegers. [[Jens Emil Mungard]] wie in dichter fan it eilân [[Sylt|Sal]] en oppenearre him as in fûle tsjinstanner fan it nasjonaal-sosjalisme. Mungard hie krekt as syn heit Ynterfryske kontakten en waard troch syn literêre ferset út Frysk perspektyf yn 1939 nei [[konsintraasjekamp Sachsenhausen]] brocht dêr't er yn 1940 stoar. In oar Frysk beweger dy't him fuort al tsjin it nasjonaal-sosjalisme oppenearre wie [[Titus Brandsma]], hy stoar yn 1942 yn konsintraasjekamp Dachau. Lykwols wie Brandsma, oars as Mungard, in tsjinstanner mei kristlike motiven. == Nei de Twadde Wrâldkriich == De organisearre Fryske Beweging kaam út de besettingstiid sûnder skuld, mar ek sûnder glâns. De Selskippen hienen de lêste jierren fan de besettingstiid op non-aktyf stien, mar se wienen net ferbean troch de Dútsers en se hienen harsels net ûntbûn. Jacob Kalma en Eeltsje Folkertsma fan it Twamanskip waarden net troch de Dútsers oppakt. Nei de Twadde Wrâldkriich hat net ien Frysk beweger foar in oarlochstribunaal foarkomme hoecht. Douwe Kalma hat fjouwer jier yn in kamp sitten, mar waard nei de oarloch as kollaborateur suvere. Nei de oarloch oppenearre de âld-fersetslieder [[Pieter Wybenga]] him as foarstanner foar mear desintralisaasje. Syn desintralisaasjerapport waard skreaun yn opdracht fan de provinsje Fryslân, mar syn wurk krige gjin ferfolch. Oars as yn Westerlauwersk Fryslân waard de Fryske Beweging yn Noard-Fryslân fijannich behannele troch de Dútsers. Dêr waard it Frysk ûnderwiis ferbean en krige [[Johannes Oldsen]] as foarsitter fan de [[Friisk Foriining|Foriining for nationale Friiske]] sawat de hiele oarloch húsarrest en in publikaasjeferbod. De [[Fryske Rie|Great-Fryske Rie]] pakte nei 1945 de tried wer op mei respektearre bestriders fan it Hitler-bewâld. Dat late yn 1952 ta in Grutfrysk Kongres yn [[Hüsem]] en yn 1955 yn [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]. Dêr is it Frysk manifest oannommen, in nije grûnslach foar de Fryske kontakten nei de oarloch. De Fryske organisaasjes krigen oan 'e ein fan de Twadde Wrâldkriich en yn de jierren dêrnei in grutte oanwaaks fan leden. Harren betsjutting as fertsjintwurdigers fan it folk bleau navenant lyts. Nei de oarloch pakten de Fryske ynstelling dy't foar de oarloch oprjochte wienen de tried ek op. De Fryske Akademy, Afûk en de Fryske Folkshegeskoalle (fan 1948 ôf op Skylge) koenen fierder mei harren wurk. Fuort nei de oarloch waard de [[Ried fan de Fryske Beweging]] oprjochte. Ferskate Fryske organisaasjes (It Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse, It Kristlik Frysk Selskip, it Roomsk Frysk Boun, en it Frysk Boun om Utens) fielden de needsaak om tenei mei ien orgaan mei it regear en de legere oerheden te kommunisearjen. Net folle letter, yn 1951, soe de Ried fan de Fryske Beweging mei Kneppelfreed syn earste grutte súkses helje. == Kneppelfreed, in trochbraak == [[Ofbyld:Fryske studint Kneppelfreed.jpg|thumb|left|Fryske studint wurdt op [[Kneppelfreed]] fêstnommen troch de polysje.]] Yn 1948 moasten twa molktapers út [[Aldeboarn]] op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] foar it kantongerjocht ferskine omdat sy de "molke" en "sûpe" op harren molkbussen skreaun hienen, ynstee fan it wetlik fêstleine "''melk''" en "''karnemelk''". De molktapers waarden skuldich ferklearre, mar koenen sûnder straf nei hûs. It wienen de minachtsjende útspraken fan de rjochter oer it Frysk dy't it sentimint leinen om letter yn aksje te kommen. Deselde rjochter krige yn 1951 in bistedokter yn 'e rjochtseal dy't er wegere te ferstean omdat er Frysk prate. Alles wat de bistedokter yn it Frysk sizze soe, soe net opnommen wurde yn it ferslach en sa koe dêr ek gjin rekken mei holden wurde soe by it fêststellen fan it fûnis. Twa Fryske sjoernalisten, [[Fedde Schurer]] en [[Tsjebbe de Jong]], joegen yn har kranten fûle krityk op it hâlden en dragen fan de polysjerjochter. Mei de offisjele beskuldiging dat de beide sjoernalisten de rjochterlike macht misledige hienen moasten se yn Ljouwert foar de rjochter ferskine. It wie net de polysjerjochter fan It Hearrenfean, mar de offisier fan justysje yn Ljouwert, de hear F. Hollander, dy't in klacht yntsjinne. By it justysjele apparaat yn Ljouwert bestie in frijwat anty-Fryske ynstelling. Guon juristen hienen dêr earder ek al yn it iepenbier bliken fan jûn.<ref>[http://www.11en30.nu/global/fri/artikel/60?linkId=33&fries=1 11en30.nu] oer [[Kneppelfreed]]</ref> De rjochtsaak waard holden op freed 16 novimber 1951. Der wie dy deis nochal wat folk op de saak ôfkommen en de Ljouwerter polysje dreau mei kneppels en wetterkanonnen dat publyk – dat foar it gerjochtsgebou op it Saailân gearklofte – útelkoar. Nei Kneppelfreed hold de [[Ried fan de Fryske Beweging]] grutte protestgearkomsten, by guon polysjemannen waarden thús de ruten ynsmiten, en guon dûmny's begûnen te preekjen oer Kneppelfreed. Ut De Haach wei kamen nei oanlieding fan Kneppelfreed trije ministers om te praten mei fertsjintwurdigers fan de Fryske Beweging en mei it provinsjale bestjoer. Troch Kneppelfreed waard by de oerheid dúdlik dat de wetlike status fan it Frysk feroare wurde moast. Yn 1955 wurde twatalige skoallen tastien en fan 1956 ôf mei der yn de rjochtseal Frysk brûkt wurde. De Ljouwerter offisier fan justysje, de hear F. Hollander, waard oerpleatst. Foar it [[Frysk yn it bestjoerlik ferkear]] waard de Algemiene wet bestjoersrjocht feroare. It brûken fan it Frysk yn it ûnderwiis waard wetlik regele yn de Wet Primêr Underwiis en yn de Wet op it Fuortset Underwiis. == Frysk yn de 'moderne' media == [[RONO]]; [[Omrop Fryslân]] == De Federalisten == [[Feriening foar in Federaal Europa]]; de [[F.N.P.]], [[J.H. Scheps]] == Ynstitúsjonalisearring fan de Beweging == Teloargong [[Frysk en Frij (wykblêd)|Frysk en Frij]]; [[Frsk]]; == De frijbûtsers, aksjes en aksjegroepen == Yn de rin fan 'e jierren binne der út en troch Friezen dy't fine dat it allegearre wat te stadich en te hoeden giet mei it stribjen nei in fêster plak foar it [[Frysk]] en komme, mear as minder organisearre yn aksje. Sawol yn de sântiger as begjin njoggentiger jierren docht de anonyme aksjerûnte [[Fryslân Frij]] fan him sprekken, meast troch it útjaan fan parseberjochten dy't de radikale kant it neist binne. In oare groep wie [[Warns 2000]], dy't oan de ein fan tachtiger jierren aktyf wie. By Warns 2000 bleau it net by parseberjochten. Dizze groep rjochte him benammen op ynstânsjes lykas de PTT en de NS dy't yn har eagen opstruksje pleegden oangeande it Frysk taalbelied. Letter kaam de geregeld demonstrearjende [[FRA]] foar it ljocht mei as foaroanmannen sjoernalist/histoarikus [[Kerst Huisman]] en FNP-er [[Jan A. van der Baan]]. Yn de gemeenten [[Boarnsterhim]] en [[Tytsjerksteradiel]] waarden de kommisjegearkomsten dêr't kediisd waard oer it ynfieren fan Fryske plaknammen, oerfallen troch bewegers. == Hoe't it lân derby leit == == Literatuer == * [[Jan Jelles Hof]]. ''Tinkboek fan it hûndertjierrich bistean fan it Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse 1844-1944'', 1948. * [[Sjoerd van der Schaaf]], ''[https://www.dbnl.org/tekst/scha005skie01_01/ Skiednis fan de Fryske biweging],'' Ljouwert 1977 * Sjoerd van der Schaaf, ''De belofte gestand gedaan. Geschiedenis van de Friese Stichtingen 1940-1945,'' 1985. * [[Gjalt R. Zondergeld]], ''De Friese Beweging in het tijdvak der beide wereldoorlogen,'' 1978. * Gjalt R. Zondergeld, '[http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn4/kiestra Douwe (Hermans) Kiestra (1899-1970)', yn: ''Biografisch Woordenboek van Nederland''], 5 septimber 2003 == Sjoch ek == * [[List fan Fryske aksjegroepen]] * [[Ried fan de Fryske Beweging]] * [[Frysk yn it bestjoerlik ferkear]] * [[Frysk yn it rjochtsferkear]] == Keppeling om utens == * [http://www.friesgenootschap.nl It Frysk Genoatskip] * [http://www.fryskebeweging.nl Ried fan de Fryske Beweging] * [http://www.fa.knaw.nl Fryske Akademy] * [http://www.kneppelfreed.nl It folsleine ferhaal oer Kneppelfreed] * [http://www.grutskopfryslan.eu/content/category/1/19/38/ Ferwizing nei dossier oer aksjegroepen] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} [[Kategory:Frysk]] [[Kategory:Fryske Beweging| ]] eod9hz16lzxc27bsfk1dq4tqr0ga8py 0 17991 1240640 1125069 2026-09-13T08:46:55Z CommonsDelinker 353 Bundesarchiv_Bild_183-R97512,_Berlin,_Geheimes_Staatspolizeihauptamt.jpg ferfongen troch [[c:File:Bundesarchiv_Bild_183-R97512,_Berlin,_Geheimes_Staatspolizeiamt.jpg|Bundesarchiv_Bild_183-R97512,_Berlin,_Geheimes_Staatspolizeiamt.jpg]] (troch [[c:User:Com 1240640 wikitext text/x-wiki {{stobbe|twadde wrâldkriich‎}} [[Ofbyld:Bundesarchiv Bild 183-R97512, Berlin, Geheimes Staatspolizeiamt.jpg|thumb|220px|It Gestapohaadkertier oan de Prinz-Albrecht-Strasse 8 yn [[Berlyn]].]] De '''GESTAPO''' (ôfkoarting fan '''Ge'''heime '''Sta'''ats'''po'''lizei; [[Frysk]]: Geheime Steatsplysje) wie in ûnderdiel fan de [[Schutzstaffel]] (SS) yn it tiidrek [[1933]]-[[1945]]. [[Hermann Göring]] wie stifter fan de organisaasje en [[Heinrich Himmler]] wie fan [[20 april]] [[1934]] ôf de befelhawwer. Op [[17 juny]] [[1936]] waard Heinrich Himmler troch it „Erlass des Führers und Reichskanzlers über die Einsetzung eines Chefs der deutschen Polizei im Reichsministerium des Inneren“ <ref> Alfred Schweder: ''Politische Polizei'', Heymannverlag, Berlin, 1937, S. 158 </ref> lieder fan de folsleine Dútske plysjemacht. Himmler skifte de plysjemacht yn "Ordnungpolizei" en de "Sicherheitpolizei". De Gestapo waard in part fan de "Sicherheitpolizei". Himmler makke fan de Gestapo in organisaasje en stop fijannen fan it [[Tredde Ryk]]. Yn [[1946]] waard de Gestapo, mei de [[SS]] en de [[Sicherheitsdienst|SD]], by de [[Proses fan Neurenberch|Neurenboarch prosessen]] ta kriminele organisaasje ferklearre. == Sjoch ek == * [[Adolf Eichmann]] {{boarnen|boarnefernijing= <references/>}} [[Kategory:Gestapo| ]] [[Kategory:SS]] [[Kategory:Joadeferfolging]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1933]] [[Kategory:Organisaasje opheft yn 1945]] n08q1htffxvzibzkoxqq5tcotwvctaw 0 61926 1240642 1221821 2026-09-13T10:35:32Z CommonsDelinker 353 LOGO_MANUNTUNG_-_PEMKOT_BALIKPAPAN.svg ferfongen troch [[c:File:City_of_Balikpapan_Official_Logo.svg|City_of_Balikpapan_Official_Logo.svg]] (troch [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] om't: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] ( 1240642 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = Balikpapan<br><small>Kota Balikpapan</small> | ôfbylding = 20180512 163355 Urban dense of Balikpapan.jpg | ôfbyldingsbreedte = 260px | ôfbyldingstekst = | ynwennertal = 757.418 <small>(2024)</small> | oerflak = 503,3 km² | befolkingstichtens = 1500 / km² | stêdekloft = | hichte = 0 m | lân = [[Ofbyld:Flag of Indonesia.svg|25px]] [[Yndoneezje]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of East Kalimantan.svg|25px]] East-Kalimantan | bestjoerlike ienheid 2 = Eilân | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Borneo]] | boargemaster = Rahmad Mas'ud | stêdsyndieling = 3 distrikten (''kacamatan'') | stifting = [[1897]] | postkoade =76111-76136 | tiidsône = WITA ([[UTC]]+8) | simmertiid = | koördinaten = | webside = [http://www.balikpapan.go.id/ www.balikpapan.go.id] | mapname = |wapen=[[Ofbyld:Bendera Kota Balikpapan.svg|90px]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Ofbyld:City of Balikpapan Official Logo.svg|70px]]|ôfbylding3=}} [[Ofbyld:COLLECTIE TROPENMUSEUM Luchtfoto olieraffinaderij TMnr 20017995.jpg|thumb|260px|Oaljeraffinaderijen yn Balikpapan]] '''Balikpapan''' is in [[haven]]stêd op it [[Yndoneezje|Yndonesysk]] part fan [[Borneo]], [[Kalimantan]]. It is de twadde grutste stêd yn 'e provinsje East-Kalimantan, nei de provinsjale haadstêd Samarinda qua befolking.<ref><nowiki>https://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/</nowiki></ref> Balikpapan leit oan de [[Strjitte Makassar]] en is in sintrum fan [[ierdoalje]]winning, oaljeraffinaasje en [[hout]]hannel. Njonken de Yndonezyske steatsoaljeûndernimming Pertamina, sitte der ek Frânske en Amerikaanske oaljemaatskippijen. De oaljewinning waard [[1897]] mei útein set en benoarden Balikpapan binne noch de yn Nederlân makke [[jaknikker]]s yn it wurk. Om reden fan de oaljefjilden en de yndustry anneks waard der yn de [[Twadde Wrâldkriich]] swier fjochte om de stêd: Jannewaris 1942 kaam it ta de [[Slach om Balikpapan]], febrewaris 1942 waard de stêd troch it Keizerlik Japansk leger ynnaam en july 1945 fan de [[Alliearden]] ferovere.<ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20120505051350/http://www.indonesianhistory.info/map/allied44.html</nowiki></ref> Balikpapan hat in ynternasjonale lofthaven ([[Sepinggan International Airport]]) en mear as ien haven; ien dêrfan is foar de ieroaljeútfier. In wichtich part fan de befolking komt út oarde dielen fan Yndoneezje en bestiet út ûnder mear [[Dajak]]s, [[Banjar (folk)|Banjar]], [[Buginezen]], [[Madoerezen]] en [[Javanen]]. == Stedsbyld == <gallery> Ofbyld:Seafront of Balikpapan.jpg|Balikpapan, seekant Ofbyld:Rapak Plaza.jpg|Rapak Plaza, winkelsintrum Ofbyld:Bundaran 0 KM Balikpapan.jpg|Rotonde Ofbyld:Air Mancur Taman Bekapai Balikpapan.jpg|Bekapai Park Fontein </gallery> == Berne yn Balikpan == * [[Frank Laufer]] (1935-2009), Nederlânsk fotograaf * [[Cees Fasseur]] (1938), Nederlânsk histoarikus * [[Jan-Just Bos]] (1939), Nederlânsk botanikus en presintator * [[Janneke Schermers]] (1950), Nederlânsk politika * [[Rob Robbers]] (1950), Nederlânsk roeier == Keppeling om utens == {{Commonscat|Balikpapan}} [[Kategory:Plak yn Yndoneezje]] [[Kategory:Plak stifte yn 1897]] aczahrekr308lgjl7v56cyivv15jfmi 0 62695 1240607 1237042 2026-09-12T19:29:40Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* List fan Frysktalige spylfilms */ feitsje 1240607 wikitext text/x-wiki Yn de '''list fan Frysktalige films''' steane films wêrfan't de [[dialooch]] (foar in grut part) yn it [[Frysk]] is. == List fan Frysktalige spylfilms == {| class="wikitable sortable" ! Jier ! [[Titel (opskrift)|titel]] ! [[regisseur]] ! [[sjenre]] ! spyldoer ! [[budget]] ! tal besikers ! opmerkings |- | [[1937]] || ''[[Kar út Twa]]'' || [[Willem Hielkema]] || [[romantyske film|romantyske]] [[dramafilm]] || 45 min. || [[Nederlânske gûne|ƒ]]1.000<ref>[http://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=LC-19921113-25006&vw=org&lm=kar%2Cut%2Ctwa%2Cgered%2Cnatuuropnam# Artikel Ljouwerter Krante oer Kar út Twa]</ref> || || [[stomme film]] |- | [[1985]] || ''[[De Dream]]'' || [[Pieter Verhoeff]] || [[histoaryske film|histoaryske]] [[dramafilm]] || 95 min. || || || Ned. ynstjoering foar de [[Oscar]]s yn 1986 |- | [[1994]] || ''[[De Fjoertoer]]'' || [[Pieter Verhoeff]] || [[dramafilm]]|| bioskoopferzje 100 min.<br>(tillefyzjeferzje 3 × 60 min.) || ƒ2,7 miljoen<ref>[https://filmkrant.nl/recensies/de-vuurtoren/ Artikel ''Filmkrant'' 18 febr. 2011]</ref> || |- | [[1995]] || ''[[De Gouden Swipe (film)|De Gouden Swipe]]'' || [[Steven de Jong]] || histoaryske dramafilm || 85 minuten || ƒ800.000<ref>[http://www.filmtotaal.nl/nederlandse_film.php?id=723 Filmresinsje De Gouden Swipe op filmtotaal.nl]</ref>|| >50.000<ref>[http://www.troskompas.nl/tv-gids/filmrecensies/film/de-gouden-swipe/ Filmresinsje De Gouden Swipe op troskompas.nl]</ref> || |- | [[2000]] || ''[[De Fûke (film)|De Fûke]]'' || [[Steven de Jong]] || [[oarlochsfilm]] || 90 min. || ƒ750.000<ref>[http://www.film1.nl/recensies/59-De-Fuke.html Filmresinsje De Fûke op film1.nl]</ref>|| || |- | [[2001]] || ''[[Nynke (film)|Nynke]]'' || [[Pieter Verhoeff]] || histoaryske dramafilm || 112 min. || [[€]]3,1 miljoen<ref>[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/583337/2001/08/30/Wat-kan-mij-het-schelen-dat-het-Fries-is.dhtml Filmresinsje Nynke op volkskrant.nl]</ref> || >200.000<ref>[http://www.filmtotaal.nl/nederlandse_film.php?id=870 Filmresinsje Nynke op filmtotaal.nl]</ref> || |- | [[2006]] || ''[[De Sportman fan de Ieu]]'' || [[Mischa Alexander]] || [[komeedzjedramafilm]] || 100 min. || €3,5 miljoen<ref>[http://www.filmtotaal.nl/nederlandse_film.php?id=978 Filmresinsje Sportman fan de iuw op filmtotaal.nl]</ref>|| || |- | [[2021]] || ''[[Stjer (film)|Stjer]]'' || [[Janko Krist]]<br>[[Emiel Stoffers]] || [[aksjekomeedzje]] || 124 min. || || 15.000<ref>{{Aut|Elverdink, Wieberen}}, ''Friese misdaadfilm 'Lulk' op Prime Video'', yn: de ''[[Ljouwerter Krante]]'', 12 septimber 2026, s. 48.</ref>|| |- | [[2026]] || ''[[Lulk (film)|Lulk]]'' || [[Janko Krist]] || [[misdiefilm]] || 87 min. || €70.000 || || |- |} {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} [[Kategory:Fryske film]] [[Kategory:Frysktalige film| ]] [[Kategory:List|Friske films]] nby7tryj6eth4i722gz96r763zy1fxe 1240627 1240607 2026-09-13T04:47:28Z Kening Aldgilles 167 1240627 wikitext text/x-wiki Yn de '''list fan Frysktalige films''' steane films wêrfan't de [[dialooch]] (foar in grut part) yn it [[Frysk]] is. == Skiednis == {{apart|Skiednis fan de Frysktalige film}} De Frysktalige film ferskynde yn 1937. Pas oan ´e ein fan de 20e iuw ferskynden der troch [[Omrop Fryslân]] en in nije generaasje regisseurs regelmjittige koarte en lange films yn de Frysk tal. Sjoch foar in oersjoch fan koartere produksjes de side: [[Skiednis fan de Frysktalige film]]. == List fan Frysktalige spylfilms == {| class="wikitable sortable" ! Jier ! [[Titel (opskrift)|titel]] ! [[regisseur]] ! [[sjenre]] ! spyldoer ! [[budget]] ! tal besikers ! opmerkings |- | [[1937]] || ''[[Kar út Twa]]'' || [[Willem Hielkema]] || [[romantyske film|romantyske]] [[dramafilm]] || 45 min. || [[Nederlânske gûne|ƒ]]1.000<ref>[http://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?id=LC-19921113-25006&vw=org&lm=kar%2Cut%2Ctwa%2Cgered%2Cnatuuropnam# Artikel Ljouwerter Krante oer Kar út Twa]</ref> || || [[stomme film]] |- | [[1985]] || ''[[De Dream]]'' || [[Pieter Verhoeff]] || [[histoaryske film|histoaryske]] [[dramafilm]] || 95 min. || || || Ned. ynstjoering foar de [[Oscar]]s yn 1986 |- | [[1994]] || ''[[De Fjoertoer]]'' || [[Pieter Verhoeff]] || [[dramafilm]]|| bioskoopferzje 100 min.<br>(tillefyzjeferzje 3 × 60 min.) || ƒ2,7 miljoen<ref>[https://filmkrant.nl/recensies/de-vuurtoren/ Artikel ''Filmkrant'' 18 febr. 2011]</ref> || |- | [[1995]] || ''[[De Gouden Swipe (film)|De Gouden Swipe]]'' || [[Steven de Jong]] || histoaryske dramafilm || 85 minuten || ƒ800.000<ref>[http://www.filmtotaal.nl/nederlandse_film.php?id=723 Filmresinsje De Gouden Swipe op filmtotaal.nl]</ref>|| >50.000<ref>[http://www.troskompas.nl/tv-gids/filmrecensies/film/de-gouden-swipe/ Filmresinsje De Gouden Swipe op troskompas.nl]</ref> || |- | [[2000]] || ''[[De Fûke (film)|De Fûke]]'' || [[Steven de Jong]] || [[oarlochsfilm]] || 90 min. || ƒ750.000<ref>[http://www.film1.nl/recensies/59-De-Fuke.html Filmresinsje De Fûke op film1.nl]</ref>|| || |- | [[2001]] || ''[[Nynke (film)|Nynke]]'' || [[Pieter Verhoeff]] || histoaryske dramafilm || 112 min. || [[€]]3,1 miljoen<ref>[http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/583337/2001/08/30/Wat-kan-mij-het-schelen-dat-het-Fries-is.dhtml Filmresinsje Nynke op volkskrant.nl]</ref> || >200.000<ref>[http://www.filmtotaal.nl/nederlandse_film.php?id=870 Filmresinsje Nynke op filmtotaal.nl]</ref> || |- | [[2006]] || ''[[De Sportman fan de Ieu]]'' || [[Mischa Alexander]] || [[komeedzjedramafilm]] || 100 min. || €3,5 miljoen<ref>[http://www.filmtotaal.nl/nederlandse_film.php?id=978 Filmresinsje Sportman fan de iuw op filmtotaal.nl]</ref>|| || |- | [[2021]] || ''[[Stjer (film)|Stjer]]'' || [[Janko Krist]]<br>[[Emiel Stoffers]] || [[aksjekomeedzje]] || 124 min. || || 15.000<ref>{{Aut|Elverdink, Wieberen}}, ''Friese misdaadfilm 'Lulk' op Prime Video'', yn: de ''[[Ljouwerter Krante]]'', 12 septimber 2026, s. 48.</ref>|| |- | [[2026]] || ''[[Lulk (film)|Lulk]]'' || [[Janko Krist]] || [[misdiefilm]] || 87 min. || €70.000 || || |- |} {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} [[Kategory:Fryske film]] [[Kategory:Frysktalige film| ]] [[Kategory:List|Friske films]] 29m3rw3s4xowon796t8h8ml2dfdskmp 0 70230 1240624 1111233 2026-09-12T23:32:28Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red hiele side, bytsje oanfolling. De filmografy komt noch. 1240624 wikitext text/x-wiki {{Akteur | ôfbylding = Denver Pyle.jpg | ôfbyldingstekst = Denver Pyle yn syn rol fan omke Jesse <br>yn ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''. | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = Denver Dell Pyle | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] | berne = [[11 maaie]] [[1920]] | berteplak = [[Bethune (Kolorado)|Bethune]] ([[Kolorado]]) | stoarn = [[25 desimber]] [[1997]] | stjerplak = [[Burbank (Kalifornje)|Burbank]] ([[Kalifornje]]) | etnisiteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk]] | regionale identiteit = | jierren aktyf = [[1947]] – [[1997]] | prizen = | webside = [https://www.imdb.com/name/nm0701500/ Denver Pyle] yn 'e [[IMDb]] }} '''Denver Pyle''' (folút: '''Denver Dell Pyle'''; [[Bethune (Kolorado)|Bethune]] ([[Kolorado]]), [[11 maaie]] [[1920]] – [[Burbank (Kalifornje)|Burbank]] ([[Kalifornje]]), [[25 desimber]] [[1997]]) wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[akteur]], dy't syn [[karriêre]] begûn mei in grut tal [[rol]]len yn [[westernsearje]]s en -[[westernfilm|film]]s. Yn 'e [[Feriene Steaten]] krige er yn 'e [[1960-er jierren]] in bekate bekendheid doe't er ferskillende kearen yn 'e [[komeedzjesearje]] ''The Andy Griffith Show'' ferskynde yn 'e rol fan 'e noartske berchbewenner Briscoe Darling. Mar yn 'e widere wrâld waard er pas in bekend gesicht yn [[1977]] mei syn rol as Mad Jack yn 'e westernsearje ''The Life and Times of Grizzly Adams''. Hy briek yn [[1979]] ynternasjonaal troch as [[omke]] Jesse yn 'e [[populêr]]e [[tillefyzjesearje]] ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''. ==Libben== ===Jonkheid, oplieding en tsjinst=== Denver Pyle waard yn [[1920]] [[berne]] yn it plakje [[Bethune (Kolorado)|Bethune]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Kolorado]], as de [[soan]] fan [[boer]] Ben H. Pyle ([[1895]]-[[1988]]) en dy syn [[oarehelte|frou]] Maude ([[1899]]-[[1985]]). Nei't er de [[middelbere skoalle]] ôfmakke hie, learde Pyle noch in blaumoandei troch oan 'e [[Steatsuniversiteit fan Kolorado]], yn [[Fort Collins (Kolorado)|Fort Collins]], mar briek syn [[stúdzje]] úteinlik ôf om in [[karriêre]] yn 'e [[entertainment]]yndustry te begjinnen. Pyle wie [[drummer]] yn ferskate [[band]]s oant de [[Japan]]ske [[oanfal op Pearl Harbor]] de Feriene Steaten yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] behelle. Wat er doe die, is net alhiel dúdlik. It kin wêze dat er him oanmelde foar [[militêre tsjinst]] by de [[Amerikaanske Marine]], mar it soe ek skoan kinne dat er oanmeunstere by de Amerikaanske [[keapfardij]]float, dy't de Amerikaanske troepen en harren bûnsgenoaten ûnder faak nuodlike omstannichheden [[befoarrieding|befoarriedzje]] moast. It is net ûnmooglik dat de betizing komt om't er beide dingen efterinoar die. [[File:Denver Pyle 1962 (cropped).JPG|left|160px|thumb|Denver Pyle yn [[1962]].]] ===Karriêre as akteur=== Nei de oarloch sette Pyle útein mei in [[film]]karriêre yn [[Hollywood]]. Yn 'e [[1950-er jierren|1950-er]] en [[1960-er jierren]] wied er [[figurant]] en hied er [[gastrol]]len yn in ferskaat oan Amerikaanske [[westernsearje]]s, wêrûnder ''The Range Rider'' (14&nbsp;kear), ''Gunsmoke'' (14&nbsp;kear), ''The Gene Autry Show'' (10&nbsp;kear), ''The Life and Legend of Wyatt Earp'' (10&nbsp;kear), ''The Adventures of Kit Carson'' (8&nbsp;kear), ''Bonanza'' (8&nbsp;kear), ''Have Gun – Will Travel'' (7&nbsp;kear), ''The Lone Ranger'' (7&nbsp;kear), ''Zane Grey Theater'' (7&nbsp;kear), ''Laramie'' (5&nbsp;kear), ''The Roy Rogers Show'' (4&nbsp;kear), ''Frontier Justice'' (2&nbsp;kear), ''Wagon Train'' (2&nbsp;kear), en fierders û.m. yn ''The Cisco Kid'', ''Pony Express'', ''Rawhide'', ''The High Chaparral'' en ''How the West Was Won''. Dêrnjonken wied er ek (yn soartgelikense rollen) te sjen yn oarsoartige [[tillefyzjesearje]]s, lykas de [[paranormaal|paranormale]] [[skriller]]searje ''The Twilight Zone'', de [[superheldefilm|superheldesearje]] ''Adventures of Superman'', de [[rjochtbankdrama]]searje ''Public Defender'' en de [[fjochtsport]]searje ''Kung Fu''. Op it mêd fan [[film]]s spile Pyle yn ferskate [[westernfilm|westerns]] fan 'e ferneamde [[regisseur]] [[John Ford]], wêrûnder ''The Horse Soldiers'' ([[1959]]), ''The Man Who Shot Liberty Valance'' ([[1962]]) en ''Cheyenne Autumn'' ([[1964]]). Yn 'e [[histoaryske film]] ''The Alamo'' (1960) fan [[John Wayne]] hied er de rol fan Thumblerig, ien fan 'e frijwilligers út [[Tennessee]]. Pyle wie ek te sjen yn 'e [[oarlochsfilm]] ''Shenandoah'' (oer de [[Amerikaanske Boargeroarloch]]) en de [[aventoerekomeedzje]] ''The Great Race'', beide út [[1965]]. Fierders hie Pyle in [[weromkearende rol]] as [[Sam Houston]], de earste [[presidint]] fan 'e ûnôfhinklike [[Republyk Teksas]], yn ferskate [[ôflevering]]s fan 'e rige ''The Adventures of Jim Bowie''. Hy hie yn [[komeedzjesearje]] ''Tammy'' ([[1965]]–[[1966]]) in [[fêste rol]] as [[pake]] Mordecai Tarleton en teffens yn 'e dêrop basearre film ''Tammy and the Millionaire'' ([[1967]]). Yn 'e film ''Bonnie and Clyde'', út [[1967]], wie Pyle te sjen as [[Texas Ranger]] [[Frank Hamer]], de [[plysjeman]] dy't it [[Bonnie en Clyde|kriminele duo]] dêr't de film nei ferneamd waard, sûnder ophâlden op 'e hakken sit oant er harren einlings yn in [[mûklaach]] rinne lit en deasjit. Yn 'e jierren dêrnei spile Pyle ek yn bekende westerns as ''Bandolero!'' ([[1968]]) mei [[Raquel Welch]] en ''Cahill: United States Marshal'' ([[1973]]) mei [[John Wayne]]. Pyle stie der ek om bekend dat er yn [[1966]] sawol de [[fertochte]] as it [[moard]][[slachtoffer]] spile yn 'e lêste ôflevering fan 'e oarspronklike [[detektivesearje]] ''Perry Mason''. Dêrtroch wied er de iennichste akteur dy't yn dy rige sawol it slachtoffer, as de fertochte, as (yn in eardere ôflevering) de eigentlike moardner spile hie. Pyle waard yn 'e Feriene Steaten lykwols pas echt ferneamd doe't er ferskate kearen yn 'e komeedzjesearje ''The Andy Griffith Show'' ferskynde as Briscoe Darling, de noartske patriarch fan 'e Darling-clan fan muzikale berchbewenners. In oare rol dêr't er lanlik mei yn 'e bekendheid kaam, wie dy fan Buck Webb, de [[heit]] fan it [[personaazje]] dat troch [[Doris Day]] spile waard yn ''The Doris Day Show'' ([[1968]]–[[1970]]). Yn it bûtenlân seach men him pas foar it earst doe't er twadde helte [[1970-er jierren]] de [[fêste rol]] spile fan Mad Jack yn 'e [[westernsearje]] ''The Life and Times of Grizzly Adams''. [[File:Denver Pyle The Doris Day Show 1968 CBS publicity.jpg|right|200px|thumb|Denver Pyle yn [[1968]].]] Dy lêste rol waard lykwols al rillegau yn it skaad steld fan in oarenien, doe't Pyle yn [[1978]] troch [[tillefyzjeprodusint]] [[Gy Waldron]] [[cast]] waard yn 'e rol fan [[omke]] Jesse yn 'e hitsearje ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''. Dy rige, dy't rûn fan [[1979]] oant [[1985]], gie oer twa [[neef (famyljelid)|neven]], Bo en Luke Duke (spile troch [[John Schneider]] en [[Tom Wopat]]) dy't by harren wize âlde, yllegale [[alkohol]] stokende omke (Pyle) ynwenje en de [[korrupt]]e countykommissaris Boss Hogg en de net oersnoade [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]] kear op kear te fluch ôf binne. Pyle wie, yn 'e mande mei [[Sorrell Booke]] (Boss Hogg), it iennichste lid fan 'e cast dat yn alle 145 ôfleverings fan 'e searje te sjen wie. It súkses dat er mei ''The Dukes of Hazzard'' hie, belibbe Pyle neitiid nea wer. Yn 'e twadde helte fan 'e [[1980-er jierren]] spile er earst noch wat lytse roltsjes en gastrollen yn [[tillefyzjeprogramma's]] as de [[romantyske komeedzje]]searje ''The Love Boat'', de [[detektivesearje]] ''Murder, She Wrote'', de [[soapsearje]] ''Dallas'' en de [[rjochtbankdrama]]searje ''L.A. Law''. Mar nei ferrin fan tiid joech er suver ûngemurken it foltiids aktearwurk deroan, en ferskynde er allinne noch yn [[cameo's]]. Syn lêste optreden yn in film wie yn [[1994]], yn 'e [[westernfilm|western]][[komeedzjefilm|komeedzje]] ''Maverick'', mei [[Mel Gibson]] en [[Jodie Foster]], as in ferliezende [[gokker]] dy't fan 'e boppebou fan in [[rivierboat]] ôf de rivier yn springt om syn weardichheid te behâlden. Syn lêste tillefyzjewurk wie yn [[1997]] nochris as omke Jesse, foar de [[tillefyzjefilm]] ''The Dukes of Hazzard: Reunion!'' ===Karriêre as regisseur=== Njonken syn aktearwurk wie Denver Pyle út en troch ek aktyf as [[regisseur]]. Hy regissearre fan [[1966]] oant [[1968]] tsien [[ôflevering]]s fan 'e [[tillefyzjesearje]] ''Death Valley Days''. Yn [[1970]] wied er ferantwurdlik foar de rezjy fan tsien ôfleverings fan ''The Doris Day Show''. En fan ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' regissearre tusken [[1980]] en [[1983]] tolve ôfleverings. ===Priveelibben=== Yn [[1955]] [[troud]]e Pyle mei Marilee Carpenter ([[1924]]-[[2010]]), in produksje-assistinte by de [[filmstudio]] [[20th Century Fox]]. Se krigen twa [[soan]]nen: David ([[1956]]) en Tony ([[1957]]). Hoewol't se yn [[1970]] [[skieding (houlik)|skieden]], ûnderfûn Pyle, neffens syn [[rou-advertinsje|rouberjocht]], oan syn ferstjerren ta Marilee har help en stipe by syn karriêre. Yn [[1983]] wertroude Pyle mei Tippie Johnston, dy't oan syn dea ta by him bleau. Yn 'e twadde helte fan 'e [[1960-er jierren]] belei Pyle syn [[sparjild]] yn [[ierdoalje]], dat doedestiden [[$]]2,15 it fet koste. Nei de [[Oaljekrisis fan 1973]] koste in fet oalje mear as $46, wêrmei't de [[priis (kosten)|priis]] mear as ferienentweintichfâldige wie. Sadwaande wie Pyle doe tige [[rykdom|ryk]], en hied er folle, folle mear jild fertsjinje mei syn [[belizzing]]s as mei tritich jier wurk as akteur. Mar hy gie troch mei aktearjen om't er dat moai wurk fûn. Pyle wie ek in [[filantroop]] dy't in protte [[jild]] joech oan [[goeddiedichheid]]swurk foar [[bern (persoan)|bern]]. Hy en syn frou Tippie rjochten foar dat doel in eigen [[stifting]] op, de Denver Pyle Children's Charities. ===Ferstjerren=== Denver Pyle kaam op [[earste krystdei]] [[1997]] yn [[Burbank (Kalifornje)]] te [[ferstjerren]] oan [[longkanker]]. Hy waard 77 jier en leit [[begroeven]] yn in ûnmarkearre [[grêf]] yn [[Forreston (Teksas)|Forreston]], yn [[Teksas]]. Krekt foar sy dea, op [[12&nbsp;desimber]] [[1997]], waard him oan 7083 [[Hollywood Boulevard]] yn [[Los Angeles]] in [[stjer (figuer)|stjer]] op 'e [[Hollywood Walk of Fame]] jûn. ===As regisseur=== {{Filmografy|as=regisseur}} |- {{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}} |- |align="center"| 1966–1968 || ''Death Valley Days'' || n.f.t. || 10 [[ôfl.]] |- |align="center"| 1970 || ''The Doris Day Show'' || n.f.t. || 10 ôfl. |- |align="center"| 1980–1983 || ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''&nbsp;&nbsp; || n.f.t. || 12 ôfl. |- |} ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0701500/ Folsleine filmografy fan Denver Pyle yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Denver_Pyle ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Denver Pyle}} }} {{DEFAULTSORT:Pyle, Denver}} [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzjeregisseur]] [[Kategory:Amerikaansk filantroop]] [[Kategory:Amerikaansk muzikant]] [[Kategory:Amerikaansk seeman]] [[Kategory:Amerikaansk matroas (militêr)]] [[Kategory:Persoan berne yn 1920]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1997]] ojvksw4q0p8gymxbigwgut0dri8t178 1240625 1240624 2026-09-12T23:43:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 + filmografy 1240625 wikitext text/x-wiki {{Akteur | ôfbylding = Denver Pyle.jpg | ôfbyldingstekst = Denver Pyle yn syn rol fan omke Jesse <br>yn ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''. | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = Denver Dell Pyle | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] | berne = [[11 maaie]] [[1920]] | berteplak = [[Bethune (Kolorado)|Bethune]] ([[Kolorado]]) | stoarn = [[25 desimber]] [[1997]] | stjerplak = [[Burbank (Kalifornje)|Burbank]] ([[Kalifornje]]) | etnisiteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk&nbsp;Amerikaansk]] | regionale identiteit = | jierren aktyf = [[1947]] – [[1997]] | prizen = | webside = [https://www.imdb.com/name/nm0701500/ Denver Pyle] yn 'e [[IMDb]] }} '''Denver Pyle''' (folút: '''Denver Dell Pyle'''; [[Bethune (Kolorado)|Bethune]] ([[Kolorado]]), [[11 maaie]] [[1920]] – [[Burbank (Kalifornje)|Burbank]] ([[Kalifornje]]), [[25 desimber]] [[1997]]) wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[akteur]], dy't syn [[karriêre]] begûn mei in grut tal [[rol]]len yn [[westernsearje]]s en -[[westernfilm|film]]s. Yn 'e [[Feriene Steaten]] krige er yn 'e [[1960-er jierren]] in bekate bekendheid doe't er ferskillende kearen yn 'e [[komeedzjesearje]] ''The Andy Griffith Show'' ferskynde yn 'e rol fan 'e noartske berchbewenner Briscoe Darling. Mar yn 'e widere wrâld waard er pas in bekend gesicht yn [[1977]] mei syn rol as Mad Jack yn 'e westernsearje ''The Life and Times of Grizzly Adams''. Hy briek yn [[1979]] ynternasjonaal troch as [[omke]] Jesse yn 'e [[populêr]]e [[tillefyzjesearje]] ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''. ==Libben== ===Jonkheid, oplieding en tsjinst=== Denver Pyle waard yn [[1920]] [[berne]] yn it plakje [[Bethune (Kolorado)|Bethune]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Kolorado]], as de [[soan]] fan [[boer]] Ben H. Pyle ([[1895]]-[[1988]]) en dy syn [[oarehelte|frou]] Maude ([[1899]]-[[1985]]). Nei't er de [[middelbere skoalle]] ôfmakke hie, learde Pyle noch in blaumoandei troch oan 'e [[Steatsuniversiteit fan Kolorado]], yn [[Fort Collins (Kolorado)|Fort Collins]], mar briek syn [[stúdzje]] úteinlik ôf om in [[karriêre]] yn 'e [[entertainment]]yndustry te begjinnen. Pyle wie [[drummer]] yn ferskate [[band]]s oant de [[Japan]]ske [[oanfal op Pearl Harbor]] de Feriene Steaten yn 'e [[Twadde Wrâldoarloch]] behelle. Wat er doe die, is net alhiel dúdlik. It kin wêze dat er him oanmelde foar [[militêre tsjinst]] by de [[Amerikaanske Marine]], mar it soe ek skoan kinne dat er oanmeunstere by de Amerikaanske [[keapfardij]]float, dy't de Amerikaanske troepen en harren bûnsgenoaten ûnder faak nuodlike omstannichheden [[befoarrieding|befoarriedzje]] moast. It is net ûnmooglik dat de betizing komt om't er beide dingen efterinoar die. [[File:Denver Pyle 1962 (cropped).JPG|left|160px|thumb|Denver Pyle yn [[1962]].]] ===Karriêre as akteur=== Nei de oarloch sette Pyle útein mei in [[film]]karriêre yn [[Hollywood]]. Yn 'e [[1950-er jierren|1950-er]] en [[1960-er jierren]] wied er [[figurant]] en hied er [[gastrol]]len yn in ferskaat oan Amerikaanske [[westernsearje]]s, wêrûnder ''The Range Rider'' (14&nbsp;kear), ''Gunsmoke'' (14&nbsp;kear), ''The Gene Autry Show'' (10&nbsp;kear), ''The Life and Legend of Wyatt Earp'' (10&nbsp;kear), ''The Adventures of Kit Carson'' (8&nbsp;kear), ''Bonanza'' (8&nbsp;kear), ''Have Gun – Will Travel'' (7&nbsp;kear), ''The Lone Ranger'' (7&nbsp;kear), ''Zane Grey Theater'' (7&nbsp;kear), ''Laramie'' (5&nbsp;kear), ''The Roy Rogers Show'' (4&nbsp;kear), ''Frontier Justice'' (2&nbsp;kear), ''Wagon Train'' (2&nbsp;kear), en fierders û.m. yn ''The Cisco Kid'', ''Pony Express'', ''Rawhide'', ''The High Chaparral'' en ''How the West Was Won''. Dêrnjonken wied er ek (yn soartgelikense rollen) te sjen yn oarsoartige [[tillefyzjesearje]]s, lykas de [[paranormaal|paranormale]] [[skriller]]searje ''The Twilight Zone'', de [[superheldefilm|superheldesearje]] ''Adventures of Superman'', de [[rjochtbankdrama]]searje ''Public Defender'' en de [[fjochtsport]]searje ''Kung Fu''. Op it mêd fan [[film]]s spile Pyle yn ferskate [[westernfilm|westerns]] fan 'e ferneamde [[regisseur]] [[John Ford]], wêrûnder ''The Horse Soldiers'' ([[1959]]), ''The Man Who Shot Liberty Valance'' ([[1962]]) en ''Cheyenne Autumn'' ([[1964]]). Yn 'e [[histoaryske film]] ''The Alamo'' (1960) fan [[John Wayne]] hied er de rol fan Thumblerig, ien fan 'e frijwilligers út [[Tennessee]]. Pyle wie ek te sjen yn 'e [[oarlochsfilm]] ''Shenandoah'' (oer de [[Amerikaanske Boargeroarloch]]) en de [[aventoerekomeedzje]] ''The Great Race'', beide út [[1965]]. Fierders hie Pyle in [[weromkearende rol]] as [[Sam Houston]], de earste [[presidint]] fan 'e ûnôfhinklike [[Republyk Teksas]], yn ferskate [[ôflevering]]s fan 'e rige ''The Adventures of Jim Bowie''. Hy hie yn [[komeedzjesearje]] ''Tammy'' ([[1965]]–[[1966]]) in [[fêste rol]] as [[pake]] Mordecai Tarleton en teffens yn 'e dêrop basearre film ''Tammy and the Millionaire'' ([[1967]]). Yn 'e film ''Bonnie and Clyde'', út [[1967]], wie Pyle te sjen as [[Texas Ranger]] [[Frank Hamer]], de [[plysjeman]] dy't it [[Bonnie en Clyde|kriminele duo]] dêr't de film nei ferneamd waard, sûnder ophâlden op 'e hakken sit oant er harren einlings yn in [[mûklaach]] rinne lit en deasjit. Yn 'e jierren dêrnei spile Pyle ek yn bekende westerns as ''Bandolero!'' ([[1968]]) mei [[Raquel Welch]] en ''Cahill: United States Marshal'' ([[1973]]) mei [[John Wayne]]. Pyle stie der ek om bekend dat er yn [[1966]] sawol de [[fertochte]] as it [[moard]][[slachtoffer]] spile yn 'e lêste ôflevering fan 'e oarspronklike [[detektivesearje]] ''Perry Mason''. Dêrtroch wied er de iennichste akteur dy't yn dy rige sawol it slachtoffer, as de fertochte, as (yn in eardere ôflevering) de eigentlike moardner spile hie. Pyle waard yn 'e Feriene Steaten lykwols pas echt ferneamd doe't er ferskate kearen yn 'e komeedzjesearje ''The Andy Griffith Show'' ferskynde as Briscoe Darling, de noartske patriarch fan 'e Darling-clan fan muzikale berchbewenners. In oare rol dêr't er lanlik mei yn 'e bekendheid kaam, wie dy fan Buck Webb, de [[heit]] fan it [[personaazje]] dat troch [[Doris Day]] spile waard yn ''The Doris Day Show'' ([[1968]]–[[1970]]). Yn it bûtenlân seach men him pas foar it earst doe't er twadde helte [[1970-er jierren]] de [[fêste rol]] spile fan Mad Jack yn 'e [[westernsearje]] ''The Life and Times of Grizzly Adams''. [[File:Denver Pyle The Doris Day Show 1968 CBS publicity.jpg|right|200px|thumb|Denver Pyle yn [[1968]].]] Dy lêste rol waard lykwols al rillegau yn it skaad steld fan in oarenien, doe't Pyle yn [[1978]] troch [[tillefyzjeprodusint]] [[Gy Waldron]] [[cast]] waard yn 'e rol fan [[omke]] Jesse yn 'e hitsearje ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''. Dy rige, dy't rûn fan [[1979]] oant [[1985]], gie oer twa [[neef (famyljelid)|neven]], Bo en Luke Duke (spile troch [[John Schneider]] en [[Tom Wopat]]) dy't by harren wize âlde, yllegale [[alkohol]] stokende omke (Pyle) ynwenje en de [[korrupt]]e countykommissaris Boss Hogg en de net oersnoade [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]] kear op kear te fluch ôf binne. Pyle wie, yn 'e mande mei [[Sorrell Booke]] (Boss Hogg), it iennichste lid fan 'e cast dat yn alle 145 ôfleverings fan 'e searje te sjen wie. It súkses dat er mei ''The Dukes of Hazzard'' hie, belibbe Pyle neitiid nea wer. Yn 'e twadde helte fan 'e [[1980-er jierren]] spile er earst noch wat lytse roltsjes en gastrollen yn [[tillefyzjeprogramma's]] as de [[romantyske komeedzje]]searje ''The Love Boat'', de [[detektivesearje]] ''Murder, She Wrote'', de [[soapsearje]] ''Dallas'' en de [[rjochtbankdrama]]searje ''L.A. Law''. Mar nei ferrin fan tiid joech er suver ûngemurken it foltiids aktearwurk deroan, en ferskynde er allinne noch yn [[cameo's]]. Syn lêste optreden yn in film wie yn [[1994]], yn 'e [[westernfilm|western]][[komeedzjefilm|komeedzje]] ''Maverick'', mei [[Mel Gibson]] en [[Jodie Foster]], as in ferliezende [[gokker]] dy't fan 'e boppebou fan in [[rivierboat]] ôf de rivier yn springt om syn weardichheid te behâlden. Syn lêste tillefyzjewurk wie yn [[1997]] nochris as omke Jesse, foar de [[tillefyzjefilm]] ''The Dukes of Hazzard: Reunion!'' ===Karriêre as regisseur=== Njonken syn aktearwurk wie Denver Pyle út en troch ek aktyf as [[regisseur]]. Hy regissearre fan [[1966]] oant [[1968]] tsien [[ôflevering]]s fan 'e [[tillefyzjesearje]] ''Death Valley Days''. Yn [[1970]] wied er ferantwurdlik foar de rezjy fan tsien ôfleverings fan ''The Doris Day Show''. En fan ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' regissearre tusken [[1980]] en [[1983]] tolve ôfleverings. ===Priveelibben=== Yn [[1955]] [[troud]]e Pyle mei Marilee Carpenter ([[1924]]-[[2010]]), in produksje-assistinte by de [[filmstudio]] [[20th Century Fox]]. Se krigen twa [[soan]]nen: David ([[1956]]) en Tony ([[1957]]). Hoewol't se yn [[1970]] [[skieding (houlik)|skieden]], ûnderfûn Pyle, neffens syn [[rou-advertinsje|rouberjocht]], oan syn ferstjerren ta Marilee har help en stipe by syn karriêre. Yn [[1983]] wertroude Pyle mei Tippie Johnston, dy't oan syn dea ta by him bleau. Yn 'e twadde helte fan 'e [[1960-er jierren]] belei Pyle syn [[sparjild]] yn [[ierdoalje]], dat doedestiden [[$]]2,15 it fet koste. Nei de [[Oaljekrisis fan 1973]] koste in fet oalje mear as $46, wêrmei't de [[priis (kosten)|priis]] mear as ferienentweintichfâldige wie. Sadwaande wie Pyle doe tige [[rykdom|ryk]], en hied er folle, folle mear jild fertsjinje mei syn [[belizzing]]s as mei tritich jier wurk as akteur. Mar hy gie troch mei aktearjen om't er dat moai wurk fûn. Pyle wie ek in [[filantroop]] dy't in protte [[jild]] joech oan [[goeddiedichheid]]swurk foar [[bern (persoan)|bern]]. Hy en syn frou Tippie rjochten foar dat doel in eigen [[stifting]] op, de Denver Pyle Children's Charities. ===Ferstjerren=== Denver Pyle kaam op [[earste krystdei]] [[1997]] yn [[Burbank (Kalifornje)]] te [[ferstjerren]] oan [[longkanker]]. Hy waard 77 jier en leit [[begroeven]] yn in ûnmarkearre [[grêf]] yn [[Forreston (Teksas)|Forreston]], yn [[Teksas]]. Krekt foar sy dea, op [[12&nbsp;desimber]] [[1997]], waard him oan 7083 [[Hollywood Boulevard]] yn [[Los Angeles]] in [[stjer (figuer)|stjer]] op 'e [[Hollywood Walk of Fame]] jûn. ==Filmografy== ===As akteur=== {{Filmografy|as=akteur}} |- {{Filmografy/Titel|titel=films}} |- |align="center"| 1947 || ''The Guilt of Janet Adams'' || man yn iepeningssêne || [[figurant]] |- |align="center"| 1947 || ''Devil Ship'' || Carl || |- |align="center"| 1947 || ''Where the North Begins'' || Jim "Rocky" Rockwell || [[koarte film]] |- |align="center"| 1948 || ''Marshal of Amarillo'' || nachtklerk || |- |align="center"| 1948 || ''The Man from Colorado'' || Easy Jarrett || |- |align="center"| 1949 || ''El Paso'' || [[figilante]] || |- |align="center"| 1949 || ''Red Canyon'' || Hutch || |- |align="center"| 1949 || ''Streets of San Francisco'' || Ed Quinn || |- |align="center"| 1949 || ''Hellfire'' || Rex || |- |align="center"| 1949 || ''Rim of the Canyon'' || Cash Collins || |- |align="center"| 1949 || ''Too Late for Tears'' || Youth at Union Station || |- |align="center"| 1949 || ''Flame of Youth'' || Lytz || |- |align="center"| 1949 || ''The Big Wheel'' || [[dokter]] || |- |align="center"| 1950 || ''The Flying Saucer'' || Turner || |- |align="center"| 1950 || ''Captain China'' || Steve || |- |align="center"| 1950 || ''Singing Guns'' || [[goudsiker]] || |- |align="center"| 1950 || ''Federal Agent at Large'' || "Jumpy" Jordan || |- |align="center"| 1950 || ''Dynamite Pass'' || trewant fan Thurber || |- |align="center"| 1950 || ''Customs Agent'' || Al || |- |align="center"| 1950 || ''The Old Frontier'' || George || |- |align="center"| 1951 || ''Rough Riders of Durango'' || Lacey || |- |align="center"| 1951 || ''Million Dollar Pursuit'' || Nick Algren || |- |align="center"| 1951 || ''The Hills of Utah'' || Bowie French || |- |align="center"| 1951 || ''Drums of the Deep South'' || [[Leger fan de Uny|Noardlike]] [[soldaat]] dy't rút ynslacht || |- |align="center"| 1952 || ''Mutiny!'' || muiter || |- |align="center"| 1952 || ''Oklahoma Annie'' || Skip || |- |align="center"| 1952 || ''The Man from the Black Hills'' || Glenn Hartley || |- |align="center"| 1952 || ''Desert Passage'' || Allen || |- |align="center"| 1952 || ''Fargo'' || Carey || |- |align="center"| 1952 || ''Canyon Ambush'' || Tom Carlton || |- |align="center"| 1952 || ''The Maverick'' || Bud Karnes || |- |align="center"| 1953 || ''Gunsmoke'' || Greasy || |- |align="center"| 1953 || ''Commando Cody: Sky Marshal of the Universe''&nbsp;&nbsp; || Krug || |- |align="center"| 1953 || ''The Lone Hand'' || regelder || |- |align="center"| 1953 || ''Fort Vengeance'' || warskôgjende ruter || |- |align="center"| 1953 || ''A Perilous Journey'' || barkeeper || |- |align="center"| 1953 || ''Rebel City'' || Greeley || |- |align="center"| 1953 || ''Column South'' || [[luitenant]] || |- |align="center"| 1953 || ''Goldtown Ghost Riders'' || Bernie Malloy || |- |align="center"| 1953 || ''Topeka'' || Jonas Bailey || |- |align="center"| 1953 || ''Vigilante Terror'' || Sperry || |- |align="center"| 1953 || ''Texas Bad Man'' || Tench || |- |align="center"| 1954 || ''The Command'' || [[ynfanterist]] || |- |align="center"| 1954 || ''Ride Clear of Diablo'' || [[dûmny]] Moorehead || |- |align="center"| 1954 || ''The Boy from Oklahoma'' || Bagley || |- |align="center"| 1954 || ''Johnny Guitar'' || lid [[posse comitatus|posse]] || |- |align="center"| 1954 || ''Drum Beat'' || Fairchild || |- |align="center"| 1954 || ''Yellow Mountain'' || George Yost || |- |align="center"| 1955 || ''Ten Wanted Men'' || Dave Weed || |- |align="center"| 1955 || ''Rage at Dawn'' || Clint Reno || |- |align="center"| 1955 || ''Run for Cover'' || Harvey || |- |align="center"| 1955 || ''To Hell and Back'' || Thompson || |- |align="center"| 1955 || ''Top Gun'' || Hank Spencer || |- |align="center"| 1956 || ''Please Murder Me!'' || [[ynspekteur (plysje)|ynspekteur]] Bradley || |- |align="center"| 1956 || ''I Killed Wild Bill Hickok'' || Jim Bailey || |- |align="center"| 1956 || ''The Naked Hills'' || Bert Killian / [[voice-over|ferteller]] || |- |align="center"| 1956 || ''Yacqui Drums'' || Lefty Barr || |- |align="center"| 1956 || ''7th Cavalry'' || Dixon || |- |align="center"| 1957 || ''Gun Duel in Durango'' || [[Texas Ranger]]-[[kaptein (rang)|kaptein]] || |- |align="center"| 1957 || ''Destination 60,000'' || Mickey Hill || |- |align="center"| 1957 || ''The Lonely Man'' || sheriff Brad fan Red Bluff || |- |align="center"| 1957 || ''Jet Pilot'' || Simpson || |- |align="center"| 1957 || ''Domino Kid'' || Bill Dragger || |- |align="center"| 1958 || ''The Left-Handed Gun'' || Ollinger || |- |align="center"| 1958 || ''Fort Massacre'' || Collins || |- |align="center"| 1958 || ''China Doll'' || [[kolonel]] Wiley || |- |align="center"| 1958 || ''The Party Crashers'' || Ted Bickford || |- |align="center"| 1959 || ''Good Day for a Hanging'' || helpsheriff Ed Moore || |- |align="center"| 1959 || ''King of the Wild Stallions'' || Doc Webber || |- |align="center"| 1959 || ''The Horse Soldiers'' || Jackie Jo || |- |align="center"| 1959 || ''Cast a Long Shadow'' || [[dûmny]] Harrison || |- |align="center"| 1959 || ''The Wildcatters'' || Nitro || koarte film |- |align="center"| 1960 || ''Home from the Hill'' || Bradley || |- |align="center"| 1960 || ''The Alamo'' || Thimblerig de [[gokker]] || |- |align="center"| 1962 || ''The Man Who Shot Liberty Valance'' || Amos Carruthers || |- |align="center"| 1962 || ''Geronimo'' || [[senator]] Conrad || |- |align="center"| 1962 || ''Terrified'' || sheriff Dixon || |- |align="center"| 1964 || ''Mail Order Bride'' || dûmny Pope || |- |align="center"| 1964 || ''Black Like Me'' || man yn [[pick-uptruck]] || |- |align="center"| 1964 || ''Cheyenne Autumn'' || senator Henry || |- |align="center"| 1965 || ''The Rounders'' || Bull || |- |align="center"| 1965 || ''Mara of the Wilderness'' || Kelly || |- |align="center"| 1965 || ''Shenandoah'' || dûmny Bjoerling || |- |align="center"| 1965 || ''The Great Race'' || sheriff fan Boracho || |- |align="center"| 1966 || ''Incident at Phantom Hill'' || [[jacht (aktiviteit)|jager]] #1 || |- |align="center"| 1966 || ''Gunpoint'' || Cap || |- |align="center"| 1967 || ''Welcome to Hard Times'' || Alfie de [[postkoets]]ier || |- |align="center"| 1967 || ''Tammy and the Millionaire'' || [[pake]] Mordecai Tarleton || |- |align="center"| 1967 || ''Bonnie and Clyde'' || [[Texas Ranger]] Frank Harner || |- |align="center"| 1968 || ''Bandolero!'' || Muncie Carter || |- |align="center"| 1968 || ''5-Card Stud'' || Sig Evers || |- |align="center"| 1971 || ''Hitched'' || Ben Barnstable || |- |align="center"| 1971 || ''Something Big'' || Junior Frisbee || |- |align="center"| 1972 || ''The Legend of Hillbilly John'' || ''[[pake|grandpappy]]'' John || |- |align="center"| 1973 || ''Cahill: United States Marshal'' || Denver || |- |align="center"| 1975 || ''Escape to Witch Mountain'' || omke Bene || |- |align="center"| 1975 || ''The Adventures of Frontier Fremont'' || âlde berchbewenner || |- |align="center"| 1975 || ''Winterhawk'' || Arkansas || |- |align="center"| 1976 || ''Hawmps!'' || kolonel Seymour Hawkins || |- |align="center" style="vertical-align:top"| 1976 || ''Buffalo Bill and the Indians, <br>or: Sitting Bull's History Lesson'' || style="vertical-align:top"| McLaughlin || |- |align="center"| 1976 || ''Welcome to L.A.'' || Carl Barber || |- |align="center"| 1976 || ''Guardian of the Wilderness'' || Galen Clark || |- |align="center"| 1978 || ''Return from Witch Mountain'' || omke Bene || |- |align="center"| 1978 || ''Legend of the Northwest'' || Abner || |- |align="center"| 1980 || ''Those Were the Days'' || [[Buffalo Bill Cody]] || koarte film |- |align="center"| 1981 || ''Legend of the Wild'' || ferteller || |- |align="center"| 1987 || ''Delta Fever'' || Walt || |- |align="center"| 1994 || ''Maverick'' || âlde [[gokker]] op rivierboat || |- {{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}} |- |align="center"| 1951 || ''The Cisco Kid'' || [[professor]] Jerry Roark || [[gastrol]]; [[ôfl.]] ''Hypnotist Murder'' |- |align="center"| 1951 || ''The Gene Autry Show'' || trewant yn learen fest || gastrol; ôfl. ''Frontier Guard'' |- |align="center"| 1951 || ''The Gene Autry Show'' || Frank Blake || gastrol; ôfl. ''Killer's Trail'' |- |align="center"| 1951 || ''The Gene Autry Show'' || Curt Wayne || gastrol; ôfl. ''Galloping Hoofs'' |- |align="center"| 1951 || ''The Lone Ranger'' || Grayson || gastrol; ôfl. ''The Outcast'' |- |align="center"| 1951 || ''The Lone Ranger'' || helpsheriff Allen || gastrol; ôfl. ''The Hooded Man'' |- |align="center"| 1951 || ''The Range Rider'' || Barney Kimball || gastrol; ôfl. ''Six Gun Party'' |- |align="center"| 1951 || ''The Range Rider'' || [[abbekaat]] Bemis || gastrol; ôfl. ''Gunslinger in Paradise'' |- |align="center"| 1951 || ''The Range Rider'' || trewant || gastrol; ôfl. ''Right of Way'' |- |align="center"| 1951 || ''The Range Rider'' || Blackie || gastrol; ôfl. ''Western Fugitive'' |- |align="center"| 1951 || ''The Range Rider'' || Charlie Todd || gastrol; ôfl. ''The Hawk'' |- |align="center"| 1951 || ''The Range Rider'' || Gorham || gastrol; ôfl. ''Dead Man's Shoe'' |- |align="center"| 1952 || ''The Adventures of Kit Carson'' || Edmund Denning || gastrol; ôfl. ''Bandit's Blade'' |- |align="center"| 1952 || ''The Adventures of Kit Carson'' || Flip Kilson || gastrol; ôfl. ''Highway to Doom'' |- |align="center"| 1952 || ''The Adventures of Kit Carson'' || Hackett|| gastrol; ôfl. ''Broken Spur'' |- |align="center"| 1952 || ''Adventures of Wild Bill Hickok'' || trewant || gastrol; ôfl. ''Savvy, the Smart Little Dog'' |- |align="center"| 1952 || ''The Cisco Kid'' || [[bankrôver]] || gastrol; ôfl. ''Ghost Town'' |- |align="center"| 1952 || ''Cowboy G-Men'' || Gus || gastrol; ôfl. ''Salted Mines'' |- |align="center"| 1952 || ''The Gene Autry Show'' || professor Sharp || gastrol; ôfl. ''Melody Mesa'' |- |align="center"| 1952 || ''The Gene Autry Show'' || Burr Ramsey || gastrol; ôfl. ''Bullets & Bows'' |- |align="center"| 1952 || ''The Gene Autry Show'' || Dodge Hartman || gastrol; ôfl. ''The Sheriff is a Lady'' |- |align="center"| 1952 || ''Hopalong Cassidy'' || Poynter|| gastrol; ôfl. ''Blind Encounter'' |- |align="center"| 1952 || ''The Range Rider'' || Trigger Morrison || gastrol; ôfl. ''Big Medicine Man'' |- |align="center"| 1952 || ''The Range Rider'' || Vincent Frost || gastrol; ôfl. ''Rustler's Range'' |- |align="center"| 1952 || ''The Range Rider'' || Carl || gastrol; ôfl. ''Secret of the Red Raven'' |- |align="center"| 1952 || ''The Range Rider'' || Bill || gastrol; ôfl. ''Jimmy the Kid'' |- |align="center"| 1952 || ''The Range Rider'' || Jim || gastrol; ôfl. ''Outlaw Masquerade'' |- |align="center"| 1952 || ''The Range Rider'' || [[strûkrôver]] || gastrol; ôfl. ''Gold Fever'' |- |align="center"| 1952 || ''The Roy Rogers Show'' || Nash|| gastrol; ôfl. ''The Treasure of Howling Dog Canyon'' |- |align="center"| 1952 || ''The Roy Rogers Show'' || Wiley || gastrol; ôfl. ''Doublecrosser'' |- |align="center"| 1952 || ''The Roy Rogers Show'' || Zeke Miller || gastrol; ôfl. ''Flying Bullets'' |- |align="center"| 1953 || ''The Adventures of Kit Carson'' || ûnbekend || gastrol; ôfl. ''Renegade Wires'' |- |align="center"| 1953 || ''Death Valley Days'' || Art Crowley || gastrol; ôfl. ''Swamper Ike'' |- |align="center"| 1953 || ''I'm the Law'' || ûnbekend|| gastrol; ôfl. ''The Button Story'' |- |align="center"| 1953 || ''The Lone Ranger'' || helpsheriff French || gastrol; ôfl. ''The Old Cowboy'' |- |align="center"| 1953 || ''The Roy Rogers Show'' || Tom Larrabee || gastrol; ôfl. ''Loaded Guns'' |- |align="center"| 1953 || ''The Range Rider'' || Frank L. Sieber || gastrol; ôfl. ''Indian War Party'' |- |align="center"| 1953 || ''The Range Rider'' || John Stewart || gastrol; ôfl. ''Cherokee Round-Up'' |- |align="center"| 1953 || ''You Are There'' || [[foarsitter]] Savage || gastrol; ôfl. ''The Boston Tea Party (December 12, 1773)'' |- |align="center"| 1953 || ''You Are There'' || Cotta || gastrol; ôfl. ''The Assassination of Julius Ceasar (March 15, 44 B.C.'' |- |align="center"| 1954 || ''The Adventures of Kit Carson'' || ûnbekend || gastrol; ôfl. ''Counterfeit Country'' |- |align="center"| 1954 || ''The Adventures of Kit Carson'' || ûnbekend || gastrol; ôfl. ''Stampede Fury'' |- |align="center"| 1954 || ''The Adventures of Kit Carson'' || ûnbekend || gastrol; ôfl. ''Bullets of Mystery'' |- |align="center"| 1954 || ''The Adventures of Kit Carson'' || ûnbekend || gastrol; ôfl. ''The Golden Ring of Cibola'' |- |align="center"| 1954 || ''Adventures of Superman'' || Emile Hatch || gastrol; ôfl. ''Beware the Wrecker'' |- |align="center"| 1954 || ''Adventures of the Falcon'' || Bill Jackson || gastrol; ôfl. ''The Big Break'' |- |align="center"| 1954 || ''Annie Oakley'' || dokter Barnes || gastrol; ôfl. ''Valley of the Shadows'' |- |align="center"| 1954 || ''Annie Oakley'' || Tom Malloy || gastrol; ôfl. ''Annie's Desert Adventure'' |- |align="center"| 1954 || ''Crown Theatre with Gloria Swanson'' || Frank Lord || gastrol; ôfl. ''My Last Duchess'' |- |align="center"| 1954 || ''The Gene Autry Show'' || [[sheriff]] || gastrol; ôfl. ''Johnny Jackeroo'' |- |align="center"| 1954 || ''The Gene Autry Show'' || helpsheriff sûnder burd || gastrol; ôfl. ''The Sharpshooter'' |- |align="center"| 1954 || ''The Gene Autry Show'' || sheriff Jim || gastrol; ôfl. ''The Carnival Comes West'' |- |align="center"| 1954 || ''The Gene Autry Show'' || Edward Hadley || gastrol; ôfl. ''Outlaw of Blue Mesa'' |- |align="center"| 1954 || ''Hopalong Cassidy'' || trewant || gastrol; ôfl. ''The Outlaw's Reward'' |- |align="center"| 1954 || ''The Lone Ranger'' || Stack || gastrol; ôfl. ''The Fugitive'' |- |align="center"| 1954 || ''The Lone Ranger'' || Colby || gastrol; ôfl. ''The Woman in the White Mask'' |- |align="center"| 1954 || ''The Lone Wolf'' || Kargar || gastrol; ôfl. ''The Carlsbad Big Lie Story'' |- |align="center"| 1954 || ''Medic'' || dokter Carthage|| gastrol; ôfl. ''Death Rides a Wagon'' |- |align="center"| 1954 || ''Publice Defender'' || George Hanson || gastrol; ôfl. ''The Hobo Story'' |- |align="center"| 1954 || ''Ramar of the Jungle'' || Sam Case || gastrol; ôfl. ''Contraband'' |- |align="center"| 1954 || ''Stories of the Century'' || Bill Hayes || gastrol; ôfl. ''Sam Bass'' |- |align="center"| 1955 || ''Buffalo Bill, Jr.'' || Landers|| gastrol; ôfl. ''The Black Ghost'' |- |align="center"| 1955 || ''Buffalo Bill, Jr.'' || Delafield || gastrol; ôfl. ''Hooded Vengeance'' |- |align="center"| 1955 || ''Crossroads'' || Ockschmitt || gastrol; ôfl. ''Hostage'' |- |align="center"| 1955 || ''Crossroads'' || Lou "Dial" Harrington || gastrol; ôfl. ''Chinese Checkers'' |- |align="center"| 1955 || ''Fury'' || Carter || weromkearende rol; ôfl. ''Joey's Father'' en ''The 4-H Story'' |- |align="center"| 1955 || ''The Lineup'' || ûnbekend || gastrol; ôfl. ''The Dennis Case'' |- |align="center"| 1955 || ''The Man Behind the Badge'' || [[resjersjeur]] Lashley || gastrol; ôfl. ''The Case of the Crying Lady'' |- |align="center"| 1955 || ''Medic'' || Ted Ramsey || gastrol; ôfl. ''Never Comes Sunday'' |- |align="center"| 1955 || ''My Friend Flicka'' || Alec || gastrol; ôfl. ''The Wild Horse'' |- |align="center"| 1955 || ''Publice Defender'' || Tom Gayley || gastrol; ôfl. ''Condemned'' |- |align="center"| 1955 || ''Steve Donovan, Western Marshal'' || Vic Hoyt || [[weromkearende rol]]; ôfl. ''Plague Town'' en ''Outlaw Actor'' |- |align="center"| 1955 || ''You Are There'' || [[kaptein (rang)|kaptein]] Canfield|| gastrol; ôfl. ''The Emancipation Proclamation (January 1, 1863)'' |- |align="center"| 1955 || ''You Are There'' || Cotta|| gastrol; ôfl. ''The Assassination of Julius Caesar (Restaged) (March 15, 44 B.C.)'' |- |align="center"| 1955 || ''You Are There'' || foarsitter Savage || gastrol; ôfl. ''The Boston Tea Party (Restaged) (December 16, 1773)'' |- |align="center"| 1955 || ''You Are There'' || William Bayard Hale || gastrol; ôfl. ''The Secret Message that Plunged America into World War I (March 1, 1917)'' |- |align="center"| 1955 || ''You Are There'' || William Newell || gastrol; ôfl. ''The Hoax of Cardiff Giant (February 2, 1870)'' |- |align="center"| 1955 || ''You Are There'' || [[kolonel]] Tench Tighman || gastrol; ôfl. ''Washington Crosses the Delaware (December 25, 1776)'' |- |align="center"| 1955–1958 || ''The Life and Legend of Wyatt Earp'' || Ben Thompson || weromkearende rol; 7 ôfl. |- |align="center"| 1956 || ''Crossroads'' || Cort || gastrol; ôfl. ''Dig or Die, Brother Hyde'' |- |align="center"| 1956 || ''Crossroads'' || Ezra || gastrol; ôfl. ''Sky Pilot of the Cumberlands'' |- |align="center"| 1956 || ''Frontier'' || Eben || gastrol; ôfl. ''Mother of the Brave'' |- |align="center"| 1956 || ''Frontier'' || Frank || gastrol; ôfl. ''The Voyage of Captain Castle'' |- |align="center"| 1956 || ''Gunsmoke'' || Willie Calhoun || gastrol; ôfl. ''Poor Pearl'' |- |align="center"| 1956 || ''Letter to Loretta'' || Henry || gastrol; ôfl. ''His Inheritance'' |- |align="center"| 1956 || ''The Lone Ranger'' || Arley McQueen || gastrol; ôfl. ''The Cross of Santo Domingo'' |- |align="center"| 1956 || ''The Lone Ranger'' || Vance Kiley || gastrol; ôfl. ''Quicksand'' |- |align="center"| 1956 || ''The Millionaire'' || Arthur Darner || gastrol; ôfl. ''The Arthur Darner Story'' |- |align="center"| 1956 || ''My Friend Flicka'' || Clint Taylor || gastrol; ôfl. ''Big Red'' |- |align="center"| 1956 || ''Sheriffs of the USA'' || Davis || gastrol; ôfl. ''The Dandy Man'' |- |align="center"| 1956 || ''The 20th Century Fox Hour'' || Charley || gastrol; ôfl. ''Men Against Speed'' |- |align="center"| 1956 || ''You Are There'' || Dan DeQuille || gastrol; ôfl. ''The Great Comstock Silver Strike (October 29, 1873)'' |- |align="center"| 1956 || ''Zane Grey Theatre'' || John Baker || gastrol; ôfl. ''Muletown Gold Strike'' |- |align="center"| 1956–1957 || ''The Adventures of Jim Bowie'' || [[Sam Houston]] || weromkearende rol; 3 ôfl. |- |align="center"| 1957 || ''The Californians'' || Slater || gastrol; ôfl. ''The Magic Box'' |- |align="center"| 1957 || ''Casey Jones'' || Frank Reeder || gastrol; ôfl. ''Storm Warning'' |- |align="center"| 1957 || ''Climax!'' || moardner || gastrol; ôfl. ''Keep Me in Mind'' |- |align="center"| 1957 || ''Code 3'' || [[brigadier]] Vic Murchison || weromkearende rol; ôfl. ''The Fishing Trip'' en ''Junk Detail'' |- |align="center"| 1957 || ''The Court of Last Resort'' || Wesley Ferguson || gastrol; ôfl. ''The Wesley Ferguson Case'' |- |align="center"| 1957 || ''The Gray Ghost'' || Duff || gastrol; ôfl. ''Resurrection'' |- |align="center"| 1957 || ''Gunsmoke'' || Hank Shinn || gastrol; ôfl. ''Liar from Blackhawk'' |- |align="center"| 1957 || ''Have Gun – Will Travel'' || Clay Sommers || gastrol; ôfl. ''The Colonel and the Lady'' |- |align="center"| 1957 || ''The O. Henry Playhouse'' || Sam Plunkett || gastrol; ôfl. ''Sam Plunkett's Promise'' |- |align="center"| 1957 || ''The O. Henry Playhouse'' || Oliver Redruth || gastrol; ôfl. ''The Sphinx Apple'' |- |align="center"| 1957 || ''The Restless Gun'' || sheriff Jay || gastrol; ôfl. ''Rink'' |- |align="center"| 1957 || ''State Trooper'' || Mark Schmedler || gastrol; ôfl. ''Trail of the Dead'' |- |align="center"| 1957 || ''Tales of Wells Fargo'' || Jack Powers || gastrol; ôfl. ''Renegade Raiders'' |- |align="center"| 1957 || ''The 20th Century Fox Hour'' || Lester || gastrol; ôfl. ''Man of the Law'' |- |align="center"| 1957 || ''Wagon Train'' || Bragg || gastrol; ôfl. ''The Zeke Thomas Story'' |- |align="center"| 1957 || ''Zane Grey Theatre'' || marshal Quimby || gastrol; ôfl. ''Fugitive'' |- |align="center"| 1957 || ''Zane Grey Theatre'' || sheriff || gastrol; ôfl. ''Blood in the Dust'' |- |align="center"| 1958 || ''Behind Closed Doors'' || Roger Woodson || gastrol; ôfl. ''Man in the Moon'' |- |align="center"| 1958 || ''Broken Arrow'' || Fred Graf || gastrol; ôfl. ''Bad Boy'' |- |align="center"| 1958 || ''Fury'' || Mal || gastrol; ôfl. ''The Fire Watchers'' |- |align="center"| 1958 || ''Have Gun – Will Travel'' || Pete Hollister || gastrol; ôfl. ''The Singer'' |- |align="center"| 1958 || ''Jefferson Drum'' || Bart Resdake || gastrol; ôfl. ''Prison Hill'' |- |align="center"| 1958 || ''Man without a Gun'' || ûnbekend || gastrol; ôfl. ''Shadow of a Gun'' |- |align="center"| 1958 || ''Mike Hammer'' || Braddock || gastrol; ôfl. ''My Son and Heir'' |- |align="center"| 1958 || ''Perry Mason'' || Robert Crane || gastrol; ôfl. ''The Case of the Deadly Double'' |- |align="center"| 1958 || ''Playhouse 90'' || Sam Wheeler || gastrol; ôfl. ''Bitter Heritage'' |- |align="center"| 1958 || ''Tales of the Texas Rangers'' || Noah Reed || gastrol; ôfl. ''Texas Flyer'' |- |align="center"| 1958 || ''26 Men'' || Texas ranger Haskins || gastrol; ôfl. ''Shadow of Doubt'' |- |align="center"| 1958 || ''Zane Grey Theatre'' || sheriff Tom || gastrol; ôfl. ''The Stranger'' |- |align="center"| 1959 || ''The Alaskans'' || Perkins || gastrol; ôfl. ''Remember the Maine'' |- |align="center"| 1959 || ''Bat Masterson'' || Dan Morgan || gastrol; ôfl. ''Marked Deck'' |- |align="center"| 1959 || ''Bold Venture'' || Ernie Dorso || gastrol; ôfl. ''Some Came Sleeping'' |- |align="center"| 1959 || ''Bold Venture'' || (2e gastrol) ûnbekend || gastrol; (2e) ôfl. ûnbekend |- |align="center"| 1959 || ''Bourbon Street Beat'' || Big Red || gastrol; ôfl. ''Woman in the River'' |- |align="center"| 1959 || ''The Deputy'' || Akins || gastrol; ôfl. ''Shadow of the Noose'' |- |align="center"| 1959 || ''Disneyland'' || Royal || gastrol; ôfl. ''Texas John Slaughter: Showdown at Sandoval'' |- |align="center"| 1959 || ''Disneyland'' || Amos Briggs || gastrol; ôfl. ''The Swamp Fox: Brother Against Brother'' |- |align="center"| 1959 || ''Gunsmoke'' || Mike Blocker || gastrol; ôfl. ''The Bear'' |- |align="center"| 1959 || ''Have Gun – Will Travel'' || Sid Morgan || gastrol; ôfl. ''The Wager'' |- |align="center"| 1959 || ''Have Gun – Will Travel'' || McKay || gastrol; ôfl. ''The Posse'' |- |align="center"| 1959 || ''Laramie'' || sheriff Haley || gastrol; ôfl. ''The Iron Captain'' |- |align="center"| 1959 || ''Lawman'' || Glen Folsom || gastrol; ôfl. ''The Conclave'' |- |align="center"| 1959 || ''The Life and Legend of Wyatt Earp'' || dûmny Oliver Tittle || gastrol; ôfl. ''A Good Man'' |- |align="center"| 1959 || ''Men into Space'' || [[dr.]] Peter Riber || gastrol; ôfl. ''Moonquake'' |- |align="center"| 1959 || ''Rescue 8'' || [[sersjant]] Frank Hogan || gastrol; ôfl. ''The International Incident'' |- |align="center"| 1959 || ''The Restless Gun'' || Jeb || gastrol; ôfl. ''The Pawn'' |- |align="center"| 1959 || ''The Rifleman'' || Henry Trumble || gastrol; ôfl. ''Bloodlines'' |- |align="center"| 1959 || ''The Rifleman'' || Seth Mitchell || gastrol; ôfl. ''The Legacy'' |- |align="center"| 1959 || ''Tales of Wells Fargo'' || Wilt Rawlins || gastrol; ôfl. ''Double Reverse'' |- |align="center"| 1959 || ''The Texan'' || Houston Blackston || gastrol; ôfl. ''No Place to Stop'' |- |align="center"| 1959 || ''The Texan'' || Joe Lufton || gastrol; ôfl. ''The Sheriff of Boot Hill'' |- |align="center"| 1959 || ''The Texan'' || Chip Andrews|| gastrol; ôfl. ''The Telegraph Story'' |- |align="center"| 1959 || ''26 Men'' || Clovis || gastrol; ôfl. ''Fighting Man'' |- |align="center"| 1959 || ''Zane Grey Theatre'' || A Thread of Respect || gastrol; ôfl. ''Seth Robertson'' |- |align="center"| 1960 || ''The Arquanauts'' || kaptein Leo Stohl || gastrol; ôfl. ''Collision'' |- |align="center"| 1960 || ''Gunsmoke'' || Gus || gastrol; ôfl. ''The Wake'' |- |align="center"| 1960 || ''Have Gun – Will Travel'' || kolonel Celine || gastrol; ôfl. ''Ransom'' |- |align="center"| 1960 || ''Have Gun – Will Travel'' || Advent || gastrol; ôfl. ''The Calf'' |- |align="center"| 1960 || ''Have Gun – Will Travel'' || [[generaal]] George "Pawnee" Croft || gastrol; ôfl. ''The Puppeteer'' |- |align="center"| 1960 || ''Hotel de Paree'' || Fred Taylor || gastrol; ôfl. ''Sundance and the Long Trek'' |- |align="center"| 1960 || ''Laramie'' || sheriff || gastrol; ôfl. ''Three Rode West'' |- |align="center"| 1960 || ''Law of the Plainsman'' || Burke Carew || gastrol; ôfl. ''The Matriarch'' |- |align="center"| 1960 || ''The Life and Legend of Wyatt Earp'' || Dobie Jenner || gastrol; ôfl. ''A Murderer's Return'' |- |align="center"| 1960 || ''The Life and Legend of Wyatt Earp'' || Hoss Mackey || gastrol; ôfl. ''The Too Perfect Crime'' |- |align="center"| 1960 || ''The Man from Blackhawk'' || Arthur White || gastrol; ôfl. ''The Man Who Wanted Everything'' |- |align="center"| 1960 || ''Mr. Garlund'' || [[útjouwer]] || gastrol; ôfl. S1E3 |- |align="center"| 1960 || ''Overland Trail'' || sheriff || gastrol; ôfl. ''Lawyer in Petticoats'' |- |align="center"| 1960 || ''Overland Trail'' || Jonathan Kale || gastrol; ôfl. ''The Baron Comes Back'' |- |align="center"| 1960 || ''Perry Mason'' || Tom Quincy || gastrol; ôfl. ''The Case of the Ominous Outcast'' |- |align="center"| 1960 || ''Pony Express'' || Hank Watson || gastrol; ôfl. ''Special Delivery'' |- |align="center"| 1960 || ''The Real McCoys'' || [[kaptein (skipfeart)|kaptein]] Miller || gastrol; ôfl. ''McCoys Ahoy'' |- |align="center"| 1960 || ''The Rifleman'' || Harold Tenner || gastrol; ôfl. ''The Hangman'' |- |align="center"| 1960 || ''Riverboat'' || Jim Bledsoe || gastrol; ôfl. ''No Bridge on the River'' |- |align="center"| 1960 || ''Shotgun Slade'' || marshal Berry || gastrol; ôfl. ''Ring of Death'' |- |align="center"| 1960 || ''Stagecoach West'' || Hewitt || gastrol; ôfl. ''Three Wise Men'' |- |align="center"| 1960 || ''The Tall Man'' || [[marshal (plysjeman)|marshal]] Dave Leggert || gastrol; ôfl. ''Garrett and the Kid'' |- |align="center"| 1960 || ''The Texan'' || sheriff || gastrol; ôfl. ''The Guilty and the Innocent'' |- |align="center"| 1960 || ''Tombstone Territory'' || Will Gunther || gastrol; ôfl. ''No Way Out'' |- |align="center"| 1960 || ''Wichita Town'' || Aaron Faber || gastrol; ôfl. ''The Legend of Tom Horn'' |- |align="center"| 1960 || ''Wrangler'' || ûnbekend || gastrol; ôfl. ''Incident at the Bar M'' |- |align="center"| 1960 || ''Zane Grey Theatre'' || marshal Joe Sully || gastrol; ôfl. ''A Small Town That Died'' |- |align="center"| 1961 || ''Bat Masterson'' || Walsh || gastrol; ôfl. ''End of the Line'' |- |align="center"| 1961 || ''Bonanza'' || Ted Hackett || gastrol; ôfl. ''Springtime'' |- |align="center"| 1961 || ''Bronco'' || Norton Gillespie || gastrol; ôfl. ''The Buckbriar Trail'' |- |align="center"| 1961 || ''Bronco'' || Nelson || gastrol; ôfl. ''Stage to the Sky'' |- |align="center"| 1961 || ''Bronco'' || Petrie Munger || gastrol; ôfl. ''Guns of the Lawless'' |- |align="center"| 1961 || ''Bronco'' || William Mason || gastrol; ôfl. ''Prince of Darkness'' |- |align="center"| 1961 || ''Checkmate'' || Terry Adams || gastrol; ôfl. ''Jungle Castle'' |- |align="center"| 1961 || ''Cheyenne'' || Nate Weyland || gastrol; ôfl. ''Winchester Quarantine'' |- |align="center"| 1961 || ''The Deputy'' || Frank Barton || gastrol; ôfl. ''The Example'' |- |align="center"| 1961 || ''The Detectives'' || Bill Darien || gastrol; ôfl. ''Beyond a Reasonable Doubt'' |- |align="center"| 1961 || ''Laramie'' || Bailey || gastrol; ôfl. ''Strange Company'' |- |align="center"| 1961 || ''Laramie'' || Bates || gastrol; ôfl. ''Siege at Jubilee'' |- |align="center"| 1961 || ''Maverick'' || Jerry O'Brien || gastrol; ôfl. ''Family Pride'' |- |align="center"| 1961 || ''National Velvet'' || Jed Corrigan || gastrol; ôfl. ''The Tramp'' |- |align="center"| 1961 || ''Perry Mason'' || Tilden Stuart || gastrol; ôfl. ''The Case of the Jealous Journalist'' |- |align="center"| 1961 || ''Perry Mason'' || Emery Fillmore || gastrol; ôfl. ''The Case of the Renegade Refugee'' |- |align="center"| 1961 || ''The Rifleman'' || George Tanner || gastrol; ôfl. ''The Clarence Bibs Story'' |- |align="center"| 1961 || ''The Rifleman'' || Frank Hazlitt || gastrol; ôfl. ''The Decision'' |- |align="center"| 1961 || ''Ripcord'' || Charles Guest|| gastrol; ôfl. ''The Condemned'' |- |align="center"| 1961 || ''Route 66'' || [[prior]] || gastrol; ôfl. ''The Newborn'' |- |align="center"| 1961 || ''Two Faces West'' || Sam || gastrol; ôfl. ''Hand of Vengeance'' |- |align="center"| 1961 || ''Zane Grey Theatre'' || Nat Sledge || gastrol; ôfl. ''The Empty Shell'' |- |align="center"| 1962 || ''Ben Casey'' || Dallas Hopewell || gastrol; ôfl. ''Among Others, a Girl Named Abilene'' |- |align="center"| 1962 || ''Bonanza'' || sheriff Tom Stedman || gastrol; ôfl. ''A Hot Day for a Hanging'' |- |align="center"| 1962 || ''Cain's Hundred'' || Amos Trask || gastrol; ôfl. ''Savage in Darkness'' |- |align="center"| 1962 || ''Cheyenne'' || Cyrus Burton || gastrol; ôfl. ''Sweet Sam'' |- |align="center"| 1962 || ''Cheyenne'' || John Hanson|| gastrol; ôfl. ''Vengeance is Mine'' |- |align="center"| 1962 || ''Gunsmoke'' || Haggen || gastrol; ôfl. ''Us Haggens'' |- |align="center"| 1962 || ''Kraft Mystery Theater'' || [[haadynspekteur]] Lister || gastrol; ôfl. ''Cry Ruin'' |- |align="center"| 1962 || ''[[Lassie]]'' || Madden || gastrol; ôfl. ''Gentle Savage'' |- |align="center"| 1962 || ''Lawman'' || Sam Brackett || gastrol; ôfl. ''Explosion'' |- |align="center"| 1962 || ''Route 66'' || Joe Wylie || gastrol; ôfl. ''A Long Piece of Mischief'' |- |align="center"| 1962 || ''Thriller'' || Ortho Wheeler || gastrol; ôfl. ''The Hollow Watcher'' |- |align="center"| 1962–1963 || ''Empire'' || Tom Rawling || weromkearende rol; ôfl. ''The Day the Empire Stood Still'' en ''This Rugged Land'' |- |align="center"| 1963 || ''Arrest and Trial'' || Jack Felton || gastrol; ôfl. ''Some Weeks Are All Mondays'' |- |align="center"| 1963 || ''Bonanza'' || sheriff Ed || weromkearende rol; ôfl. ''The Boss'' en ''Little Men… Ten Feet Tall'' |- |align="center"| 1963 || ''Channing'' || Sam Riddle || gastrol; ôfl. ''Dragon in the Den'' |- |align="center"| 1963 || ''Death Valley Days'' || Lucius Barkey || gastrol; ôfl. ''With Honesty and Integrity'' |- |align="center"| 1963 || ''Death Valley Days'' || dokter || gastrol; ôfl. ''The Melancholy Gun'' |- |align="center"| 1963 || ''The Dick Van Dyke Show'' || omke George || gastrol; ôfl. ''Uncle George'' |- |align="center"| 1963 || ''Gunsmoke'' || Aaron || gastrol; ôfl. ''The Odyssey of Jubal Tanner'' |- |align="center"| 1963 || ''Laramie'' || Al Morgan || gastrol; ôfl. ''Vengeance'' |- |align="center"| 1963 || ''Perry Mason'' || Frank Honer || gastrol; ôfl. ''The Case of the Shifty Shoe-Box'' |- |align="center"| 1963 || ''Rawhide'' || John Wesley Quade || gastrol; ôfl. ''Incident of the Rawhiders'' |- |align="center"| 1963 || ''Ripcord'' || Aaron Sparks || gastrol; ôfl. ''Where Do Elephants Go to Die?'' |- |align="center"| 1963 || ''The Virginian'' || Pico Brown || gastrol; ôfl. ''Vengeance is the Spur'' |- |align="center"| 1963–1966 || ''The Andy Griffith Show'' || Briscoe Darling || weromkearende rol; 6 ôfl. |- |align="center"| 1964 || ''Bonanza'' || Marcus Caldwell || gastrol; ôfl. ''Bullet for a Bride'' |- |align="center"| 1964 || ''Death Valley Days'' || Ortho Williams || gastrol; ôfl. ''Graydon's Charge'' |- |align="center"| 1964 || ''Death Valley Days'' || Zeke || gastrol; ôfl. ''The Lucky Cow'' |- |align="center"| 1964 || ''Death Valley Days'' || Fenimore Bleek || gastrol; ôfl. ''Big John and the Rainmaker'' |- |align="center"| 1964 || ''Dr. Kildare'' || R.E. Lenger || gastrol; ôfl. ''A Willing Suspension of Disbelief'' |- |align="center"| 1964 || ''The Great Adventure'' || generaal Mills || gastrol; ôfl. ''The Special Courage of Captain Pratt'' |- |align="center"| 1964 || ''Gunsmoke'' || heit || gastrol; ôfl. ''No Hands'' |- |align="center"| 1964 || ''Gunsmoke'' || Caleb || gastrol; ôfl. ''The Violators'' |- |align="center"| 1964 || ''The Lieutenant'' || [[majoar]] Matthew Morrissey || gastrol; ôfl. ''The War Called Peace'' |- |align="center"| 1964 || ''Mr. Novak'' || Brill || gastrol; ôfl. ''Johnny Ride the Pony: One, Two Three'' |- |align="center"| 1964 || ''Temple Houston'' || Phineas Fallon || gastrol; ôfl. ''The Case for William Gotch'' |- |align="center"| 1964 || ''The Twilight Zone'' || Stu Tillman || gastrol; ôfl. ''Black Leather Jackets'' |- |align="center"| 1965 || ''Gunsmoke'' || Claudius || gastrol; ôfl. ''Deputy Festus'' |- |align="center"| 1965 || ''Slattery's People'' || George Ward || gastrol; ôfl. ''Question: What Did You Do All Day, Mr. Slattery?'' |- |align="center"| 1965 || ''Wagon Train'' || Clanton || gastrol; ôfl. ''The Silver Lady'' |- |align="center"| 1965–1966 || ''Tammy'' || pake Mordecai Tarleton || [[fêste rol]]; 26 ôfl. |- |align="center"| 1966 || ''Death Valley Days'' || Deadwood Dick || gastrol; ôfl. ''The Resurrection of Deadwood Dick'' |- |align="center"| 1966 || ''Gunsmoke'' || Clab Chummer || gastrol; ôfl. ''By Line'' |- |align="center"| 1966 || ''Gunsmoke'' || Caleb Nash || gastrol; ôfl. ''The Goldtakers'' |- |align="center"| 1966 || ''Perry Mason'' || Jack Sidemark || gastrol; ôfl. ''The Case of the Final Fade-Out'' |- |align="center"| 1967 || ''Cimarron Strip'' || Charley Austin || gastrol; ôfl. ''The Last Wolf'' |- |align="center"| 1967 || ''Death Valley Days'' || Milligan || gastrol; ôfl. ''A Wrangler's Last Ride'' |- |align="center"| 1967 || ''Gunsmoke'' || dokter Henry S. Rand || gastrol; ôfl. ''Mad Dog'' |- |align="center"| 1967 || ''Gunsmoke'' || rjochter Blent || gastrol; ôfl. ''Baker's Dozen'' |- |align="center"| 1967 || ''The High Chaparral'' || generaal Warren || gastrol; ôfl. ''A Hanging Offense'' |- |align="center"| 1967 || ''Hondo'' || [[rjochter]] Amos Blunt || gastrol; ôfl. ''Hondo and the Hanging Town'' |- |align="center"| 1968 || ''Bonanza'' || Claude Roman || gastrol; ôfl. ''The Passion of a King'' |- |align="center"| 1968 || ''Gomer Pyle, U.S.M.C.'' || Titus Purcell || gastrol; ôfl. ''The Price of Tomatoes'' |- |align="center"| 1968 || ''The Guns of Will Sonnett'' || Sam Cochran || gastrol; ôfl. ''The Warriors'' |- |align="center"| 1968–1970 || ''The Doris Day Show'' || Buck Webb || fêste rol; 53 ôfl. |- |align="center"| 1970 || ''Bonanza'' || Price Buchanan || gastrol; ôfl. ''The Wagon'' |- |align="center"| 1970 || ''Here Comes the Bride'' || Duncan Bolt || gastrol; ôfl. ''Bolt of Kilmaren'' |- |align="center"| 1971|| ''Bonanza'' || [[sipier]] || gastrol; ôfl. ''Riot'' |- |align="center"| 1972 || ''The Waltons'' || [[neef (famyljelid)|neef]] Homer Lee Baldwin || gastrol; ôfl. ''The Reunion'' |- |align="center"| 1973 || ''Gunsmoke'' || Cyrus Himes || gastrol; ôfl. ''Shadler'' |- |align="center"| 1973 || ''Kung Fu'' || [[boargemaster]] Howard Simms || gastrol; ôfl. ''The Ancient Warrior'' |- |align="center"| 1973 || ''The Streets of San Francisco'' || Carl Armstrong || gastrol; ôfl. ''Winterkill'' |- |align="center"| 1974 || ''Cannon'' || sheriff || gastrol; ôfl. ''Duel in the Desert'' |- |align="center"| 1974 || ''Dirty Sally'' || Parker || gastrol; ôfl. ''Horse of a Different Color'' |- |align="center"| 1974 || ''Disneyland'' || dokter Larson|| gastrol; ôfl. ''Hog Wild, Part 1'' en ''Part 2'' |- |align="center"| 1974 || ''Hog Wild'' || dokter Larson || [[tillefyzjefilm]] |- |align="center"| 1974 || ''Kung Fu'' || dokter Joseph Colton || gastrol; ôfl. ''Crossties'' |- |align="center"| 1974 || ''The Manhunter'' || Sam Dickerson || gastrol; ôfl. ''The Baby-Faced Killers' |- |align="center"| 1974 || ''Murder of Mercy'' || Amos Champion || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1974 || ''The New Perry Mason'' || Grady Cobb || gastrol; ôfl. ''The Case of the Violent Valley'' |- |align="center"| 1974 || ''Sidekicks'' || [[dronkelap]] || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1975 || ''Death Among Friends'' || Morgan || tillefyzjefilm |- |align="center" style="vertical-align:top"| 1975 || style="vertical-align:top"| ''Disneyland'' || style="vertical-align:top"| Ben as folwoeksene || [[voice-over]]; gastrol; ôfl. ''The Boy Who Talked to Badgers, Part 1'' en ''Part 2''; <br>yn itselde jier ek yn in oaninoar [[filmmontaazje|montearre]] ferzje útbrocht as in tillefyzjefilm |- |align="center"| 1975 || ''The Family Holvak'' || Zed Gifford || gastrol; ôfl. ''Remembrance of a Guest'' |- |align="center"| 1975 || ''Karen'' || Dale Busch || gastrol; ôfl. ''Karen'' |- |align="center"| 1976 || ''Barnaby Jones'' || Stayley Kircher || gastrol; ôfl. ''The Stalking Horse'' |- |align="center"| 1976 || ''The Last of Mrs. Lincoln'' || [[senator]] Austin || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1976 || ''Petrocelli'' || Andrew Warburton || gastrol; ôfl. ''Blood Money'' |- |align="center"| 1977–1978 || ''The Life and Times of Grizzly Adams'' || Mad Jack || fêste rol; 37 ôfl. |- |align="center"| 1978 || ''Disneyland'' || Clay Tanner || gastrol; ôfl. ''Three on the Run'' |- |align="center"| 1978 || ''How Bugs Bunny Won the West'' || [[voice-over|ferteller]] || as [[stimakteur]]; tillefyzjefilm |- |align="center"| 1978 || ''Once Upon a Starry Night'' || Mad Jack || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1979 || ''How the West Was Won'' || [[sersjant]] Tripp || gastrol; ôfl. ''The Enemy'' |- |align="center"| 1979–1985 || ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' || omke Jesse Duke || fêste rol; 146 ôfl. |- |align="center"| 1980 || ''Enos'' || omke Jesse Duke || gastrol; ôfl. ''Uncle Jesse's Visit'' en ''Where's the Corpus?'' |- |align="center"| 1983 || ''The Dukes'' || omke Jesse Duke || as stimakteur; fêste rol; 20 ôfl. |- |align="center"| 1986 || ''The Love Boat'' || Eric Springer || gastrol; ôfl. ''The Father of the Bride / The Best Man / Members of the Wedding'' |- |align="center"| 1986 || ''Return to Mayberry'' || Briscoe Darling || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1988 || ''Murder, She Wrote'' || Eben Connors || gastrol; ôfl. ''Coal Miner's Slaughter'' |- |align="center"| 1990 || ''Dallas'' || Blackie Callahan || weromkearende rol; ôfl. ''I Dream of Jeannie'' en ''After Midnight'' |- |align="center"| 1993 || ''Wind in the Wire'' || ûnbekend || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1994 || ''Father and Scout'' || George Rosebrock || tillefyzjefilm |- |align="center"| 1994 || ''L.A. Law'' || Harold Nordoff || gastrol; ôfl. ''Three on a Patch'' |- |align="center"| 1996 || ''Cybill'' || himsels || gastrol; ôfl. ''Bringing Home the Bacon'' |- |align="center"| 1996 || ''The What a Cartoon Show'' || Podunk Possum || as stimakteur; gastrol; ôfl. ''Podunk Possum in One Step Beyond'' |- |align="center"| 1997 || ''The Dukes of Hazzard: Reunion!'' || omke Jesse Duke || tillefyzjefilm |- |} ===As regisseur=== {{Filmografy|as=regisseur}} |- {{Filmografy/Titel|titel=tillefyzje}} |- |align="center"| 1966–1968 || ''Death Valley Days'' || n.f.t. || 10 [[ôfl.]] |- |align="center"| 1970 || ''The Doris Day Show'' || n.f.t. || 10 ôfl. |- |align="center"| 1980–1983 || ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''&nbsp;&nbsp; || n.f.t. || 12 ôfl. |- |} ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0701500/ Folsleine filmografy fan Denver Pyle yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Denver_Pyle ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Denver Pyle}} }} {{DEFAULTSORT:Pyle, Denver}} [[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]] [[Kategory:Amerikaansk filmakteur]] [[Kategory:Amerikaansk telefyzjeregisseur]] [[Kategory:Amerikaansk filantroop]] [[Kategory:Amerikaansk muzikant]] [[Kategory:Amerikaansk seeman]] [[Kategory:Amerikaansk matroas (militêr)]] [[Kategory:Persoan berne yn 1920]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1997]] rl7v2bbo25ele6b3qpsa5uvy2tnj4gm 0 88487 1240636 1228287 2026-09-13T08:19:43Z Ziv 46247 ([[c:GR|GR]]) [[File:British Army (1920–1953) OF-7 (rounded).svg]] → [[File:British Army OF-7.svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 1240636 wikitext text/x-wiki [[File:LGen Charles Foulkes.jpg|thumb|Generaal-majoar Charles Foulkes, 1944]] [[File:1st Canadian generals.jpg|thumb|Foulkes, sittend 2e fan rjochts, mei oare generaals fan it Earste Kanadeeske Leger, maaie 1945]] '''Charles Foulkes''' ([[Stockton-on-Tees (stêd)|Stockton-on-Tees]], [[Ingelân]], [[3 jannewaris]] [[1903]] – [[Ottawa]], [[Kanada]], [[12 septimber]] [[1969]]) wie in [[Kanada|Kanadeesk]] generaal fan ''The Royal Canadian Regiment'' dy't de ûnderhannelingen oer de Dútske kapitulaasje yn [[Wageningen]] fierde. == Dútske kapitulaasje == Hy waard bekend meidat er op [[5 maaie]] [[1945]] yn [[Hotel De Wereld]] yn Wageningen, dêr't de befelhawwer fan de [[Nederlân]]ske [[Binnenlânske Striidkrêften]], [[Bernhard van Lippe-Biesterfeld|Prins Bernhard]] ek by wie, mei de Dútske generaal [[Johannes Blaskowitz]] it belies jaan fan de Dútske troepen yn Nederlân bespriek. De oare deis, sneintemiddei 6 maaie 1945, tekenen Foulkes en Blaskowitz sûnder de oanwêzigens fan parse en fotografen de kapitulaasje-oerienkomst. Neffens de offisjele skiedskriuwing barde dat yn de aula fan de Lânbouhegeskoalle tichteby Hotel De Wereld. Feitlik wie it net mear as de foar Nederlân ornearre technyske útwurking fan de kapitulaasje op [[4 maaie]], doe't de Dútske [[admiraal]] [[Hans-Georg von Friedeburg|Von Friedeburg]] yn [[Lüneburg (stêd)|Lüneburg]] út namme fan de Dútske troepen yn Noardwest-Dútslân, Nederlân, [[Sleeswyk-Holstein]] en [[Denemarken]] foar de [[Feriene Keninkryk|Britske]] fjldmaarskalk [[Bernard Montgomery|Montgomery]] kapitulearre. Generaal Foulkes die ek mei oan de ûnderhannelings foar de fiedselfoarsjenning, sa't dy oerienkaam wiene yn it [[Akkoard fan Achterveld]]. Nei de [[Twadde Wrâldoarloch|oarloch]] woe de Dútske generaal [[Paul Reichelt]] hawwe dat de ûndertekening fan it foar Nederlân ornearre kapitulaasjedokumint net yn de aula fan de Lânbouhegeskoalle wie, mar yn in ferrinnewearre hûs tusken de frontlinys bûten Wageningen. Generaal-majoar [[George Kitching]] hat dêroer mear as ien kear sein dat dat perfoast net sa wie. Wol hat der yn De Nude, lizzend tusken de fronten bewesten Wageningen, in petear tusken Alliëarden en Dútsers west oer fiedseltransporten oer de wei foar de hongerjende befolking fan West-Nederlân. Yn Wageningen waard in wei nei generaal Charles Foulkes ferneamd. De eardere Ryksstrjitwei, de wei dy't by Hotel De Wereld begjint, waard omdoopt yn Generaal Foulkeswei. Charles Foulkes is ek eareboarger fan de gemeente Wageningen. ==Militêre karriêre == {| class="wikitable" width="100%" |- ![[Soldaat|Private]] ![[Sersjant|Sergeant]] ![[Twadde luitenant|Second Lieutenant]] ![[Earste luitenant|Lieutenant]] ![[Kaptein (rang)|Captain]] ![[Majoar|Major]] |- |align="center" width="16%"| Gjn ynsynje |align="center" width="16%"| [[Ofbyld:British Army OR-6.svg|40px]] | align="center" width="16%"| [[Ofbyld:British Army OF-1a.svg|40px]] | align="center" width="16%"| [[Ofbyld:British Army OF-1b.svg|40px]] | align="center" width="16%"| [[Ofbyld:British Army OF-2.svg|40px]] | align="center" width="16%"| [[Ofbyld:British Army OF-3.svg|40px]] |- !desimber 1922<ref name="http://books.google.nl/books?id=AoqmNE2SvqwC&pg=PA255&lpg=PA255&dq=Charles+Foulkes&source=bl&ots=zbBbMBrgIT&sig=Xu0HCYLL1bJhd3wU6RintXJGVBE&hl=nl&sa=X&ei=gsp1VL3dGeu07gbByoHABg&ved=0CFoQ6AEwCTgK#v=onepage&q=Charles%20Foulkes&f=false">http://books.google.nl/books?id=AoqmNE2SvqwC&pg=PA255&lpg=PA255&dq=Charles+Foulkes&source=bl&ots=zbBbMBrgIT&sig=Xu0HCYLL1bJhd3wU6RintXJGVBE&hl=nl&sa=X&ei=gsp1VL3dGeu07gbByoHABg&ved=0CFoQ6AEwCTgK#v=onepage&q=Charles%20Foulkes&f=false</ref> !<ref name="http://books.google.nl/books?id=AoqmNE2SvqwC&pg=PA255&lpg=PA255&dq=Charles+Foulkes&source=bl&ots=zbBbMBrgIT&sig=Xu0HCYLL1bJhd3wU6RintXJGVBE&hl=nl&sa=X&ei=gsp1VL3dGeu07gbByoHABg&ved=0CFoQ6AEwCTgK#v=onepage&q=Charles%20Foulkes&f=false" /> !septimber 1923<ref name="http://books.google.nl/books?id=AoqmNE2SvqwC&pg=PA255&lpg=PA255&dq=Charles+Foulkes&source=bl&ots=zbBbMBrgIT&sig=Xu0HCYLL1bJhd3wU6RintXJGVBE&hl=nl&sa=X&ei=gsp1VL3dGeu07gbByoHABg&ved=0CFoQ6AEwCTgK#v=onepage&q=Charles%20Foulkes&f=false" /> ! !1925<ref name="http://books.google.nl/books?id=AoqmNE2SvqwC&pg=PA255&lpg=PA255&dq=Charles+Foulkes&source=bl&ots=zbBbMBrgIT&sig=Xu0HCYLL1bJhd3wU6RintXJGVBE&hl=nl&sa=X&ei=gsp1VL3dGeu07gbByoHABg&ved=0CFoQ6AEwCTgK#v=onepage&q=Charles%20Foulkes&f=false" /> !1940<ref name="http://books.google.nl/books?id=AoqmNE2SvqwC&pg=PA255&lpg=PA255&dq=Charles+Foulkes&source=bl&ots=zbBbMBrgIT&sig=Xu0HCYLL1bJhd3wU6RintXJGVBE&hl=nl&sa=X&ei=gsp1VL3dGeu07gbByoHABg&ved=0CFoQ6AEwCTgK#v=onepage&q=Charles%20Foulkes&f=false" /> |} {| class="wikitable" width="100%" |- ![[Luitenant-kolonel|Lieutenant Colonel]] ![[Kolonel|Colonel]] ![[Brigadegeneraal|Brigadier]] ![[Generaal-majoar|Major General]] ![[Luitenant-generaal|Lieutenant-General]] ![[Generaal|General]] |- | align="center" width="16%"| [[File:British Army OF-4.svg|40px]] | align="center" width="16%"| [[File:British Army OF-5.svg|40px]] | align="center" width="16%"| [[Ofbyld:British Army OF-6.svg|40px]] | align="center" width="16%"| [[Ofbyld:British Army OF-7.svg|40px]] | align="center" width="16%"| [[Ofbyld:British Army OF-8.svg|40px]] | align="center" width="16%"| [[Ofbyld:British Army OF-9.svg|40px]] |- !septimber 1940<ref name="http://books.google.nl/books?id=AoqmNE2SvqwC&pg=PA255&lpg=PA255&dq=Charles+Foulkes&source=bl&ots=zbBbMBrgIT&sig=Xu0HCYLL1bJhd3wU6RintXJGVBE&hl=nl&sa=X&ei=gsp1VL3dGeu07gbByoHABg&ved=0CFoQ6AEwCTgK#v=onepage&q=Charles%20Foulkes&f=false" /> !1942 ! ! ! ! |} {{boarnen|boarnefernijing= * ---- <References/> }} {{DEFAULTSORT:Foulkes, Charles}} [[Kategory:Kanadeesk militêr yn de Twadde Wrâldkriich]] [[Kategory:Kanadeesk generaal]] [[Kategory:Kanadeesk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1903]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1969]] 2zg4w3xadms6nqnmle7q8sfgvag2ttp 0 101922 1240620 1214818 2026-09-12T22:19:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Literatuer */ + films 1240620 wikitext text/x-wiki {{JiersideBoppe}} {{Kalinders}}{{Kalinderjier}} == Foarfallen == ;jannewaris * [[1 jannewaris|1]] - [[Lychtenstein]] fiert it [[homohoulik]] yn. * [[1 jannewaris|1]] - [[Bulgarije]] en [[Roemeenje]] wurde lid fan 'e [[Schengensône]]. * [[1 jannewaris|1]] - Nei it ôfrinnen fan in [[kontrakt]] dat it lân dêrta ferplichte, leit de [[Oekraïne]] alle [[trochfier]] fan [[Ruslân|Russysk]] [[ierdgas]] oer syn grûngebiet nei [[Jeropa]] stil. * [[1 jannewaris|1]] - By [[oanslach yn New Orleans (2025)|in oanslach]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[stêd]] [[New Orleans]] komme 15 minsken om (de dieder ynbegrepen) en reitsje 35 oaren [[ferwûne]] as in oanhinger fan 'e [[terrorist]]yske [[organisaasje]] [[Islamityske Steat]] (IS) op in minskemannichte ynriidt dy't it [[âld en nij|nijjier]] fiert. * [[1 jannewaris|1]] - By [[sjitpartij yn Cetinje (2025)|in sjitpartij]] yn 'e [[Montenegro|Montenegrynske]] [[stêd]] [[Cetinje]] komme 13 minsken om en reitsje 3 oaren [[ferwûne]] as in man yn it wylde wei om him hinne begjint te sjitten. * [[6 jannewaris|6]] - De [[Kanada|Kanadeeske]] [[premier]] [[Justin Trudeau]] kundiget syn ôftreden oan om't er net mear genôch stipe hat binnen syn eigen [[politike partij|partij]]. * [[7 jannewaris|7]] - It troch de [[Folksrepublyk Sina]] besette [[Tibet]] wurdt troffen troch [[ierdbeving yn Tibet (2025)|in ierdbeving]] fan 7,1 op 'e [[skaal fan Richter]]. Der komme sa'n 400 minsken om mei nochris sa'n selde oantal lju dat [[ferwûne]] rekket. * [[7 jannewaris|7]]-[[31 jannewaris|31]] - Yn 'e regio fan [[Los Angeles]], yn [[Súdlik Kalifornje]], hâlde [[natoerbrannen yn Súdlik Kalifornje (jannewaris 2025)|de meast ferneatigjende natoerbrannen]] út 'e skiednis fan 'e krite hús. Der komme 29 minsken om en mear as 13.000 [[gebou]]wen [[brân|baarne út]], it meastepart fan it bekende [[Sunset Boulevard]] ynbegrepen. Sa'n 180.000 minsken wurde [[evakuëarre]]. * [[11 jannewaris|11]] - By de [[ûntploffing]] fan in [[benzinestasjon]] yn [[Al-Bayda]], yn [[Jemen]], komme 40 minsken om. * [[15 jannewaris|15]] - Nei wiken fan ympasse slagget it de [[plysje]] fan [[Súd-Koreä]] einlings om it [[Blauwe Hûs]], de presidinsjele residinsje, binnen te kommen en [[presidint]] [[Yoon Suk-Yeol]] te [[arrestearjen]] foar dy syn [[mislearre steatsgreep yn Súd-Koreä (2024)|mislearre steatsgreep]] yn begjin [[desimber]]. * [[15 jannewaris|15]] - [[Israel]] en de [[Palestina|Palestynske]] [[fersetsbeweging]] [[Hamas]] komme nei mear as 13 [[moanne (tiid)|moannen]] einlings in nij [[sjitferbod]] oerien yn [[Gaza-oarloch (2023-2025)|harren konflikt]] yn 'e [[Gazastripe]]. * [[18 jannewaris|18]] - As yn [[Suleja]], yn [[Nigearia]], in strâne [[tankwein]] [[ûntploffing|ûntploft]] dêr't lju [[benzine]] út oan it ôftaapjen binne, komme 99 minsken om. * [[19 jannewaris|19]] - It [[sjitferbod]] tusken [[Israel]] en de [[Palestina|Palestynske]] [[fersetsbeweging]] [[Hamas]] yn [[Gaza-oarloch (2023-2025)|harren konflikt]] yn 'e [[Gazastripe]] giet yn. * [[20 jannewaris|20]] - Yn [[Washington, D.C.]] wurdt [[Donald Trump]] [[ynauguraasje|ynsward]] as de 47e [[presidint fan 'e Feriene Steaten]]. * [[21 jannewaris|21]] - By [[hotelbrân yn Kartalkaya (2025)|in brân]] yn in [[hotel]] yn it [[Turkije|Turkske]] [[wintersport]]oard [[Kartalkaya]] komme 78 minsken om. * [[23 jannewaris|23]] - [[Tailân]] fiert it [[homohoulik]] yn. * [[24 jannewaris|24]] - De [[stoarm]] [[Stoarm Éowyn|Éowyn]] brekt alle rekôrs yn [[Ierlân]] mei [[wyn (waar)|wynfaasje]]s fan 183&nbsp;[[km]]/[[oere|h]]. Mear as in miljoen [[wente]]n komme sûnder [[elektrisiteit|stroom]] te sitten, mar der komt mar ien persoan om it libben. * 24 - By in grutte brân yn [[Frjentsjer]] geane santjin oldtimers ferlern. * [[25 jannewaris|25]] - By [[keunstrôf út it Drintsk Museum (2025)|in ynbraak]] yn it [[Drintsk Museum]] yn [[Assen]] wurdt û.m. de [[Daasje|Dasyske]] [[goud]]ene [[Helm fan Coțofenești]] [[dieverij|stellen]], ien fan 'e wichtichste [[argeology]]ske erfstikken fan [[Roemeenje]], dy't yn [[Nederlân]] te [[liening|lien]] is. * [[26 jannewaris|26]] - By [[Wytrussyske presidintsferkiezings (2025)|de presidintsferkiezings]] yn [[Wyt-Ruslân]] wurdt troch wiidweidige [[stimbusfraude]] en [[yntimidaasje]] fan it [[elektoraat]] [[diktator]] [[Aleksander Lûkasjenko]] op 'e nij ta [[presidint]] "keazen". * [[27 jannewaris|27]] - It [[Sina|Sineeske]] [[bedriuw]] [[DeepSeek]] set de [[ynformaasjetechnology|I.T.]]-wrâld op 'e kop as it bekend makket dat de ûntwikkeling fan 'e eigen [[keunstmjittige yntelliginsje|keunstmjittich yntelliginte]] [[chatbot]] mar [[$]]6&nbsp;miljoen koste hat. It ding liket teminsten likegoed te wêzen as [[ChatGPT]] fan it [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[OpenAI]], dat miljarden koste hat. Wrâldwiid ferlieze I.T.-bedriuwen op 'e [[effektebeurs|effektebeurzen]] foar miljarden [[Amerikaanske dollar|dollars]] oan wearde. * [[29 jannewaris|29]] - Yn de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[haadstêd]] [[Washington, D.C.]] komme by [[loftbotsing boppe de Potomac (2025)|in loftbotsing]] boppe de [[rivier]] de [[Potomac (rivier)|Potomac]] in [[Bombardier CRJ700]]-[[ferkearsfleantúch]] en in [[Sikorsky UH-60 Black Hawk]]-[[helikopter]] fan it [[Amerikaanske Leger]] mei-inoar yn botsing. Beide tastellen [[delstoarten|komme del]] yn 'e rivier en alle 67 ynsittenden (64 yn it fleantúch, 3 yn 'e helikopter) komme om it libben. * [[31 jannewaris|31]] - By [[Philadelphia]], yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Pennsylvania]], [[delstoarten|stoart]] koart nei it opstiigjen in [[Learjet&nbsp;55]] del. Alle 6 ynsittenden komme dêrby om. ;febrewaris * [[4 febrewaris|4]] - By [[sjitpartij yn Örebro (2025)|in sjitpartij]] yn it [[Sweden|Sweedske]] [[Örebro]] komme 11 [[minske]]n om (ynkl. de skutter), en reitsje nochris 15 oaren [[ferwûne]]. * [[4 febrewaris|4]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] makket bekend dat er fan doel is om 'e [[Gazastripe]] te [[anneksearjen]], de hiele [[Palestina|Palestynske]] [[befolking]] te [[deportearjen]] en der de "Riviêra fan [[Midden-Easten]]" fan te meitsjen. Sawol yn eigen lân as om utens wurdt syn plan mei ferbjustering ûntfongen en as folslein ûnreälistysk beskôge. * [[10 febrewaris|10]] - Der komme teminsten 55 [[minske]]n om as by [[busûngemak yn Gûatemala (2025)|in busûngemak]] in [[autobus]] by in [[brêge]] delrekket oer de [[rivier]] de [[Las Vacas (rivier)|Las Vacas]] yn [[Gûatemala]]. * [[13 febrewaris|13]] - By it [[Grinslân|Grinslânske]] [[Usquert]] hat in [[ierdbeving]] plak fan 2,2 op de [[skaal fan Richter]]. * [[18 febrewaris|18]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] beslút om wer [[diplomatike betrekkings]] mei [[Ruslân]] oan te gean. * [[23 febrewaris|23]] - By [[Dútske parlemintsferkiezings (2025)|parlemintsferkiezings]] yn [[Dútslân]] komt de [[konservatisme|konservative]] [[Christlich Demokratische Union|CDU]]/[[CSU]] as winner út 'e bus. Partijlieder [[Friedrich Merz]] wurdt de nije [[bûnskânselier]]. De op ien nei grutste [[politike partij|partij]], mei rûchwei 20% fan 'e stimmen, wurdt it [[ekstreem-rjochts]]e [[AfD]], dat in [[neo-nazisme|neo-nazistyske]] fleugel hat. * [[28 febrewaris|28]] - In moeting fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] mei de [[Oekraïne|Oekraynske]] presidint [[Volodymyr Zelensky]] yn it [[Wite Hûs (Washington, D.C.)|Wite Hûs]] yn [[Washington, D.C.]] rint folslein mis as Trump en syn [[fise-presidint]] [[J.D. Vance]] harren gast foar de [[kamera's]] op groteske wize ferwiten begjinne te meitsjen en it leksum lêze. Yn [[Jeropa]] wurdt dizze "mûklaach", sa't it barren yn 'e [[media]] omskreaun wurdt, sjoen as de earste stap fan it definitive [[ferrie]] fan 'e Oekraïne troch Trump. ;maart * [[3 maart|3]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] skoarret alle [[militêr]]e help oan 'e [[Oekraïne]] op. * [[4 maart|4]] - It [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[biotechnology]]bedriuw [[Colossal Bioscences]] kreëarret in [[hûsmûs]] mei beskate [[lichem (biology)|lichaamlike]] eigenskippen fan 'e [[wolhierrige mammoet]] (de saneamde "[[wolhierrige mûs]]") as stap op 'e wei nei it [[ûnútstjerren fan de wolhierrige mammoet|ûnútstjerren fan 'e wolhierrige mammoet]]. * [[4 maart|4]] - [[Sûdaan]] klaget de [[Feriene Arabyske Emiraten]] oan by it [[Ynternasjonaal Gerjochtshôf]] foar [[genoside]] yn 'e Sûdaneeske regio [[Darfoer]]. De Feriene Arabyske Emiraten jouwe militêre stipe oan 'e [[Flugge Understipingskrêften]] (RSF), in [[milysje]] ferantwurdlik foar de genoside, dêr't it Sûdaneeske regear mei [[Trêde Sûdaneeske Boargeroarloch|yn boargeroarloch]] is. * [[6 maart|6]] - By in grutte brân yn it sintrum fan [[Arnhim]] geane tsien gebouwen werûnder in tal [[ryksmonumint]]en út de [[19e iuw]] ferlern. * 6 - By it [[Belgje|Belgyske]] [[La Louvière]] stoart by de sloop fan in brêge oer it [[Centrumkanaal]], by ûngelok in part fan de brêge yn, werby't ien meiwurker om it libben komt en twa meiwurkers ferwûne reitsje. * [[8 maart|8]] - Nei ferskate [[skermutseling]]s mei [[rebel]]len dy't [[trou]] binne oan it [[rezjym (regear)|rezjym]] fan 'e eardere [[diktator]] [[Basjar al-Assad]], rjochtsje troepen fan it nije [[Syrje|Syryske]] regear yn 'e noardwestlike kuststripe fan it lân [[moardnerijen fan Syryske alawiten (2025)|in bloedbad]] oan ûnder [[alawiten]], de [[religieuze]] [[minderheid]] dêr't Assad ta heart. * [[10 maart|10]] - Op de [[Noardsee]] foar de kust fan it [[Ingelân|Ingelske]] [[Kingston upon Hull|Hull]] komme it [[frachtskip]] de ''Solong'' en de [[tanker]] de ''Stena Immaculate'' mei-inoar yn botsing, beide skippen reitsje as gefolch dêrfan yn 'e [[brân]]. * [[11 maart|11]] - [[Rodrigo Duterte]], de eardere [[presidint]] fan 'e [[Filipinen]], wurdt [[arrestaasje|arrestearre]] en útlevere oan it [[Ynternasjonaal Strafhof]] yn [[De Haach]] om [[berjochting|berjochte]] te wurden foar [[misdieden tsjin 'e minsklikheid]]. Dy soed er ûnder syn [[regear]] begien hawwe troch [[drugsdealer]]s en [[drugsferslaving|drugsferslaafden]] sûnder oansjens des persoans [[fermoardzje]] te litten troch spesjale [[moardeskader]]s. * [[16 maart|16]] - By [[brân yn Kočani|in brân]] yn in [[nachtklub]] yn it [[Noard-Masedoanje|Noardmasedoanyske]] [[Kočani]] komme teminsten 59 [[minske]]n om en reitsje 155 oaren [[ferwûne]]. * [[16 maart|16]] - Yn it [[Limburch (Nederlân)|Limburgske]] [[Falkenburch (Limburch)|Falkenburch]] stoart de [[Wilhelminatoer (Falkenburch)|Wilhelminatoer]] yn, in [[ryksmonumint]] út [[1906]].<ref>[https://www.l1nieuws.nl/nieuws/2873772/valkenburgse-wilhelminatoren-ingestort-oorzaak-nog-onduidelijk? L1 nieuws, 16-3-2025, Valkenburgse Wilhelminatoren ingestort, oorzaak nog onduidelijk ''Riedplachte op 16-3-2025'']</ref> * [[18 maart|18]] - Nei't de militante [[Palestina|Palestynske]] beweging [[Hamas]] wegere hat om ôf te wiken fan 'e ôfspraken sa't dy fêstlein binne yn it yn [[jannewaris]] yngiene [[sjitferbod]] yn [[Gaza-oarloch (2023-2025)|it konflikt]] yn 'e [[Gazastripe]], brekt [[Israel]] it sjitferbod en set útein mei in wiidweidige kampanje fan [[bombardemint]]en. * [[19 maart|19]] - [[Recep Tayyip Erdoğan]], de [[presidint]] fan [[Turkije]], lit de lieder fan 'e [[opposysje (polityk)|opposysje]] en syn wichtichste [[politike]] rivaal by de kommende presidintsferkiezings, de [[boargemaster]] fan [[Istanbûl]] [[Ekrem İmamoğlu]], [[arrestaasje|oppakke]], sabeare foar [[korrupsje]]. Yn [[stêd]]en yn it hiele lân geane minsken yn de folgjende wiken de strjitte op om te [[demonstraasje (protest)|demonstrearjen]]. * [[27 maart|27]] - By in stekpartij op [[De Dam (Amsterdam)|De Dam]] yn [[Amsterdam]] reitsje fiif minsken earnstich [[ferwûne]]. De [[plysje]] giet derfan út dat de frijwol daliks [[arrestaasje|oppakte]] [[fertochte]] hannele út in [[terrorist]]ysk motyf. * [[28 maart|28]] - By [[ierdbeving yn Birma (2025)|in swiere ierdbeving]] yn [[Birma]] fan 7,7 op 'e [[skaal fan Richter]] wurdt yn dat lân en teffens yn it oanbuorjende [[Tailân]] gâns materiële skea oanrjochte. Der komme teminsten 4.900 [[minske]]n om en teminsten 6.600 oaren reitsje [[ferwûne]]. It [[episintrum]] fan 'e beving leit by [[Mandalay]], yn it midden fan [[Birma]]. * [[31 maart|31]] - Yn [[Kurasau]] en [[Sint-Marten (lân)|Sint-Marten]] wurdt de [[Antiljaanske gûne]] ferfongen troch in nije [[muntienheid]], de [[Karibyske gûne]]. ;april * [[2 april|2]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] kundiget hege [[ymportheffing]]s oan foar hast alle [[lannen en territoaria]] yn 'e wrâld, mei as gefolch dat de [[oandielemerk]]en yn 'e folgjende dagen kelderje. * [[8 april|8]] - Under in [[konsert]] fan 'e [[sjonger]] [[Rubby Pérez]] yn 'e [[nachtklub]] ''Jet Set'', yn [[Santo Domingo]], de [[haadstêd]] fan 'e [[Dominikaanske Republyk]], [[nachtklubramp yn Santo Domingo (2025)|stoart it dak yn]]. Dêrby komme teminsten 231 minsken om, ûnder wa Pérez, en reitsje mear as 200 oaren [[ferwûne]]. * [[15 april|15]] - By [[boatramp yn de Demokratyske Republyk Kongo (2025)|in boatramp]] op 'e [[rivier]] de [[Kongo (rivier)|Kongo]] yn 'e [[Demokratyske Republyk Kongo]] komme teminsten 148 minsken om. * [[21 april|21]] - [[Paus]] [[Fransiskus (paus)|Fransiskus]], dy't sûnt [[2013]] oan it haad fan 'e [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] stiet, komt yn 'e [[âlderdom]] fan 88 jier te [[ferstjerren]]. * [[26 april|26]] - De [[útfeart]] fan [[paus]] [[Fransiskus (paus)|Fransiskus]] fynt plak yn [[Rome]]. Oerienkomstich syn sobere libbensstyl wurdt er neffens syn eigen winsken [[begroeven]] yn 'e [[Santa Maria Maggiore]], in [[basilica maior|basilyk]] bûten [[Fatikaanstêd]], mei op syn [[grêfsark]] inkeld de namme "Franciscus". * [[26 april|26]] - By [[auto-oanslach yn Vancouver (2025)|in oanslach mei in ridende auto]] yn 'e [[Kanada|Kanadeeske]] stêd [[Vancouver]] komme 11 minsken om en reitsje 32 oaren [[ferwûne]]. * [[28 april|28]] - It [[Ibearysk Skiereilân]] wurdt troffen troch in [[stroomútfal yn Jeropa (2025)|alomfetsjende stroomsteuring]]. * [[30 april|30]] - De [[Feriene Steaten]] en de [[Oekraïne]] slute in oerienkomst oer de eksploitaasje fan [[mineraal|minerale]] helpboarnen yn 'e Oekraïne. De Feriene Steaten wurde dêrtroch oanfitere ta it dwaan fan [[ynvestearring]]s yn 'e Oekraïne, wylst de Oekraïne mei it [[ferdrach]] de [[takomst]]ige levering fan [[wapen]]reau feilichstelt foar de [[Russysk-Oekraynske Oarloch|striid tsjin Ruslân]]. ;maaie * [[6 maaie|6]] - Nei twa stimmings yn 'e [[Bûnsdei]], it [[Dútslân|Dútske]] [[parlemint]], wurdt de [[konservatisme|konservatyf]] [[Friedrich Merz]] keazen ta de nije [[bûnskânselier]]. * [[7 maaie|7]]-[[10 maaie|10]] - In [[Yndiaask-Pakistaansk konflikt (2025)|driigjende oarloch]] tusken [[Yndia]] en [[Pakistan]] einiget nei 4 dagen fan besjittings en [[bombardemint]]en oer en wer mei in troch [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] bemiddeling berikt [[sjitferbod]]. * [[8 maaie|8]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[kardinaal (geastlike)|kardinaal]] Robert Francis Prevost wurdt keazen as de nije [[paus]] fan [[Rome (stêd)|Rome]]. Hy komt op 'e [[Hillige Stoel]] ûnder de [[pausenamme|namme]] [[Leo XIV]]. Hy is de earste paus dy't ôfkomstich út de Feriene Steaten (hoewol't er ek de [[Perû]]viaanske [[nasjonaliteit]] hat). * [[12 maaie|12]] - Yn [[Turkije]] beslút de [[Koerdyske Arbeiderspartij]] (PKK) himsels op te heffen nei 47 fan striid foar de [[Koerden|Koerdyske]] saak. * [[18 maaie|18]] - By [[Roemeenske presidintsferkiezings (2025)|presidintsferkiezings]] yn [[Roemeenje]] wint de [[progressive]] kandidaat [[Nicușor Dan]] mei in lyts ferskil fan syn [[ekstreem-rjochts]]e rivaal [[George Simion]]. ;juny * [[1 juny|1]] - By [[Operaasje Spinreach]] ferneatiget de [[Oekraïne]] yn it ramt fan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] by in spektakulêr súksesfolle oanfal mei [[drone]]s djip yn [[Ruslân|Russysk]] grûngebiet mear as 40 [[strieljager]]-[[bommesmiter]]s fan 'e [[Russyske Loftmacht]] op [[fleanbasis|fleanbases]] by [[Moermansk]] en [[Irkûtsk]]. * [[3 juny|3]] - Yn [[Nederlân]] falt it [[Kabinet-Schoof]] nei't [[Geert Wilders]] syn stipe ynlutsen hat en de [[minister]]s fan syn [[PVV]] út it [[kabinet fan Nederlân|kabinet]] weromlutsen hat. * [[6 juny|6]] - Yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[stêd]] [[Los Angeles]] brekke [[protesten yn Los Angeles (juny 2025)|grutskalige protesten]] út nei't de [[ymmigraasjetsjint]] [[Immigration and Customs Enforcement|ICE]] dêr ferskate [[razzia|razzia's]] holden hat op 'e siik nei [[yllegale ymmigrant]]en. * [[10 juny|10]] - By [[sjitpartij yn Graz (2025)|in sjitpartij]] op in [[skoalle]] yn it [[Eastenryk]]ske [[Graz]] komme 10 minsken om en reitsje mear as 30 oaren [[ferwûne]] nei't in âld-[[learling]] it fjoer op harren iepenet. * [[12 juny|12]] - [[Air India-flecht 171]] stoart koart nei it opstiigjen del op in [[hostel]] yn 'e [[stêd]] [[Ahmedabad (stêd)|Ahmedabad]], yn 'e dielsteat [[Gûdjarat]], yn westlik [[Yndia]]. Dêrby komme 229 [[passazjier]]s, 12 [[bemanning]]sleden en 19 minsken op 'e grûn om. Ien passazjier oerlibbet de crash op wûnderbaarlike wize. * [[13 juny|13]] - Yn it [[Midden-Easten]] brekt de [[Tolvedeiske Oarloch]] út as [[Israel]] sûnder warskôging doelen yn [[Iraan]] begjint te [[bombardemint|bombardearjen]]. As reden jout it Israelyske regear fan [[premier]] [[Benjamin Netanyahu]] op dat Iraan op it punt stiet in eigen [[atoombom]] te ûntwikkeljen, hoewol't in neitiid iepenbier makke [[rapport (dokumint)|rapport]] fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[ynljochtingetsjinst]]en stelt dat Iraan noch trije jier fan dat punt ôf is. * [[14 juny|14]] - Yn [[stêd]]en oeral yn 'e [[Feriene Steaten]] wurde reuseftige [[demonstraasje (protest)|demonstraasjes]] holden yn it ramt fan 'e [[No Kings-protesten]], rjochte tsjin 'e [[presidint]] [[Donald Trump]] dy't op deselde dei foar it earst yn 'e resinte Amerikaanske skiednis in [[militêre parade]] yn 'e [[haadstêd]] [[Washington, D.C.]] hâlde lit. * [[22 juny|22]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] grypt yn yn 'e [[Tolvedeiske Oarloch]] tusken [[Israel]] en [[Iraan]] troch trije Iraanske [[nukleêre enerzjy|nukleêre]] ûndersykskompleksen by [[Fordo]], [[Natanz]] en [[Isfahan]] [[bombardemint|bombardearje]] te litten troch de [[Amerikaanske Loftmacht]]. * [[23 juny|23]] - As ferjilding foar de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bombardemint]]en fan in dei earder fiert [[Iraan]] [[raket]]oanfallen út op Amerikaanske [[legerbasis|legerbases]] yn [[Katar]] en [[Irak]] * [[24 juny|24]] - Under swiere druk fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] hâldt [[Israel]] op mei syn [[bombardemint|loftoanfallen]] op [[Iraan]]. Der komt in [[sjitferbod]] dat in ein makket oan 'e [[Tolvedeiske Oarloch]]. * [[24 juny|24]]-[[25 juny|25]] - Yn [[De Haach]] wurdt foar it earst [[NATO-top yn De Haach (2025)|in top]] fan 'e [[NATO]] holden. * [[27 juny|27]] - Troch bemiddeling fan 'e [[Feriene Steaten]] en [[Katar]] komt yn [[Sintraal-Afrika]] nei trije jier [[oarloch]] in foarriedich [[frede]]s[[ferdrach]] ta stân tusken de [[Demokratyske Republyk Kongo]] en [[Rûanda]]. ;july * [[4 july|4]] - By [[Oerstreaming yn Teksas (2025)|in hommels opkommende oerstreaming]] fan 'e [[rivier]] de [[Guadalupe (rivier yn Teksas)|Guadalupe]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Teksas]] komme mear as 135 minsken om, wêrûnder tsientallen jonge [[famke]]s dy't [[fakânsje]] fiere yn it [[simmerkamp]] Camp Mystic. * [[13 july|13]] - By de [[stêd]] [[As-Sûweida (plak)|As-Sûweida]], yn it suden fan [[Syrje]], brekke [[Druzysk-bedoeynsk konflikt yn Syrje (2025)|swiere gefjochten]] út tusken twa [[etnyske groep]]en: [[Druzen]] en [[Arabieren|Arabyske]] [[bedoeïnen]]. * [[14 july|14]] - It [[Syrysk oergongsregear]] stjoert troepen nei it suden fan it lân om tuskenbeiden te kommen yn it oangeande [[Druzysk-bedoeynsk konflikt yn Syrje (2025)|Druzysk-bedoeynsk konflikt]]. * [[16 july|16]] - [[Israel]] [[Israelyske bombardemint fan Damaskus (july 2025)|bombardearret]] it [[Presidinsjeel Paleis (Damaskus)|Presidinsjeel Paleis]] en it [[militêr]] [[haadkertier]] yn 'e [[Syrje|Syryske]] [[haadstêd]] [[Damaskus]], wêrmei't it yn namme oan 'e kant fan 'e [[Druzen]] ynterveniëarret yn it [[Druzysk-bedoeynsk konflikt yn Syrje (2025)|Druzysk-bedoeynsk konflikt]] yn súdlik Syrje. It Syrysk oergongsregear lûkt syn troepen út it gebiet werom. * [[21 july|21]] - In [[strieljager]] fan 'e [[Bangladesj|Bingaalske]] [[loftmacht]] [[delstoarten fan in strieljager yn Daka (2025)|stoart del]] yn 'e [[haadstêd]] [[Daka]]. Dêrby komme de [[piloat]] en 30 minsken op 'e grûn om it libben. * [[24 july|24]] - Yn protest tsjin de [[hongersneed yn Gaza]] dy't moedwillich troch [[Israel]] feroarsake is, kundiget de [[Frankryk|Frânske]] [[presidint]] [[Emmanuel Macron]] oan dat syn lân yn [[septimber]] de ûnôfhinklikheid fan [[Palestina]] erkenne sil. * [[24 july|24]] - [[Angara Airlines-flecht 2311]] stoart del by [[Tynda]] yn it [[Russyske Fiere Easten]]. Alle 48 ynsittenden komme dêrby om. * [[21 july|21]] - It langrinnende [[grinskonflikt tusken Kambodja en Tailân]] lôget wer op mei nije [[Kambodjaansk-Taisk grinskonflikt (2025)|skermutselings]] mei swiere wapens. * [[27 july|27]] - Yn [[Dútslân]] fynt by it plak [[Riedlingen]], yn 'e [[dielsteat]] [[Baden-Wuertemberch]], in [[Treinramp by Riedlingen|treinramp]] plak, wêrby't 3 minsken omkomme en 36 oaren [[ferwûne]] reitsje. * [[28 july|28]] - Yn it [[Kambodjaansk-Taisk grinskonflikt (2025)|grinskonflikt]] tusken [[Kambodja]] en [[Tailân]] wurdt troch bemiddeling fan [[Maleizje]] in [[sjitferbod]] sletten. * [[29 july|29]] - De [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[premier]] [[Keir Starmer]] kundiget oan dat syn lân yn [[septimber]] de ûnôfhinklikheid fan [[Palestina]] erkenne sil as [[Israel]] net ophâldt mei it blokkearjen fan in [[sjitferbod]] yn it [[Gaza-oarloch (2023-2025)|it konflikt]] yn 'e [[Gazastripe]], iten yn it gebiet talit foar de [[hongersneed|hongerjende]] befolking en stappen set ta in twasteate-oplossing fan it bredere [[Israelysk-Palestynske konflikt]]. * [[30 july|30]] - [[Marten Bergsma]], [[Hessel Postma]] en [[Pieter Jan Leijenaar]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 2025|172ste]] [[PC]]. Marten Bergsma wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]]. * [[30 july|30]] - In [[ierdbeving by Kamtsjatka (2025)|swiere ierdbeving]] fan 8,8 op 'e [[skaal fan Richter]] fynt plak foar de eastkust fan it [[Kamtsjatkaskiereilân]] yn it [[Russyske Fiere Easten|Fiere Easten]] fan [[Ruslân]]. [[Tsûnamy]]warskôgings wurde útfurdige yn [[Japan]], [[Hawaï]] [[Alaska]] en oan 'e westkust fan 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]], mar it spul rint mei in skamper ôf. ;augustus * [[6 augustus|6]] - [[Stiens]] wint yn [[Wommels]] de [[Freulepartij 2025|123ste]] [[Freulepartij]]. * [[8 augustus|8]] - Under bemiddeling fan 'e [[Feriene Steaten]] ûndertekenje [[Armeenje]] en [[Azerbeidzjan]] in [[Armeensk-Azerbeidzjaansk fredesferdrach|alomfetsjend fredesferdrach]] dat in ein makket oan it 37 jier duorjende [[Nagorno-Karabachkonflikt]]. * [[11 augustus|11]] - Der wurdt bekend makke dat der yn [[Nederlân]] in [[Datalek by it befolkingsûndersyk (2025)|grut datalek by it befolkingsûndersyk]] west hat, wêrby't de persoanlike gegevens fan sa'n 800.000 minsken bútmakke binne troch [[kriminaliteit|kriminele]] [[Ruslân|Russyske]] [[hacking|hackers]]. * [[13 augustus|13]] - By [[De Hoeve]], yn [[Weststellingwerf]], stoart [[Hiteluchtballon]] PH-GPH del by de lâning. Dêrby komt 1 persoan om it libben en 5 oaren reitsje [[ferwûne]]. * [[15 augustus|15]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[presidint]] [[Donald Trump]] en de [[Ruslân|Russyske]] presidint [[Vladimir Pûtin]] moetsje inoar op in top yn [[Anchorage]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Alaska]]. De beide mannen besprekke in plan om in ein te meitsjen oan 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]], mar dêr komt neitiid net folle fan op 'e hispel. * [[19 augustus|19]] - Yn westlik [[Afganistan]] komme teminsten 79 [[minske]]n om it libben by in [[ferkearsûngemak]] mei in [[autobus|bus]] dy't [[deportearre]] Afgaanske [[migraasje|migranten]] út [[Iraan]] [[ferfier]]t. * [[20 augustus|20]] - [[Martzen Deinum]], [[Louise Krol]] en [[Sjanet Wijnia]] winne yn [[Weidum]] de [[Frouljus-PC 2025|49ste]] [[Frouljus-PC]]. Sjanet Wijnia wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|keninginne]]. * [[22 augustus|22]] - De [[Feriene Naasjes]] stelle formeel fêst dat der [[hongersneed]] hearsket yn 'e [[Gazastripe]], feroarsake troch de oanhâldende [[Israel]]yske blokkade fan [[iten]]. * [[25 augustus|25]] - Troch in oanfarring fan in [[kraanskip]] mei in [[heechspanningskeabel]] by [[Kystersyl]] komt in grut part fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] en omkriten oerenlang sûnder [[elektrisiteit|stroom]] te sitten.<ref>{{nl}} [https://112fryslan.nl/schip-met-kraan-vaart-tegen-hoogspanningslijn-grote-stroomstoring-in-leeuwarden/ 112Fryslân, 25-8-2025, Schip met kraan vaart tegen hoogspanningslijn; grote stroomstoring in Leeuwarden]</ref> * [[30 augustus|30]] - Yn it ramt fan 'e [[Taiske politike krisis (2025)|politike krisis]] yn [[Tailân]] set it [[Grûnwetlik Gerjochtshôf fan Tailân|Grûnwetlik Gerjochtshôf]] [[premier]] [[Paetongtarn Shinawatra]] ôf omreden fan [[etysk]]e misdragings (te witten: wat hja op [[15&nbsp;juny]] l.l. sei yn in [[tillefoan]][[petear]] mei de eardere [[Kambodja]]anske premier [[Hun Sen]], dat letter troch dyselde lekt is). * [[31 augustus|31]] - It easten fan [[Afganistan]] wurdt troffen troch [[ierdbeving yn Afganistan (2025)|in ierdbeving]] fan 6,0 op 'e [[skaal fan Richter]]. Dêrby komme teminsten 2.205&nbsp;[[minske]]n om en reitsje 3.500 oaren [[ferwûne]]. ;septimber * [[3 septimber|3]] - Yn 'e [[Portegal|Portegeeske]] [[haadstêd]] [[Lissabon]] komme 16 [[minske]]n om en reitsje nochris 23 oaren [[ferwûne]] by de [[Untspoaring fan de Elevador da Glória (2025)|ûntspoaring fan 'e Elevador da Glória]], in [[keabelspoarwei|keabeltram]]. * [[8 septimber|8]] - Yn [[Frankryk]] wurdt de [[regearing-Bayrou]] ûnder fuotten helle troch in [[moasje fan wantrouwen]]. * [[8 septimber|8]]-[[13 septimber|13]] - By [[Nepaleeske Gen Z-protesten (2025)|grutskalige anty-regearingsprotesten]] fan 'e [[jongerein]] yn [[Nepal]] komme 75 [[minske]]n om en reitsje nochris 2.113 oaren [[ferwûne]]. * [[9 septimber|9]] - In [[Israel]]yske [[Israelyske loftoanfal op de lieding fan Hamas yn Doha|loftoanfal]] op 'e delegaasje fan 'e [[Palestina|Palestynske]] [[fersetsbeweging|militante beweging]] [[Hamas]] yn 'e [[Katar]]eeske [[haadstêd]] [[Doha]] makket in ein oan 'e [[ûnderhanneling]]s tusken Hamas en Israel oer de frijlitting fan 'e Israelyske [[gizelder (misdriuw)|gizelders]] en de beëiniging fan 'e [[Gaza-oarloch (2023-2025)|Gaza-oarloch]]. * [[9 septimber|9]] - Yn 'e [[Russysk-Oekraynske Oarloch]] kringe 19–23 [[Ruslân|Russyske]] [[drone]]s, dy't belutsen binne by in oanfal op 'e [[Oekraïne]], it [[Ynkringing fan it Poalske loftrom troch Russyske drones (septimber 2025)|loftrom binnen]] fan buorlân en [[NATO]]-lid [[Poalen]]. * [[10 septimber|10]] - De [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[ekstreem-rjochts]]e [[polityk]] [[aktivist]] [[Charlie Kirk]] wurdt [[moard op Charlie Kirk|by in oanslach deasketten]] wylst er in [[taspraak]] jout op in [[universiteitskampus]] yn [[Orem (Utah)]]. * [[11 septimber|11]] - It [[Federaal Heechgerjochtshôf (Brazylje)|Federaal Heechgerjochtshôf]] fan [[Brazylje]] [[fûnis|feroardielet]] âld-[[presidint]] [[Jair Bolsonaro]] ta 27&nbsp;jier [[finzenisstraf]] foar syn belutsenens by de [[Mislearre steatsgreep yn Brazylje (2022-2023)|mislearre steatsgreep]] fan [[2022]]. * [[16 septimber|16]] - In [[kommisje]] fan 'e [[Feriene Naasjes]] stelt offisjeel fêst dat [[Israel]] him yn 'e [[Gaza-oarloch (2023-2025)|Gaza-oarloch]] skuldich makket oan [[genoside]] [[Gazaanske genoside|tsjin 'e Gazaanske Palestinen]]. * [[20 septimber|20]] - In [[ekstreem-rjochts]]e [[demonstraasje (protest)|demonstraasje]] op it [[Malieveld]] yn [[De Haach]] rint út op in [[geweld]]diedige opskuor, wêrby't de [[plysje]] en it [[haadkertier]] fan 'e [[politike partij|partij]] [[D'66]] oanfallen wurde. * [[21 septimber|21]]-[[23 septimber|23]] - Op 'e [[Algemiene Gearkomste fan 'e Feriene Naasjes]] yn [[New York (stêd)|New York]] erkenne it [[Feriene Keninkryk]], [[Kanada]], [[Austraalje (lân)|Austraalje]], [[Portegal]], [[Frankryk]], [[Belgje]], [[Lúksemboarch (gruthartochdom)|Lúksemboarch]], [[Malta]], [[Andorra]], [[Monako]] en [[San Marino]] formeel it bestean fan in ûnôfhinklike [[Palestina|Palestynske steat]]. * [[28 septimber|28]] - By de [[Moldavyske parlemintsferkiezings (2025)|parlemintsferkiezings]] yn [[Moldaavje]] wint de pro-[[Jeropeeske Uny|Jeropeeske]] [[politike partij|partij]] [[Partij fan Aksje en Solidariteit|PAS]] op 'e nij in absolute mearderheid, nettsjinsteande alle krewearjen fan [[Ruslân]] om it [[ferkiezing]]sproses te ûntregeljen en eigen [[strieman]]nen oan it bewâld te helpen. * [[30 septimber|30]] - In [[ierdbeving op Sebû (2025)|swiere ierdbeving]] fan 6,9 op 'e [[skaal fan Richter]] treft it [[Filipinen|Filipynske]] [[eilân]] [[Sebû (eilân)|Sebû]]. Dêrby falle 73 [[dea]]den en reitsje 297 oaren [[ferwûne]]. ;oktober * [[3 oktober|3]] - [[Gruthartoch]] [[Hindrik fan Lúksemboarch|Hindrik]] fan [[Lúksemboarch (gruthartochdom)|Lúksemboarch]] [[abdikaasje|abdisearret]] yn it foardiel fan syn [[soan]], dy't as [[Willem V fan Lúksemboarch|Willem&nbsp;V]] op 'e [[gruthartoch|gruthartoglike]] troan komt. * [[3 oktober|3]] - [[Dame (predikaat)|Dame]] [[Sarah Mullally]] wurdt beneamd as de earste [[frou]]like [[aartsbiskop fan Canterbury]] (dy't yn 'e praktyk it haad fan 'e [[Anglikaanske Tsjerke]] is). * [[9 oktober|9]] - Yn it ramt fan 'e [[Gaza-oarloch (2023-2025)|Gaza-oarloch]] wurde [[Israel]] en [[Hamas]] it ûnder bemiddeling fan 'e [[Feriene Steaten]] iens oer in [[sjitferbod]]. * [[9 oktober|9]] - Yn it ramt fan [[Afgaansk-Pakistaanske konflikt (2025)|it konflikt]] tusken [[Afganistan]] en [[Pakistan]] fiert Pakistan [[bombardemint]]en út op 'e Afgaanske [[haadstêd]] [[Kabûl]] en trije oare stêden. * [[10 oktober|10]] - De [[Perû]]viaanske [[presidint]]e [[Dina Boluarte]] wurdt mei unanime stimmen ôfset troch it [[Kongres fan 'e Republyk (Perû)|Kongres fan 'e Republyk]] omreden fan "permaninte morele ynkapasiteit". * [[12 oktober|12]] - By de [[Kameroenske presidintsferkiezings (2025)|presidintsferkiezings]] yn [[Kameroen]] wurdt de sittende 92-jierrige [[presidint]] [[Paul Biya]] "werkeazen" foar in achtste presidintstermyn. Biya, dy't al sûnt [[1982]] regearret, is de langst sittende presidint fan 'e wrâld. Der wurdt algemien oannommen dat der sprake is fan [[stimbusfraude]], mei't er yn syn lân tige ympopulêr is. * [[13 oktober|13]] - Yn it ramt fan it sjitferbod dat ta stân kommen is tusken [[Israel]] en [[Hamas]] lit Hamas de lêste 20 libbene Israelyske [[gizeling (misdriuw)|gizelders]] frij. Israel lit dêrop 250 [[Palestina|Palestynske]] [[finzene]]n frij en ek 1.700 Palestinen dy't al langere tiid yllegaal, want sûnder foarm fan [[berjochting|proses]], fêstholden wurde. * [[14 oktober|14]] - Yn [[Madagaskar]] liede [[protesten yn Madagaskar (2025)|oanhâldende protesten]] tsjin it regear fan [[presidint]] [[Andry Rajoelina]] ta in [[steatsgreep yn Madagaskar (2025)|in steatsgreep]] wêrby't it [[striidkrêften|leger]] de macht grypt. [[Kolonel]] [[Michael Randrianirina]] wurdt de nije presidint. * [[19 oktober|19]] - Op ljochtskyndei fyn der [[Oerfal op it Louvre (2025)|in oerfal]] plak op it [[Louvre]] yn 'e [[Frankryk|Frânske]] [[haadstêd]] [[Parys]], wêrby't de [[Frânske kroanjuwiellen]] [[dieverij|stellen]] wurde. * [[21 oktober|21]] - [[Sanae Takaichi]] wurdt de earste [[frou]]like [[premier]] fan [[Japan]]. * [[26 oktober|26]] - [[East-Timor]] wurdt lid fan [[ASEAN]], de Assosjaasje fan Súdeastaziatyske Lannen. * [[26 oktober|26]] - It [[Bloedbad fan Al-Fasjir]]: yn 'e [[Tredde Sûdaneeske Boargeroarloch]] feroverje de [[Flugge Stipekrêften]] (RSF), de [[milysje]] dy't tsjin it [[striidkrêften|regearingsleger]] fjochtet, de [[stêd]] [[Al-Fasjir]] yn 'e westlike regio [[Darfoer]]. Neitiid fine der [[massamoard]]en, [[ferkrêfting]]s en [[plondering]]s troch de RSF plak ûnder de boargerbefolking, wêrby't nei skatting teminsten 2.500 boargers omkomme. * [[28 oktober|28]] - De [[Orkaan]] [[Orkaan Melissa|Melissa]], mei de swierte fan [[Skaal fan Saffir-Simpson|kategory&nbsp;5]], komt oan lân op [[Jamaika]] mei [[wyn (waar)|wyn]][[faasje]]s fan 298&nbsp;[[km]]/[[oere|h]]. Dêrby wurdt in ûnbidige hoemannichte skea oanrjochte en komme teminsten 22 minsken om. Op it buoreilân [[Hispanjoala]] komme yn [[Haïty]] 30 minsken om en yn 'e [[Dominikaanske Republyk]] nochris 4. * [[28 oktober|28]] - De [[gemeenteried]] fan [[Dantumadiel]] stimt yn mei de [[keapsnein]]. De earste sneinsiepening fan 'e [[winkel]]s yn Dantumadiel sil op [[2 novimber]] 2025 plak ha.<ref>{{nl}} [https://www.rtvnof.nl/dantumadiel-neemt-definitief-besluit-winkels-open-op-zondag/ RTV NOF, 28-10-2025, Dantumadiel neemt definitief besluit: winkels open op zondag ''Rieplachte op 29-10-2025'']</ref> * [[29 oktober|29]] - Yn [[Nederlân]] wurde de [[Twadde Keamerferkiezingen 2025|Twadde Keamerferkiezings]] holden. Grutte winner is [[D66]], wylst de [[Partij foar de Frijheid|PVV]] 11 sitten ferliest en de [[politike partij|partij]] wurdt mei op ien nei de measte stimmen. Beide partijen krije 26 sitten yn 'e nije [[Twadde Keamer]]. ;novimber * [[3 novimber|3]] - In [[ierdbeving yn Balch (2025)|swiere ierdbeving]] fan 6,3 op 'e [[skaal fan Richter]] treft de [[Afganistan|Afgaanske]] provinsjes [[Balch (provinsje)|Balch]] en [[Samangan (provinsje)|Samangan]]. Dêrby falle 31 [[dea]]den en reitsje 1.172 oaren [[ferwûne]]. * [[4 novimber|4]] - De [[tyfoan]] [[Tyfoan Kalmaegi|Kalmaegi]] raast oer de [[Filipinen]]. Dêrby komme teminsten 269 minsken om. * [[4 novimber|4]] - [[UPS Airlines-flecht 2976]], in [[frachtfleantúch]] mei as bestimming [[Honolulu]], [[delstoarten|stoart]] koart nei it opstigen del by de [[Ynternasjonale Lofthaven Louisville Muhammad Ali]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Kentucky]]. Dêrby komme alle 3 [[bemanning]]sleden om, en teffens 11 minsken op 'e grûn. * [[10 novimber|10]]-[[21 novimber|21]] - De [[COP30]]-[[klimaatkonferinsje]] fan 'e [[Feriene Naasjes]] wurdt holden yn [[Belém]], yn [[Brazylje]], mar einiget mei teloarstellende resultaten. * [[14 novimber|14]] - By it [[Grinslân|Grinslânske]] [[Seeryp (Grinslân)|Seeryp]] hat in [[ierdbeving]] plak fan 3,4 op de [[skaal fan Richter]]. * [[17 novimber|17]] - [[Sheikh Hasina]], de eardere [[premier]] fan [[Bangladesj]], wurdt yn eigen lân [[by ferstek]] skuldich befûn oan [[misdieden tsjin 'e minsklikheid]] om't se by de [[rebûlje|folksopstân]] tsjin har bewâld opdracht jûn hat ta it deasjitten fan [[demonstraasje (protest)|demonstranten]]. Har wurdt de [[deastraf]] oplein, mar om't se yn [[ballingskip]] yn it buorlân [[Yndia]] ferkeart, dat wegeret en leverje har út, ûntspringt se de dûns. * [[23 novimber|23]] - Yn [[Guinee-Bissau]] fynt [[steatsgreep yn Guinee-Bissau (2025)|in steatsgreep]] plak, wêrby't [[presidint]] [[Umaro Sissoco Embaló]] ôfsetten wurdt. * [[25 novimber|25]] - Ut in nij [[rapport (ferslach)|rapport]] fan 'e [[Feriene Naasjes]] docht bliken dat de [[Yndoneezje|Yndonezyske]] [[haadstêd]] [[Djakarta]] no mei 42&nbsp;miljoen ynwenners de grutste [[stêd]] fan 'e wrâld is. * [[26 novimber|26]] - By in [[brân yn it Wang Fuk Court|grutte brân]] yn [[Hongkong]] giet in kompleks fan acht [[wolkekliuwer]]s ferlern. Dêrby komme teminsten 151 minsken om en op [[1&nbsp;desimber]] wurde noch 150 oaren [[fermist]]. * [[26 novimber|26]] - De [[sykloan]] [[Sykloan Senyar|Senyar]] treft [[Súdeast-Aazje]] en soarget foar teminsten 874 deaden op it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] eilân [[Sumatra]] en yn 'e dielen fan [[Maleizje]] en [[Tailân]] dy't op it oanbuorjende skiereilân [[Malakka]] lizze. * [[26 novimber|26]]-[[30 novimber|30]] - De [[sykloan]] [[Sykloan Ditwah|Ditwah]] tsjocht fan it noarden fia it súdeasten nei it súdwesten om [[Sry Lanka]] hinne. Dêrby wurdt gâns skea oanrjochte en komme teminsten 394 minsken om. ;desimber * [[4 desimber|4]] - De [[Nederlân]]ske [[sjonger]] [[Marco Borsato]] wurdt nei in jierrenlang [[strafferfolging]] omreden fan gebrek oan bewiis frijsprutsen fan [[ûntucht]] mei in [[minderjierrige]]. * [[4 desimber|4]] - De [[Nederlân]]ske [[omrop]] [[AVROTROS]] kundiget oan it [[Eurofyzjesongfestival]] yn [[2026]] te [[boycot]]ten út ûnfrede oer de dielname fan [[Israel]], dat him yn 'e [[Gazastripe]] skuldich makket oan [[Gazaanske genoside|in genoside]]. Letter deselde deis meitsje [[Spanje]], [[Ierlân]] en [[Sloveenje]] bekend it Nederlânske foarbyld folgje te sillen. * [[6 desimber|6]] - By [[sjitpartij yn Saulsville (2025)|in sjitpartij]] yn in [[bar]] yn it [[Súd-Afrika|Súdafrikaanske]] [[Saulsville]], in [[foarstêd]] fan [[Pretoria]], komme 11 [[minske]]n om, wêrûnder 3 jonge [[bern (persoan)|bern]], wylst 14 oaren [[ferwûne]] reitsje. * [[6 desimber|6]] - By [[nachtklubbrân yn Arpora (2025)|in brân]] yn in [[nachtklub]] yn [[Arpora]], yn [[Yndia]], komme 25 [[minske]]n om en reitsje sa'n 50 oaren [[ferwûne]]. * [[14 desimber|14]] - By [[oanslach by Bondi Beach (2025)|in terroristyske oanslach]] op in [[joadendom|joadske]] fiering fan 'e [[hjeldei]] [[Chanûka]] yn in [[park]] deunby it [[strân]] [[Bondi Beach]] yn it [[Austraalje (lân)|Australyske]] [[Sydney]] komme 16 [[minske]]n om it libben (wêrûnder ien fan 'e beide dieders), en reitsje 40 oaren (wêrûnder de oare dieder) [[ferwûne]]. * [[23 desimber|23]] - [[Harmony Jets-flecht 185]], in lyts [[charterfleantúch]], [[delstoarten|stoart del]] yn 'e neite fan 'e [[Turkije|Turkske]] [[haadstêd]] [[Ankara]]. Dêrby komme alle 8 ynsittenden om it libben, ûnder wa de [[stêfsjef]] fan 'e [[Lybje|Libyske]] [[striidkrêften]], [[generaal]] [[Mohammed al-Haddad]]. * [[25 desimber|25]] - Yn gearwurking mei it [[Nigearia|Nigeriaanske]] [[regear]] fiere de [[Feriene Steaten]] yn it noardwesten fan Nigearia in rige [[bombardemint]]en út op [[terrorist]]en fan 'e saneamde [[Islamityske Steat]]. * [[26 desimber|26]] - [[Israel]] erkent as earste lân de ûnôfhinklikheid fan [[Somalylân]], in diel fan [[Somaalje]] dat him yn [[1991]] losskuorde fan 'e rest fan it lân en dat sûnt in ''[[de facto]]'' ûnôfhinklike steat is. == Berne == == Ferstoarn == ;jannewaris * [[1 jannewaris|1]] - [[Wayne Osmond]], Amerikaansk sjonger (* [[1951]]) * [[2 jannewaris|2]] - [[Ágnes Keleti]], Hongaarsk turnster (* [[1921]]) * 2 - [[Ján Zachara]], Slowaaksk bokser (* [[1928]]) * [[3 jannewaris|3]] - [[Willem van Kooten]], Nederlânsk radio presintator (* [[1941]]) * [[4 jannewaris|4]] - [[Tomiko Itooka]], Aldste minske fan de wrâld (* [[1908]]) * [[7 jannewaris|7]] - [[Jean-Marie Le Pen]], Frânsk politikus (* [[1928]]) * [[8 jannewaris|8]] - [[Lyn Lepore]], Australysk hurdfytster (* [[1961]]) * [[12 jannewaris|12]] - [[Jan Randles]], Australysk atlete (* [[1945]]) * [[14 jannewaris|14]] - [[Jack Kooistra]], Frysk sjoernalist (* [[1930]]) * [[15 jannewaris|15]] - [[Linda Nolan]], Iersk sjongster (* [[1959]]) * [[17 jannewaris|17]] - [[Manuëla Kemp]], Nederlânsk sjongster en presintatrise (* [[1963]]) * [[20 jannewaris|20]] - [[Fred Newhouse]], Amerikaansk atleet (* [[1948]]) * 20 - [[John Sykes]], Ingelsk gitarist (* [[1959]]) * [[21 jannewaris|21]] - [[Keiichi Suzuki (reedrider)|Keiichi Suzuki]], Japansk reedrider (* [[1942]]) * 21 - [[Mauricio Funes]], Salvadoraansk presedint (* [[1959]]) * [[22 jannewaris|22]] - [[Johan Slager]], Nederlânsk gitarist (* [[1946]]) * [[23 jannewaris|23]] - [[Esther Jansma]], Nederlânsk dichteres (* [[1958]]) * [[24 jannewaris|24]] - [[Johan Doesburg]], Nederlânsk regisseur (* [[1955]]) * [[25 jannewaris|25]] - [[Greg Bell]], Amerikaansk fierspringer (* [[1930]]) * [[29 jannewaris|29]] - [[Vadim Naoemov]], Russysk keunstrider (* [[1969]]) * 29 - [[Evgenia Sjisjkova]], Russysk keunstriidster (* [[1972]]) * 29 - [[Gerwin Visser]], Frysk radioprodusint (* 1999) * [[30 jannewaris|30]] - [[Richard Button]], Amerikaansk keunstrider (* [[1929]]) * 30 - [[Marianne Faithfull]], Ingelsk sjongster (* [[1946]]) ;febrewaris * [[1 febrewaris|1]] - [[Horst Köhler]], Dútsk politikus (* [[1943]]) * [[2 febrewaris|2]] - [[Brian Murphy (akteur)|Brian Murphy]] Ingelsk akteur (* [[1932]]) * [[3 febrewaris|3]] - [[Ferd Hugas]], Nederlânsk akteur en skenarioskriuwer (* [[1937]]) * [[4 febrewaris|4]] - [[Marijke Stultiens-Thunnissen]], Nederlânsk keunstner (* [[1927]]) * [[5 febrewaris|5]] - [[Ernst-Joachim Küppers]], Dútsk swimmer (* [[1942]]) * [[6 febrewaris|6]] - [[Richard Meredith]], Amerikaansk iishockeyer (* [[1932]]) * [[9 febrewaris|9]] - [[Sigrid Koetse]], Nederlânsk aktrise (* [[1935]]) * [[10 febrewaris|10]] - [[Ron Brandsteder]], Nederlânsk presintator (* [[1950]]) * [[11 febrewaris|11]] - [[Georgios Roubanis]], Grysk atleet (* [[1929]]) * 11 - [[Anneke Scholtens]], Nederlânsk skriuwster (* [[1955]]) * [[13 febrewaris|13]] - [[Jacqueline van Maarsen]], Nederlânsk skriuwster (* [[1929]]) * [[14 febrewaris|14]] - [[Alice Hirson]], Amerikaansk aktrise (* [[1929]]) * [[15 febrewaris|15]] - [[Jaap van der Doef]], Nederlânsk politikus (* [[1934]]) * [[17 febrewaris|17]] - [[Frits Bolkestein]], Nederlânsk politikus (* [[1933]]) * [[18 febrewaris|18]] - [[Gene Hackman]] - Amerikaansk akteur (* [[1930]]) * [[19 febrewaris|19]] - [[Frits Korthals Altes]], Nederlânsk politikus (* [[1931]]) * 19 - [[Kent Bernard]] - Trinidikaanks atleet (* [[1942]]) * [[22 febrewaris|22]] - [[Hans van den Broek]], Nederlânsk politikus (* [[1936]]) * [[24 febrewaris|24]] - [[Roberta Flack]], Amerikaansk sjongeres (* [[1937]]) * [[26 febrewaris|26]] - [[Michelle Trachtenberg]], Amerikaansk aktrise (* [[1985]]) * ein [[febrewaris]] - [[Klaus Richtzenhain]] - Dútsk atleet (* [[1934]]) ;maart * [[1 maart|1]] - [[Angie Stone]], Amerikaansk sjongeres (* [[1961]]) * [[2 maart|2]] - [[Wim van den Heuvel]] Nederlânsk akteur (* [[1928]]) * 2 - [[Dieuwertje Blok]], Nederlânsk presintatrise (* [[1957]]) * [[4 maart|4]] - [[Judith de Leeuw (diskjockey)|Judith de Leeuw]], Nederlânsk diskjockey (* [[1936]]) * 4 - [[Roy Ayers]], [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[funk]]-, [[soul]]- en [[Jazz|jazzfibrafoanist]]. (* [[1940]]) * [[5 maart|5]] - [[Fred Stolle]], Australysk tennisser (* [[1938]]) * [[6 maart|6]] - [[Brian James]], Ingelsk gitarist (* [[1955]]) * 7 - [[Brûni Heinke]], Nederlânsk aktrise (* [[1940]]) * 7 - [[Eddy Sikma]], Frysk keunstner (* [[1957]]) * [[8 maart|8]] - [[Philippe Bär]], Nederlânsk biskop en mûnts (* [[1928]]) * [[9 maart|9]] - [[Richard McTaggart]], Skotsk bokser (* [[1935]]) * 9 - [[Akinori Nakayama]], Japansk turner (* [[1943]]) * [[11 maart|11]] - [[Norair Nurikian]], Bulgaarsk gewichtheffer (* [[1948]]) * [[16 maart|16]] - [[Rob de Nijs]], Nederlânsk sjonger (* [[1942]]) * [[20 maart|20]] - [[Eddie Jordan]], Iersk autokoereur en ûndernimmer (* [[1948]]) * [[21 maart|21]] - [[Giancarlo Guerrini]], Italjaansk wetterpoloër (* [[1939]]) * 21 - [[George Foreman]], Amerikaansk bokser (* [[1949]]) * [[23 maart|23]] - [[Bram Biesterveld]], Nederlânsk akteur (* [[1938]]) * [[27 maart|27]] - [[Loretta Schrijver]], Nederlânsk nijslêzer (* [[1956]]) ;maaie * [[16 maaie|16]] - [[Jan Terlouw]], Nederlânske politikus, natuerkundige en skriuwer (* [[1931]]) * 16 - [[Hans Wiegel]], Nederlânske politikus fan de VVD (* [[1941]]) * 24 - [[Cor Boonstra]], Nederlânske bestjoerder, ûndernimmer en topfunksjonaris (* [[1938]]) ;juny * [[14 juny|14]] - [[Henk van Os]], Nederlânsk keunsthistoarikus (* [[1938]]) * [[23 juny|23]] - [[Johannes van der Ploeg]], Frysk keatser (* [[1949]]) * [[25 juny|25]] - [[Wim van Eekelen]], Nederlânsk VVD-politikus (* [[1931]]) ;july * [[1 july|1]] - [[Nico Zwinkels]], Nederlânsk telefyzjepresintator (* [[1945]]) * [[15 july|15]] - [[Audun Grønvold]], Noarsk freestyleskyer (* [[1976]]) * [[20 july|20]] - [[Malcolm-Jamal Warner]], Amerikaansk akteur (* [[1970]]) * [[22 july|22]] - [[Ozzy Osbourne]], Ingelsk sjonger (* [[1948]]) * [[23 july|23]] - [[George Kooymans]], Nederlânsk gitarist (* [[1948]]) * [[24 july|24]] - [[Chiel Montagne]], Nederlânsk presintator en radio-dj (* [[1944]]) * 24 - [[Hulk Hogan]], Amerikaansk akteur en wrakselder (* [[1953]]) * [[28 july|28]] - [[Laura Dahlmeier]], Dútsk biatlete (* [[1993]]) ;augustus * [[2 augustus|2]] - [[Kelley Mack]], Amerikaansk aktrise (* [[1992]]) * [[3 augustus|3]] - [[Stella Rimington]], Ingelsk skriuwster en feilichheidsamtner (* [[1935]]) * [[7 augustus|7]] - [[Jim Lovell]], Amerikaansk romtefarder (* [[1928]]) * [[13 augustus|13]] - [[Joop Niezen]], Nederlânsk sjoernalist en fuotballer (* [[1935]]) * [[20 augustus|20]] - [[Brent Hinds]], Amerikaansk gitarist (* [[1974]]) * [[28 augustus|28]] - [[Oscar Zijlstra]] Frysk doelman (* [[1952]]) ;septimber * [[1 septimber|1]] - [[Graham Greene (akteur)|Graham Greene]], Kanadeesk akteur (* [[1952]]) * [[10 septimber]] - [[Charlie Kirk]], Amerikaansk konservatyf polityk aktivist en skriuwer (* [[1993]]) * [[11 septimber|11]] - [[Sipco Feenstra]], Frysk fotograaf (* [[1964]]) * [[13 septimber|13]] - [[Gerard Cox]], Nederlânsk sjonger en akteur (* [[1940]]) * [[16 septimber|16]] - [[Robert Redford]], Amerikaansk akteur en regisseur (* [[1936]]) * 16 - [[Joke Bruijs]], Nederlânsk sjongster en aktrise (* [[1952]]) * 16 - [[Tomas Lindberg]] - Sweedsk sjonger (* [[1972]]) * [[23 septimber|23]] - [[Claudia Cardinale]] - Italjaansk aktrise (* [[1938]]) * [[26 septimber|26]] - [[Christian (sjonger|Christian]], Italjaansk sjonger (* [[1943]]) ;oktober * [[1 oktober|1]] - [[Jane Goodall]] - Ingelsk antropologe en biologe (* [[1934]]) * [[4 oktober|4]] - [[Paul Van Bruystegem]] - Flaamsk bassist en gitarist (* [[1959]]) * [[7 oktober|7]] - [[Edward Reekers]], Nederlânsk sjonger en stimakteur (* [[1957]]) * 7 - [[Hezahiah Nyamau]], Keniaask atleet (* [[1942]]) * [[10 oktober|10]] - [[Csaba Köves]], Hongaarsk skermer (* [[1966]]) * [[14 oktober|14]] - [[Randy Wiel]], Nederlânsk basketballer (* [[1951]]) * 14 - [[Alexander Dityatin]], Russysk turner (* [[1957]]) * [[16 oktober|16]] - [[Ace Frehley]], Amerikaansk gitarist (* [[1951]]) * [[18 oktober|18]] - [[Sam Rivers]], Amerikaansk bassist (* [[1977]]) * [[19 oktober|19]] - [[Els de Groen]], Nederlânske skriuwster (* [[1949]]) * 19 - [[Daniel Naroditsky]], Amerikaansk skaakgrutmaster (* [[1995]]) * [[20 oktober|20]] - [[Selma van de Perre]], Nederlânsk fersetstriidster (* [[1922]]) * [[23 oktober|23]] - [[June Lockhart]], Amerikaansk aktrise (* [[1925]]) * [[24 oktober|24]] - [[Sirikit fan Tailân]], keninginne fan Tailân (* [[1932]]) * [[30 oktober|30]] - [[Charles Coste]], Frânsk hurdfytser (* [[1924]]) ;novimber * [[3 novimber|3]] - [[Jan Sijtsma]], Frysk keatser (* [[1935]]) * 3 - [[Dick Cheney]], fise-presidint fan 'e Feriene Steaten (* [[1941]]) * 3 - [[Joost Prinsen]], Nederlânsk akteur en presintator (* [[1942]]) * [[6 novimber|6]] - [[Viola Holt]], Nederlânsk presentatrise (* [[1949]]) * [[7 novimber|7]] - [[Ans Schut]], Nederlânsk reedrydster (* [[1944]]) * [[10 novimber|10]] - [[Hilly Harms]], Frysk aktrise (* [[1938]]) * [[16 novimber|16]] - [[Yvonne Keuls]], Nederlânsk skriuwster (* [[1931]]) * [[20 novimber|20]] - [[Paul van Gorcum]], Nederlânsk akteur (* [[1934]]) * [[21 novimber|21]] - [[René Karst]], Drintsk sjonger (* [[1966]]) ;desimber * [[7 desimber|7]] - [[Frans Weisz]], Nederlânsk regisseur. (* [[1938]]) * [[13 desimber|13]] - [[Tonny Eyk]], Nederlânsk komponist (* [[1940]]) * [[16 desimber|16]] - [[Antony Price]], Ingelsk moadeûntwerper (* [[1945]]) * [[17 desimber|17]] - [[Hans van Manen]], Nederlânsk koreograaf (* [[1932]]) * [[22 desimber|22]] - [[Chris Rea]], Iersk sjonger (* [[1951]]) * [[25 desimber|25]] - [[Geeske Krol-Benedictus]], Frysk politika (* [[1931]]) * [[28 desimber|28]] - [[Brigitte Bardot]], Frânsk aktrise (* [[1934]]) * 28 - [[Wiebe Pitlo]], Frysk boargemaster (* [[1938]]) ;Datum ûnbekend * septimber- [[Sjouke Lousma]], Frysk sjoernalist en presintator ==Films== * ''[[You're Cordially Invited]]'' ==Literatuer== ;ferhalebondels * [[Patricia Briggs]], ''[[Blind Date with a Werewolf]]'' ;koarte ferhalen * [[Patricia Briggs]], ''[[Must Love Cats: Aftermath]]'' * Patricia Briggs, ''[[Scheherazade]]'' ;non-fiksjewurken * [[John Fugelsang]], ''[[Separation of Church and Hate]]'' {{JiersideUnder}} {{Boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat}} }} [[Kategory:2025| ]] [[Kategory:21e iuw]] 3pzhlq2y1o4wes2q7w2cjrxmv1a9hc4 0 142994 1240622 1053937 2026-09-12T22:24:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Covers en adaptaasjes */ + 1240622 wikitext text/x-wiki {{Liet | ôfbylding = | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | namme = ''Islands in the Stream'' | oarspronklike útfierende artyst = [[Kenny Rogers]] en [[Dolly Parton]] | album = ''[[Eyes That See in the Dark (album)|Eyes That See in the Dark]]'' | taal = [[Ingelsk]] | sjenre = [[country]]-[[rockmuzyk|rock]] | útbrocht = [[15 augustus]] [[1983]] | opnommen = [[maaie]] [[1983]] | doer = 4:08 | label = [[RCA Records]] | skriuwer = [[Barry Gibb|Barry]], [[Robin Gibb|Robin]] en [[Maurice Gibb]] | komponist = [[Barry Gibb|Barry]], [[Robin Gibb|Robin]] en [[Maurice Gibb]] | produsint = [[Barry Gibb]], [[Albhy Galuten]] en [[Karl Richardson]] | ferkocht = >2 mln [[grammofoanplaat|platen]] en [[cd's]]<br> >1,1 mln [[ynternet|digitale]] [[download]]s <small>(2019)</small> | hitlisten = nû. 1 yn de [[Feriene Steaten]], [[Austraalje (lân)|Austraalje]], [[Eastenryk]] en [[Kanada]]<br>nû. 2 yn [[Ierlân]], [[Nij-Seelân]] en [[Noarwegen]] <br>nû. 3 yn [[Sweden]] | prizen = [[ACM Award]] 1984<br>[[CMT Music Award]] 2005 | sertifisearre = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]]: [[File:Platinum record icon.svg|20px]] <small>([[platina plaat|platina]])</small> <br> [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]]: [[File:Platinum record icon.svg|20px]] <small>([[platina plaat|platina]])</small><br> [[File:Flag of Canada.svg|border|20px]]: [[File:Platinum record icon.svg|20px]] <small>([[platina plaat|platina]])</small> | covers = [[Bee Gees]]; [[Ruth Jones|Vanessa Jenkins]] en [[Rob Brydon|Bryn West]]; [[Peter Thorup]] en [[Anne Grete Rendtorff]] | útfierings = }} '''''Islands in the Stream''''' ([[Ingelsk]] foar "Eilannen yn 'e Stream") is in [[liet]] dat oarspronklik yn in [[duët]] [[sjongen|songen]] waard troch de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[country]]-artysten [[Kenny Rogers]] en [[Dolly Parton]]. It makke diel út fan Rogers syn [[album (muzyk)|album]] ''[[Eyes That See in the Dark (album)|Eyes That See in the Dark]]'' út [[1983]], dat ferskynde by [[RCA Records]] (hoewol't it om [[auteursrjocht]]like redens <u>net</u> opnommen wie op 'e [[ynternet|digitale]] werútjefte fan dat album by [[Capitol Records Nashville]]). ''Islands in the Stream'' waard op [[15&nbsp;augustus]] [[1983]] ek as [[single (muzyk)|single]] útbrocht. It liet wie skreaun troch de [[Austraalje (lân)|Australyske]] [[bruorren]] [[Barry Gibb|Barry]], [[Robin Gibb|Robin]] en [[Maurice Gibb]], dy't mei-inoar better bekend wiene as de [[Bee Gees]]. It wie oarspronklik bedoeld as [[R&B]]-liet foar [[Marvin Gaye]], en waard foar Rogers en Parton troch de bruorren Gibb oanpast ta in [[country]]-[[rockmuzyk|rock]]-styl. ''Islands in the Stream'' waard in grutte [[hit (muzyk)|hit]], dy't it earste plak yn 'e [[hitlist]]en berikte yn 'e [[Feriene Steaten]] en trije oare [[lannen en territoaria|lannen]]. It ûntjoech him yn trije lannen ta in [[platina plaat]], en waard yn [[2005]] útroppen ta 'favorite countryduët aller tiden'. ==Tekst== ''Islands in the Stream'' is in [[leafdesliet]] wêryn't, as it as in [[duët]] songen wurdt, beide sjongers inoar de [[leafde]] ferklearje. Wat se mei-inoar dogge, is net út te lizzen, en as se byinoar binne, fiele se gjin [[pine]]. Leafde is blyn en hat gjin ferlet fan [[petear]]jen. As se inoar net hiene, hiene se neat, want alles is neat as jo net immen hawwe om fan te hâlden. Eilannen yn 'e stream is wat se binne, mei net ien dertuskenyn. Se wolle fuortsile nei in oare wrâld en se fertrouwe op inoar sa't minners dat dogge. ==Resultaat== Yn 'e [[Feriene Steaten]] ferkrong ''Islands in the Stream'' [[Bonnie Tyler]] har ''[[Total Eclipse of the Heart]]'' fan it earste plak fan 'e ''[[Billboard (tydskrift)|Billboard]]'' [[Billboard Hot 100|Hot&nbsp;100]]-[[hitlist]], en behelle it ek it earste plak yn 'e [[country]]hitlist [[Hot Country Singles]]. Yn [[desimber]] [[1983]] waard it troch de [[Recording Industry Association of America]] (RIAA) ta [[platina plaat]] [[sertifikaat fan muzykferkeap|sertifisearre]], om't der doe al mear as twa miljoen eksimplaren fan ferkocht wiene. Nei't it liet beskikber kommen wie as [[ynternet|digitale]] [[download]], waarden der oant [[jannewaris]] [[2019]] yn 'e Feriene Steaten nochris 834.000 eksimplaren fan ferkocht. Ek yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]], dêr't it ien fan 'e bêst ferkeapjende [[single (muzyk)|singles]] fan [[1984]] wie, yn [[Eastenryk]] en yn [[Kanada]] stie ''Islands in the Stream'' op it earste plak yn 'e [[hitlist]]en. Yn [[Ierlân]], [[Nij-Seelân]] en [[Noarwegen]] wie it nûmer&nbsp;2, en yn [[Sweden]] stie it op plak&nbsp;3. Yn 'e [[Nederlân]]ske [[Top 40 (Nederlân)|Top&nbsp;40]] bleau it liet stykjen op it fjirde plak, krekt as yn [[Súd-Afrika]]. Yn it [[Feriene Keninkryk]] kaam it net fierder as plak&nbsp;7, mar anno [[2017]] wiene der yn dat lân mear as 287.000 digitale downloads fan ferkocht en wie it der 4,8&nbsp;miljoen kear ''[[streaming media|streamd]]''. Behalven yn 'e Feriene Steaten waard ''Islands in the Stream'' ek yn [[Kanada]] en it [[Feriene Keninkryk]] in [[platina plaat]]. It liet wûn in [[ACM Award]] foar single fan it jier en in [[ASAP Award]] foar favorite single. Yn [[2005]] waard it by de [[CMT Music Award]]s útornearre ta it favorite countryduët aller tiden. ==Covers en adaptaasjes== ''Islands in the Streams'' waard ek útbrocht yn in [[R&B]]-ferzje fan 'e [[Bee Gees]], dy't it ferske oarspronklik skreaun hiene. It stie op harren [[album (muzyk)|album]] ''Their Greatest Hits: The Record'', dat útkaam yn [[2001]]. It stie letter ek op harren album ''[[Number Ones (album fan de Bee Gees)|Number Ones]]'', út [[2004]], en op harren album-box set ''[[Mythology (album fan de Bee Gees)|Mythology]]'', út [[2010]]. Yn [[2009]] waard der ek in (oanpaste) ferzje fan it liet útbrocht troch de [[Wales|Welske]] [[akteur]]s [[Ruth Jones (aktrise)|Ruth Jones]] en [[Rob Brydon]], as harren [[personaazje]]s Vanessa Jenkins en Bryn West út 'e yn it [[Feriene Keninkryk]] tige populêre [[BBC]]-[[komeedzjesearje]] ''[[Gavin & Stacy]]''. De [[titel (namme)|titel]] wie foar de gelegenheid feroare yn ''(Barry) Islands in the Stream'', ferwizend nei [[Barry Island]], dêr't ''Gavin & Stacy'' spilet. De hiele [[opbringst]] gie nei it [[goeddiedichheid|goede doel]]. Oan dizze ferzje fan it nûmer wurken ek mei [[sir]] [[Tom Jones]], dy't it [[refrein (werhelling)|refrein]] en it lêste [[kûplet]] song, en [[Robin Gibb]], dy't de [[eftergrûnsang]] die. ''(Barry) Islands in the Stream'' behelle it earste plak yn 'e Britske hitlisten. De [[Denemark|Deenske]] [[sjonger]]s [[Peter Thorup]] en [[Anne Grete Rendtorff]] hiene yn [[1984]] grut súkses mei in [[Deensk]]talige ferzje fan ''Islands in the Stream''. De titel wie ''Skibe uden Sejl'' ("Skippen sûnder Seilen"), en it liet waard as titelsong brûkt foar de Deenske [[tillefyzjesearje]] ''Måske i Morgen'' ("Miskien Moarn"). It [[refrein (werhelling)|refrein]] fan it [[hiphop]]nûmer ''[[Ghetto Supastar (That Is What You Are)]]'', út [[1998]], is in adaptaasje fan it refrein fan ''Islands in the Stream''. Yn 'e [[romantyske komeedzje]] ''[[You're Cordially Invited]]'', út [[2025]], wurdt ''Islands in the Stream'' as duët songen troch Jim Caldwell en syn dochter Jenni, spile troch [[Will Ferrell]] en [[Geraldine Viswanathan]]. Under de [[ôftiteling]] wurdt itselde liet songen troch Ferrell en syn [[tsjinspylster]] út 'e film, [[Reese Witherspoon]]. ==Keppelings om utens== *{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=lixDK_tMEhE ''Islands in the Stream'' op YouTube] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Islands_in_the_Stream_(song) ''References'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''Islands in the Stream'' (liet)}} [[Kategory:Muzikaal wurk fan Kenny Rogers]] [[Kategory:Muzikaal wurk fan Dolly Parton]] [[Kategory:Muzikaal wurk fan de Bee Gees]] [[Kategory:Countryliet]] [[Kategory:Rockliet]] [[Kategory:Single út 1983]] [[Kategory:Ingelsktalich liet]] [[Kategory:Duët]] crww4nuhmvc6xo4yzhlikgfu19h8c62 1240623 1240622 2026-09-12T22:26:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Keppelings om utens */ + 1240623 wikitext text/x-wiki {{Liet | ôfbylding = | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | namme = ''Islands in the Stream'' | oarspronklike útfierende artyst = [[Kenny Rogers]] en [[Dolly Parton]] | album = ''[[Eyes That See in the Dark (album)|Eyes That See in the Dark]]'' | taal = [[Ingelsk]] | sjenre = [[country]]-[[rockmuzyk|rock]] | útbrocht = [[15 augustus]] [[1983]] | opnommen = [[maaie]] [[1983]] | doer = 4:08 | label = [[RCA Records]] | skriuwer = [[Barry Gibb|Barry]], [[Robin Gibb|Robin]] en [[Maurice Gibb]] | komponist = [[Barry Gibb|Barry]], [[Robin Gibb|Robin]] en [[Maurice Gibb]] | produsint = [[Barry Gibb]], [[Albhy Galuten]] en [[Karl Richardson]] | ferkocht = >2 mln [[grammofoanplaat|platen]] en [[cd's]]<br> >1,1 mln [[ynternet|digitale]] [[download]]s <small>(2019)</small> | hitlisten = nû. 1 yn de [[Feriene Steaten]], [[Austraalje (lân)|Austraalje]], [[Eastenryk]] en [[Kanada]]<br>nû. 2 yn [[Ierlân]], [[Nij-Seelân]] en [[Noarwegen]] <br>nû. 3 yn [[Sweden]] | prizen = [[ACM Award]] 1984<br>[[CMT Music Award]] 2005 | sertifisearre = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]]: [[File:Platinum record icon.svg|20px]] <small>([[platina plaat|platina]])</small> <br> [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|20px]]: [[File:Platinum record icon.svg|20px]] <small>([[platina plaat|platina]])</small><br> [[File:Flag of Canada.svg|border|20px]]: [[File:Platinum record icon.svg|20px]] <small>([[platina plaat|platina]])</small> | covers = [[Bee Gees]]; [[Ruth Jones|Vanessa Jenkins]] en [[Rob Brydon|Bryn West]]; [[Peter Thorup]] en [[Anne Grete Rendtorff]] | útfierings = }} '''''Islands in the Stream''''' ([[Ingelsk]] foar "Eilannen yn 'e Stream") is in [[liet]] dat oarspronklik yn in [[duët]] [[sjongen|songen]] waard troch de [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[country]]-artysten [[Kenny Rogers]] en [[Dolly Parton]]. It makke diel út fan Rogers syn [[album (muzyk)|album]] ''[[Eyes That See in the Dark (album)|Eyes That See in the Dark]]'' út [[1983]], dat ferskynde by [[RCA Records]] (hoewol't it om [[auteursrjocht]]like redens <u>net</u> opnommen wie op 'e [[ynternet|digitale]] werútjefte fan dat album by [[Capitol Records Nashville]]). ''Islands in the Stream'' waard op [[15&nbsp;augustus]] [[1983]] ek as [[single (muzyk)|single]] útbrocht. It liet wie skreaun troch de [[Austraalje (lân)|Australyske]] [[bruorren]] [[Barry Gibb|Barry]], [[Robin Gibb|Robin]] en [[Maurice Gibb]], dy't mei-inoar better bekend wiene as de [[Bee Gees]]. It wie oarspronklik bedoeld as [[R&B]]-liet foar [[Marvin Gaye]], en waard foar Rogers en Parton troch de bruorren Gibb oanpast ta in [[country]]-[[rockmuzyk|rock]]-styl. ''Islands in the Stream'' waard in grutte [[hit (muzyk)|hit]], dy't it earste plak yn 'e [[hitlist]]en berikte yn 'e [[Feriene Steaten]] en trije oare [[lannen en territoaria|lannen]]. It ûntjoech him yn trije lannen ta in [[platina plaat]], en waard yn [[2005]] útroppen ta 'favorite countryduët aller tiden'. ==Tekst== ''Islands in the Stream'' is in [[leafdesliet]] wêryn't, as it as in [[duët]] songen wurdt, beide sjongers inoar de [[leafde]] ferklearje. Wat se mei-inoar dogge, is net út te lizzen, en as se byinoar binne, fiele se gjin [[pine]]. Leafde is blyn en hat gjin ferlet fan [[petear]]jen. As se inoar net hiene, hiene se neat, want alles is neat as jo net immen hawwe om fan te hâlden. Eilannen yn 'e stream is wat se binne, mei net ien dertuskenyn. Se wolle fuortsile nei in oare wrâld en se fertrouwe op inoar sa't minners dat dogge. ==Resultaat== Yn 'e [[Feriene Steaten]] ferkrong ''Islands in the Stream'' [[Bonnie Tyler]] har ''[[Total Eclipse of the Heart]]'' fan it earste plak fan 'e ''[[Billboard (tydskrift)|Billboard]]'' [[Billboard Hot 100|Hot&nbsp;100]]-[[hitlist]], en behelle it ek it earste plak yn 'e [[country]]hitlist [[Hot Country Singles]]. Yn [[desimber]] [[1983]] waard it troch de [[Recording Industry Association of America]] (RIAA) ta [[platina plaat]] [[sertifikaat fan muzykferkeap|sertifisearre]], om't der doe al mear as twa miljoen eksimplaren fan ferkocht wiene. Nei't it liet beskikber kommen wie as [[ynternet|digitale]] [[download]], waarden der oant [[jannewaris]] [[2019]] yn 'e Feriene Steaten nochris 834.000 eksimplaren fan ferkocht. Ek yn [[Austraalje (lân)|Austraalje]], dêr't it ien fan 'e bêst ferkeapjende [[single (muzyk)|singles]] fan [[1984]] wie, yn [[Eastenryk]] en yn [[Kanada]] stie ''Islands in the Stream'' op it earste plak yn 'e [[hitlist]]en. Yn [[Ierlân]], [[Nij-Seelân]] en [[Noarwegen]] wie it nûmer&nbsp;2, en yn [[Sweden]] stie it op plak&nbsp;3. Yn 'e [[Nederlân]]ske [[Top 40 (Nederlân)|Top&nbsp;40]] bleau it liet stykjen op it fjirde plak, krekt as yn [[Súd-Afrika]]. Yn it [[Feriene Keninkryk]] kaam it net fierder as plak&nbsp;7, mar anno [[2017]] wiene der yn dat lân mear as 287.000 digitale downloads fan ferkocht en wie it der 4,8&nbsp;miljoen kear ''[[streaming media|streamd]]''. Behalven yn 'e Feriene Steaten waard ''Islands in the Stream'' ek yn [[Kanada]] en it [[Feriene Keninkryk]] in [[platina plaat]]. It liet wûn in [[ACM Award]] foar single fan it jier en in [[ASAP Award]] foar favorite single. Yn [[2005]] waard it by de [[CMT Music Award]]s útornearre ta it favorite countryduët aller tiden. ==Covers en adaptaasjes== ''Islands in the Streams'' waard ek útbrocht yn in [[R&B]]-ferzje fan 'e [[Bee Gees]], dy't it ferske oarspronklik skreaun hiene. It stie op harren [[album (muzyk)|album]] ''Their Greatest Hits: The Record'', dat útkaam yn [[2001]]. It stie letter ek op harren album ''[[Number Ones (album fan de Bee Gees)|Number Ones]]'', út [[2004]], en op harren album-box set ''[[Mythology (album fan de Bee Gees)|Mythology]]'', út [[2010]]. Yn [[2009]] waard der ek in (oanpaste) ferzje fan it liet útbrocht troch de [[Wales|Welske]] [[akteur]]s [[Ruth Jones (aktrise)|Ruth Jones]] en [[Rob Brydon]], as harren [[personaazje]]s Vanessa Jenkins en Bryn West út 'e yn it [[Feriene Keninkryk]] tige populêre [[BBC]]-[[komeedzjesearje]] ''[[Gavin & Stacy]]''. De [[titel (namme)|titel]] wie foar de gelegenheid feroare yn ''(Barry) Islands in the Stream'', ferwizend nei [[Barry Island]], dêr't ''Gavin & Stacy'' spilet. De hiele [[opbringst]] gie nei it [[goeddiedichheid|goede doel]]. Oan dizze ferzje fan it nûmer wurken ek mei [[sir]] [[Tom Jones]], dy't it [[refrein (werhelling)|refrein]] en it lêste [[kûplet]] song, en [[Robin Gibb]], dy't de [[eftergrûnsang]] die. ''(Barry) Islands in the Stream'' behelle it earste plak yn 'e Britske hitlisten. De [[Denemark|Deenske]] [[sjonger]]s [[Peter Thorup]] en [[Anne Grete Rendtorff]] hiene yn [[1984]] grut súkses mei in [[Deensk]]talige ferzje fan ''Islands in the Stream''. De titel wie ''Skibe uden Sejl'' ("Skippen sûnder Seilen"), en it liet waard as titelsong brûkt foar de Deenske [[tillefyzjesearje]] ''Måske i Morgen'' ("Miskien Moarn"). It [[refrein (werhelling)|refrein]] fan it [[hiphop]]nûmer ''[[Ghetto Supastar (That Is What You Are)]]'', út [[1998]], is in adaptaasje fan it refrein fan ''Islands in the Stream''. Yn 'e [[romantyske komeedzje]] ''[[You're Cordially Invited]]'', út [[2025]], wurdt ''Islands in the Stream'' as duët songen troch Jim Caldwell en syn dochter Jenni, spile troch [[Will Ferrell]] en [[Geraldine Viswanathan]]. Under de [[ôftiteling]] wurdt itselde liet songen troch Ferrell en syn [[tsjinspylster]] út 'e film, [[Reese Witherspoon]]. ==Keppelings om utens== *{{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=lixDK_tMEhE ''Islands in the Stream'' op YouTube (de orizjinele ferzje, songen troch Kenny Rogers en Dolly Parton)] * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=KxRKOxTFpn0 ''Islands in the Stream'' op YouTube yn 'e ferzje út 'e film ''You're Cordially Invited'' (2025), songen troch Will Ferrell en Reese Witherspoon] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Islands_in_the_Stream_(song) ''References'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''Islands in the Stream'' (liet)}} [[Kategory:Muzikaal wurk fan Kenny Rogers]] [[Kategory:Muzikaal wurk fan Dolly Parton]] [[Kategory:Muzikaal wurk fan de Bee Gees]] [[Kategory:Countryliet]] [[Kategory:Rockliet]] [[Kategory:Single út 1983]] [[Kategory:Ingelsktalich liet]] [[Kategory:Duët]] qzop8bnaahr5xmtv0i3wccm6594d79f 0 148715 1240616 1130276 2026-09-12T21:07:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kt 1240616 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks film | ôfbylding = Gone Girl logo.png | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | ferwizing = '''(''[[:en:File:Gone Girl Poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')''' | namme = ''Gone Girl'' | regisseur = [[David Fincher]] | produsint = [[Arnon Milchan]]<br>[[Joshua Donen]]<br>[[Reese Witherspoon]]<br>[[Ceán Chaffin]] | útfierend produsint = | senario = [[Gillian Flynn]] | basearre op = [[Gone Girl (roman)|de roman]] fan [[Gillian Flynn]] | kamerarezjy = [[Jeff Cronenweth]] | muzyk = [[Trent Reznor]]<br>[[Atticus Ross]] | filmstudio = [[Regency Enterprises]]<br>[[TSG Entertainment]]<br>[[Pacific Standard]] | distribúsje = [[20th Century Fox]] | haadrollen = [[Ben Affleck]]<br> [[Rosamund Pike]]<br>[[Carrie Coon]] | voice-over = [[Rosamund Pike]] | byrollen = [[Kim Dickens]]<br> [[Neil Patrick Harris]]<br> [[Tyler Perry]]<br> [[Patrick Fugit]] | lân/lannen = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]] | premiêre = [[3 oktober]] [[2014]] | direkt op fideo = | foarm = [[langspylfilm]] | sjenre = [[skrillerfilm]] | taal = [[Ingelsk]] | spyltiid = 149 minuten | budget = $61&nbsp;miljoen | opbringst = $369,3&nbsp;miljoen | prizen = 2 × [[Saturn Award]] | filmsearje = | foarich diel = | folgjend diel = }} '''''Gone Girl''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[skrillerfilm]] út [[2014]] ûnder [[rezjy]] fan [[David Fincher]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Ben Affleck]], [[Rosamund Pike]] en [[Carrie Coon]]. De [[film]] waard makke op basis fan 'e [[roman]] mei [[Gone Girl (roman)|deselde namme]] fan [[Gillian Flynn]], dy't ek it [[senario]] skreau. De [[titel (namme)|titel]] is [[Amerikaansk-Ingelsk]]e [[sprektaal]] en betsjut safolle as "Fanke Fuort". It [[plot|ferhaal]] giet oer Nick Dunne, dy't op in dei thúskomt en ûntdekt dat syn [[oarehelte|frou]] fuort is. As er út [[ûngerêstens]] de [[plysje]] derby hellet, blykt der al rillegau echt wat mis te wêzen, mar alles wiist derop dat Nick sels foar de ferdwining fan syn frou ferantwurdlik is. ''Gone Girl'' waard foar it earst fertoand op 'e iepeningsjûn fan it [[Filmfestival fan New York]], yn [[septimber]] [[2016]]. De film waard goed ûntfongen troch de [[filmkritisy]], waard nominearre foar ferskate wichtige [[priis (ûnderskieding)|prizen]] en groeide yn 'e [[bioskopen]] út ta in grut [[kommersje]]el súkses. ==Plot== Op harren fyfde [[troudei]] komt Nick Dunne, in [[dosint]] kreätyf skriuwen dy't dêrnjonken mei syn [[twilling]]suster Margo in pleatslike [[kroech]] yn in stedsje yn [[Missoery (steat)|Missoery]] eksploitearret, thús en ûntdekt dat syn [[oarehelte|frou]] Amy fuort is. Mei't der spoaren fan in wrakseling yn it hûs binne, ropt Nick de help fan 'e [[plysje]] yn. Om't Amy de [[ynspiraasje (keunst)|ynspiraasje]] foarme foar de populêre [[berneboek]]erige ''Amazing Amy'', skreaun troch har [[heit]] Rand Elliott, lûkt de [[fermissing]] al rillegau grutskalige oandacht fan 'e [[media]]. [[Resjersjeur]] Rhonda Boney ûntdekt sûnder folle muoite dat de spoaren fan in wrakseling yn 'e [[wenkeamer]] yn sêne set binne, wylst yn 'e [[koken]] in grutte plasse [[bloed]] fuortpoetst is. [[DNA]]-ûndersyk wiist út dat it Amy har bloed is. Nick syn [[apaty]]sk oandwaande [[hâlden en dragen]] liedt ta erchtinkendheid by in diel fan 'e plysje, wylst de media it ynterpretearje as it skaaimerk fan in [[psychopaat]]. It soarget sels foar [[twifel]] by syn twillingsuster Margo. [[Flashback]]s litte sjen hoe't Nick en Amy yn [[New York (stêd)|New York]] mei-inoar yn 'e kunde kamen, hoe se in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] krigen en hoe't er har op in stuit [[houliksoansyk|frege om mei him te trouwen]]. It docht ek bliken dat it [[personaazje]] 'Amazing Amy', út 'e [[boek]]en fan har heit, eins in [[perfeksje|perfeksjonearre]] ferzje fan 'e [[dochter]] wie dy't it falen fan 'e wiere Amy goedmeitsje moast. Doe't de [[Bankekrisis]] tasloech en Nick en Amy allebeide harren [[baan (wurk)|baan]] ferlearen, rekke it mei harren [[houlik]] yn 'e nederklits. Ta oermjitte fan ramp waard by Nick syn [[mem]] de [[diagnoaze]] fan [[kanker]] steld, en moast Nick weromferhúzje nei it lytse plakje North Carthage, yn [[Missoery (steat)|Missoery]], dêr't er opgroeid wie, om Margo te helpen by har fersoarging. Fan needs moast Amy, dy't nea wat oars as de grutte [[stêd]] kennen hie, mei nei in ôfhandich diel fan it Amerikaanske [[plattelân]]. Op basis fan 'e hoemannichte bloed dy't yn 'e koken oantroffen is, giet Boney derfan út dat se hjir mei in [[moard]] te krijen hat. Se ûntdekt dat Nick en Amy [[jild|finansjele]] swierrichheden hiene, dat se geregeldwei [[rûzje]] makken, en dat Amy koartby besocht hat en keapje in [[pistoal]]. Nick fertelt har dat Amy yn North Carthage eins mei nimmen kontakt hie, mar in frou by Nick en Amy út 'e [[strjitte]], in Noelle Hawthorne, beweart dat sy de [[freonskip|bêste freondinne]] fan Amy wie en ûnderbout dat mei [[foto's]] fan harren beiden. As Boney Nick dêrmei konfrontearret, hâldt er út Noelle nea met te hawwen en har net te kennen. Ut Amy har [[genêskunde|medysk]] [[dossier]] blykt dat se krekt trije [[wike]]n [[swierwêzen|swier]] wie doe't se ferdwûn; ek dêrfan soe Nick neat ôfwitten hawwe. Yn it leechsteande [[hûs]] fan Nick syn heit, dy't yn in [[soarchynstelling]] sit om't er oan 'e [[sykte fan Alzheimer]] lijt, ûntdekt Boney it [[deiboek]] fan Amy, wêryn't se har isolaasje yn North Carthage beskriuwt en dat einiget mei har [[eangst]] dat Nick har fermoardzje wol. Underwilens hâldt Nick foar eltsenien geheim dat er al oardel jier [[oerhoer|omslacht]] mei Andie, in jonge [[studint]]e út 'e [[klasse (ûnderwiis)|klasse]] dy't er ûnderwiist. {{Plotbedjer film}} Amy is lykwols libben en wol en sit [[ûnderdûken|ûnderdûkt]] op in [[kampearterrein]] yn it [[Ozarkberchtme]]. Nei't se Nick syn [[oerhoer]] ûntdiek, besleat se him te [[straf]]fen troch op yngewikkelde wize har eigen moard yn sêne te setten en him derfoar opdraaie te litten. It is har bedoeling dat er úteinlik de [[deastraf]] krije sil, en yn 't earstoan is se dêrom fan doel om [[selsmoard]] te dwaan op in plak dêr't har [[stoflik omskot]] nei ferrin fan tiid ûntdutsen wurde sil. Neigeraden dat se mei wat mear distânsje nei de saak sjen kin (dy't se folget yn 'e media), beslút se lykwols dat dat net nedich is en dat Nick sûnder har dea ek wol feroardiele wurde sil. As ûnderdiel fan har [[wraak]] hat Amy in [[motyf (strafrjocht)|motyf]] fabrisearre dat te krijen hat mei gebrek oan jild. Ek is se temûk in freonskiplike relaasje oangien mei in frou by har út 'e strjitte dy't swier is, sadat se ûnwiere ferhalen fan [[húslik geweld]] ophingje koe en tagelyk har 'freondinne' har [[urine]] stelle om in [[swierwêzenstest]] te ferfalskjen. Se hat mei in rezjimint ferskillende [[pinne]]n (om it lykje te litten as hat se it altyd al byholden) in deiboek skreaun, dat begûn mei wierheid mar einige mei poere [[fiksje]]. Se hat de wrakseling yn 'e wenkeamer yn sêne set op sa'n wize dat foar ekspêrs dúdlik is dat it yn sêne set is, en se hat de koken ûnderblet en it bloed doe op knoffelige wize ophimmele. En ek hat se op ferskate plakken alderhanne falsk, ûnderstypjend bewiismateriaal oanbrocht dat Boney geandewei it ûndersyk by bytsjes en brokjes weromfynt. Underwilens beseft Nick wat der geande is, en hy wit Margo derfan te oertsjûgjen dat Amy it hiele spul optocht en yn wurking set hat. Hy begrypt dat er mar better sjen kin dat er in goede [[abbekaat]] kriget, dat hy fljocht nei New York om 'e bekende (en djoere) Tanner Bolt yn 'e earm te nimmen. Hy siket dêr ek Amy har eks-freon Tommy O'Hara op, dy't seit dat Amy him acht jier earder falsk beskuldige hat fan [[ferkrêfting]], troch de saak yn sêne te setten en falsk bewiismateriaal yn syn [[appartemint]] te pleatsen. Om [[finzenisstraf]] te ûntrinnen hat O'Hara in [[skikking (strafrjocht)|skikking]] mei de [[ofsier fan justysje]] slute moatten, wêrby't er [[skuldbekentenis|skuld bekende]] oan [[seksuele oantaasting]], mei as gefolch dat er no yn in register stiet foar lju dy't [[sedemisdriuw]]en begien binne, wat syn libben ferwoastge hat. Op 'e weromweis siket Nick yn [[St. Louis]] kontakt mei in oare eks-freon fan Amy, de [[rykdom|smoarrike]] Desi Collings, oan wa't Amy earder in [[kontaktferbod]] oplizze litten hat. Collings wegeret lykwols mei him te praten. As Amy op it kampearterrein [[dieverij|berôve]] wurdt fan al har [[jild]] troch Greta en Jeff, in pear oare campinggasten, driigje al har snoade plannen op 'e non te rinnen. Se beslút Desi Collings op te skiljen en him om help te freegjen, wêrby't se him wiismakket dat se op 'e flecht is foar it húslik geweld dêr't Nick har oan ûnderwurp. Collings wurdt ferbline foar de wurklikheid trochdat er noch altyd [[smoarfereale]] op har is. Hy hellet har op en stimt deryn ta om har ûnderdûke te litten yn syn [[twadde hûs]]. Nei't Nick syn troch skuldgefoelens ferskuorde [[mêtresse]] Andie kontakt opnommen hat mei Amy har [[âldelju]] en by in [[parsekonferinsje]] in boekje iepen docht oer Nick syn [[bûtenechtlike relaasje]] mei har, ferskynt Nick as gast yn it [[praatprogramma]] fan Sharon Schieber. Hy [[boetedwaning|docht boete]] foar syn oerhoer en seit oprjocht dat er gjin goede minske is, mar likemin in [[moardner]]. Schieber lit him yn 'e kamera sjen om streekrjocht tsjin Amy te praten, wêrby't er har ûnoprjocht smeket om wer thús te kommen. Fuort nei de útstjoering fan it praatprogramma ûntdekt Boney it lêste bewiismateriaal dat Amy efterlitten hat, wêrnei't se Nick [[arrestaasje|arrestearret]] foar moard en Margo foar [[mandéligens]] oan moard. As Amy lykwols it programma op 'e tillefyzje yn it hûs fan Collings sjocht, is se [[fassinaasje|fassinearre]] en betinkt se har. Se makket gebrûk fan Collings syn eigen [[befeiligingskamera|befeiligingskamera's]] om it lykje te litten as hat Collings har [[ûntfierd]] en as hâldt er har tsjin har wil fêst. Se brûkt in [[sjampanje (wyn)|sjampanjeflesse]] om harsels [[ferwûning]]s ta te bringen dy't op [[faginale seks|faginale]] en [[anale seks|anale]] [[ferkrêfting]] wize. Dêrnei [[ferlieding|ferliedt]] se Collings om spoaren fan syn [[sperma]] yn har [[fagina]] te krijen en fermoardet him as er noch op har leit troch him mei in [[stanleymês]] de [[kiel]] troch te snijen. As se de oare deis ûnder it bloed thúskomt, stiet einlings ûntsjinstriidber Nick syn [[ûnskuld]] fêst. Hy kin har wol wat dwaan, mar is twongen om foar it each fan 'e media de rol fan 'e deagelokkige [[oarehelte]] te spyljen. Nick, Margo en harren abbekaat Tanner Bolt binne de iennichsten dy't trochhawwe hokker spultsje Amy spilet. Resjersjeur Boney nimt kontakt mei Nick op en hy fertelt har alles dat er wit. As se besiket om gatten yn Amy har ferhaal te sjitten, set Amy har te plak foar har 'ynkompetinsje'. De [[FBI]], dy't it ûndersyk no oernommen hat, is alhielendal ûnder de tsjoen fan Amy, dat Boney stiet machteleas. Foar Nick oer bychtet Amy de wierheid op. Se fertelt him dat syn smeekbea oan har op 'e tillefyzje har de man sjen litten hat dêr't se mei troud is en dy't se weromhawwe wol. Nick seit dat er op dat stuit alles byinoar [[leagen|liigde]], mar dat kin Amy neat skele. Nick fertelt har dat er fan har [[skieding (houlik)|skiede]] sil sadree't de media net mear by harren yn 'e [[foartún]] bivakkearje. In pear dagen letter fertelt Amy him dat se harsels troch [[keunstmjittige ynseminaasje]] [[swierens|swier]] makke hat mei [[sperma]] dat Nick jierren lyn by in [[fruchtberheidsklinyk]] ynfrieze litten hie. Nick wurdt begryplikerwize ta [[razernij]] brocht troch dy [[manipulaasje]], mar hy fertelt letter oan Margo dat er him ferantwurdlik fielt foar syn [[bern (persoan)|bern]], dat er net oerlitte kin oan 'e soarch fan in mem dy't sa'n psychopate is. Hy beseft dat er noch teminsten achttjin jier oan Amy fêstsit. De film einiget as it 'lokkige' pear yn in praatprogramma op 'e tillefyzje bekendmakket in [[poppe]] te ferwachtsjen. ==Rolferdieling== [[File:AffleckFeedAmerica09 (cropped).jpg|right|thumb|160px|[[Ben Affleck]].]] [[File:RosamundPike10TIFF.jpg|right|thumb|160px|[[Rosamund Pike]].]] ;haadrollen {| height="100px" width="400px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise'''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; |- | Nick Dunne | [[Ben Affleck]] |- | Amy Elliott Dunne / [[voice-over]] | [[Rosamund Pike]] |- | Margo "Go" Dunne | [[Carrie Coon]] |- |} <br> ;byrollen {| height="100px" width="400px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje'''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | [[resjersjeur]] Rhonda Boney | [[Kim Dickens]] |- | Desi Collings | [[Neil Patrick Harris]] |- | Tanner Bolt | [[Tyler Perry]] |- | [[plysje]] James Gilpin | [[Patrick Fugit]] |- | Ellen Abbott | [[Missi Pyle]] |- | Andie Fitzgerald | [[Emily Ratajkowski]] |- | Noelle Hawthorne | [[Casey Wilson]] |- | Greta | [[Lola Kirke]] |- | Jeff | [[Boyd Holbrook]] |- | Marybeth Elliott | [[Lisa Banes]] |- | Rand Elliott | [[David Clennon]] |- | Sharon Schieber | [[Sela Ward]] |- | Tommy O'Hara | [[Scoot McNairy]] |- | [[tillefyzjeprodusint]] | [[Scott Takeda]] |- | Shawna Kelly | [[Kathleen Rose Perkins]] |- |} ==Produksje en distribúsje== ===Preproduksje=== ''Gone Girl'' waard [[regissearre]] troch [[David Fincher]] nei in [[senario]] fan [[Gillian Flynn]], dat basearre wie op har eigen [[roman]] ''[[Gone Girl (roman)|Gone Girl]]'' út [[2012]]. Ien fan 'e [[útfierende produsinten]] fan 'e film, [[Leslie Dixon]], krige yn [[2011]] it [[manuskript]] fan 'e roman al ûnder eagen, en brocht dat yn [[desimber]] fan dat jier ûnder de oandacht fan [[aktrise|filmstjer]] [[Reese Witherspoon]] (dy't oarspronklik de rol fan Amy Elliott Dunne spylje soe). Witherspoon en Dixon wurken neitiid gear mei [[Bruna Papandrea]] om it manuskript geskikt te meitsjen foar in ferfilming. Begjin [[2012]] al hiene de earste moetings plak mei fertsjintwurdigers fan grutte [[filmstudio's]]. Nei't de roman yn [[juny]] [[2012]] útkommen wie, naam [[20th Century Fox]] in [[opsje (filmrjochten)|opsje]] op 'e [[filmrjochten]]. Dêrby betong Flynn dat sy sels de earste ferzje fan it senario skriuwe mocht, ek al hie se dêr alhiel gjin [[ûnderfining]] mei. Om har ta te rieden lies se oare senario's en boeken oer it skriuwen fan senario's. Yn [[desimber]] [[2012]] tsjinne se de earste ferzje fan har senario yn. Dat wie foar't Fincher as [[regisseur]] by it projekt belutsen rekke. Doe't hy yn dy hoedanichheid oanlutsen waard, hied er fuortendaliks in moeting mei Flynn, wêrby't hja him wist oer te heljen om har as senarioskriuwster oanbliuwe te litten. Dat is tige ûngewoan yn 'e [[filmyndustry]] fan [[Hollywood]]: ornaris hat de [[auteur]] fan it oarspronklike ferhaal nei it oannleverjen fan in kladferzje fan it skript fierders gjin gedoente mei de produksje fan in filmadaptaasje, sadat in profesjonele senarioskriuwer it oernimme kin om mei in ûnbefoaroardiele blik it skript op 'e nij te besjen. Fincher en Flynn giene in yntinsive gearwurking oan dy't foar it meastepart oer de [[tillefoan]] plakfûn oant beiden lang om let tefreden wiene mei de definitive ferzje fan it senario. ===Produksje=== Reese Witherspoon spile úteinlings net de froulike haadrol yn 'e film, dy't nei [[Rosamund Pike]] gie, mar bleau wol as [[filmprodusint|produsinte]] by it projekt belutsen, yn 'e mande mei [[Arnon Milchan]], [[Joshua Donen]] en [[Ceán Chaffin]]. Hja wurken foar de studio's [[Regency Enterprises]], [[TSG Entertainment]] en [[Pacific Standard]] (no in [[dochterûndernimming]] fan [[Hello Sunshine]]), wylst de [[finansiering]] fan [[20th Century Fox]] kaam. Foar ''Gone Girl'' wie in [[budget]] fan [[$]]61&nbsp;miljoen beskikber. De [[kamerarezjy]] waard fersoarge troch [[Jeff Cronenweth]], wylst [[Trent Reznor]] en [[Atticus Ross]] ferantwurdlik wiene foar de [[filmmuzyk]]. [[File:Gone Girl Premiere at the 52nd New York Film Festival P1070636 (15347765806).jpg|right|thumb|250px|[[Regisseur]] [[David Fincher]] en [[senarioskriuwster]] [[Gillian Flynn]] by de earste fertoaning fan ''Gone Girl'', op it [[Filmfestival fan New York]].]] ===Opnamen=== De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''Gone Girl'' setten útein op [[15&nbsp;septimber]] [[2013]] yn [[Cape Girardeau (Missoery)|Cape Girardeau]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Missoery (steat)|Missoery]]. Guon binnendoarsênes waarden opnommen yn [[Los Angeles]], wêrby't in ûnferfangbere [[doar]] alhiel út Missoery wei dêrhinne oerbrocht waard. It wie de bedoeling dat it filmjen fiif [[wike]]n duorje soe, mar de produksje rûn fjouwer dagen fertraging op doe't haadrolspiler [[Ben Affleck]], in fanatike [[fan (persoan)|fan]] fan it [[Boston Red Sox]]-[[honkbal]]team, by heech en by leech wegere om yn in [[sêne]] in [[honkbalpet]] mei it [[logo]] fan 'e troch him ferfijde [[New York Yankees]] op te setten. Uteinlik berikten Fincher en Affleck in kompromis en droech Affleck yn 'e oangeande sêne in pet mei it logo fan 'e [[New York Mets]]. ===Distribúsje=== De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''Gone Girl'' waard fersoarge troch [[20th Century Fox]]. De film waard foar it earst fertoand op [[26&nbsp;septimber]] [[2014]], op 'e iepeningsjûn fan it [[Filmfestival fan New York]]. Neitiid iepene er op [[3&nbsp;oktober]] [[2014]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]]. ''Gone Girl'' kaam op [[13&nbsp;jannewaris]] [[2015]] út op [[dvd]] en [[blu-ray]]. ==Untfangst== ''Gone Girl'' krige oer it algemien loovjende [[resinsje]]s fan 'e [[filmkritisy]], wêrby't yn it bysûnder it [[aktearjen]] fan [[Rosamund Pike]] priizge waard. Sa omskreau [[Kenneth Turan]] yn 'e ''[[Los Angeles Times]]'' de film as "treflik [[cast]] fan 'e beide boppe-oan oant de lytste sprekkende rollen" en "sûnder lek of brek regissearre troch [[David Fincher|Fincher]]". Dêr heakke er oan ta: "''Gone Girl'' lit de opmerklike dingen sjen dy't barre kinne as filmmakker en materiaal sa opinoar ôfstimd binne." De [[krante]] ''[[The Economist]]'' neamde de film "in briljant izige adaptaasje", en skreau ek: "Dit is miskien net de perfekte film, mar it is in perfekte ferfilming." Yn it [[tydskrift]] ''[[The New Yorker]]'' skreau Joshia Rothman dat er fan ''Gone Girl'' genoaten hie "yn al syn abstrakte, yntellektuele, postmoderne gloarje". Dêr tekene er by oan dat, krekt as oare postmoderne ferhalen, de ferfilming "beslist ûnreälistysk" wie, wat neffens him ferklearre wurde koe trochdat "[de] [[protagonist|helden]] en [[antagonist|smjunten]] yn Fincher syn ''Gone Girl'' gjin minsken [binne], mar ferhalen." Rothman seach ek oerienkomsten mei de film ''[[Fight Club (film)|Fight Club]]'', út [[1999]], dy't ek troch Fincher regissearre waard. Hy konkludearre dat ''Gone Girl'' op it djipste nivo gjin [[skrillerfilm]], mar in [[klucht]] wie, dy't resonearre by it filmpublyk om er útdrukking joech oan "in grizelich, betize en ûntrêstigjend diel fan ússels." Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't [[resinsje]]s sammelet, hie ''Gone Girl'' in heech goedkarringspersintaazje fan 87%, basearre op 352 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] is tsjuster, yntelligint en stylfol oant yn it rare, […] [en] hellet it bêste út stjerren [[Ben Affleck]] en [[Rosamund Pike]]." Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behelle ''Gone Girl'' in goedkarringspersintaazje fan 79%, basearre op 49 resinsjes. ==Resultaat== ===Opbringst=== ''Gone Girl'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]167,8&nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $201,6&nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $369,3&nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $61&nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $308,3&nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte. It Amerikaanske tydskrift ''[[Deadline Hollywood]]'' rûsde dat de film nei it ôflûken fan alle bykommende kosten in skjinne winst fan $130&nbsp;miljoen behelle, wat it ta ien fan 'e meast opbringende films fan [[2014]] en de [[kommersje]]el bêst prestearjende film fan [[regisseur]] [[David Fincher]] makke. [[File:Gone_Girl_Premiere_at_the_52nd_New_York_Film_Festival_P1070670_(15184372097).jpg|right|thumb|250px|[[Haadrolspiler]]s [[Ben Affleck]] en [[Rosamund Pike]] by de earste fertoaning fan ''Gone Girl'', op it [[Filmfestival fan New York]].]] ===Prizen=== ''Gone Girl'' wûn yn [[2015]] de [[Saturn Award]] foar bêste [[skrillerfilm]]. De film waard ek nominearre foar de [[priis (ûnderskieding)|priis]] foar bêste film by de [[Satellite Award]]s en de [[Critics' Choice Award]]s, de priis foar bêste skrillerfilm by de [[Empire Award]]s en de priis foar film fan it jier by de [[MTV Movie Award]]s. Foar har rol as Amy Elliott Dunne waard [[Rosamund Pike]] nominearre foar sawol de [[Oscar]], de [[Golden Globe]], de [[BAFTA]] as de [[Screen Actors Guild Award]] yn 'e [[kategory]] bêste [[aktrise]]. Hja wûn de Saturn Award en de Empire Award foar bêste [[aktrise]] en prizen op it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Palm Springs]] en it [[Ynternasjonaal Filmfestival fan Santa Barbara]]. Dêropta waard se noch nominearre foar in grut tal oare prizen, wêrûnder Satellite Award foar bêste aktrise. [[David Fincher]] waard foar ''Gone Girl'' nominearre foar de Golden Globe en de Satellite Award foar bêste regisseur. [[Gillian Flynn]] wûn de Critics' Choice Award yn 'e kategory bêste adaptearre senario, en se waard foar har skript ek nominearre foar in Golden Globe, in BAFTA en in Satellite Award. De [[filmmuzyk]] fan [[Trent Reznor]] en [[Atticus Ross]] waard nominearre foar sawol in Golden Globe as in [[Grammy Award]]. ==Mooglik ferfolch== Yn in [[fraachpetear]] út [[oktober]] [[2014]] sei [[Rosamund Pike]] dat sy beslist nochris yn 'e hûd fan Amy Elliott Dunne krûpe soe, op betingst dat [[Gillian Flynn]] it [[senario]] wer skriuwe soe. Yn [[jannewaris]] [[2015]] stelde Flynn dat sy wol iepenstie foar it idee fan in [[ferfolch]], mar dat it wol in stikmannich jierren duorje soe foar't it ferhaal klear en de hiele oarspronklike [[cast]] en [[filmcrew|crew]] wer beskikber wêze soene. ==Keppelings om utens== * {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt2267998/ Ynformaasje oer ''Gone Girl'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Gone_Girl_(film) ''References'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''Gone Girl'' (film)}} [[Kategory:Amerikaanske skrillerfilm]] [[Kategory:Ingelsktalige film]] [[Kategory:Film fan 20th Century Studios]] [[Kategory:Film fan Regency Enterprises]] [[Kategory:Film fan TSG Entertainment]] [[Kategory:Film fan Hello Sunshine]] [[Kategory:Film fan David Fincher]] [[Kategory:Film út 2014]] [[Kategory:Film oer oerhoer]] [[Kategory:Film oer in fermissing]] [[Kategory:Film oer in ûnderwizer]] [[Kategory:Film oer in psychopaat]] [[Kategory:Film oer in twilling]] [[Kategory:Film oer bruorren en susters]] [[Kategory:Film oer wraak]] [[Kategory:Film basearre op in literêr wurk]] 2yunglrj7zr59ww3au8865q6w3jiy6u 0 150562 1240608 1236940 2026-09-12T19:31:20Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Spilers */ feitsje 1240608 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks film | ôfbylding = Stjer-Freddy en dril sersjant Eamel.jpg | ôfbyldingstekst = Freddy en dril sersjant | ôfbyldingsbreedte = | ferwizing = | namme = ''Stjer'' | regisseur = [[Emiel Stoffers]], [[Janko Krist]] | produsint = | útfierend produsint = | senario = Emiel Stoffers | basearre op = | kamerarezjy = | muzyk = [[De Hûnekop]] | filmstudio = | distribúsje = | haadrollen = Emiel Stoffers | voice-over = | byrollen = [[Bertrie Wierenga]], [[Johannes Rypma]], [[Twarres]], [[Femke de Walle|Femke]] en [[Elske DeWall]], [[Oele Plop]], [[Frerik de Swetser]], [[Iris Kroes]], [[Teake van der Meer]] en [[De Doeleazen]]. | lân/lannen = | premiêre = septimber [[2021]] <ref>[https://www.actiefonline.nl/premium/algemeen/algemeen/47810/friese-actiekomedie-stjer-in-september-in-de-bioscopen-te-zien ''Friese actiekomedie 'Stjer' in september in de bioscopen te zien''], actiefonline.nl, 22 april 2021</ref> | direkt op fideo = | foarm = [[langspylfilm]] | sjenre = [[aksjekomeedzje]] | taal = [[Frysk]] | spyltiid = 124 minuten | budget = | opbringst = | prizen = | filmsearje = | foarich diel = | folgjend diel = }} [[Ofbyld:Stjer-Freddy as Eamel.jpg|thumb|''Freddy'' as Eamel de Hûnekop]] [[Ofbyld:Stjer-Eamel de Hûnekop as Eamel de Hûnekop sexy.jpg|thumb|''Eamel de Hûnekop'' as seksy Eamel de Hûnekop]] [[Ofbyld:Stjer-Eamel de Hûnekop as Eamel de Hûnekop omslach.jpg|thumb|''Eamel de Hûnekop'' as Eamel de Hûnekop]] [[Ofbyld:Stjer (film) Freddy, Goaitske en Eamel - pisje.jpg|thumb|''Pisje'']] '''Stjer''' is in Fryske film út 2021 fan [[Emiel Stoffers]], sjonger fan de Fryske band [[De Hûnekop]]. Yn de [[aksjekomeedzje]] fan oardel oere sit in soad humor en muzyk fan Stoffers en De Hûnekopgitarist Jeroen Seinstra. Yn de film folgje [[slapstick]] humor, situaasjes, fisuele grappen en wurdgrappen elkoar yn heech tempo op. De film is net botte subtyl, der komme in tal hurde en klisjees foarby. De bedoeling fan de film is dan ek om minsken gewoan wer efkes laitsje te litten. == Oanlieding == Meidat it Hûnekopfestival troch de [[koronapandemy]] net trochgie, en de optredens stilleine, hie Stoffers net folle omhannen. <ref>[https://www.omropfryslan.nl/nijs/1001199-hunekopfestival-giet-net-troch-mar-de-hunekop-wol-drok-mei-stjer ''Hûnekopfestival giet net troch, mar De Hûnekop is wol drok mei Stjer''], [[Omrop Fryslân]], 17 oktober 2020</ref> Begjin 2020 waard hy ynspirearre troch de film ''Dolemite is my name'', in film oer in man dy’t sels in film makke, mei in lyts budzjet. <ref>[https://www.westereender.nl/voorpagina/stjer-it-skitterjend-filmdebut-fan-emiel-stoffers/ ''Stjer - it skitterjend filmdebút fan Emiel Stoffers''], De Westereender, 9 novimber 2020 </ref> Yn de tiid fan de earste korona-lockdown, op 1 april 2020, lansearre De Hûnekop in eigenmakke [[treler]] op syn webside, mei in link nei tagongskaartsjes. Dejingen dy’t op de link klikten, krigen fuort te sjen dat it om in grap gie. Stoffers krige lykwols in soad e-mailtsjes fan teloarstelde minsken.<ref>[https://www.omropfryslan.nl/nieuws/988542-emiel-stoffers-maakt-friese-actiefilm-hier-kan-hollywood-nog-wat-van-leren ''Emiel Stoffers maakt Friese actiefilm: ‘Hier kan Hollywood nog wat van leren'''], [[Omrop Fryslân]], 31 augustus 2020</ref> Emiel Stoffers socht help by [[Janko Krist]], dy ’t wurke by [[Omrop Fryslân]] en programma’s as ''Man Bijt Hond''. == Skript == Emiel Stoffers fan De Hûnekop skreau it [[skript]] tegearre mei regisseur Janko Krist. Krist waard bekend as regisseur fan televyzjeprogramma's as ''[[Hea!]]'' fan [[Omrop Fryslân]], ''[[Buorkje foar begjinners]]'' en it Nederlânske ''Man bijt hond''. De makers lieten har ynspirearje troch films as ''Flodder'', ''New Kids'', ''Naked Gun'' en ''Bassie & Adriaan''. It lûdgedielte fan de film waard fersoarge troch gitarist Jeroen Seinstra fan De Hûnekop. == Ferhaal == Yn de film wurdt Hûnekopsjonger Emiel Stoffers folge. Hy hat yn de haadrol as Hûnekopsjonger stjerallueres krigen. Troch alle súksessen fan De Hûnekop is er feroare yn in 'arrogante, egotrippende, narsistyske, frou-ûnfreonlike, kokainesnuvende mispunt'. Wyls stjerre ûnder fertochte omstannichheden, hieltyd mear bekende Fryske stjerartysten. Guon artysten helje de ein fan de film net. Sa wurde [[Griet Wiersma]] en [[Anneke Douma]] opblaasd. Geandewei docht bliken dat it om in searjemoardner giet dy 't it op Fryske sjongers foarsjoen hat. Resjersjeur Goaitske fan Goaitsen, spile troch [[Bertrie Wierenga]], ûndersiket de saak en warskôget Emiel foar it gefaar. Emiel falt as in blok foar har. Yn de film hat Stoffers it dreech as sjonger en hy beslút om de Amsterdamske swalker ‘Freddy’ yn te wurkjen om syn plak as sjonger fan De Hûnekop yn te nimmen. Emiel sels wurdt de manager fan Freddy. Mar Freddy ferstiet gjin Frysk en wit dus ek net wat der krekt te rêden is. It bedroch fan Emiel Stoffers kin fansels net lang goed gean. == Spilers == In grut oantal artysten en bekende Friezen spilet mei yn de film, lykas [[Johannes Rypma]], [[Twarres]], Gewoon Bram, [[Femke de Walle|Femke]] en [[Elske DeWall]], [[Oele Plop]] en [[Frerik de Swetser]], mar ek [[Iris Kroes]], Boer Frans, [[Teake van der Meer]] en [[De Doelleazen]]. Yn de film sit ek in roltsje foar de tolvejierrige Hûnekop-fan Donny<ref>[https://jeugdjournaal.nl/artikel/2350209-donny-12-speelt-in-een-nieuwe-friese-actiefilm.html ''Donny (12) speelt in een nieuwe Friese actiefilm''], NOS Jeugdjournaal, 28 septimber 2020</ref> De resersjeursrol wurdt spile troch de Ljouwerter aktrise Bertrie Wierenga, bekend fan de soap ''Goede Tijden, Slechte Tijden''. In grutte rol is der yn de film foar Harm Bakker en in protte Fryske stjerren, mar dy stjerre ek hast allegear. == Publyk == Yn 'e [[bioskoop]] waard ''Stjer'' sjoen troch 15.000 besikers.<ref>{{Aut|Elverdink, Wieberen}}, ''Friese misdaadfilm 'Lulk' op Prime Video'', yn: de ''[[Ljouwerter Krante]]'', 12 septimber 2026, s. 48.</ref> {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://frisianmusic.nl/Stjer/ frisianmusic.nl] * ''Emiel Stoffers: Bij twijfel gewoon doen'', yn [[Friesland Post]], july 2021 ---- <references/> }} {{DISPLAYTITLE:''Stjer'' (film)}} [[Kategory:Nederlânske aksjekomeedzje]] [[Kategory:Fryske aksjekomeedzje]] [[Kategory:Frysktalige film]] [[Kategory:Film út 2021]] [[Kategory:Film fan Janko Krist]] [[Kategory:Film oer in bekend persoan]] [[Kategory:Film oer muzyk en muzikanten]] [[Kategory:Film oer rockmuzyk]] 8mqs613f0di8h4vyiesig1ir2b2czws 0 161040 1240629 1130754 2026-09-13T05:40:50Z Ziv 46247 ([[c:GR|GR]]) [[File:Nixon-depart.png]] → [[File:Richard Nixon boards Army One in 1974.png]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name 1240629 wikitext text/x-wiki [[File:WatergateFromAir.JPG|right|thumb|300px|It [[Watergatekompleks]] sjoen út 'e loft wei.]] In '''Watergateskandaal''', of koartwei '''Watergate''', wie in grut [[polityk]] [[skandaal]] dat fan [[1972]] oant en mei [[1974]] de [[Feriene Steaten]] yn 'e besnijing hold. It sette útein mei in [[ynbraak]] yn it [[haadkertier]] fan it [[Demokratyske Nasjonaal Komitee|Nasjonaal Komitee]] fan 'e [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske Partij]] yn it [[Watergatekompleks]] (dêrfandinne de namme), dy't letter yn opdracht fan 'e [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] [[presidint]] [[Richard Nixon]] útfierd bliek te wêzen. De saak eskalearre ta in [[konstitúsjonele krisis]] doe't it [[regear]] fan Nixon besocht de kwestje yn 'e [[dôfpotaffêre|dôfpot]] te stopjen. Uteinlik late it skandaal ta it ôftreden fan presidint Nixon. ==Ynbraak en dôfpotaffêre== It Watergateskandaal begûn doe't der ûnder de kampanje foar de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (1972)|Amerikaanske presidintsferkiezings fan 1972]] op [[17&nbsp;juny]] [[1972]] [[ynbraak|ynbrutsen]] waard yn it [[haadkertier]] fan it [[Demokratyske Nasjonaal Komitee|Nasjonaal Komitee]] fan 'e [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske Partij]] yn it [[Watergatekompleks]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[haadstêd]] [[Washington, D.C.]] De [[ynbrekker]]s, [[Bernard Barker]], [[Virgilio González]], [[Eugenio Martínez]], [[James W. McCord jr.]] en [[Frank Sturgis]], waarden op 'e die trappearre troch [[plysje]]s fan it [[Metropolitan Police Department of Washington, D.C.]], dy't warskôge wiene troch de oplettende [[nachtwachter]] [[Frank Wills (befeiligingsman)|Frank Wills]]. It die bliken dat se by it Demokratysk Nasjonaal Komitee ynslûpt wiene om [[ôflústerapparatuer]] oan te bringen, sadat de kampanjeplannen fan 'e Demokraten ôfharke wurde koene. [[File:Address_Book_of_Watergate_Burglar_Bernard_Barker,_Discovered_in_a_Room_at_the_Watergate_Hotel,_June_18,_1972_-_NARA_-_304966.tif|left|thumb|250px|It [[adresseboekje]] fan Watergate-[[ynbrekker]] [[Bernard Barker]], ûntdutsen yn in [[keamer]] yn it [[Watergatekompleks]].]] De Amerikaanske federale [[resjerzje]] [[FBI]] stelde in ûndersyk yn en ûntdiek al binnen inkele [[oere]]n in konneksje tusken it [[jild]] dat de ynbrekkers by har droegen en in [[smarjildpotsje]] dat opset wie troch it [[Komitee foar de Werferkiezing fan 'e Presidint]] (CRP), de offisjele [[organisaasje]] fan 'e [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]], dy't ferantwurdlik wie foar de kampanje foar de presidintsferkiezings fan 'e sittende [[Amerikaanske presidint]] [[Richard Nixon]]. De reäksje fan it Nixon wie dat hy en syn minsken yn it [[Wite Hûs (Feriene Steaten)|Wite Hûs]] neat fan 'e operaasje ôfwitten hiene. De ynbraak en it ôflústerjen liek út 'e koker kommen te wêzen fan [[G. Gordon Liddy]], de [[skathâlder]] fan it CRP, dy't der op eigen manneboet opdracht ta jûn hawwe soe. De FBI ûntdiek de namme fan [[E. Howard Hunt]], in eardere [[spesjaal agint]] fan 'e Amerikaanske bûtenlânske [[ynljochtingetsjinst]] [[CIA]] yn [[adresseboekje]]s fan Barker en Martínez. It [[bewiismateriaal]] dat troch FBI-aginten ûntdutsen waard yn 'e [[klûs (brânkast)|klûs]] fan Hunt, waard neitiid lykwols ferneatige (yn twa operaasjes dy't los faninoar stiene) troch de presidinsjele [[abbekaat]] [[John W. Dean&nbsp;III]] en troch [[L. Patrick Gray]], de [[direkteur]] fan 'e FBI. [[File:Watergate_filing_cabinets_at_DNC_HQ.jpg|right|thumb|250px|In [[argyfkast]] út it [[haadkertier]] fan it [[Demokratysk Nasjonaal Komitee]] yn it [[Watergatekompleks]], dy't skansearre rekke by de [[ynbraak]].]] De presidintsferkiezings giene begjin [[novimber]] [[1972]] gewoan troch. De Demokratyske kandidaat, [[George McGovern]], hie al ferskate misse setten dien, en it is dan ek twifelich oft er de ferkiezings winne kinnen hie as dy earlik ferrûn wiene. Mar trochdat Nixon syn tsjinstanner op alderhanne wize bespionearje litten hie, koed er ferskate ûnderhânske streken úthelje om McGovern yn 'e tsjillen te riden. Sa wûn Nixon by de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (1972)|presidintsferkiezings fan 1972]] mei oermacht in twadde termyn. De ynbraak yn it Watergatekompleks wie op dat stuit alwer nei de eftergrûn ferkrongen en spile yn 'e oanrin nei de ferkiezings gjin rol fan betsjutting. ==Rol fan 'e media== It wie te tankjen oan 'e Amerikaanske [[media]], benammen oan 'e [[krante]]n ''[[The Washington Post]]'' en ''[[The New York Times]]'', dat de ynbraak en de konneksje fan 'e ynbrekkers mei it CRP net alhiel yn it ferjit rekke. De wichtichste rol waard datoangeande spile troch [[Carl Bernstein]] en [[Bob Woodward]], twa [[sjoernalist]]en fan ''The Washington Post'', dy't har yn 'e matearje fêstbieten. Hja ûntdieken dat heechpleatste funksjonarissen yn it [[Amerikaansk Ministearje fan Justysje]], de [[FBI]], de [[CIA]] en it [[Wite Hûs (Feriene Steaten)|Wite Hûs]] foarôf witten hiene fan 'e ynbraak en neitiid besocht hiene om it skandaal yn 'e dôfpot te stopjen. Dêrby stipen se swier op [[anonime boarne]]n, wêrfan't de wichtichste in ûnbekende man wie dy't se tusken [[juny]] [[1972]] en [[jannewaris]] [[1973]] ferskate kearen metten yn in [[parkearkelder]] yn [[Rosslyn (Firginia)]]. Omreden fan syn leechtoanige [[stim]] neamden Woodward en Bernstien dyselde "[[Deep Throat (ynformant)|Deep Throat]]" ("Djippe Kiel"). Yn [[2005]], 33 jier nei dato, waard de man identifisearre as [[William Mark Felt sr.]], dy't yn 'e iere [[1970-er jierren]] plakferfangend direkteur fan 'e FBI wie. It Wite Hûs besocht ''The Washington Post'' ûnder druk te setten, mar dat wie om 'e nocht. Dêrop besocht it de ''Post'' te isolearjen. Dat waard û.m. dien troch oanhâldend dy iene krante oan te fallen, wylst tige [[kritysk]]e [[artikel (publikaasje)|artikels]] oer it Watergateskandaal dy't yn ''The New York Times'' en it [[tydskrift]] ''[[Time (tydskrift)|Time]]'' ferskynden, negearre waarden. Ferskate oare kranten, lykas de ''[[Los Angeles Times]]'' en de ''[[Chicago Tribune]]'', lieten har dêrtroch misliede en foelen ''The Washington Post'' ek oan. ==Eskalaasje fan it skandaal== Op basis fan 'e ynformaasje dy't Woodward en Bernstein oan it ljocht brocht hiene, stimde de [[Amerikaanske Senaat]] op [[7&nbsp;febrewaris]] [[1973]] mei 77 tsjin 0 stimmen foar Resolúsje ''S.Res. 60'', wêrmei't in senaatskommisje ynsteld waard om it Watergateskandaal te ûndersykjen, mei de politike feteraan [[Sam Ervin]] as [[foarsitter]]. De [[harksitting]]s fan dy kommisje, wêrfoar't John Dean en oare eardere regearingsfunksjonarissen oproppen waarden as [[tsjûge (strafrjocht)|tsjûge]], waarden live op 'e Amerikaanske [[tillefyzje]] ústjoerd. Dêrby praten de trije grutte [[tillefyzjenetwurk]]en út dy tiid, [[American Broadcasting Company|ABC]], [[CBS (tillefyzjenetwurk)|CBS]] en [[National Broadcasting Company|NBC]], ôf om dat om bar te dwaan. Likernôch 85% fan 'e Amerikanen seach dêr alteast in part fan 'e tiid nei. [[File:ThompsonWatergate.jpg|left|thumb|250px|Leden fan 'e [[kommisje]] fan 'e [[Amerikaanske Senaat]] dy't ynsteld waard om ûndersyk te dwaan nei it Watergateskandaal, mei foaroan (mei [[griis hier]]) [[foarsitter]] [[Sam Ervin]].]] De harksittings laten ta in trochbraak yn it ûndersyk doe't kommisjelid [[Fred Thompson]] op [[moandei]] [[16&nbsp;july]] oan [[Alexander Butterfield]], in assistint út it Wite Hûs, sûnder euvelmoed de fraach stelde oft yn it Wite Hûs [[petear]]en ek opnommen waarden. Butterfield antwurde mei [[tsjinnichheid]] dat der in nij systeem wie dat automatysk elts petear opnaam yn it [[Oval Office]] (it [[kantoar]] fan 'e presidint), yn 'e [[Cabinet Room (Wite Hûs)|Cabinet Room]] (dêr't de regearingsgearkomsten plakfûnen) en yn Nixon syn privee-kantoar yn it [[Old Executive Office Building]]. [[Archibald Cox]], de spesjaal oanklager foar it Watergateskandaal dy't troch [[minister]] fan Justysje [[Elliot Richardson]] mei tastimming fan Nixon sels oansteld wie, stjoerde dêrop fuortendaliks in [[deifurding]] nei it Wite Hûs om 'e [[lûdsopname]]n op te easkjen dy't relevant wiene foar syn ûndersyk. Nixon wegere dêroan mei te wurkjen en fierde dêrfoar it ''[[executive privilege]]'' ("privileezje fan 'e [[útfierende macht]]") oan, dat de presidint frijsteld fan eltse twang ta it frijjaan fan ynformaasje dy't skea tabringe kin oan 'e [[steatsfeiligens]] fan 'e Feriene Steaten. Hy befelle Cox de deifurding yn te lûken. Cox wegere. Dat late ta in [[ympasse]] dy't in hichtepunt berikte op [[sneon]] [[20&nbsp;oktober]] [[1973]], by it saneamde [[Sneontejûnsbloedbad]]. Nixon, dy't sels net it foech hie om Cox te [[ûntslaan]], oardere minister fan Justysje Richardson om dat foar him te dwaan. Richardson wegere en naam sels ûntslach. Dêrop oardere Nixon ûnderminister fan Justysje [[William Ruckelshaus]] om Cox te ûntslaan, mar ek dy wegere en naam sels ûntslach. Uteinlik fûn Nixon yn 'e [[abbekaat-generaal]] [[Robert Bork]] immen dy't Cox foar him ûntslaan woe. Nixon stie miskien neffens de letter fan 'e wet yn syn rjocht om it ûntslach fan Cox te easkjen, mar troch dat te dwaan, kaam er derút te sjen as ien dy't wat te ferbergjen hie. Boppedat leine in protte [[rjochtslearde]]n syn aksjes út as [[behindering fan 'e rjochtsgong]], wat in [[straf]]ber [[misdriuw]] is. Nixon fielde oanstriid om him te ferdigenjen tsjin 'e oanboazjende [[krityk]] en by in [[taspraak]] op [[17&nbsp;novimber]] spriek er de wurden "''I am not a crook''" ("Ik bin gjin boef"), wat syn bekendste [[sitaat]] wurde soe. It die al rillegau bliken dat it sa net fierder koe, dat ûnder twang fan 'e [[publike opiny]] stied er Bork ta om in nije spesjale oanklager foar it Watergateskandaal te beneamen, dat [[Leon Jaworski]] waard. Underwilens wiene de eardere presidinsjele abbekaat [[John Dean]], [[foarsitter]] fan it CRP [[Jeb Stuart Magruder]] en ferskate oaren al oanklage foar harren oandiel yn it Watergateskandaal. Dean en Magruder bekenden skuld. Op [[1&nbsp;maart]] [[1974]] waarden fierders de saneamde [[Watergate Seven]] oanklage foar behindering fan 'e rjochtsgong: [[stêfsjef]] fan it Wite Hûs [[H.R. Haldeman]], de eardere presidinsjele assitint [[John Ehrlichman]], de eardere minister fan Justysje [[John N. Mitchell]] en fierders [[Charles Colson]], [[Gordon C. Strachan]], [[Robert Mardian]] en [[Kenneth Parkinson]]. [[File:Nixon_E2679c-09A.jpg|right|thumb|180px|[[Presidint]] [[Richard Nixon]] hâldt in [[taspraak]] foar de Amerikaanske [[tillefyzje]] op [[29&nbsp;april]] [[1974]], wêryn't er it frijjaan fan 'e transkripsjes fan 'e lûdsopnamen útleit.]] ==Iepenbier meitsjen fan 'e opnamen== Under swiere druk besleaten Nixon en syn neiste meiwurkers úteinlik en meitsje de ynhâld fan 'e lûdsopnamen iepenbier. Dat waard dien fia in transkripsje op [[papier]] fan 'e opnommen petearen, wêrby't de [[tekst]] oanpast wie troch it weilitten fan [[krêftwurd]]en (oanjûn mei de tekst "krêftwurd wiske") en ynformaasje dy't de steatsfeiligens yn gefaar bringe soe. Op [[29&nbsp;april]] [[1974]] makke Nixon syn beslút datoangeande yn in taspraak bekend. Yn 't earstoan kamen dêr positive reäksjes op, mar doe't men de transkripsjes begûn te lêzen en sa bekend waard mei de ynhâld fan 'e petearen dy't Nixon oangeande it Watergateskandaal mei syn neiste meiwurkers fierd hie, sloech de stimming om. In protte oanhingers fan Nixon yn 'e polityk, yn 'e media en mank de Amerikaanske befolking yn it algemien kamen ta de konklúzje dat dizze presidint net mear te hanthavenjen wie, en begûnen om syn ôftreden te freegjen, in rop dy't al langer fan syn tsjinstanners kaam. [[Fise-presidint]] [[Gerald Ford]] sei: "Hoewol't it maklik genôch is om in karakterisearring fan in ôfprinte bledside te wiskjen, is it net mooglik om mei it wiuwen fan in hân in karakterisearring út 'e [[tinzen]] fan minsken te wiskjen." Neffens [[Hugh Scott]], de [[fraksjefoarsitter]] fan 'e [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske Partij]] yn 'e [[Amerikaanske Senaat]], toanden de transkripsjes in "treurige, walchlike, suterige en ymmorele" hâlding fan 'e presidint en syn eardere meiwurkers. [[John Jacob Rhodes]], de Republikeinske fraksjefoarsitter yn it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]], wie it dêrmei iens en rikkemandearre Nixon oan om, as sy posysje noch fierder efterút gie, "yn omtinken te nimmen om ôf te treden." Neffens in [[haadartikel]] yn 'e ''[[Chicago Tribune]]'', in krante dy't Nixon oant doe ta hieltyd stipe hie, wie Nixon "sa [[humor]]leas dat er suver ûnminsklik is. Hy is efterbaks. Hy komt net út 'e rie. Hy [[flokwurd|flokt]] alles byinoar. Hy lit him graach troch oaren liede. Hy lit ûntstellende gatten blike yn syn [[kennis]]. Hy is [[erchtinkendheid|erchtinkend]] foar syn [[stêf (organisaasje)|stêf]] oer. Syn loyaliteit is minimaal." In oare krante dy't earder op 'e hân fan Nixon wie, de ''[[Providence Journal]]'', skreau: "It lêzen fan 'e transkripsjes is in ûnderfining dêr't je suver fan [[koarjen|koarje]] moatte; men fielt jin neitiid ûnrein." Neffens in artikel yn it tydskrift ''[[Time (tydskrift)|Time]]'' wiene de foaroanlju fan 'e Republikeinske Partij yn 'e westlike Feriene Steaten [[ûntsetting|ûntset]] troch de [[krêftterm|grouwélich taalgebrûk]] yn 'e transkripsjes en de rouwe, [[wraak]]suchtige toan fan 'e petearen, en fûn de mearderheid dat Nixon sa gau mooglik opstappe moast. Underwilens woe oanklager Jaworski noch hieltyd de tapes sels beharkje. Nixon wegere dêroan mei te wurkjen. Op [[24&nbsp;july]] [[1974]] ferklearre it [[Amerikaansk Heechgerjochtshôf]] yn 'e [[rjochtsaak]] ''[[United States v. Nixon]]'' it ''executive privilege'', dêr't Nixon him op berôp, neatich foar wat de lûdsopnamen oangie. De [[fûnis|útspraak]] wie unanym: 8 tsjin 0 (de njoggende opperrjochter, [[William Rehnquist]], dy't noch mar koartby troch Nixon beneamd wie en dêrfoar in hege post op it Ministearje fan Justysje beklaaid hie, loek himsels werom út 'e saak om eltse skyn fan [[belangeferminging]] foar te kommen). Op [[30&nbsp;july]] foldie Nixon oan it fûnis en joech er de opnamen frij. [[File:Letter_of_Resignation_of_Richard_M._Nixon,_1974.jpg|left|thumb|180px|It ûntslachbrief fan [[presidint]] [[Richard Nixon]], datearre op [[9&nbsp;augustus]] [[1974]].]] De opnamen befetten ferskate tige skansearjende petearen tusken Nixon en syn abbekaat John Dean, wêryn't se wiidweidich de ynbraak yn it Watergatekompleks en de dêropfolgjende dôfpotaffêre besprieken. Nixon hie syn goedkarring jûn oan it beteljen fan [[swijjild]] oan 'e fiif ynbrekkers en harren direkte opdrachtjouwers Liddy en Hunt. It die ek bliken dat Hunt it Wite Hûs [[sjantaazje|sjantearre]] hie om oan mear jild te kommen, en dat Nixon meiwurke hie oan it tajaan oan dy [[ôfparsing]]. Suver like skansearjend foar de presidint wie it feit dat ûndersikers ûntdieken dat de opname fan [[7&nbsp;desimber]] [[1973]] in [[gat fan 18½ minút]] befette. [[Rose Mary Woods]], de persoanlike [[sekretaresse]] fan Nixon, ferklearre dat se by fersin dat stik wiske hie troch it ferkearde [[pedaal]] fan har [[bânrecorder]]apparaat yn te traapjen wylst se de [[tillefoan]] oannaam. De media publisearren [[foto's]] fan har wurkplak, dêr't dúdlik út bliek dat it tige ûnwierskynlik wie dat se tagelyk by it pedaal en de tillefoan kinnen hie. (Yn [[2003]] soe út [[forinsysk ûndersyk]] bliken dwaan dat de tape yn ferskate segminten efterinoar wiske wie, teminsten fiif en mooglik wol njoggen.) ==Driigjende impeachment en ôftreden fan Nixon== Op [[6&nbsp;febrewaris]] [[1974]] hie it [[Amerikaanske Hûs fan Offurdigen]] syn gerjochtlike kommisje it foech taparte om 'e mooglike [[impeachment]] fan presidint Nixon te ûndersykjen. Ein [[july]] fan dat jier besleat dy kommisje trije [[kêst]]en fan impeachment oan it Hûs foar te lizzen: omreden fan [[behindering fan 'e rjochtsgong]] ([[27&nbsp;july]]), omreden fan [[machtsmisbrûk]] ([[29&nbsp;july]]) en omreden fan [[minachting fan it Kongres]] ([[30&nbsp;july]]). Op [[5&nbsp;augustus]] makke it Wite Hûs in oant doe ta ûnbekende lûdsopname iepenbier mei petearen dy't datearren fan [[23&nbsp;juny]] [[1972]], inkele dagen nei de ynbraak. Dêrop oerlei Nixon mei û.o. syn stêfsjef Haldeman oer de begjinstadia fan 'e dôfpotaffêre. Haldeman stelde foar om 'e CIA druk útoefenje te litten op 'e FBI om op te hâlden mei ûndersyk nei de ynbraak, en Nixon joech dêr syn goedkarring foar. [[File:Richard Nixon boards Army One in 1974.png|right|thumb|180px|[[Presidint]] [[Richard Nixon]] ferlit foar de lêste kear it [[Wite Hûs (Washington, D.C.)|Wite Hûs]] op [[9&nbsp;augustus]] [[1974]].]] Oant dy tiid hie Nixon altyd persoanlike belutsenens by it Watergateskandaal ûntkend en folholden dat er foar syn dieden neitiid gjin politike motiven hie. Ek hied er beweard dat er foarôfgeande oan [[21&nbsp;maart]] [[1973]] net witten hie dat hege funksjonarissen fan syn kampanje, lykas John N. Mitchell, yn it skandaal behelle wiene. Troch dizze saneamde "Smoking Gun"-tape kaam fêst te stean dat dat allegear [[liigd]] wie en dat Nixon fan it begjin ôf oan by de dôfpotaffêre belutsen west hie. It waard njonkelytsen dúdlik dat Nixon sels dejinge wie dy't opdracht jûn hie ta de ynbraak en it ôflústerjen fan it Demokratysk Nasjonaal Komitee. It frijjaan fan 'e "Smoking Gun"-tape ferneatige Nixon syn politike karriêre. De tsien kommisjeleden dy't tsjin it foarlizzen fan alle kêsten fan impeachment oan it Hûs fan Offurdigen stimd hiene, makken no bekend dat se foar impeachment omreden fan behindering fan 'e rjochtsgong stimme soene as de kêsten yn it Hûs yn stimming brocht waarden. Op 'e [[jûn]] fan [[7&nbsp;augustus]] [[1974]] hie Nixon yn it Oval Office in gearkomste mei Hugh Scott en John Jacob Rhodes, de fraksjefoarsitters fan 'e Republikeinske Partij yn 'e Senaat, resp. it Hûs fan Offurdigen, en mei senator [[Barry Goldwater]], dy't troch de oare beiden meifrege waard as âldere wize [[steatsman]]. De trije mannen praten op Nixon yn en fertelden him dat de kêsten fan impeachment sûnder mis troch it Hûs fan Offurdigen oannommen wurde soene en dat der yn 'e Senaat mear as genôch stimmen wiene om him op basis fan dy impeachment te feroardieljen, wat mei-iens syn ôfsetting as presidint betsjutte soe. Nixon besleat doe de ear oan himsels te hâlden, en yn in taspraak foar de Amerikaanske tillefyzje op 'e jûn fan [[8&nbsp;augustus]] makke er syn ôftreden bekend. [[File:"Pardon" Pen.jpg|left|thumb|250px|De [[pinne]] dy't [[presidint]] [[Gerald Ford]] brûkte om syn foargonger [[Richard Nixon]] [[amnesty]] te ferlienen.]] ==Neisleep== Nixon waard as [[presidint fan 'e Feriene Steaten]] opfolge troch syn [[fise-presidint]], [[Gerald Ford]]. In [[moanne (tiid)|moanne]] nei't dyselde oan 'e macht kommen wie, op [[8&nbsp;septimber]] [[1974]], skonk er Nixon in folsleine en sûnder betingsten taparte [[amnesty]], sadat er net ferfolge wurde koe foar lykfol hokker [[misdie]] dy't er yn it ramt fan it Watergateskandaal begien hie. Yn in taspraak op 'e tillefyzje lei Ford út dat er dat net foar Nixon, mar foar it lân dien hie, om't it skandaal oars noch jierrenlang trochettere hie. Dat hie de Feriene Steaten neffens him inkeld kwea dien. Nixon hold oant syn [[ferstjerren]] yn [[1994]] fol dat er ûnskuldich wie oan alles wat tsjin him ynbrocht wie. Neffens guon histoarisy droech syn amnesty foar Nixon deroan by dat Ford [[Amerikaanske presidintsferkiezings (1976)|yn 1976 de presidintsferkiezings]] ferlear fan 'e Demokratyske kandidaat [[Jimmy Carter]]. It Watergateskandaal resultearre wol yn 'e [[berjochting]] fan 69 en de feroardieling fan 48 legere oerheidsfunksjonarissen. Under de feroardielen wiene twa eardere ministers fan Justysje: [[John N. Mitchell]] en [[Richard Kleindienst]]. Mitchell siet 19 moannen fan in [[finzenisstraf]] fan ien oant fjouwer jier út en Kleindienst siet in moanne yn it tichthûs. Oare wichtige feroardielen wiene: [[Jeb Stuart Magruder]] (7 moannen), [[Frederick C. LaRue]] (4½ moanne), [[H.R. Haldeman]] (18 moannen), [[John Ehrlichman]] (18 moannen), [[Egil Krogh]] (6 moannen), [[John W. Dean&nbsp;III]] (4 moannen), [[Dwight L. Chapin]] ([[jildboete|boete]]), [[Herbert W. Kalmbach]] (boete), [[Charles W. Colson]] (7 moannen), [[Herbert L. Porter]] (boete), [[G.&nbsp;Gordon Liddy]] (4½ jier), [[E.&nbsp;Howard Hunt]] (33 moannen) en de oarspronklike ynbrekkers [[Bernard Barker]] (18 moannen), [[Virgilio González]] (13 moanne), [[Eugenio Martínez]] (15 moannen), [[James W. McCord jr.]] (2 moannen) en [[Frank Sturgis]] (10 moannen). ==Popkultuer== It Watergateskandaal nimt noch altyd in wichtich plak yn it Amerikaanske [[kollektyf ûnthâld]] yn en dêrom ek yn 'e [[popkultuer]]. Yn [[1976]] wûn de [[dramafilm]] ''[[All the President's Men (film)|All the President's Men]]'' fjouwer [[Oscar]]s. Dy [[film]] wie basearre op it [[All the President's Men (boek)|boek mei deselde namme]] fan 'e [[sjoernalist]]en [[Carl Bernstein]] en [[Bob Woodward]] oer harren ûndersyk nei it Watergateskandaal. [[Robert Redford]] en [[Dustin Hoffman]] spilen yn 'e film de rollen fan Woodward, resp. Bernstein. Oare bekende films oer it Watergateskandaal binne ''[[The Final Days (film út 1989)|The Final Days]]'' ([[1989]]), ''[[Nixon (film)|Nixon]]'' ([[1995]]) en ''[[Dick (film)|Dick]]'' ([[1999]]). ==Keppelings om utens== *{{en}}[http://watergate.info/ Ynformaasje oer it Watergateskandaal] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Watergate_scandal ''References'', op dizze side]. ---- {{commonscat|Watergate}} }} [[Kategory:Watergateskandaal| ]] [[Kategory:Amerikaansk polityk skandaal]] [[Kategory:Skiednis fan de Feriene Steaten]] [[Kategory:Skiednis fan Washington, D.C.]] [[Kategory:Richard Nixon]] [[Kategory:Barren yn 1972]] [[Kategory:Barren yn 1973]] [[Kategory:Barren yn 1974]] 0u7c06x294fir6m5cavqr44uh0n2iqs 10 165346 1240638 1238840 2026-09-13T08:22:34Z RomkeHoekstra 10582 By Tubbergen gemeente tafoege (is in apart artikel woarn). 1240638 wikitext text/x-wiki {{ {{{subst|}}}#if: {{{TXT|}}} |{{ {{{subst|}}}#switch: {{{TXT}}} | Year = [[1 jannewaris]] [[2026]] <!-- mjitdatum --> | YearISO = 2026-01-01 <!-- mjitdatum as ISO notaasje --> }}|}}{{ {{{subst|}}}#if: {{{POP|}}} |{{ {{{subst|}}}#switch: {{{POP}}} | Aa en Hunze = 26055 | Aalsmeer = 33527 | Aalten = 27610 | Achtkarspelen = 28261 | Alblasserdam = 20210 | Albrandswaard = 26536 | Aldamt (gemeente) = 39718 | Alde Iselstreek = 39595 | Aldewetter = 10516 | Alfen oan de Ryn = 117360 | Alkmar = 113149 | Almelo = 75232 | Alder-Amstel = 14598 | Almeare = 232781 | Alphen-Chaam = 10509 | Altena (Noard-Brabân) = 58969 | It Amelân = 3804 | Amersfoart = 163773 | Amstelfean = 95839 | Amsterdam = 941890 | Apeldoarn (gemeente) = 169231 | Arnhim = 171917 | Assen = 70779 | Asten (gemeente) = 17500 | Baarle-Nassau = 7269 | Baarn = 25441 | Barendrecht = 48669 | Barneveld (gemeente) = 63959 | Beek (gemeente) = 16140 | Beekdaelen = 35887 | Beesel (gemeente) = 13587 | Berg en Dal = 35690 | Bergeijk (gemeente) = 19452 | Bergen (Limburch) = 13037 | Bergen (Noard-Hollân) = 29600 | Bergen op Soom (gemeente) = 70692 | Berkelland = 43952 | Bernheze = 325975 | Best = 31738 | Beuningen = 26873 | Beverwyk = 43044 | De Bilt (gemeente) = 43703 | Bladel (gemeente) = 21046 | Blaricum = 12931 | Bloemendaal = 23550 | Boadegraven-Reeuwijk = 37297 | Boekel = 11714 | Borger-Odoorn = 26120 | Borne = 25040 | Borsele = 23219 | De Bosk (gemeente) = 162327 | Boxtel (gemeente) = 34290 | Breda (gemeente)= 190194 | Bronckhorst = 35950 | Brummen (gemeente) = 21506 | Brunssum = 27426 | Bunnik (gemeente) = 16378 | Bunschoten (gemeente) = 22940 | Buren (gemeente) = 28073 | Capelle oan de Isel = 69642 | Castricum = 37077 | Coevorden (gemeente) = 35719 | Cranendonck = 21026 | Culemborg = 30480 | Dalfsen = 30265 | Dantumadiel = 19226 | Delft = 109835 | Deurne (gemeente) = 33564 | Diemen = 33326 | Dyk en Waard = 91469 | Dimter (gemeente) = 105097 | Dinkellân = 26968 | Doardt = 123035 | Doesburg = 11170 | Doetinchem = 60521 | Dongen (gemeente) = 27642 | Drechterlân = 20563 | Drimmelen (gemeente) = 28404 | Dronten = 45498 | Druten = 20021 | Duiven = 24860 | East-Gelre = 29843 | Eastsaan = 9777 | Eaststellingwerf = 25900 | Echt-Susteren = 32358 | Edam-Volendam = 37135 | Ede (gemeente) = 125387 | Eemnes = 10068 | Eersel (gemeente) = 20566 | Eijsden-Margraten = 26371 | Eindhoven = 249486 | Elburch (gemeente) = 24034 | Emmen (gemeente) = 109905 | Epe (gemeente) = 33813 | Ermelo = 28216 | Etten-Leur = 46130 | Faals = 10103 | Falkenburch oan de Geul= 16487 | Feandam = 27840 | Feare = 22038 | Felsen = 70362 | Fenlo = 104192 | Fenray = 45113 | Fiifhearelannen (gemeente) = 63266 | Flaardingen = 77441 | Flylân = 1193 | Flissingen (gemeente) = 45855 | Foerendaal = 12405 | Foarne oan See = 75005 | De Fryske Marren = 52235 | Geertruidenberg (gemeente) = 21895 | Geldrop-Mierlo = 40625 | Gemert-Bakel = 31812 | Gennep = 17926 | Gilze en Rijen = 28509 | Goeree-Oerflakkee = 52804 | Goes (gemeente) = 40376 | Goirle (gemeente) = 24917 | Goaiske Marren = 61292 | Gorkum = 39053 | Gouda = 77848 | Grins (gemeente) = 243902 | Gulpen-Wittem = 13937 | De Haach = 569268 | Haaksbergen = 24316 | Haarlim = 169000 | Haarlimmermar = 167037 | Halderberge = 31478 | Hardenberg = 64180 | Harderwyk = 50682 | Hardinxveld-Giessendam = 19380 | Harns (gemeente) = 16253 | Hattem = 12824 | Hearlen = 87837 | It Hearrenfean (gemeente) = 51913 | Heemskerk = 39514 | Heemstede = 27561 | Heerde (gemeente) = 19302 | Heeze-Leende = 17309 | It Hegelân = 48062 | Heiloo = 24626 | De Helder = 56654 | Hellendoorn = 36341 | Helmond = 96849 | Hendrik-Ido-Ambacht = 33094 | Hengelo (Oerisel) = 84014 | Heumen = 16970 | Heusden (gemeente) = 46667 | Hilfertsom = 94556 | Hillegom = 23135 | Hilvarenbeek (gemeente) = 16313 | Hoekske Waard (gemeente) = 91510 | Hôf fan Twinte = 35755 | Hollâns Kroan = 50653 | Hoogeveen (gemeente) = 56757 | Hoarn (Noard-Hollân) = 76258 | Horst oan de Maas = 44805 | Houten = 50982 | Huzen (gemeente) = 41247 | Hulst (gemeente) = 27398 | Iemsdelta = 44831 | Inkhuzen = 18745 | Ynskedee = 162746 | Iselstein = 33128 | Kaag en Braassem = 29433 | Kampen (gemeente) = 56871 | Kapelle (gemeente) = 13197 | Katwyk (Súd-Hollân) = 67128 | Kerkrade = 45726 | Koggelân = 24236 | Krimpen oan de Isel = 29834 | Krimpenerwaard = 57934 | Laarbeek = 23498 | Lân fan Cuijk (gemeente) = 93563 | Landgraaf = 36820 | Landsmeer = 11669 | Lansingerlân = 66721 | Laren (Noard-Hollân) = 11542 | Leien = 130748 | Leiderdorp = 27983 | Leidschendam-Foarburch = 78999 | Lelystêd = 85855 | Leudal = 36112 | Leusden = 32290 | Lingewaard = 47836 | Lisse = 23830 | Ljouwert (gemeente) = 130142 | Lochem (gemeente) = 34221 | Loon op Zand = 24085 | Lopik = 14785 | Losser = 23452 | Maasdriel = 26186 | Maasgouw = 24369 | Maashorst (gemeente) = 60064 | Maasslûs = 37137 | Maastricht = 126009 | Medemblik (gemeente) = 46300 | Meerssen = 18482 | Meierijstêd = 85345 | Meppel = 36635 | Middelburch (gemeente) = 50383 | Midden-Delflân = 19361 | Midden-Drinte = 34367 | Midden-Grinslân = 61295 | Moerdijk (gemeente) = 38480 | Molelannen = 45631 | Montferlân = 36997 | Montfoort = 13800 | Mook en Middelaar = 8195 | Neder-Betuwe = 25909 | Nederweert = 17542 | Nieuwegein = 68452 | Nieuwkoop = 29734 | Nijkerk = 46320 | Nimwegen = 189812 | Nissewaard = 89142 | Noard-Bevelân = 8065 | Noardeast-Fryslân = 45929 | Noardeastpolder = 51936 | Noardenfjild = 31729 | Noardwyk (Súd-Hollân) = 46539 | Nuenen, Gerwen en Nederwetten = 24515 | Nunspeet (gemeente) = 29712 | Oegstgeest = 26120 | Oerbetuwe = 49247 | Oirschot (gemeente) = 19858 | Oisterwijk = 33345 | Oldebroek (gemeente) = 24562 | Oldenzaal = 32030 | Olst-Wijhe = 18838 | Ommen = 19443 | Oosterhout (gemeente) = 58813 | Opmeer = 12642 | Opsterlân = 30020 | Oss (gemeente) = 95490 | Overbetuwe = 49247 | Papendrecht = 32253 | Peel en Maas = 45745 | Pekela = 12562 | Pijnacker-Nootdorp = 58724 | Purmerein = 96187 | Putten = 25168 | Raalte = 39134 | Reimerswaal = 23385 | Renkum = 31335 | Renswoude = 5915 | Reusel-De Mierden = 13705 | Rheden (gemeente) = 43886 | Rhenen = 20467 | Ridderkerk = 48087 | Rijssen-Holten = 39302 | Rijswijk = 61870 | Roerdalen = 21024 | Roermond = 61488 | Roosendaal (gemeente) = 78176 | Rotterdam (gemeente) = 673985 | Rozendaal = 1832 | Rucphen (gemeente) = 23984 | De Rûne Feanen = 45703 | Saanstêd = 165222 | Sâltbommel (gemeente) = 30695 | Seist = 66600 | Sint-Michielsgestel (gemeente) = 30183 | Sittard-Geleen = 92428 | Skagen = 48763 | Skerpenseel (Gelderlân) = 10690 | Skiedam = 82012 | Skiermûntseach = 976 | Skylge = 4809 | Skouwen-Duvelân = 34428 | Sliedrecht = 26499 | Slûs (gemeente) = 23185 | Smellingerlân = 57189 | Soest = 47850 | Someren (gemeente) = 20502 | Son en Breugel = 18149 | Staphorst = 18223 | Stede Broec = 22490 | Stedskanaal (gemeente) = 32113 | Stein = 24683 | Stichtske Fecht = 66143 | Stienbergen (gemeente) = 24608 | Stienwikerlân = 45953 | Súdwest-Fryslân = 90468 | Sutfen (gemeente) = 49342 | Swartewetterlân = 23718 | Swol = 134139 | Teksel = 13968 | Terneuzen (gemeente) = 55944 | Teylingen = 38733 | Tiel = 42522 | Tilburch (gemeente) = 230604 | Tynaarlo = 35128 | Tytsjerksteradiel = 32852 | Toalen (gemeente) = 27031 | Tubbergen (gemeente) = 21583 | Twinterâne = 34235 | Uitgeest = 13468 | Uithoorn = 32222 | Urk = 22436 | Utert (stêd) = 377802 | Utertske Heuvelrêch (gemeente) = 51125 | Valkenswaard (gemeente) = 31972 | Veenendaal = 70847 | Veldhoven = 47980 | Voorschoten = 25923 | Voorst (gemeente) = 25538 | Vught (gemeente) = 33170 | De Waadhoeke = 47152 | Waalre (gemeente) = 17858 | Waalwijk (gemeente) = 51660 | Waddinxveen = 35585 | Wageningen = 42686 | Wassenaar = 27966 | Weart = 51468 | West Betuwe = 53444 | West Maas en Waal = 20878 | Westerkertier (gemeente) = 65124 | Westerfjild = 20051 | Westervoort = 15243 | Westerwâlde (gemeente) = 25128 | Westlân (gemeente) = 119078 | Weststellingwerf = 26602 | Wetterlân (gemeente) = 17721 | Widemarren = 24663 | Wierden = 25549 | Wijchen = 42115 | Wyk by Duerstede = 23720 | Winterswyk = 29262 | Woensdrecht (gemeente) = 22279 | Woerden = 54201 | De Wolden = 24829 | Wormerlân = 16310 | Woudenberg = 15104 | Zandvoort = 17320 | Zeewolde = 24693 | Zevenaar = 45569 | Zoetermeer = 130924 | Zoeterwoude = 10343 | Zuidplas = 49273 | Zundert (gemeente) = 23110 | Zwijndrecht = 44792 }} }}<noinclude> == Doel == Dit berjocht is dêrfoar ornearre om 1× of 2× it jier oan te passen sa't de ynwennertallen automatysk oanpast wurde yn de ynfoboksen op eltse side fan [[Nederlânske gemeenten]]. Boarne ynwennertallen: [https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37230NED/table?dl=798D7 CBS Statline], Tabel: ''Befolkingsûntjouwing; regio de moanne, {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}},'' Sintraal Buro foar de Statistyk, Foarburch/Hearlen '''Tink der om:''' Der binne gjin tûzental skiedingstekens; dat om rekkenjen mei de getallen mooglik te meitsjen, lykas it berekkenjen fan de sekuere befolkingstichtens. <!-- boarne: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37230NED/table?dl=798D7 --> * '''Brûk dit berjocht <u>nea</u> fuortendaliks op siden.''' Brûk dan: [[Berjocht:Statistyk gemeente Nederlân ynwenners]] == Tapasse == Dit wurdt tapast yn: * [[Berjocht:Statistyk gemeente Nederlân ynwenners]] == Oanwizing foar in update == Op [https://opendata.cbs.nl/statline/portal.html?_la=nl&_catalog=CBS&tableId=70072ned&_theme=247 de website van CBS] binne de befolkingsoantallen de gemeente te finen. Dy kinne jo downloade. Iepenje dat bestân yn jo favorite rekkenblêd. Soargje dat de gemeenten sûnder ynwennertal ûnderdrukt wurde (útfilterje). [[Kategory:Berjochten gemeente yn Nederlân]] [[Kategory:Gemeente yn Nederlân]] </noinclude> auba2gerzevgng5ahl3ioyze9gzini8 0 167602 1240621 1238258 2026-09-12T22:21:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Films */ + 1240621 wikitext text/x-wiki {{Bedriuw | ôfbylding = Shadowbox_Atlanta.jpg | ôfbyldingstekst = [[Soundstage]]s op it terrein fan 'e Shadowbox Studios. | ôfbyldingsbreedte = | namme = Shadowbox Studios | histoaryske namme = Blackhall Studios | nasjonaliteit = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] | type = privaat | sektor = [[tillefyzje]]- en [[filmyndustry]] | haadkertier = | fêstige yn = [[Atlanta]] ([[Georgia]]) | oprjochte = [[2017]] | opdoekt = | oprjochter = | eigner = | fuortkommen út = | opgien yn = | memme-ûndernimming = | dochterûndernimmings = | omset = | winst = | wearde = | aktyf yn = | wurknimmers = | tal lokaasjes = | webside = [https://shadowboxstudios.com/ shadowboxstudios.com] | mapname = Atlanta (stêdekloft) | lat_deg = 33 | lat_min = 41 | lat_sec = 13.5852 | lat_dir = N | lon_deg = 84 | lon_min = 19 | lon_sec = 56.6832 | lon_dir = W | tekst by posysjekaart = Lokaasje yn 'e [[stêdekloft]] fan [[Atlanta]]. }} De '''Shadowbox Studios''', ek bekend as de '''Shadowbox Studios Atlanta''', binne in [[studiokompleks]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[stêd]] [[Atlanta]], [[súdeast]]lik fan it sintrum fan 'e [[stêdekloft]], yn [[Dekalb County (Georgia)|Dekalb County]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Georgia]]. It kompleks waard yn [[2017]] oprjochte ûnder de namme '''Blackhall Studios''' en krige nei in oername yn [[2022]] syn hjoeddeistige namme. Yn 'e Shadowbox Studios fine de [[opnamen (film)|opnamen]] foar gâns [[film]]s en [[tillefyzjeprogramma's]] plak. Shadowbox hat ek studiokompleksen yn [[Santa Clarita (Kalifornje)]] (de [[Shadowbox Studios Los Angeles]]) en by it [[Ingelân|Ingelske]] [[Shinfield]], yn [[Berkshire]] (de [[Shinfield Studios]]). ==Skiednis== De Shadowbox Studios Atlanta waarden yn [[2017]] oprjochte ûnder de namme Blackhall Studios. De earste film dy't der [[opnamen (film)|opnommen]] waard, wie de [[meunster (wêzen)|meunsterfilm]] ''[[Godzilla: King of Monsters (film út 2019)|Godzilla: King of Monsters]]'', dy't yn [[2019]] útkaam, fan [[filmstudio's]] [[Warner Bros.]] en [[Legendary Entertainment]]. Yn [[2018]] rjochten de Blackhall Studios in eigen filmstudio op, Blackhall Entertainment, mei it doel om sels fjouwer [[film]]s yn 't jier te produsearjen, dy't foar in part [[finansiering|finansierd]] wurde soene út 'e [[opbringst (jild)|opbringst]] fan 'e [[ferhier]] fan it studiokompleks oan oare filmstudio's. It earste projekt fan Blackhall Entertainment wie de [[horror]][[skriller]] ''Schoolhouse''. Yn [[febrewaris]] [[2020]] makke Blackhall bekend dat it fan doel wie om in nij studiokompleks te bouwen yn 'e neite fan it doarp [[Shinfield]], by [[Reading]], yn it [[Ingelske greefskip]] [[Berkshire]]. Dêrmei wie in [[ynvestearring]] fan [[$]]195&nbsp;miljoen muoid (omrekkene [[£]]150&nbsp;miljoen). It wie foar Blackhall de earste stap om utens. Yn [[maart]] [[2021]] waarden fierders plannen bekend makke om 'e Blackhall Studios by Atlanta sterk út te wreidzjen. Dêrfoar waard in [[begrutting]] frijmakke fan $250&nbsp;miljoen. [[Miljeu-aktivist]]en hiene [[krityk]] op dy plannen om't der foar de útwreiding 3.000 [[beam]]men kappe wurde moasten. Blackhall bewissige harren derfan dat it bedriuw dat op oare plakken kompinsearje soe, mar it slagge net om 'e aktivisten te oertsjûgjen. Yn [[april]] [[2021]] waarden de Blackhall Studios oankocht troch de [[Commonwealth Group]], in [[ynvestearringsbedriuw]] út [[Los Angeles]], dat foar it bedriuw $120&nbsp;miljoen op 'e tafel lei. Yn [[2022]] joech [[Silver Lake (bedriuw)|Silver Lake]], in oare grutte ynvestearringsfirma, him derby mei in [[kaptaal]]ynjeksje ter wearde fan $500&nbsp;miljoen. Neitiid waarden de Blackhall Studios omneamd ta de Shadowbox Studios. ==Fasiliteiten== De Shadowbox Studios Atlanta lizze binnen de [[Interstate 285]]-ringwei fan [[Atlanta]], op in koarte ôfstân fan it [[stedssintrum]] (dêr't [[akteur]]s en [[filmcrew|crew]]leden yn [[hotel]]s ferbliuwe kinne) en fan 'e [[Ynternasjonale Lofthaven Hartsfield Jackson]]. De Shadowbox Studios besteane anno [[2023]] út 9 [[soundstage]]s, dy't yn [[oerflak]] útinoar rinne fan 1.800&nbsp;[[m²]] oant 3.600&nbsp;m². Ien dêrfan is mei 16.75&nbsp;[[meter|m]] it heechste fan hiele [[Georgia]]. De njoggen soundstages mei-inoar hawwe in oerflak fan 18.600&nbsp;m². Mei [[kantoar]]romte, [[opslachromte]], [[wurkplak (romte)|wurkplakken]] (foar de produksje fan [[dekôr]]stikken), [[klaaikeamer]]s, romten foar [[fisazjy]] en [[hier (begroeiïng)|hierstilearring]] en fasiliteiten foar [[preproduksje]], [[postproduksje]] en [[special effects]] beslacht it kompleks in totaal wurkber oerflak fan 79.000&nbsp;m² (oftewol 7,9&nbsp;[[hektare|ha]]). Dêropta is der in [[backlot]] fan 12&nbsp;ha foar bûtendoaropnamen. It kompleks is ferdield oer trije net oaninoar fêstsittende perselen, dy't Haadkampus (''Main Campus''), Eastkampus (''East Campus'') en Boskkampus (''Grove Campus'') hjitte. Anno [[2023]] wurdt der wurke oan 'e bou fan 18 bykommende soundstages mei in oerflak fan yn totaal 112.000&nbsp;m². Dat komt op in perseel fan 62&nbsp;ha, lyk besuden de Haadkampus, dêr't it nei foltôging ien gehiel mei foarmje sil. As de bou fan dizze "Faze&nbsp;II", sa't de útwreiding neamd wurdt, klear is, sille de Shadowbox Studios it grutste studiokompleks fan Georgia wêze. ==Produksjes== ===Films=== In seleksje fan films dy't alteast foar in diel yn 'e Shadowbox Studios Atlanta opnommen binne: *''[[Blockers (film)|Blockers]]'' (2018) *''[[Venom (film út 2018)|Venom]]'' (2018) *''[[Godzilla: King of Monsters (film út 2019)|Godzilla: King of Monsters]]'' (2019) *''[[Jumanji: The Next Level]]'' (2019) *''[[Doctor Sleep (film út 2019)|Doctor Sleep]]'' (2019) *''[[Jungle Cruise (film)|Jungle Cruise]]'' (2021) *''[[The Tomorrow War]]'' (2021) *''[[You're Cordially Invited]]'' (2025) ===Tillefyzje=== In seleksje fan tillefyzjesearjes dy't alteast foar in diel yn 'e Shadowbox Studios Atlanta opnommen binne: *''[[Step Up (tillefyzjesearje)|Step Up]]'' (fan 2018 ôf) *''[[Lovecraft Country (tillefyzjesearje)|Lovecraft Country]]'' (2020) *''[[Ms. Marvel (tillefyzjesearje)|Ms. Marvel]]'' (2022) ==Keppelings om utens== *{{en}}[https://shadowboxstudios.com/ Offisjele webside fan 'e Shadowbox Studios] {{boarnen|boarnefernijing= *[https://shadowboxstudios.com/ Offisjele webside fan 'e Shadowbox Studios] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Shadowbox_Studios ''References'', op dizze side fan 'e Ingelsktalige Wikipedy] }} [[Kategory:Film- en telefyzjestudiokompleks yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Bouwurk yn Atlanta]] [[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 2017]] [[Kategory:Bouwurk út 2017]] 6t4h5vch1xyckcg1z95j4w1v44zwspo 10 174959 1240637 1240150 2026-09-13T08:20:45Z RomkeHoekstra 10582 1240637 wikitext text/x-wiki {{ {{{subst|}}}#if: {{{TXT|}}} |{{ {{{subst|}}}#switch: {{{TXT}}} | Year = [[1 jannewaris]] [[2023]] <!-- mjitdatum --> | YearISO = 2022-01-01 <!-- mjitdatum as ISO notaasje --> }}|}}{{ {{{subst|}}}#if: {{{POP|}}} |{{ {{{subst|}}}#switch: {{{POP}}} | Albergen = 3595 | Aldemerk = 2610 | Ald Oatmarsum = 310 | Baarlo = 60 | Baars = 125 | Basse = 265 | Belt-Schutsloot = 605 | Beuningen (Oerisel) = 1000 | Blankenham = 320 | Bloksyl = 1395 | De Bult = 530 | Denekamp = 10317 | Deurningen = 1991 | Eesveen = 610 | Follenhove = 4370 | Fleringen (Oerisel) = 890 | Geesteren (Oerisel) = 4310 | Giteren = 2865 | Glane (Nederlân) = 505 | Glanerbrug = 17760 | Harbrinkhoek = 1285 | Het Stift = 75 | Iselham = 85 | Sint-Janskleaster = 2520 | Kalenberch = 225 | Kallenkote = 335 | De Kúnder = 925 | Langeveen = 1285 | Lattrop = 410 | Lattrop-Breklenkamp = 972 | Lemele = 1570 | Losser = 13730 | De Lutte = 3970 | Manderveen = 635 | Mariaparochie = 294 | Marijenkampen = 170 | Nederland (Oerisel) = 20 | Noord Deurningen = 1223 | Oldenzaal = 31778 | Ommen = 13200 | Onna = 310 | Oatmarsum = 1100 | Ossensyl = 570 | Overdinkel = 4155 | Paaslo = 405 | De Pol (Stienwikerlân) = 260 | Reutum = 1275 | Rossum (Oerisel) = 2323 | Saasveld = 1685 | Scheerwolde = 620 | Stienwyk = 17495 | Stienwikerwâld = 1890 | Tilligte = 890 | Tuk (Nederlân) = 2165 | Tubbergen = 5785 | Vilsteren = 380 | Wanneperveen = 1730 | Wetering (Oerisel) = 175 | Willemsoard (Stienwikerlân) = 880 | Witte Paarden = 220 | Zuidveen = 620 | Vasse (Nederlân) = 1000 | Weerselo = 3141 }} }}<noinclude> == Doel == Dit berjocht is dêrfoar ornearre om 1× of 2× it jier oan te passen sa't de ynwennertallen automatysk oanpast wurde yn de ynfoboksen op eltse side fan Oeriselske plakken. Boarne ynwennertallen: [https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85318NED/table?ts=1683167734895], Tabel: ''Kearnsifers wiken en buerten, {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|TXT=Year}},'' Sintraal Buro foar de Statistyk, Foarburch/Hearlen en ''[https://allecijfers.nl/woonplaatsen/ Alle Cijfers]'' '''Tink der om:''' Der binne gjin tûzental skiedingstekens; dat om rekkenjen mei de getallen mooglik te meitsjen, lykas it berekkenjen fan de sekuere befolkingstichtens. <!-- boarne: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85318NED/table?ts=1683167734895 --> * '''Brûk dit berjocht <u>nea</u> fuortendaliks op siden.''' Brûk dan: [[Berjocht:Statistyk wenplak Oerisel ynwenners]] == Tapasse == Dit wurdt tapast yn: * [[Berjocht:Statistyk wenplak Oerisel ynwenners]] [[Kategory:Berjochten wenplak yn Oerisel]] [[Kategory:Plak yn Nederlân]] </noinclude> p1d3ncleda2t23xuyzr45d2p7w3yncr 0 190377 1240606 1236924 2026-09-12T19:28:14Z Ieneach fan 'e Esk 13292 stikje oanfolling 1240606 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks film | ôfbylding = | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | ferwizing = | namme = ''Lulk'' | regisseur = [[Janko Krist]] | produsint = [[Klaas Bies]]<br>[[Janko Krist]] | útfierend produsint = | senario = [[Janko Krist]] | basearre op = | kamerarezjy = [[Jorrit Meinsma]] | muzyk = [[Jeroen Seinstra]] | filmstudio = [[Drama5]]<br>[[Bliksum Fillms]] | distribúsje = | haadrollen = [[Lourens van den Akker]]<br> [[Thom Hoffman]] <br> [[Sjoukje Minkema]] <br> [[Oele Plop]] | voice-over = | byrollen = | lân/lannen = [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] | premiêre = [[4 maart]] [[2026]] | direkt op fideo = | foarm = [[langspylfilm]] | sjenre = [[misdiefilm]] | taal = [[Frysk]], [[Nederlânsk]] | spyltiid = 87 minuten | budget = € 70.000 | opbringst = | prizen = | filmsearje = | foarich diel = | folgjend diel = }} '''''Lulk''''' is in [[Nederlân]]ske [[misdiefilm]] út [[2026]] ûnder [[rezjy]] fan [[Janko Krist]]. De film is fierhinne [[Frysk]]talich, mei inkele [[Nederlânsk]]talige rollen. It [[plot|ferhaal]] folget de efterstelde metaalbewurker Durk, dy't út [[wanhoop]] in op in [[gizeling (misdriuw)|gizeling]] útrinnende [[bankoerfal]] útfiert. De [[haadrol]]len waarden spile troch [[Lourens van den Akker]], [[Thom Hoffman]], [[Sjoukje Minkema]] en [[Oele Plop]]. ''Lulk'' gie op [[4&nbsp;maart]] [[2026]] yn it [[Keninklik Teäter Tuschinski]] yn [[Amsterdam]] yn [[premiêre]] en iepene op [[12&nbsp;maart]] yn 'e Nederlânske [[bioskopen]]. ==Plot== Durk de Vries is in metaalbewurker dy't mei [[oarehelte|wiif]] en twa [[bern (persoan)|bern]] yn in [[folksbuert]] yn [[Drachten]] wennet. Hy wurket foar in krap [[lean]] op in [[skipswerf]] dêr't [[lúkse]] [[jacht (fartúch)|jachten]] makke wurde. Syn spesjalisme is de laadklep foar [[jetsky|jetsky's]]. Syn bazen sjogge op him del en hawwe de gek mei him. Troch in opienfolging fan swierrichheden komt Durk yn 'e [[skuld (jild)|skulden]], oant er it langer net mear pikt om altyd eftersteld te wurden en útbarst yn [[razernij]]. Hy lit him deryn lúzje om in [[bankoerfal]] te dwaan, mar dat rint út op in [[gizeling (misdriuw)|gizeling]] fan 'e ôfhâldige bankdirekteur Wijnenberg en twa tafallige [[klant]]en: [[TikTok]]-[[influencer]] Femke en [[frachtweinsjauffeur]] Bauke. ==Rolferdieling== ;haadrollen {| height="100px" width="350px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | Durk de Vries | [[Lourens van den Akker]] |- | Hendrik Wijnenberg | [[Thom Hoffman]] |- | Femke | [[Sjoukje Minkema]] |- | Bauke | [[Oele Plop]] |- |} <br> ;byrollen {| height="100px" width="350px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje'''&nbsp;&nbsp; | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | professor | [[Arjan Ederveen]] |- | Wabe | [[Jan Willem Hofma]] |- | Jildou | [[Bette Krist]] |- | Jesse | [[Twan Krist]] |- | Hanneke Bies | [[Inez Timmer]] |- | Nynke | [[Joyce Tocanini]] |- |} ==Produksje== ''Lulk'' waard [[regissearre]] troch [[Janko Krist]], dy't sels ek it [[senario]] skreau en de film yn 'e mande mei [[Klaas Bies]] [[filmprodusint|produsearre]]. [[Drama5]] en [[Bliksumfilms]] wiene de [[filmstudio's]] dy't by it projekt belutsen wiene. ''Lulk'' wie de twadde film fan Krist nei ''[[Stjer (film)|Stjer]]'' út [[2021]]. It wie in [[lowbudgetfilm]] dy't neffens Krist makke waard mei in "mikrobudget" ter wearde fan [[€]]70.000. Dat bedrach swile er binnen mei skinkings fan 'e [[Provinsje Fryslân]], [[Omrop Fryslân]] en ferskate [[kulturele]] [[stifting]]s. It [[Nederlânsk Filmfûns]] wegere in bydrage om't Krist "noch gjin hantekening hawwe" soe (d.w.s. hy is gjin renommearre regisseur). De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Jorrit Meinsma]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Jeroen Seinstra]]. De [[opnamen (film)|opnamen]] foar de gizelingssêne fûnen plak yn 'e keamer fan [[administraasje]] yn 'e Boargemaster Harmsmaskoalle op [[De Gerdyk]]. Fan begjin oant ein duorre de produksje fan ''Lulk'' neffens Krist fjouwer oant fiif jier. ==Distribúsje== ''Lulk'' gie op [[4&nbsp;maart]] [[2026]] yn it [[Keninklik Teäter Tuschinski]] yn [[Amsterdam]] yn [[premiêre]] en iepene op [[12&nbsp;maart]] yn 'e Nederlânske [[bioskopen]]. Regisseur en produsint Janko Krist sei neitiid dat de fertoaning yn 'e bioskopen "net hielendal [wie] sa't ik hope hie". Der kaam folle minder folk op ''Lulk'' ôf as op Krist syn earste film, ''[[Stjer (film)|Stjer]]'', dy't 15.000 bioskoopgongers loek. Mids [[septimber]] [[2026]] waard bekend dat ''Lulk'' opnommen wurde soe yn it oanbod fan 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[streamingtsjinst]] [[Prime Video]], in [[dochterûndernimming]] fan [[Amazon.com|Amazon]]. Neffens Krist wie dat te tankjen oan syn kontakten mei de [[Ljouwert (stêd)|Ljouwerter]] [[filmdistributeur]] Source&nbsp;1 Media. Foar Prime Video waard fan ''Lulk'' in [[Ingelsk]]talige [[trailer]] makke en krige de film sels Ingelske [[ûndertiteling]]. ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://bliksumfilms.nl/ Offisjele webside fan ''Lulk''] * {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt39358084/ Ynformaasje oer ''Lulk'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] {{boarnen|boarnefernijing= * {{Aut|Elverdink, Wieberen}}, ''Tussen Razernij en Rede'', yn: de ''[[Ljouwerter Krante]]'', 6 maart 2026, s. 28-29. * {{Aut|Elverdink, Wieberen}}, ''Friese misdaadfilm 'Lulk' op Prime Video'', yn: de ''[[Ljouwerter Krante]]'', 12 septimber 2026, s. 48. * {{Aut|Zwol, Coen van}}, ''Doe-het-zelffilm is in Opkomst'', yn: de ''[[Ljouwerter Krante]]'', 2 april 2026, s. 28-29. * [https://www.omropfryslan.nl/fy/nijs/18256122/fryske-film-lulk-yn-amsterdam-yn-premjere-wy-kinne-it-better {{Aut|Kennedy, Wendy}}, ''Fryske film "Lulk" yn Amsterdam yn premjêre: 'Wy kinne it better' '', op Omrop Fryslân, 5 maart 2026.] * [https://www.imdb.com/title/tt39358084/ ''Lulk'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] }} {{DISPLAYTITLE:''Lulk'' (film)}} [[Kategory:Nederlânske misdiefilm]] [[Kategory:Fryske misdiefilm]] [[Kategory:Frysktalige film]] [[Kategory:Nederlânsktalige film]] [[Kategory:Film fan Janko Krist]] [[Kategory:Film út 2026]] [[Kategory:Film oer in bankberôving]] [[Kategory:Film oer in gizeling]] 8acrb5k44utuehs1wgsac87s08s394l 0 193229 1240626 1236932 2026-09-13T04:43:38Z Kening Aldgilles 167 Gjin direkt ferbân 1240626 wikitext text/x-wiki '''De skiednis fan de Frysktalige film''' beskriuwt de ûntwikkeling fan films dêr't it [[Frysk]] de wichtichste sprektaal yn is. Lange tiid wiene Frysktalige filmproduksjes seldsum. It Frysk waard wol brûkt yn toaniel, literatuer en letter ek op radio en telefyzje, mar in Frysk filmdomein wie der net. De komst fan Fryske telefyzje en de groeiende belangstelling foar Fryske produksjes soargen derfoar dat der om 1990 hinne mear mooglikheden kamen foar profesjonele Frysktalige filmproduksjes. Mei films as ''[[De dream]]'' (1988), ''[[De Fûke]]'' (1992) en ''[[De Gouden Swipe]]'' (1996) ûntstie in nije generaasje Frysktalige spylfilms. Yn de 21e iuw hat de Frysktalige film him fierder ûntwikkele mei nije bioskoopfilms, koarte films en produksjes fan nije filmmakkers. == Begjintiid == Yn de earste helte fan de 20e iuw ûntstiene de earste filmproduksjes mei in Fryske eftergrûn. Yn de tiid fan de stille film waarden Fryske ferhalen en ûnderwerpen soms ferfilme, mar der wie noch gjin profesjonele Frysktalige filmsektor. De earste wichtige stap nei in eigen Fryske filmtradysje wie de film ''[[Kar út twa]]'' (1937). Dy film wurdt beskôge as de earste Frysktalige spylfilm. De produksje liet sjen dat it Frysk ek as filmtaal brûkt wurde koe. == Nije produksjes == Yn de jierren tachtich en njoggentich ûntstie in nije perioade fan Frysktalige spylfilms. De komst fan Fryske telefyzje joech in nije ympuls oan Frysk TV-produksjes. [[Omrop Fryslân]] waard yn 1994 in wichtige produsint en útstjoerder fan Frysktalige programma's en koarte films. De film ''[[De dream]]'' (1988), regissearre troch [[Pieter Verhoeff]], wie in wichtige histoaryske dramafilm yn it Frysk. De film fertelt oer de Hogerhuis-saak en kombinearret Fryske skiednis mei maatskiplike tema's. Yn 1992 ferskynde ''[[De Fûke]]'', regissearre troch [[Steven de Jong]] en basearre op it ferhaal fan [[Rink van der Velde]]. De film waard in grut súkses en joech de Frysktalige film nije bekendheid. Ek ''[[De Gouden Swipe]]'' (1996), basearre op de roman fan [[Abe Brouwer]], waard regissearre troch Steven de Jong en heart ta de bekende Frysktalige filmproduksjes. Yn de 21e iuw waard de Frysktalige film hieltyd profesjoneler. In wichtige film yn dat tiidrek wie ''[[Nynke (film)|Nynke]]'' (2001), regissearre troch Pieter Verhoeff. De film giet oer it libben fan skriuwster [[Nynke van Hichtum]] en politikus [[Pieter Jelles Troelstra]]. It filmbudzjet fan Nynke wie 3 miljoen euro, in rij bedrach yn dy tiid. Yn 2021 ferskynde de film ''[[Stjer]]'', in aksje-komeedzje mei yn 'e haadrol de Fryske band [[De Hûnekop]]. De film wie wikenlang yn de Fryske bioskopen te sjen. De regisseurs wienen [[Emiel Stoffers]] en [[Janko Krist]]. Yn 2026 makke regisseur Janko Krist syn twadde Frysktalige spylfilm mei de namme ''[[Lulk]]''. == List == Eksimpels fan ferneamde Frysktalige films binne: * ''[[Kar út twa]]'' (1937) — iere Frysktalige spylfilm. * ''[[De Dream]]'' (1988) — histoarysk drama fan Pieter Verhoeff. * ''[[De Fûke]]'' (1992) — drama basearre op it wurk fan Rink van der Velde. * ''[[De Gouden Swipe]]'' (1996) — ferfilming fan de roman fan Abe Brouwer. * ''[[Nynke (film)|Nynke]]'' (2001) — histoaryske dramafilm oer Nynke van Hichtum. * ''[[Stjer]]'' (2021) — Frysktalige aksjekomeedzje. * ''[[Lulk]]'' (2026) — misdiedfilm. == Fryske filmmakkers == Bekende filmmakkers dy't in rol spile hawwe yn de ûntwikkeling fan de Frysktalige film binne: * [[Pieter Verhoeff]] — regisseur fan ûnder oare ''De dream'' en ''Nynke''. * [[Steven de Jong]] — regisseur fan ''De Fûke'' en oare Fryske films. * [[Janko Krist]] — regisseur fan ''Stjer'' (tegearre mei Emiel Stoffers) en ''Lulk''. == Koarte Frysktalige films == Njonken spylfilms en dokumintêres hat de koarte film in wichtige rol spile yn de ûntwikkeling fan de Frysktalige film. [[Omrop Fryslân]] hat troch de jierren hinne ferskate koarte films produsearre en dêrmei romte jûn oan nije filmmakkers en nije foarmen fan Fryske ferhalen. In foarbyld is ''[[Skuld (koarte film)|Skuld]]'' (2014), in Frysktalige koarte film fan regisseur [[Fokke Baarssen]]. De film krige omtinken troch syn fertoaning op ferskate filmfestivals en der waard ek troch Omrop Fryslân sels omtinken oan jûn. Yn 2015 folge ''[[Jacht (koarte film)|Jacht]]'', in spannende koarte film oer in froulike húsdokter dy't mei finansjele problemen wrakselet. Yn 2021 makke skriuwer [[Nyk de Vries]] de sfearfolle koarte krystfilm ''[[Hoe komt it moarn?]]'', dy't op twadde krystdei fan dat jier troch Omrop Fryslân útstjoerd waard. In letter foarbyld is ''[[Wekker (film)|Wekker]]'' (2023), in swarte komeedzje dy't spesjaal makke waard foar Omrop Fryslân Tsjil. De film wûn yn 2023 de priis foar ''Best Art Direction'' by de [[London Director Awards]]. == Sjoch ek == * [[List fan Fryske films]] * [[Omrop Fryslân]] [[Kategory:Fryske film]] [[Kategory:Frysktalige film| ]] [[Kategory:Skiednis fan Fryslân]] [[Kategory:Filmskiednis]] lnzloghko0h9bq4ohuq2m034co1u4jj 1240628 1240626 2026-09-13T04:48:11Z Kening Aldgilles 167 /* List */ 1240628 wikitext text/x-wiki '''De skiednis fan de Frysktalige film''' beskriuwt de ûntwikkeling fan films dêr't it [[Frysk]] de wichtichste sprektaal yn is. Lange tiid wiene Frysktalige filmproduksjes seldsum. It Frysk waard wol brûkt yn toaniel, literatuer en letter ek op radio en telefyzje, mar in Frysk filmdomein wie der net. De komst fan Fryske telefyzje en de groeiende belangstelling foar Fryske produksjes soargen derfoar dat der om 1990 hinne mear mooglikheden kamen foar profesjonele Frysktalige filmproduksjes. Mei films as ''[[De dream]]'' (1988), ''[[De Fûke]]'' (1992) en ''[[De Gouden Swipe]]'' (1996) ûntstie in nije generaasje Frysktalige spylfilms. Yn de 21e iuw hat de Frysktalige film him fierder ûntwikkele mei nije bioskoopfilms, koarte films en produksjes fan nije filmmakkers. == Begjintiid == Yn de earste helte fan de 20e iuw ûntstiene de earste filmproduksjes mei in Fryske eftergrûn. Yn de tiid fan de stille film waarden Fryske ferhalen en ûnderwerpen soms ferfilme, mar der wie noch gjin profesjonele Frysktalige filmsektor. De earste wichtige stap nei in eigen Fryske filmtradysje wie de film ''[[Kar út twa]]'' (1937). Dy film wurdt beskôge as de earste Frysktalige spylfilm. De produksje liet sjen dat it Frysk ek as filmtaal brûkt wurde koe. == Nije produksjes == Yn de jierren tachtich en njoggentich ûntstie in nije perioade fan Frysktalige spylfilms. De komst fan Fryske telefyzje joech in nije ympuls oan Frysk TV-produksjes. [[Omrop Fryslân]] waard yn 1994 in wichtige produsint en útstjoerder fan Frysktalige programma's en koarte films. De film ''[[De dream]]'' (1988), regissearre troch [[Pieter Verhoeff]], wie in wichtige histoaryske dramafilm yn it Frysk. De film fertelt oer de Hogerhuis-saak en kombinearret Fryske skiednis mei maatskiplike tema's. Yn 1992 ferskynde ''[[De Fûke]]'', regissearre troch [[Steven de Jong]] en basearre op it ferhaal fan [[Rink van der Velde]]. De film waard in grut súkses en joech de Frysktalige film nije bekendheid. Ek ''[[De Gouden Swipe]]'' (1996), basearre op de roman fan [[Abe Brouwer]], waard regissearre troch Steven de Jong en heart ta de bekende Frysktalige filmproduksjes. Yn de 21e iuw waard de Frysktalige film hieltyd profesjoneler. In wichtige film yn dat tiidrek wie ''[[Nynke (film)|Nynke]]'' (2001), regissearre troch Pieter Verhoeff. De film giet oer it libben fan skriuwster [[Nynke van Hichtum]] en politikus [[Pieter Jelles Troelstra]]. It filmbudzjet fan Nynke wie 3 miljoen euro, in rij bedrach yn dy tiid. Yn 2021 ferskynde de film ''[[Stjer]]'', in aksje-komeedzje mei yn 'e haadrol de Fryske band [[De Hûnekop]]. De film wie wikenlang yn de Fryske bioskopen te sjen. De regisseurs wienen [[Emiel Stoffers]] en [[Janko Krist]]. Yn 2026 makke regisseur Janko Krist syn twadde Frysktalige spylfilm mei de namme ''[[Lulk]]''. == List == {{apart|List fan Frysktalige films}} Eksimpels fan ferneamde Frysktalige films binne: * ''[[Kar út twa]]'' (1937) — iere Frysktalige spylfilm. * ''[[De Dream]]'' (1988) — histoarysk drama fan Pieter Verhoeff. * ''[[De Fûke]]'' (1992) — drama basearre op it wurk fan Rink van der Velde. * ''[[De Gouden Swipe]]'' (1996) — ferfilming fan de roman fan Abe Brouwer. * ''[[Nynke (film)|Nynke]]'' (2001) — histoaryske dramafilm oer Nynke van Hichtum. * ''[[Stjer]]'' (2021) — Frysktalige aksjekomeedzje. * ''[[Lulk]]'' (2026) — misdiedfilm. == Fryske filmmakkers == Bekende filmmakkers dy't in rol spile hawwe yn de ûntwikkeling fan de Frysktalige film binne: * [[Pieter Verhoeff]] — regisseur fan ûnder oare ''De dream'' en ''Nynke''. * [[Steven de Jong]] — regisseur fan ''De Fûke'' en oare Fryske films. * [[Janko Krist]] — regisseur fan ''Stjer'' (tegearre mei Emiel Stoffers) en ''Lulk''. == Koarte Frysktalige films == Njonken spylfilms en dokumintêres hat de koarte film in wichtige rol spile yn de ûntwikkeling fan de Frysktalige film. [[Omrop Fryslân]] hat troch de jierren hinne ferskate koarte films produsearre en dêrmei romte jûn oan nije filmmakkers en nije foarmen fan Fryske ferhalen. In foarbyld is ''[[Skuld (koarte film)|Skuld]]'' (2014), in Frysktalige koarte film fan regisseur [[Fokke Baarssen]]. De film krige omtinken troch syn fertoaning op ferskate filmfestivals en der waard ek troch Omrop Fryslân sels omtinken oan jûn. Yn 2015 folge ''[[Jacht (koarte film)|Jacht]]'', in spannende koarte film oer in froulike húsdokter dy't mei finansjele problemen wrakselet. Yn 2021 makke skriuwer [[Nyk de Vries]] de sfearfolle koarte krystfilm ''[[Hoe komt it moarn?]]'', dy't op twadde krystdei fan dat jier troch Omrop Fryslân útstjoerd waard. In letter foarbyld is ''[[Wekker (film)|Wekker]]'' (2023), in swarte komeedzje dy't spesjaal makke waard foar Omrop Fryslân Tsjil. De film wûn yn 2023 de priis foar ''Best Art Direction'' by de [[London Director Awards]]. == Sjoch ek == * [[List fan Fryske films]] * [[Omrop Fryslân]] [[Kategory:Fryske film]] [[Kategory:Frysktalige film| ]] [[Kategory:Skiednis fan Fryslân]] [[Kategory:Filmskiednis]] onupv88sj2glqhk2wieymfq9bgwkc7b 0 193999 1240596 1240532 2026-09-12T16:18:54Z RomkeHoekstra 10582 + tekst. 1240596 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks kleaster | namme = Nesker Konvint | ôfbylding = Nes (It Hearrenfean), ruïne konvint fan Nes.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = De ruïne fan it Nesker Konvint | wapen = | lân = {{NLf}} | bestjoerlike ienheid 1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}} | bestjoerlike ienheid 2 = gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[File:Nes-Boarnsterhim vlag.svg|border|20px]] [[Nes (It Hearrenfean)|Nes]] | adres = Kleasterwei 10 | koördinaten = | denominaasje = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] | tsjerkeprovinsje = | bisdom = | aartsbisdom = | oarder = [[Dútske Oarder]] | kongregaasje = | oprjochting = ±[[1243]] | oprjochter = | opheffing = [[1580]] | weriepening = | patroanhillige = | wijd oan = | status = ôfbrutsen | hjoeddeiske funksje = | arsjitekt = | yngenieur = | boujier = ±[[1243]] | sloopjier = koart nei [[1580]]<br>restanten letter | boustyl = | hichte = | monumintale status = | monumintnûmer = | oare gegevens = | webside = | mapname = It Hearrenfean (gemeente) | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 03 | lat_sec = 13.2 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 51 | lon_sec = 14.3 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} It '''Nesker Konvint''' of it '''Konvint fan Nes''' wie in kleaster en [[kommanderij]] fan 'e [[Dútske Oarder]] yn [[Nes (It Hearrenfean)|Nes]] yn 'e hjoeddeiske gemeente [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]. == Skiednis == De Kommanderij stie op in [[terp]] by de [[Boarn]] en ûntstie foar 1242, mar in krekt stiftingsjier is net bekend. Lokale boarnen neame 1228 as stiftingsjier, wylst de earste wisse skriftlike gegevens út 1243 datearje. De Ridderlike Dútske Oarder Balije fan Utert skriuwt dat it konvint foar 1242 ta stân kaam. De kommanderij ûntstie nei alle gedachten yn in gebiet dêr't al in [[parochytsjerke]] wie. Dizze tsjerke waard opnommen yn 'e organisaasje fan 'e Dútske Oarder. De fêstiging fan 'e oarder yn Nes wurdt yn ferbân brocht mei Fryske [[krúsfarders]] en harren kontakten mei de Dútske Oarder. De oarder hie njonken har religieuze funksje ek in fersoargings- en hospitaalfunksje.<ref>[https://rdo.nl/nl/commanderijen/ RDO Balije fan Utert/Kommanderijen: ''De commanderij van Nes''.]</ref> == De kommanderij == It Nesker Konvint wie gjin kleaster yn 'e wenstige betsjutting fan in sletten mienskip fan muontsen, mar in kommanderij fan 'e Dútske Oarder. De mienskip bestie út prysters en lekebruorren. Dêrnjonken wiene der ynearsten ek froulike religieuzen. Dy groep waard letter in aparte mienskip by [[Lúnbert]] en harren kleaster stie dêr bekend as Stientsjerk of Mariënbosch. Ta de kommanderij fan Nes hearden ek dochterfêstigingen. Ut it besit fan 'e grutte parochy fan [[Aldeboarn]], dy't yn 1243 troch de [[Prinsbisdom Utert|biskop fan Utert]] oan 'e Dútske Oarder skonken wie, waard letter grûn ôfstien foar it frouljuskonvint Katryp, dat letter bekend waard as Stientsjerk, en foar de kommanderij fan [[Aldskoat]]. Katryp lei súdeastlik fan Nes yn it fean by Lúnbert en foarme in ûnderkonvint fan Nes. Oan 'e skinking fan 'e biskop oan 'e Dútske Oarder wie boppedat alle jierren in finansjele fergoeding ferbûn.<ref>[https://bmgn-lchr.nl/article/view/URN%3ANBN%3ANL%3AUI%3A10-1-104353/2213 J.A. Mol, ''De Friese huizen van de Duitse orde. Nes, Steenkerk en Schoten en hun plaats in het middeleeuwse Friese kloosterlandschap'']</ref> [[Ofbyld:Kathûs.jpg|thumb|left|It Kathûs.]] Mei't it konvint ek in soad lân en pleatsen yn 'e omkriten fan Nes besiet hie it ek in wichtige ekonomyske funksje. Ien fan 'e pleatsen dy't it konvint besiet wie It Kathûs by Nes. It grûnbesit soarge dat de kommanderij ek bûten it eigen terrein in sichtbere oanwêzigens hie.<ref>[https://akkrum.net/over-nes Akkrum.net]</ref><ref>[https://www.itfryskegea.nl/projecten/kathus/ It Fryske Gea.]</ref> De kommanderij fan Nes foarme yn 'e [[Midsiuwen]] in wichtich sintrum fan 'e Dútske Oarder yn Súdeast-Fryslân. Ien fan 'e taken wie it oplieden en leverjen fan prysters foar tsjerken út 'e omkriten. De kommanderij makke diel út fan in grutter netwurk fan besittings en religieuze ynstellings fan 'e Dútske Oarder yn Fryslân. Fanút Nes stiene ek oare religieuze ynstellings yn relaasje ta de Dútske Oarder. == Reformaasje == Yn 1580 keas Fryslân de kant fan 'e opstannige gewesten tsjin [[Filips II fan Spanje|kening Filips II]]. Mei de ynfiering fan it [[kalvinisme]] yn Fryslân waarden de [[katolike]] ynstellings opheft en konfiskearre troch de oerheid. Sa kaam der yn 1580 ek in ein oan 'e kommanderij fan Nes. Wylst de kommanderij fan Nes as konfiskearre goed yn hannen bleau fan 'e [[Steaten fan Fryslân]], waard yn 1602 it Sint-Nikolaaskonvint yn Skoaten mei syn besit oan 'e Dútske Oarder weromjûn.<ref>[https://hetutrechtsarchief.nl/onderzoek/resultaten/archieven?mivast=39&mizig=210&miadt=39&miview=inv2&milang=nl&micode=RDO-OA#inv3t2 Utertsk Argyf.]</ref> [[Ofbyld:20140530 Klokkenstoel kerkhof Nes (Akkrum) Fr NL (2).jpg|thumb|left|De klokkestoel fan Nes.]] == Ferfal en argeologyske oerbliuwsels == Nei't de gebouwen fan 'e kommanderij en de byhearrende tsjerke harren funksje ferlearen, ferfoelen se yn ruïnes. Yn 'e rin fan 'e 18e iuw waarden se foar it grutste part oprêden. Fan 'e eardere kleastergebouwen bleau de tsjerke it langst bestean, mar lang om let rekke dy ek yn ferfal. De lêste resten fan 'e tsjerke waarden yn 'e 17e iuw ôfbrutsen en allinnich it tsjerkhôf bleau. Dêr stiet hjoed-de-dei in klokkestoel. Ut de tiid fan it konvint leit dêr noch in byldhoude grêfstien út 'e earste helte fan 'e 16e iuw. Op it begraafplak binne ek resten fan grêfstiennen fan persoanen, dy't mei it konvint ferbûn wiene, oantroffen. Neffens de Ridderlike Dútske Oarder Balije fan Utert docht in fragmint fan in grêfstien fan Reiner fan der Elburg, dy't yn 1547 ferstoar, noch tinken oan 'e Dútske Oarder. Ek lokale histoaryske boarnen fermelde dat by wurksumheden oan 'e klokkestoel yn 1907 fragminten fan in âlde kommandeursgrêfstien fûn waarden. == Wapen fan Nes == Yn it wapen en de flagge fan Nes binne noch spoaren fan 'e skiednis fan it doarp en it eardere kleaster fan 'e Dútske Oarder werom te finen. It swarte krús is ûntliend oan it wapen fan 'e Dútske Oarder en de pompeblêden ferwize der nei dat it Nesker Konvint in Fryske fêstiging wie. == Ofbylden == {| style="float: left; margin-right: 15px; border: none; background: transparent;" | [[Ofbyld:Akte door Sifried, bisschop van Keulen,.jpg|thumb|center|200px|Akte oerdracht patronaatsrjocht fan 'e by Aldeboarn lizzende kapel fan Lyedingaberde (Lúnbert), 13 juny 1281.]] | [[Ofbyld:Wierookvat en pijpenhouder Antiek Wierookvat van brons, afkomstig uit het klooster te Nes (titel op object), RP-P-1905-5414.jpg|thumb|center|200px|Brûnzen wijreekfet út it kleaster fan Nes, ôfbylde op in litografy út 1872.]] | [[Ofbyld:Nes (Heerenveen) wapen.svg|thumb|center|200px|Wapen fan Nes.]] |} <br style="clear:both;" /> {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat|Arremon brunneinucha|Kastanjekrúngoars}} }} [[Kategory:Kleaster yn Fryslân]] [[Kategory:Nes (It Hearrenfean)]] [[Kategory:Earder bouwurk yn It Hearrenfean (gemeente)]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn de 13e iuw]] [[Kategory:Organisaasje opheft yn 1580]] [[Kategory:Bouwurk út de 13e iuw]] [[Kategory:Bouwurk sloopt yn de 16e iuw]] 52dodb4s809k9m40hf8dmsgg0raquls 1240598 1240596 2026-09-12T16:36:02Z RomkeHoekstra 10582 1240598 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks kleaster | namme = Nesker Konvint | ôfbylding = Nes (It Hearrenfean), ruïne konvint fan Nes.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = De ruïne fan it Nesker Konvint | wapen = | lân = {{NLf}} | bestjoerlike ienheid 1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}} | bestjoerlike ienheid 2 = gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Heerenveen flag.svg|border|20px]] [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[File:Nes-Boarnsterhim vlag.svg|border|20px]] [[Nes (It Hearrenfean)|Nes]] | adres = Kleasterwei 10 | koördinaten = | denominaasje = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] | tsjerkeprovinsje = | bisdom = | aartsbisdom = | oarder = [[Dútske Oarder]] | kongregaasje = | oprjochting = ±[[1243]] | oprjochter = | opheffing = [[1580]] | weriepening = | patroanhillige = | wijd oan = | status = ôfbrutsen | hjoeddeiske funksje = | arsjitekt = | yngenieur = | boujier = ±[[1243]] | sloopjier = koart nei [[1580]]<br>restanten letter | boustyl = | hichte = | monumintale status = | monumintnûmer = | oare gegevens = | webside = | mapname = It Hearrenfean (gemeente) | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 03 | lat_sec = 13.2 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 51 | lon_sec = 14.3 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = }} It '''Nesker Konvint''' of it '''Konvint fan Nes''' wie in kleaster en [[kommanderij]] fan 'e [[Dútske Oarder]] yn [[Nes (It Hearrenfean)|Nes]] yn 'e hjoeddeiske gemeente [[It Hearrenfean (gemeente)|It Hearrenfean]]. == Skiednis == De Kommanderij stie op in [[terp]] by de [[Boarn]] en ûntstie foar 1242, mar in krekt stiftingsjier is net bekend. Lokale boarnen neame 1228 as stiftingsjier, wylst de earste wisse skriftlike gegevens út 1243 datearje. De Ridderlike Dútske Oarder Balije fan Utert skriuwt dat it konvint foar 1242 ta stân kaam. De kommanderij ûntstie nei alle gedachten yn in gebiet dêr't al in [[parochytsjerke]] wie. Dizze tsjerke waard opnommen yn 'e organisaasje fan 'e Dútske Oarder. De fêstiging fan 'e oarder yn Nes wurdt yn ferbân brocht mei Fryske [[krúsfarders]] en harren kontakten mei de Dútske Oarder. De oarder hie njonken har religieuze funksje ek in fersoargings- en hospitaalfunksje.<ref>[https://rdo.nl/nl/commanderijen/ RDO Balije fan Utert/Kommanderijen: ''De commanderij van Nes''.]</ref> == De kommanderij == It Nesker Konvint wie gjin kleaster yn 'e wenstige betsjutting fan in sletten mienskip fan muontsen, mar in kommanderij fan 'e Dútske Oarder. De mienskip bestie út prysters en lekebruorren. Dêrnjonken wiene der ynearsten ek froulike religieuzen. Dy groep waard letter in aparte mienskip by [[Lúnbert]] en harren kleaster stie dêr bekend as Stientsjerk of Mariënbosch. Ta de kommanderij fan Nes hearden ek dochterfêstigingen. Ut it besit fan 'e grutte parochy fan [[Aldeboarn]], dy't yn 1243 troch de [[Prinsbisdom Utert|biskop fan Utert]] oan 'e Dútske Oarder skonken wie, waard letter grûn ôfstien foar it frouljuskonvint Katryp, dat letter bekend waard as Stientsjerk, en foar de kommanderij fan [[Aldskoat]]. Katryp lei súdeastlik fan Nes yn it fean by Lúnbert en foarme in ûnderkonvint fan Nes. Oan 'e skinking fan 'e biskop oan 'e Dútske Oarder wie boppedat alle jierren in finansjele fergoeding ferbûn.<ref>[https://bmgn-lchr.nl/article/view/URN%3ANBN%3ANL%3AUI%3A10-1-104353/2213 J.A. Mol, ''De Friese huizen van de Duitse orde. Nes, Steenkerk en Schoten en hun plaats in het middeleeuwse Friese kloosterlandschap'']</ref> [[Ofbyld:Kathûs.jpg|thumb|left|It Kathûs.]] Mei't it konvint ek in soad lân en pleatsen yn 'e omkriten fan Nes besiet hie it ek in wichtige ekonomyske funksje. Ien fan 'e pleatsen dy't it konvint besiet wie It Kathûs by Nes. It grûnbesit soarge dat de kommanderij ek bûten it eigen terrein in sichtbere oanwêzigens hie.<ref>[https://akkrum.net/over-nes Akkrum.net]</ref><ref>[https://www.itfryskegea.nl/projecten/kathus/ It Fryske Gea.]</ref> De kommanderij fan Nes foarme yn 'e [[Midsiuwen]] in wichtich sintrum fan 'e Dútske Oarder yn Súdeast-Fryslân. Ien fan 'e taken wie it oplieden en leverjen fan prysters foar tsjerken út 'e omkriten. De kommanderij makke diel út fan in grutter netwurk fan besittings en religieuze ynstellings fan 'e Dútske Oarder yn Fryslân. Fanút Nes stiene ek oare religieuze ynstellings yn relaasje ta de Dútske Oarder. == Reformaasje == Yn 1580 keas Fryslân de kant fan 'e opstannige gewesten tsjin [[Filips II fan Spanje|kening Filips II]]. Mei de ynfiering fan it [[kalvinisme]] yn Fryslân waarden de [[katolike]] ynstellings opheft en konfiskearre troch de oerheid. Sa kaam der yn 1580 ek in ein oan 'e kommanderij fan Nes. Wylst de kommanderij fan Nes as konfiskearre goed yn hannen bleau fan 'e [[Steaten fan Fryslân]], waard yn 1602 it Sint-Nikolaaskonvint yn Skoaten mei syn besit oan 'e Dútske Oarder weromjûn.<ref>[https://hetutrechtsarchief.nl/onderzoek/resultaten/archieven?mivast=39&mizig=210&miadt=39&miview=inv2&milang=nl&micode=RDO-OA#inv3t2 Utertsk Argyf.]</ref> [[Ofbyld:20140530 Klokkenstoel kerkhof Nes (Akkrum) Fr NL (2).jpg|thumb|left|De klokkestoel fan Nes.]] == Ferfal en argeologyske oerbliuwsels == Nei't de gebouwen fan 'e kommanderij en de byhearrende tsjerke harren funksje ferlearen, ferfoelen se yn ruïnes. Yn 'e rin fan 'e 18e iuw waarden se foar it grutste part oprêden. Fan 'e eardere kleastergebouwen bleau de tsjerke it langst bestean, mar lang om let rekke dy ek yn ferfal. De lêste resten fan 'e tsjerke waarden yn 'e 17e iuw ôfbrutsen en allinnich it tsjerkhôf bleau. Dêr stiet hjoed-de-dei in klokkestoel. Ut de tiid fan it konvint leit dêr noch in byldhoude grêfstien út 'e earste helte fan 'e 16e iuw. Op it begraafplak binne ek resten fan grêfstiennen fan persoanen, dy't mei it konvint ferbûn wiene, oantroffen. Neffens de Ridderlike Dútske Oarder Balije fan Utert docht in fragmint fan in grêfstien fan Reiner fan der Elburg, dy't yn 1547 ferstoar, noch tinken oan 'e Dútske Oarder. Ek lokale histoaryske boarnen fermelde dat by wurksumheden oan 'e klokkestoel yn 1907 fragminten fan in âlde kommandeursgrêfstien fûn waarden. == Wapen fan Nes == Yn it wapen en de flagge fan Nes binne noch spoaren fan 'e skiednis fan it doarp en it eardere kleaster fan 'e Dútske Oarder werom te finen. It swarte krús is ûntliend oan it wapen fan 'e Dútske Oarder en de pompeblêden ferwize der nei dat it Nesker Konvint in Fryske fêstiging wie. == Ofbylden == {| style="float: left; margin-right: 15px; border: none; background: transparent;" | [[Ofbyld:Akte door Sifried, bisschop van Keulen,.jpg|thumb|center|200px|Akte oerdracht patronaatsrjocht fan 'e by Aldeboarn lizzende kapel fan Lyedingaberde (Lúnbert), 13 juny 1281.]] | [[Ofbyld:Wierookvat en pijpenhouder Antiek Wierookvat van brons, afkomstig uit het klooster te Nes (titel op object), RP-P-1905-5414.jpg|thumb|center|200px|Brûnzen wijreekfet út it kleaster fan Nes, ôfbylde op in litografy út 1872.]] | [[Ofbyld:Nes (Heerenveen) wapen.svg|thumb|center|200px|Wapen fan Nes.]] |} <br style="clear:both;" /> {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} [[Kategory:Kleaster yn Fryslân]] [[Kategory:Nes (It Hearrenfean)]] [[Kategory:Earder bouwurk yn It Hearrenfean (gemeente)]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn de 13e iuw]] [[Kategory:Organisaasje opheft yn 1580]] [[Kategory:Bouwurk út de 13e iuw]] [[Kategory:Bouwurk sloopt yn de 16e iuw]] hyvr9j10gymhwpgbm70ixgrmk3r1b4k 1 194020 1240597 1240533 2026-09-12T16:34:27Z RomkeHoekstra 10582 1240597 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Goeie. Kinne jo hjirre, as ús kleastersaakkundige, miskien ris nei sjen, Romke, as jo der tiid foar hawwe? It hat gjin haast. It wie in nuver stobke mei in heal ynfolde ynfoboks. Ik haw de ynfoboks oerdien en de kategoryen tafoege. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 11 sep 2026, 23.33 (CEST) :{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} Op it mêd fan Fryske kleasters wit ik likemin wat as jo, mar ik ha der tekst by set. Komt by de Ned. side wei, mar ha hjir en dêr wol wat oanpast want it binne allegear wjerhellings dêre. Ek koe ik net yn 'e boarnen in befêstiging fine dat Wolde yn West-Stellingwerf in konvint fan Nes wie (mar miskien ha ik dat ek oer de holle sjoen), dus dat ha ik net meinommen. Ik ha der hjoed ek eefkes hinne west te sjen. Ik hie der alris west, mar ik wie wol nijsgjirrich nei de pleats It Kathûs. De pleats is spitigernôch slim ferwaarloazge en der wennet ek gjin harses.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 sep 2026, 18.34 (CEST) if2vevo42l5vwysbvxqh1zqfhzl9flb 1240605 1240597 2026-09-12T19:14:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* */ Antwurd 1240605 wikitext text/x-wiki {{Ping|RomkeHoekstra}} Goeie. Kinne jo hjirre, as ús kleastersaakkundige, miskien ris nei sjen, Romke, as jo der tiid foar hawwe? It hat gjin haast. It wie in nuver stobke mei in heal ynfolde ynfoboks. Ik haw de ynfoboks oerdien en de kategoryen tafoege. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 11 sep 2026, 23.33 (CEST) :{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} Op it mêd fan Fryske kleasters wit ik likemin wat as jo, mar ik ha der tekst by set. Komt by de Ned. side wei, mar ha hjir en dêr wol wat oanpast want it binne allegear wjerhellings dêre. Ek koe ik net yn 'e boarnen in befêstiging fine dat Wolde yn West-Stellingwerf in konvint fan Nes wie (mar miskien ha ik dat ek oer de holle sjoen), dus dat ha ik net meinommen. Ik ha der hjoed ek eefkes hinne west te sjen. Ik hie der alris west, mar ik wie wol nijsgjirrich nei de pleats It Kathûs. De pleats is spitigernôch slim ferwaarloazge en der wennet ek gjin harses.--[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 sep 2026, 18.34 (CEST) ::{{Ping|RomkeHoekstra}} No, tige tank foar alle muoite. Ik fyn dat it in hartstikkene moai artikel wurden is. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 12 sep 2026, 21.14 (CEST) sydyqeqggjunpc10y0h6jnd23vc5ys0 6 194034 1240595 2026-09-12T15:50:50Z RomkeHoekstra 10582 It Kathûs by Nes 1240595 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It Kathûs by Nes == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} pgr3k2m2sxhpwo6xv4xg18s0ru30x5w 0 194035 1240599 2026-09-12T17:44:28Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = gielsnaffelstrûkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Arremon taciturnus axillaris 345458669.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') |Skaai = [[strûkgoarzen]] (''Arremon'') |Wittenskiplike namme = Arremon axillaris |Beskriuwer, jier= Philip Lutl..." 1240599 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = gielsnaffelstrûkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Arremon taciturnus axillaris 345458669.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') |Skaai = [[strûkgoarzen]] (''Arremon'') |Wittenskiplike namme = Arremon axillaris |Beskriuwer, jier= [[Philip Lutley Sclater|Sclater, P.L.]], 1854 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''gielsnaffelstrûkgoars''' (''Arremon axillaris'') is in fûgelsoarte út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[Amerikaanske goarzen]] (''Passerellidae''). De fûgel komt foar yn it noardeasten fan [[Kolombia]] en it westen fan [[Fenezuëla]]. Syn natuerlike leefgebiet bestiet út subtropyske of tropyske fochtige leechlânbosken. Foarhinne waard de gielsnaffelstrûkgoars ta deselde soarte rekkene as de [[boarstbânstrûkgoars]] (''Arremon taciturnus''). == Beskriuwing == De gielsnaffelstrûkgoars is sawat 15 sm lang en weaget 22–32 gram. It mantsje hat in swarte kop mei in smelle wite wynbraustreek en in grize streek oer it midden fan 'e krún. De kiel is wyt. De wjukdekfearren binne gielich-grien en de rest fan 'e boppedielen is grienich-oliifkleurich. De ûnderkant is wyt, útsein de twa dielen fan 'e swarte boarstbân, dy't yn 'e midden ûnderbrutsen is. De snaffel is twakleurich mei in swarte boppesnaffel en in giele ûndersnaffel. It wyfke liket op it mantsje, de ûnderkant is lykwols mear rjemmewyt en hja hat oer it algemien wat minder heldere kleuren. De gielsnaffelstrûkgoars ferskilt fan 'e boarstbânstrûkgoars troch in giele ûndersnaffel en gruttere giele skouderplakken. == Fersprieding en leefgebiet == De soarte komt foar yn Kolombia oan 'e eastkant fan 'e [[Andes]] en nei it noarden ta oant westlik Fenezuëla. De fûgel libbet yn it tichte leechhout fan fochtige leechlânbosken. == Taksonomy == De gielsnaffelstrûkgoars waard yn 1854 formeel beskreaun troch de Ingelske [[soölooch]] Philip Sclater ûnder de hjoeddeiske binominale namme ''Arremon axillaris''. Hy joech as fynplak "Nova Grenada" op, de eardere Republyk Nij-Grenada, dy't benammen bestie út it hjoeddeiske [[Kolombia]] en [[Panama]]. De soartnamme ''axillaris'' is [[Latyn]] foar "fan 'e oksel". De gielsnaffelstrûkgoars waard earder behannele as in ûndersoarte fan 'e boarstbânstrûkgoars (''Arremon taciturnus''). No wurdt er as in aparte soarte beskôge op basis fan in [[Fylogeny|fylogenetyske]] stúdzje dy't yn 2022 publisearre waard, njonken de ferskillen yn snaffelkleur en lûd. == Status == Oannommen wurdt dat de populaasjes fan 'e soarte stadichoan tebekrinne, mar de [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige op 'e [[Reade List]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-mandibled-sparrow-arremon-axillaris BirdLife, 12 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/pecspa2 eBird, 12 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pecspa2/cur/introduction Birds of the World, 12 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Arremon axillaris|Gielsnaffelstrûkgoars}} }} {{DEFAULTSORT:Gielsnaffelstrukgoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strûkgoars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] swkgbiil1xsx9aquzcgbyhjw4217kbr 1240609 1240599 2026-09-12T19:32:52Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1240609 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = gielsnaffelstrûkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Arremon taciturnus axillaris 345458669.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') |Skaai = [[strûkgoarzen]] (''Arremon'') |Wittenskiplike namme = Arremon axillaris |Beskriuwer, jier= [[Philip Lutley Sclater|Sclater, P.L.]], 1854 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''gielsnaffelstrûkgoars''' (''Arremon axillaris'') is in fûgelsoarte út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae''). De fûgel komt foar yn it noardeasten fan [[Kolombia]] en it westen fan [[Fenezuëla]]. Syn natuerlike leefgebiet bestiet út subtropyske of tropyske fochtige leechlânbosken. Foarhinne waard de gielsnaffelstrûkgoars ta deselde soarte rekkene as de [[boarstbânstrûkgoars]] (''Arremon taciturnus''). == Beskriuwing == De gielsnaffelstrûkgoars is sawat 15 sm lang en weaget 22–32 gram. It mantsje hat in swarte kop mei in smelle wite wynbraustreek en in grize streek oer it midden fan 'e krún. De kiel is wyt. De wjukdekfearren binne gielich-grien en de rest fan 'e boppedielen is grienich-oliifkleurich. De ûnderkant is wyt, útsein de twa dielen fan 'e swarte boarstbân, dy't yn 'e midden ûnderbrutsen is. De snaffel is twakleurich mei in swarte boppesnaffel en in giele ûndersnaffel. It wyfke liket op it mantsje, de ûnderkant is lykwols mear rjemmewyt en hja hat oer it algemien wat minder heldere kleuren. De gielsnaffelstrûkgoars ferskilt fan 'e boarstbânstrûkgoars troch in giele ûndersnaffel en gruttere giele skouderplakken. == Fersprieding en leefgebiet == De soarte komt foar yn Kolombia oan 'e eastkant fan 'e [[Andes]] en nei it noarden ta oant westlik Fenezuëla. De fûgel libbet yn it tichte leechhout fan fochtige leechlânbosken. == Taksonomy == De gielsnaffelstrûkgoars waard yn 1854 formeel beskreaun troch de Ingelske [[soölooch]] Philip Sclater ûnder de hjoeddeiske binominale namme ''Arremon axillaris''. Hy joech as fynplak "Nova Grenada" op, de eardere Republyk Nij-Grenada, dy't benammen bestie út it hjoeddeiske [[Kolombia]] en [[Panama]]. De soartnamme ''axillaris'' is [[Latyn]] foar "fan 'e oksel". De gielsnaffelstrûkgoars waard earder behannele as in ûndersoarte fan 'e boarstbânstrûkgoars (''Arremon taciturnus''). No wurdt er as in aparte soarte beskôge op basis fan in [[Fylogeny|fylogenetyske]] stúdzje dy't yn 2022 publisearre waard, njonken de ferskillen yn snaffelkleur en lûd. == Status == Oannommen wurdt dat de populaasjes fan 'e soarte stadichoan tebekrinne, mar de [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige op 'e [[Reade List]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-mandibled-sparrow-arremon-axillaris BirdLife, 12 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/pecspa2 eBird, 12 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pecspa2/cur/introduction Birds of the World, 12 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Arremon axillaris|Gielsnaffelstrûkgoars}} }} {{DEFAULTSORT:Gielsnaffelstrukgoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strûkgoars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] r6xntbub1rsrhwchqb5nsk07c0bpnge 0 194036 1240600 2026-09-12T17:44:49Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Gielsnaffelstrûkgoars]] 1240600 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gielsnaffelstrûkgoars]] hxih51n5a4izyuo597z8yqwrf7co3sr 0 194037 1240601 2026-09-12T18:16:24Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = boarstbânstrûkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Arremon taciturnus Pectoral Sparrow (male); Rio Formoso, Pernambuco, Brazil.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') |Skaai = [[strûkgoarzen]] (''Arremon'') |Wittenskiplike namme = Arremon tacitur..." 1240601 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = boarstbânstrûkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Arremon taciturnus Pectoral Sparrow (male); Rio Formoso, Pernambuco, Brazil.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') |Skaai = [[strûkgoarzen]] (''Arremon'') |Wittenskiplike namme = Arremon taciturnus |Beskriuwer, jier= [[Johann Hermann|Hermann]], 1783 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= [[Ofbyld:Arremon taciturnus map.svg|250px]] }} De '''boarstbânstrûkgoars''' (''Arremon taciturnus'') is in [[fûgel]] yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[Amerikaanske goarzen]] yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]]. == Skaaimerken == De boarstbânstrûkgoars is fûgel mei in goed werkenbere tekening. De boppegkant is felgrien, de kop is swart mei wite streken boppe it each en oer it midden fan 'e krún. Hy hat in kontrastearjende wite kiel. It mantsje is ljochtgriis oan 'e ûnderkant mei swarte plakken op de boarstsiden dy't gauris in folsleine boarstbân foarmje. It wyfke liket op it mantsje, mar de ûnderkant hat in bêzje-eftige kleur sûnder swarte tekening. Sawol de sang as de rop binne hiel helder. == Fersprieding en systematyk == De boarstbânstrûkgoars wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Arremon taciturnus taciturnus'' – komt foar fan eastlik [[Kolombia]] oant súdlik [[Fenezuëla]], [[Guyana]] en it [[Amazône]]gebiet yn [[Brazylje]]; * ''Arremon taciturnus nigrirostris'' – komt foar fan tropysk súdeastlik [[Perû]] oant noardlik [[Bolivia]] en noardwestlik [[Argentynje]]. De [[gielsnaffelstrûkgoars]] waard earder kategorisearre as ûndersoarte fan 'e boarstbânstrûkgoars. == Sibskip == Earder waarden de Amerikaanske goarzen yndield by de famylje fan 'e [[goarzen]] (''Emberizidae''), dêr't de Jeraziatyske en Afrikaanske soarten ta hearre ta hearre. Ut ferskate genetyske ûndersiken die lykwols bliken dat se in aparte groep foarmje dy't nei alle gedachten nauwer besibbe is oan 'e [[Amerikaanske sjongers]] (''Parulidae''), [[troepialen]] (''Icteridae'') en ferskate famyljes mei mar in lyts tal [[Endemisme|endemyske]] soarten yn it [[Karibysk gebiet]]. == Hâlden en dragen == De boarstbânstrûkgoars komt foar yn it tichte leechhout fan reinwâlden. Hy libbet foaral yn gebieten mei tichtere ûnderbeplanting fan heechwoeksen reinwâld, oan streamende wetters, yn ravinen en yn iepen plakken dy't ûnstiene troch omfallen beammen. De soart wurdt faak by omdoarmjende kloften fan mingde strûkgoarzen waarnommen en kin dan dreech te ûnderskieden wêze as er behindich oer de grûn skarrelet. == Status == De [[IUCN]] kategorisearret de soart as net bedrige (''Least Concern'', LC). Der wurdt tocht dat de oantallen fan 'e soarte tebekrinne. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-mandibled-sparrow-arremon-axillaris BirdLife, 12 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/pecspa2 eBird, 12 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pecspa3/cur/introduction Birds of the World, 12 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Arremon taciturnus|Boarstbânstrûkgoars}} }} {{DEFAULTSORT:Boarstbanstrukgoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strûkgoars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] 0r47097ju17yjis2xglkv3bbc8nt6mz 1240610 1240601 2026-09-12T19:33:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1240610 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = boarstbânstrûkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Arremon taciturnus Pectoral Sparrow (male); Rio Formoso, Pernambuco, Brazil.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') |Skaai = [[strûkgoarzen]] (''Arremon'') |Wittenskiplike namme = Arremon taciturnus |Beskriuwer, jier= [[Johann Hermann|Hermann]], 1783 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= [[Ofbyld:Arremon taciturnus map.svg|250px]] }} De '''boarstbânstrûkgoars''' (''Arremon taciturnus'') is in [[fûgel]] yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[Amerikaanske goarsfûgels]] yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]]. == Skaaimerken == De boarstbânstrûkgoars is fûgel mei in goed werkenbere tekening. De boppegkant is felgrien, de kop is swart mei wite streken boppe it each en oer it midden fan 'e krún. Hy hat in kontrastearjende wite kiel. It mantsje is ljochtgriis oan 'e ûnderkant mei swarte plakken op de boarstsiden dy't gauris in folsleine boarstbân foarmje. It wyfke liket op it mantsje, mar de ûnderkant hat in bêzje-eftige kleur sûnder swarte tekening. Sawol de sang as de rop binne hiel helder. == Fersprieding en systematyk == De boarstbânstrûkgoars wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Arremon taciturnus taciturnus'' – komt foar fan eastlik [[Kolombia]] oant súdlik [[Fenezuëla]], [[Guyana]] en it [[Amazône]]gebiet yn [[Brazylje]]; * ''Arremon taciturnus nigrirostris'' – komt foar fan tropysk súdeastlik [[Perû]] oant noardlik [[Bolivia]] en noardwestlik [[Argentynje]]. De [[gielsnaffelstrûkgoars]] waard earder kategorisearre as ûndersoarte fan 'e boarstbânstrûkgoars. == Sibskip == Earder waarden de Amerikaanske goarzen yndield by de famylje fan 'e [[goarzen]] (''Emberizidae''), dêr't de Jeraziatyske en Afrikaanske soarten ta hearre ta hearre. Ut ferskate genetyske ûndersiken die lykwols bliken dat se in aparte groep foarmje dy't nei alle gedachten nauwer besibbe is oan 'e [[Amerikaanske sjongers]] (''Parulidae''), [[troepialen]] (''Icteridae'') en ferskate famyljes mei mar in lyts tal [[Endemisme|endemyske]] soarten yn it [[Karibysk gebiet]]. == Hâlden en dragen == De boarstbânstrûkgoars komt foar yn it tichte leechhout fan reinwâlden. Hy libbet foaral yn gebieten mei tichtere ûnderbeplanting fan heechwoeksen reinwâld, oan streamende wetters, yn ravinen en yn iepen plakken dy't ûnstiene troch omfallen beammen. De soart wurdt faak by omdoarmjende kloften fan mingde strûkgoarzen waarnommen en kin dan dreech te ûnderskieden wêze as er behindich oer de grûn skarrelet. == Status == De [[IUCN]] kategorisearret de soart as net bedrige (''Least Concern'', LC). Der wurdt tocht dat de oantallen fan 'e soarte tebekrinne. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-mandibled-sparrow-arremon-axillaris BirdLife, 12 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/pecspa2 eBird, 12 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pecspa3/cur/introduction Birds of the World, 12 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Arremon taciturnus|Boarstbânstrûkgoars}} }} {{DEFAULTSORT:Boarstbanstrukgoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strûkgoars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] e0oqzio05brt2xze3l3wezzjrksofoz 0 194038 1240602 2026-09-12T18:16:49Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Boarstbânstrûkgoars]] 1240602 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Boarstbânstrûkgoars]] 7vb9dykwims2xfzy32nfigsthg5aqv4 0 194039 1240603 2026-09-12T18:49:20Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = swartkrúnstrûkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-capped Sparrow - South Ecuador S4E9265 (23309731381).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Arremon abeillei - Black-capped Sparrow XC242117.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') |Skaai = [[strûkgoarzen]] (..." 1240603 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swartkrúnstrûkgoars |Ofbyld = [[Ofbyld:Black-capped Sparrow - South Ecuador S4E9265 (23309731381).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Arremon abeillei - Black-capped Sparrow XC242117.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') |Skaai = [[strûkgoarzen]] (''Arremon'') |Wittenskiplike namme = Arremon abeillei |Beskriuwer, jier= [[René Lesson|Lesson]], 1844 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Arremon abeillei map.svg|250px]] }} De '''swartkrúnstrûkgoars''' (''Arremon abeillei'') is in [[fûgel]] yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[Amerikaanske goarsfûgels]] (''Passerellidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). == Skaaimerken == De swartkrúnstrûkgoars is in fûgel mei swart boppe it each en op 'e krún, dat skieden wurdt troch in wite wynbraustreek dy't nei efteren ta trochrint. De rêch is griis. == Fersprieding en systematyk == De swartkrúnstrûkgoars komt foar yn drûge strûkbosken fan [[Ekwador]] ([[Manabí]]) oant noardwestlik [[Perû]] ([[Cajamarca (regio)|Cajamarca]]). De nau besibbe [[Marañónstrûkgoars]] (''Arremon nigriceps'') waard earder as in [[ûndersoarte]] fan 'e swartkrúnstrûkgoars beskôge, mar wurdt sûnt 2016 troch [[BirdLife International]] en de [[IUCN]] as aparte soarte beskôge en sûnt 2024 ek troch de [[Ynternasjonale Uny fan Ornitologen#Ynternasjonaal Ornitologysk Kongres|IOC]]. == Sibskip == Earder waarden de Amerikaanske goarzen yndield by de famylje fan 'e [[goarzen]] (''Emberizidae''), dêr't de Jeraziatyske en Afrikaanske soarten ta hearre. Ut ferskate genetyske ûndersiken die lykwols bliken dat se in aparte groep foarmje dy't nei alle gedachten nauwer besibbe is oan 'e [[Amerikaanske sjongers]] (''Parulidae''), [[troepialen]] (''Icteridae'') en ferskate famyljes mei mar in lyts tal [[Endemisme|endemyske]] soarten yn it [[Karibysk gebiet]]. == Status == De IUCN kategorisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'', LC). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-capped-sparrow-arremon-abeillei BirdLife, 12 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/bkcspa1 eBird, 12 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bkcspa1/cur/introduction Birds of the World, 12 septimber 2026.] <references/> ---- {{Commonscat|Arremon abeillei|Swartkrúnstrûkgoars}} }} {{DEFAULTSORT:Swartkrunstrukgoars}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Strûkgoars]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] a9l7bdyyk3gb663u95n18gqzu7szel3 0 194040 1240604 2026-09-12T18:49:41Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Swartkrúnstrûkgoars]] 1240604 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Swartkrúnstrûkgoars]] 181u7gmbjhdurz1jvm4j8s16klkvata 0 194041 1240611 2026-09-12T20:48:22Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Ynfoboks tsjerkegebou | namme = Sint-Pankratsiusbasilyk | ôfbylding = 2026 Sint-Pankratsiusbasilyk fan Tubbergen.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Sint-Pankratsiusbasiliek yn Tubbergen | wapen = Sint Pancratiusbasiliek tubbergen wapen.svg | wapentekst = | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike i..." 1240611 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks tsjerkegebou | namme = Sint-Pankratsiusbasilyk | ôfbylding = 2026 Sint-Pankratsiusbasilyk fan Tubbergen.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Sint-Pankratsiusbasiliek yn Tubbergen | wapen = Sint Pancratiusbasiliek tubbergen wapen.svg | wapentekst = | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Overijssel.svg|20px]] [[Oerisel]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | plak = [[Tubbergen]] | adres = Grotestraat 70 | koördinaten = | tsjerkegenoatskip = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] | bisdom = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Utert (roomsk-katolyk)|Utert]] | patroanhillige = [[Pankratius|Pankratsius]] | wijd oan = | status = ''[[basilica minor]]'' | ôfstjitten = | hjoeddeiske funksje = [[Parochytsjerke]] | arsjitekt = [[Alfred Tepe]] | yngenieur = Gebr. Hilbers | boujier = 1896–1897 | sloopjier = | boustyl = [[Neogotyk]] | hichte = | monumintale status = [[Ryksmonumint]] | monumintnûmer = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/507958 507958] | webside = [https://hpancratius.nl/tubbergen/ hpancratius.nl] | mapname = Oerisel | mapwidth = | lat_deg = 52 | lat_min = 24 | lat_sec = 29 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 46 | lon_sec = 57 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = Lokaasje fan de Sint-Pankratiusbasiliek }} De '''Sint-Pankratsiusbasilyk''' is in [[neogotyk|neogoatyske]] [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomske]] [[parochytsjerke]] yn it sintrum fan it [[Twinte|Twintske]] doarp [[Tubbergen]]. == De âlde tsjerke == Fanâlds wie der yn Tubbergen al in oan 'e hillige [[Pankratius|Pankratsius]] wijde kapel. Dy waard betsjinne fanút [[Oatmarsum]]. De kapel waard útwreide en tsjinne sûnt [[1576]] as [[parochytsjerke]] foar Tubbergen. Yn [[1634]] waard yn Tubbergen in dûmny beneamd. Hoewol't de befolking foar it grutste part roomsk-katolyk bleau, kaam de tsjerke yn [[protestantisme|protestantske]] hannen. Doe't [[Loadewyk Napoleon]], kening fan Hollân, yn [[1809]] fernaam dat der yn Tubbergen mar 68 protestanten wennen tsjin sa'n tûzen katoliken, joech er opdracht om de tsjerke oer te dragen. == De nije tsjerke == [[Ofbyld:2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, ynterieur.jpg|thumb|left|Ynterieur]] Om't de tsjerke yn in min ûnderhâlden steat wie, waard dy yn 'e njoggentjinde iuw restaurearre. De 16e-iuwske toer, in [[goatyk|goatysk]] bouwurk fan [[Bentheimer sânstien]], waard ferlege. Ek kaam der in grut oargel fan [[Michaël Maarschalkerweerd|Maarschalkerweerd]]. Lang om let waard besletten om in nije tsjerke te bouwen. Yn [[1897]] waard de nije tsjerke, ûntwurpen troch de arsjitekt [[Alfred Tepe]], iepene yn oanwêzigens fan [[Herman Schaepman]] út Tubbergen. It oerbleaune part fan 'e toer bleau bewarre. Yn 1977–1978 waard de toer op 'e nij restaurearre, wêrby't er werombrocht waard nei syn oarspronklike hichte. It ferhege diel is hjoed-de-dei noch dúdlik te werkennen oan it kleurferskil tusken de âlde en de nije stiennen. == Ynterieur == [[Ofbyld:2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, kânsel.jpg|thumb|left|Kânsel]] In grut part fan it ynterieur waard troch it atelier [[Friedrich Wilhelm Mengelberg|Mengelberg]] makke: it [[heechalter]] út 1906, de [[preekstoel]] út 1906–1907, de [[kommunybank]] út 1909 en de bylden fan [[Joazef fan Nazareth|Joazef]] en [[Marije (mem fan Jezus)|Marije]] út 1907. De krúsigingsgroep datearret fan 1942 en wurdt taskreaun oan it atelier fan Cuypers. De brûnzen [[krúswei]] fan Suzanne Nicolas-Nijs waard yn 'e jierren 1960 tafoege. == Ferheffing ta basilyk == De Sint-Pankratsiustsjerke waard op 6 jannewaris 2000 troch paus [[Jehannes Paulus II]] ferheft ta basilyk. Neffens de parochy wie de reden dêrfoar de 35 brânskildere glês-yn-leadramen fan 'e tsjerke. Dy foarmje in unike samling dy't makke is troch fiif opienfolgjende generaasjes fan 'e glêskerfamylje Nicolas. De parochy neamt dat as it bysûndere skaaimerk dêr't de tsjerke har mei ûnderskiedt fan oare tsjerken yn 'e omkriten. == Oargels == It haadoargel waard yn 1881 boud troch Michaël Maarschalkerweerd yn Utert. It stie al yn 'e âlde tsjerke en waard yn 1897, by de bou fan 'e nije tsjerke fan Alfred Tepe, meinommen nei it nije gebou. It wie oarspronklik in oargel mei ien manuaal, njoggen stimmen en in oanhongen pedaal. Yn 1917 waard it oargel troch Maarschalkerweerd útwreide mei in frij pedaal, mei ûnder oare in Subbas 16′ en Violon 8′. Yn 1955–1956 waard it troch de firma Vermeulen yngreven feroare: der kaam in twadde manuaal, en de traktuer waard elektropneumatysk makke. In wichtige restauraasje folge yn 2000. Doe waard besocht it oarspronklike wurk fan Maarschalkerweerd wer safolle mooglik yn syn histoaryske steat werom te bringen. Ek waard in nij twadde manuaal yn styl makke. Dêrfoar koe oarspronklik Maarschalkerweerd-piipwurk út 1917 brûkt wurde dat út it Pels-oargel fan 'e Uterstske Aloysiustsjerke kaam. Njonken it haadoargel besit de basilyk ek in [[koeroargel]] fan Maarschalkerweerd. Dat oargel waard yn 1882 boud foar de roomsk-katolike tsjerke yn Rhenoy. Yn 1996 kaam it koeroargel nei Tubbergen. == Ofbylden ramen == <gallery mode="nolines" widths="230" heights="230" perrow="4"> 2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, brânskildere raam XIV.jpg 2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, brânskildere raam XII.jpg 2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, brânskildere raam V.jpg 2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, brânskildere raam IX.jpg 2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, brânskildere raam X.jpg 2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, brânskildere raam VI.jpg 2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, brânskildere raam VIII.jpg 2026 Tubbergen, Sint-Pankratsiustsjerke, brânskildere raam XV.jpg </gallery> {{boarnen|boarnefernijing= * Sjoch foar boarnen en referinsjes: [[:nl:Sint-Plechelmusbasiliek]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sint-Plechelmusbasiliek, Oldenzaal|Sint-Plechelmusbasilyk, Oldenzaal}} }} {{DEFAULTSORT:Pankratsiusbasilyk, Tubbergen}} [[Kategory:Tubbergen]] [[Kategory:Tsjerkegebou yn Oerisel]] [[Kategory:Ryksmonumint yn Oerisel]] [[Kategory:Basilyk yn Nederlân]] [[Kategory:Bouwurk út de 16e iuw]] [[Kategory:Bouwurk út de 19e iuw]] [[Kategory:Tsjerkegebou yn it aartsbisdom Utert (roomsk-katolyk)]] 7tualxvzbl1jhplul5axq3hofqevzf8 6 194042 1240612 2026-09-12T20:51:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 It logo fan 'e film ''You're Cordially Invited''. 1240612 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It logo fan 'e film ''You're Cordially Invited''. == Lisinsje == {{Auteursrjocht standert}} ie295w7s8yalt1zyhc5xdk2wgeulekm 1240613 1240612 2026-09-12T20:51:57Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Gearfetting */ 1240613 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == It logo fan 'e film ''You're Cordially Invited''. Dit is in logo besteande út simpele letters en/of ienfâldige geometryske foarmen dy't net oer de drompel fan orizjinaliteit komt om oanspraak meitsje te kinnen op auteursrjochtlike beskerming. == Lisinsje == {{Auteursrjocht standert}} c43bk8batz3j1uvw0ddvs42rgjhq318 14 194043 1240614 2026-09-12T21:03:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1240614 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Film nei studio|Gloria Sanchez Productions]] [[Kategory:Gloria Sanchez Productions]] m9qhi4wtza8w58gnebeizew1nihld69 14 194044 1240615 2026-09-12T21:05:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1240615 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Film nei studio|Hello Sunshine]] [[Kategory:Hello Sunshine]] p1t19xirnzmtqmoca3ey6ax0rpwc86g 14 194045 1240617 2026-09-12T21:09:17Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1240617 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Amerikaanske filmstudio]] [[Kategory:Amerikaanske telefyzjestudio]] [[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 2016]] dfe0r8mfcchmo5j97a18f28rfsxd7g4 14 194046 1240618 2026-09-12T21:11:14Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1240618 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Amerikaanske filmstudio]] [[Kategory:Amerikaanske telefyzjestudio]] [[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 2014]] sdc2r711n40pxm9ewazdb3cpworat7i 0 194047 1240619 2026-09-12T22:18:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nije side 1240619 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks film | ôfbylding = You're Cordially Invited logo.png | ôfbyldingstekst = | ôfbyldingsbreedte = | ferwizing = '''(''[[:en:File:You're_Cordially_Invited_film_poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')''' | namme = ''You're Cordially Invited'' | regisseur = [[Nicholas Stoller]] | produsint = [[Nicholas Stoller]]<br>[[Conor Welch]]<br>[[Lauren Neustadter]]<br>[[Jessica Elbaum]]<br>[[Reese Witherspoon]]<br>[[Will Ferrell]] | útfierend produsint = | senario = [[Nicholas Stoller]] | basearre op = | kamerarezjy = [[John Guleserian]] | muzyk = [[Michael Andrews (muzikant)|Michael Andrews]] | filmstudio = [[Gloria Sanchez Productions]]<br>[[Hello Sunshine (bedriuw)|Hello Sunshine]]<br>[[Stoller Global Solutions]] | distribúsje = [[Amazon MGM Studios]] | haadrollen = [[Reese Witherspoon]]<br> [[Will Ferrell]] | voice-over = | byrollen = [[Meredith Hagner]]<br> [[Geraldine Viswanathan]]<br> [[Jimmy Tatro]]<br> [[Leanne Morgan]]<br> [[Rory Scovel]]<br>[[Stony Blyden]]<br>[[Celia Weston]] | lân/lannen = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]] | premiêre = | direkt op fideo = [[30&nbsp;jannewaris]] [[2025]] | foarm = [[langspylfilm]] | sjenre = [[romantyske komeedzje]] | taal = [[Ingelsk]] | spyltiid = 109 minuten | budget = | opbringst = | prizen = | filmsearje = | foarich diel = | folgjend diel = }} '''''You're Cordially Invited''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[romantyske komeedzje]] út [[2025]] ûnder [[rezjy]] fan [[Nicholas Stoller]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Reese Witherspoon]] en [[Will Ferrell]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut "Jo wurde op hoaske wize útnûge", in formulearring dy't yn 'e Feriene Steaten gauris brûkt wurdt op [[troukaart]]en. It [[plot|ferhaal]] giet oer in ôfhandich eilantsje yn in [[mar]] yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Georgia]], dat omreden fan 'e skildereftige [[natoer]] [[populêr]] is as [[bestimmingstrouwerij|troulokaasje]]. Der ûntstiet in probleem as blykt dat der yn in beskaat [[wykein]] in dûbele boeking ynslûpt is. Sawol de [[heit]] fan 'e [[breid]] fan 'e iene trouwerij, dy't [[widner]] is, as de [[suster]] fan 'e breid fan 'e oare trouwerij, dy't heal ferfrjemde is fan har [[famylje]], is der alles oan gelegen om harren respektivelike trouwerijen trochgean te litten. Se komme ta oerienstimming om 'e troulokaasje foar it wykein te dielen. Dat liedt lykwols al rillegau ta tsierderij en gaos. ''You're Cordially Invited'' waard útslutend útbrocht fia de [[streamingtsjinst]] [[Prime Video]]. Fan 'e [[filmkritisy]] krige de film mingde [[resinsje]]s. ==Plot== Jim Caldwell is in [[widner]] út [[Atlanta]] dy't tige (eins tefolle) by it libben fan syn [[ienlingsdochter]] Jenni belutsen is. Sûnt it [[ferstjerren]] oan [[sykte]] fan syn [[oarehelte|frou]] draait Jim syn hiele bestean eins om Jenni. Hy hat har [[opfieding|grutbrocht]] as [[allinnichsteande heit]] en se dogge alles tegearre. Hy kriget dan ek in aaklike ferrassing te ferwurkjen wannear't Jenni him ferteld dat se har [[ferloofd]] hat mei har [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|freon]] Oliver, dy't [[live-discjockey|live-D.J.]] is. It jonge stel wol mei koarten [[trouwe]], en Jim begrypt dat dat betsjut dat hysels folle minder by it libben fan syn dochter belutsen wêze kin. Syn earste reäksje is dan ek net botte [[entûsjast]], wat ta in flechtige [[rûzje]] mei Jenni liedt. Jim is deabenaud dat Oliver en Jenni fier by him wei [[ferhúzje]] sille, mar lokkigernôch is der sprake fan dat se by him yn 'e [[strjitte]] komme kinne te wenjen, wat er opfettet as tastimming om op deistige basis by harren yn te rinnen. It helpen by de [[brulloft]] grypt Jim oan om te toanen hoefolle oft er foar Jenni (en Oliver) oer hat, mar hy kin mar it wurk mar heal dwaan, om't Jenni har [[freonskip|bêste freondinne]] Heather al oansteld hat as offisjele trouplanner. Nettsjinsteande dat lûkt Jim it boeken fan 'e trouwerij nei him ta. De [[bestimmingstrouwerij|troulokaasje]] is yn in lytse [[herberge]] op it skildereftige mar ôfhandige Palmetto Island, in [[eilantsje]] yn in [[mar]] yn sintraal [[Georgia]]. Dat plak hat in spesjale betsjutting foar him en Jenni, mei't Jim en Jenni har [[mem]] ek op dat plak troud binne. Wylst er alle oare geregel oan Heather oerlitte moat, besiket er him ûnmisber te meitsjen troch putsjes op te pakken dy't ornaris útbestege wurde, lykas it eigenhandich [[bakken (itensieden)|bakken]] fan 'e [[houlikstaart]]. Wat Jim net wit, is dat Scarlett Pinkwater, de eigneresse fan 'e herberge, hommels komt te [[ferstjerren]] oan in [[hertoanfal]] fuort nei't Jim Palmetto Island foar de brulloft fan syn dochter besprutsen hat, mar foar't it frommeske dy ôfspraak yn 'e [[aginda (persoanlik)|aginda]] notearje kin. Neitiid fersommet Heather om 'e boeking te kontrolearjen. Yn [[Los Angeles]] hat Margot Buckley omreden fan har drokke [[karriêre]] as [[tillefyzjeprodusint]]e fan [[realitytillefyzjeprogramma's|realityprogramma's]] nea tiid hân foar in duorjende [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]]. Se komt oarspronklik út Georgia, mar is ferfrjemde fan har [[famylje]], útsein fan har jongere [[suster]] Neve. As dyselde har op in dei ûnferwachts opsiket, fertelt se Margot dat se fan doel is en trou mei har frijer, de manlike [[stripper]] Dixon. Neve is de fredesstiftster fan 'e famylje, ien dy't gjin nee sizze kin. Se bekent oan Margot dat se bang is dat harren bazige mem Flora de organisaasje fan 'e trouwerij oernimme en der wat fan meitsje sil dat sy hielendal net wol. Om dat foar te kommen, beslút Margot dat sysels de brulloft fan Neve en Dizon organisearje sil. Se boekt de trouwerij op Palmetto Island, dêr't sy en Neve goede [[oantinken]]s oan hawwe om't se lytse [[famke]]s dêr harren [[beppe]] besochten. Leslie Pinkwater, de soan fan Scarlett en de nije eigner fan 'e herberge, notearret de brulloft foar itselde [[wykein]] dat Jim earder it eilân besprutsen hie, mei't er him folslein ûnbewust is fan 'e eardere boeking. {{Plotbedjer film}} De dûbele boeking komt pas oan it ljocht as it brulloftsfolk fan beide trouwerijen tagelyk foar de doar fan 'e herberge stiet. De sitewaasje wurdt der net better op troch de ynterne spannings binnen beide groepen. Jim fielt oanstriid om forsearre populêr te dwaan middenmank de [[Gen&nbsp;Z]]-[[freonskip|freonen]] fan Jenni en Oliver, mar it slagget him inkeld om sneu oer te kommen. Hy koesteret ek in beskate, djip weistoppe [[wrok]] tsjin Oliver om't dy him syn dochter ôfnimt. Margot, dy't har oanpast hat oan it flugge libben yn it [[progressive]] [[Kalifornje]], kin min oer de wei mei har [[konservatisme|konservative]] [[Amerikaanske Suden|Súdlike]] famylje. Dêrnjonken beskôget de [[rykdom|rike]], skiteldeftige famylje fan Margot en Neve de stripper Dixon, dy't fan sljochtwei [[komôf]] is en dêr [[grutskens|grutsk]] op is, eins as te min foar Neve. Boppedat fertelt Neve yn fertrouwen oan Margot dat se al [[swierens|swier]] is, in feit dat Margot taseit ferburgen hâlde te sillen foar harren âlderwetske mem. It probleem fan 'e dûbele boeking wurdt oplost as Jim en Margot yn ûnderling oerlis beslute dat de herberge en it eilân dield wurde kinne as beide trouwerijen wat ynskikke. Leslie Pinkwater fynt dat neat wurdich en besiket der it near op te lizzen. Mar Margot, dy't as tillefyzjeprodusinte [[ûnderfining]] by 't folop hat yn 'e omgong mei lestige klanten, set him sa op syn plak dat er net wer doar op te sprekken. Jim en Margot ferdiele alle fasiliteiten foar it hiele wykein ûnderinoar, sadat de beide groepen brulloftsfolk yn prinsipe neat mei-inoar te krijen hawwe sille. Om't beide [[breidspear]]en trouwe wolle op deselde deis by [[sinne-ûndergong]] op 'e [[stiger (oanlisplak)|stiger]] by de mar, ferpartsje se sels de sinne-ûndergong, wêrby't Jim-en-dy de earste helte krije en Margot-en-dy de lêste helte. Harren goed úttochte plantsjes rinne lykwols al rillegau yn it hûndert as [[middei (deidiel)|middeis]] it brulloftsfolk fan 'e trouwerij fan Jenni en Oliver bûtendoar útreind wurdt troch hommels opkommende [[stjalprein]] en taflecht sykje moat yn 'e grutte [[seal (romte)|seal]], dy't op dat stuit beset is troch it brulloftsfolk fan 'e trouwerij fan Neve en Dixon. De [[sjarme|sjarmante]] Jim nimt de [[mikrofoan]] en wit sûnder folle muoite Margot har famylje foar him te winnen, ta [[argewaasje]] fan Margot, dy't har famylje noch nea foar wat winne kinnen hat. Nei syn koarte [[taspraak]] fermeitsje Jim en Jenni de oanwêzigen troch tegearre it [[duët]] ''[[Islands in the Stream (liet)|Islands in the Stream]]'' fan [[Kenny Rogers]] en [[Dolly Parton]] te [[sjongen]]. Mei't de [[liettekst]] eins giet oer in pear [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|minners]] giet dy't [[seksuele omgong]] hawwe, besauwe Margot en har famylje harren deroer hoe ûnfoech oft it eins is foar in heit en dochter om dat [[liet]] te sjongen. Margot is boppedat [[jaloerskens|jaloersk]] op hoe'n nauwe bân oft Jim en Jenni hawwe. Sy beslút sels ek in taspraak te hâlden, mar se hat de hiele middei njonken har eigen [[sterke drank|drankjes]] ek dy fan 'e swiere Neve opdronken, dat se is [[dronkenskip|as in kroade]]. Har taspraak hâldt gjin stek en se moat mei fysike twang fan it [[poadium]] helle wurde. By de wrakseling om 'e mikrofoan slacht Margot by fersin Jenni yn it gesicht, dy't in [[blau each (ferwûning)|blau each]] oprint. De oare [[moarn (deidiel)|moarns]] ier hat Margot in freeslike [[kater]]. Yn 'e [[badkeamer]] dy't har [[sliepkeamer]] dielt mei dy fan Jim en Jenni, sit Jenni op 'e flier te [[gûlen]]. Margot mient earst dat dat komt fanwegen it blau each, mar it docht bliken dat Jenni har ferstikt fielt troch de konstante oanwêzigens fan har heit yn har libben. Margot [[treast]]get har en oppenearret dat it foar Jenni miskien wol goed is wat mear ôfstân ta har heit te nimmen. Letter dy moarn lit Margot yn it bywêzen fan Neve en harren âldere broer en suster Colton en Gwyneth ôf op Jim en syn nuvere relaasje mei syn Jenni. Dat wurdt [[tafal]]lich opfongen troch Jim, wannear't dy by de keamersdoar lâns komt. Hy is [[lulkens|poer]] en beslút [[wraak]] te nimmen. Dat docht er troch de trouplechtichheid fan Jenni en Oliver op 'e stiger sa lang te rekken dat der amper noch wat sinne-ûndergong oerbliuwt foar de trouplechtichheid fan Neve en Dixon. As dy beiden úteinlings mei harren brulloftsfolk op 'e stiger steane, wurde se wiet spat troch in passearjende [[speedboat]] dy't Jim spesjaal foar dat doel ynhierd hat. Jim is dêr wol [[tefredenens|tefreden]] mei, mar in miskommunikaasje soarget derfoar dat de speedboat nochris passearret, en diskear noch tichter by de stiger komt. De [[weach|weagen]] dy't dêrtroch feroarsake wurde, meitsje dat de hiele stiger ynstoart en it breidspear en it brulloftsfolk yn it wetter bedarje. Dat giet fansels fierstente fier en it wie ek net Jim syn bedoeling, dat no fielt er him tige [[skuldgefoel|skuldich]]. Margot, dy't trochhat dat Jim de trouplechtichheid fan Jenni en Oliver mei sin oprutsen hat, fertinkt him derfan dat hy ek efter it ynsidint mei de speedboat sit. Neve en de oaren sizze dat se net goed doocht, want wa soe soks no dwaan? Mar wannear't Margot har letter foar Jim oer [[ûntskuldiging|ûntskuldiget]] foar har hurde wurden oer him en Jenni dy't er opfongen hat, jout hy ta dat hy yndie de speedboat ynhierd hie, mar dat it net syn bedoeling wie om 'e hiele brulloft fan 'e Buckleys te ferrinnewearjen. In [[razernij|razene]] Margot hellet Neve, Colton en Gwyneth derby om wraak te nimmen troch by in "út 'e bocht fleanende" [[polonêze]] by ûngelok mei sin de selsbakte houlikstaart fan Jim om te triuwen. Letter sjocht Margot immen dy't har Oliver taliket bûtendoar mei ien fan Jenni har [[breidsfamke]]s stean te [[tút]]sjen. Margot stiet yn bestân oft se dat no stilhâlde moat of net, mar út oprjochte noed om Jenni fertelt se it úteinlik dochs oan Jim. Dy fynt it dreech te leauwen en beslút it earst stil te hâlden oant er mear bewiis fine kin, mar as er heart dat Oliver en Jenni fan doel binne om foar Oliver syn karrêre nei [[Memphis (Tennessee)]] te ferhúzjen (en by Jim wei), komt al syn weistoppe wrok tsjin Oliver wer boppe en blaft er derút dat er sjoen hat hoe't Oliver mei ien fan 'e breidsfamkes tute. Jenni fielt har [[ferrie|ferret]] en begjint út lulkens willekeurige oare manlju te tútsjen, mar dan komt, te let, út dat de jonge dy't Margot sjoen hat eins ien fan Oliver syn maten is. Jenni is poerlulk op har heit en ferlit mei Oliver op slach it eilân. In dramatysk skuldbewuste Jim springt om 'e nocht harren boat efternei en belânet yn it wetter, dêr't er in [[Mississippy-alligator]] swimmen sjocht. Op oanstean fan Dixon, dy't skjin syn nocht hat fan alle geheimdoggerij, beslút Neve tsjin 'e útdruklike rie fan Margot yn om harren mem te fertellen oer har [[swierwêzen]]. Margot hâldt har hert fêst, mar de ûntploffing fan Flora bliuwt út. Har reäksje is eins hiel [[blydskip|bliid]] en ûnderstypjend. Neitiid ferfetsje Neve en Dixon harren sa abrupt ôfbrutsen trouplechtichheid, diskear sûnder harren bedoarne trouklean mar mei in bettere relaasje mei Neve har famylje. De iennichste bûtensteander yn 'e famylje is no, lykas gewoanlik, Margot. Dat kwetst har, en yn har [[pine]] hellet se út nei har [[emoasje|emosjoneel]] ûnberikbere mem, wêrby't se dingen iepenbier makket dy't Colton en Gwyneth har earder yn fertrouwen ferteld hawwe. De hiele famylje keart him tsjin Margot, dy't nei har sliepkeamer flechtet. Dêr treft se in ûntychlik smoarge Jim oan, dy't de alligator fongen hat om it bist út wraak by Margot ûnder de tekkens te stopjen. Hy hat him lykwols betocht en is no mei de alligator oan it wrakseljen. As Margot him helpe sil troch it [[finster]] iepen te setten sadat er it bist nei bûten smite kin, rint se in lichte [[bytwûne]] yn 'e [[earm]] op. Dixon, dy't foarôfgeande oan syn karriêre as stripper [[hospik]] yn it [[Amerikaanske Leger]] wie, behannelet de [[wûne]]. De skrik om har tastân makket in [[fermoedsoening]] tusken Margot en har famylje mooglik, yn 't bysûnder mei Flora, dy't har fertelt dat sy mei har eigen mem, Margot har beppe, krekt sa'n relaasje hie as dat Margot mei har hat. Flora hat sadwaande hielendal gjin leuke oantinkens oan Palmetto Island, en se hie har foarnommen om har eigen [[bern (persoan)|bern]] nea sa te behanneljen as har mem har behannele. Dat se dêr op 'e iene of de oare menear mei Margot yn faald is, makket har [[drôvens|drôf]]. Margot praat mei har mem ôf dat se fan no ôf oan allebeide besykje sille om in bettere relaasje te krijen. Underwilens sjocht Jim op Jenni har [[sosjale media]] dat sy har houlik mei Oliver annulearre hat. Hy wol halje-trawalje nei Atlanta om Jenni derfan te bewissigjen dat se om 'e wille fan him neat dwaan of litte moat en om har fierders by elts beslút te stypjen. Dêrta kriget er in [[liftsjen|lift]] fan Margot en har famylje. Thús yn Atlanta moat er him earst troch in beskermjende ring fan har freondinnen fjochtsje, ear't er Jenni te wurd kin. Nei't se harren mei-inoar fermoedsoene hawwe, fertelt Jenni dat sy en Oliver ôfsjoen hawwe fan harren houlik om't se harrensels dêr by neier ynsjen noch te jong foar fine. Mar se hâlde wol in relaasje en se binne fan doel en set de ferhuzing nei Memphis troch om dêr [[gearwenjen|gear te wenjen]]. Nei't Jenni tsjin Margot sein hat dat har heit in eachje op har hat, komt it tusken Margot en Jim ta in tút. Se meitsje plannen om inoar wer te sjen, wat maklik genôch kin, yn acht nommen dat Jim de [[algemien direkteur]] blykt te wêzen fan [[loftfeartmaatskippij]] [[Delta Airlines]]. Mei [[Thanksgiving (Feriene Steaten)|Thanksgiving]] fljocht Margot har hiele famylje, oanfolle mei Jim, Jenni en Oliver, nei Los Angeles ta om Margot dêr te besykjen. Sy jout harren in [[rûnlieding]] troch de [[tillefyzjestudio]] dêr't se wurket en se giet mei de hiele groep op 'e [[foto]]. Dan ferrast Jim Margot troch har in [[houliksoansiik]] te dwaan. Margot reägearret yn earste ynstânsje wat koeltsjes, mar ûnder fjouwer eagen bewissiget se him derfan dat it har derom te dwaan is dat se nei it fiasko op Palmetto Island in nije trouwerij mei de hiele famylje net sitten sjocht. Ynstee stelt se foar om tegearre út te naaien en yn it geheim te trouwen. ==Rolferdieling== [[File:Reese Witherspoon (29144489784) (cropped).jpg|right|thumb|160px|[[Reese Witherspoon]].]] [[File:Will Ferrell at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg|right|thumb|160px|[[Will Ferrell]].]] [[File:Geraldine Viswanathan at the 2025 Sundance Film Festival (cropped).jpg|right|thumb|180px|[[Geraldine Viswanathan]].]] ;haadrollen {| height="100px" width="450px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje'''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | Margot Buckley | [[Reese Witherspoon]] |- | Jim Caldwell | [[Will Ferrell]] |- |} <br> ;byrollen {| height="100px" width="450px" style="background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa" | style="background:gold"| '''personaazje''' | style="background:gold"| '''akteur/aktrise''' |- | Neve Buckley | [[Meredith Hagner]] |- | Jenni Caldwell | [[Geraldine Viswanathan]] |- | Dixon | [[Jimmy Tatro]] |- | Gwyneth | [[Leanne Morgan]] |- | Colton | [[Rory Scovel]] |- | Oliver | [[Stony Blyden]] |- | Flora | [[Celia Weston]] |- | Heather | [[Keyla Monterrosa Mejia]] |- | Kelly | [[Ramona Young]] |- | Leslie Pinkwater | [[Jack McBrayer]] |- | [[kaptein (skipfeart)|kaptein]] Barry | [[Fortune Feimster]] |- | Scarlett Pinkwater | [[Martha B. Knighton]] |- | himsels | [[Bobby Moynihan]] |- | [[presintator]] fan ''The Masked Dancer'' | [[Wyatt Russell]] |- | Davey | [[Vinny Thomas]] |- | himsels | [[Peyton Manning]] |- | Abigail | [[Lauren Holt]] |- | [[dûmny]] Jerry | [[Wesley Mann]] |- | dûmny Luther | [[Nick Jonas]] |- | MawMaw | [[Ginny MacColl]] |- |} ==Produksje en distribúsje== ===Produksje=== ''You're Cordially Invited'' waard [[regissearre]] troch [[Nicholas Stoller]] nei in [[senario]] dat er sels betocht en skreaun hie. As [[filmprodusint|produsinten]] wiene Stoller, [[haadrolspiler]]s [[Reese Witherspoon]] en [[Will Ferrell]], en [[Conor Welch]], [[Lauren Neustadter]] en [[Jessica Elbaum]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Gloria Sanchez Productions]] (fan Ferrell), [[Hello Sunshine (bedriuw)|Hello Sunshine]] (fan Witherspoon) en [[Stoller Global Solutions]]. [[File:Shadowbox Atlanta.jpg|left|thumb|250px|''You're Cordially Invited'' waard foar in grut diel filme yn 'e [[soundstage]]s fan 'e [[Shadowbox Studios]] yn [[Atlanta]].]] It [[budget]] foar ''You're Cordially Invited'' waard net bekendmakke, mar rûzings begjinne by in minimumbedrach fan sa'n [[$]]80&nbsp;miljoen, sjoen dat allinnich al it [[salaris]] fan Reese Witherspoon $20&nbsp;miljoen per film bedraacht en dat fan Will Ferrell $30–40&nbsp;miljoen per film. De [[finansiering]] fan 'e film kaam fan 'e [[Amazon MGM Studios]]. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[John Guleserian]]. ===Muzyk=== De [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Michael Andrews (muzikant)|Michael Andrews]]. It [[duët]] ''[[Islands in the Stream (liet)|Islands in the Stream]]'', oarspronklik songen troch [[Kenny Rogers]] en [[Dolly Parton]], makke prominint diel út fan 'e [[soundtrack]]. As ûnderdiel fan 'e film waard it songen troch Will Ferrell (as Jim Caldwell) en [[Geraldine Viswanathan]] (as syn dochter Jenni). In oare ferzje, songen troch Ferrell en Reese Witherspoon, is ûnder de [[ôftiteling]] fan 'e film te besjen en beharkjen (en teffens op [[YouTube]], sjoch by [[#Keppelings om utens|§&nbsp;Keppelings om utens]]). ===Opnamen=== De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''You're Cordially Invited'' setten yn [[maaie]] [[2023]] útein en duorren oant yn [[juny]] fan dat jier foar in totaal fan 22&nbsp;draaidagen. In grut diel fan 'e film, wêrûnder alle binnendoarsênes, waard opnommen yn it [[studiokompleks]] fan 'e [[Shadowbox Studios]] yn [[Atlanta]], de [[haadstêd]] fan 'e [[Amerikaanske steat]] [[Georgia]]. De [[sêne]]s by de mar waarden filme op en oan 'e [[igge]] fan 'e [[Oconeemar]], in [[opslachmar]] yn sintraal Georgia. ===Distribúsje=== De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''You're Cordially Invited'' wie yn 'e hannen fan 'e [[Amazon MGM Studios]]. Opmerklik wie dat der gjin [[premiêre]] wie en dat de film yn gjin inkele [[bioskoop]] draaide. ''You're Cordially Invited'' waard fuortendaliks en útslutend útbrocht fia de eigen [[streamingtsjinst]] fan Amazon, [[Prime Video]]. Dat barde op [[30&nbsp;jannewaris]] [[2025]]. Yn [[augustus]] [[2026]] wie de film ek noch altyd net útbrocht op [[dvd]] of [[blu-ray]]. ==Untfangst== Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''You're Cordially Invited'' mingde [[resinsje]]s. Sa joech [[Matt Zoller Seitz]] fan 'e [[webside]] ''[[RogerEbert.com]]'' de film 2^{<small>1</small>}/_{<small>2</small>} fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]]. Hy skreau: "[[Will Ferrell]] en [[Reese Witherspoon]] rinne allebeide al langernôch mei om tsjintwurdich it filmstjer-ekwifalint fan treastiten te wêzen. Tsjin dit stadium fan harren [[karriêre]]s witte je wat je krije, yn 't bysûnder as it projekt in [[komeedzjefilm]] is. As je dêrfan hâlde, hawwe je der foar in pear oeren genôch oan. ''You're Cordially Invited'' bestiet datoangeande foar it meastepart út opwaarme klikjes komeedzje dy't fan oare mielen oerholden binne, mar der sit genôch waarmte, [[sentimint]] en [[laitsjen]] yn om it ta in lûdroftige tiidfergriemerij te meitsjen." Guon resinsinten seagen in protte oerienkomsten mei de film ''[[Bride Wars]]'' út [[2009]]. [[File:Wallacedam.JPG|right|thumb|250px|De [[sêne]]s by de [[mar]] waarden opnom-men by de [[Oconeemar]]. (Op 'e foargrûn de [[Wallacedaam]], dy't net yn 'e film foarkomt.)]] Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''You're Cordially Invited'' in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 49%, basearre op 104 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol't Will Ferrell en Reese Witherspoon goed gearwurkje as tsierderige rûzjesikers, meitje [[klisjee]]-eleminten en in mispleatste [[romantyk (leafde)|romantyske]] [[subplot]] dit ta in útnûging dêr't jin "miskien" op antwurdzje kinne." Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''You're Cordially Invited'' in goedkarringspersintaazje fan 51%, basearre op 30 resinsjes. ==Resultaat== Om't ''You're Cordially Invited'' nea yn 'e [[bioskoop]] draaid hat, is dêr ek neat fertsjinne. Boppedat is de hichte fan it [[budget]] troch [[Amazon.com|Amazon]] nea bekendmakke, wat it winliken ûnmooglik makket om te sizzen oft de film in [[winst (ûndernimming)|winst]]jaand of [[ferlies (ûndernimming)|ferlies]]draaiend projekt wie. ''You're Cordially Invited'' waard (neffens sifers fan Amazon) op [[Prime Video]] yn 'e earste 145&nbsp;dagen mear as 50&nbsp;miljoen kear besjoen. It wie dêrmei ien fan 'e trije bêst prestearjende [[komeedzjefilm]]s dy't [[Amazon.com|Amazon]] ea útbrocht hie. ==Keppelings om utens== * {{en}} [https://www.imdb.com/title/tt21227864/ Ynformaasje oer ''You're Cordially Invited'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)] * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=KxRKOxTFpn0 De ferzje fan ''Islands in the Stream'' songen troch Will Ferrell en Reese Witherspoon op YouTube] {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/You're_Cordially_Invited ''References'', op dizze side]. }} {{DISPLAYTITLE:''{{PAGENAME}}''}} [[Kategory:Amerikaanske romantyske komeedzje]] [[Kategory:Ingelsktalige film]] [[Kategory:Film fan Amazon MGM Studios]] [[Kategory:Film fan Gloria Sanchez Productions]] [[Kategory:Film fan Hello Sunshine]] [[Kategory:Film fan Nicholas Stoller]] [[Kategory:Film út 2025]] [[Kategory:Film oer in brulloft]] [[Kategory:Film oer in hotel]] [[Kategory:Film oer heiten en dochters]] [[Kategory:Film oer susters]] [[Kategory:Film oer memmen en dochters]] [[Kategory:Film oer swierwêzen]] [[Kategory:Film oer krokkedileftigen]] aegkxvvf7glr5hrfsjyy7cphjpti5ou 6 194048 1240631 2026-09-13T07:04:07Z RomkeHoekstra 10582 Alde riedshûs fan Tubbergen. 1240631 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Alde riedshûs fan Tubbergen. == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} 1ks0aztiwv08a9hjvm3cr10rn1msm1z 6 194049 1240632 2026-09-13T07:05:31Z RomkeHoekstra 10582 Protestantske tsjerke fan Tubbergen. 1240632 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Protestantske tsjerke fan Tubbergen. == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} ktum9c9dcp73y79ws6rkjpx0prlrimt 6 194050 1240633 2026-09-13T07:07:43Z RomkeHoekstra 10582 Glêskeunstwurk foar it gemeentehûs yn Tubbergen. 1240633 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Glêskeunstwurk foar it gemeentehûs yn Tubbergen. == Lisinsje == {{Auteursrjocht Frij}} 0cw7sr6xupkqp6vbmypsmrsqk4jqdag 6 194051 1240635 2026-09-13T08:04:02Z RomkeHoekstra 10582 Tubbergen, simmeriik en kapel fan 'e Fleringer Ies 1240635 wikitext text/x-wiki == Gearfetting == Tubbergen, simmeriik en kapel fan 'e Fleringer Ies == Lisinsje == {{Auteursrjocht ODbL}} c72sgjk5ddirh8vv4bryi97ofziz467 0 194052 1240639 2026-09-13T08:42:59Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Ynfoboks gemeente | namme = Tubbergen | ôfbyld = [[Ofbyld:Tubbergen, simmeriik en kapel fan 'e Fleringer Ies.jpg|290px]] | flagge = [[Ofbyld:Tubbergen vlag.svg|80px]] | wapen = [[Ofbyld:Coat of arms of Tubbergen.svg|50px]] | lokaasje = [[Ofbyld:NL - locator map municipality code GM0183 (2016).png|290px]] | lân = {{NEDf}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = {{NL-OVf}} |..." 1240639 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks gemeente | namme = Tubbergen | ôfbyld = [[Ofbyld:Tubbergen, simmeriik en kapel fan 'e Fleringer Ies.jpg|290px]] | flagge = [[Ofbyld:Tubbergen vlag.svg|80px]] | wapen = [[Ofbyld:Coat of arms of Tubbergen.svg|50px]] | lokaasje = [[Ofbyld:NL - locator map municipality code GM0183 (2016).png|290px]] | lân = {{NEDf}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = {{NL-OVf}} | bestjoerlike ienheid 2 = | namme bestjoerlike ienheid 2 = | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3 = | boargemaster = | haadplak = [[Tubbergen]] | grutste plak = [[Tubbergen]] | ynwennertal = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Tubbergen (gemeente)}} ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}) | befolkingstichtens = 146 ynw./km² | oerflak = 147,48 km² | wêrfan lân = 147,00 km² | wêrfan wetter = 0,44 km² | tal stêden = | tal doarpen = 9 | ferkearsieren = {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|342}}, {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|343}}, {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|349}},<br>{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|736}}, {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|737}}, {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|738}},<br>{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|746}}, {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|748}} | oprjochte = | perioade 1 = | namme perioade 1 = | perioade 2 = | namme perioade 2 = | perioade 3 = | namme perioade 3 = | perioade 4 = | namme perioade 4 = | perioade 5 = | namme perioade 5 = | opheft = | opgien yn = | no part fan = | netnûmer = 0546 | postkoades = 7650–7659,<br>7660–7669,<br>7670–7679,<br>7680–7689 | tiidsône = | simmertiid = | webside = [https://www.tubbergen.nl/ Hiemside fan 'e gemeente] }} {{Of|de gemeente Tubbergen|it doarp Tubbergen|Tubbergen}} '''Tubbergen''' ([[Nedersaksysk]]: ''Tubbige'', ''Tubbig'', ''Tubbargen'' of ''Tubboargen'') is in gemeente yn 'e [[provinsje]] [[Oerisel]], mei {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Tubbergen (gemeente)}} ynwenners ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}, boarne: [[Sintraal Buro foar de Statistyk|CBS]]), en mei in oerflak fan 147,48 km². De gemeente Tubbergen is op [[16 novimber]] [[1811]] oprjochte en it gemeentehûs stiet yn [[Tubbergen]]. == Religy en polityk == De gemeente Tubbergen stiet tradisjoneel yn Nederlân bekend as tige [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolyk]]. De tsjerkegong wie dêr massaal en de gemeente hie it heechste persintaazje KVP- en letter [[CDA]]-stimmers fan hiel Nederlân (60,99% by de gemeenteriedsferkiezings fan 2018). Dit is benammen te sjen yn 'e âldere lagen fan 'e befolking. Yn 2023 waard by de lannelike ferkiezings lykwols yn 'e gemeente de [[NSC]] fan [[Pieter Omtzigt]] mei 32,8% fan de stimmen de grutste partij, wylst de [[PVV]] mei 25,9 de twadde waard en de [[BBB]] mei 15,9% de tredde. It CDA helle yn dat jier mar 3,6% fan 'e gemeentlike stimmen.<ref>[https://www.tubantia.nl/tubbergen/de-loyale-kiezer-in-tubbergen-zwalkt-ik-sla-de-stemwijzer-er-nog-eens-op-na~a8459df0/ Tubantia, ''De loyale kiezer in Tubbergen zwalkt: ‘Ik sla de stemwijzer er nog eens op na’'', 13 maart 2026.]</ref> == Skiednis == Yn 'e jierren 1970-1979 kaam de gemeente yn it nijs fanwegen in grut [[Miljeufersmoarging|miljeuskandaal]]. Tichteby it tsjerkedoarp [[Vasse (Nederlân)|Vasse]] waard in [[ôfgraving|sânôfgraving]] jierrenlang brûkt as iepen stoartplak foar gemysk ôfeart. Dat stoart stie by de befolking bekend as 'De Teerkuil'. Dy namme wie ûntstien om't de ôfgraving ûnder wetter stie, dat troch de grutte hoemannichte gemysk ôffal dêryn letterlik roetswart wie. Ek de grûn om 'e ôfgraving hinne wie tige slim fersmoarge; alle planten en beammen dy't dêr ea stien hiene, wiene dea. Nei't it skandaal oan it ljocht kaam, waard de slimste fersmoarging provisoarysk opromme. Dat 'opromjen' hold feitlik neat oars yn as it neutralisearjen fan 'e soertarre mei kalk. Yn 2011 waard bekend dat de provinsje [[Oerisel]] mei in definitive oplossing komme soe foar de [[Tarreputten fan Vasse|tarreput fan Vasse]]. Yn 1971 kaam Tubbergen yn it nijs fanwegen in boere-opstân oer de stimming oer de [[ruilferkaveling]]. Op 21 desimber dat jier wie dêr opskuor mei grutskalige fernielings. Dêrby waard ûnder oaren it hûs fan 'e boargemaster troch brân skansearre. De Mobile Ienheid moast derby komme om de boel del te bêdzjen. Yn augustus 2022 ûntstie der ûnrêst yn Tubbergen om't de gemeente fan doel wie om in hotel as [[asylsikerssintrum]] oan te wizen. Yn 'e simmer fan dat jier knypte it yn it asylsikerssintrum fan [[Ter Apel]] troch in grut tekoart oan sliepplakken, en dêrom waard der socht nei oare lokaasjes. Hoewol't de petearen mei de gemeente al útein set wiene, joech wethâlder Ursala Bekhuis oan dat it beslút fan it Sintraal Orgaan opfang Asylsikers har oer it mad kaam. Yn Tubbergen gyngen ynwenners de strjitte op om tsjin it beslút te protestearjen. Twa wiken nei it beslút ûntstie der brân yn it oanwiisde hotel. De plysje tocht dat dy brân oanstutsen wie. == Doarpen == {| class="wikitable" ! Plaknamme !! Ynwenners |- | [[Albergen]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Albergen}} |- | [[Fleringen (Oerisel)|Fleringen]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Fleringen (Oerisel)}} |- | [[Geesteren (Oerisel)|Geesteren]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Geesteren (Oerisel)}} |- | [[Harbrinkhoek]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Harbrinkhoek}} |- | [[Langeveen (plak)|Langeveen]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Langeveen}} |- | [[Manderveen]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Manderveen}} |- | [[Mariaparochie]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Mariaparochie}} |- | [[Reutum]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Reutum}} |- | [[Tubbergen]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Tubbergen}} |- | [[Vasse (Nederlân)|Vasse]] || {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Vasse (Nederlân)}} |} Fierder telt de gemeente noch in oantal buorskippen: [[Hezingen]], [[Haarle (Tubbergen)|Haarle]], [[Klossehoek]], [[Mander (Tubbergen)|Mander]], [[West-Geesteren]]. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tubbergen}} }} {{GemeenteTubbergen}} {{GemeentenOerisel}} [[Kategory:Tubbergen| ]] [[Kategory:Gemeente yn Oerisel]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1811]] o53szduud7cse7mgjjm49cp9xsm2f6p 0 194053 1240641 2026-09-13T10:19:08Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Ynfoboks plak (2026) | namme = Reutum | ôfbylding = It doarp Reutum yn 'e gemeente Tubbergen.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = HH. Simon- en Judastsjerke | flagge = | wapen = | ynwennertal = {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Reutum}} <small>({{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|TXT=Year}})</small> | oerflak = | befolkingstich..." 1240641 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Reutum | ôfbylding = It doarp Reutum yn 'e gemeente Tubbergen.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = HH. Simon- en Judastsjerke | flagge = | wapen = | ynwennertal = {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Reutum}} <small>({{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|TXT=Year}})</small> | oerflak = | befolkingstichtens = | stêdekloft = | hichte = | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Overijssel.svg|20px|border]] [[Oerisel]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Tubbergen (gemeente)|Tubbergen]] | boargemaster = | stêdsyndieling = | stifting = | postkoade = 7667 | tiidsône = | simmertiid = | koördinaten = | webside = | mapname = Oerisel | mapwidth = | lat_deg = 52 | lat_min = 23 | lat_sec = 38 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 52 | lon_sec = 42 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = Lizzing fan Reutum yn Oerisel | ôfbylding99 = Map NL - Tubbergen - Reutum.png | ôfbyldingstekst99 = Lokaasje fan Reutum yn de gemeente Tubbergen }} '''Reutum''' is ien fan 'e njoggen [[Karspel|tsjerkedoarpen]] yn 'e [[Twinte|Twintske]] gemeente [[Tubbergen (gemeente)|Tubbergen]] yn 'e provinsje [[Oerisel]]. Reutum leit likernôch tsien kilometer noardwestlik fan [[Oldenzaal]] en telt {{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|Reutum}} <small>({{Statistyk wenplak Oerisel ynwenners|TXT=Year}})</small> ynwenners. De beboude kom fan it doarp is sûnt 1990 groeid en dêrmei is it doarp minder agrarysk woarn. De bewenners binne tige meiïnoar en der is in ryk ferieningslibben. It doarp hat noch in eigen fuotbalferiening (VV Reutum), in follybalferiening, de muzykferiening Sint-Joazef, in kloatsjittersferiening en karnavalsferiening De Pin'n. Tusken Reutum en [[Weerselo]] stiet de [[nôtmûne]] De Vier Winden. De mûne stiet op it grûngebiet fan 'e gemeente Tubbergen yn it doarpsgebiet fan Reutum, mar wurdt troch de lizzing net fier fan [[Weerselo]] ek wol de ''Weerselose Molen'' neamd. Yn Reutum stie fan 1646 oant 1800 de state Woeste. == Tsjerke == De HH. Simon- en Judastsjerke fan it doarp waard op freed 4 april 2025 formeel oan 'e earetsjinst ûntlutsen mei in lêste ôfskiedsfiering. It doarp hat it tsjerkegebou oankocht om it te ferbouwen ta it nije ''Kultuurhoes'' foar de mienskip. == Toerisme == De omjouwing fan it doarp wurdt karakterisearre troch it ôfwikseljende Twintske kûlisselânskip mei âlde beammen en karakteristike boerehiemen en in soad kuier- en fytstochten. Reutum leit ek oan it saneamde ''Hilligenpad'', in pylgerrûte troch it lânskip dy't bylâns Marijekapellen, kleasterpaden, grêfheuvels en urnefjilden út de foarkristlike tiid giet. == Ofbylden == <gallery mode="nolines" widths="150" heights="150" perrow="3"> De Vier Winden Weerselo.JPG|''De Vier Winden''. 2026 Reutum, Kerkweg 66.jpg|Pleats Kerkweg 66. Reutum, kriichsgrêven op it hôf fan Reutum.jpg|Kriichsgrêven. </gallery> {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{Commonscat|Reutum}} }} {{GemeenteTubbergen}} [[Kategory:Plak yn Tubbergen]] afyur8ajm79n59qzvawyv0t4elwz0db