Swol

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Swol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2006</id>
    <revision>
      <id>1241632</id>
      <parentid>1241512</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mysha</username>
        <id>254</id>
      </contributor>
      <comment>panorama of soks.</comment>
      <origin>1241632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30963" sha1="ascj1g3gpqv5didxf48qq4tocdinnms" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Swol &lt;br&gt; &lt;small&gt;''Zwolle''&lt;/small&gt;
| ôfbylding                   = Zwolle Centrum.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 270px
| ôfbyldingstekst             = Sicht op it sintrum fan Swol
| wapen                       = [[Ofbyld:Flag_of_Zwolle.svg|100px|border]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[Ofbyld:Coat_of_arms_of_Zwolle.svg|110px]]
| ynwennertal                 = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Swol}} &lt;small&gt;({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 119,28 km²
| befolkingstichtens          = 1081 / km²
| stêdekloft                  = 
| hichte                      =  
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-OVf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = 
| namme bestjoerlike ienheid 2= 
| boargemaster                = Peter Snijders ([[VVD]])
| stêdsyndieling              = 
| stifting                    = [[1230]]
| ferkearsieren               = {{Piktogram dyk Nederlân A-wei|28}} {{Piktogram dyk Nederlân A-wei|50}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|50}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|35}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|331}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|337}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|340}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|764}} {{Piktogram dyk Nederlân Ringwei|Swol}} &lt;br&gt; [[Steatsline A]], [[Hânzeline]], [[Spoar fan Swol nei Almelo]], [[Spoar fan Swol nei Emmen]], [[Spoar fan Utert nei Kampen]]
| postkoade                   = 8000-8049
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_31_0_N_06_05_0_E_type:city_zoom:12_region:NL|52° 31' N, 6° 5' E}}
| webside                     = [https://www.zwolle.nl/ Webstee fan de gemeente]
| ôfbylding2                  = Gemeentehuis_Zwolle.jpg
| ôfbyldingstekst2            = Stedhûs fan Swol
| ôfbylding3                  = NL_-_locator_map_municipality_code_GM0193_(2016).png
| ôfbyldingstekst3            = Lizzing fan de gemeente Swol
| mapname                     = Oerisel
| mapwidth                    = 270
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 31
| lat_sec                     = 0
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 5
| lon_sec                     = 0
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = Zwolle-topografie.jpg
| ôfbyldingstekst99           = Kaart fan Swol
| ôfbyldingsbreedte99         = 270
}}
'''Swol'''&lt;ref&gt;''Bûsboekje 2005'', Ljouwert, 2005 (KFS), ISBN 9 08 06 25 248, s. 152.&lt;/ref&gt; ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Zwolle'') is in [[Gemeente (bestjoer)|gemeente]] yn en de [[haadstêd]] fan de [[provinsje]] [[Oerisel]] en teffens [[Hânzestêd]]. De gemeente hat {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Swol}} ynwenners ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}, boarne: [[Sintraal Buro foar de Statistyk|CBS]]) op in oerflak fan 119,28&amp;nbsp;km². De stêd is nei [[Ynskedee]] de twadgrutte neffens ynwennertal yn Oerisel.

Swol leit oan it [[Swarte Wetter (rivier)|Swarte Wetter]] dêr't de [[Oeriselske Fecht]] yn útmûnet, en is mei it [[Swol-Iselkanaal]] ferbûn mei de [[Isel]]. De stêd leit oan de râne fan it goa [[Salland]] en is de grutste stêd yn dy regio. Swol krige yn [[1230]] [[stedsrjochten]], wat sjoen wurde kin as it begjin fan it gemeentlik bestjoer.

It haadplak fan de gemeente is de stêd Swol, en de oare plakken yn de gemeente binne [[Wijthmen]] en [[Windesheim]]. De bynamme foar de Swolsters is &quot;Blaufingers&quot;.

== Skiednis ==
=== Iere skiednis ===
Yn it [[neolitikum]] wie der al bewenning yn it gebiet om Swol hinne. Stammen wennen op de [[deksân]]rêgen yn de omkriten. By it oanlizzen fan de wyk Ittersumerbroek yn [[Swol-Súd]] waarden yn [[1993]] pealsirkels út de [[brûnstiid]] fûn itjinge [[Woodhenge (Swol)|Woodhenge]] neamd waard.

=== Midsiuwen ===
==== Delsetting ====
[[Ofbyld:Zwolle Werkeren Bergklooster Marslanden Oude Kaart.PNG|200px|thumb|left|Swol op in midsiuwske kaart]]
Der ûntstie in fêste delsetting op it plak fan Swol op in deksânrêch tusken de [[Isel]] en de [[Oeriselske Fecht]]. Dat wie in heger en better bewenber plak tusken de omlizzende [[sompe]]n. Sa'n plak waard in ''suolle'' neamd, itjinge [[Aldsaksysk]] foar &quot;ferheging/drompel&quot; betsjut. Der ûntstiene al rillegau hannelskontakten mei [[Fryslân]], [[Westfalen (streek)|Westfalen]] en it Dútske [[Rynlân (Dútslân)|Rynlân]]. Der waard yn [[1964]] in skerf Frysk streekbânierdewurk fûn. It soe dus wêze kinne dat Fryske hannelers harren yn it plak nei wenjen setten. Om [[800]] hinne namen troepen fan [[Karel de Grutte]] de omkriten yn.

Yn [[1040]] waard Swol foar it earst skriftlik neamd yn in oarkonde oer in oan [[Michael (aartsingel)|Sint-Michael]] wijde [[karspeltsjerke]]. Yn [[1230]] krige Swol [[stedsrjochten]] fan syn lânshear de [[Biskoppen fan Utert|Utertske biskop]] [[Wilbrand fan Aldenburch]] as tanke foar help by it bouwen fan in [[boarch]] yn [[Hardenberg]] yn it ramt fan de [[Slach by Ane]].

==== Untjouwing as stêd ====
[[Ofbyld:Sint Michael Zwolle Stadszegel 1295.jpg|200px|thumb|left|Stedsegel fan 1295 mei [[Michael (aartsingel)|Sint-Michael]] dy't in [[basilisk]] deamakket]]
Yn [[1324]] baarnde de stêd folslein ôf dy't troch Sweder, de hear fan Voorst oanstutsen waard. Allinnich njoggen gebouwen, wêrûnder de kapel en de treemter fan it Betlehimkleaster bleaune stean om't dy fan stien boud waarden. Nei de brân waard de stêd weropboud en doe mear nei it westen ta. Hjoed-de-dei is op it plattegrûn noch hieltyd oan it strjittepatroan te sjen dêr't yn it eastlik part fan it sintrum, dy't fan foar de brân datearret, ritiger is as it folle oarderlike westlike stedspatroan dy't fan nei de brân komt. 

De [[Latynske skoalle]] fan Swol, hjoed-de-dei it ''[[Gymnasium Celeanum]]'' waard ûnder rektor Johan Celle (1375-1415) tige ferneamd. Om't er ynspirearre wie troch de [[Moderne Devoasje]], dy't ynearsten troch [[Geert Grote]] yn [[Dimter]] begûn waard, brocht er nij geastlik, pedagogysk en sosjaal ynsicht yn 'e praktyk en syn fernijing yn it ûnderrjocht dy't út Swol wei ek nei oare parten yn Jeropa sprate. Yn de [[fyftjinde iuw]], de &quot;Gouden iuw&quot; fan de stêd, wreide de Moderne Devoasje him út. [[Tomas fan Kempen]], kopiïst, preester en [[mystikus]] dy't nei syn skoaltiid yn Dimter yn it Berchkleaster yn Swol nei wenjen sette, waard in ferneamd inspirator yn dy beweging. It is mooglik dat de lettere paus [[Adrianus VI]] om [[1470]] yn Swol les krige oan de Latynske skoalle.

Yn [[1407]] waard Swol lid fan de [[Hânze]] en dêrtroch hie de stêd syn gouden iuw ek mei oan te tankjen. De gilden hiene fan [[1413]] oant [[1416]] in soad ynfloed yn it stedsbestjoer en kundigen anty-kleasterlike bepalings oan. Biskop [[Freark fan Blankenheim]] pleatste Swol yn it [[ynterdikt]] en yn de nacht fan [[16 desimber]] 1416, Sint-Lusianacht makke er rimpen in ein oan troch troepen de stêd yn te stjoeren. Yn [[1438]] krige Swol it steapelrjocht fan biskop [[Rudolf fan Diepholt]]. De keizer fan it [[Hillige Roomske Ryk]] befêstige yn [[1448]] de stedsrjochten fan Swol troch de stêd op te nimmen ûnder de stêden fan it Dútske Ryk. Yn [[1495]] waard Swol, mank mei Dimter en [[Kampen]] as [[Frije ryksstêd]] erkend.

==== Skeel mei Kampen ====
Om [[1500]] hinne gie it hannelsferkear hieltyd mear oer de Oeriselske Fecht en it [[Swarte Wetter (rivier)|Swarte Wetter]], om't de Isel by Kampen hieltyd mear oan it fersânjen wie. It Swarte Wetter, dat Swol mei de [[Sudersee]] ferbûn, waard troch it [[Lânoanmakkerij|lânoanmeitsjen]] dêromhinne djipper en dus gaadliker foar gruttere skippen fan it hannelsferkear. Dêrtroh krige Swol mear hannel yn it neidiel fan Kampen. Kampen besleat syn Iseltol nei de mûning fan it Swarte Wetter te pleatsen itjinge Swol net noaske. De keizer en biskop stipen Kampen lykwols en doe waard Swol yn [[1520]] syn lânshear net mear trou en sochten se stipe by [[Karel fan Gelre]]. As betingst moast Swol him as lânshear erkenne. Dat waard sjoen as [[meineed]] en dêrtroch krigen de Swolsters mooglik de bynamme &quot;Blaufingers&quot;. Dat hiele barren late ta kriich mei Kampen en dêrtroch kaam de hannel stil te lizzen, itjinge wer late ta honger en earmoedens ûnder de Swolske befolking. Yn [[1524]] kaam de befolking yn rebûlje en sette it Gelderskgesinde bestjoer ôf en sadwaande kaam Swol fannijs ûnder de Utertske biskop. 

Karel fan Gelre waard brûkel en foel de stêd oan en liet de stêd belegerje. Kampen, dy't ûnderwilens frede sletten hie mei Swol, en Dimter kamen te help. It [[belis fan Swol]] duorre 24 dagen doe't de Geldersken in ferdrach mei de Uterske biskop sleat. Karel luts al syn oanspraken op de [[Oerstift]], dêr't Swol part fan wie, yn tsjin in grutte skeafergoeding. Yn [[1528]] joech it Oerstift him oan [[Karel V]] fan Boergonje oer en waard dy opspjalte yn it [[hearlikheid Oerisel]] en it [[lânskip Drinte]]. 

=== Tachtichjierrige Kriich en Republyk ===
Yn de foarjûn fan de [[Tachtichjierrige Kriich]] bleau it foarearst rêstich yn Swol. Der wie in kalvinistyske minderheid dy't rêstich syn preken hâlde koene, mar diene net mei oan de [[Byldestoarm]]. Yn [[1566]] brutsen se yn de [[Basilyk fan Us-Leaffrou-te'n-Himelopnimming (Swol)|Us Leaffroutsjerke]] en en holden dêr harren earste herfoarme tsjinst. Hja lieten it katolike ynterieur fierders gewurde. In jier letter hiene de Spanjerts de stêd fannijs ûnder kontrôle. 

[[Ofbyld:Blaeu 1652 - Zwolle.jpg|200px|thumb|left|Swol op in kaart fan [[Joan Blaeu]] út 1652]]
Nei in mislearre oanfal op [[14 july]] [[1572]], waard Swol op [[20 augustus]] sûnder ferset troch de [[Steatsen]] ûnder lieding fan [[Willem IV van de Bergh]], sweager fan [[Willem fan Oranje]] ynnommen. Nei't syn troepen Kampen plondere hiene, joech swol him oer om fierder bloedfergriemen te foarkommen. De Roomsk-katolike waarden fierders gewurde litten, alhoewol't de soldaten de stêd, en benammen it Broerekleaster, leechrôven. Ek waard in soad iten yn beslach nommen. Doe't [[Don Freark]] op [[16 novimber]] [[Sutfen]] útmoarde, flechten de Steatsen, mei Willem van de Bergh ynbegrepen, op [[19 novimber]] út Swol wei. Op [[25 jannewaris]] [[1573]] waard in Spaanskgesinde stedsrie oansteld.

De [[Steaten fan Oerisel]] diene ynearsten net mei oan de [[Uny fan Utert (1579)|Uny fan Utert]], dy't as in militêr ferbûn tsjin de Spaanske troepn ornearre waard. Doe't de [[steedhâlder]] fan [[Hearlikheid Fryslân|Fryslân]], [[Hearlikheid Stêd en Lân|Stêd en Lân]], Drinte en Oerisel, [[George fan Lalaing, greve fan Rennenberch|George fan Lalaing fan Rennenberch]] op [[3 maart]] [[1580]] nei de Spaanske kant oerrûn, keas Swol foar de Uny en erkende er de steedhâlder net mear. Op [[15 juny]] koe in groep kalvinisten de katoliken en spaankse soldaten út de stêd ferjeie. Nei bemiddeljen fan Willem fan Oranje hold Lalaing de stêd [[Grins (stêd)|Grins]] noch en sleaten Oerisel en Drinte harren oan by de Uny fan Utert.

By de [[Njoggen Jier fan Parma]] wiene Swol en Kampen de iennige stêden yn Oerisel dy't net troch de Spanjerts oermastere waarden. By de [[Tsjien jier fan Maurits fan Oranje]] waard de stêd in miltêre basis dêr't Oerisel en Gelderlân wei werom bemasteree wurde koene. By de yn [[1587]] en yn [[1648]] erkende [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]] hie Oerisel net in echte haadstêd. De Steaten fan Oerisel bestie út ôffurdigen fan Dimter, Kampen, Swol en it Oeriselske Ridderskip. De gearkomsten waarden ôfwikseljend yn ien fan dy trije stêden holden.

=== Njoggentjinde iuw ===
[[Ofbyld:Station Zwolle 1868.jpg|thumb|[[Stasjon Swol]] yn oanbou yn 1868]]
[[Ofbyld:HUA-165044-Gezicht op het SS station Zwolle te Zwolle.jpg|thumb|Hynstetram foar it Stasjon Swol]]
Yn de [[Frânske tiid]] krige Swol lang om let de status fan haadstêd, earst fan it [[Departemint fan de Alde Isel]], dêrnei fan it [[Departemint Oerisel]] en nei de anneksaasje yn it [[Earste Frânske Keizerryk]] fan it [[Departemint fan de Mûnings fan de Isel|Departemint Mûning fan de Isel]] (''Bouches-de-l'Yssel''). Nei de Frânske tiid waard Swol de haadstêd fan de provinsje Oerisel.

Op [[7 july]] [[1837]] waard op de [[Grutte Merk (Swol)|Grutte Merk]] de lêste Swolske deastraf útfierd. De út [[Wijhe]] ôfkomstige Albert Wetterman waard ta dy straf feroardiele omreden de moard op syn frou Gerritdina Lankhorst.

Om [[1870]] hinne woeks it befolkingsoantal frij rap. Dat kaam benammen troch it iepenjen fan it [[Stasjon Swol]] yn [[1866]]. Yn [[1870]] iepene de Maatskippij ta Eksploitaasje fan de Steatsspoarwegen in sintraal wurkplak dy't oan 600 manlju wurk joech. Bûten de stêd waard in nij stedsdiel, [[Assendorp]], ûntwikkele. Dêr waard foar it earst yn Swol sosjale wentebou dien. 

Yn [[1885]] waard in stedshynstetram eksploitearre troch de ''Zwolsche-Tramwegmaatschappij'' (ZTM) op [[kaapspoar]] dy't oansleat op it spoar. De stedstram waard yn [[1919]] wer opheft. Fan [[1914]] ôf waard de steamtram, ek op kaapspoar, eksploitearre op de tramline Swol-[[Bloksyl]]. Dy tramline waard yn [[1934]] opheft. Ek op kaapspoar krige it tramnet fan de ''Dedemvaartsche Stoomtramweg-Maatschappij'' yn [[1895]] in einstasjon yn Swol by de Brink. Dêr koe oerstapt wurde op de hynstetram. Nei de [[Twadde Wrâldkriich]] waard it pleatslik tramnetwurk opheft.

=== Tweintichste iuw ===
Op [[28 maaie]] [[1932]] waard de [[Sudersee]] mei de [[Ofslútdyk]] fan de [[Noardsee]] ôfsletten en sdawaande hie Swol gjin streekrjochte ferbining mear mei de iepen see. 

Yn Swol ([[Zwollerkerspel]]) waarden de ferkearsbrêgen en de spoarbrêge oer de Isel hinne op [[10 maaie]] [[1940]] opblaasd. By de Dútske besetting fan Nederlân krige Swol in saneamde Joadske ried. 495 Swolske Joaden waarden troch de besetter fuortfierd en yn [[konsintraasjekamp]]en ombrocht. In Joadsk echtpear die harrensels tekoart doe't de Dútsers foar de doar stiene. Ek in tal Swolske fersetslju waaden fusilearre. Ferskate monuminten yn de stêd tinke dêroan werom. Op [[14 april]] [[1945]] waard Swol troch de kanadezen befrijd.

Nei de kriich waard Swol as [[groeistêd]] oanmurken troch de Nederlânske oerheid, itjinge late ta flugge groei fan de stêd. Op [[14 desimber]] [[1994]] waard de 100.000ste ynwenner fan de stêd berne. Yn [[1997]] waard Swol part fan it Nederlânske [[Gruttestêdebelied]].

== Geografy ==
[[Ofbyld:Zwolle Grote Markt Bovenaanzicht.JPG|thumb|[[Grutte Merk (Swol)|Grutte Merk]] yn Swol]]
[[Ofbyld:Zwolle Oorlogsmonument.JPG|150px|thumb|Kriichsmonumint]]
[[Ofbyld:Zwolle, sculptuur bij het Hanzeplein in straatzicht foto3 2015-06-15 10.31.jpg|150px|thumb|Skulptuer op it Hânzeplein]]
[[Ofbyld:Zwolle Begraafplaats Meppelerstraatweg 01.jpg|150px|thumb|Begraafplak Meppelerstrjitwei]]
De gemeente Swol leit oan de noardeastlike ouwer fan de rivier de [[Isel]] en leit yn de streek [[Sallân]]. De gemeente wurdt yn it noardwesten begrinzge troch de gemeente [[Kampen (gemeente)|Kampen]], yn it noarden oan [[Swartewetterlân]], yn it noardeasten oan [[Staphorst]], yn it easten oan [[Dalfsen (gemeente)|Dalfsen]], yn it súdeasten oan [[Raalte (gemeente)|Raalte]], yn it suden oan [[Olst-Wijhe]], yn it súdwesten oan oare en Gelderske kant fan de Isel oan [[Heerde (gemeente)|Heerde]] en yn it westen oan [[Hattem]].

=== Yndieling ===
==== Plakken ====
Njonken de stêd Swol is [[Windesheim]] de iennige oare offisjele kearn yn de gemeente. Fierders bestiet de gemeente út de folgjende [[buorskip]]pen: [[Berkum]], [[Brinkhoek]], [[Bruggenhoek]], [[Frankhuis]], [[Haerst]], [[Harculo]], [[Herfte]], [[Hoog Zuthem]], [[Katerveer]], [[Langenholte]], [[De Lichtmis]] (foar in part), [[Oldeneel]], [[Schelle (Nederlân)|Schelle]], [[Spoolde]], [[Veldhoek (Swol)|Veldhoek]], [[Westenholte]], [[Wijthmen]] en [[Zalné]]

==== Wiken ====
De stêd Swol hat de folgjende wiken:  [[Aa-landen]], [[Assendorp]], [[Berkum (wyk)|Berkum]], [[Swol-Binnenstêd|Binnenstêd]], [[Diezerpoort]], [[Hanzeland]], [[Holtenbroek]],  [[Ittersum]], [[Kamperpoort-Veerallee]], [[Marsweteringlanden]], [[Poarte fan Swol]], [[Schelle (Nederlân)|Schelle]], [[Soestweteringlanden]], [[Stadshagen]], [[Vechtlanden]], [[Westenholte]] en [[Wipstrik]].

== Untjouwing ynwennertal ==
De ûntjouwing fa it ynwennertal fan 1404 oant 2020.&lt;ref&gt;{{Aut|Piet Lourens}}, {{Aut|Jan Lucassen}}: ''Inwonertallen van Nederlandse steden ca. 1300–1800''. NEHA (1997), siden 83-84. ISBN 9057420082 foar de jierren 1404-1748&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Folkstelling Oerisel 1748&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Folkstellings 1795-1930&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Bevolkingsontwikkeling; levend geborenen, overledenen en migratie per regio 1942-2021'': CBS&lt;/ref&gt;
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.7,0.8,0.9)
 id:e value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:800 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:150000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:20000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

 bar:1404 text:1404
 bar:1525 text:1525
 bar:1599 text:1599
 bar:1628 text:1628
 bar:1680 text:1680
 bar:1748 text:1748
 bar:1795 text:1795
 bar:1830 text:1830
 bar:1840 text:1840
 bar:1859 text:1859
 bar:1869 text:1869
 bar:1879 text:1879
 bar:1889 text:1889
 bar:1899 text:1899
 bar:1909 text:1909
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1940 text:1940
 bar:1950 text:1950
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1980 text:1980
 bar:1990 text:1990
 bar:2000 text:2000
 bar:2010 text:2010
 bar:2020 text:2020

PlotData=
 color:d width:20 align:left

 bar:1404 from:0 till: 3500
 bar:1525 from:0 till: 4500
 bar:1599 from:0 till: 6500
 bar:1628 from:0 till: 7700
 bar:1680 from:0 till: 9388
 bar:1748 from:0 till: 11931
 bar:1795 from:0 till: 12220
 bar:1830 from:0 till: 15640
 bar:1840 from:0 till: 16950
 bar:1859 from:0 till: 19223
 bar:1869 from:0 till: 20567
 bar:1879 from:0 till: 22759
 bar:1889 from:0 till: 26384
 bar:1899 from:0 till: 30560
 bar:1909 from:0 till: 34056
 bar:1920 from:0 till: 35743
 bar:1930 from:0 till: 40496
 bar:1940 from:0 till: 43301
 bar:1950 from:0 till: 49313
 bar:1960 from:0 till: 56523
 bar:1970 from:0 till: 76167
 bar:1980 from:0 till: 82190
 bar:1990 from:0 till: 94131
 bar:2000 from:0 till: 105801
 bar:2010 from:0 till: 119030
 bar:2020 from:0 till: 128840

PlotData=

 bar:1404 at: 3500 fontsize:S text: 3.500 shift:(-10,5)
 bar:1525 at: 4500 fontsize:S text: 4.500 shift:(-10,5)
 bar:1599 at: 6500 fontsize:S text: 6.500 shift:(-10,5)
 bar:1628 at: 7700 fontsize:S text: 7.700 shift:(-10,5)
 bar:1680 at: 9388 fontsize:S text: 9.388 shift:(-10,5)
 bar:1748 at: 11931 fontsize:S text: 11.931 shift:(-10,5)
 bar:1795 at: 12220 fontsize:S text: 12.220 shift:(-10,5)
 bar:1830 at: 15640 fontsize:S text: 15.640 shift:(-10,5)
 bar:1840 at: 16950 fontsize:S text: 16.950 shift:(-10,5)
 bar:1859 at: 19223 fontsize:S text: 19.223 shift:(-10,5)
 bar:1869 at: 20567 fontsize:S text: 20.567 shift:(-10,5)
 bar:1879 at: 22759 fontsize:S text: 22.759 shift:(-10,5)
 bar:1889 at: 26384 fontsize:S text: 26.384 shift:(-10,5)
 bar:1899 at: 30560 fontsize:S text: 30.560 shift:(-10,5)
 bar:1909 at: 34056 fontsize:S text: 34.056 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 35743 fontsize:S text: 35.743 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 40496 fontsize:S text: 40.496 shift:(-10,5)
 bar:1940 at: 43301 fontsize:S text: 43.301 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 49313 fontsize:S text: 49.313 shift:(-10,5)
 bar:1960 at: 56523 fontsize:S text: 56.523 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 76167 fontsize:S text: 76167 shift:(-10,5)
 bar:1980 at: 82190 fontsize:S text: 82.190 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 94131 fontsize:S text: 94.131 shift:(-10,5)
 bar:2000 at: 105801 fontsize:S text: 105.801 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 119030 fontsize:S text: 119.030 shift:(-10,5)
 bar:2020 at: 128840 fontsize:S text: 128.840 shift:(-10,5)
&lt;/timeline&gt;

== It besjen wurdich ==
[[Ofbyld:Peperbus,_Eekwal.jpg|thumb|150px|[[Piperbus (Swol)|Piperbus]] fan de ''Eekwal'' ôf sjoen]]
[[Ofbyld:Zwolle Sassenpoort.jpg|thumb|150px|[[Sassenpoarte]]]]
Yn Swol binne in soad âlde monumintale bouwurken bewarre bleaun. De binnenstêd is in [[beskerme stedsgesicht]].

=== Religieuze bouwurken ===
* [[Basilyk fan Us-Leaffrou-te'n-Himelopnimming (Swol)|Basilyk fan Us-Leaffrou- te'n-Himelopnimming]], in midsiuwske [[krústsjerke]] út 1394 oan de [[Oksemerk (Swol)|Oksemerk]].
* [[Piperbus (Swol)|Piperbus]], in letgoatyske toer út 1454 dy't by de Basilyk fan Us-Leaffrou-te'n-Himelopnimming heart.
* [[Grutte Tsjerke (Swol)|Grutte of Sint-Michaelstsjerke]], in [[Skip (tsjerke)|trijeskippige]] [[halletsjerke]] oan de [[Grutte Merk (Swol)|Grutte Merk]] út 1406 yn de styl fan de Nederrynske gotyk.
* Grifformearde Sudertsjerke, boud yn 1924 nei in ûntwerp fan arsjitekt J.H. van der Veen.
* [[Dominikanekleaster (Swol)|Dominikanetsjerke]] mei it oanswettende [[Dominikanekleaster (Swol)|Dominikanekleaster]].
* [[Broeretsjerke (Swol)|Broeretsjerke]] oan it [[Broeretsjerkeplein]]
* [[Sint-Michaeltsjerke (Swol)|Sint-Michaeltsjerke]], in eardere roomsk-katolike tsjerke oan de ''Roggenstraat'' dy't yn 1965 ôfbrutsen waard.
* De [[Synagoge fan Swol|Synagoge]] is in [[Eklektyske styl|eklektysk]] gebou dat fannijs opmakke waard nei't er nei de Twadde Wrâldkriich fertutearze waard.
* De Gul-Zaza-Re medina [[moskee]] is in nijmoadrige moskee yn it suden fan Swol mei 2 minaretten.

=== Oare bouwurken ===
* It [[Stedhûs fan Swol]] bestiet út in 15e-iuwsk part mei in nij part (1975).
* It Frouljushûs hûsmannet sûnt 1987 in keunsthistoarysk museum mei deselde namme. It grutte pân waard 250 jier lang brûkt as âldereinhûs foar froulju oant 1984.
* It Karel V-hûs (Hof fan Ittersum) is in yn [[renêssânse]]styl boud patrysjershûs.
* ''Het Witte Kruis'', in gebou fan histoaryske wearde oan de [[Diezerstrjitte (Swol)|Diezerstrjitte]].
* ''De Witte Leeuw'' waard yn 1666 yn klassisistyske styl boud as bierbrouwerij en wente yn opdracht fan bierbrouwer Albert Brouwer, ek oan de Diezerstjitte.
* It ''Drostenhuis'' is in 16e-iuwske eardere regintewente dêr't it Stedsk Museum Swol yn fêstige is.
* In pakhûs mei oerbliuesels fan in midsiuwske muorretoer.
* Justjes bûten it sintrum, binne ferskate [[Jugendstil]]huzen.
* [[Stasjon Swol]] is in [[spoarstasjon]] út 1866.

=== Fêstingwurken ===
[[Ofbyld:2006-09-14 15.12 Zwolle, toren bij oude stadsmuur met vliet en brug.JPG|150px|thumb|Thorbeckegrêft mei ''[[Wijndragerstoren]]'']]
* Oerbliuwsels fan de stedsmuorre dy't eartiids om de gânse âlde binnenstêd hinne rûn. Oarspronklik wiene der 23 tuorren yn de muorre. De ''[[Wijndragerstoren]]'' en de ''Pelsertoren'' binne noch alhiel bewarre bleaun, de ''Zwanentoren'' is foar in part bewarre bleaun.
* [[Sassenpoarte]], de iennige alhiel bewarre bleaune poarte fan de oarspronklike seis poarten yn de stedsmuorre.
* [[Diezerpoarte]], in poarte út 1475 dêr't oerbliuwsels fan bewarre bleaun binne.
* [[Stienpoarte (Swol)|Stienpoarte]], in stedspoarte út 1488 dêr't oerbliuwsels fan bewarre bleaun binne.

=== Mûnen ===
[[Ofbyld:Zwolle Windesheimer Molen.jpg|150px|thumb|Windesheimer mûne]]
Der binne yn Swol twa mûnen bewarre bleaun:

* Mûne ''De Passiebloem'', in achtkantige [[Stellingmole|stelling]]-[[oaljemûne]] mei opslachskuorren út 1776.
* Windesheimer mûne, in [[nôtmûne]] út 1747.

== Kultuer ==
=== Dialekt ===
It stedsdialekt fan Swol is it [[Swolsk]], dat in [[Sallânsk]] dialekt is en dus heart ta it [[Nedersaksysk]]. Typysk foar it Swolsk is de útspraak fan de &quot;r&quot;, sa't dy yn it [[Frânsk]] útsprutsen wurdt. Dat skaaimerk komt lykwos ek yn de stedsdialekten Kampersk, Dimtersk en Sutfensk foar. Ek it fuortfallen fan de &quot;h&quot; komt yn d eomkriten, oan yn it [[Urkersk]] ta.

=== Blaufingers ===
Lykas in soad oare plakken hat Swol ek in bynamme foar syn ynwenners, blaufingers (''blauwvingers''), dy't letter ta in geuzenammen feroare. It komt út 'e tiid dat der tusken Swol en Kampen soad tsierderij wie. Swol krige de bynamme doe't se [[Karel fan Gelre]] as hear erkenden ynstee fan de Utertske biskop dy't yn ien fan de skelen de kant fan Kampen keas. De biskop wie offisjeel de lânshear fan Swol en doe't dy Karel erkenden, diene se [[meineed]]. It ferhaal gie dat by in wapenskoft Swol it klokkespul fan d efrbaarnde toer oan Kampen bea. De Kampeners giene akkoart as betingst dat se it sizze soene hoe't it bedrach betelle wurde soe. Op ien dei kaam der in wein fol mei jild dy't allegear út koperen munten bestie. De Swolsters krigen blauwe fingers fan it tellen fan dy koperen munten, dus dêrom waard &quot;Blaufingers&quot; de bynamme fan de Swolsters.  

Letter beskôgen de Swolsters de namme as in geuzenamme. Elts jier wurde der de saneamde Blaufingerdagen holden, dêr't der merke is en oare aktiviteiten.

De Amerikaanske sjonger [[Black Francis]] hat yn 2007 in cd útbrocht mei de titel ''Bluefinger''. Dat wie as ynspiraasje foar de ferneamde ferstoarne muzikant en keunstner [[Herman Brood]], dy't yn Swol berne waard.

=== Museums ===
[[Ofbyld:Zwolle, Museum de Fundatie RM41563 met de Peperbus RM41765 op de achtergrond foto4 2016-06-05 12.18.jpg|150px|thumb|''[[Museum de Fundatie]]'']]
* Stedsk Museum Swol (sletten sûnt 2017)
* ANNO (museum) (fuortsetting Stedsk Museum, sûnt 2022)
* Museum ''de Fundatie''
* It Frouljushûs
* Bonami Games &amp; Computers Museum
* Herman Brood Museum &amp; Experience
* [[Museum de Fundatie]]

=== Keunst en muzyk ===
[[Ofbyld:Herman Brood Museum &amp; Experience Zwolle.jpg|150px|thumb|Herman Brood Museum &amp; Experience]]
* Poppoadium Hedon
* Teäter ''De Spiegel''
* Teäter ''Odeon''
* ''Pathé Zwolle'', bioskoop 
* [[MAC³PARK stadion]], it [[fuotbal]]stadion fan [[PEC Swol]]
* ''[[IJsselhallen]]'', evenemintehallen
* ''Eureka'', in sosiëteit mei (pop)poadium, (yt)kafee, oefen- en atelierromte

== Underrjocht ==
[[Ofbyld:Hogeschool Windesheim Zwolle 2022.jpg|150px|thumb|Hegeskoalle Windesheim]]
Der binne ferskate [[Heger berops ûnderwiis|hbû]]-ynstellings yn de stêd. [[Windesheim (ûnderwiisynstelling)|Windesheim]] is fêstige op de kampus yn [[Swol-Súd]]. De grifformearde hegeskoalle Viaa leit oan d erâne fan it sintrum, lykas de katolike pabû. ArtEZ-hegeskoalle hat ferskate [[fakulteit]]en, keunst, teäter, art &amp; design op ferskate plakken yn de stêd. Der is ek in stúdzjesintrum fan de [[Iepen Universiteit]]. Fierders hat de stêd guon skoallen fan [[middelber beropsûnderwiis]] en ferskate skoallen foar primêr en fuortset ûnderwiis.

== Sport ==
[[Ofbyld:PEC Zwolle 2022.jpg|150px|thumb|It stadion fan PEC SWol]]
[[PEC Swol]] is de professionele [[fuotbal]]klup fan Swol, dy't op it stuit yn de [[Earste Difyzje (fuotbal)|Earste Difyzje]] spilet. It hat yn it ferline ek wol yn de [[Earedifyzje (fuotbal)|Earedifyzje]] spile. Nei it slopen fan it ''Oosterenkstadion'' spilet PEC Swol sûnt 2008 yn it [[MAC³PARK stadion]].

''Landstede Zwolle'' komt út yn de earedifyzje foar [[kuorbal]].

De Follybalklup ''VC Zwolle'' komt út yn de earedifyzje foar it [[follybal]].

De Stjer fan Swol,almeast op de earste sneon yn maart, is elts jier de iepening fan het hurdfytserseizoen yn Nederlân. Sûnt 1999 wurdt yn augustus, justjes nei de [[Omgong fan Frankryk]] it ''Peperbus Profspektakel'' mei ferneamde hurdfytsers yn de Swolske binnenstêd holden.

Sûnt 2001 wurdt yn Swol elts jier de heale maraton fan Swol organisearre, in hurdrinwedstriid oer 21,1 km.

== Ferfier ==
[[Ofbyld:Zwolle IJsselbrug.jpg|150px|thumb|Iselbrêge sjoen út Hattem wei]]
[[Ofbyld:Zwolle, NS station.jpg|150px|thumb|Stasjon Swol]]
Swol is in drok knooppunt fan sawol autoferkear as treinferkear.

=== Autoferfier ===
De [[Rykswei 28|A28]] fan [[Utert (stêd)|Utert]] nei [[Grins (stêd)|Grins]] rint dwers troch de stêd hinne, dêr't der 4 oanslutings fan binne. De A28 rint súdlik fan Swol oer de [[Iselbrêge]] hinne nei [[knooppunt Hattemerbroek]], justjes súdlik fan Swol. Dêr krúst de A28 de [[Rykswei 50|A50/N50]], dy't fan [[Eindhoven]] oer [[Arnhim]], [[Apeldoarn]], [[Kampen]] nei [[Emmeloard]] rint. De [[Rykswei 35|N35]] rint fan Swol nei [[Almelo]] dêr't er fierder as A35 oer [[Ynskedee]] nei de Dútske grins rint. De [[Provinsjale wei 331|N331]] begjint yn it noarden fan Swol en rint troch d egemeente [[Swartewetterlân]] nei Emmeloard. De [[Provinsjale wei 337|N337]] is part fan de [[Iselallee]] en de [[Ring Swol]] en rint fan it suden fan Swol nei [[Dimter]]. De [[Provinsjale wei 340|N340]] rint fan de wyk [[Berkum (wyk)|Berkum]] nei it noardeasten fan Oerisel.

=== Treinferfier ===
It [[Stasjon Swol]] is ien fan de drokste knooppunten fan Nederlân. De [[Hânzeline]] ferbynt [[intercity]]'s út Ljouwert en Grins wei nei Amsterdam-Súd en Skiphol nei De Haach. De treinen ride oer in brêge oer de Isel, de Hânzebôge. Fierder ferbynt Stasjon Swol de [[Steatsline A]] fan Ljouwert nei Arnhim, it [[spoar fan Swol nei Almelo]], it [[spoar fan Swol nei Emmen]], en it [[spoar fan Utert nei Kampen]]. It twadde spoarstasjon fan Swol is [[Stasjon Swol Stadshagen]] dy't yn 2019 iepene waard.

=== Wetterferfier ===
De rivier de [[Isel]] is de wichtichste farrûte bylâns Swol, dêr't it [[Swol-Iselkanaal]] de stêd mei ferbynt. It [[Swarte Wetter (rivier)|Swarte Wetter]] komt út it noarden wei Swol yn en mûnet yn d eIsel út. De [[Oeriselske Fecht]] mûnet justjes noardlik fan Swol út yn it Swarte Wetter. Yn it easten fan Swol rint in kanalisearre rivier, dy't binnen de stedsgrinzen it Almelooske kanaal hjit en bûtenút ''Nieuwe Wetering'' en ''Soestwetering''.

== Guon ferneamde ynwenners ==
* [[Johan Rudolph Thorbecke]] (1798-1872), Nederlânsk steatsman
* [[Herman Brood]] (1946-2001), sjonger, keunstskilder, akteur en dichter

== Stêdebân ==
* {{Flagge DE}} [[Lünen]]

== Keppeling om utens ==
* [https://www.zwolle.nl/ Offisjele webstee fan de gemeente Swol]

&lt;center&gt;
  [[Ofbyld:Sicht op Swol Sintrum.jpg|600px|alt=Sicht op it sintrum fan Swol.]]
  Sicht op Swol sintrum.
&lt;/center&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
* {{Aut|Hove, ten J.}} (2005). ''Geschiedenis van Zwolle'' Swol: Waanders. ISBN 90-400-9050-5
* {{Aut|F.C. Berkenvelder}} (1980). ''Het begin. Zwolle 750 jaar stad''. Waanders. Argivearre fan de orzjinele op 16-08-2006. Oproppen op 17-03-2007
&lt;references/&gt;
}}
{{CommonsBalke|Zwolle}}

{{WikenSwol}}
{{GemeentenOerisel}}

{{Koördinaten|52_31_0_N_06_05_0_E_type:city_zoom:12_region:NL|52° 31' N, 6° 5' E}}

[[Kategory:Swol| ]]
[[Kategory:Plak yn Swol]]
[[Kategory:Hânzestêd]]
[[Kategory:Nederlânske provinsjehaadstêd]]
[[Kategory:Gemeente yn Oerisel]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1230]]</text>
      <sha1>ascj1g3gpqv5didxf48qq4tocdinnms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fryske flagge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2367</id>
    <revision>
      <id>1241589</id>
      <parentid>1241582</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T14:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sjoch ek */ [[]]</comment>
      <origin>1241589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3437" sha1="kr4i8tvcnw4vfffpcrjl46xbvy16bvo" xml:space="preserve">[[Image:Frisian flag.svg|right|thumb|De Fryske flagge]]
[[Ofbyld:Oude foto met Friese vlag in Deinum, 1900-1925, archiefnr 2086.jpg|thumb|Fertikale Friese flagge.]]
[[Ofbyld:Fryske Flagge oan flaggestôk.jpg|thumb|Flagge oan flaggestôk.]]
[[Ofbyld:Fryske Flagge oan flaggemêst.jpg|thumb|Flagge oan flaggemêst.]]
[[Ofbyld:Frysk Flagje.JPG|thumb|Flagge as [[Skouting]]ynsynje]]
De '''Fryske flagge''' is: &quot;Yn blau trije rjochtsskeane banen, mei dêrop sân reade pompeblêden, oardere twa, trije, twa.&quot; Dat tal fan sân banen en sân [[pompeblêd|pompeblêden]] is in ferwizing nei de [[Sân Seelannen]]. De foarm fan de pompeblêden is presiis fêstlein; it meie gjin herten wêze.

== Oarsprong ==
De flagge is nei alle gedachten yn dizze ferzje makke troch de famylje De Zee fan [[Jirnsum]], om [[1895]] hinne, en sa'n twa jier letter yn de hannel brocht. De flagge wie nei sizzen makke nei in âlde print fan it Fryske wapen, dy't spitigernôch yn 1923 troch brân ferlern gien is. Sûnt likernôch 1880 wienen yn inkelte gefallen al eardere flaggen mei sa'n selde motyf brûkt. Dat motyf is oernaam fan de wapens fan de [[Fryske keningen]] sa't dy yn de [[15e iuw]] en letter yn de wapenboeken stiene. It tal banen en pompeblêden wie op de ôfbylden al oars.
Der wienen gauris acht banen, en it tal pompeblêden wie meast alve, al is elts getal fan sân oant alve wolris tekene.
In opfallend ferskil mei de hjoeddeiske flagge is dat de lytse baan boppenoan yn de punt yn de ôfbylden altyd wyt is, dêr't dy by de flagge blau is.
Men nimt oan dat neffens dy wapenboeken, oan it begjin fan de [[19e iuw]] in wapen mei it no bekende patroan tekene waard en oan de ein fan de iuw de Fryske flagge mei datselde patroan.

Noch âlder as de wapenboeken is it Noardske [[Gûdrûnliet]], út likernôch de âlfde iuw. Dat ferhellet fan foarfallen út de njoggende iuw en wurdt de flagge fan Hear [[Herwik fan Seelannen]] beskreaun, dy't in wolkeblaue flagge mei seeblêden hat.

== Goedkarring ==
Op [[14 oktober]] [[1897]] waard de flagge troch [[Deputearre Steaten fan Fryslân|Deputearre Steaten]] erkend, yn de ferzje dy't tekene wie troch [[Heerke Wenning]], foar de kroaningsfeesten fan [[keninginne Wilhelmina]]. It duorre oant [[1927]] ear't de provinsje de flagge sels ek brûke soe op it [[provinsjehûs]]. Earst yn [[1957]] is de flagge troch [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Provinsjale Steaten]] goedkard. De flagge waard derby net omskreaun as flagge fan de provinsje, lykas dat by oare provinsjes bard is, mar as: Fryske flagge.

== Literatuer ==
* H. Bruch et al, ''[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB26:000579001:00041 De Fryske Flagge. Rapport en Advys fan de kommisje ta bistudearring fan de Fryske flagge]'' (themanummer van ''[[It Beaken]]''), Ljouwert 1956
* [[E.H. Waterbolk]], '[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB26:000578001:00009 Een vlag-incident?]', yn: ''It Beaken'' 19 (1957), s. 1-13
* Kl. Sierksma, 'De hillige fane fan 'e Friezen en de Fryske flagge. Proeve fan synthese fan epos, legende en histoarje', yn: ''It Beaken'' 33 (1971), s. 157-176
* Kl. Sierksma, ''Nederlands Vlaggenboek'', 1962, neipr. 2008, s. 23-24

== Sjoch ek ==
* [[Flagge fan de Ommelannen]]
* [[Magnusfane]]
* [[Ynterfryske Flagge]]
{{commonscat|Flags of Friesland}}

{{DEFAULTSORT:Friske flagge}}
[[Kategory:Frysk symboal]]
[[Kategory:Flagge yn Fryslân]]
[[Kategory:Westerlauwerske Friezen]]
[[Kategory:Etnyske flagge]]</text>
      <sha1>kr4i8tvcnw4vfffpcrjl46xbvy16bvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241596</id>
      <parentid>1241589</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Literatuer */ [[]]</comment>
      <origin>1241596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3456" sha1="l4ovaoq8dwmtxxovsl681xxh0f0jygt" xml:space="preserve">[[Image:Frisian flag.svg|right|thumb|De Fryske flagge]]
[[Ofbyld:Oude foto met Friese vlag in Deinum, 1900-1925, archiefnr 2086.jpg|thumb|Fertikale Friese flagge.]]
[[Ofbyld:Fryske Flagge oan flaggestôk.jpg|thumb|Flagge oan flaggestôk.]]
[[Ofbyld:Fryske Flagge oan flaggemêst.jpg|thumb|Flagge oan flaggemêst.]]
[[Ofbyld:Frysk Flagje.JPG|thumb|Flagge as [[Skouting]]ynsynje]]
De '''Fryske flagge''' is: &quot;Yn blau trije rjochtsskeane banen, mei dêrop sân reade pompeblêden, oardere twa, trije, twa.&quot; Dat tal fan sân banen en sân [[pompeblêd|pompeblêden]] is in ferwizing nei de [[Sân Seelannen]]. De foarm fan de pompeblêden is presiis fêstlein; it meie gjin herten wêze.

== Oarsprong ==
De flagge is nei alle gedachten yn dizze ferzje makke troch de famylje De Zee fan [[Jirnsum]], om [[1895]] hinne, en sa'n twa jier letter yn de hannel brocht. De flagge wie nei sizzen makke nei in âlde print fan it Fryske wapen, dy't spitigernôch yn 1923 troch brân ferlern gien is. Sûnt likernôch 1880 wienen yn inkelte gefallen al eardere flaggen mei sa'n selde motyf brûkt. Dat motyf is oernaam fan de wapens fan de [[Fryske keningen]] sa't dy yn de [[15e iuw]] en letter yn de wapenboeken stiene. It tal banen en pompeblêden wie op de ôfbylden al oars.
Der wienen gauris acht banen, en it tal pompeblêden wie meast alve, al is elts getal fan sân oant alve wolris tekene.
In opfallend ferskil mei de hjoeddeiske flagge is dat de lytse baan boppenoan yn de punt yn de ôfbylden altyd wyt is, dêr't dy by de flagge blau is.
Men nimt oan dat neffens dy wapenboeken, oan it begjin fan de [[19e iuw]] in wapen mei it no bekende patroan tekene waard en oan de ein fan de iuw de Fryske flagge mei datselde patroan.

Noch âlder as de wapenboeken is it Noardske [[Gûdrûnliet]], út likernôch de âlfde iuw. Dat ferhellet fan foarfallen út de njoggende iuw en wurdt de flagge fan Hear [[Herwik fan Seelannen]] beskreaun, dy't in wolkeblaue flagge mei seeblêden hat.

== Goedkarring ==
Op [[14 oktober]] [[1897]] waard de flagge troch [[Deputearre Steaten fan Fryslân|Deputearre Steaten]] erkend, yn de ferzje dy't tekene wie troch [[Heerke Wenning]], foar de kroaningsfeesten fan [[keninginne Wilhelmina]]. It duorre oant [[1927]] ear't de provinsje de flagge sels ek brûke soe op it [[provinsjehûs]]. Earst yn [[1957]] is de flagge troch [[Provinsjale Steaten fan Fryslân|Provinsjale Steaten]] goedkard. De flagge waard derby net omskreaun as flagge fan de provinsje, lykas dat by oare provinsjes bard is, mar as: Fryske flagge.

== Literatuer ==
* H. Bruch et al, ''[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB26:000579001:00041 De Fryske Flagge. Rapport en Advys fan de kommisje ta bistudearring fan de Fryske flagge]'' (themanummer van ''[[It Beaken]]''), Ljouwert 1956
* [[E.H. Waterbolk]], '[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB26:000578001:00009 Een vlag-incident?]', yn: ''It Beaken'' 19 (1957), s. 1-13
* [[Klaas Sierksma|Kl. Sierksma]], 'De hillige fane fan 'e Friezen en de Fryske flagge. Proeve fan synthese fan epos, legende en histoarje', yn: ''It Beaken'' 33 (1971), s. 157-176
* Kl. Sierksma, ''Nederlands Vlaggenboek'', 1962, neipr. 2008, s. 23-24

== Sjoch ek ==
* [[Flagge fan de Ommelannen]]
* [[Magnusfane]]
* [[Ynterfryske Flagge]]
{{commonscat|Flags of Friesland}}

{{DEFAULTSORT:Friske flagge}}
[[Kategory:Frysk symboal]]
[[Kategory:Flagge yn Fryslân]]
[[Kategory:Westerlauwerske Friezen]]
[[Kategory:Etnyske flagge]]</text>
      <sha1>l4ovaoq8dwmtxxovsl681xxh0f0jygt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waal (rivier)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5038</id>
    <revision>
      <id>1241628</id>
      <parentid>1123915</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>Stobbe roait</comment>
      <origin>1241628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3838" sha1="p3nczs1lhm8cvfe7gnt4xw9ghbuzmdb" xml:space="preserve">{{Ynfoboks rivier
| namme                      = Waal
| ôfbylding                  = Tussen Slijk-Ewijk en Andelst, de Waal vanaf de Waaldijk aan het eind van hoog water IMG 9905 2021-07-22 19.47.jpg
| ôfbyldingsbreedte          = 
| ôfbyldingstekst            = ''De Waal by Slijk Ewijk (july 2021)''
| lân                        = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid       = [[Provinsje]]
| namme bestjoerlike ienheid =  {{NL-GLf}}
| ûntspringt yn              = [[Ryn]], [[Pannerden]]
| lokaasje boarne            = {{Koördinaten yn tekst|51_52_20.0_N_6_02_15.8_E_type:city_region:NL|51° 52' N, 6° 02' E}}
| mûnet út yn                = [[Merwede]], [[Woudrichem]]
| lokaasje mûning            = {{Koördinaten yn tekst|51_49_15.5_N_5_00_02.0_E_type:city_region:NL|51° 49' N, 6° 00' E}}
| plakken                    = 
| sydstreamen                = 
| fertakkings                = 
| lingte                     = 82 km
| hichte boarne              = 12 m. [[Normaal Amsterdamsk Peil|NAP]]
| hichte mûning              = 1 m. NAP
| ferfal                     = 
| maks. breedte              = 2 km.
| djiptegemiddelde           = 5 m.
| maks. djipte               = 10 m.
| ôfwetteringsgebiet         = 
| ôffier by mûning           = 
| ôfbylding99                = Location Waal.PNG
| ôfbyldingstekst99          = ''Rin fan de Waal''
| ôfbyldingsbreedte99        = 200px
}}
De '''Waal''' is in [[Nederlân]]ske [[rivier]]. Op 'e hichte fan Pannerden splitst de [[Ryn]] him yn it [[Pannerdensch Kanaal]], dat 6 km fierderop oergiet yn de [[Nederryn]], en de Waal. De Waal is fierwei de wetterrykste earm fan de Ryn yn Nederlân (65% fan de wetterôffier) en ek de wichtichste foar de skipfeart. De totale lingte fan de Waal bedraacht 82 kilometer.
De Waal is in split fan de Ryn, fanút it [[Bijlânsk Kanaal]], en rint fierder nei it westen oant er gearkomt mei de âlde rin fan de [[Maas]], de [[Ofdamme Maas]], en oergiet yn de [[Merwede]]. 

De Waal giet fan de eardere gearfoeging ôf mei de [[Maas]] by [[Woudrichem]] (no de [[Afdamme Maas]]) oer yn de [[Merwede]] en streamt fia ferskate rûtes nei de [[Noardsee]]; it measte wetter streamt fia de [[Nije Merwede]] yn it [[Hollânsk Djip]]. It wetter tusken de Noard en de [[Alde Maas]], súd fan [[Ridderkerk]], hjit ek [[De Waal (IJsselmonde)|de Waal]]: dit part fan likernôch 8 km lingte is in oerbliuwsel fan in eardere lizzing fan dizze rivier.

De Waal wurdt mei de Nederryn en [[Amsterdam]] ferbûn troch it [[Amsterdam-Rynkanaal]] (by [[Tiel]]) en mei de Maas troch it [[Maas-Waalkanaal]] (by [[Nimwegen]]) en it [[Kanaal fan St. Andries]]. Op dat lêste punt floeie de Waal en de Maas op in ôfstân fan 1,9 km byinoar del. It tij fan de Noardsee wurkje troch oant sawat [[Sâltbommel]], dêr't in tijferskil fan sawat 10 sintimeter mjitber is. Foar it ôfsluten fan de seegatten en riviermûningen yn it ramt fan de [[Deltawurken]] wie it tijferskil op de Waal folle grutter as hjoed-de-dei. De ynfloed fan de tij wie doe merkber oant Nimwegen.

== Stêden oan de Waal ==
De grutste stêd oan de Waal is Nimwegen. Hoewol't de stêd op 'e lofterkant leit, strekt de gemeente him sûnt in pear jier ek út oer de rjochterkant, wêrmei't dizze gemeente as iennichste op beide kanten leit. By Nimwegen waard yn [[2015]] in njonkengeul oanlein, de [[Spegelwaal]], en dêrmei ûntstie ek it eilân [[Veur-Lent]].

Oare gruttere plakken binne [[Tiel]] (rjochts) en Sâltbommel (links). De Waal skiedt de Betuwe op de rjochterwâlskant fan efterinoar it [[Ryk fan Nimwegen]], it [[Lân fan Maas en Waal]] en de [[Bommelerwaard]] op de linkerwâl.

== Sjoch ek ==
* [[De Waal (IJsselmonde)]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* wikipedy:NL
{{Commonscat|Waal}}
}}
[[Kategory:Rivier yn Nederlân]]
[[Kategory:Wetter yn Gelderlân]]

[[zh:瓦尔 (德国)]]</text>
      <sha1>p3nczs1lhm8cvfe7gnt4xw9ghbuzmdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beintemahûs (buorskip)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9570</id>
    <revision>
      <id>1241587</id>
      <parentid>1082150</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anoniem-NOF</username>
        <id>39410</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1241587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3631" sha1="70zka39xx323kqr57jap3nrxb67hqsc" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Beintemahûs
| ôfbylding                   = Beintemahûs eastkant.JPG
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = Beintemahûs fan ut it easten wei sjoen.
| wapen                       = 
| lân                         = {{Flagge NL}} [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3      = Himrik
| namme bestjoerlike ienheid 3= [[Ofbyld:Westergeast (Noardeast-Fryslân) vlag.svg|border|20px]] [[Westergeast]]
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster                = 
| stedsyndieling              = 
| gemeente-yndieling          = 
| ynwennertal                 = 
| oerflak                     = 
| befolkingstichtens          = 
| stêdekloft                  = 
| hichte                      = 
| stifting                    = 
| ferkearsieren               =
| postkoade                   = 9295
| netnûmer                    = 0511
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = 
| webside                     = [https://westergeest.frl/ Webside Westergeast]
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = 
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 
| lat_min                     = 
| lat_sec                     = 
| lat_dir                     = 
| lon_deg                     = 
| lon_min                     = 
| lon_sec                     = 
| lon_dir                     = 
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Beintemahûs''' is in [[buorskip]] yn de gemeente [[Noardeast-Fryslân]], yn de [[himrik]] fan [[Westergeast (Kollumerlân)|Westergeast]]. Beintemahûs is neamd nei in boere[[pleats]] en leit súdwestlik fan [[Ie (Dongeradiel)|Ie]], besuden it [[Dokkumer Grutdjip]].

==Famylje Beintema==
Al yn [[1543]] komt de namme Beintemahûs ('Banthiema-huys') foar yn âlde geskriften. Yn [[1671]] ferkeapet de lêste Beintema (Eecke Douwes) de pleats.

Syn broer Oene Douwes wie abbekaat yn [[Dokkum]]. Hy  wenne tichtby Beintemahûs op de tsjintwurdige Hege Pleats dêr flakby. Oer Oene is noch bekend dat syn soan liifarts fan de keizer yn [[Wenen]] wie. De dochters fan Eecke, dy’t yn [[Delft]] wennen, ferkochten de buorkerij yn [[1671]]. Sa gie de bân dy’t de famylje hie mei Westergeast ferlern.

Yn [[1750]] keapet Douwe Kornelis de pleats; hy hie de pleats earst pachten. De Eelke Meindertswei is neamd nei syn dochter dy’t mei [[Eelke Meinerts]] troude. Yn [[1786]] waard de pleats ferkocht oan in Johannes Meinderts. Meinderts wurdt skreaun mei in ‘d’ deryn , sadat de wei ek as Meindertswei skreaun wurdt. 
Omdat [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] de efternammen ynfierde, keas Jehannes Meinderts de efternamme Beintema. Yn [[1804]] krige Jehannes Meinderts de [[hearebank]] yn’e tsjerke. De hearebank bleau, ek doe't de lêste Beintema al wei wie, ornearre foar de bewenners fan de buorkerij. 

== Sjoch ek ==
* [[Beintemastate]]
* [[Beintemawei]]

{{Noardeast-Fryslân}}
[[Kategory:Westergeast]]
[[Kategory:Buorskip yn Kollumerlân]]
[[Kategory:Buorskip yn Noardeast-Fryslân]]</text>
      <sha1>70zka39xx323kqr57jap3nrxb67hqsc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leon Trotski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18895</id>
    <revision>
      <id>1241620</id>
      <parentid>1227744</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T23:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raippa-Valli</username>
        <id>60027</id>
      </contributor>
      <origin>1241620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10586" sha1="764syrf4jugkvb551b1ghw105jf3m2b" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Bundesarchiv Bild 183-R15068, Leo Dawidowitsch Trotzki.jpg|thumb|right|180px|Leon Trotski (1918)]]

'''Leon Trotski''' (Russysk: Лев Троцкий/''Lev Trotski'') ([[Janowka]] (de [[Oekraïne]]), [[7 novimber]] [[1879]] — [[Coyoacán (wyk)|Coyoacán]] (suden fan [[Meksiko- stêd]]), [[21 augustus]] [[1940]]), eigentlik '''Lev Davidovitsj Bronstein''' (Лев Давидович Бронштейн), wie in [[Sowjetuny|Russyske]] revolúsjonêr en [[politikus]] dy’t ferneamd waard as ien fan de wichtichste gesichten fan de revolúsje. 

== Foar de revolúsje ==
Trotski groeide op yn in [[Joad]]ske húshâlding yn de [[Oekraïne]]. Doe't er 17 waard sluet er him oan by de [[Russyske Sosjaal Demokratyske Arbeiderspartij]]. Twa jier letter waard er foar it earst arrestearre fanwege revolúsjonêre aktiviteiten. Nei in pear moannen yn iensume opsluting waard er fuortbrocht nei [[Sibearje]]. Hy wist dêr te ûntsnappen en gie troch nei [[Londen]]. Op it twadde kongres fan de Russyske Sosjaal Demokratyske Arbeiderspartij sluet er him oan by de [[mensjewiken]]. Dat soe [[Jozef Stalin]] letter tsjin him brûke. Yn 1904 bruts er mei de mensjewiken en oant 1917 bleau er in ûnôfhinklike sosjaal-demokraat.

Yn [[Sint Petersburch]] naam er yn [[1905]] de lieding fan de earste sowjet op him. Hy waard wer arrestearre en wer nei Sibearje brocht. En opnij wist hy te ûntsnappen. Trotski gie nei [[Jeropa]]. Yn [[Frankryk]] waard er útsetten omdat er in kommunistyske organisaasje oan it opsetten wie yn [[Parys]]. Trotski sette ôf nei de [[Feriene Steaten]] en fan dêrút kaam hy yn maaie [[1917]] oan yn Sint Petersburch dêr't er it foarsitterskip fan de pleatselike sowjet op him naam.

== Oktoberrevolúsje ==
By de [[oktoberrevolúsje]] sluet Trotski him oan by de [[bolsjewiken]] en waard hy ien fan de neiste meiwurkers fan [[Vladimir Lenin]]. Trotski waard ta Folkskommissaris foar bûtenlânske saken neamd en ûnderhannele by de [[Frede fan Brest-Litovsk]] yn de [[Earste Wrâldkriich]]. Troch ynterne ferdieldheid yn de sovjetregearing en ynskattingsflaters fan Trotski, mislearren dy yn earste ynstânsje wêrtroch't de kriich langer duorre hat as needsaaklik wie. [[Ruslân]] moast dêrom tige ûngeunstige betingsten ûndertekenje. Trotski en ferskate fraksjes yn de sowjetregearing hoopten dat yn [[Dútslân]] de revolúsje slagje soe sa't dat lân de kant fan Ruslân kieze soe yn de Kriich mei in pan-Jeropeeske revolúsje kriich ta gefolch. 

Stalin hie fan it begjin ôf in hekel oan Trotski en Trotski ek oan him. De arbeiders en de Joadske yntellektueel koenen troch it ferskil fan karakter net troch ien doar. Trotski wie yn it begjin fierút de meardere fan Stalin, hy bêde him del mei syn retoryk, ien kear sels yn it iepenbier. Stalin dy’t net ien ferjoech en hast nea wat fergeat sei dat er in kampioen wie mei nepspieren en ferwite him dat hy him pas by de bolsjewiken oansleat doe't de striid al lang wûn wie. Lenin moast faak tuskenbeide komme wêrby't hy it faak opnaam foar de foar it each swakkere en minder yntelliginte Stalin. 

== Boargerkriich ==
Trotski waard by it útbrekken fan de boargerkriich yn Ruslân beneamd ta folkskommissaris foar kriich. Hy organisearre it Reade leger, ûnder oaren troch eardere offisieren fan it keizerlike leger ta meiwurking te twingen troch harren famyljes te bedrigen. Mei muoite wisten se it [[Wite leger]] te ferslaan. Under lieding fan Trotski ûntwikkele it [[Reade Leger]] him ta in doelmjittich middel ta ferdigening fan de revolúsje. It leger waard in soad ynset tsjin demonstraasjes en stakingen. Ek de ekonomy moast neffens Trotski militêrisearre wurde. Net produktive en arbeiders dy't net wurkje woene moasten eksekutearre wurde. 

Dy kriichsekonomy makke de befolking poerlilk en it late ta in grut oantal stakingen. Yn 1921 sette Trotski it leger yn tsjin stakende seelju op de marinebasis Kronsjtadt. Dy minsken woenen graach frije ferkiezingen en frijlitting fan loftse politike finzenen. Mei't dêr op folgjende bloedbad kaam in ein oan it lêste grutskalige ferset tsjin de kommunistyske regearing. Trotski krige letter in soad kommentaar op syn rol yn dat hiel. Trotski besocht letter, doe't her yn [[Meksiko]] wie, om him sels te ferdigenjen. Hy sei dat in revolúsje it rjocht hie om himsels te rêden tsjin in kontrarevolúsje.

Yn de boargerkriich, dêr't de stêd Tsaritsyn, letter Stalingrad, no [[Volgograd]] yn belegere waard, ûntstie der fannijs rebûlje tusken Stalin en Trotski. Datkear oer de befoarrieding. Op 'e nij like Trotski de rûzje te winnen, omreden de militêre lieders it mei him iens wienen. Lenin soarge dêrfoar dat Stalin earfol nei Moskou weromkomme koe.

Stalin hie de folsleine macht krigen oer it partijapparaat. Dat omreden Lenin siik wie en de boargerkriich oan 'e gong wie. Oan de oare kant wie Trotski lieder fan it Reade Leger. Nei de dea fan Lenin ûntstie in striid om de macht. Nettsjinsteande dat Lenin earder stipe oan Stalin joech, hie er yn syn testamint dúdlik warskôge foar Stalin. Stalin liet dat dokumint ferdwine. Ut it partijapparaat wei koe Stalin it gesach fan Trotski ferminderje. Trotski wie in foarstanner fan in permaninte revolúsje wylst Stalin it idee fan de opbou fan [[Stalinisme|sosjalisme yn ien lân]] oanhong. Yn 1925 koe Trotski net mear rekkenje op stipe yn de partijtop. Hy rekke syn direkte ynfloed op de polityk kwyt. Twa jier letter waard er rojearre as partijlid en yn 1929 sels deportearre. Dêrnei moast er it lân sels ferlitte. 
[[Ofbyld:Leo Trotzki Oktober 1917.jpg|thumb|right|200px|Trotski yn 1917]]

== Ballingskip ==
Koarte tiid hâlde hy ta yn [[Turkije]] dêr't Ruslân noch ticht by him wie. Yn [[Parys]] skreau hy syn fyzje op de skiednis fan de revolúsje. Yn 1938 wie er de oprjochter fan de fjirde ynternasjonale. Nei Parys gie er nei Meksiko, dat er op útnûging fan presidint [[Lázaro Cárdenas del Río|Lázaro Cárdenas]] die. Yn Meksiko waard him ûnderdak oanbean troch it skilderskeppel [[Diego Rivera]] en syn frou [[Frida Kahlo]]. Mei dy frou soe er koart in relaasje hân hawwe. Trotski ferdigene de Meksikaanske revolúsje. Hy stelde foar dat de lannen fan Latynsk Amearika har ûnder lieding fan Meksiko ferienje moasten yn in “Uny fan Amerikaanske Sowjetrepubliken” om sa better tsjinstân tsjin de Feriene Steaten te hawwen.

De rol fan Trotski foar en yn de [[Twadde Wrâldkriich]] is frjemd. Sa ropte er yn [[1938]] yn folle tarieding op de wrâldkriich op ta in feroaring fan lieders fan de Sowjet-Uny. Hy stelde dat de USSR harren rjochtsje moatte op it wurk fan iepenbier nut ynstee fan bewapeningsprogramma’s. 

== De ein fan syn libben ==
In geheim agint fan Stalin, [[Ramón Mercader]], krige tagong op 20 augustus ta it swier bewekke ferbliuw fan Leon Trotski troch him foar te dwaan as de ferloofde fan de suster fan de siktaresse. Hy die him foar as Jacques Monard, in Belgyske sjoernalist dy’t krekt in artikel foarlizze woe. Doe't Trotski it stik lêze woe by syn buro sloech de agint him mei in iisbile de holle yn. Op [[21 augustus]] [[1940]] ferstoar Leon Trotski yn in sikehûs oan syn ferwûnings. Diego Rivera en Frida Kahlo waarden in skoftke troch de polysje fertocht fan de moardnerij. 

Yn augustus [[2005]] kaam de dochter fan de kommandant fan de Meksikaanske polysje mei de iispriem oansetten. Op dy iispriem sieten bloedplakken. [[Volkov Trotski]], de pakesizzer fan Trotski hat syn DNA oanbean om dat te ferlykjen my de bloedplakken. 

Der bestiet noch altyd in streaming yn it [[kommunisme]] dy’t him basearret op de ideeën fan Trotski.

== Bibliografy ==
* [[1906]] - ''Resultaten en foarútsichten'' 
* [[1909]] - ''Wêrom marksten yndividuele terreur ôfwize'' 
* [[1924]] - ''De lessen fan Oktober'' 
* [[1924]] - ''Fraachstikken fan de boargerkriich'' 
* [[1924]] - ''It belang en de metoade fan antireligieuze propaganda'' 
* [[1924]] - ''Revolutionêre keunst en sosjalistyske keunst'' 
* [[1924]] - ''Literatuer en revolúsje '' 
* [[1929]] - ''De permaninte revolúsje '' 
* [[1931]] - ''De Spaanske revolúsje en de gefaren dy’t har bedrige”
* [[1932]] - ''De Russyske revolúsje'' 
* [[1934]] - ''Bonapartisme en fassisme'' 
* [[1934]] - ''De arbeidermilysje en har tsjinstanners” 
* [[1935]] - ''Arbeiderssteat, termidor en bonapartisme'' 
* [[1936]] – ''Harren moraal en ús moraal'' 
* [[1937]] - ''It Kommunistysk Manifest fan hjoed'' 
* [[1937]] - ''Stalinisme en bolsjewisme'' 
* [[1937]] - ''Klasse, partij en lieding'' 
* [[1937]] - ''De les fan Spanje. Lêste warskôging” 
* [[1938]] - [[It oergongsprogramma]] 
* [[1938]] - ''Diskusje oer it oergongsprogramma” 
* [[1939]] - ''It ABC fan de materialistyske dialektyk'' 
* [[1939]] - ''Het marksisme fan hjoed'' 
* [[1940]] - ''De fakbûnen yn it tiidrek fan de ymperialistyske ûntaarding'' 
* [[1940]] - ''Trije opfettings oer de Russyske revolúsje” 
* [[1940]] - ''Testamint'' 
* [[1944]] - ''Fassisme, wat is it en hoe te bestriden” 

== Keppeling om utens ==
* [https://www.trotskyana.net/ The Lubitz TrotskyanaNet: Trotsky, Trotskyism and Trotskyists ''(Ingelsk)'']
* [http://www.mumblage.com/mercader.html The Story of Ramón Mercader (oer de moardner fan Trotski) ''(Ingelsk)'']

== Oar ==
[[Ofbyld:Ru-Leon Trotsky.ogg|thumb|left|Stim fan Trotski]]

{{DEFAULTSORT:Trotski, Leon}}
[[Kategory:Oekraynsk generaal]]
[[Kategory:Oekraynsk politikus]]
[[Kategory:Oekraynsk autobiograaf]]
[[Kategory:Oekraynsk publisist]]
[[Kategory:Oekraynsk polityk skriuwer]]
[[Kategory:Oekraynsk revolúsjonêr]]
[[Kategory:Oekraynsk sosjalist]]
[[Kategory:Oekraynsk kommunist]]
[[Kategory:Oekraynsk ateïst]]
[[Kategory:Oekraynsk balling]]
[[Kategory:Oekraynsk misdieslachtoffer]]
[[Kategory:Russysk generaal]]
[[Kategory:Russysk politikus]]
[[Kategory:Russysk minister]]
[[Kategory:Sovjet-lieder]]
[[Kategory:Russysk autobiograaf]]
[[Kategory:Russysk publisist]]
[[Kategory:Russysk polityk skriuwer]]
[[Kategory:Russysk revolúsjonêr]]
[[Kategory:Russysk sosjalist]]
[[Kategory:Russysk kommunist]]
[[Kategory:Russysk ateïst]]
[[Kategory:Russysk misdieslachtoffer]]
[[Kategory:Dissidint yn de Sovjet-Uny]]
[[Kategory:Russysk balling]]
[[Kategory:Oekraynsk persoan fan Joadsk komôf]]
[[Kategory:Russysk persoan fan Joadsk komôf]]
[[Kategory:Russysk persoan fan Oekraynsk-Joadsk komôf]]
[[Kategory:Persoan dy't omkommen is by in moardoanslach]]
[[Kategory:Persoan yn de Russyske Revolúsje]]
[[Kategory:Persoan yn de Russyske Boargeroarloch]]
[[Kategory:Trotskisme]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1879]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1940]]</text>
      <sha1>764syrf4jugkvb551b1ghw105jf3m2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21446</id>
    <revision>
      <id>1241631</id>
      <parentid>1151254</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T10:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>+ynfoboks</comment>
      <origin>1241631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5046" sha1="klhnu4eiiuwzlz7ojuytcgmhecvxsc5" xml:space="preserve">{{Ynfoboks rivier
| namme                      = Maas
| ôfbylding                  = Maas.jpg
| ôfbyldingsbreedte          = 
| ôfbyldingstekst            = ''De Maas by Maastricht.''
| lân                        = {{FRAf}}&lt;br&gt;{{BELf}}&lt;br&gt;{{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid       = 
| namme bestjoerlike ienheid =  
| ûntspringt yn              = [[Plato fan Langres]], [[Pouilly-en-Bassigny]]
| lokaasje boarne            = {{Koördinaten yn tekst|47_58_38.1_N_5_37_41.2_E_type:city_region:FR|47° 58' N, 5° 37' E}}
| mûnet út yn                = [[Bergsche Maas]], [[Heusden]]
| lokaasje mûning            = {{Koördinaten yn tekst|51_44_15.3_N_5_07_36.5_E_type:city_region:NL|51° 44' N, 5° 07' E}}
| plakken                    = 
| sydstreamen                = 
| fertakkings                = 
| lingte                     = 940 km
| hichte boarne              = 409 m. [[Normaal Amsterdamsk Peil|NAP]]
| hichte mûning              = 0 m. NAP
| ferfal                     = 
| maks. breedte              = 
| djiptegemiddelde           =
| maks. djipte               = 
| ôfwetteringsgebiet         = 
| ôffier by mûning           = 
| ôfbylding99                = Maasstroomgebied met riviernamen.png
| ôfbyldingstekst99          = ''Streamgebiet fan de Maas''
| ôfbyldingsbreedte99        = 200px
}}
De '''Maas''' is ien fan de twa grutte rivieren dy't troch [[Nederlân]] streame. De rivier hat in lingte fan likernôch 925 kilometer en rint troch trije lannen: [[Frankryk]], [[Belgje]] en Nederlân. De Maas wurdt fuorre troch reinwetter.

== Rin ==
=== Frankryk ===
De Maas fynt harren oarsprong yn Frankryk, by [[Pouilly-en-Bassigny]], op it [[Plato fan Langres]]. Dit is ek it plak dêr't de boarnen fan de [[Seine (rivier)|Seine]] en de [[Marne (rivier)|Marne]] lizze. De rivier giet fan Pouilly-en-Bassigny yn noardlike rjochting nei de [[Frânske Ardinnen]] en [[Lotaringen]] en komt by [[Ferdun]] en [[Sedan]] del. Fan Sedan ôf is de Maas te befarren. By [[Givet]] giet de rivier de grins mei Belgje oer.

=== Belgje ===
By it Belgyske [[Namen (stêd)|Namen]] streamt de rivier de [[Sambre]] yn de Maas. Fan hjirôf bûcht de rivier nei it easten en berikt it de grutste stêdekloft oan har rin, [[Luik (stêd)|Luik]] en de omkriten fan dy stêd. Nei dit gebiet bûcht de rivier wer yn noardlike rjochting nei [[Maastricht]] ta.

By [[Eijsden]] foarmet de Maas in skoftke de grins tusken Belgje en Nederlân, mar by Maastricht komt de rivier op Nederlânsk grûngebiet.

=== Nederlân ===
Yn Nederlân komt de Maas súdlik fan Maastricht de grins oer en rint dan yn noardlike rjochting nei [[Roermond]]. Oan de noardkant fan Maastricht foarmet de Maas wer de grins mei Belgje, fan dêr ôf komt de Maas foargoed hielendal op Nederlânsk grûngebiet. 

By [[Kessenich]] lizze tal fan lytse marren, de saneamde [[Maasplassen]]. Dizze binne ûntstien troch de grintwinning dy’t dêr plak fynt. Tusken Maastricht en [[Maasbracht]] leit it [[Julianakanaal]] dat foar de skipfeart befarbar makke is. By Roermond wurdt de Maas foar de skipfeart ûnderbrutsen troch it Lateraalkanaal.

Nei Roermond giet de rivier fierder nei it noarden, nei [[Fenlo]], en rint it likernôch parallel oan de [[Dútslân|Dútske]] grins, dat inkele kilometers nei it easten ta leit. By [[Arsen]] leit it meast eastlike punt fan de rivier en giet it stadichoan mear nei it westen ta. By it lytse plakje [[Geijsteren]] giet de Maas de grins tusken [[Limburch (Nederlân)|Limburch]] en [[Noard-Brabân]] foarmjen, en by [[Mook]] wurdt dit de grins tusken [[Gelderlân]] en Noard-Brabân.

It lêste grutte plak oan de Maas is [[De Bosk]], ek lizze der noch inkele âlde festingstêdsjes as [[Grave]] en [[Ravenstein]] oan de rivier. By [[Heusden]], ek sa’n âlde festingstêd, wurdt de Maas in twaen splitst. Nei it noarden giet de [[Ofdame Maas]] en fierder nei it westen komt de Maas út yn it [[Hollânsk Djip]] yn [[Seelân]].

[[Ofbyld:Meuse, in the french ardennes.JPG|thumb|800px|center|De Maas yn de Franske Ardinnen]]

== Wichtige plakken ==
[[Ofbyld:Locatiemaas2.GIF|thumb|250px|Lizzing fan de Maas]]
Inkele wichtige plakken oan de Maas binne:
* '''Frankryk''': [[Ferdun]], [[Sedan]], [[Charleville-Mézières]], [[Dinant]]
* '''Belgje''': [[Namen (stêd)|Namen]], [[Hoei]], [[Luik (stêd)|Luik]]
* '''Nederlân''': [[Maastricht]], [[Maaseik]], [[Roermond]], [[Fenlo]], [[Arsen]], [[Bergen (Nederlânsk Limburch)|Bergen]], [[Cuijk]], [[Gennep]], [[Grave]], [[Wijchen]], [[Boksmar]], [[Ravenstein]], [[Lith]], [[De Bosk]], [[Heusden]], [[Rotterdam]]

[[Kategory:Rivier yn Frankryk]]
[[Kategory:Rivier yn Walloanje]]
[[Kategory:Rivier yn Flaanderen]]
[[Kategory:Rivier yn Nederlân]]
[[Kategory:Geografy fan it Grutte Easten‎]]
[[Kategory:Geografy fan Limburch (Belgje)]]
[[Kategory:Geografy fan Luik (provinsje)]]
[[Kategory:Geografy fan Namen (provinsje)]]
[[Kategory:Wetter yn Gelderlân]]
[[Kategory:Wetter yn Limburch (Nederlân)]]
[[Kategory:Wetter yn Noard-Brabân]]
[[Kategory:Wetter yn Súd-Hollân]]
[[Kategory:Ardinnen]]</text>
      <sha1>klhnu4eiiuwzlz7ojuytcgmhecvxsc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Witmarsum (Brazylje)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35805</id>
    <revision>
      <id>1241601</id>
      <parentid>1060533</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T17:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1241601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2711" sha1="5vq1cmaldppl3e1w2phscutdf1lsgty" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd	
| namme                       = Witmarsum
| ôfbylding                   = SantaCatarina Municip Witmarsum.svg
| ôfbyldingsbreedte           = 260px
| ôfbyldingstekst             = Lizzing fan Witmarsum yn Santa Catarina
| ynwennertal                 = 3.601  &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 150,79  km²	
| befolkingstichtens          = 24 / km²
| stêdekloft                  = 
| hichte                    = 370 m
| lân                       = [[Brazylje]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Steat
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Santa Catarina (steat)|Santa Catarina]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Mesoregio
| namme bestjoerlike ienheid 2= Vale do Itajai
| boargemaster               =  Fridolino Nitz (sûnt 2012)
| stêdsyndieling             = 
| stifting                   = [[15 juny]] [[1924]]
| postkoade                 =  89157-000 
| tiidsône                  = [[UTC]]-3
| simmertiid                = 
| koördinaten               = 
| webside                   = [http://www.sc.gov.br/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=13568 Webstee fan Santa Catarina]
}}
'''Witmarsum''' is in stêd yn de [[Brazylje|Brazyljaanske]] dielsteat [[Santa Catarina (steat)|Santa Catarina]]. It plak leit sa'n 110 km fan de [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske kust]] ôf en net fier fan de stêd Blumenau op in hichte fan 370 m. boppe [[seenivo]].

De stêd is yn 1924 stifte troch trije Dútske ymmigranten (Paul Zerna, August Langhorst en Helmuth Teosowski) út de eardere dútske koloanje [[Namybje]] yn [[Afrika]]; de krite hiet dêrfandinne yn 't earstoan dan ek ''Nova África''.

Yn 1930 ferfearen in protte Dútske [[Menisten|mennoniten]] út [[Ruslân]] en de [[Oekraïne]] nei dy koloanje. Ta eare fan de [[Dopersken|doperske]] [[Menno Simons]] waard de koloanje letter nei syn berteplak [[Wytmarsum]] omneamd.

Doe't de koloanje yn [[1954]] de status fan distrikt krige, waard Witmarsum op 15 juny [[1962]] offisjeel in stêd. 

De stêd hellet tsjintwurdich twatredde fan syn ynkommen út agraryske produkten (benammen [[molke]], [[melasse]] út [[sûkerreid]], [[wyn (drank)|wyn]] en [[Bargen|bargefleis]]). De measte ynwenners binne lytse boeren.

&lt;gallery widths=&quot;240&quot; heights=&quot;240&quot;&gt;
Ofbyld:MuseuWitmarsumPR1.JPG|Minniste went
Ofbyld:CasaWitmarsumPR4.jpg|Mienskipshûs
Ofbyld:IgrejaMenonitaWitmarsumPR1.JPG|[[Fermanje]]
&lt;/gallery&gt;

== Literatuer ==
* Diário Catarinense, A Força SC; Florianópolis, 11 augustus 2005

== Keppeling om utens ==
* [http://www.fecam.org.br/municipios/index.php?cod_municipio=78 Ynformaasje oer Witmarsum op fecam.org.br]

[[Kategory:Plak yn Brazylje]]
[[Kategory:Wytmarsum]]
[[Kategory:Plak stifte yn 1924]]</text>
      <sha1>5vq1cmaldppl3e1w2phscutdf1lsgty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Barwegen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46424</id>
    <revision>
      <id>1241586</id>
      <parentid>1164068</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anoniem-NOF</username>
        <id>39410</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1241586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2523" sha1="r8ktvmgyzxz1sh5hddih5kvyxo2g8ie" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Barwegen
| ôfbylding                   = 
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| wapen                       = 
| lân                         = {{Flagge NL}} [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3      = Himrik
| namme bestjoerlike ienheid 3= [[Ofbyld:Ingwierrum vlag.svg|border|20px]] [[Ingwierrum]]
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster                = 
| stedsyndieling              = 
| gemeente-yndieling          = 
| ynwennertal                 = 
| oerflak                     = 
| befolkingstichtens          = 
| stêdekloft                  = 
| hichte                      = 
| stifting                    = 
| ferkearsieren               =
| postkoade                   = 9132
| netnûmer                    = 0519
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = 
| webside                     = ingwierrum.frl[https://ingwierrum.frl/]
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = 
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 
| lat_min                     = 
| lat_sec                     = 
| lat_dir                     = 
| lon_deg                     = 
| lon_min                     = 
| lon_sec                     = 
| lon_dir                     = 
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Barwegen''' is in delsetting benoarden [[Ingwierrum]] yn de gemeente [[Noardeast-Fryslân]].

De namme komt ek foar as ''Berchwegen'' en as namme foar in pleats ''Burgewechse saede'' en ''Bawrechster Saete''.
== Sjoch ek ==
* [[Fryske doarpen#Buorskippen|Fryske doarpen/buorskippen/delsettings]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
*{{Aut|[[Karel F. Gildemacher]]}}, &quot;Friese Plaatsnamen&quot;, Ljouwert, Friese Pers Boekerij 2007, ''Barwegen''.
}}

[[Kategory:Ingwierrum]]
[[Kategory:Buorskip yn East-Dongeradiel]]
[[Kategory:Buorskip yn Dongeradiel]]
[[Kategory:Buorskip yn Noardeast-Fryslân]]</text>
      <sha1>r8ktvmgyzxz1sh5hddih5kvyxo2g8ie</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241591</id>
      <parentid>1241586</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>1 dinkje, neat te rêden</comment>
      <origin>1241591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2524" sha1="cmmb6s7d49g3hx4zatqz1d0093zqrkn" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Barwegen
| ôfbylding                   = 
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| wapen                       = 
| lân                         = {{Flagge NL}} [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3      = Himrik
| namme bestjoerlike ienheid 3= [[Ofbyld:Ingwierrum vlag.svg|border|20px]] [[Ingwierrum]]
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster                = 
| stedsyndieling              = 
| gemeente-yndieling          = 
| ynwennertal                 = 
| oerflak                     = 
| befolkingstichtens          = 
| stêdekloft                  = 
| hichte                      = 
| stifting                    = 
| ferkearsieren               =
| postkoade                   = 9132
| netnûmer                    = 0519
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = 
| webside                     = [https://ingwierrum.frl/ ingwierrum.frl]
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = 
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 
| lat_min                     = 
| lat_sec                     = 
| lat_dir                     = 
| lon_deg                     = 
| lon_min                     = 
| lon_sec                     = 
| lon_dir                     = 
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Barwegen''' is in delsetting benoarden [[Ingwierrum]] yn de gemeente [[Noardeast-Fryslân]].

De namme komt ek foar as ''Berchwegen'' en as namme foar in pleats ''Burgewechse saede'' en ''Bawrechster Saete''.
== Sjoch ek ==
* [[Fryske doarpen#Buorskippen|Fryske doarpen/buorskippen/delsettings]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
*{{Aut|[[Karel F. Gildemacher]]}}, &quot;Friese Plaatsnamen&quot;, Ljouwert, Friese Pers Boekerij 2007, ''Barwegen''.
}}

[[Kategory:Ingwierrum]]
[[Kategory:Buorskip yn East-Dongeradiel]]
[[Kategory:Buorskip yn Dongeradiel]]
[[Kategory:Buorskip yn Noardeast-Fryslân]]</text>
      <sha1>cmmb6s7d49g3hx4zatqz1d0093zqrkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berchhuzen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46435</id>
    <revision>
      <id>1241588</id>
      <parentid>1136489</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T13:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anoniem-NOF</username>
        <id>39410</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1241588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3194" sha1="52bnimhrl3ro8zu9vb95u0gca4ia2iu" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks stêd
| namme                       = Berchhuzen
| ôfbylding                   = 
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = | wapen                       = 
| lân                         = {{Flagge NL}} [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg|border|20px]] [[Noardeast-Fryslân]]
| bestjoerlike ienheid 3      = Himrik
| namme bestjoerlike ienheid 3= [[Ofbyld:Easternijtsjerk vlag.svg|border|20px]] [[Easternijtsjerk]]
| bestjoerlike ienheid 4      = 
| namme bestjoerlike ienheid 4= 
| boargemaster                = 
| stedsyndieling              = 
| gemeente-yndieling          = 
| ynwennertal                 = 
| oerflak                     = 
| befolkingstichtens          = 
| stêdekloft                  = 
| hichte                      = 
| stifting                    = 
| ferkearsieren               =
| postkoade                   = 9137
| netnûmer                    = 0519
| tiidsône                    = [[UTC]] +1
| simmertiid                  = UTC +2
| koördinaten                 = 
| webside                     = [https://www.oosternijkerk.com/site/ Webside Easternijtsjerk]
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = 
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 
| lat_min                     = 
| lat_sec                     = 
| lat_dir                     = 
| lon_deg                     = 
| lon_min                     = 
| lon_sec                     = 
| lon_dir                     = 
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
'''Berchhuzen''' is in [[buorskip]] dy’t yn de [[Gemeente (bestjoer)|gemeente]] [[Noardeast-Fryslân]] leit. Berchhuzen leit westlik fan [[Easternijtsjerk]] en [[Bollingwier]]. Berchhuzen leit yn de himrik fan [[Easternijtsjerk]].

De bebouwing leit oan de dea-rinnende wei mei deselde namme Berchhuzen. De kearn bestiet út 6 adressen.

Benoarden Berchhuzen rint [[De Peazens]].

== Skiednis ==
=== Namme ===
De namme komt ek foar as ''Berghusen'', ''Berghuijsen'', Berghuizen en yn ''Berchuystre meden'' en ''Berchhuzerwei''.

=== Gemeentelike weryndieling ===
Sûnt [[2019]] leit Berchhuzen yn de [[Gemeente (bestjoer)|gemeente]] [[Noardeast-Fryslân]], dêrfoar lei it yn de gemeente [[Dongeradiel]] en foar [[1984]] lei de buorskip yn sawol de [[gritenij]] as de gemeente [[East-Dongeradiel]].

== Berne ==
* [[Froukje Annema]], skriuwster

== Sjoch ek ==
* [[Fryske doarpen#Buorskippen|Fryske doarpen/buorskippen/delsettings]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
*{{Aut|[[Karel F. Gildemacher]]}}, &quot;Friese Plaatsnamen&quot;, Ljouwert, Friese Pers Boekerij 2007, Berghuizen
}}

[[Kategory:Easternijtsjerk]]
[[Kategory:Buorskip yn East-Dongeradiel]]
[[Kategory:Buorskip yn Dongeradiel]]
[[Kategory:Buorskip yn Noardeast-Fryslân]]</text>
      <sha1>52bnimhrl3ro8zu9vb95u0gca4ia2iu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boekhannel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82226</id>
    <revision>
      <id>1241597</id>
      <parentid>1241580</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>tekst by plaatsje better</comment>
      <origin>1241597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1719" sha1="amul1wu4ac51a9d4u6qhptwwbpe91kb" xml:space="preserve">[[Ofbyld:El Ateneo Bookstore.jpg|thumb|Boekhannel yn [[Buenos Aires]], [[Argentynje]]]]
[[Ofbyld:Child reading at Brookline Booksmith.jpg|thumb|Bern dy't in boek lêst]]

In '''boekhannel''' is in [[winkel]] dêr't [[boek]]en ferkocht wurde. Faak wurdt in boekhannel kombinearre mei in [[kantoarboekhannel]], dêr't kantoarnedichheden ferkocht wurde, lykas skriuwreau en mappen. It moderne soarte fan boekhannel, mei in fêst plak dêr't de klanten hinne geane om boeken te keapjen, oppenearre him pas foar it earst geandewei de [[16e iuw|sechstjinde]] en [[17e iuw|santjinde iuw]]. Foartiid (en ek noch lang neitiid) giene boekferkeapers mei harren waar by de doarren lâns of stiene se mei in kreamke op 'e [[merk (hannelsgearkomste)|merk]], krekt as oare soarten keaplju. Op 't heden is der in like yngripende feroaring geande, mei't almar mear minsken harren boeken fia it [[ynternet]] keapje, op [[webside]]n as [[Bol.com]] en [[Amazon.com]], en net mear yn in eigentlike boekhannel. De foardielen dêrfan binne dat men kieze kin út in grutter ferskaat (mei't boekhannels fanneden mar in beheinde seleksje op foarrie hawwe kinne), en dat men net ta de doar út hoecht om 'e bestelling te dwaan. Oan 'e oare kant is it op it ynternet dreech sneupen, en kin men in boek net even iepenslaan om in lyts priuwke te lêzen.

Yn 'e boekhannels yn Dútslân, ek yn de alderlytste doarpkes, kenne se al jierren it systeem hjoed foar jo besteld moarn helje. 

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Bookselling ''References and sources'', op dizze side].
----
{{commonscat|Bookselling}}
}}

[[Kategory:Boekhannel| ]]
[[Kategory:Winkeltype]]
[[Kategory:Boek]]</text>
      <sha1>amul1wu4ac51a9d4u6qhptwwbpe91kb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roel Dijkstra (politikus)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131926</id>
    <revision>
      <id>1241602</id>
      <parentid>1241564</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T18:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>red.</comment>
      <origin>1241602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="rofdn20e4kfrdavnge88l0euucwc2ha" xml:space="preserve">'''Roel Willem Dijkstra''' ([[Padang]], [[21 april]] [[1942]] - [[20 april]] [[2025]]&lt;ref&gt;https://www.online-begraafplaatsen.nl/zerken.asp?command=showgraf&amp;bgp=448&amp;grafid=2239387&amp;char=D&lt;/ref&gt;) wie in [[Nederlân]]sk earder politikus fan de [[Anti-Revolutionaire Partij|ARP]] en letter it [[Kristen-Demokratysk Appèl|CDA]].

Hy waard berne op [[Sumatra]] yn it doetiidske [[Nederlânsk-Ynje]] dat doe troch [[Japan]] beset wie. Hy wie ûnder dy besetting mei syn âlden ynternearre yn in [[jappekamp]]. Mids 1946 kamen se yn Nederlân oan.&lt;br&gt; 
Hy die it gymnasium yn Rotterdam en ferfolde dêrnei syn [[tsjinstplicht]]. Yn 1964 sette er útein mei de stúdzje rjochten oan de [[Universiteit Leien|Ryksuniversiteit Leien]] dêr't er yn 1969 ôfstudearre. Yn dat jier gie er oan 't wurk as algemien sekretaris fan de Drintske Provinsjale Planologyske Tsjinst en ein 1971 waard er adjunkt-sekretaris fan it doetiidske stedsgewest [[Nijmegen]]. Yn septimber 1973 waard Dijkstra de boargemaster fan [[Eastdongeradiel]] en yn maart 1980 folge syn beneaming as boargemaster fan [[Hardinxveld-Giessendam]].&lt;br&gt;
Yn augustus 1984 stapte er oer nei de sûnenssoarch doe't er algemien direkteur waard fan de stichtingen ''Het Hooge Land'' en ''Hullenoord'' yn [[Beekbergen]]. Dêrnei gie er oan 'e gong by ''PUM Netherlands Senior Experts'' (Programma Utstjoering Managers) dêr't er ûnder oare in projekt yn [[Kameroen]] foar dien hat.

{{DEFAULTSORT:Dijkstra, Roel}}
[[Kategory:Nederlânsk politikus]]
[[Kategory:Boargemaster fan East-Dongeradiel]]
[[Kategory:Nederlânsk boargemaster]]
[[Kategory:ARP-politikus]]
[[Kategory:CDA-politikus]]
[[Kategory:Oerlibbene fan de jappekampen]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan berne yn Nederlânsk-Ynje]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1942]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2025]]</text>
      <sha1>rofdn20e4kfrdavnge88l0euucwc2ha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alde Maas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141992</id>
    <revision>
      <id>1241629</id>
      <parentid>1071402</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T09:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ynfoboks</comment>
      <origin>1241629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3961" sha1="05d3ixlrhywktar4h0a0b36f0o34d3l" xml:space="preserve">{{Ynfoboks rivier
| namme                      = Alde Maas
| ôfbylding                  = Oudemaas.jpg
| ôfbyldingsbreedte          = 
| ôfbyldingstekst            = ''Alde Maas by de Twadde Heinenoardtunnel''
| lân                        = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid       = [[Provinsje]]
| namme bestjoerlike ienheid =  {{NL-ZHf}}
| ûntspringt yn              = [[Under-Merwede]], [[Doardt]]
| lokaasje boarne            = {{Koördinaten yn tekst|51_49_18.3_N_4_40_16.1_E_type:city_region:NL|51° 49' N, 4° 40' E}}
| mûnet út yn                = [[Scheur (wetter)|Scheur]], [[Flaardingen]]
| lokaasje mûning            = {{Koördinaten yn tekst|51_53_38.0_N_4_19_07.2_E_type:city_region:NL|51° 53' N, 4° 19' E}}
| plakken                    = 
| sydstreamen                = [[Doardtske Kil]],&lt;br&gt;[[Spui (rivier)|Spui]]
| fertakkings                = 
| lingte                     = 30,6 km
| hichte boarne              = 1 m. [[Normaal Amsterdamsk Peil|NAP]]
| hichte mûning              = 0 m. NAP
| ferfal                     = 
| maks. breedte              = 340 meter
| djiptegemiddelde           = 9,45 m.
| maks. djipte               = 15,60 m.
| ôfwetteringsgebiet         = 
| ôffier by mûning           = 
| ôfbylding99                = Location Oude Maas.PNG
| ôfbyldingstekst99          = ''Rin fan de Alde Maas''
| ôfbyldingsbreedte99        = 200px
}}
De '''Alde Maas''' ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Oude Maas'') is in [[tijrivier]] en foarmet in [[ôfspjalting]] fan de rivier de [[Ryn]] en earder fan de rivier de [[Maas]] yn de [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Súd-Hollân]]. De rivier is 30 km lang en begjint by de stêd [[Doardt]], dêr't de rivieren de [[Under-Merwede]] en de [[Noard (rivier)|Noard]] gearkomme yn de Alde Maas. De rivier einiget yn de [[Nije Maas]] dêr't it de [[Scheur (wetter)|Scheur]] foarmet.

== Geografy ==
De Alde Maas foarmet de súdgrins fan it eilân [[IJsselmonde]]. Nei't de [[Doardtske Kil]] fan de Alde Maas ôfspjalt nei it suden, foarmet de Alde Maas de noardgrins fan it eilân [[Hoekske Waard]]. By [[Ald-Beierlân]] spjalt de rivier de [[Spui (rivier)|Spui]] ôf nei it súdwesten. De Alde Maas rint dênei noardwestlik tusken de plakken [[Spijkenisse]] en [[Hoogvliet]] en komt de rivier de [[Nije Maas]] temjitte foar [[Flaardingen]] oer. Op it plak dêr't de rivieren byïnoar komme, hjit it de [[Scheur (wetter)|Scheur]] en fan dêrwei rint it wetter de [[Noardsee]] yn. 

De rivier hat natuer- en rekreaasjegebieten.

== Skiednis==
Yn de [[Iere Midsiuwen]] folge de [[Maas]] de stream fan de Alde Maas. Yn de lettere [[Midsiuwen]], rekke de Alde Maas troch in oerstreaming ferbûn mei de [[Merwede]]. Fan dat stuit ôf waard wetter yn de Alde Maas oanfiert fan beide de Ryn en Maas ôf. Nei de [[Sint-Elisabetsfloed]] fûn de Merwede in koarter paad nei de see (it hjoeddeiske [[Hollânsk Djip]]). D╘rtroch ferlear de Alde Maas de oanfier fan [[swiet wetter]] en ferwaard it ta in brakke ôfspjalting.

Doe't de oanfier fan wetter út de Merwede better ferdield waard (hânmjittich), waard de Alde Maas wer ien fan de grutte boarne fan wetterôffier foar de Ryn en Maas.

Oan 'e ein fan de [[njoggentjinde iuw]] rekke de ferbining tusken Maas en Ryn ferbrutsen. Troch de [[Ofdamme Maas]] streamt de Maas no oer de nije keunstmjittige [[Berchske Maas]]. Troch de skieding fan de rivieren de Ryn en Maas naam de kâns fan oerstreamings ôf en waard as ien fan de grutste prestaasjes fan de Nederlânske wetterhûshâlding fan foar de Suderseewurken en de [[Deltawurken]] sjoen. Fan dat stuit ôf krige de Alde Maas allinnich mar wetter fan de Ryn oanfierd.

== Plakken oan de Alde Maas ==
* [[Doardt]]
* [[Zwijndrecht (Nederlân)|Zwijndrecht]]
* [[Puttershoek]]
* [[Heerjansdam]]
* [[Barendrecht]]
* [[Heinenoord]]
* [[Ald-Beierlân]]
* [[Rhoon]]
* [[Poortugaal]]
* [[Hoogvliet]]
* [[Spijkenisse]]

[[Kategory:Wetter yn Súd-Hollân]]
[[Kategory:Rivier yn Nederlân]]</text>
      <sha1>05d3ixlrhywktar4h0a0b36f0o34d3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wopke Hoekstra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146345</id>
    <revision>
      <id>1241608</id>
      <parentid>1240776</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50801-36</username>
        <id>59954</id>
      </contributor>
      <origin>1241608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11621" sha1="6odmlm3gd8coxau99qgjxd5fk7bwvhq" xml:space="preserve">{{By de tiid}}
{{Politikus
| ôfbylding                   = Wopke Hoekstra (2022) (cropped).jpg
| ôfbyldingstekst             = 2022
| ôfbyldingsbreedte           = 
| namme                       = Wopke Hoekstra
| echte namme                 = Wopke Bastiaan Hoekstra
| nasjonaliteit               =[[File:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]]sk
| bertedatum                  = 30 septimber 1975
| berteplak                   = Bennekom
| stjerdatum                  = 
| stjerplak                   = 
| dynasty                     = 
| etnisiteit                  = [[File:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Westerlauwerske Friezen|Frysk]]
| regionale identiteit        = 
| partij                      = [[CDA]]
| prizen                      = 
| ûnderskiedings              = 
| funksje1                    = Nederlânsk minister fan Bûtenlânske Saken
| regear1                     = [[Kabinet-Rutte IV]]
| amtsperioade1               = 10 jannewaris 2022 - 1 septimber 2023
| foargonger1                 = [[Ben Knapen]]
| opfolger1                   = [[Hanke Bruins Slot]]
| funksje2                    = Nederlânsk minister fan Finânsjes
| regear2                     = [[Kabinet-Rutte III]]
| amtsperioade2               = 26 oktober 2017 - 10 jannewaris 2022
| foargonger2                 = [[Jeroen Dijsselbloem]]
| opfolger2                   = [[Sigrid Kaag]]
| funksje3                    = lid fan de [[Twadde Keamer]]
| regear3                     = 
| amtsperioade3               = 2021 - 2022
| foargonger3                 = 
| opfolger3
| funksje4                    = lid fan de [[Earste Keamer]]
| regear4                     = 
| amtsperioade4               = 2011 - 2017
| foargonger4                 = 
| opfolger4                   =                                   
| funksje5                    = 
| regear5                     = 
| amtsperioade5               = 
| foargonger5                 = 
| opfolger5                   = 
| funksje6                    = 
| regear6                     = 
| amtsperioade6               = 
| foargonger6                 = 
| opfolger6                   = 
| funksje7                    = 
| regear7                     = 
| amtsperioade7               = 
| foargonger7                 = 
| opfolger7                   = 
| funksje8                    = 
| regear8                     = 
| amtsperioade8               = 
| foargonger8                 = 
| opfolger8                   = 
| regear9                     = 
| amtsperioade9               = 
| foargonger9                 = 
| opfolger9                   = 
| webside                     = 
}}
'''Wopke Bastiaan Hoekstra''' ([[Bennekom]], [[30 septimber]] [[1975]]) is in [[politikus]] foar it [[Kristen-Demokratysk Appèl]] (CDA).

Hoekstra is fan 9 oktober 2023 ôf [[Eurokommissaris]] yn de [[Kommissy-Von der Leyen]] en wie fan 10 jannewaris 2022 oant 1 septimber 2023 minister van Bûtenlânske Saken en twadde fise-premier yn it [[kabinet-Rutte IV]]. Foar dy tiid wied er fan 2011 oant 2017 lid fan de [[Earste Keamer]] en ficefoarsitter fan de CDA-fraksje dêre, minister van Finânsjes yn it [[kabinet-Rutte III]] (2017-2022) en lid fan de [[Twadde Keamer]] fan 2021 oant 2022.

== Oplieding ==
Hoekstra is fan [[Westerlauwerske Friezen|Frysk]] [[komôf]]. Nei't er fan 1986 oant en mei 1994 it ''Stedelijk Gymnasium'' yn [[Utert (stêd)|Utert]] besocht, studearre er Nederlânsk rjocht yn [[Leien]]. Dêr helle Hoekstra ek syn propedeuse skiednis. Yn syn stúdzjetiid wie Hoekstra praeses fan de studinteferiening ''Minerva''.&lt;ref&gt;[https://www.deondernemer.nl/actueel/de-komende-jaren-heb-je-met-deze-minister-van-financi-n-te-maken~286434 De Ondernemer: De komende jaren heb je met deze minister van Financiën te maken, 9 novimber 2017]&lt;/ref&gt; Yn 2000 studearre Hoekstra oan de Libera Università yn [[Rome (stêd)|Rome]] ynternasjonale polityk en [[Italjaansk]]. Yn 2005 helle er syn Master of Business Administration oan [[INSEAD]] yn [[Fontainebleau]] en [[Singapore]].&lt;ref&gt;[https://www.parool.nl/nieuws/minister-wopke-hoekstra-de-nieuwe-golden-boy-van-het-cda~b68efc54/ Parool: Minister Wopke Hoekstra, de nieuwe golden boy van het CDA, 9 novimber 2017]&lt;/ref&gt;

== Karriêre ==
Hoekstra wurke fan 2002 oant 2005 foar de [[Royal Dutch Shell|Shell]] yn [[Berlyn]], [[Hamburch]] en [[Rotterdam]] en fan 2006 oant 2017 by Partner McKinsey.&lt;ref&gt;[https://www.intermediair.nl/archief/werken-bij-de-overheid/wopke-hoekstra-van-pompbediende-tot-minister-van-financien Intermediair: Wopke Hoekstra: van pompbediende tot minister van Financiën]&lt;/ref&gt;

==== Politike funksjes ====
De ynteresse yn de polityk waard by Hoekstra oanfjurre yn de tiid doe't er yn Berlyn wenne (1999-2005) en [[Pim Fortuyn]] it debat yn Nederlân opskodde.  

Foar it CDA wie Hoekstra û.o. [[ponghâlder]] fan de Eduardo Frei Stifting en bestjoerslid fan de ôfdieling Amsterdam. Yn desimber 2010 waard der tynge dien dat Hoekstra him ferkiesber steld hie foar de [[Earste Keamer]]ferkiezings fan 2011. Nei't er keazen wie, waard er op 7 juny 2011 as senator beëdige. Op 6 desimber 2011 hold Hoekstra syn [[maidenspeech]] by it debat oer de ôfskaffing fan de dûbele heffingskoarting. 

Hoekstra wie yn 2016 foarsitter fan de kommisje, dy't it CDA-ferkiezingsprogram foar de Twadde Keamerferkiezings 2017 skreau.&lt;ref&gt;[https://www.parlement.com/id/vimafx1q1ozj/w_b_wopke_hoekstra Parlement.com]&lt;/ref&gt; Nei de ferkiezings foarme it CDA mei [[VVD]], [[D66]] en de [[KristenUny]] it kabinet Rutte III. Hoekstra waard frege as [[Ministearje fan Finânsjes (Nederlân)|Minister fan Finânsjes]] en waard yn oktober 2017 dêrta beëdige.

==== Ministerskip ====
Op 26 febrewaris 2019 makke Hoekstra bekend dat er mei de oankeap fan in oandielepakket it Nederlânske belang yn [[Air France-KLM]] fergrutte hie om sa mear Nederlânske ynfloed te hâlden yn it bedriuw&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2019/02/26/staat-neemt-belang-in-air-france-klm-a3655465 NRC:Staat neemt belang in holding [[Air France-KLM]], 26 febrewaris 2019]&lt;/ref&gt;

Yn de HJ Schoo-lêzing fan 2 septimber 2019 fierde Wopke Hoekstra oan dat de latte foar ymmigranten heger set wurde moast. Ek sei er dat er him soargen makke oer it ferdwinen fan de Nederlânske identiteit. Dy identiteit omskreau er as in kombinaasje fan eigensinnigens mei mienskipssin.&lt;ref&gt;[https://www.trouw.nl/nieuws/wopke-hoekstra-wil-strengere-eisen-aan-immigratie~b7919b3f/ Trouw: Wopke Hoekstra wil strengere eisen aan immigratie 2 septimber 2019]&lt;/ref&gt;    

In plan fan [[Angela Merkel]] en [[Emmanuel Macron]] om sûnder betingsten de Súd-Europeeske ekonomyen mei koronabonds finansjeel te stypjen mislearre troch it ferset fan Wopke Hoekstra. Tegearre mei [[Denemark]], [[Eastenryk]] en [[Sweden]] wist Wopke Hoekstra mei súkses de útjefte fan de saneamde koronabonds tefoarren te kommen. Nederlân woe allinne meiwurkje as der yn ruil foar de oername fan skulden hurde ôfspraken makke waarden oer de herfoarming fan de Súd-Europeeske ekonomyen. Nederlân krige benammen in soad krityk fan de Súd-Europeeske lannen, mar Hoekstra wiisde der op ta dat de lidstaten dy't it troch de koronakrisis dreech hiene in berop dwaan koene op it Europeeske Stabiliteitsmechanisme (ESM), in Europeesk skuldefûns dat nei de [[kredytkrisis]] stifte waard. &lt;ref&gt;[https://www.parool.nl/wereld/minister-hoekstra-zeer-tevreden-over-akkoord-europees-steunpakket-voor-coronacrisis~b1a4d96b/ Het Parool: Minister Hoekstra 'zeer tevreden' over akkoord Europees steunpakket voor coronacrisis 9 april 2020]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ad.nl/politiek/kamer-steunt-hoekstra-in-verzet-tegen-eurobonds~a622e58d/ Algemeen Dagblad: Kamer steunt Hoekstra in verzet tegen eurobonds, 7 april 2020]&lt;/ref&gt;

Syn krewearjen foar it nasjonale belang makke Wopke Hoekstra ta ien fan de meast populêre bewâldsmannen fan it regear. Ut in ûndersyk fan ''[[EenVandaag]]'' fan 14 septimber 2020 die bliken dat de respondinten fan alle ministers it measte betrouwen hawwe yn de &quot;deeglike&quot; Wopke Hoekstra (69%). Dêrmei liet Hoekstra de twadde op de list, premier [[Mark Rutte|Rutte]] (53%), fier efter him.&lt;ref&gt;[https://eenvandaag.avrotros.nl/panels/opiniepanel/alle-uitslagen/item/degelijke-minster-wopke-hoekstra-en-echte-leider-premier-mark-rutte-zijn-het-populairst/ EenVandaag:'Degelijke' minister Wopke Hoekstra en 'echte leider' premier Mark Rutte zijn het populairst, 14 septimber 2020]&lt;/ref&gt;

Sûnt de oanstelling fan [[Sybrand van Haersma Buma (1965)|Sybrand Buma]] as boargemaster fan de gemeente [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] tocht mannichien dat Hoekstra him as partijlieder opfolgje soe, mar op 17 juny 2020 sei er yn in fraachpetear dat er him net beskikber stelle soe om't er him sels mear as bestjoerder as as beropspolitikus seach.&lt;ref&gt;[https://www.telegraaf.nl/nieuws/1121992955/wopke-hoekstra-gaat-niet-voor-lijsttrekkerschap-cda Telegraaf: Wopke Hoekstra gaat niet voor lijsttrekkerschap CDA, 17 juny 2020]&lt;/ref&gt; Nei't Hugo de Jonge him op 10 desimber 2020 as listlûker fan it CDA weromloek, waard Hoekstra troch it partijbestjoer frege him kandidaat te stellen. Hoekstra gyng op it fersyk yn en nei de foardracht troch it bestjoer keas 95% fan de leden foar Hoekstra as listlûker.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2364620-hoekstra-zoals-verwacht-gekozen-tot-cda-lijsttrekker.html NOS, 16 jannewaris 2021]&lt;/ref&gt; Nei de [[Twadde Keamerferkiezingen 2021|ferkiezings]] waard er fraksjefoarsitter yn de Twadde Keamer.

Op 10 jannewaris 2022 waard er as twadde [[fise-premier]] en minister fan Bûtenlânske Saken yn it [[kabinet-Rutte IV]] beëdige. Dêrmei joech er syn Keamersit op. Op 7 july augustus waard bekend makke dat it kabinet Rutte IV it ûnslach oanbiede soe nei't de partijen it net iens wurde koene oer it asylbelied.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/13942/artikel/2481977-dit-is-wat-we-nu-weten-over-de-val-van-kabinet-rutte-iv NOS: Dit is wat we nu weten over de val van kabinet-Rutte IV, 8 july 2023]&lt;/ref&gt;. 

Yn 'e demisjonêre tiid waard Wopke Hoekstra troch it demisjonêre kabinet foardroegen as de nije Eurokommissaris foar Nederlân, nei't [[Frans Timmermans (politikus)|Frans Timmermans]] syn ûntslach yntsjinne hie om listlûker te wurden fan GrienLinks-PvdA by de Twadde Keamerferkiezings yn novimber 2023.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2487843-minister-hoekstra-volgt-timmermans-op-als-eurocommissaris NOS, 24 augustus 2023]&lt;/ref&gt;  

== Privé ==
Wopke Hoekstra wennet mei syn frou Liselot Hoornweg yn [[Bussum]] en tegearre hawwe hja fjouwer bern. Hy mei graach hurdrinne en lêze en tsjerklik is er ferbûn oan de [[remonstranten]]. Syn frijsinnigens soarget somtiden ta in fan it CDA ôfwikend stimgedrach. Sa wie Hoekstra as iennige CDA-senator foar it ôfskaffen fan trouamtners mei gewissebeswieren en stimde Hoekstra foar it wetsfoarstel oer [[lesbysk]] âlderskip.

== Keppeling om utens ==
* [https://www.cda.nl/wopke-hoekstra Biografy Wopke Hoekstra op de side fan it CDA]
* [https://www.parlement.com/id/vimafx1q1ozj/w_b_wopke_hoekstra Biografy op Parlement.com]
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|2}}
----
{{Commonscat|Wopke Hoekstra}}
}}

{{Navigaasje kabinet-Rutte IV}}
{{DEFAULTSORT:Hoekstra, Wopke}}
[[Kategory:Persoan berne yn 1975]]
[[Kategory:Nederlânsk politikus]]
[[Kategory:CDA-politikus]]
[[Kategory:Nederlânsk konservatyf]]
[[Kategory:Fise-premier fan Nederlân]]
[[Kategory:Nederlânsk minister fan Bûtenlânske Saken]]
[[Kategory:Nederlânsk minister fan Finânsjes]]
[[Kategory:Earste Keamerlid]]
[[Kategory:Twadde Keamerlid]]
[[Kategory:Nederlânsk eurokommissaris]]
[[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]]</text>
      <sha1>6odmlm3gd8coxau99qgjxd5fk7bwvhq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Steatsline A</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165536</id>
    <revision>
      <id>1241624</id>
      <parentid>1241515</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>Werom sette fan ferzje 1241515 fan [[Special:Contributions/Deerpeter]] ([[Meidogger_oerlis:Deerpeter]]) Heale foto fan Stasjon Swol wer feroare yn in hiele foto</comment>
      <origin>1241624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27909" sha1="ipb1mpdaqfnzfcviz8c6kysvdiu4xyt" xml:space="preserve">{|{{Prettytable-SP}}
{{SP-kop|Steatsline A&lt;br&gt;Arnhim - Ljouwert}}
{{SP-data
| KAART=Staatslijn A.png
| LINGTE= 166,9
| SPOARWIIDTE = [[normaalspoar]] 1435
| MIJ=[[Steat fan de Nederlannen]]
| IEPEN2= Arnhim - Sutfen: 2 febrewaris 1865&lt;br&gt;Sutfen - Dimter: 5 augustus 1865&lt;br&gt;Dimter - Swol: 1 oktober 1866&lt;br&gt;Swol - Meppel: 1 oktober 1867&lt;br&gt;Meppel - It Hearrenfean: 15 jannewaris 1868&lt;br&gt;It Hearrenfean - Ljouwert: 1 septimber 1868
| STATUS= Yn gebrûk
| ELEKTRA2= Arnhim - Sutfen: 5 jannewaris 1953&lt;br&gt;Sutfen - Swol: 17 maaie 1953&lt;br&gt;Swol - Ljouwert: 18 maaie 1952
| SPOAREN2= Arnhim - Dimter: 2&lt;br&gt;Dimter- Olst: 1&lt;br&gt;Olst - Ljouwert: 2
| FAASJE2= Arnhim - Sutfen: 130 km/o&lt;br&gt;Sutfen - Dimter: 140 km/o&lt;br&gt;Dimter - Swol: 130 km/o&lt;br&gt;Swol - Meppel: 140 km/o&lt;br&gt;Meppel - Stienwyk: 130 km/o&lt;br&gt;Stienwyk - Ljouwert: 140 km/o
| VEILIG= [[ATB Earste Generaasje|ATB EG]]
| DIENST= [[Nederlandse Spoorwegen|NS]]
| PROFIEL      = NL-2&lt;ref name=netverklaring-2017&gt;{{Citeer web | url = https://www.prorail.nl/vervoerders/netverklaring | titel = Netverklaring 2017 (v1.5) (bijlage 13 en 14) | bezochtdatum = 3 juni 2017 | auteur = Prorail | uitgever =  | datum = 24 maart 2017 | taal = }}&lt;/ref&gt;
| ASLAST2      = D4 (100 km/o) op Arnhim&amp;nbsp;-&amp;nbsp;Meppel&lt;br&gt;D4 ({{0}}80 km/o) op Meppel&amp;nbsp;-&amp;nbsp;Ljouwert&lt;ref name=netverklaring-2017 /&gt;
}}
{{SP-kop|Trajekt}}
{{SP-tabel}}
{{SP|v-STR||[[Rhijnspoarwei|spoar]] fan [[Sintraal stasjon (Amsterdam)|Amsterdam Sintraal]]}}
{{SP|vSTR||[[Spoar fan Arnhim nei Nimwegen|spoar]] fan [[Stasjon Nimwegen|Nimwegen]]}}
{{SP4|dSHI2+l|dSHI2glr|dSHI2g+r|d}}
{{SP5|uexdSTR|dSHI2l|d-KRZ2+4o|dKRZc3o|||[[Arnhimse tram|tramwei]] 1,4|opbr.}}
{{SP5|uexvLSTR-|dKRZc1o|dKRZ2+4o-|dSHI2+r|dKBSTa||opstelterrein Arnhim Berg}}
{{SP6|uexdABZg+r|dSHI2+l|dSHI2glr+l|dSHI2glr+r|dSHI2g+lr|dSHI2r||[[Arnhimse tram|tramwei]] 3|opbr.}}
{{SP4|uexdHST|vBHF-L|vBHF-R|d|91,4|[[Stasjon Arnhim Sintraal|Arnhim Sintraal]]}}
{{SP5|uexdSHI2l|dSHI2l+xmr|dSHI2g+lr|dSHI2r+l|vSHI2r-||}}
{{SP3|uexdABZgl|emvKRZo|d||[[Arnhimse tram|tramwei]] 2,3,5|opbr.}}
{{SP3|uexdLSTR|v-SHI2g+r|d||}}
{{SP2|uexvLSTR-|vBHF-|93,2|[[Stasjon Arnhim Felperpoarte|Arnhim Felperpoarte]]}}
{{SP4|d|uexvSTRl-|emdKRZo|uexv-STR+r||}}
{{SP4||d|dABZgr|uexv-LSTR|{{SPkm|0,0|93,7}}|[[Rhijnspoarwei|spoar]] nei [[Stasjon Elten|Elten]]}}
{{SP5||uexdABZq+r|emdKRZo|uexdSTR+r|uexdLSTR||[[Tramwei Arnhim - Isselburg-Anholt|tramei]] van [[Arnhim]]|opbr.}}
{{SP5|d|uexv-LSTR|dSTR|uexdKBSTe|uexdLSTR||[[ENKA (bedriuw)|ENKA]]}}
{{SP4|d|uexv-LSTR|vBHF-|uexdLSTR|1,2|[[Stasjon Arnhim Presikhaaf|Arnhim Presikhaaf]]}}
{{SP4|d|uexv-LSTR|evHST-|uexdLSTR|1,3|[[Stopplak Plattenburg|Plattenburg]]}}
{{SP3||uemvSKRZ-Au|uexv-LSTR||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|12}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|35}}}}
{{SP3-2afb|||uexvSHI4l-|v-STR|uexvSHI4+r-|uexv-LSTR||}}
{{SP3||ev-HST|uexvLSTR|3,2|[[Stopplak Café Unie|Café Unie]]|Felper Gasfabryk}}
{{SP3||ev-HST|uexvSHI2g+l-|3,9|[[Stopplak Hotel Naeff|Hotel Naeff]]}}
{{SP3|d|v-BHF|uexdBHF|4,2|[[Stasjon Felp|Felp]]}}
{{SP3|d|ev-HST|uexdLSTR|7,0|[[Stopplak Wordt-Rheden|Wordt-Rheden]]}}
{{SP3|d|v-BHF|uexdHST|8,0|[[Stasjon Rheden|Rheden]]}}
{{SP3-2afb|||uexSTRc2|ev-BHF|uexvSTR3-||9,4|[[Stasjon De Steeg|De Steeg]]}}
{{SP3-2afb|||uexvSTR+1-|v-STR|uexSTRc4|||}}
{{SP2|uexdHST|edHST|10,0|[[Stopplak Hotel Den Engel|Hotel Den Engel]]}}
{{SP2|uexdLSTR|edHST|10,4|[[Stopplak Diepesteeg|Diepesteeg]]}}
{{SP2|uexdLSTR|edHST|10,9|[[Stopplak Holleweg|Holleweg]]}}
{{SP2|uexdLSTR|edHST|12,2|[[Stopplak Klein Avegoor|Klein Avegoor]]}}
{{SP2|uexdHST|edHST|12,6|[[Stopplak Ellecom|Ellecom]]}}
{{SP2|uexdLSTR|edHST|13,0|[[Stopplak Villa Hofstetten|Villa Hofstetten]]}}
{{SP3|d|uexdABZgr+r|vSHI2gl-||[[Tramwei Arnhim - Isselburg-Anholt|tramwei]] nei [[Stasjon Isselburg-Anholt|Isselburg-Anholt]]|opbr.}}
{{SP3|d|uexdKHSTe|vBHF|14,3|[[Stasjon Dieren|Dieren]]|earder Dieren-Doesburg}}
{{SP2||vSTR-STRl|{{SPkm|14,9|0,6}}|[[Spoar fan Dieren nei Apeldoarn|spoar]] nei [[Stasjon Apeldoarn|Apeldoarn]]|museumline}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|15,3|[[Apeldoorns Kanaal]]}}
{{SP2|d|eHST|16,2|[[Stopplak Spankeren|Spankeren]]}}
{{SP2|d|eHST|18,4|[[Stopplak Leuvenheim|Leuvenheim]]}}
{{SP2|d|BHF|20,3|[[Stasjon Brummen|Brummen]]}}
{{SP2|d|eHST|21,4|[[Stopplak Weg naar Voorst|Weg naar Voorst]]}}
{{SP2|d|eHST|23,1|[[Stopplak Het Vosje|Het Vosje]]}}
{{SP2|d|eHST|24,4|[[Stopplak Voorstonden|Voorstonden]]}}
{{SP2|d|ABZg+l|{{SPkm|26,4|104,5}}|[[Easterspoarwei|spoar]] fan [[Sintraal stasjon (Amsterdam)|Amsterdam Sintraal]]}}
{{SP2|d|eHST|26,5|[[Stopplak Hoven|Hoven]]}}
{{SP2|d|hKRZWae|27,1|[[Isel]]}}
{{SP4||uexdABZq+lr|emdKRZo|uexv-STR+r||[[Tramwei Sutfen - Emmerik|tramwei]] fan [[Emmerik]], [[Tramwei Sutfen - Hengelo (Gld)|tramwei]] fan [[Hengelo (Gelderlân)|Hengelo]]|opbr.}}
{{SP4||uexdHST|vSHI2gl-|uexdSTR||Iselkade}}
{{SP4||uexdKHSTe|vBHF-DST|uexdSTR|27,5|[[Stasjon Sutfen|Sutfen]]}}
{{SP4||d|veHST-STR|uexdHST|29,1|[[Stopplak Nieuwstad|Nieuwstad]]}}
{{SP4||d|vSTR|uexdSTRl||[[Tramwei Sutfen - Dimter|tramwei]] nei [[Stasjon Dimter|Dimter]]|opbr.}}
{{SP2||vSTR-eABZg+l|28,5|[[stamline Sutfen]]|opbr.}}
{{SP2||vSHI2g+l-|}}
{{SP2|d|ABZgr|{{SPkm|29,2|1,7}}|[[Spoar fan Sutfen nei Gelsenkirchen-Bismarck|spoar]] nei [[Stasjon Gelsenkirchen-Bismarck|Gelsenkirchen]]}}
{{SP2|d|hKRZWae|29,6|[[Twintekanaal]]}}
{{SP2|d|ABZgr|{{SPkm|29,8|2,3}}|Twintekanaal oansl.&lt;br&gt;[[Steatsline D|spoar]] nei [[Stasjon Glanerbrug|Glanerbrug]]}}
{{SP2|d|eHST|31,3|[[Stopplak Hungerink-Mettray|Hungerink-Mettray]]}}
{{SP2|d|eBHF|35,3|[[Stasjon Gorssel|Gorssel]]}}
{{SP2|d|emKRZ|36,2|[[Tramwei Dimter - Borculo|tramwei]] [[Stasjon Borculo|Borculo]] - [[Dimter]]|opbr.}}
{{SP2|d|eHST|36,2|[[Stopplak Epse|Epse]]}}
{{SP2|d|STR+GRZq|36,7|grins&lt;br&gt;[[Gelderlân]] - [[Oerisel]]}}
{{SP2|d|SKRZ-Au|39,8|{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|1}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|30}}}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|39,9|[[Schipbeek]]}}
{{SP2|d|eHST|40,0|[[Stopplak Colmschate|Colmschate]]}}
{{SP2|d|eHST|40,9|[[Stopplak Snippeling|Snippeling]]}}
{{SP2|d|ABZg+r|{{SPkm|40,9|2,4}}|Snippeling oansl.&lt;br&gt;[[Spoar fan Dimter nei Almelo|spoar]] fan [[Stasjon Almelo|Almelo]]}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|41,0|[[Overijssels Kanaal]]|Sydkanaal}}
{{SP3||dABZg2|dSTRc3}}
{{SP4|d||dSTR+c1|SPL+4|}}
{{SP3||v-STR|vSTR-DST|42,9|[[Stasjon Dimter GE|Dimter GE]]}}
{{SP4||v-STR|dSHI2g+l|dSHI2rxl|43,3|[[Stamline Dimter]]|opbr.}}
{{SP4|d||vÜST|uexdSTR+l||[[Tramwei Sutfen - Dimter|tramwei]] fan [[Stasjon Sutfen|Sutfen]]|opbr.}}
{{SP4|d||vBHF|uexdKHSTe|43,5|[[Stasjon Dimter|Dimter]]}}
{{SP2||vÜST|}}
{{SP2||vSTR-STRl|{{SPkm|44,0|14,3}}|[[Spoar fan Apeldoarn nei Dimter|spoar]] nei [[Stasjon Apeldoarn|Apeldoarn]]}}
{{SP2|d|eHST|44,3|[[Stopplak Boksbergerweg|Boksbergerweg]]}}
{{SP2|d|eHST|45,8|[[Stopplak De Platvoet|De Platvoet]]}}
{{SP2|d|eABZgr|{{SPkm|45,8|2,1}}|[[Spoar fan Dimter nei Ommen|spoar]] nei [[Stasjon Ommen|Ommen]]|opbr.}}
{{SP2|d|eHST|47,6|[[Stopplak Rande|Rande]]}}
{{SP2|d|eBHF|48,3|[[Stasjon Diepenveen West|Diepenveen West]]}}
{{SP2|d|eHST|50,6|[[Stopplak Puinweg|Puinweg]]}}
{{SP2|d|eHST|51,4|[[Stopplak Hoenlo|Hoenlo]]}}
{{SP2|d|BHF|53,1|[[Stasjon Olst|Olst]]}}
{{SP2|d|eHST|55,5|[[Stopplak Beltenweg|Beltenweg]]}}
{{SP2|d|eHST|56,2|[[Stopplak Duurschestraat|Duurschestraat]]}}
{{SP2|d|eHST|58,1|[[Stopplak De Boerhaar|De Boerhaar]]}}
{{SP2|d|eHST|59,0|[[Stopplak Bovendorp|Bovendorp]]}}
{{SP2|d|BHF|59,6|[[Stasjon Wijhe|Wijhe]]}}
{{SP2|d|eHST|62,8|[[Stopplak Wijnvoorden|Wijnvoorden]]}}
{{SP2|d|eHST|64,0|[[Stopplak Herxen|Herxen]]}}
{{SP2|d|eBHF|65,5|[[Stasjon Windesheim|Windesheim]]}}
{{SP2|d|eHST|68,0|[[Stopplak Herculo|Herculo]]}}
{{SP3||eABZg+l|exdENDEeq|69,0|oansl. [[Iselsintrale]]|opbr.}}
{{SP2|d|eHST|71,4|[[Stopplak Ittersum|Ittersum]]}}
{{SP3|STRc2|v-STR3|}}
{{SP4|vSTR+1-|dSTRc4|dSTR+l|||[[Sintraalspoarwei|spoar]] fan [[Stasjon Utert-Sintraal|Utert-Sintraal]]&lt;br&gt;[[Spoar fan Apeldoarn nei Swol|spoar]] fan [[Stasjon Apeldoarn|Apeldoarn]]|opbr.}}
{{SP3|vSTR-|vKBSTa-STR|||opstelterrein Swol}}
{{SP3|vSTR-|vÜSTr|||}}
{{SP3|vSTR-|vSKRZ-Au|||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|337}}|Iselallee}}
{{SP4|dSTR|ev-SHI2gr|vSTR-STR+l|d||[[Sintraalspoarwei|spoar]] fan [[Stasjon Kampen|Kampen]]}}
{{SP4|dSTR|evSTR|veBHF-STR|d||[[Stasjon Swol NCS|Swol NCS]] |&lt;br&gt;(letter postperron)}}
{{SP4|dSTR|evSTR|vÜSTr|d}}
{{SP4|dSTR|exdBST|vÜSTr|vSTR-||[[NedTrain]]/[[Wärtsilä]]}}
{{SP4|dSTR|evSBRÜCKE|vSBRÜCKE|d||[[Schuttebusbrêge]]}}
{{SP4|xvSTR|vBHF-L|dBHF-R|d|73,5|[[Stasjon Swol|Swol]]&lt;ref&gt;It kearpunt leit net mear op it Stasjon mar eastliker — sûnt de bôgeferlizzing fan 1881 by Ittersum — omdat men kilometrering rjochting noarden fierder ûnferoare litte woe.&lt;/ref&gt;}}
{{SP4|dSTR|evÜSTrxl|vÜSTr|d}}
{{SP4|dSTR|dKBSTxe|vÜST|vSTR-||Swol GE}}
{{SP5|dSTRl|edABZqr|dABZgr|vÜSTl|d|}}
{{SP3|d|vSTRr-STR|dSTR||[[Spoar fan Swol nei Almelo|spoar]] nei [[Stasjon Almelo|Almelo]]}}
{{SP5||d|edABZgl|edKRZ|exdENDEeq|75,8|oansl. elektrisiteitssintrale|opbr.}}
{{SP2||vWBRÜCKE1|76,1|[[Soestwetering]]}}
{{SP2||vBRÜCKE1|76,4|{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|35}}}}
{{SP3||dKRZo|dSTRr|{{SPkm|77,1|4,0}}|[[Spoar fan Swol nei Stedskanaal|spoar]] nei [[Stasjon Stedskanaal|Stedskanaal]]}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|79,7|[[Oeriselske Fecht]]}}
{{SP2|d|eHST|80,3|[[Stopplak Berkum|Berkum]]|earder Dalfsen}}
{{SP2|uexdSTR+l|emdKRZ||[[Tramwei Swol - Coevorden|tramwei]] fan [[Swol]]|opbr.}}
{{SP2|uexdWBRÜCKE|dWBRÜCKE|88,1|[[Dedemsfeart (kanaal)|Dedemsfeart]]}}
{{SP2|uexdBHF|edBHF|88,2|[[Stasjon Dedemsfeart|Dedemsfeart]]}}
{{SP2|uexdSTRr|dSTR||[[Tramwei Swol - Coevorden|tramwei]] nei [[Coevorden]]|opbr.}}
{{SP2|d|eBHF|95,5|[[Stasjon Staphorst|Staphorst]]}}
{{SP2|d|SKRZ-Ao|98,2|{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|28}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|232}}}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|98,9|[[Hoogeveense Vaart|Verlengde Hoogeveense Vaart]]}}
{{SP2|d|STR+GRZq|99,6|grins&lt;br&gt;[[Oerisel]] - [[Drinte]]}}
{{SP2|d|SKRZ-Ao|99,6|{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|32}}}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|100,2|[[Reest]]}}
{{SP3-2afb|||uexv-SHI4l|v-STR|uexv-SHI4+r||100,3|oansl. NTM|opbr. 1933}}
{{SP5|d||dBHF|uexdKHSTa|uexdHST|100,8|[[Stasjon Meppel|Meppel]]}}
{{SP4|d||emdKRZ|uexvSTRr-STR|101,1|[[Tramwei Meppel - Balkbrug|tramwei]] nei [[Balkbrug (Hardenberg)|Balkbrug]]|opbr.}}
{{SP5|d||dWBRÜCKE|dWASSERq|uexdWBRÜCKE|101,1|[[Hoogeveense Vaart]]}}
{{SP4||d|dABZgr|uexv-LSTR|{{SPkm|101,4|0,6}}|[[Steatsline C|spoar]] nei [[Stasjon Grins|Grins]]}}
{{SP4||d|dWBRÜCKE|uexv-LSTR|103,4|[[Wold Aa]]}}
{{SP4||d|dWBRÜCKE|uexv-LSTR|104,3|[[Drintske Haadfeart]]}}
{{SP4||d|emdKRZ|uexv-STRr|104,4|[[Tramwei Hijkersmilde - Meppel|tramwei]] nei [[Hijkersmilde]]|opbr.}}
{{SP2|d|eHST|106,3|[[Stopplak Nijeveen|Nijeveen]]}}
{{SP2|d|STR+GRZq|109,8|grins&lt;br&gt;[[Drinte]] - [[Oerisel]]}}
{{SP3||emdKRZ|uexdSTR+r|114,3|[[Tramwei Makkingea - Stienwyk|tramwei]] fan [[Makkingea]]|opbr.}}
{{SP3||dBHF|uexdHST|114,5|[[Stasjon Stienwyk|Stienwyk]]}}
{{SP2-2afb|||uexv-SHI2r|vSTR-|114,8|oansl. NTM|opbr. 1963}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|115,0|[[Stienwiker Aa]]|ferlingde}}
{{SP2|d|eHST|120,0|[[Stopplak Willemsoard|Willemsoard]]}}
{{SP2|d|STR+GRZq|121,4|grins&lt;br&gt;[[Oerisel]] - [[Fryslân]]}}
{{SP2|d|eBHF|122,5|[[Stasjon Pepergea|Pepergea]]}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|124,7|[[Linde]]}}
{{SP2|d|BHF|127,0|[[Stasjon Wolvegea|Wolvegea]]}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|133,3|[[Tsjonger]]}}
{{SP2|exdENDEaq|eABZg+r|134,5|oansl. [[Batavus]]|opbr.}}
{{SP2|d|eBHF| |[[Stasjon Aldskoat|Aldskoat]]}}
{{SP2|d|eHST|134,6|[[Stasjon It Hearrenfean Iisstadion|It Hearrenfean Iisstadion]]}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|137,7|[[Feanskieding]]}}
{{SP2|uexdKBSTa|dSTR||depot en wurkplak [[Nederlânske Tramwei Maatskippij|NTM]]}}
{{SP2|uexdSTR|dBHF|137,9|[[Stasjon It Hearrenfean|It Hearrenfean]]}}
{{SP2|uexdABZg+r|dSTR||[[Tramwei It Hearrenfean - Drachten|tramwei]] fan [[Drachten]]|fan 1931 ôf}}
{{SP2|uexdABZg+r|dSTR||[[Tramwei It Hearrenfean - Drachten|tramwei]] fan [[Drachten]]|oant 1931}}
{{SP-2afb|uexvSHI2g+l-|v-STR|}}
{{SP2|uexdSTRl|emdKRZ|138,7|[[Tramwei It Hearrenfean - De Jouwer|tramwei]] nei [[De Jouwer]]|opbr.}}
{{SP2|d|SKRZ-Au||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|7}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|22}}}}
{{SP2|d|eHST|143,7|[[Stopplak Stobbegat|Stobbegat]]}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|145,3|}}
{{SP2|d|BHF|148,8|[[Stasjon Akkrum|Akkrum]]}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|149,2|[[De Boarn]]}}
{{SP2||evSHI2gl-}}
{{SP3||dWBRÜCKE|exdWBRÜCKE|152,4|[[Prinses Margrietkanaal]]}}
{{SP2||evSHI2g+l-}}
{{SP2|d|BHF|153,7|[[Stasjon Grou-Jirnsum|Grou-Jirnsum]]}}
{{SP2|d|WBRÜCKE1|154,4|Rjochte Grou}}  
{{SP2|d|eHST|158,1|[[Halte Idaerd-Reduzum|Idaerd-Reduzum]]}}
{{SP2|d|eHST|159,9|[[Halte Wurdum|Wurdum]]}}
{{SP2|d|SKRZ-Au||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|31}}}}
{{SP2|d|eHST|161,0|[[Stasjon Ljouwert-Werpsterhoeke|Ljouwert-Werpsterhoeke]] }}
{{SP|ev-SHI2gr}}
{{SP2|exdSTR|dWBRÜCKE|164,7|[[Van Harinxmakanaal]]}}
{{SP|ev-SHI2g+r}}
{{SP|v-SHI2gr|}}
{{SP3||vSTR-eABZg+l|exENDEeq||Stamline de Swette|opbr.}}
{{SP|vSTR-ABZg+l|{{SPkm|166,0|25,3}}|[[Steatsline B|spoar]] fan [[Stasjon Harns Haven|Harns Haven]]&lt;br&gt;[[Spoar fan Ljouwert nei Starum|spoar]] fan [[Stasjon Starum|Starum]]}}
{{SP3|d|vSTR|dENDEa}}
{{SP4||dSTR|vSTR-eABZg+l|exmdABZq+l||[[Dokkumer Lokaeltsje|spoar]] fan [[Stasjon Eanjum|Eanjum]]|opbr.}}
{{SP4||dSTR|vÜSTr|uexdSTR}}
{{SP4||vÜST|dDST|uexdSTR||Wurkplak [[Stadler Rail]]}}
{{SP4||vBHF-L|dKBHFe-R|uexdHST|{{SPkm|166,9|26,3}}|[[Stasjon Ljouwert|Ljouwert]]}}
{{SP4||evSTR+c2|exd-STR3+1|uexdSHI2gr||[[Tramwei Ljouwert - Sint-Jabik|tramwei]] nei [[Sint-Jabik]]|oant 1927}}
{{SP3|v-STR|edABZg+1|exdSTRc4||}}
{{SP|v-SHI2g+r||[[Steatsline B|spoar]] nei [[Stasjon Bad Nijeskâns|Bad Nijeskâns]]}}
|}
|}

'''Steatsline A''' is de neffens de Wet op de Oanlis van Steatsspoarwegen fan [[18 augustus]] [[1860]] troch de [[Steat fan de Nederlannen]] oanleine spoarwei tusken [[Arnhim]] en [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. It trajekt is, útsein it part tusken [[Dimter]] en [[Olst]], dûbelsporich en is yn [[1952]] en [[1953]] elektrifisearre.

== Skiednis ==
Steatsline A is, tegearre mei njoggen oare [[steatslinen]], ûnderdiel fan de earste Steatsoanlis fan spoarwegen yn Nederlân. Yn [[1866]] wurdt, fiif jier neidat [[Willem III fan de Nederlannen|Kening Willem III]] op [[22 oktober]] [[1861]] de earste stien fan in pylder fan de spoarbrêge by [[Sutfen]] lein hat, it trajekt [[Arnhim]] - [[Swol]] yn gebrûk naam. Yn [[1865]] ride der trouwens al treinen oer it stik Arnhim - [[Dimter]]. Yn de trije jier dy 't dêrop folgje wurdt de spoarline nei Ljouwert yn fazen yn gebrûk naam.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%;&quot;
! Datum
! Traject
! Tuskenstasjons
|-
| [[2 febrewaris]] [[1865]]
| Arnhim - Sutfen
| [[Stasjon Arnhim Felperpoarte|Arnhim Felperpoarte]], [[Stasjon Arnhim Presikhaaf|Arnhim Presikhaaf]], [[Stasjon Felp|Felp]], [[Stasjon Rheden|Rheden]], [[Stasjon Dieren|Dieren]], [[Stasjon Brummen|Brummen]]
|-
| [[5 augustus]] [[1865]]
| Sutfen - Dimster
|
|-
| [[1 oktober]] [[1866]]
| Dimter - Swol
| [[Stasjon Olst|Olst]], [[Stasjon Wijhe|Wijhe]]
|-
| [[1 oktober]] [[1867]]
| Swol - Meppel
| 
|-
| [[15 jannewaris]] [[1868]]
| Meppel - It Hearrenfean
| [[Stasjon Stienwyk|Stienwyk]], [[Stasjon Wolvegea|Wolvegea]]
|-
| [[1 septimber]] [[1868]]
| It Hearrenfean - Ljouwert
| [[Stasjon Akkrum|Akkrum]], [[Stasjon Grou-Jirnsum|Grou-Jirnsum]] 
|}

==Stasjonsgebouwen==
Lykas by de oare steatslinen del ferskynden ek lâns steatsline A benammen de [[standertstasjons fan de Steatsspoarwegen]].

[[Stasjon Swol|Swol]] krijt in stasjonsgebou fan it grutste type, de earste klasse. Yn [[Stasjon Sutfen|Sutfen]] wurdt in stasjon fan it type twadde klasse boud. It stasjonsgebou is it iennige dat boud wurdt fan dit type. Yn ûnder oare [[Stasjon Meppel|Meppel]], [[Stasjon Stienwyk|Stienwyk]], [[Stasjon It Hearrenfean|It Hearrenfean]] en [[Stasjon Ljouwert|Ljouwert]] wurde stasjonsgebouwen fan it type tredde klasse boud. Stasjonsgebouwen fan it type fjirde klasse wurde boud yn [[Stasjon Dedemsvaart|Dedemsvaart]] en [[Stasjon Wolvegea|Wolvegea]]. Yn [[Stasjon Felp|Felp]], [[Stasjon De Steeg|De Steeg]], [[Stasjon Dieren|Dieren]], [[Stasjon Brummen|Brummen]], [[Stasjon Gorssel|Gorsel]], [[Stasjon Olst|Olst]], [[Stasjon Wijhe|Wijhe]], [[Stasjon Staphorts|Staphorst]], [[Stasjon Akkrum|Akkrum]], [[Stasjon Grou-Jirnsum|Grou-Jirnsum]] en [[Halte Wurdum|Wurdum]] wurdt in stasjonsgebou fan it type fiifde klasse boud.

Yn [[Stasjon Arnhim Sintraal|Arnhim]] wurdt yn earste ynstânsje gebrûk makke fan it besteande stasjon fan de [[Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij|NRS]]. Yn [[1867]] nimme de [[Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen|SS]] en NRS in nij, mienskiplik stasjonsgebou yn gebrûk. Yn [[Stasjon Dimter|Dimter]] wurdt in laach en lang stasjonsgebou delset, besteande út styl- en regelwurk, opfold mei stien, ôfsmard mei semint. It stasjon foldocht hjirmei oan de strange bepalingen fan de [[Fêstingswet]]. Nei it oanpassen fan de wet yn [[1874]] wurdt it stasjonsgebou fan [[Dimter]] yn [[1914]] ferfongen troch in opfallend asymmetrysk gebou. Ferskate foarsjenningen wurde yn gebouwen op de perrons ûnderbrocht. 

Yn 'e rin fan 'e jierren ûntsteane lâns de line in soad stopplakken en halten. In tal stopplakken krijt oan de ein fan de njoggentjinde iuw in echt stasjonsgebou: [[Stasjon Diepenveen West|Diepenveen West]] ([[1900]]), [[Stasjon Windesheim|Windesheim]] ([[1895]]), [[Stasjon Pepergea|Pepergea]] ([[1884]]), [[Stasjon Aldskoat|Aldskoat]] ([[1890]]) en [[Halte Idaerd-Reduzum|Idaerd-Reduzum]] ([[1890]]) krije in gebou dat ôflaat is fan it type [[Stasjon Fiskfliet|Fiskfliet]].

Yn [[Stasjon Dieren|Dieren]] wurdt yn [[1902]] in nij stasjonsgebou yn gebrûk naam. It stasjon wurdt hjirmei in saneamde eilânstasjon. It âlde gebou bliuwt, ûnder in oare bestimming, oant [[1944]] yn gebrûk. Yn 'e rin fan 'e tiid wurdt in tal stasjons en haltes by de line del taheakke. [[Arnhim]] krijt twa foarstêdhalten lâns de Iselline: Yn [[1893]] wurdt [[Stasjon Arnhim Felperpoarte|Arnhim Felperpoarte]] iepene, yn [[1969]] folget [[Stasjon Arnhim Presikhaaf|Arnhim Presikhaaf]]. De halte Arnhem Felperpoarte krijt yn [[1953]] in opfallend stasjonsgebouke. It gebou mei wachtkeamer en loket op perronnivo stiet op twa ranke stielen poaten. Yn [[1988]]] krijt de halte in nij, geunstiger lizzend, stasjonsgebou. Ek foar dit gebou is in opfallend ûntwerp brûkt. It âlde stasjonsgebouke bliuwt as [[gemeentlik monumint]] bewarre. [[Rheden (plak)|Rheden]] wat tichteby leit, krijt yn [[1882]] in eigen halte. Dizze wurdt yn [[1927]] alwer sletten. Yn 1952 wurdt op itselde plak [[stasjon Rheden]] iepene. It [[stasjon De Steeg]] wurdt dêrby sletten. it stasjonsgebou fan [[Stasjon Sutfen|Sutfen]] is yn de twadde wrâldkriich ferlern gien en kriget yn [[1952]] in nij stasjonsgebou. Ta beslút is yn 1975 It [[Stasjon It Hearrenfean Iisstadion]] iepene, dizze wurd wer sletten yn 2015.

{| class=&quot;wikitable&quot; font-size: 95%;&quot;
! 
! Stasjon
! Type gebou
! Opmerkingen
|-
|[[Ofbyld:Stationoud1870 520.jpg|150px]]  || [[Stasjon Arnhim Sintraal|Arnhim Sintraal]]||unyk ûntwerp||by iepening NRM gebou, 2e gebou, ferlern gien yn de Twadde Wrâldkriich, 3e gebou in ûntwerp fan arsjitekt [[Hermanus Gerardus Jacob Schelling|Schelling]] ôfbrutsen yn [[2007]], 4e stasjonsgebou in unyk ûntwerp fan arsjitekt [[Ben van Berkel|B. van Berkel]]
|-
|[[Ofbyld:HUA-150122-Gezicht op het N.S.-station Arnhem Velperpoort te Arnhem.jpg|150px]]  || [[Stasjon Arnhim Felperpoarte|Arnhim Felperpoarte]]||unyk ûntwerp||1e stasjonsgebou unyk ûntwerp fan arsjitekt  [[Koen van der Gaast|K. van der Gaast]], 2e stasjonsgebou unyk ûntwerp fan arsjitekt [[Rob Steenhuis|R.M.J.A. Steenhuis]].
|-
|[[Ofbyld:Arnhem Presikhaaf.jpg|150px]] || [[Stasjon Arnhim Presikhaaf|Arnhim Presikhaaf]]||NS, abry||
|-
| ||''[[Stopplak Plattenburg|Plattenburg]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1905
|-
| ||''[[Stopplak Café Unie|Café Unie]]'' ||Lyts gebouke|| stasjon sletten yn 1929
|-
| ||''[[Stopplak Hotel Naeff|Hotel Naeff]]'' ||Gjin|| 
|-
|[[Ofbyld:Station Velp; circa 1906.jpg|150px]] || [[Stasjon Felp|Felp]]||type SS fiifde klasse||gebou ôfbrútsen yn 1983
|-
| ||''[[Stopplak Wordt-Rheden|Wordt-Rheden]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1923
|-
|[[Ofbyld:HUA-150595-Gezicht op het N.S.-station te Rheden.jpg|150px]] || [[Stasjon Rheden|Rheden]]||únyk ûntwerp||gebou ôfbrútsen yn 2007, unyk ûntwerp fan arsjitekt [[Koen van der Gaast|K. van der Gaast]]
|-
|[[Ofbyld:HUA-164990-Gezicht op de perronzijde van het SS station Steeg te De Steeg NB De stationsnaam De Steeg is in 1927 gewijzigd in De Steeg Rheden.jpg|150px]] ||''[[Stasjon De Steeg|De Steeg]]''||type SS fiifde klasse||gebou ôfbrútsen yn 1961, stasjon sletten yn 1947
|-
| ||''[[Stopplak Hotel Den Engel|Hotel Den Engel]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1907
|-
| ||''[[Stopplak Diepesteeg|Diepesteeg]]'' ||Lyts gebouke|| stasjon sletten yn 1917
|-
| ||''[[Stopplak Holleweg|Holleweg]]'' ||Gjin||
|-
| ||''[[Stopplak Ellecom|Ellecom]]'' ||Lyts gebouke||gebou ôfbrútsen yn 1950, stasjon sletten yn 1917
|-
| ||''[[Stopplak Villa Hofstetten|Villa Hofstetten]]'' ||Lyts gebouke|| stasjon sletten yn 1917
|-
| ||[[Stasjon Dieren|Dieren]]||type SS fiifde klasse||gebou ferlern gien yn de Twadde Wrâldkriich.
|-
| ||''[[Stopplak Spankeren|Spankeren]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1917
|-
| ||''[[Stopplak Leuvenheim|Leuvenheim]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1917
|-
|[[Ofbyld:HUA-150222-Gezicht op het N.S.-station Brummen te Brummen.jpg|150px]] ||[[Stasjon Brummen|Brummen]]||type SS fiifde klasse||gebou ôfbrútsen yn 1960, 
|-
| ||''[[Stopplak Weg naar Voorst|Weg naar Voorst]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1917
|-
| ||''[[Stopplak Het Vosje|Het Vosje]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1917
|-
| ||''[[Stopplak Voorstonden|Voorstonden]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1917
|-
| ||''[[Stopplak Hoven|Hoven]]'' ||Lyts gebouke|| stasjon sletten yn 1946
|-
|[[Ofbyld:HUA-165035-Gezicht op het SS station Zutphen te Zutphen.jpg|150px]] ||[[Stasjon Sutfen|Sutfen]]||type SS Twadde Klasse||gebou ferlern gien yn de Twadde Wrâldkriich en ôfbrútsen yn 1952, en ferfongen troch in ûntwerp fan arsjitekt [[Hermanus Gerardus Jacob Schelling|Schelling]]
|-
| ||''[[Stopplak Nieuwstad|Nieuwstad]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stopplak Hungerink-Mettray|Hungerink-Mettray]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stopplak Eefde|Eefde]]'' ||Lyts gebouke|| stasjon sletten yn 1932
|-
|[[Ofbyld:HUA-162899-Gezicht op het S.S.-station Gorssel te Gorssel.jpg|150px]] ||''[[Stasjon Gorssel|Gorssel]]''||type SS fiifde klasse||gebou ôfbrútsen yn 1963, stasjon sletten yn 1938
|-
| ||''[[Stopplak Epse|Epse]]'' ||Lyts gebouke||gebou ôfbrútsen yn 1960, stasjon sletten yn 1918
|-
|-bgcolor=lightgray
!colspan=5|&lt;small&gt;Gelderlân/Oerisel&lt;/small&gt;
|-
| ||''[[Stopplak Colmschate|Colmschate]]''||Gjin||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stopplak Snippeling|Snippeling]]'' ||Gjin||stasjon sletten yn 1918
|-
|[[Ofbyld:Deventer Stationsgebouw.JPG|150px]] ||[[Stasjon Dimter|Dimter]]||unyk ûntwerp||
|-
| ||''[[Stopplak Boksbergerweg|Boksbergerweg]]'' ||Lyts gebouke||stasjon sletten yn 1919
|-
| ||''[[Stopplak De Platvoet|De Platvoet]]'' ||Lyts gebouke||stasjon sletten yn 1927
|-
| ||''[[Stopplak Rande|Rande]]'' ||Lyts gebouke||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stasjon Diepenveen West|Diepenveen West]]''||type Fiskfliet ||gebou ôfbrútsen yn 1972, stasjon sletten yn 1941
|-
| ||''[[Stopplak Puinweg|Puinweg]]'' ||Gjin||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stopplak Hoenloo|Hoenloo]]'' ||Lyts gebouke||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||[[Stasjon Olst|Olst]]||type SS fiifde klasse ||gebou ôfbrútsen yn 1975,
|-
| ||''[[Stopplak Beltenweg|Beltenweg]]'' ||Gjin||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stopplak Duurschestraat|Duurschestraat]]'' ||Gjin||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stopplak De Boerhaar|De Boerhaar]]'' ||Gjin||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stopplak Bovendorp|Bovendorp]]'' ||Lyts gebouke||stasjon sletten yn 1918
|-
|[[Ofbyld:HUA-165022-Gezicht op het S.S.-station Wijhe te Wijhe.jpg|150px]] ||[[Stasjon Wijhe|Wijhe]]||type SS fjirde klasse  ||gebou ôfbrútsen yn 1972,
|-
| ||''[[Stopplak Wijnvoorden|Wijnvoorden]]'' ||Gjin||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stopplak Herxen|Herxen]]'' ||Lyts gebouke||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stasjon Windesheim|Windesheim]]'' ||type Fiskfliet||gebou ôfbrútsen yn 1962, stasjon sletten yn 1941
|-
| ||''[[Stopplak Herculo|Herculo]]'' ||Lyts gebouke||stasjon sletten yn 1918
|-
| ||''[[Stopplak Ittersum|Ittersum]]'' ||Lyts gebouke||stasjon sletten yn 1918
|-
|[[Ofbyld:Zwolle,_NS_station.jpg|150px]] ||[[Stasjon Swol|Swol]]||type SS earste klasse||inkelde kearen yngreven ferboud, by iepening NCS gebou
|-
| ||''[[Stopplak Berkum|Berkum]]'' ||Gjin|| stasjon sletten yn 1923
|-
| ||''[[Stasjon Dedemsfeart|Dedemsfeart]]''||type SS fjirde klasse|| gebou ôfbrútsen yn 1952, stasjon sletten yn 1923
|-
| ||''[[Stasjon Staphorst|Staphorst]]''||type SS fiifde klasse||gebou ôfbrútsen yn 1970, stasjon sletten yn 1935
|-
|[[Ofbyld:Stationsweg 70, Meppel.jpg|150px]]||[[Stasjon Meppel|Meppel]]||type Hengelo||
|-
| ||''[[Stopplak Nijefean|Nijefean]]''||Gjin|| stasjon sletten yn 1933
|-
|[[Ofbyld:HUA-164690-Gezicht op het N.S.-station Steenwijk te Steenwijk.jpg|150px]]|| [[Stasjon Stienwyk|Stienwyk]]||type SS tredde klasse||Yn [[1973]] ôfbrútsen, en ferfongen troch in unyk ûntwerp fan arsjitekt [[Cees Douma|C. Douma]]
|-
| ||''[[Stopplak Willemsoard|Willemsoard]]''||Lyts gebouke||gebou ôfbrútsen yn 1940, stasjon sletten yn 1935
|-bgcolor=lightgray
!colspan=5|&lt;small&gt;Oerisel/Fryslân&lt;/small&gt;
|-
|[[Ofbyld:Peperga, Spoorlaan 15 april 1905.jpg|150px]]||''[[Stasjon Pepergea|Pepergea]]''||Type Fiskfliet|| gebou ôfbrútsen yn 1970, stasjon sletten yn 1938
|-
|[[Ofbyld:Station Wolvega 09c.JPG|150px]] ||[[Stasjon Wolvegea|Wolvegea]] ||type SS fjirde klasse||
|-
|[[Ofbyld:Oudeschoot mevrouw Keijzer spoorwegwachteres verdwijnt, Bestanddeelnr 904-9998.jpg|150px]]||''[[Stasjon Aldskoat|Aldskoat]]''||Type Fiskfliet||stasjon sletten yn 1938
|-
|[[Ofbyld:Station Heerenveen IJsstadion 01.JPG|150px]]||''[[Stasjon It Hearrenfean Iisstadion|It Hearrenfean Iisstadion]]''||NS, abry||stasjon sletten yn 2015
|-
|[[Ofbyld:HUA-150396-Gezicht op het N.S.-station Heerenveen te Heerenveen.jpg|150px]]||[[Stasjon It Hearrenfean|It Hearrenfean]]||type SS tredde klasse||Yn [[1983]] ôfbrútsen, en ferfongen troch in unyk ûntwerp fan arsjitekt [[Jan van Belkum|J.A. van Belkum]]
|-
| ||''[[Stopplak Stobbegat|Stobbegat]]''||Lyts gebouke||gebou ôfbrútsen yn 1940, stasjon sletten yn 1938
|-
|[[Ofbyld:HUA-150016-Gezicht op het N.S.-station te Akkrum.jpg|150px]]|| [[Stasjon Akkrum|Akkrum]]||type SS fiifde klasse fergrutte útfiering||Yn [[1973]] ôfbrútsen, en ferfongen troch in standerttype Douma.
|-
|[[Ofbyld:HUA-150342-Gezicht op het N.S-station Grouw-Irnsum te Grouw.jpg|150px]]||[[Stasjon Grou-Jirnsum|Grou-Jirnsum]]||type SS fiifde klasse fergrutte útfiering||Yn [[1879]] yngreven ferboud, yn [[1976]] ôfbrútsen en ferfongen troch in standerttype Douma.
|-
| ||''[[Halte Idaerd-Reduzum|Idaerd-Reduzum]]''||Type Fiskfliet||gjin, gebou ôfbrútsen yn 1959, stasjon sletten yn 1938
|-
| ||''[[Halte Wurdum|Wurdum]]''||type SS fiifde klasse ||gebou ôfbrútsen yn 1983, stasjon sletten yn 1938
|-
| [[Ofbyld:20180721 526 leeuwarden.jpg|150px]]||[[Stasjon Ljouwert|Ljouwert]] || type SS tredde klasse|| Inkelde kearen yngreven ferboud
|}

== Eksploitaasje ==
De spoarline waard lykas de measte spoarlinen út de earste steatsoanlis fan 1863 ôf eksploitearre troch de Maatskippij oant Eksploitaasje fan Steatsspoarwegen. Fanôf 1917 wurd de tsjinst útfierd troch de Nederlandse Spoorwegen.

== Sjoch ek ==
* [[Spoar fan Swol nei Ljouwert]]
* [[Steatslinen]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* {{nl}} [https://www.stationsweb.nl/ stationsweb]
}}

{{Navigaasje Steatslinen}}

[[Kategory:Spoarwegen yn Nederlân|Steatsline A]]
[[Kategory:Spoarwegen yn Fryslân|A]]
[[Kategory:Spoarwegen yn Oerisel|A]]
[[Kategory:Spoarwegen yn Gelderlân|A]]
[[Kategory:Bouwurk út 1868]]</text>
      <sha1>ipb1mpdaqfnzfcviz8c6kysvdiu4xyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sintraalspoarwei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167422</id>
    <revision>
      <id>1241621</id>
      <parentid>1241519</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>Werom sette fan ferzje 1241519 fan [[Special:Contributions/Deerpeter]] ([[Meidogger_oerlis:Deerpeter]]) Heale foto fan Stasjon Swol wer feroare yn in hiele foto</comment>
      <origin>1241621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19717" sha1="mp9ybhz8zryvfpbnn0y222enua5pcyc" xml:space="preserve">{|{{Prettytable-SP}}
{{SP-kop|Sintraalspoarwei&lt;br&gt;Utert - Kampen}}
{{SP-data
| KAART=Spoorlijn Utrecht - Kampen.png
| PIXKAART = 300px
| LINGTE= 100,9
| SPOARWIIDTE = [[normaalspoar]] 1435
| MIJ=[[Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij|NCS]]
| IEPEN2= Utert - Hattemerbroek: 20 augustus 1863&lt;br&gt;Hattemerbroek - Swol: 6 juny 1864&lt;br&gt;Swol - Kampen: 10 maaie 1865
| STATUS= yn gebrûk
| ELEKTRA2= Utert - Amersfoart: 1942&lt;br&gt;Amersfoart - Swol: 1952&lt;br&gt;Swol - Kampen: 2017
| SPOAREN2= Utert - Spoarweiknooppunt Blauwkapel: 4&lt;br&gt;Spoarweiknooppunt Blauwkapel - Swol: 2&lt;br&gt;Swol - Kampen: 1
| FAASJE2= Utert - Wezep: 140 km/o (boog Harderwyk: 110 km/o)&lt;br&gt;Wezep - Swol : 130 km/o&lt;br&gt;Swol - Swol Stadshagen: 140 km/o&lt;br&gt;Swol Stadshagen - Kampen: 100 km/o
| FEILICH2= Utert - Swol: [[ATB Earste Generaasje|ATB EG]]&lt;br&gt;Swol - Kampen: [[ATB Nije Generaasje|ATB NG]]
| TSJINST= [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] &lt;small&gt;(Utert - Swol)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;[[Keolis Nederlân|Keolis]] &lt;small&gt;(Swol - Kampen)&lt;/small&gt;
| PROFIEL      = OPS-NL / G2
| ASLAST2      = D4 (by 100 km/o) op Utert&amp;nbsp;-&amp;nbsp;Swol&lt;br&gt;C2 op Swol&amp;nbsp;-&amp;nbsp;Kampen
}}
{{SP-kop|Trajekt}}
{{SP-tabel}}
{{SP4||vSTR||vSTR||[[Rhijnspoarwei|spoar]] fan [[Stasjon Elten|Elten]]&lt;br&gt;[[Steatsline H|spoar]] fan [[Stasjon Boxtel|Boxtel]]}}
{{SP5||edHST|dABZg2|STRc3|vSTR||[[Stasjon Utert Steatsspoar|Utert Steatsspoar]]}}
{{SP7|udSTR||dSTR|dSTR+c1|SPL+4|vSTR|d||[[Utertske flugge tram|flugge tram]] {{Piktogram flugge tram Utert|20}} {{Piktogram flugge tram Utert|21}} {{Piktogram flugge tram Utert|22}}}}
{{SP6|udSTR||vÜSTr|vSTR|vSTR-BST|udSTR||[[Utertske flugge tram|flugge tram]] {{Piktogram flugge tram Utert|20}} {{Piktogram flugge tram Utert|21}}}}
{{SP6|udBHF|vKBHFa-L|vBHF-M|vBHF-M|vBHF-R|udBHF|0,0|[[Stasjon Utert-Sintraal|Utert-Sintraal]]}}
{{SP7|uedKRZo|dBRÜCKE1r|vSTR|vSTR|vSTR|dBRÜCKE1l|uedKRZo||[[Gemeentetram Utert|tramwei]] {{Piktogram tramwei Utert|4}}|opbr.}}
{{SP7|udWBRÜCKE|dBRÜCKE1r|vSTR|vSTR|vSTR|dBRÜCKE1l|udWBRÜCKE||[[Leienske Ryn]]}}
{{SP6|udSTR|veBHF-STR|vSTR|vSTR|vSTR|udSTR|0,4|[[Stasjon Utert Buertstasjon|Utert Buertstasjon]]}}
{{SP9|udSTRl|dBRÜCKE1r|dSHI2g+l|dSHI2gr+l|dSHI2glr+l|dSHI2gr+r|vSHI2g+l-|dBRÜCKE1l|uxdABZqr||[[Utertske flugge tram|flugge tram]] {{Piktogram flugge tram Utert|60}} {{Piktogram flugge tram Utert|61}}}}
{{SP4-2afb|vÜST||vÜWBl|vSTR2-|vSTR|STRc3|v-STR}}
{{SP4-2afb|vKDSTe-|v-STR|vSTR|STRc1|v-KRZ2+4u|vSTR2-|v-STR|STRc3||opstelterrein Landstraat}}
{{SP6|d|vSTR|vSTR-|dKRZc1u|dSTR+4|dSTR||}}
{{SP4|v-STR|vSTR|v-SHI2gr|vÜSTo+r}}
{{SP5|v-STR|vSTR|vSTR-SHI2g+l|dSHI2gr+l|dSHI2gr}}
{{SP4|v-STR|vSTR|vSTR|vSTRl||[[Spoar fan Utert nei Rotterdam|spoar]] nei [[Stasjon Rotterdam Sintraal|Rotterdam Sintraal]]}}
{{SP3|vSTR|vSTR|vKDSTe-||opstelterrein Cartesiusweg}}
{{SP3-2afb|exv-STR2|vSTR|exSTRc3|vSTRl||||[[Rhijnspoarwei|spoar]] nei [[Sintraal stasjon (Amsterdam)|Amsterdam Sintraal]]}}
{{SP3-2afb|exSTRc1|vSTR2|exSTRl+4|vSTRc3|exKBSTeq|||Utert Daalsedijk}}
{{SP3|vSTRc1|vSTR+4|}}
{{SP|veHST-STR|0,7|[[Stopplak Amsterdamsche Straatweg|Amsterdamsche Straatweg]]}}
{{SP|emvKRZ||[[Gemeentetram Utert|tramwei]] {{Piktogram tramwei Utert|3}}|opbr.}}
{{SP|veHST-STR|1,8|[[Stopplak Fechtbrêge|Fechtbrêge]]}}
{{SP|vWBRÜCKE1||[[Gasthuismolenbrêge]]&lt;br&gt;[[Utertske Fecht]]}}
{{SP|vÜSTr}}
{{SP|vBHF-STR|3,0|[[Stasjon Utert Overvecht|Utert Overvecht]]}}
{{SP|vÜSTl}}
{{SP3|exKBSTaq|veABZg+r-STR||3,8|oanslúting Gasfabryk|opbr.}}
{{SP4||dSHI2gl|d-KRZ2+4o|STRc3||[[Spoarweiknooppunt Blauwkapel]]}}
{{SP3-2afb|xABZq2||ev-KRZo|vSTR+c13-|xABZq+4||4,2|[[Spoar fan Hilfertsom nei Lunetten|spoar]] [[Stasjon Utert Lunetten|Lunetten]] - [[Stasjon Hilfertsom|Hilfertsom]]}}
{{SP3|dSTRc1|dABZg+4|vSTR-}}
{{SP|veHST-STR|4,6|[[Stopplak Blauwkapel|Blauwkapel]]}}
{{SP|vSKRZ-Au||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|27}}}}
{{SP|vvÜSTul}}
{{SP|vSHI2g+l-}}
{{SP2|eHST|d|6,0|[[Stopplak Groenekan East|Groenekansche dijk]]}}
{{SP2|BHF|d|8,9|[[Stasjon Bilthoven|Bilthoven]]}}
{{SP2|eABZgr|d||[[Spoar fan De Bilt nei Seist|spoar]] nei [[Stasjon Seist|Seist]]|opbr.}}
{{SP2|BHF|d|11,7|[[Stasjon Den Dolder|Den Dolder]]}}
{{SP2|STRo|d||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|238}}|Nieuwe Dolderseweg}}
{{SP2|ABZgl|d||[[Spoar fan Den Dolder nei Baarn|spoar]] nei [[Stasjon Baarn|Baarn]]}}
{{SP2|SBRÜCKE|d||Ekopassaazje Op Hees}}
{{SP3|exdENDEaq|eABZg+r|||oansl. [[Fleanbasis Soesterberg]]|opbr.}}
{{SP2|eBHF|d|15,7|[[Stasjon Soestduinen|Soestduinen]]}}
{{SP2|BUE|d||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|413}}|Van Weerden Poelmanweg}}
{{SP3|exdENDEaq|eABZg+r|||oansl. pompstasjon|opbr.}}
{{SP3|dKBSTaq|ABZg+r|||[[De Vlasakkers]]}}
{{SP2|eHST|d|19,6||[[Stopplak De Vlasakkers]]}}
{{SP2|BUE|d||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|221}}|Barchman Wuytierslaan}}
{{SP3|uexvSTR+r-|vSTR-|||[[Tramwei Amersfoart - Arnhim|tramwei]] fan [[Stasjon Arnhim|Arnhim]]|opbr.}}
{{SP3|uexvSTR-|vSTR-STR+l|KDSTeq||[[Bokkeduinen|Amersfoart Bokkeduinen]]}}
{{SP5|uexdSTR|dSTR+l|evKRZo|dABZq+l|d||[[Easterspoarwei|spoar]] fan [[Sintraal stasjon (Amsterdam)|Amsterdam Sintraal]]}}
{{SP5|uexdSTR|dSHI2g+l|dSHI2gr+l|vSHI2gr|d}}
{{SP4|uexdSTR|dSTR|vÜST|vSTR-}}
{{SP4|uexdSTR|vSTR|vÜSTl|d}}
{{SP4|uexdKHSTe|dBHF-L|vBHF-R|vDST-|20,9|[[Stasjon Amersfoart Sintraal|Amersfoart Sintraal]]}}
{{SP3|dABZgr|vSHI2g+l|dSHI2r||[[Spoar fan Kesteren nei Amersfoart|spoar]] nei [[Stasjon Kesteren|Kesteren]]&lt;br&gt;([[Ponline]])|fracht}}
{{SP3|edBHF|vSHI2g+l-|d|21,1|[[Stasjon Amersfoart NCS|Amersfoart NCS]]}}
{{SP2|vÜST|}}
{{SP2|veHST-STR||22,1|[[Stopplak Amersfoart Koppel|Lytse Koppel]]}}
{{SP2|vWBRÜCKE1|||[[Eem]]}}
{{SP2|veHST-STR|||[[Stopplak Bloemendaalsche Weg|Bloemendaalscheweg]]}}
{{SP2|vWBRÜCKE1|||[[Falleikanaal]]}}
{{SP2|vÜSTl|}}
{{SP2|vÜSTBr|}}
{{SP2|vSTRr-STR||23,6|Amersfoart.&lt;br&gt;[[Easterspoarwei|spoar]] nei [[Stasjon Sutfen|Sutfen]]}}
{{SP2|BHF|d|24,2|[[Stasjon Amersfoart Schothorst|Amersfoart Schothorst]]}}
{{SP2|eHST|d|24,4|[[Stopplak Liendert|Liendert]]}}
{{SP2|SKRZ-Au|d||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|1}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|231}}}}
{{SP2|eHST|d|26,7|[[Stopplak Hooglanderveen|Hooglanderveen]]}}
{{SP2|BHF|d|27,0|[[Stasjon Amersfoart Vathorst|Amersfoart Vathorst]]}}
{{SP2|eHST|d|28,2|[[Stopplak Hoevelaken|Hoevelaken]]}}
{{SP2|SKRZ-Au|d||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|28}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|232}}}}
{{SP2|STR+GRZq|d||grins&lt;br&gt;[[Utert (provinsje)|Utert]] - [[Gelderlân]]}}
{{SP2|WBRÜCKE2|d||[[Laak (Iemfallei)|Laak]]}}
{{SP2|eHST|d|30,2|[[Stopplak Slichtenhorst|Slichtenhorst]]}}
{{SP2|BUE|d||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|301}}|Barneveldseweg}}
{{SP2|BHF|d|32,4|[[Stasjon Nijkerk|Nijkerk]]}}
{{SP3|d|eABZgl|exENDEeq||havenspoar Nijkerk|opbr.}}
{{SP2|eABZgr|d||[[Spoar fan Nijkerk nei Ede-Wageningen|spoar]] nei [[Stasjon Ede-Wageningen|Ede- Wageningen]]|opbr.}}
{{SP2|eHST|d|34,4|[[Stopplak Diermen|Diermen]]}}
{{SP2|eHST|d|36,1|[[Stopplak Hooge Steeg|Hooge Steeg]]}}
{{SP2|BUE|d||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|798}}|Nijkerkerstraat}}
{{SP2|eHST|d|37,9|[[Stopplak Bijsteren|Bijsteren]]}}
{{SP2|BHF|d|39,8|[[Stasjon Putten|Putten]]}}
{{SP2|eHST|d|41,7|[[Stopplak Volenbeek|Volenbeek]]}}
{{SP2|BHF|d|44,6|[[Stasjon Ermelo|Ermelo]]}}
{{SP2|eHST|d|47,0|[[Stopplak Horst-Tonsel|Horst-Tonsel]]}}
{{SP2|SKRZ-Au|d||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|28}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|232}}}}
{{SP2|BHF|d|49,1|[[Stasjon Harderwyk|Harderwyk]]}}
{{SP2|eABZgl|d||[[Stamline Harderwyk Haven]]|opbr.}}
{{SP2|SKRZ-Au|d||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|302}}|Knardijk}}
{{SP2|WBRÜCKE2|d||[[Hierdenske Beek]]}}
{{SP2|eBHF|d|55,2|[[Stasjon Hulshorst|Hulshorst]]}}
{{SP2|SBRÜCKE|d||Ekopassaazje Hulshorst}}
{{SP2|eHST|d|57,1|[[Stopplak Nieuw Groeneveld|Nieuw Groeneveld]]}}
{{SP2|BUE|d||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|310}}|Elspeterweg}}
{{SP-2afb|uexvSHI2l-|vSTR-}}
{{SP2|dBHF|uexdHST|61,2|[[Stasjon Nunspeet|Nunspeet]]}}
{{SP2|dSTR|uexdSTRl||[[Tramwei Nunspeet - Hattemerbroek|tramwei]] nei [[Stasjon Hattemerbroek|Hattemerbroek]]|opbr.}}
{{SP2|eBST|d|64,8|Jurriaanse-spoar (Kijkuit)|1878-1935}}
{{SP2|SKRZ-Au|d||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|28}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|232}}}}
{{SP2|BUE|d||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|309}}|Eperweg}}
{{SP2|BHF|d|69,8|[[Stasjon 't Harde|'t Harde]]}}
{{SP3|dKBSTaq|ABZg+r|||[['t_Harde#Kazernes|'t Harde]]}}
{{SP2|eHST|d|73,0|[[Stopplak Oldebroek|Oldebroek]]}}
{{SP2|BHF|d|78,8|[[Stasjon Wezep|Wezep]]}}
{{SP2|dSTR|uexdSTR+l||[[Tramwei Nunspeet - Hattemerbroek|tramwei]] fan [[Stasjon Nunspeet|Nunspeet]]|opbr.}}
{{SP|xmvSKRZ-Au||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|50}}}}
{{SP4|exdABZq+r|edKRZlu|uexmdKRZru|d||[[Spoar fan Hattem nei Kampen Súd|spoar]] [[Stasjon Hattem|Hattem]] - [[Stasjon Kampen Súd (1913-1934)|Kampen Súd]]}}
{{SP2|vexBHF-eBHF|uexvHST-|82,3|[[Stasjon Hattemerbroek|Hattemerbroek]]}}
{{SP2-2afb|uexv-SHI2+l|evSTR|uexvSHI2r-|}}
{{SP2|ev-SHI2g+r|||[[Spoar fan Apeldoarn nei Swol|spoar]] fan [[Stasjon Apeldoarn|Apeldoarn]]|opbr.}}
{{SP2|xv-SHI2gr||||trasee oant 2011}}
{{SP2|vSTR-xABZg+l|||[[Hânzeline|spoar]] fan [[Stasjon Lelystêd Sintrum|Lelystêd Sintrum]]}}
{{SP2-2afb|exv-STR|vÜSTo+l||}}
{{SP2|xvÜSTr|}}
{{SP3|dWBRÜCKE|exdWBRÜCKE|||[[Hanzeboog]]|&lt;br&gt;grins [[Gelderlân]] - [[Oerisel]]}}
{{SP2|xv-SHI2g+r||||trasee oant 2011}}
{{SP2|vKBSTa-STR||84,9|Swol RE}}
{{SP2|vÜSTr|}}
{{SP2|vSKRZ-Au|||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|337}}|IJsselallee}}
{{SP3|ev-SHI2gr|vSTR-||{{SPkm|86,7|1,8}}|frachtspoar|opbr.}}
{{SP4|exv-STR|vSTR-eABZgl|exENDEeq|||kade Willemfeart}}
{{SP4|evSTR|edBHF|vSTR+2h-|dSHI3c3||[[Stasjon Swol|Swol NCS]]}}
{{SP3|evSTR|vÜSTr|STR||}}
{{SP4|exdBST|vÜSTr|dSTR|STR||[[Wärtsilä]]|}}
{{SP3-2afb|evSTR|SBRÜCKEmo|vSTR|SBRÜCKEmo|STR|||[[Schuttebusbrêge]]}}
{{SP4|exdSTR|vBHF-L|dBHF-R|STR|87,6|[[Stasjon Swol|Swol]]}}
{{SP3|evÜSTrxl|vÜSTr|STR|}}
{{SP4|dKBSTxe|vÜST|dSTR|STR||Swol GE}}
{{SP3|evÜSTr|vÜSTl|STR||[[Steatsline A|spoar]] nei [[Stasjon Arnhim Sintraal|Arnhim Sintraal]]}}
{{SP3|v-STR|vSTR|STR||[[Spoar fan Swol nei Almelo|spoar]] nei [[Stasjon Almelo|Almelo]]}}
{{SP3||vSTR|STR||[[Steatsline A|spoar]] nei [[Stasjon Ljouwert|Ljouwert]]}}
{{SP3||v-STR|STR||[[Spoar fan Swol nei Stêdkanaal|spoar]] nei [[Stasjon Stêdkanaal|Stêdkanaal]]}}
{{SP3|||WBRÜCKE1||[[Willemsfeart (Swol)|Willemsfeart]]|demt}}
{{SP3|||emKRZ||[[Swolske hynstetram|tramwei]] [[Brink (Swol)|Brink]] - [[Katerveer]]|opbr.}}
{{SP4|d||uexdKBHFa|edBHF|88,4|[[Stasjon Swol Veerallee|Swol Veerallee]]}}
{{SP3|d||uemvSKRZ-Au||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|28}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|232}}}}
{{SP4||exdENDEa|uexdSTR|dSTR||bedriuweterrein [[Voorst (Swol)|Voorst]]}}
{{SP3-2afb|||uexSTR~L|exKRWg+l|uexSTR~R|eKRWgr}}
{{SP4||exv-STR|uexdSTR|evBHF-|89,1||[[Stasjon Swol Voorsterpoort|Swol Voorsterpoort]](takomst)}}
{{SP5||exv-STRl|uexmdKRZ|ehdKRZa|exdENDEeq||bedriuweterrein [[Voorst (Swol)|Voorst]]}}
{{SP3||uexv-STR|dWBRÜCKEe||[[Swol-Iselkanaal]]}}
{{SP4|d||uexdSTRr|dSTR|||[[Tramwei Swol - Bloksyl|tramwei]] nei [[Bloksyl]] opbr.}}
{{SP3|||HST|91,3|[[Stasjon Swol Stadshagen|Swol Stadshagen]]}}
{{SP3|||eHST||[[Stasjon Swol Werkeren|Swol Werkeren]]|(takomst)}}
{{SP3|||SKRZ-Au||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|331}}|Hasselterweg}}
{{SP3|||eBHF|94,0|[[Stasjon Mastenbroek|Mastenbroek]]}}
{{SP3|||eHST|99,5|[[Stasjon Kampen East|Kampen East]]|(takomst)}}
{{SP3|||KBHFe|100,9|[[Stasjon Kampen|Kampen]]}}
|}
|}
De '''Sintraalspoarwei''' is de spoarline fan stasjon [[Stasjon Utert-Sintraal|Utert Sintraal]] nei [[Stasjon Kampen|Kampen]], fia [[Stasjon Amersfoart Sintraal|Amersfoart Sintraal]] en [[Stasjon Swol|Swol]]. De spoarline is yn de jierren 1860 oanlein troch de [[Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij]] (NCS). It stik tusken Amersfoart en Swol stiet ek wol bekend as Feluweline en it stik tusken Swol en Kampen wurdt ek wol it Kamperlyntsje neamd.

==Skiednis==
It trajekt Utert - Amersfoart – [[Stasjon Hattemerbroek|Hattemerbroek]] waard iepene op [[20 augustus]] [[1863]]. In jier letter wie de bou fan de [[Hanzeboog|Iselspoarbrêge]] by [[Hattem]] ree en waard de spoarline trochlutsen nei [[Swol]]. Op [[6 juny]] [[1864]] waard it trajekt offisjeel yn gebrûk naam. It oerbliuwende trajekt Swol – [[Stasjon Kampen|Kampen]] folge op [[11 maaie]] [[1865]].
De kosten foar de oanlis fan it lêste part waarden foar in part troch de NCS droegen en foar in part troch de [[Kampen (gemeente)|gemeente Kampen]]. De gemeente Kampen lei sa'n ƒ300.000 yn. Foar dizze gigantyske som jild, dy't hast de helte fan 'e ynvestearringen dutsen, waard der oan 'e oare kant ôfpraat dat de treinen út Utert altyd trochrinne soene nei [[Kampen]]. Dit smiet yn de praktyk problemen op, trochdat men fanwegen de yndieling op it stasjon Swol kop meitsje moatte soe. Dat wie net frjemd foar stasjon Swol, oant de gearfoeging fan de [[Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen|Steatsspoarwegen]] en de NCS wie it in dûbeld kopstasjon, foar de rjochtingen stasjon Kampen - stasjon Utert-Sintraal en [[stasjon Arnhim Sintraal]] - [[stasjon Ljouwert]]. Al gau waard de line splitst yn in apart part Kampen – Swol en Swol – Utert. Yn [[1919]] naam de Steatsspoarwegen de eksploitaasje fan de NCS oer. De SS wie twa jier dêrfoar al in belangemienskip mei de [[Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij|HIJSM]] oangien. De NCS gie yn [[1934]] hielendal op yn de [[Nederlandse Spoorwegen|NS]].

It trajekt Utert - Amersfoart waard yn [[1942]] elektrifisearre. Tsien jier letter wie ek it trajekt Amersfoart - Swol mei elektrysk materieel berydber. It trajekt Swol - Kampen waard net elektrifisearre en bleau in los lyntsje mei diseltraksje. 

Yn de jierren tachtich en njoggentich binne der op parten fan it trajekt spoarferdûbelingen realisearre. De projekten kamen út it mar beheind útfierde Rail-21- plan fan de NS. De projekten waarden tusken [[1988]] oant [[1998]] yn fazen realisearre. It doel wie om de knyppunten yn de ferbining Utert – Amersfoart foar sawol intercityferkear as oare treintsjinsten ûndien te meitsjen. De trajekten binne hjirby fjouwersporich makke. Fierder waarden der ferskate ûngelikense krusingen en twa fly-overs boud. Troch dizze fly-overs kin it reguliere treinferkear by Blaukapel en [[Stasjon Amersfoart Oansluting|Amersfoart Oansluting]] sûnder lykflierse krusings ôfwikkele wurde.

Bysûnder oan de spoarline is de &quot;knik&quot; dy't efkes foar [[stasjon Harderwyk]] yn de line leit. Dit is ien fan de skerpste bochten yn it Nederlânske spoarnet (sjoch ek it trajektkaartsje by dit artikel).

==Stasjons en gebouwen==
''(kursyf: earder stasjon)''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!
! Stasjon
! Iepene
! Hjoeddeistich gebou
|-
|[[Ofbyld:Station utrecht centraal.jpg|150px]]||[[Stasjon Utert-Sintraal|Utert Sintraal]]||[[1843]]||2012, 4e gebou, unyk ûntwerp fan Benthem en Crouwel.
|-
|[[Ofbyld:Utrecht Buurtstation Opening.jpg|150px]]||''[[Stasjon Utert Buertstasjon|Utert Buertstasjon]]''||[[1904]]||Gjin, gebou sloopt yn 1937, stasjon sletten yn 1937.
|-
| ||''[[Stopplak Amsterdamsche Straatweg|Amsterdamsche Straatweg]]''||[[1895]]||Gjin, stasjon sletten yn 1923
|-
| ||''[[Stopplak Fechtbrêge|Fechtbrêge]]''||[[1895]]||Gjin, stasjon sletten yn 1923
|-
|[[Ofbyld:StationUtrechtOvervecht.png|150px]] ||[[Stasjon Utert Overvecht|Utert Overvecht]]||[[1968]]||1995, 2e gebou, unyk ûntwerp fan arsjitekt Laboyrie. 
|-
| ||''[[Stopplak Blauwkapel|Blauwkapel]]''||[[1895]]||Gjin, stasjon sletten yn 1928
|-
|[[Ofbyld:HUA-165093-Gezicht op de N.C.S.-halte Groenekan Oost aan de Groenekanseweg, aan de spoorlijn Utrecht-Amersfoort te Groenekan.jpg|150px]]||''[[Stopplak Groenekan East|Groenekansche dijk]]''||[[1863]]||Gjin, stasjon sletten
|-
|[[Ofbyld:Bilthoven - Station.jpg|150px]]||[[Stasjon Bilthoven|Bilthoven]]||[[1863]]||1901, 2e gebou
|-
|[[Ofbyld:Station Den Dolder september 2008.jpg|150px]] ||[[Stasjon Den Dolder|Den Dolder]]||[[1895]]||1e gebou
|-
|[[Ofbyld:Soest station Soestduinen 09.JPG|150px]] ||''[[Stasjon Soestduinen|Soestduinen]]''||[[1863]]||1e gebou, NCS 2e klasse, stasjon sletten yn 1998
|-
| ||''[[Stopplak De Vlasakkers|De Vlasakkers]]''||[[1895]]||Gjin, stasjon sletten yn 1938
|-
|[[Ofbyld:Station Amersfoort (1-2006).jpg|150px]] ||[[Stasjon Amersfoart Sintraal|Amersfoart Sintraal]]||[[1901]]||1997, 2e gebou, unyk ûntwerp fan arsjitekt van Belkum.
|-
|[[Ofbyld:Station Amersfoort NCS 1.jpg|150px]]||''[[Stasjon Amersfoart NCS|Amersfoart NCS]]''||[[1863]]||1e gebou, NCS 1e klasse, stasjon sletten yn 1904
|-
| ||''[[Stopplak Amersfoart Koppel|Lytse Koppel]]''||[[1905]]||Gjin, stasjon sletten yn 1938
|-
| ||''[[Stopplak Bloemendaalsche Weg|Bloemendaalscheweg]]''||[[1901]]||Gjin, stasjon sletten yn 1905
|-
|[[Ofbyld:Amersfoort Schothorst stationsplein.jpg|150px]] ||[[Stasjon Amersfoart Schothorst|Amersfoart Schothorst]]||[[1987]]||1e gebou, unyk ûntwerp fan arsjitekt Bak.
|-
| ||''[[Stopplak Liendert|Liendert]]''||[[1901]]||Gjin, stasjon sletten yn 1926
|-
|[[Ofbyld:Voormalige stopplaats Hooglanderveen.jpg|150px]]||''[[Stopplak Hooglanderveen|Hooglanderveen]]''||[[1863]]||Gjin, stasjon sletten yn 1938
|-
|[[Ofbyld:Station Amersfoort Vathorst, september 2012.jpg|150px]] ||[[Stasjon Amersfoart Vathorst|Amersfoart Vathorst]]||[[2006]]||1e gebou, unyk ûntwerp fan arsjitekt Megens.
|-
| ||''[[Stopplak Hoevelaken|Hoevelaken]]''||[[1905]]||Gjin, stasjon sletten yn 1938
|-
| ||''[[Stopplak Slichtenhorst|Slichtenhorst]]''||[[1863]]||Gjin, stasjon sletten yn 1931
|-
|[[Ofbyld:Station Nijkerk.jpg|150px]]||[[Stasjon Nijkerk|Nijkerk]]||[[1863]]||1e gebou, NCS 1e klasse
|-
| ||''[[Stopplak Diermen|Diermen]]''||[[1863]]||Gjin, stasjon sletten yn 1926
|-
| ||''[[Stopplak Hooge Steeg|Hooge Steeg]]''||[[1863]]||Gjin, stasjon sletten yn 1930
|-
| ||''[[Stopplak Bijsteren|Bijsteren]]''||[[1863]]||Gjin, stasjon sletten yn 1930
|-
|[[Ofbyld:Station Putten.jpg|150px]]||[[Stasjon Putten|Putten]]||[[1863]]||1929, 2e gebou, unyk ûntwerp fan arsjitekt Schelling.
|-
| ||''[[Stopplak Volenbeek|Volenbeek]]''||[[1902]]||Gjin, stasjon sletten yn 1926
|-
|[[Ofbyld:Ermelo station 2008 001.jpg|150px]]||[[Stasjon Ermelo|Ermelo]]||[[1882]]||1897, 2e gebou
|-
| ||''[[Stopplak Horst-Tonsel|Horst-Tonsel]]''||[[1913]]||Gjin, stasjon sletten yn 1924
|-
|[[Ofbyld:Station Harderwijk 2004.jpg|150px]] ||[[Stasjon Harderwyk|Harderwyk]]||[[1863]]||1983, 2e gebou, unyk ûntwerp fan arsjitekt van der Gaast.
|-
|[[Ofbyld:Voormalig station Hulshorst.jpg|150px]] ||''[[Stasjon Hulshorst|Hulshorst]]''||[[1863]]||1e gebou, lyts gebouke, stasjon sletten yn 1987
|-
|  ||''[[Stopplak Nieuw Groeneveld|Nieuw Groeneveld]]''||[[1909]]||Gjin, stasjon sletten yn 1925
|-
|[[Ofbyld:Station Nunspeet.jpg|150px]] ||[[Stasjon Nunspeet|Nunspeet]]||[[1863]]||1906, 2e gebou
|-
|[[Ofbyld:'t Harde NSR 1749+DD-AR 7376 Sprinter 5636 Utrecht (49112625852).jpg|150px]] ||[[Stasjon 't Harde|'t Harde]]||[[1863]]||Gjin, gebou sloopt yn 2005
|-
| ||''[[Stopplak Oldebroek|Oldebroek]]''||[[1863]]||Gjin, stasjon sletten yn 1869
|-
| ||[[Stasjon Wezep|Wezep]]||[[1863]]||Gjin, gebou sloopt yn 2002
|-
| ||''[[Stasjon Hattemerbroek|Hattemerbroek]]''||[[1863]]||Gjin, gebou sloopt yn 1975, stasjon sletten yn 1946.
|-
|[[Ofbyld:Zwolle, NS station.jpg|150px]] ||[[Stasjon Swol|Swol]]||[[1864]]||1866, 2e gebou, type SS earste klasse
|-
|[[Ofbyld:Station Zwolle Stadshagen.jpg|150px]]||[[Stasjon Swol Stadshagen|Swol Stadshagen]]||[[2019]]||Gjin
|-
| ||''[[Stasjon Mastenbroek|Mastenbroek]]''||[[1865]]||Gjin, gebou sloopt yn 1970, stasjon sletten yn 1933.
|-
|[[Ofbyld:Station Kampen, IJsselzijde.jpg|150px]]||[[Stasjon Kampen|Kampen]]||[[1865]]||1911, 2e gebou,
|}


{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* {{nl}} Wikipedy:nl
* {{nl}} [http://www.stationsweb.nl/ stationsweb]
}}

[[Kategory:Spoarwegen yn Utert|Sintraalspoarwei]]
[[Kategory:Spoarwegen yn Gelderlân|Sintraalspoarwei]]
[[Kategory:Spoarwegen yn Oerisel|Sintraalspoarwei]]
[[Kategory:Bouwurk út 1863]]</text>
      <sha1>mp9ybhz8zryvfpbnn0y222enua5pcyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hânzeline</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167468</id>
    <revision>
      <id>1241622</id>
      <parentid>1241517</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>Werom sette fan ferzje 1241517 fan [[Special:Contributions/Deerpeter]] ([[Meidogger_oerlis:Deerpeter]]) Heale foto fan Stasjon Swol wer feroare yn in hiele foto</comment>
      <origin>1241622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4671" sha1="fdjmiaqvbtg4psm7wmqopi3qba4v9f0" xml:space="preserve">{| {{Prettytable-SP}}
{{SP-kop|Hânzeline&lt;br /&gt;Lelystêd - Swol}}
{{SP-data
| KAART  = Spoorlijn Lelystad - Hattemerbroek aansluiting.png
| LINGTE   = 50
| SPOARWIIDTE = [[Normaalspoar]], 1435
| MIJ      = [[ProRail]]
| OANLIS   = [[30 jannewaris]] [[2007]]
| IEPEN     = [[6 desimber]] [[2012]]
| STATUS   = Yn gebrûk
| ELEKTRA  = by oanlis
| SPOAREN   = 2
| FAASJE2= 140&amp;nbsp;km/o ûnder ATB&lt;br /&gt;200&amp;nbsp;km/o ûnder ERTMS
| FEILICH   = [[Automatyske treinbeynfloeding|ATB]], [[European Rail Traffic Management System|ERTMS]] (level&amp;nbsp;2 ferzje&amp;nbsp;2.3.0d)
| PROFIEL  = NL-2
| ASLAST2  = C2 (bij baanvaksfaasje)&lt;br /&gt;D4 (bij 100&amp;nbsp;km/o)
| DIENST   = [[Nederlandse Spoorwegen|NS]]
}}
{{SP-kop|Traject}}
{{SP-tabel}}
{{SP|SPLa||[[Flevoline|spoar]] fan [[Stasjon Weesp|Weesp]]}}
{{SP|vBHF|0,0|[[Stasjon Lelystêd Sintrum|Lelystêd Sintrum]]}}
{{SP|SPLe}}
{{SP2|d|vSHI2gl-}}
{{SP2|d|vSTR-KBSTe|3,0|[[Lelystad Opstelterrein]]}}
{{SP|SKRZ-Au||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|6}}}}
{{SP|hKRZWae||[[Lage Feart]]}}
{{SP|BHF|20,6|[[Stasjon Dronten|Dronten]]}}
{{SP|STRo||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|305}}|Biddingringwei}}
{{SP|hKRZWae||[[Hege Feart]]}}
{{SP|TUNNEL1W|30,2|[[Drontermartunnel]]}}
{{SP|STRo||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|50}}}}
{{SP|BHF|34,2|[[Stasjon Kampen Súd|Kampen Súd]]}}
{{SP|STRo||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|764}}|Slaper}}
{{SP|hKRZWae||[[Reevedjip]]}}
{{SP|STRo||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|763}}|Kamperstraatwei}}
{{SP|SKRZ-Ao||{{Piktogram dyk Nederlân A-wei|28}}{{Piktogram dyk Europa E-wei|232}}}}
{{SP2|vSTR+r-STR|d||[[Sintraalspoarwei|spoar]] fan [[Stasjon Utert-Sintraal|Utert-Sintraal]]}}
{{SP2|vÜSTo+l|d|45,9|Hattemerbroek oansúting}}
{{SP2|xvÜSTr|d|||trasee oant 2011}}
{{SP3|dWBRÜCKE|exdWBRÜCKE|||[[Hanzeboog]]|&lt;br&gt;grins [[Gelderlân]] - [[Oerisel]]}}
{{SP2|xv-SHI2g+r||||trasee oant 2011}}
{{SP2|vKBSTa-STR||84,9|Swol RE}}
{{SP2|vÜSTr|}}
{{SP2|vSKRZ-Au|||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|337}}|IJsselallee}}
{{SP3|ev-SHI2gr|vSTR-||{{SPkm|86,7|1,8}}|frachtspoar|opbr.}}
{{SP4|exv-STR|vSTR-eABZgl|exENDEeq|||kade Willemfeart}}
{{SP4|evSTR|edBHF|vSTR+2h-|dSHI3c3||[[Stasjon Swol|Swol NCS]]}}
{{SP3|evSTR|vÜSTr|STR||}}
{{SP4|exdBST|vÜSTr|dSTR|STR||[[Wärtsilä]]|}}
{{SP3-2afb|evSTR|SBRÜCKEmo|vSTR|SBRÜCKEmo|STR|||[[Schuttebusbrêge]]}}
{{SP4|exdSTR|vBHF-L|dBHF-R|STR|87,6|[[Stasjon Swol|Swol]]}}
{{SP3|evÜSTrxl|vÜSTr|STR|}}
{{SP4|dKBSTxe|vÜST|dSTR|STR||Swol GE}}
{{SP3|evÜSTr|vÜSTl|STR||[[Steatsline A|spoar]] nei [[Stasjon Arnhim Sintraal|Arnhim Sintraal]]}}
{{SP3|v-STR|vSTR|STR||[[Spoar fan Swol nei Almelo|spoar]] nei [[Stasjon Almelo|Almelo]]}}
{{SP3||vSTR|STR||[[Steatsline A|spoar]] nei [[Stasjon Ljouwert|Ljouwert]]}}
{{SP3||v-STR|STR||[[Spoar fan Swol nei Stêdkanaal|spoar]] nei [[Stasjon Stêdkanaal|Stêdkanaal]]}}
{{SP4||d|d|STR||[[Sintraalspoarwei|spoar]] nei [[Stasjon Kampen|Kampen]]}}
|}
|}
De '''Hânzeline''' is in fyftich kilometer lange spoarwei tusken de Nederlânske plakken [[Stasjon Lelystêd Sintrum|Lelystêd]] en [[Stasjon Swol|Swol]]. De spoarline rint troch de provinsjes [[Flevolân]], [[Gelderlân]] en [[Oerisel]] en hat tusken de stasjons Lelystêd Sintrum en Swol twa nij boude stasjons, nammentlik [[Stasjon Dronten|Dronten]] en [[Stasjon Kampen Súd|Kampen Súd]].

De Hânzeline, dy't yn 2012 iepene waard, is te beskôgjen as in ferlinging fan de yn [[1988]] oanleine [[Flevoline]], dy't rint fan [[stasjon Weesp]] fia [[Stasjon Almeare Sintrum|Almere]] nei [[Lelystêd Sintrum|Lelystêd]]. De eksploitaasje fan beide linen foarmet ien gehiel en is yn hannen fan de [[Nederlandse Spoorwegen|NS]]. De eigener en behearder fan de stasjons en de spoarline is [[ProRail]].

==Stasjons en gebouwen==
Oan it spoar lizze hjoed-de-dei 4 stasjons:

{| class=&quot;wikitable&quot;
!
! Stasjon
! Iepene
! Hjoeddeistich gebou
|-
|[[Ofbyld:Station Lelystad C.jpg|150px]] ||[[Stasjon Lelystêd Sintrum|Lelystêd Sintrum]]||[[1988]]||1e gebou, unyk ûntwerp fan arsjitekt Kilsdonk.
|-
|[[Ofbyld:Station Dronten.jpg|150px]]||[[Stasjon Dronten|Dronten]]||[[2012]]|||1e gebou, unyk ûntwerp fan arsjitekt van de Lune.
|-
|[[Ofbyld:Station Kampen Zuid 2.jpg|150px]]||[[Stasjon Kampen Súd|Kampen Súd]]||[[2012]]|||1e gebou, unyk ûntwerp fan arsjitekt van de Lune.
|-
|[[Ofbyld:Zwolle, NS station.jpg|150px]] ||[[Stasjon Swol|Swol]]||[[1864]]||1866, 2e gebou, type SS earste klasse
|}


{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* {{nl}} Wikipedy:nl
* {{nl}} [http://www.stationsweb.nl/ stationsweb]
}}

{{DEFAULTSORT:Hanzeline}}
[[Kategory:Spoarwegen yn Flevolân|Hanzeline]]
[[Kategory:Spoarwegen yn Gelderlân|Hanzeline]]
[[Kategory:Spoarwegen yn Oerisel|Hanzeline]]
[[Kategory:Bouwurk út 2012]]</text>
      <sha1>fdjmiaqvbtg4psm7wmqopi3qba4v9f0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spoar fan Swol nei Almelo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174615</id>
    <revision>
      <id>1241623</id>
      <parentid>1241516</parentid>
      <timestamp>2026-09-30T07:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>Werom sette fan ferzje 1241516 fan [[Special:Contributions/Deerpeter]] ([[Meidogger_oerlis:Deerpeter]]) Heale foto fan Stasjon Swol wer feroare yn in hiele foto</comment>
      <origin>1241623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5842" sha1="22fe8fsp0whlep8iiv4vlgo5zctc4xp" xml:space="preserve">{| {{Prettytable-SP}}
{{SP-kop|Spoar fan Swol nei Almelo}}
{{SP-data
| KAART=Spoorlijn Zwolle - Almelo.png
| LINGTE= 44,8
| SPOARWIIDTE = [[normaalspoor]] 1435
| MIJ= [[Steat fan de Nederlannen]]
| IEPEN= 1 januari 1881
| SLUIT2= Nijverdal West - Nijverdal: 14 december 2009 &lt;br &gt; Raalte - Wierden: 3 maart 2013
| WERIEPEND= 1 april 2013
| STATUS= Yn gebrûk
| ELEKTRA2= Swol - Wierden: 2016-2017&lt;br&gt;Wierden - Almelo: 1951
| SPOAREN2= Swol - Wierden: 1&lt;br&gt;Wierden - Almelo: 2
| FAASJE2= Swol - Wierden: 140 [[Kilometer yn 'e oere|km/o]]&lt;br&gt;Wierden - Almelo: 130 km/o
| FEILICH= [[ATB Nije Generaasje|ATB NG]]
| TSJINST2= SWOL - Wierden: [[Keolis Nederlân|Keolis]] ( [[Blauwnet]] ) &lt;br&gt; Wierden - Almelo: [[Nederlandse Spoorwegen|NS]], [[Keolis Nederland|Keolis]] ( [[Blauwnet]] )
| PROFIEL = OPS-NL / G2&lt;ref name=&quot;netverklaring-2013&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20131213150329/http://prorail.nl/Vervoerders/Documents/2782585%20v1%20NV2013%20Gemengde%20net.pdf Netverklaring ProRail 2013 (v1.4) (bijlage 13 en 14)] Geraadpleegd 22 mei 2013&lt;/ref&gt;
| ASLAST2 = C2 op Zwolle&amp;nbsp;-&amp;nbsp;Wierden&lt;br&gt;D4 (bij 100 km/o) op Wierden&amp;nbsp;-&amp;nbsp;Almelo&lt;ref name=&quot;netverklaring-2013&quot; /&gt;
}}
{{SP-kop|Trajekt}}
{{SP-tabel}}
{{SP2||STR||[[Sintraalspoarwei|spoar]] fan [[Stasjon Utert-Sintraal|Utert Sintraal]]&lt;br&gt;[[Spoar fan Apeldoarn nei Swol|spoar]] fan [[Stasjon Apeldoarn|Apeldoarn]]|opbr.}}
{{SP2|d|vKBSTa-STR||opstelterrein Swol}}
{{SP3||vÜSTr|dSTR||[[Sintraalspoarwei|spoar]] fan [[Stasjon Kampen|Kampen]]}}
{{SP3|d|ev-SHI2gr|vSTR||frachtspoar|opbr.}}
{{SP3|d|evSTR|veBHF-STR||[[Stasjon Swol|Swol NCS]]}}
{{SP3|d|evSTR|vÜSTr}}
{{SP4|d|exdBST|vÜSTr|dSTR||[[NedTrain]] / [[Wärtsilä]]}}
{{SP3|d|evSBRÜCKE|vSBRÜCKE||[[Schuttebusbrêge]]}}
{{SP4|d|exdSTR|vBHF-L|dBHF-R|0,0|[[Stasjon Swol|Swol]]}}
{{SP3|d|evÜSTrxl|vÜSTr}}
{{SP4|d|dKBSTxe|vÜST|dSTR||Swol GE}}
{{SP4|d|edABZqr|dABZgr|vÜSTl||[[Steatsline A|spoar]] nei [[Stasjon Arnhim Sintraal|Arnhim Sintraal]]}}
{{SP3||dSTR|vSTR-STRl||[[Spoar fan Swol nei Stedskanaal|spoar]] nei [[Stasjon Stedskanaal|Stedskanaal]]}}
{{SP2|d|vSTR-STRl||[[Steatsline A|spoar]] nei [[Stasjon Ljouwert|Ljouwert]]}}
{{SP|eHST|7,5|[[Stasjon Laag Zuthem|Laag Zuthem]]}}
{{SP|BHF|12,4|[[Stasjon Heino|Heino]]}}
{{SP|eABZg+r||[[Spoar fan Dimter nei Ommen|spoar]] fan [[Stasjon Deventer|Deventer]]|opbr.}}
{{SP|BHF|18,1|[[Stasjon Raalte|Raalte]]}}
{{SP|WBRÜCKE1||[[Oeriselsk Kanaal]]|sydkanaal}}
{{SP|eABZgl||[[Spoar fan Dimter nei Ommen|spoar]] nei [[Stasjon Ommen|Ommen]]|opbr.}}
{{SP|BUE||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|35}}}}
{{SP|eHST|25,3|[[Stasjon Haarle|Haarle]]}}
{{SP2|d|xvSHI2gl-||}}
{{SP3|d|exdSTR|tdSTRa||Sallân-Twintetunnel}}
{{SP3-2afb|||tSTR~L|exkABZg3|tSTR~R|||ferbiningsbôge|opbr.}}
{{SP3-2afb|exkABZq1||tSTR~L|exKRZ+xk24|tSTR~R|exkABZq+3||[[Spoar fan Neede nei Hellendoorn|spoar]] [[Stasjon Neede|Neede]] - [[Stasjon Hellendoorn|Hellendoorn]]|opbr.}}
{{SP3-2afb|||tSTR~L|exkABZg+1|tSTR~R|||ferbiningsbôge|opbr.}}
{{SP3|d|exdSTR|tdBHF|31,3|[[Stasjon Nijverdal|Nijverdal]]}}
{{SP3|d|exdSTR|tdSTRe|}}
{{SP3|d|exdBHF|dSTR|31,7|[[Stasjon Nijverdal|Nijverdal]]|oant 3 maart 2013}}
{{SP2|d|evÜSTxl|||tydlike ferbining (2010 - 3 maart 2013)}}
{{SP3|d|exdWBRÜCKE1|dWBRÜCKE1||[[Regge (rivier)|Regge]]}}
{{SP3|d|exdSTR|dWBRÜCKE1||[[Regge (rivier)|Regge]]}}
{{SP2|d|xvSHI2g+l-}}
{{SP3|dSHI2+lr|dSHI2gr|d||[[Spoar fan Dimter nei Almelo|spoar]] fan [[Stasjon Dimter|Dimter]]}}
{{SP2|vBHF|d|39,8|[[Stasjon Wierden|Wierden]]}}
{{SP2|v-SHI2g+r|d}}
{{SP|STRo||{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|36}}}}
{{SP|hKRZWae||[[Twintekanaal]]|sydkanaal nei Almelo}}
{{SP2|d|vSTR-STR+l||[[Spoar fan Mariënberg nei Almelo|spoar]] fan [[Stasjon Mariënberg|Mariënberg]]}}
{{SP3|ENDEaq|vSTRo-ABZg+r|d||yndustryterrein Dollegoor}}
{{SP2|d|vÜST}}
{{SP2|d|vBHF-DST|44,8|[[Stasjon Almelo|Almelo]]}}
{{SP2|d|vSHI2g+l-||[[Spoar fan Almelo nei Salzbergen|spoar]] nei [[Stasjon Salzbergen|Salzbergen]]}}
|}
|}
It '''spoar fan Swol nei Almelo''' is in spoarwei yn [[Oerisel]], mei in langte fan 44,8 km. De spoarwei wie ree yn [[1881]]. De line is oanlein troch de [[Steat fan de Nederlannen]], De spoarline is ûnderdiel fan de tredde steatsoanlis fan spoarwegen yn Nederlân. Yn dy lêste perioade fan grutskalige oanlis fan spoarlinen yn Nederlân waarden benammen regionale spoarweiferbinings oanlein. Tusken Wierden en Almelo rint de trajekt tegearre mei de yn [[1888]] oanleine [[spoar fan Dimter nei Almelo]]. Nei [[1917]] is it part Wierden - Almelo dûbelsporich makke en yn [[1951]] is dat part elektrifisearre. Yn [[2017]] waard ek it stik fan Swol nei Wierden elektrifisearre.

==Stasjons en gebouwen==
''(kursyf: earder stasjon)''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!
! Stasjon
! Iepene
! Hjoeddeistich gebou
|-
|[[Ofbyld:Zwolle, NS station.jpg|150px]] ||[[Stasjon Swol|Swol]]||[[1864]]||1866, 2e gebou, type SS earste klasse
|-
| || ''[[Stopplak Laag Zuthem|Laag Zuthem]]'' ||  [[1881]] || Gjin, stasjon sletten yn 1950
|-
| [[Ofbyld:Station Heino.jpg|150px]] || [[Stasjon Heino|Heino]] || [[1881]] || 1879, 1e gebou, únyk ûntwerp
|-
| [[Ofbyld:Station Raalte (2023).jpg|150px]] || [[Stasjon Raalte|Raalte]] || [[1881]] || 1978, 2e gebou, [[Standerttype_Douma#Stasjons_fan_it_type_Beilen|Standerttype Beilen]].
|-
| || ''[[Stopplak Haarle|Haarle]]'' ||[[1881]] || Gjin, stasjon sletten yn 1932
|-
| [[Ofbyld:Salland-Twentetunnel 05.jpg|150px]] || [[Stasjon Nijverdal|Nijverdal]] || [[1881]] || Gjin, gebou sloopt yn 2013
|-
| [[Ofbyld:Station Wierden, voorkant.jpg|150px]] || [[Stasjon Wierden|Wierden]] || [[1888]] || 1965, 2e gebou, [[Standerttype Douma]].
|-
| [[Ofbyld:Almelo stationsgebouw.jpg|150px]] || [[Stasjon Almelo|Almelo]]  || [[1881]] || 1962, 3e gebou, unyk ûntwerp fan Koen van der Gaast.
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
}}

[[Kategory:Spoarwegen yn Oerisel|Swol Almelo]]
[[Kategory:Bouwurk út 1881]]</text>
      <sha1>22fe8fsp0whlep8iiv4vlgo5zctc4xp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vindicat atque Polit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178978</id>
    <revision>
      <id>1241593</id>
      <parentid>1179688</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Drewes hat de side [[Vindicat Atque Polit]] omneamd ta [[Vindicat atque Polit]]: Gjin haadletter</comment>
      <origin>1179688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10226" sha1="ppkwam2z0fy20f2163eycry2onx7phi" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Wapens-VAP,MF,MP.jpg|thumb|Wapens fan Mutua Fides, Vindicat atque Polit en Magna Pete]]
[[Ofbyld:Achtste Mutua Fides.jpg|thumb|Studintesosjëteit Mutua Fides, Grutte Merk 27, Grins. It achtste ûnderkommen fan de studintesosiëteit dy't op 17 febrewaris 1815 oprjochte waard, ek oan de Grutte Merk]]
'''Grinzer Studintekorps ''Vindicat atque Polit''''' ('Hanthavenet en Beskavet'), koartwei '''''Vindicat''''' of '''It Korps''' is in studinteferiening yn [[Grins (stêd)|Grins]] dy't oprjochte waard yn 1815. De feriening hat de sosjéteit yn it pân ''Mutua Fides'' ('fertrouwen fan wjerskanten'), dat him oan de eastside fan de Grutte Merk yn Grins befynt.

== Karakteristiken ==
''Vindicat atque Polit'' is de âldste studinteferiening fan Nederlân en de grutste&lt;ref&gt;Boarne: Algemeen Dagblad 13-09-21. Argivearre op 7 oktober 2022.&lt;/ref&gt; studinteferiening fan Grins. De feriening is in tradisjonele, algemiene, net-konfessjonele feriening. It lidmaatskip wie lang tiid allinnich foarbeholden oan manlike studinten. Op 1 maaie 1970 fusearre ''Vindicat atque Polit'' mei ''Magna Pete'', it Grinzer korps foar froulike studinten.

Vindicat kent in ferplichte, koarte mar yntinsive yntroduksjetiid (ûntgriening), dêr't de feriening tanksij inkelde earnstige ynsidinten ferskate kearen in lanlik nijs mei helle hat.

== Skiednis ==
De skiednis fan it Grinzer Studintekorps ''Vindicat atque Polit'' fynt syn woartels yn de earste foarms fan it studintelibben yn de earste en âldste studinteferbannen, ferienings en/of struktueren yn de stêd Grins. Foargongers dy't yn bepaalde sin model stien hawwe en de struktuer fan it úteinlike Korps beynfloede hawwe.

=== Eardere studintelibben ===
Yn de 17e en 18e iuw wennen studinten op keamers by partikulieren (hospita's) en koene yn de ''burse'' (de ''mensa)'' ite tsjin in lytse fergoeding. Der wiene doe noch net in soad gelegenheden foar útgean foar studinten yn 'e stêd, mar je koene wol nei de kroech, it kofjehûs of nei de keatsbaan. De universiteit soarge derfoar dat studinten dûnsles, hynderrydles of skermles nimme koene. De senaat fan de akademy fûn dat wol genôch. Toanielspyljen waard bygelyks as ûnseedlik en net befoarderlik foar de stúdzje sjoen en wie dan ek ferbean. Fan it begjin ôf ferbea de akademy it oprjochtsjen fan ferienings en ferbannen fan studinten. De akademyske senaat wie bang fan fersteurings fan 'e oarder en it oantaasten fan syn eare en goede namme. Dochs koe net behindere wurde dat studinten yn it geheim (yllegale) genoatskippen oprjochten, de saneamde ''collegia nationalia'' (ek wol ''nationes'' neamd). Dy wiene gearstald út stúdzjegenoaten dy't út deselde lânstripen en regio's kamen en dy ''nationes'' fersoargen bylgeks de ûntgrieningsseremoanjes. It iennichste dêr't studinten harren yn útlibje koene, wie de striid tusken der ferskillende ''nationes''.

=== Nationes ===
Al mei it oprjochtsjen fan de akademy yn 1614 waarden de ''Natio Hollandica'' en in jier letter de ''Natio Geldrica'' en ''Transisalana'' oprjochte, dy't fuortendaliks yn opspraak kamen troch it ronseljen fan nije studinten en it ôftwingen fan lidmaatskipsjild. Yn 1616 waard in natio oprjochte dêr't de Westfaalske studinten har yn ferienen en waard dêrneist de ''Landmannschaft van den Upstalbohm'' oprjochte: in natio foar East-Fryske studinten. In Ommelander feriening, ''Omlandia'' waard yn 1641 oprjochte&lt;ref&gt;Op side 118 fan it boek fan De Vrankrijker op de ''Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren'' is mear over de Grinzer nationes te finen.&lt;/ref&gt;. It doel fan dy ''collegia nationalia'' wie om geselligens te befoarderjen en om ienigens te kweken. Dat lêste waard benammen berikt troch drank- en fjochtpartijen mei oare ferieningen. In berofte fjochtpartij wie de fjildslach op de Fiskmerk tusken de Ommelanders en de Geldenaren. Nije leden, om wa't faak troch de collegia mei inoar fjochte waard om it lidmaatskipsjild, moasten ûntgrieningen ûndergean. Universitêre maatregels, om de collegia te ferbieden mei as sanksjes útsluting fan priveelessen, disputen, mensa of stúdzjesubsydzjes, holpen net. Boppedat wienen de studinten dreech te bestrafen, meidat it lidmaatskip geheim wie. Fanwegen it besykjen fan de akademyske senaat om it bestean fan de nationes út te roeien, besletten de nationes har op in gegeven stuit te ferienen yn in oerkeppeljend orgaan fan de nationes: it ''Collegium Generale'' (1655). Tsjin de ein fan de 17e iuw waard de ynteresse foar de collegia stadichoan lytser. Yn de 18e iuw ferdwûnen se folslein en waarden se ferfongen troch griensenaten. Oan it begjin fan de 19e iuw waard in oantal nationes wer opnij oprjochte, ditkear ûnder de wjukken fan it studintekorps.

=== Ofsplitsings ===

==== De [[Upstalbeam]] ====
Yn syn goed twahûndertjierrich bestean koe it Grinzer Studintekorps mar twa echte ôfskiedings. De earste ôfskieding hie krekt nei it oprjochtsjen plak: yn 1823 stapte in oantal fan orizjine East-Fryske studinten út it Grinzer Studintekorps en rjochte de ''Ost-Friesische Landmannschaft De Upstalboom'' op, neamd nei it plak dêr't yn de midsiuwen de Fryske hearskers by inoar kamen en har belied ôfstimden, de [[Upstalbeam]]. Dy ôfskieding hie gjin fijannich karakter en der waard op 20 febrewaris 1823 sels in traktaat sletten, dêr't yn regele waard dat beide ferienings inoar erkenden en dat it lidmaatskip fan de ien net it lidmaatskip fan de oar útsleat. Nei ferrin fan tiid taande de belangstelling foar de Upstalbeam, omdat it oantal East-Fryske studinten yn Grins ôfnaam as gefolch fan de polityk fan [[Prusen]] en [[Hannover]] om East-Fryslân folslein te 'ferdútskjen'. East-Fryske studinten waarden ferplichte om yn [[Göttingen]] te studearjen en yn 1839 gie it restant fan de Upstalbeam wer op yn Vindicat.

==== Post Chaos Lux ====
Yn de jierren tritich fan de 19e iuw wie it yn it begjin liberale en anty-aristokratyske karakter fan de tiid fan de oprjochting yn 1815 net in soad mear te fernimmen op ''Mutua Fides'': de saneamde 'kroechpartij' hie it foar it sizzen en dy behearske yn grutte mjitte de gong fan saken op de sosjéteit en yn it Korps. Dat liede ta gefoelens fan ûntefredenens yn it Korps. De minderheid dy't ûntefreden wie, woe krekt de neidruk lizze op it 'beskaven', mear as op it 'hanthavenjen' en hie mear oandacht foar kultuer, literatuer en de ûntjouwing as op it rûge kroechlibben. De minderheid koe him net mear feriene mei de gong fan saken en fersette him tsjin it idee dat mar in lytse groep bepaalde wat de sfear wie op de kroech en dat dy de tsjinst útmakke yn it Korps.

Sa skiede op 20 febrewaris 1840 hast in tredde fan alle leden fan it Korps him ôf en sy rjochten ''Studentenvereeniging Post Chaos Lux'' ('PCL') (Nei de gaos it ljocht) op. Dit kear wie de ôfskieding wol fijannich. It Korps erkende de PCL net en woe neat fan de klub witte. PCL woe him op syn bar krêftich ôfsette tsjin it Korps en die dat bygelyks troch net mear by inoar te kommen op ''Mutua Fides'', mar yn ''Het Provinciale Coffijhuis,'' dat fêstige wie op de plak dêr't yn 1883 it yn eigen behear ûntwurpen en boude ''Mutua Fides'' iepene wurde soe, en troch it útjaan fan in eigen studinte-almanak. Dy almanak wie neffens de measte akademyboargers aardich moaier en literêr fan hegere kwaliteit as de almanakken dy't oant dat momint by it Korps útjûn wiene. Yn it begjin wie PCL in wiere bedriging foar Vindicat, mar nei ferrin fan tiid wie der hieltyd minder oanwask en begûnen petearen oer in fúzje mei it memmekorps. Troch allegear polityk ynterne redenen kaam it úteinlik net ta in fúzje, mar waarden de lêste leden fan PCL opnaam troch it Korps en waard PCL yn 1845 ûntbûn. Sûnt dy tiid is yn it wapen fan Vindicat de fyl foar it swurd pleatst (yn stee fan it swurd foar de fyl) en soe de sinne dy't achter de wolken omheechkomt taheakke wêze.

=== Bittergenoatskippen ===
Al gau waarden binnen it Korps bittergenoatskippen (opnij) oprjochte, dy't krekt as by de ''collegia nationalia'' gearstald waarden op basis fan komôf en dy't erkend waarden troch de ''Zeven Streken Vergadering'':

* Genootschap &quot;Omlandia&quot; (1 oktober 1837)
* ''[[Studinteselskip Frisia|Selskip &quot;Frisia&quot;]]'' (8 oktober 1837)
* Sociëteit &quot;Groningana&quot; (19 februari 1854)
* 't Landschap Drenth (20 november 1876)
* ''Collegium Nationale Gelriae ac Transisalaniae'' (19 oktober 1879)
* Saksisch Streekgenootschap &quot;'t Groafschap&quot;(30 april 1958)
* Zuidelijk Streekgenootschap &quot;Batouwe&quot; (11 november 1962)

==== Omlandia ====
It âldste bittergenoatskip is Omlandia, opnij oprjochte op 1 oktober 1837 troch studinten út de perifery fan de stêd Grins: de Ommelanden en noch hieltyd aktyf. De ienigens en de bân fan it Korps mei de Grinzer Ommelanden kamen ta útdrukking yn it feit dat it genoatskip eveneminten organisearret dy't de bân mei de Grinzer Ommelanden fierder befoarderet. Sa kultivearret en brûkt Omlandia it [[Grinzersk|Grinzer dialekt]]: de leden fan Omlandia prate by de gearkomsten Grinzersk en sjonge Grinzer (folks)ferskes. Op de dêrfoar geskikte dagen wurde âld-Grinzer spultsjes sa as it nutesjitten beoefene. Fierder is der in soad oandacht foar de lokale bitters of sterkedrank. Bekende aktiviteiten hjoed-de-dei fan bittergrnoatskip Omlandia binne de Poalske lândei, de iepening fan de maaiemerke en de DHM (Dick Hamming Memorial). Kearn fan it genoatskip binne de regelmjittige buorrels yn kafees dy't bûten de stêd Grins plakhawwe, mar binnen de provinsje.

==== Selskip Frisia ====
Sawat fuortendaliks nei it oprjochtsjen fan de earste bittergenoatskip ûntstie it Selskip Frisia, op 8 oktober 1837. It selskip is oprjochte troch 43 Fryske studinten mei as neidruklik wyt om de Fryske kultuer te behâlden. In soad aktiviteiten yllustrearje dizze bân, sa as de bustocht nei Ljouwert en Aegum mei de foarstejiers. De bân mei de feriening wurdt ûnder mear ûnderholden troch bitterjûnen tegearre mei oare bittergenoatskippen en meidwaan oan de Poalske lândagen. Dêrneist bestean der bannen mei Frisia Delft en Frisia Leiden.

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
}}

[[Kategory:Kultuer yn Grins]]
[[Kategory:Nederlânske studinteferiening]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1815]]</text>
      <sha1>ppkwam2z0fy20f2163eycry2onx7phi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flagge fan Damwâld</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194338</id>
    <revision>
      <id>1241599</id>
      <parentid>1241576</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T16:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>red.</comment>
      <origin>1241599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="iya5st2d9sg8fdxpdz2w9uiiqjok6hi" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Damwâld flag.svg|thumb|Flagge fan Damwâld]]
De '''flagge fan Damwâld''' is de flagge fan it doarp [[Damwâld]], yn de [[Fryslân|Fryske]] gemeente [[Dantumadiel]]. De flagge waard yn [[2022]] registrearre. It ûntwerp is fan R.J. Broersma.

== Beskriuwing ==
De beskriuwing fan de flagge is:

De flagge is ferdield yn twa horizontale banen – ien giele en ien reade – troch in sêchfoarmige line dy't trije punten hat; dizze line begjint op in fjirde fan de hichte fan de flagge, en de hichte fan de punten bedraacht trijekwart fan de flaggehichte. Op in tsiende fan de flaggehichte fan de bopperâne ôf rint in smelle, horizontale griene baan, dy't ek in tsiende fan de flaggehichte heech is. Yn elke reade punt stiet in wyt kastiel mei in hichte fan 11/30-sten fan de flaggehichte; it kastiel hat in iepen poarte en finsters wêrtroch't de kleur fan de ûndergrûn te sjen is.

== Symbolyk ==
Yn de flagge komme trije punten foar mei dêr yn in burcht, de trije punten mei burcht stie foar de eardere trije doarpen wêr't Damwâld út bestiet: [[Ikkerwâld]], [[Moarrewâld]] en [[Dantumawâld]]. De flaggen fan de trije eardere doarpen ha allegear ien burcht, yn de folgorde wêr't de doarpen yn lizze (fan west nei east).&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Akkerwoude vlag.svg|[[Flagge fan Ikkerwâld]]
Ofbyld:Dantumawoude vlag.svg|[[Flagge fan Dantumawâld]]
&lt;/gallery&gt;

== Sjoch ek ==
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Flag of Dantumadeel.svg|[[Flagge fan Dantumadiel]]
&lt;/gallery&gt;
[[Kategory:Damwâld]]
[[Kategory:Pleatslike flagge yn Fryslân]]</text>
      <sha1>iya5st2d9sg8fdxpdz2w9uiiqjok6hi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Swol</title>
    <ns>1</ns>
    <id>194339</id>
    <revision>
      <id>1241598</id>
      <parentid>1241577</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sicht op Antwerpen? */ Antwurd</comment>
      <origin>1241598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472" sha1="lxm3fczraf4jixyw796je9i38mzphce" xml:space="preserve">== Sicht op Antwerpen?   ==
Der is in nij plaatsje keazen, wat lang sa karakteristiek net is. Kinne wy werom nei wat wy hienen, of oars: Kinnen wy dy oare tafoegje as panorama of soks? [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 29 sep 2026, 13.09 (CEST)

:{{Ping|Mysha}} Soks kin Mysha. Fiel jo frij. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 29 sep 2026, 17.56 (CEST)</text>
      <sha1>lxm3fczraf4jixyw796je9i38mzphce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flagge fan de Ommelannen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194341</id>
    <revision>
      <id>1241590</id>
      <timestamp>2026-09-29T15:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1241590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2886" sha1="04etpv5alkay9973rs8raeumj0oetu6" xml:space="preserve">{{wurk}}
[[Ofbyld:Flag_Ommelanden.svg|thumb|Vlag van de Ommelanden; de herten binne yn dit foarbyld mear stilearre as yn it wapen fan de provinsje Grinslân en it eardere wapen fan dykwetterskip Noorderzijlvest]]
De '''Flagge fan de Ommelannen''' is de flagge fan de [[Grinslân|Grinslânske]] regio [[Ommelannen]]. De flagge liket bot op de [[flagge fan Fryslân]].

De flagge is ôflaat fan it wapen fan de Ommelannen. Fryske foarbylden hawwe dêr wierskynlik as model foar tsjinne. Under de leden fan it *bittergenootschap* (in soarte fan gesellichheidsferiening) 'Omlandia' — oprjochte yn 1837 as in ôfdieling fan it studintekorps Vindicat atque Polit — wie it om 1900 hinne nei alle gedachten al wenst om de flagge fan de Ommelannen by harren gearkomstplak út te hingjen. De feriening krige yn 1884 in eigen flagge, krekt as de susterferienings 'Groningana', 'Frisia' en 'Drenthena'. Ek de eksintrike samler Pieter Hendrik Meekhoff Doornbosch (1870–1931) út Baflo, dy't om 1890 hinne yn Grins studearre, hie de gewoante om by feestlike gelegenheden de flagge fan de Ommelannen út te hingjen. Neffens regio-kenner Jacob Tilbusscher waard de flagge earne oars mar komselden brûkt. 'Omlandia' hat ek bydroegen oan de bekendheid fan de flagge.

Earst nei 1990 waard de Ommelânske flagge faker brûkt, al waard dy faak betize mei de Fryske flagge. &lt;ref&gt;Sjoch fierder: Pieter L.C. Niemeijer, ''Vivat Omlandia: Wapen en vlag van de Ommelanden'', 2004.&lt;/ref&gt; Skiedkundige Max Koning soarge yn 2017 foar opskuor doe't er de provinsjale bestjoeren fan Grinslân en Fryslân oanskreau mei it fersyk om in ein te meitsjen oan it ûnbedoelde &quot;misbrûk fan it Ommelânske wapen&quot; troch Fryske bedriuwen en partikulieren. It Fryske provinsjale bestjoer befêstige inkeld de ûntfangst fan syn brief, wylst it Grinslânske bestjoer itselde die nei't fêststeld wie — nei fragen fan Provinsjale Steaten — dat der gjin sprake wie fan &quot;ûnwettich gebrûk fan it Ommelânske wapen&quot;. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180925180546/https://www.provinciegroningen.nl/uploads/tx_bwibabs/eec56fdc-2be7-42ce-abbe-ea98df4a7d46/eec56fdc-2be7-42ce-abbe-ea98df4a7d46:86c0cfa8-e070-45c2-ba73-b776a6a04668/Brief%20-%20Brief%20M.%20Koning%20inzake%20misbruik%20Ommelander%20wapen%20.pdf Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen, 19 decsimber 2017.]&lt;/ref&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Histoaryske flaggen&quot;&gt;
File:Flag of Ommelanden (1474 - 1555).svg|1474 - 1555
File:Flag of Ommelanden (1555 - c.1582).svg|1555 - sa'n 1582
Flag of Ommelanden (Since c.1582).svg|sûnt om 1582 hinne
&lt;/gallery&gt;

== Sjoch ek ==
*[[Ommelannen]]
*[[Flagge fan Fryslân]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Nederlânsktalige Wikipedia: [[:nl:Vlag van de Ommelanden]]
{{Reflist}}
}}

[[Kategory:Frysk symboal]]
[[Kategory:Grinslânsk symboal]]
[[Kategory:Regionale flagge yn Nederlân|Ommelanden]]</text>
      <sha1>04etpv5alkay9973rs8raeumj0oetu6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241595</id>
      <parentid>1241590</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T15:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>noch in flagge</comment>
      <origin>1241595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2970" sha1="fxm8vrjc5idjxg1snuh6xdij77xcmba" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Flag_Ommelanden.svg|thumb|Flagge fan 'e Ommelannen; de herten binne yn dit foarbyld mear stilearre as yn it wapen fan de provinsje Grinslân en it eardere wapen fan [[Wetterskip It Noardersylfest|dykwetterskip Noarderzsylfest]]]]
De '''Flagge fan de Ommelannen''' is de flagge fan de [[Grinslân|Grinslânske]] regio [[Ommelannen]]. De flagge liket in soad op de [[flagge fan Fryslân]].

De flagge is ôflaat fan it wapen fan de Ommelannen. Fryske foarbylden hawwe dêr wierskynlik as model foar tsjinne. Under de leden fan it ''bittergenootschap'' (in soarte fan gesellichheidsferiening) 'Omlandia' — oprjochte yn 1837 as in ôfdieling fan it studintekorps [[Vindicat atque Polit]] — wie it om 1900 hinne nei alle gedachten al wenst om de flagge fan de Ommelannen by harren gearkomstplak út te hingjen. De feriening krige yn 1884 in eigen flagge, krekt as de susterferienings 'Groningana', 'Frisia' en 'Drenthena'. Ek de eksintrike samler Pieter Hendrik Meekhoff Doornbosch (1870–1931) út Baflo, dy't om 1890 hinne yn Grins studearre, hie de gewoante om by feestlike gelegenheden de flagge fan de Ommelannen út te hingjen. Neffens regio-kenner [[Jacob Tilbusscher (ûnderwizer)|Jacob Tilbusscher]] (1876-1958) waard de flagge earne oars mar komselden brûkt. 'Omlandia' hat ek bydroegen oan de bekendheid fan de flagge.

Earst nei 1990 waard de Ommelânske flagge faker brûkt, al waard dy faak betize mei de Fryske flagge. &lt;ref&gt;Sjoch fierder: Pieter L.C. Niemeijer, ''Vivat Omlandia: Wapen en vlag van de Ommelanden'', 2004.&lt;/ref&gt; Skiedkundige Max Koning soarge yn 2017 foar opskuor doe't er de provinsjale bestjoeren fan Grinslân en Fryslân oanskreau mei it fersyk om in ein te meitsjen oan it ûnbedoelde &quot;misbrûk fan it Ommelânske wapen&quot; troch Fryske bedriuwen en partikulieren. It Fryske provinsjale bestjoer befêstige inkeld de ûntfangst fan syn brief, wylst it Grinslânske bestjoer itselde die nei't fêststeld wie — nei fragen fan Provinsjale Steaten — dat der gjin sprake wie fan &quot;ûnwettich gebrûk fan it Ommelânske wapen&quot;. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180925180546/https://www.provinciegroningen.nl/uploads/tx_bwibabs/eec56fdc-2be7-42ce-abbe-ea98df4a7d46/eec56fdc-2be7-42ce-abbe-ea98df4a7d46:86c0cfa8-e070-45c2-ba73-b776a6a04668/Brief%20-%20Brief%20M.%20Koning%20inzake%20misbruik%20Ommelander%20wapen%20.pdf Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen, 19 decsimber 2017.]&lt;/ref&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Histoaryske flaggen&quot;&gt;
File:Flag of Ommelanden (1474 - 1555).svg|1474 - 1555
File:Flag of Ommelanden (1555 - c.1582).svg|1555 - sa'n 1582
Flag of Ommelanden (Since c.1582).svg|sûnt om 1582 hinne
&lt;/gallery&gt;

== Sjoch ek ==
*[[Ommelannen]]
*[[Flagge fan Fryslân]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Nederlânsktalige Wikipedia: [[:nl:Vlag van de Ommelanden]]
{{Reflist}}
}}

[[Kategory:Frysk symboal]]
[[Kategory:Grinslânsk symboal]]
[[Kategory:Regionale flagge yn Nederlân|Ommelanden]]</text>
      <sha1>fxm8vrjc5idjxg1snuh6xdij77xcmba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241614</id>
      <parentid>1241595</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kening Aldgilles</username>
        <id>167</id>
      </contributor>
      <comment>Miskien moat it wapen fan de Ommelannen no ek wol in apart artikel wurde....</comment>
      <origin>1241614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11601" sha1="3mzjon62uh4msm6n5mnp1w9mv4g37p7" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Flag_Ommelanden.svg|thumb|Flagge fan de Ommelannen; de herten binne yn dit foarbyld mear stilearre as yn it wapen fan de Ommelannen]]

De '''flagge fan de Ommelannen''' is de histoaryske streekflagge fan de [[Ommelannen]], it gebiet om de stêd [[Grins (stêd)|Grins]] hinne dat tsjintwurdich it grutste part fan de provinsje [[Grinslân]] omfiemet. De flagge bestiet út in wyt fjild mei trije blauwe skeanbanen en alve reade herten. It ûntwerp is ôflaat fan it [[wapen fan de Ommelannen]], dat yn de 16e iuw ûntstie en werom te fieren is op âlde Fryske heraldyske tradysjes.

Troch de blauwe en wite skeanbanen en de reade figueren liket de Ommelânske flagge sterk op de [[flagge fan Fryslân]]. De beide flaggen hawwe in besibbe heraldyske eftergrûn, mar hawwe har los faninoar ûntwikkele. De Ommelânske flagge hat alve reade herten, wylst de Fryske flagge sân reade [[pompeblêd]]en hat. It motyf fan alve herten is yn de Ommelannen al sûnt de 16e iuw yn boarnen fêstlein; yn [[1581]] wurdt in findel mei alve herten yn in eigentiidske boarne neamd.

== Skiednis ==
=== Untstean fan it Ommelânske wapen ===
De Ommelânske flagge is ôflaat fan it [[wapen fan de Ommelannen]], dat yn it lêste fearn fan de 16e iuw ûntstie. De eftergrûn dêrfan leit yn de midsiuwske en ier-moderne heraldyske tradysje fan de [[Friezen]]. Fan de 15e iuw ôf kamen yn Jeropeeske wapenboeken ferskate wapens foar dy't taskreaun waarden oan legindaryske Fryske keningen, dêrûnder [[Redbad]]. Oft dy foarstellings op werklik midsiuwsk gebrûk weromgeane, is net bekend; nei alle gedachten wiene se foar in grut part lettere heraldyske konstruksjes. Yn ferskate fan dy wapens kamen skeane blauwe en wite of sulveren banen mei reade herten of wetterlelieblêden foar.&lt;ref name=&quot;Hillenga&quot;&gt;Martin Hillenga, [https://www.levenderfgoedgroningen.nl/alle-verhalen/ommelander-wapen-en-vlag ''Ommelander wapen en vlag''], Levend Erfgoed Groningen.&lt;/ref&gt;

De Ommelannen stiene yn de 16e iuw polityk skerp foar de [[Grins (stêd)|stêd Grins]] oer. Yn dy tiid leine de Ommelânske bestjoerders ek wer mear klam op it Fryske ferline fan it gebiet. De Ommelannen waarden yn boarnen ek wol oantsjut as ''Klein Friesland''. Yn 1577 besleaten de Steaten fan de Ommelannen in eigen wapen en segel ûntwerpe te litten. Dêrfoar waard as wichtichste motyf in fariant keazen fan it wapen dat doe oan de âlde Fryske kening Redbad taskreaun waard: skeane blauwe banen mei alve reade herten.&lt;ref name=&quot;Huizinga&quot;&gt;Johan Huizinga, [https://www.dbnl.org/tekst/huiz003verz02_01/huiz003verz02_01_0025.php ''Hoe verloren de Groningsche ommelanden hun oorspronkelijk Friesch karakter?''], yn: ''Verzamelde werken'', diel 1, DBNL.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KnolWis&quot;&gt;Egge Knol en Jan C. van der Wis, [https://debeeldenaar.nl/onewebmedia/De_Beeldenaar_29_2005.pdf ''Het Ommelander wapen op munt en penning''], ''De Beeldenaar'', jrg. 29 (2005), nr. 1, s. 30–39.&lt;/ref&gt;

Yn alle gefallen wie it nije wapen yn [[1579]] al yn gebrûk. Yn dat jier waard it ôfbylde op munten en presinsjepennings dy't yn [[Appingedam]] foar de Ommelannen slein waarden.&lt;ref name=&quot;Hillenga&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KnolWis&quot;/&gt; De Ommelânske hearen wiene net allegearre like ynnommen mei dy kar. Guon tiidgenoaten brochten it wapen yn ferbân mei Redbad, dy't yn lettere tradysjes ek as in heidenske en tirannike Fryske kening beskreaun waard. De figueren waarden yn dy tiid yn de Ommelannen ornaris as ''herten'' beskôge.&lt;ref name=&quot;Huizinga&quot;/&gt;

De hjoeddeistige ferklearring dat de trije blauwe banen de trije Ommelannen [[Hunsingo]], [[Fivelingo]] en it [[Westerkertier]] foarstelle en de alve herten de alve ûnderkertieren, is fan lettere datum. Skiedkundige [[Johan Huizinga]] wiisde derop dat de ferbining fan de alve herten mei de ûnderkertieren net út de tiid fan it ûntstean fan it wapen sels stammet. Yn de 16e iuw waarden de figueren yn it foarste plak sjoen as de alve herten fan it saneamde Fryske keningswapen.&lt;ref name=&quot;Huizinga&quot;/&gt; Letter waard de yndieling fan it wapen lykwols wol ferbûn mei de bestjoerlike yndieling fan de Ommelannen. De provinsje Grinslân brûkt dy ferklearring ek foar it Ommelânske part fan it hjoeddeistige provinsjewapen.&lt;ref&gt;[https://www.provinciegroningen.nl/over-groningen/vlag-en-wapen/ ''Vlag en wapen''], Provinsje Grinslân.&lt;/ref&gt;

=== In findel mei alve herten ===
Der binne oanwizings dat it alve-hertemotyf al koart nei de ynfiering ek op findels brûkt waard. Yn in kronyknotysje oer [[Uithuizen]] út febrewaris [[1581]] wurdt melding makke fan in ''&quot;veendell met die 11 harten&quot;'' dat troch soldaten meinommen waard. De útjouwers fan it ''Diarium'' fan [[Egbert Alting]] beskôgen dat findel as de Ommelânske flagge.&lt;ref name=&quot;Alting&quot;&gt;Egbert Alting, [https://www.dbnl.org/tekst/alti011diar01_01/alti011diar01_01_1816.php ''Diarium van Egbert Alting 1553-1594'', notysje by 1 febrewaris 1581], útj. W.J. Formsma en R. van Roijen, 1964, DBNL.&lt;/ref&gt; It is lykwols net bekend oft dat 16e-iuwske findel wat yndieling en foarm oanbelanget al folslein oerienkaam mei de lettere Ommelânske flagge.

Yn in ynstruksje fan de Ommelannen oan [[Frans fan Anjou]] út [[1582]] waard it wapen omskreaun as de ''&quot;elff harten mitten blauwen ende witten dwarszbalcken&quot;''.&lt;ref name=&quot;Huizinga&quot;/&gt; Om [[1590]] hinne waard it wapen yn kleur ôfbylde yn it ''Lineageboek'' fan Regnerus van Solckema. Dy foarstelling jildt as de âldste bekende kleure ôfbylding fan it Ommelânske wapen.&lt;ref name=&quot;Hillenga&quot;/&gt;

Nei de [[Reduksje fan Grins]] yn [[1594]] waarden de stêd Grins en de Ommelannen feriene yn it gewest [[Stêd en Lân]]. It Ommelânske wapen bleau lykwols bestean en waard opnommen yn it nije wapen fan it gewest. Dêrtroch meitsje de blauwe banen en reade herten oant hjoed de dei ek diel út fan it [[wapen fan Grinslân]].&lt;ref name=&quot;Hillenga&quot;/&gt;

=== Herten en pompeblêden ===
De foarm fan de reade figueren wie yn de iere perioade net hielendal fêst. Yn 16e-iuwske boarnen waarden se meast as herten beskôge, mar yn lettere ieuwen waarden se ek wol as wetterlelieblêden of ''pompeblêden'' werjûn. Al yn de 17e iuw waard diskusjearre oer de fraach oft de figueren eins herten of blêden foarstelle moasten.&lt;ref name=&quot;Huizinga&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KnolWis&quot;/&gt;

Ek de krekte pleatsing fan de figueren en de banen ferskilde yn histoaryske foarstellings. Op guon ôfbyldings steane de reade figueren op de blauwe banen, op oare tusken de banen, op in sulveren of wite eftergrûn. Yn de lettere Ommelânske tradysje kaam in wyt fjild mei trije blauwe skeanbanen en alve reade herten, yn de ferdieling 1–4–4–2, as gongbere foarm yn gebrûk.&lt;ref name=&quot;KnolWis&quot;/&gt;

It wapen waard yn de 17e en 18e iuw op ferskate plakken brûkt. It stie ûnder oaren op munten, segels, bodebussen, glêzen en brânskildere ruten. Ek hiene de Ommelânske hearen yn ferskate Grinzer tsjerken eigen hearebanken dy't mei it alve-hertenwapen fersierd wiene.&lt;ref name=&quot;KnolWis&quot;/&gt; Dêrtroch bleau it wapen folle sichtberder as de Ommelânske flagge sels.

=== Njoggentjinde en tweintichste iuw ===
Yn de 19e iuw rekke it Ommelânske wapen bûten histoaryske en pleatslike rûnten foar in part op de eftergrûn. Ien fan de organisaasjes dy't it symboal brûken bleau, wie it studintegenoatskip ''Omlandia''. De foarrinner dêrfan wie in 17e-iuwske studinte-''natio'' foar studinten út de Ommelannen; it moderne genoatskip waard yn [[1837]] op 'e nij oprjochte as ûnderdiel fan it Grinzer studintekorps [[Vindicat atque Polit]].&lt;ref&gt;Martin Hillenga, [https://www.levenderfgoedgroningen.nl/alle-verhalen/vivat-omlandia ''Vivat Omlandia!''], Levend Erfgoed Groningen.&lt;/ref&gt;

''Omlandia'' brûkte it tradisjonele Ommelânske wapen. Yn [[1884]] krige it genoatskip in eigen findel, lykas de sustergenoatskippen ''Groningana'', ''Frisia'' en ''Drenthena''. Om [[1900]] hinne wie it ûnder de leden fan ''Omlandia'' nei alle gedachten al wenst om by it plak dêr't se gearkamen in Ommelânske flagge út te hingjen.&lt;ref name=&quot;Niemeijer&quot;&gt;Pieter L.C. Niemeijer, ''Vivat Omlandia. Wapen en vlag van de Ommelanden'', Griffioen Pers, Noordhorn, 2004, ISBN 90-808561-1-8.&lt;/ref&gt;

Ek de samler en amateurhistoarikus [[Pieter Hendrik Meekhoff Doornbosch]] (1870–1931) út [[Baflo]], dy't oan 'e ein fan de 19e iuw yn Grins studearre, hong by feestlike gelegenheden in Ommelânske flagge út. Hy hie in grutte belangstelling foar de skiednis fan de Ommelannen en lei in grutte samling histoarysk materiaal oer it gebiet oan.&lt;ref name=&quot;Niemeijer&quot;/&gt; Neffens streekkenner [[Jacob Tilbusscher]] (1876–1958) kaam it gebrûk fan de flagge bûten sokke rûnten lykwols mar komselden foar. ''Omlandia'' hat in wichtige rol spile by it yn stân hâlden en letter wer bekender meitsjen fan de flagge.&lt;ref name=&quot;Niemeijer&quot;/&gt;

De Ommelânske en Fryske flagge hawwe in besibbe heraldyske eftergrûn, mar de beide moderne flaggen binne net streekrjocht faninoar ôflaat. Yn Fryslân kaam yn de 19e iuw op 'e nij belangstelling foar de âlde Fryske keningswapens. It [[Frysk Genoatskip]] begûn fan [[1830]] ôf in fariant fan it âlde Fryske wapen te brûken. Oan 'e ein fan de 19e iuw ûntstie dêrút de moderne Fryske flagge mei sân reade pompeblêden.&lt;ref name=&quot;Hillenga&quot;/&gt; De Ommelânske heraldyske tradysje mei alve herten wie doe al mear as trije iuwen âld.

By it ûntwerpen fan in eigen [[flagge fan Grinslân|provinsjeflagge fan Grinslân]] waarden ek kleuren út de Ommelânske tradysje oernommen. De yn [[1950]] fêststelde Grinzer flagge krige reade en blauwe flakken dy't nei de Ommelannen ferwize; grien en wyt binne ûntliend oan it wapen fan de stêd Grins.&lt;ref&gt;[https://www.provinciegroningen.nl/over-groningen/vlag-en-wapen/ ''Vlag en wapen''], Provinsje Grinslân.&lt;/ref&gt;

=== Weropkomst ===
Fan om [[1990]] ôf waard de Ommelânske flagge wer faker as streekflagge brûkt. Troch de sterke oerienkomst yn kleuren, skeane banen en reade figueren waard se geregeld mei de folle bekender Fryske flagge betize.&lt;ref name=&quot;Niemeijer&quot;/&gt; De Ommelânske flagge hat alve reade herten, wylst de Fryske flagge sân reade pompeblêden hat; ek de rjochting en ferdieling fan de banen ferskille.

Yn [[2017]] late dat koart ta opskuor. Skiedkundige Max Koning skreau de provinsjebestjoeren fan Grinslân en Fryslân oan mei it fersyk op te treden tsjin wat er it ûnbedoelde ''&quot;misbrûk fan it Ommelânske wapen&quot;'' troch Fryske bedriuwen en partikulieren neamde. It provinsjebestjoer fan Fryslân naam de brief foar kundskip oan. Nei fragen yn de [[Provinsjale Steaten fan Grinslân]] konkludearre ek it Grinzer provinsjebestjoer dat der gjin sprake wie fan ûnrjochtmjittich gebrûk fan it Ommelânske wapen.&lt;ref&gt;Deputearre Steaten fan Grinslân, brief oan Provinsjale Steaten oer it Ommelânske wapen, 19 desimber 2017.&lt;/ref&gt;

Tsjintwurdich wurdt de flagge brûkt as histoarysk symboal en as streekflagge fan de Ommelannen. It ûntwerp ferwiist net allinnich nei de skiednis fan it Grinzer plattelân, mar ek nei it Fryske ferline fan de Ommelannen en nei de heraldyske tradysjes dy't yn de 16e iuw foar it Ommelânske wapen brûkt waarden.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;Histoaryske flaggen&quot;&gt;
File:Flag of Ommelanden (1474 - 1555).svg|1474–1555
File:Flag of Ommelanden (1555 - c.1582).svg|1555–sa'n 1582
File:Flag of Ommelanden (Since c.1582).svg|sûnt om 1582 hinne
&lt;/gallery&gt;

== Sjoch ek ==
* [[Ommelannen]]
* [[Flagge fan Fryslân]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Nederlânsktalige Wikipedia: [[:nl:Vlag van de Ommelanden]]
{{Reflist}}
}}

[[Kategory:Frysk symboal]]
[[Kategory:Grinslânsk symboal]]
[[Kategory:Regionale flagge yn Nederlân|Ommelanden]]</text>
      <sha1>3mzjon62uh4msm6n5mnp1w9mv4g37p7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Grinslânsk symboal</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194342</id>
    <revision>
      <id>1241592</id>
      <timestamp>2026-09-29T15:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;[[Kategory:Grinslân]] [[Kategory:Kultuer yn Nederlân nei provinsje|Grinslân]]&quot;</comment>
      <origin>1241592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="psg3kzp7byttxv6s2huypzvuonrf0wx" xml:space="preserve">[[Kategory:Grinslân]]
[[Kategory:Kultuer yn Nederlân nei provinsje|Grinslân]]</text>
      <sha1>psg3kzp7byttxv6s2huypzvuonrf0wx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vindicat Atque Polit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194343</id>
    <redirect title="Vindicat atque Polit" />
    <revision>
      <id>1241594</id>
      <timestamp>2026-09-29T15:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Drewes hat de side [[Vindicat Atque Polit]] omneamd ta [[Vindicat atque Polit]]: Gjin haadletter</comment>
      <origin>1241594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="edayis2udba21gtlvq96tigay2qp95u" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Vindicat atque Polit]]</text>
      <sha1>edayis2udba21gtlvq96tigay2qp95u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Goiás</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194344</id>
    <revision>
      <id>1241600</id>
      <timestamp>2026-09-29T16:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks steat fan Brazylje | namme                 = Goiás | ôfbylding             = Goias in Brazil.svg | ôfbyldingsbreedte     =  | ôfbyldingstekst       = Lokaasje fan Goiás yn Brazylje. | flagge                = Bandeira de Goiás.svg | wapen                 = Brasão de Goiás.svg | regio                 = [[Sintraal-West (Brazylje)|Sintraal-West]] | haadplak              = [[Goiânia]] | grutste stêd          = [[Goiânia]] | gemeenten             = 246 | gû...&quot;</comment>
      <origin>1241600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14118" sha1="g35l31vqxtru1aupaqe1ziwrxqv2t9g" xml:space="preserve">{{Ynfoboks steat fan Brazylje
| namme                 = Goiás
| ôfbylding             = Goias in Brazil.svg
| ôfbyldingsbreedte     = 
| ôfbyldingstekst       = Lokaasje fan Goiás yn Brazylje.
| flagge                = Bandeira de Goiás.svg
| wapen                 = Brasão de Goiás.svg
| regio                 = [[Sintraal-West (Brazylje)|Sintraal-West]]
| haadplak              = [[Goiânia]]
| grutste stêd          = [[Goiânia]]
| gemeenten             = 246
| gûverneur             = Ronaldo Caiado
| ynwenners             = 7.495.033&lt;br&gt;&lt;small&gt;(rûzing 2026)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/go/ IBGE]&lt;/ref&gt;
| oerflak               = 340.243 km²
| befolkingstichtens    = 20,74 ynw./km²
| hichte                = 300 m - 1.961 m
| HDI                   = 0,737 &lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;
| UF                    = GO
| steat sûnt            = 1889
| ISO-koade             = BR-GO
| tiidsône              = [[UTC]]−3
| koördinaten           = 
| webside               = [https://www.goias.gov.br/ www.goias.gov.br]
| mapname               = 
| lat_deg               = 15
| lat_min               = 53
| lat_dir               = S
| lon_deg               = 49
| lon_min               = 50
| lon_dir               = W
| tekst by posysjekaart = 
| ôfbylding99           = Goias Municip Goiania.svg
| ôfbyldingstekst99     = Bestjoerlike yndieling Goiás&lt;br&gt;reade kleur: lokaasje Goiânia
| ôfbyldingsbreedte99   = 
}}
'''Goiás''' (ôfkoarting: GO'; offisjele Portegeeske namme: ''Estado de Goiás'') is in dielsteat yn 'e regio Sintraal-West (Portegeesk: ''Região Centro-Oeste'') fan [[Brazylje]].

De haadstêd en meast befolke stêd – mei mear as 1,4 miljoen ynwenners (2022) – is [[Goiânia]]. De planning en bou dêrfan sette yn 1933 útein om de âlde haadstêd, [[Goiás (gemeente)|Goiás Velho]] te ferfangen. De steat Goiás leit sintraal yn Brazylje en bestiet út 246 gemeenten (''municípios''), mei in totale befolking fan mear as 7 miljoen ynwenners yn 2022.&lt;ref&gt;[https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/go.html IBGE - Goiás]&lt;/ref&gt;

Goiás grinzget (mei de klok mei, begjinnend út it noarden wei) oan 'e Brazyljaanske dielsteaten [[Tocantins]], [[Bahia]], [[Minas Gerais]], [[Mato Grosso do Sul]] en [[Mato Grosso]]. It [[Federaal Distrikt (Brazylje)|Federaal Distrikt]] mei de Brazyljaanske haadstêd [[Brasília]] leit folslein ynsluten op it grûngebiet fan 'e dielsteat.

== Skiednis ==
[[Ofbyld:Goiás (54583836962).jpg|thumb|left|Goiás, de âlde haadstêd fan 'e steat]]
De namme fan 'e dielsteat Goiás is ôflaat fan it lânseigen folk de Goyaz of de Goiá, dy't oarspronklik yn 'e regio fan 'e Rio Vermelho wennen.

Al yn 1592 waard der goud ûntdutsen yn 'e omjouwing fan Goiás Velho, mar it sykjen nei it edelmetaal kaam pas goed op 'e gong yn 'e twadde helte fan 'e 18e iuw, nei de ûntdekking fan rikere fynplakken. It Kapteinskip Goiás (''Capitania de Goyaz'') waard yn 1748 oprjochte en ôfsplitst fan it Kapteinskip São Paulo. Yn 1822 waard it omfoarme ta de provinsje Goiás, dy't yn 1889 de hjoeddeiske dielsteat waard. Yn 1988 waard it noardlike part fan it grûngebiet ôfsplitst om de dielsteat [[Tocantins]] te foarmjen.

== Geografy ==
[[Ofbyld:Jardim de Maytrea.jpg|thumb|left|Heechflakte Jardim de Maytrea yn 'e Chapada dos Veadeiros mei middelberchtme op 'e eftergrûn.]]
Mei in oerflak fan 340.087 km² is Goiás de lytste fan 'e trije dielsteaten yn 'e regio Sintraal-West (ôfsjoen fan it [[Federaal Distrikt (Brazylje)|Federaal Distrikt]]). De steat is likernôch like grut as [[Dútslân]] (357.112 km²). Yn ferliking mei alle 26 dielsteaten stiet Goiás mei in oandiel fan 3,99% yn it oerflak fan Brazylje op it sânde plak, mar wat ynwennertal oanbelanget op it tolfte plak. 

De geografy fan Goiás wurdt foar it grutste part bepaald troch de sintrale Brazyljaanske heechflakte (Portegeesk: ''Planalto Central'') mei syn middelberchtmes. Dizze leit westlik fan 'e berchtmes dy't lâns de [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kust rinne. Dat troch eroazje sterk ferware lânskip hat in relatyf lege hichte yn ferliking mei de piken fan it middelberchtme.

In pear bekende heechflakten binne:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Heechflakte !!  Middelberchtme / Regio !! Maks hichte
|-
| [[Chapada dos Veadeiros]]  || heechste punt || 1.961 m
|-
| [[Serra Dourada]] || Westlike ôfsluting fan it Brazyljaansk berchlân || 1.071 m
|-
| [[Serra dos Pireneus]]  || [[Picos dos Pireneus]] tusken Pirenópolis &amp; Cocalzinho de Goiás || 1.394 m
|-
| [[Vão do Paranã]] || [[Serra Geral de Goiás]] (grins tusken Goiás en Bahia) || ca. 1.000 m
|}

[[Ofbyld:A 5 km.JPG|thumb|left|Serra dos Pireneus]]
De heechflakte, dy't him yn it súdwesten fan Goiás ek nei de westlik lizzende dielsteat [[Mato Grosso]] útwreidet, foarmet oer ferskate middelberchtmes de wetterskieding tusken it Amazônebekken yn it noarden en it súdlik lizzend riviersysteem fan 'e [[Paraná (rivier)|Paraná]], dy't oer de [[Río de la Plata]] tusken [[Argentynje]] en [[Oerûguay]] yn 'e Atlantyske Oseaan útmûnet. Yn it easten grinzget Goiás oan it tredde rivieresysteem, de noardeastlik streamende [[Rio São Francisco]]. Yn it noardwesten fan Goiás leit de leechflakte fan 'e [[Rio Araguaia|Araguaia]], mei in hichte fan mar 300 meter.

== Demografy ==
=== Etnyske gearstalling ===
Neffens offisjele sifers fan 'e Brazyljaanske folkstelling (Censo Demográfico 2022) fan it IBGE wie de etnyske gearstalling fan 'e befolking fan Goiás as folget:

* mingde komôf (''Pardos''): 54,18%
* blanken (''Brancos''): 36,24%
* lânseigen / Yndianen (''Indígenas''): 0,15%
* swart (''Pretos''): 9,19%
* Aziaten (''Amarelo''): 0,24%

De lânseigen befolking fan Goiás bestiet út hast 20.000 minsken. Neffens it [[Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística|IBGE]] binne der njoggen yndiaanske leefgebieten yn 'e steat, ferdield oer de gemeenten [[Minaçu]], [[Niquelândia]], [[Aruanã (Goiás)|Aruanã]], [[Rubiataba]], [[Nova América]], [[Caturaí]] en [[Catalão]].&lt;ref&gt;https://portal.al.go.leg.br/noticias/151340/indigenas-em-goias Indigenas57&lt;/ref&gt;

=== Befolkingsûntwikkeling fan Goiás (1872–2022) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto; text-align: center;&quot;
|+ Befolkingsûntwikkeling fan Goiás (1872–2022)
|-
! Jier
| '''1872''' || '''1890''' || '''1900''' || '''1920''' || '''1940''' || '''1950'''
|-
! Ynwennertal
| 160.395 || 227.572 || 255.284 || 511.919 || 661.226 || 1.010.880
|-
! Groei
| — || +41,9% || +12,2% || +100,5% || +29,2% || +52,9%
|-
! Jier
| '''1960''' || '''1970''' || '''1980''' || '''1991''' || '''2000''' || '''2010'''
|-
! Ynwennertal
| 1.626.376 || 2.460.007 || 3.229.219 || 4.012.562 || 5.004.197 || 6.003.788
|-
! Groei
| +60,9% || +51,3% || +31,3% || +24,3% || +24,7% || +20,0%
|-
! Jier
| '''2022''' || || || || ||
|-
! Ynwennertal
| 7.056.495 || || || || ||
|-
! Groei
| +17,5% || || || || ||
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;7&quot; | &lt;small&gt;Boarne: {{pt}} ''Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística'' (IBGE) – Censos Demográficos (1872–2022)&lt;/small&gt;
|}

=== 10 grutste stêden fan Goiás (folkstelling 2022) ===
[[Ofbyld:VacaBravaian.jpg|thumb|260px|Goiânia]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto;&quot;
! # !! Stêd / Gemeente !! Ynwennertal !! style=&quot;border-left: 2px solid #aaa;&quot; | # !! Stêd / Gemeente !! Ynwennertal
|-
| 1 || [[Ofbyld:Bandeira de Goiania.png|border|20px]] [[Goiânia (stêd)|Goiânia]] || align=&quot;right&quot; | 1.437.237 || style=&quot;border-left: 2px solid #aaa;&quot; | 6 || [[Ofbyld:Bandeira de Águas Lindas de Goiás.png|border|20px]] [[Águas Lindas de Goiás]] || align=&quot;right&quot; | 225.671
|-
| 2 || [[Ofbyld:Bandeira de Aparecida de Goiânia.jpg|border|20px]] [[Aparecida de Goiânia]] || align=&quot;right&quot; | 527.550 || style=&quot;border-left: 2px solid #aaa;&quot; | 7 || [[Ofbyld:Bandeira-valparaisodegoias.gif|border|20px]] [[Valparaíso de Goiás]] || align=&quot;right&quot; | 198.861
|-
| 3 || [[Ofbyld:BandeiraAnapolis.jpg|border|20px]] [[Anápolis (stêd)|Anápolis]] || align=&quot;right&quot; | 398.817 || style=&quot;border-left: 2px solid #aaa;&quot; | 8 || [[Ofbyld:Bandeira trindade go.png|border|20px]] [[Trindade (Goiás)|Trindade]] || align=&quot;right&quot; | 142.431
|-
| 4 || [[Ofbyld:Bandeira Rio Verde(Goiás).jpg|border|20px]] [[Rio Verde (Goiás)|Rio Verde]] || align=&quot;right&quot; | 225.696 || style=&quot;border-left: 2px solid #aaa;&quot; | 9 || [[Ofbyld:Bandeira de Formosa - GO.svg|border|20px]] [[Formosa (Goiás)|Formosa]] || align=&quot;right&quot; | 115.669
|-
| 5 || [[Ofbyld:Bandeiraluziania.png|border|20px]] [[Luziânia]] || align=&quot;right&quot; | 208.725 || style=&quot;border-left: 2px solid #aaa;&quot; | 10 || [[Ofbyld:Bandeira de Senador Canedo.png|border|20px]] [[Senador Canedo]] || align=&quot;right&quot; | 155.635
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | &lt;small&gt;Boarne: {{pt}} ''Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística'' (IBGE) – [https://www.ibge.gov.br/cidades-e-estados/go.html Censo Demográfico 2022]&lt;/small&gt;
|}

=== Religy ===
Neffens sifers fan 'e lannelike folkstelling fan 2022 is de mearderheid fan 'e befolkking fan Goiás roomsk-katolyk (51,92%), folge troch in grutte protestantske mienskip (32,57%). De mearderheid fan 'e protestanten yn Goiás heart ta de pinksterbeweging (wêrûnder foaral de ''Assembleias de Deus'', de ''Congregação Cristã no Brasil'' en de ''Igreja Universal do Reino de Deus''), mar der binne ek mienskippen fan baptisten, presbyterianen, advintisten, luteranen en leauwigen sûnder tsjerkgenoatskip.

Ien fan 'e meast opfallende skaaimerken fan 'e steat is de gemeente [[Palmelo]], yn it súdeasten fan Goiás. Dat is de iennige gemeente yn Brazylje dêr't it [[spiritisme]] de grutste religy is; yn 2022 ferklearre 42,6% fan 'e ynwenners dêr dat leauwe oan te hingjen. 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ Religieuze gearstalling fan Goiás (IBGE 2022)
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Religieuze streaming !! Persintaazje (2022)
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomsk-katolyk]] || 51,92%
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Protestantisme|protestantsk]] || 32,57%
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | sûnder religy || 8,40%
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[spiritisme]] || 2,10%
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | [[Afro-Brazyljaanske religys]] (umbanda/candomblé) || 0,52%
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | oare religys || 4,35%
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | net opjûn / wit net || 0,13%
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | &lt;small&gt;Boarne: {{pt}} ''Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística'' (IBGE) – Folkstelling 2022 (befolking boppe de 10 jier)&lt;/small&gt;
|}

== Natuer en beskerme gebieten ==
[[Ofbyld:Chapada Veadeiros, Alto Paraiso GO - 40252529604.jpg|thumb|260px|Nasjonaal Park Chapada dos Veadeiros]]
Troch it periodyk drûge klimaat oerhearsket yn Goiás de typyske savanne-fegetaasje, dy't yn Brazylje de ''[[Cerrado]]'' neamd wurdt. Dizze ekoregio hat in hiel soarterike fauna, wêryn't ek hjoed-de-dei noch nije diersoarten ûntdutsen wurde. Om it unike en alsidige ekosysteem te beskermjen en tagelyk duorsum te brûken foar natuerfreonlik toerisme (ekotoerisme), binne ferskate nasjonale en steatsparken ynsteld.

[[Ofbyld:Jardim de Maytrea.jpg|thumb|260px|Lânskip yn it Nasjonaal Park Chapada dos Veadeiros]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: auto;&quot;
|+ Nasjonale en steatsparken yn Goiás
! Park !! Type !! Oerflak (ha) !! Bysûnderheden
|-
| [[Nasjonaal Park Chapada dos Veadeiros]] || Federaal || 60.000 || Oprjochte yn 1961 (by Alto Paraíso de Goiás); ferneamd om it ferskaat fan it lânskip en de rike floara en fauna. Sûnt 2001 [[UNESCO]]-wrâlderfgoed.
|-
| [[Nasjonaal Park Emas]] || Federaal || 131.868 || Oprjochte yn 1974 (by Mineiros) yn it sintraal-Brazyljaanske berchlân; beskermet it habitat fan û.o. de [[Nandoe-eftigen|nandoe]] (''emas''). Sûnt 2001 gearfoege mei Chapada dos Veadeiros as UNESCO-wrâlderfskip.
|-
| [[Steatspark Altamiro de Moura Pacheco]] || Steat || 4.123 || Oprjochte yn 1992, leit net fier fan 'e haadstêd Goiânia.
|-
| [[Steatspark Serra de Caldas Novas]] || Steat || 12.300 || Oprjochte yn 1970, leit by Caldas Novas.
|-
| [[Steatspark Paraúna]] || Steat || 3.250 || Leit yn 'e gemeente Paraúna.
|-
| [[Steatspark Serra dos Pireneus]] || Steat || 901 || Oprjochte by Pirenópolis; bestiet út ûnder oare de Picos dos Pireneus.
|-
| [[Steatspark Terra Ronca]] || Steat || 500.000 || Oprjochte yn 1989 yn São Domingos, yn 'e Serra Geral de Goiás (op 'e grins mei Bahia); bekend om syn  wetterfallen en grotten.
|}
== Ekonomy ==
Goiás is in wichtige produsint fan nôt, pûlfruchten en oaljesied en stiet dêrmei op it fjirde plak yn Brazylje, efter [[Paraná]], [[Mato Grosso]] en [[Rio Grande do Sul]]. De dielsteat nimt de absolute topposysje yn by de tomatetylt en de tylt fan sorghum. Fierder binne katoen, sinneblommen, sûkerreid, mais en soja wichtige lânbouprodukten.

In oare wichtige pylder fan 'e ekonomy is de mynbou; yn 'e steat wurde ûnder oare stienkoal, grint, fosfaaterts, nikkel en goud wûn.
[[Ofbyld:Piri 03.jpg|thumb|260px|Pirenópolis]]
De tsjinstesektor nimt in grut part fan 'e ekonomy foar syn rekken, wêrby't ek it toerisme in wichtige rol spilet. Ferskate bekende toeristyske plakken binne:

* [[Goiás Velho]]: De eardere haadstêd fan Goiás (oant 1937). Yn 2001 waard it histoaryske sintrum mei syn ferskate 18e-iuwske barokke gebouwen opnommen op 'e [[UNESCO]]-wrâlderfgoedlist.
* [[Pirenópolis]]: In skildereftich stedsje yn it binnenlân fan Goiás, ferneamd om syn goed bewarre koloniale hearehuzen.
* [[Caldas Novas]]: In yn Brazylje hiel populêr kueroard dat bekendstiet om syn natuerlike termyske hjitwetterboarnen.

De meast foaroansteande yndustrysektoaren binne:
* lânbouchemy
* fiedingssektor
* metaalbewurking
* autoyndustry (lykas it fabryk fan [[Mitsubishi]] yn [[Catalão]])
* meubel- en houtferwurkjende yndustry
* tekstylyndustry

{{boarnen|boarnefernijing=
* Dit artikel is foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige side, sjoch foar boarnen [[:de:Goiás]] 
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|Goiás}}
}}
{{Dielsteat fan Brazylje}}
[[Kategory:Steat fan Brazylje]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1889]]</text>
      <sha1>g35l31vqxtru1aupaqe1ziwrxqv2t9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nandoe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194345</id>
    <revision>
      <id>1241603</id>
      <timestamp>2026-09-29T19:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme         = nandoe |Ofbyld        = [[Ofbyld:Greater Rheas (Rhea americana) on the road ... (27628483614).jpg|250px]] |lûd           =  |Ryk           = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme        = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse        = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift         = nandoe-eftigen (''Rheiformes'') |Famylje       = [[strúsfûgels]] (''Struthionidae'') |Skaai         = [[nandoes]] (''Rhea'') |Wittenskiplike namme= Rhea americana |Be...&quot;</comment>
      <origin>1241603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6742" sha1="h62qqlhh4rczhc2js6vlnqbycxi170a" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme         = nandoe
|Ofbyld        = [[Ofbyld:Greater Rheas (Rhea americana) on the road ... (27628483614).jpg|250px]]
|lûd           = 
|Ryk           = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme        = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse        = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift         = nandoe-eftigen (''Rheiformes'')
|Famylje       = [[strúsfûgels]] (''Struthionidae'')
|Skaai         = [[nandoes]] (''Rhea'')
|Wittenskiplike namme= Rhea americana
|Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
|IUCN-status   = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
----
|lânkaart      = [[Ofbyld:Rhea americana.svg|250px]]
}}
De '''nandoe''' (''Rhea americana'') is in grutte [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] rinfûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[Nandoe-eftigen]] (''Rheidae'').

== Skaaimerken ==
In nandoe liket in soad op in [[strúsfûgel]], mar is folle lytser en lichter. In folwoeksen nandoe is likernôch 90 oant 150 cm lang en weaget 20 kg. Oare ferskillen mei in strúsfûgel binne dat in nandoe trije teannen hat ynstee fan twa en dat de skaaien skraachwurk fan inoar te ûnderskieden binne. Nandoes ha foar it measte brune, grize of wite fearren, mei in wyt ûnderliif. 

Yn 'e briedtiid hat in mantsje in swarte ring ûnder oan 'e hals. Yn [[Brazylje]] wurde nandoes fongen foar de fearren.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; perrow=&quot;3&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Rhea americana eggs (cropped).jpg|Nêst
2014 - Palácio do Jaburu (15596512357) (cropped).jpg|Pyk
Nandu (Rhea americana) Zoo Salzburg 2014 b.jpg|Kop
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

== Fersprieding ==
De nandoe komt oarspronklik út Súd-Amearika. It dier libbet dêr op 'e [[pampa]] of op 'e ''[[cerrado]]''. De soarte telt fiif [[ûndersoarte]]n:

* ''R. a. americana'': noardlik en eastlik Brazylje.
* ''R. a. intermedia'': súdeastlik Brazylje en [[Oerûguay]].
* ''R. a. nobilis'': eastlik [[Paraguay]].
* ''R. a. araneipes'': súdwestlik Brazylje, eastlik [[Bolivia]] en westlik Paragûay.
* ''R. a. albescens'': noardeastlik en eastlik [[Argentynje]].

=== Dútslân ===
[[Ofbyld:Greater rhea (Nandu), Lenschow.jpg|thumb|left|Nandoe's by Lenschow]] 
Yn 2000 ûntsnapten in pear nandoes út in bûtenferbliuw yn [[Sleeswyk-Holstein]], tichteby de grins mei [[Meklenburch-Foarpommeren]] en stieken dêr de grins oer nei dy dielsteat, dêr't se waarnommen waarden yn it leechlân fan Wakenitz – spesifyk yn it gebiet tusken [[Lüdersdorf|Schattin]] en [[Lüdersdorf|Herrnburg]] en ek fierder nei it suden by [[Utecht]]. Al yn 2001 wie der bewiis fan in suksesfol lechsel (in mantsje mei 14 piken). Ek dêrnei waard der suksesfol bret. Stadichoan groeide de populaasje fierder oant 80 fûgels yn augustus 2009. Yn maart 2011 waard de populaasje op 100 fûgels rûsd. Yn it jier 2016 waarden der yn 'e hjerst fan 2016 mear as 200 fûgels telt yn in ferspriedingsgebiet fan likernôch 150 fjouwerkante kilometer eastlik fan 'e [[Ratzeburger See]]. Nei in lytse tebekgong troch in lange kâlde winter waarden by in telling yn 'e hjerst fan 2018 al 566 fûgels telt, wêrfan't it grutste part piken. 

It docht bliken dat de nandoe in goed oanpassingsfermogen hat. De fûgels libje op braaklizzende grûn mei drûch en healdrûch gerslân en dinnebosk. Ek binne se op greide, ikkerlân en yn leafbosk waarnommen. Winterdeis foerazjearje de bisten op koalsied- en stoppelfjild. Boeren binne net sa wiis mei de nandoes omdat se it koalzaad fertraapje en ite. In regeling foar skeafergoeding is der net want nandoes steane net op 'e saneamde ''Katalog der Wildschadenskasse''. De fûgels binne beskerme en meie ek net fuortjage wurde. De skea wurdt troch oaren relativearre want 40 nandoe's frette likefolle as ien ko. De nandoes hawwe yn Dútslân fierder gjin natuerlike fijannen; heechút wurdt der wolris in nandoepyk troch in [[foks]] pakt.

Yn 2017 waard besletten om de oanwaaks mei maatregels te beheinen troch de nêsten te sykjen en de aaien troch te boarjen om it tal piken te beheinen. Omdat dy metoade net genôch fertuten die, hat de Dútske oerheid de status fan 'e fûgel oanpast, wêrtroch't der sûnt 2019–2020 op folwoeksen mantsjes en jonge fûgels jage wurde mei. Jagers sjitte dêr alle jierren in oantal nandoes ôf om de populaasje yn 'e hân te hâlden.

== Hâlden en dragen ==
Nandoes trekke wylst se gers ite yn kloften oer iepen flakten. Dêrnjonken ite nandoes ek in ferskaat oan dierlik en plantaardich iten. Se kinne net fleane en mije kontakt mei fijannen troch fuort te rinnen.

Der is sprake fan [[polygyny]] (mantsje pearje mei mear as ien wyfke) en [[polyandry]] (it wyfke pearet mei mear as ien mantsje). It mantsje ropt yn 'e djoeitiid  om wyfkes te lokjen. By de [[balts]] besiket de fûgels mei in soad fertoan fan wapperjende wjukken om yndruk te meitsjen. Ien mantsje kin wol mei tolve wyfkes pearje. De wyfkes lizze harren aaien yn syn nêst op 'e grûn en it mantsje briedt dêrnei de aaien út, oant wol 60 stuks ta. Ek bringt it mantsje sa'n seis wiken lang de piken grut. Mantsjes en wyfkes foarmje gjin bliuwende pearkes.

== Status as wylde fûgel yn Súd-Amearika ==
De grutte fan 'e wylde populaasje yn Súd-Amearika is net kwantifisearre. Ek dêr binne nandoe's út finzensskip ûntsnapt, wat rûzings fan 'e echte wylde populaasje dreger makket. Oant yn 1980 waard der in soad jage op nandoe's en waarden it fleis, de hûden en de fearren eksportearre. Njonken yllegale streuperij wurdt yn guon spesifike gebieten of op partikuliere feebedriuwen yn beheinde mjitte jage om de populaasje te behearen. Nei de iuwwikseling hat de fûgel foaral te lijen hân fan habitatferlies troch grutskalige omsetting fan pampas en cerrados nei greide foar de feehâlderij. Dêrfandinne stiet dizze soarte as 'gefoelich' op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/greater-rhea-rhea-americana BirdLife, oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://ebird.org/species/grerhe1?continue, eBird oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grerhe1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 septimber 2026.]
{{reflist}}
---- 
{{Commonscat|Rhea americana|Nandoe}}
}}

{{DEFAULTSORT:Nandoe}}
[[Kategory:Nandoe]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]]</text>
      <sha1>h62qqlhh4rczhc2js6vlnqbycxi170a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241606</id>
      <parentid>1241603</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1241606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6740" sha1="ptfcv2hapzczuaoc1su2l76bry7n41u" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme         = nandoe
|Ofbyld        = [[Ofbyld:Greater Rheas (Rhea americana) on the road ... (27628483614).jpg|250px]]
|lûd           = 
|Ryk           = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme        = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse        = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift         = [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'')
|Famylje       = [[nandoefûgels]] (''Rheidae'')
|Skaai         = [[nandoes]] (''Rhea'')
|Wittenskiplike namme= Rhea americana
|Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
|IUCN-status   = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
----
|lânkaart      = [[Ofbyld:Rhea americana.svg|250px]]
}}
De '''nandoe''' (''Rhea americana'') is in grutte [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] rinfûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[Nandoe-eftigen]] (''Rheidae'').

== Skaaimerken ==
In nandoe liket in soad op in [[strúsfûgel]], mar is folle lytser en lichter. In folwoeksen nandoe is likernôch 90 oant 150 cm lang en weaget 20 kg. Oare ferskillen mei in strúsfûgel binne dat in nandoe trije teannen hat ynstee fan twa en dat de skaaien skraachwurk fan inoar te ûnderskieden binne. Nandoes ha foar it measte brune, grize of wite fearren, mei in wyt ûnderliif. 

Yn 'e briedtiid hat in mantsje in swarte ring ûnder oan 'e hals. Yn [[Brazylje]] wurde nandoes fongen foar de fearren.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; perrow=&quot;3&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Rhea americana eggs (cropped).jpg|Nêst
2014 - Palácio do Jaburu (15596512357) (cropped).jpg|Pyk
Nandu (Rhea americana) Zoo Salzburg 2014 b.jpg|Kop
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

== Fersprieding ==
De nandoe komt oarspronklik út Súd-Amearika. It dier libbet dêr op 'e [[pampa]] of op 'e ''[[cerrado]]''. De soarte telt fiif [[ûndersoarte]]n:

* ''R. a. americana'': noardlik en eastlik Brazylje.
* ''R. a. intermedia'': súdeastlik Brazylje en [[Oerûguay]].
* ''R. a. nobilis'': eastlik [[Paraguay]].
* ''R. a. araneipes'': súdwestlik Brazylje, eastlik [[Bolivia]] en westlik Paragûay.
* ''R. a. albescens'': noardeastlik en eastlik [[Argentynje]].

=== Dútslân ===
[[Ofbyld:Greater rhea (Nandu), Lenschow.jpg|thumb|left|Nandoe's by Lenschow]] 
Yn 2000 ûntsnapten in pear nandoes út in bûtenferbliuw yn [[Sleeswyk-Holstein]], tichteby de grins mei [[Meklenburch-Foarpommeren]] en stieken dêr de grins oer nei dy dielsteat, dêr't se waarnommen waarden yn it leechlân fan Wakenitz – spesifyk yn it gebiet tusken [[Lüdersdorf|Schattin]] en [[Lüdersdorf|Herrnburg]] en ek fierder nei it suden by [[Utecht]]. Al yn 2001 wie der bewiis fan in suksesfol lechsel (in mantsje mei 14 piken). Ek dêrnei waard der suksesfol bret. Stadichoan groeide de populaasje fierder oant 80 fûgels yn augustus 2009. Yn maart 2011 waard de populaasje op 100 fûgels rûsd. Yn it jier 2016 waarden der yn 'e hjerst fan 2016 mear as 200 fûgels telt yn in ferspriedingsgebiet fan likernôch 150 fjouwerkante kilometer eastlik fan 'e [[Ratzeburger See]]. Nei in lytse tebekgong troch in lange kâlde winter waarden by in telling yn 'e hjerst fan 2018 al 566 fûgels telt, wêrfan't it grutste part piken. 

It docht bliken dat de nandoe in goed oanpassingsfermogen hat. De fûgels libje op braaklizzende grûn mei drûch en healdrûch gerslân en dinnebosk. Ek binne se op greide, ikkerlân en yn leafbosk waarnommen. Winterdeis foerazjearje de bisten op koalsied- en stoppelfjild. Boeren binne net sa wiis mei de nandoes omdat se it koalzaad fertraapje en ite. In regeling foar skeafergoeding is der net want nandoes steane net op 'e saneamde ''Katalog der Wildschadenskasse''. De fûgels binne beskerme en meie ek net fuortjage wurde. De skea wurdt troch oaren relativearre want 40 nandoe's frette likefolle as ien ko. De nandoes hawwe yn Dútslân fierder gjin natuerlike fijannen; heechút wurdt der wolris in nandoepyk troch in [[foks]] pakt.

Yn 2017 waard besletten om de oanwaaks mei maatregels te beheinen troch de nêsten te sykjen en de aaien troch te boarjen om it tal piken te beheinen. Omdat dy metoade net genôch fertuten die, hat de Dútske oerheid de status fan 'e fûgel oanpast, wêrtroch't der sûnt 2019–2020 op folwoeksen mantsjes en jonge fûgels jage wurde mei. Jagers sjitte dêr alle jierren in oantal nandoes ôf om de populaasje yn 'e hân te hâlden.

== Hâlden en dragen ==
Nandoes trekke wylst se gers ite yn kloften oer iepen flakten. Dêrnjonken ite nandoes ek in ferskaat oan dierlik en plantaardich iten. Se kinne net fleane en mije kontakt mei fijannen troch fuort te rinnen.

Der is sprake fan [[polygyny]] (mantsje pearje mei mear as ien wyfke) en [[polyandry]] (it wyfke pearet mei mear as ien mantsje). It mantsje ropt yn 'e djoeitiid  om wyfkes te lokjen. By de [[balts]] besiket de fûgels mei in soad fertoan fan wapperjende wjukken om yndruk te meitsjen. Ien mantsje kin wol mei tolve wyfkes pearje. De wyfkes lizze harren aaien yn syn nêst op 'e grûn en it mantsje briedt dêrnei de aaien út, oant wol 60 stuks ta. Ek bringt it mantsje sa'n seis wiken lang de piken grut. Mantsjes en wyfkes foarmje gjin bliuwende pearkes.

== Status as wylde fûgel yn Súd-Amearika ==
De grutte fan 'e wylde populaasje yn Súd-Amearika is net kwantifisearre. Ek dêr binne nandoe's út finzensskip ûntsnapt, wat rûzings fan 'e echte wylde populaasje dreger makket. Oant yn 1980 waard der in soad jage op nandoe's en waarden it fleis, de hûden en de fearren eksportearre. Njonken yllegale streuperij wurdt yn guon spesifike gebieten of op partikuliere feebedriuwen yn beheinde mjitte jage om de populaasje te behearen. Nei de iuwwikseling hat de fûgel foaral te lijen hân fan habitatferlies troch grutskalige omsetting fan pampas en cerrados nei greide foar de feehâlderij. Dêrfandinne stiet dizze soarte as 'gefoelich' op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/greater-rhea-rhea-americana BirdLife, oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://ebird.org/species/grerhe1?continue, eBird oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grerhe1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 septimber 2026.]
{{reflist}}
---- 
{{Commonscat|Rhea americana|Nandoe}}
}}

{{DEFAULTSORT:Nandoe}}
[[Kategory:Nandoe]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]]</text>
      <sha1>ptfcv2hapzczuaoc1su2l76bry7n41u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241607</id>
      <parentid>1241606</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1241607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6851" sha1="re648s67jvr05vh0mo98ufwmly6aydt" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme         = nandoe
|Ofbyld        = [[Ofbyld:Greater Rheas (Rhea americana) on the road ... (27628483614).jpg|250px]]
|lûd           = 
|Ryk           = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme        = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse        = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift         = [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'')
|Famylje       = [[nandoefûgels]] (''Rheidae'')
|Skaai         = [[nandoes]] (''Rhea'')
|Wittenskiplike namme= Rhea americana
|Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
|IUCN-status   = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
----
|lânkaart      = [[Ofbyld:Rhea americana.svg|250px]]
}}
De '''nandoe''' (''Rhea americana'') is in grutte [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] rinfûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[Nandoe-eftigen]] (''Rheidae'').

== Skaaimerken ==
In nandoe liket in soad op in [[strúsfûgel]], mar is folle lytser en lichter. In folwoeksen nandoe is likernôch 90 oant 150 cm lang en weaget 20 kg. Oare ferskillen mei in strúsfûgel binne dat in nandoe trije teannen hat ynstee fan twa en dat de skaaien skraachwurk fan inoar te ûnderskieden binne. Nandoes ha foar it measte brune, grize of wite fearren, mei in wyt ûnderliif. 

Yn 'e briedtiid hat in mantsje in swarte ring ûnder oan 'e hals. Yn [[Brazylje]] wurde nandoes fongen foar de fearren.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; perrow=&quot;3&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Rhea americana eggs (cropped).jpg|Nêst
2014 - Palácio do Jaburu (15596512357) (cropped).jpg|Pyk
Nandu (Rhea americana) Zoo Salzburg 2014 b.jpg|Kop
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

== Fersprieding ==
De nandoe komt oarspronklik út Súd-Amearika. It dier libbet dêr op 'e [[pampa]] of op 'e ''[[cerrado]]''. De soarte telt fiif [[ûndersoarte]]n:

* ''R. a. americana'': noardlik en eastlik Brazylje.
* ''R. a. intermedia'': súdeastlik Brazylje en [[Oerûguay]].
* ''R. a. nobilis'': eastlik [[Paraguay]].
* ''R. a. araneipes'': súdwestlik Brazylje, eastlik [[Bolivia]] en westlik Paragûay.
* ''R. a. albescens'': noardeastlik en eastlik [[Argentynje]].

=== Dútslân ===
[[Ofbyld:Greater rhea (Nandu), Lenschow.jpg|thumb|left|Nandoe's by Lenschow]] 
Yn 2000 ûntsnapten in pear nandoes út in bûtenferbliuw yn [[Sleeswyk-Holstein]], tichteby de grins mei [[Meklenburch-Foarpommeren]] en stieken dêr de grins oer nei dy dielsteat, dêr't se waarnommen waarden yn it leechlân fan Wakenitz – spesifyk yn it gebiet tusken [[Lüdersdorf|Schattin]] en [[Lüdersdorf|Herrnburg]] en ek fierder nei it suden by [[Utecht]]. Al yn 2001 wie der bewiis fan in suksesfol lechsel (in mantsje mei 14 piken). Ek dêrnei waard der suksesfol bret. Stadichoan groeide de populaasje fierder oant 80 fûgels yn augustus 2009. Yn maart 2011 waard de populaasje op 100 fûgels rûsd. Yn it jier 2016 waarden der yn 'e hjerst fan 2016 mear as 200 fûgels telt yn in ferspriedingsgebiet fan likernôch 150 fjouwerkante kilometer eastlik fan 'e [[Ratzeburger See]]. Nei in lytse tebekgong troch in lange kâlde winter waarden by in telling yn 'e hjerst fan 2018 al 566 fûgels telt, wêrfan't it grutste part piken. 

It docht bliken dat de nandoe in goed oanpassingsfermogen hat. De fûgels libje op braaklizzende grûn mei drûch en healdrûch gerslân en dinnebosk. Ek binne se op greide, ikkerlân en yn leafbosk waarnommen. Winterdeis foerazjearje de bisten op koalsied- en stoppelfjild. Boeren binne net sa wiis mei de nandoes omdat se it koalzaad fertraapje en ite. In regeling foar skeafergoeding is der net want nandoes steane net op 'e saneamde ''Katalog der Wildschadenskasse''. De fûgels binne beskerme en meie ek net fuortjage wurde. De skea wurdt troch oaren relativearre want 40 nandoe's frette likefolle as ien ko. De nandoes hawwe yn Dútslân fierder gjin natuerlike fijannen; heechút wurdt der wolris in nandoepyk troch in [[foks]] pakt.

Yn 2017 waard besletten om de oanwaaks mei maatregels te beheinen troch de nêsten te sykjen en de aaien troch te boarjen om it tal piken te beheinen. Omdat dy metoade net genôch fertuten die, hat de Dútske oerheid de status fan 'e fûgel oanpast, wêrtroch't der sûnt 2019–2020 op folwoeksen mantsjes en jonge fûgels jage wurde mei. Jagers sjitte dêr alle jierren in oantal nandoes ôf om de populaasje yn 'e hân te hâlden.

== Hâlden en dragen ==
Nandoes trekke wylst se gers ite yn kloften oer iepen flakten. Dêrnjonken ite nandoes ek in ferskaat oan dierlik en plantaardich iten. Se kinne net fleane en mije kontakt mei fijannen troch fuort te rinnen.
[[Ofbyld:Greater Rhea (Rhea americana) on the road ... (30838578333).jpg|thumb|left|Nandoe yn [[Mato Grosso]]]]
Der is sprake fan [[polygyny]] (mantsje pearje mei mear as ien wyfke) en [[polyandry]] (it wyfke pearet mei mear as ien mantsje). It mantsje ropt yn 'e djoeitiid  om wyfkes te lokjen. By de [[balts]] besiket de fûgels mei in soad fertoan fan wapperjende wjukken om yndruk te meitsjen. Ien mantsje kin wol mei tolve wyfkes pearje. De wyfkes lizze harren aaien yn syn nêst op 'e grûn en it mantsje briedt dêrnei de aaien út, oant wol 60 stuks ta. Ek bringt it mantsje sa'n seis wiken lang de piken grut. Mantsjes en wyfkes foarmje gjin bliuwende pearkes.

== Status as wylde fûgel yn Súd-Amearika ==
De grutte fan 'e wylde populaasje yn Súd-Amearika is net kwantifisearre. Ek dêr binne nandoe's út finzensskip ûntsnapt, wat rûzings fan 'e echte wylde populaasje dreger makket. Oant yn 1980 waard der in soad jage op nandoe's en waarden it fleis, de hûden en de fearren eksportearre. Njonken yllegale streuperij wurdt yn guon spesifike gebieten of op partikuliere feebedriuwen yn beheinde mjitte jage om de populaasje te behearen. Nei de iuwwikseling hat de fûgel foaral te lijen hân fan habitatferlies troch grutskalige omsetting fan pampas en cerrados nei greide foar de feehâlderij. Dêrfandinne stiet dizze soarte as 'gefoelich' op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/greater-rhea-rhea-americana BirdLife, oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://ebird.org/species/grerhe1?continue, eBird oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grerhe1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 septimber 2026.]
{{reflist}}
---- 
{{Commonscat|Rhea americana|Nandoe}}
}}

{{DEFAULTSORT:Nandoe}}
[[Kategory:Nandoe]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]]</text>
      <sha1>re648s67jvr05vh0mo98ufwmly6aydt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241609</id>
      <parentid>1241607</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1241609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6851" sha1="4jx17ewo7bffep8yo0a8q6bmvyvfrg8" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme         = nandoe
|Ofbyld        = [[Ofbyld:Greater Rheas (Rhea americana) on the road ... (27628483614).jpg|250px]]
|lûd           = 
|Ryk           = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme        = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse        = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift         = [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'')
|Famylje       = [[nandoefûgels]] (''Rheidae'')
|Skaai         = [[nandoes]] (''Rhea'')
|Wittenskiplike namme= Rhea americana
|Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
|IUCN-status   = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
----
|lânkaart      = [[Ofbyld:Rhea americana.svg|250px]]
}}
De '''nandoe''' (''Rhea americana'') is in grutte [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] rinfûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[Nandoe-eftigen]] (''Rheidae'').

== Skaaimerken ==
In nandoe liket in soad op in [[strúsfûgel]], mar is folle lytser en lichter. In folwoeksen nandoe is likernôch 90 oant 150 sm lang en weaget 20 kg. Oare ferskillen mei in strúsfûgel binne dat in nandoe trije teannen hat ynstee fan twa en dat de skaaien skraachwurk fan inoar te ûnderskieden binne. Nandoes ha foar it measte brune, grize of wite fearren, mei in wyt ûnderliif. 

Yn 'e briedtiid hat in mantsje in swarte ring ûnder oan 'e hals. Yn [[Brazylje]] wurde nandoes fongen foar de fearren.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; perrow=&quot;3&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Rhea americana eggs (cropped).jpg|Nêst
2014 - Palácio do Jaburu (15596512357) (cropped).jpg|Pyk
Nandu (Rhea americana) Zoo Salzburg 2014 b.jpg|Kop
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

== Fersprieding ==
De nandoe komt oarspronklik út Súd-Amearika. It dier libbet dêr op 'e [[pampa]] of op 'e ''[[cerrado]]''. De soarte telt fiif [[ûndersoarte]]n:

* ''R. a. americana'': noardlik en eastlik Brazylje.
* ''R. a. intermedia'': súdeastlik Brazylje en [[Oerûguay]].
* ''R. a. nobilis'': eastlik [[Paraguay]].
* ''R. a. araneipes'': súdwestlik Brazylje, eastlik [[Bolivia]] en westlik Paragûay.
* ''R. a. albescens'': noardeastlik en eastlik [[Argentynje]].

=== Dútslân ===
[[Ofbyld:Greater rhea (Nandu), Lenschow.jpg|thumb|left|Nandoe's by Lenschow]] 
Yn 2000 ûntsnapten in pear nandoes út in bûtenferbliuw yn [[Sleeswyk-Holstein]], tichteby de grins mei [[Meklenburch-Foarpommeren]] en stieken dêr de grins oer nei dy dielsteat, dêr't se waarnommen waarden yn it leechlân fan Wakenitz – spesifyk yn it gebiet tusken [[Lüdersdorf|Schattin]] en [[Lüdersdorf|Herrnburg]] en ek fierder nei it suden by [[Utecht]]. Al yn 2001 wie der bewiis fan in suksesfol lechsel (in mantsje mei 14 piken). Ek dêrnei waard der suksesfol bret. Stadichoan groeide de populaasje fierder oant 80 fûgels yn augustus 2009. Yn maart 2011 waard de populaasje op 100 fûgels rûsd. Yn it jier 2016 waarden der yn 'e hjerst fan 2016 mear as 200 fûgels telt yn in ferspriedingsgebiet fan likernôch 150 fjouwerkante kilometer eastlik fan 'e [[Ratzeburger See]]. Nei in lytse tebekgong troch in lange kâlde winter waarden by in telling yn 'e hjerst fan 2018 al 566 fûgels telt, wêrfan't it grutste part piken. 

It docht bliken dat de nandoe in goed oanpassingsfermogen hat. De fûgels libje op braaklizzende grûn mei drûch en healdrûch gerslân en dinnebosk. Ek binne se op greide, ikkerlân en yn leafbosk waarnommen. Winterdeis foerazjearje de bisten op koalsied- en stoppelfjild. Boeren binne net sa wiis mei de nandoes omdat se it koalzaad fertraapje en ite. In regeling foar skeafergoeding is der net want nandoes steane net op 'e saneamde ''Katalog der Wildschadenskasse''. De fûgels binne beskerme en meie ek net fuortjage wurde. De skea wurdt troch oaren relativearre want 40 nandoe's frette likefolle as ien ko. De nandoes hawwe yn Dútslân fierder gjin natuerlike fijannen; heechút wurdt der wolris in nandoepyk troch in [[foks]] pakt.

Yn 2017 waard besletten om de oanwaaks mei maatregels te beheinen troch de nêsten te sykjen en de aaien troch te boarjen om it tal piken te beheinen. Omdat dy metoade net genôch fertuten die, hat de Dútske oerheid de status fan 'e fûgel oanpast, wêrtroch't der sûnt 2019–2020 op folwoeksen mantsjes en jonge fûgels jage wurde mei. Jagers sjitte dêr alle jierren in oantal nandoes ôf om de populaasje yn 'e hân te hâlden.

== Hâlden en dragen ==
Nandoes trekke wylst se gers ite yn kloften oer iepen flakten. Dêrnjonken ite nandoes ek in ferskaat oan dierlik en plantaardich iten. Se kinne net fleane en mije kontakt mei fijannen troch fuort te rinnen.
[[Ofbyld:Greater Rhea (Rhea americana) on the road ... (30838578333).jpg|thumb|left|Nandoe yn [[Mato Grosso]]]]
Der is sprake fan [[polygyny]] (mantsje pearje mei mear as ien wyfke) en [[polyandry]] (it wyfke pearet mei mear as ien mantsje). It mantsje ropt yn 'e djoeitiid  om wyfkes te lokjen. By de [[balts]] besiket de fûgels mei in soad fertoan fan wapperjende wjukken om yndruk te meitsjen. Ien mantsje kin wol mei tolve wyfkes pearje. De wyfkes lizze harren aaien yn syn nêst op 'e grûn en it mantsje briedt dêrnei de aaien út, oant wol 60 stuks ta. Ek bringt it mantsje sa'n seis wiken lang de piken grut. Mantsjes en wyfkes foarmje gjin bliuwende pearkes.

== Status as wylde fûgel yn Súd-Amearika ==
De grutte fan 'e wylde populaasje yn Súd-Amearika is net kwantifisearre. Ek dêr binne nandoe's út finzensskip ûntsnapt, wat rûzings fan 'e echte wylde populaasje dreger makket. Oant yn 1980 waard der in soad jage op nandoe's en waarden it fleis, de hûden en de fearren eksportearre. Njonken yllegale streuperij wurdt yn guon spesifike gebieten of op partikuliere feebedriuwen yn beheinde mjitte jage om de populaasje te behearen. Nei de iuwwikseling hat de fûgel foaral te lijen hân fan habitatferlies troch grutskalige omsetting fan pampas en cerrados nei greide foar de feehâlderij. Dêrfandinne stiet dizze soarte as 'gefoelich' op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/greater-rhea-rhea-americana BirdLife, oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://ebird.org/species/grerhe1?continue, eBird oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grerhe1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 septimber 2026.]
{{reflist}}
---- 
{{Commonscat|Rhea americana|Nandoe}}
}}

{{DEFAULTSORT:Nandoe}}
[[Kategory:Nandoe]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]]</text>
      <sha1>4jx17ewo7bffep8yo0a8q6bmvyvfrg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241613</id>
      <parentid>1241609</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:19:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1241613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6884" sha1="kgidm43pkfkk0oxe0ltz3n3wh9qkh6j" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme         = nandoe
|Ofbyld        = [[Ofbyld:Greater Rheas (Rhea americana) on the road ... (27628483614).jpg|250px]]
|lûd           = 
|Ryk           = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme        = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse        = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift         = [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'')
|Famylje       = [[nandoefûgels]] (''Rheidae'')
|Skaai         = [[nandoes]] (''Rhea'')
|Wittenskiplike namme= Rhea americana
|Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
|IUCN-status   = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
----
|lânkaart      = [[Ofbyld:Rhea americana.svg|250px]]
}}
De '''nandoe''' (''Rhea americana'') is in grutte [[Súd-Amearika|Súdamerikaanske]] rinfûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[Nandoe-eftigen]] (''Rheidae'').

== Skaaimerken ==
In nandoe liket in soad op in [[strúsfûgel]], mar is folle lytser en lichter. In folwoeksen nandoe is likernôch 90 oant 150 sm lang en weaget 20 kg. Oare ferskillen mei in strúsfûgel binne dat in nandoe trije teannen hat ynstee fan twa en dat de skaaien skraachwurk fan inoar te ûnderskieden binne. Nandoes ha foar it measte brune, grize of wite fearren, mei in wyt ûnderliif. 

Yn 'e briedtiid hat in mantsje in swarte ring ûnder oan 'e hals. Yn [[Brazylje]] wurde nandoes fongen foar de fearren.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; perrow=&quot;3&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Rhea americana eggs (cropped).jpg|Nêst
2014 - Palácio do Jaburu (15596512357) (cropped).jpg|Pyk
Nandu (Rhea americana) Zoo Salzburg 2014 b.jpg|Kop
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

== Fersprieding ==
De nandoe komt oarspronklik út Súd-Amearika. It dier libbet dêr op 'e [[pampa]] of op 'e ''[[cerrado]]''. De soarte telt fiif [[ûndersoarte]]n:

* ''R. a. americana'': noardlik en eastlik Brazylje.
* ''R. a. intermedia'': súdeastlik Brazylje en [[Oerûguay]].
* ''R. a. nobilis'': eastlik [[Paraguay]].
* ''R. a. araneipes'': súdwestlik Brazylje, eastlik [[Bolivia]] en westlik Paragûay.
* ''R. a. albescens'': noardeastlik en eastlik [[Argentynje]].

=== Dútslân ===
[[Ofbyld:Greater rhea (Nandu), Lenschow.jpg|thumb|left|Nandoe's by Lenschow]] 
Yn 2000 ûntsnapten in pear nandoes út in bûtenferbliuw yn [[Sleeswyk-Holstein]], tichteby de grins mei [[Meklenburch-Foarpommeren]] en stieken dêr de grins oer nei dy dielsteat, dêr't se waarnommen waarden yn it leechlân fan Wakenitz – spesifyk yn it gebiet tusken [[Lüdersdorf|Schattin]] en [[Lüdersdorf|Herrnburg]] en ek fierder nei it suden by [[Utecht]]. Al yn 2001 wie der bewiis fan in suksesfol lechsel (in mantsje mei 14 piken). Ek dêrnei waard der suksesfol bret. Stadichoan groeide de populaasje fierder oant 80 fûgels yn augustus 2009. Yn maart 2011 waard de populaasje op 100 fûgels rûsd. Yn it jier 2016 waarden der yn 'e hjerst fan 2016 mear as 200 fûgels telt yn in ferspriedingsgebiet fan likernôch 150 fjouwerkante kilometer eastlik fan 'e [[Ratzeburger See]]. Nei in lytse tebekgong troch in lange kâlde winter waarden by in telling yn 'e hjerst fan 2018 al 566 fûgels telt, wêrfan't it grutste part piken. 

It docht bliken dat de nandoe in goed oanpassingsfermogen hat. De fûgels libje op braaklizzende grûn mei drûch en healdrûch gerslân en dinnebosk. Ek binne se op greide, ikkerlân en yn leafbosk waarnommen. Winterdeis foerazjearje de bisten op koalsied- en stoppelfjild. Boeren binne net sa wiis mei de nandoes omdat se it koalzaad fertraapje en ite. In regeling foar skeafergoeding is der net want nandoes steane net op 'e saneamde ''Katalog der Wildschadenskasse''. De fûgels binne beskerme en meie ek net fuortjage wurde. De skea wurdt troch oaren relativearre want 40 nandoe's frette likefolle as ien ko. De nandoes hawwe yn Dútslân fierder gjin natuerlike fijannen; heechút wurdt der wolris in nandoepyk troch in [[foks]] pakt.

Yn 2017 waard besletten om de oanwaaks mei maatregels te beheinen troch de nêsten te sykjen en de aaien troch te boarjen om it tal piken te beheinen. Omdat dy metoade net genôch fertuten die, hat de Dútske oerheid de status fan 'e fûgel oanpast, wêrtroch't der sûnt 2019–2020 op folwoeksen mantsjes en jonge fûgels jage wurde mei. Jagers sjitte dêr alle jierren in oantal nandoes ôf om de populaasje yn 'e hân te hâlden.

== Hâlden en dragen ==
Nandoes trekke wylst se gers ite yn kloften oer iepen flakten. Dêrnjonken ite nandoes ek in ferskaat oan dierlik en plantaardich iten. Se kinne net fleane en mije kontakt mei fijannen troch fuort te rinnen.
[[Ofbyld:Greater Rhea (Rhea americana) on the road ... (30838578333).jpg|thumb|left|Nandoe yn [[Mato Grosso]]]]
Der is sprake fan [[polygyny]] (mantsje pearje mei mear as ien wyfke) en [[polyandry]] (it wyfke pearet mei mear as ien mantsje). It mantsje ropt yn 'e djoeitiid  om wyfkes te lokjen. By de [[balts]] besiket de fûgels mei in soad fertoan fan wapperjende wjukken om yndruk te meitsjen. Ien mantsje kin wol mei tolve wyfkes pearje. De wyfkes lizze harren aaien yn syn nêst op 'e grûn en it mantsje briedt dêrnei de aaien út, oant wol 60 stuks ta. Ek bringt it mantsje sa'n seis wiken lang de piken grut. Mantsjes en wyfkes foarmje gjin bliuwende pearkes.

== Status as wylde fûgel yn Súd-Amearika ==
De grutte fan 'e wylde populaasje yn Súd-Amearika is net kwantifisearre. Ek dêr binne nandoe's út finzensskip ûntsnapt, wat rûzings fan 'e echte wylde populaasje dreger makket. Oant yn 1980 waard der in soad jage op nandoe's en waarden it fleis, de hûden en de fearren eksportearre. Njonken yllegale streuperij wurdt yn guon spesifike gebieten of op partikuliere feebedriuwen yn beheinde mjitte jage om de populaasje te behearen. Nei de iuwwikseling hat de fûgel foaral te lijen hân fan habitatferlies troch grutskalige omsetting fan pampas en cerrados nei greide foar de feehâlderij. Dêrfandinne stiet dizze soarte as 'gefoelich' op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/greater-rhea-rhea-americana BirdLife, oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://ebird.org/species/grerhe1?continue, eBird oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grerhe1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 septimber 2026.]
{{reflist}}
---- 
{{Commonscat|Rhea americana|Nandoe}}
}}

{{DEFAULTSORT:Nandoe}}
[[Kategory:Nandoe]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]]
[[Kategory:Eksoat yn Dútslân]]</text>
      <sha1>kgidm43pkfkk0oxe0ltz3n3wh9qkh6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Nandoe</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194346</id>
    <revision>
      <id>1241604</id>
      <timestamp>2026-09-29T19:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Rhea|Nandoe}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Nandoe-eftige]]&quot;</comment>
      <origin>1241604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="7dupueetwtzavopihk9rtfb29e86by6" xml:space="preserve">{{Commonscat|Rhea|Nandoe}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Nandoe-eftige]]</text>
      <sha1>7dupueetwtzavopihk9rtfb29e86by6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241605</id>
      <parentid>1241604</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T19:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1241605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="87g7mfhoo9y2dab6tkh1lo7lqnamvq3" xml:space="preserve">{{Commonscat|Rhea (genus)|Nandoe}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Nandoe-eftige]]</text>
      <sha1>87g7mfhoo9y2dab6tkh1lo7lqnamvq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lytse nandoe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194347</id>
    <revision>
      <id>1241610</id>
      <timestamp>2026-09-29T20:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme         = lytse nandoe |Ofbyld        = [[Ofbyld:Nandu - panoramio.jpg|250px]] |lûd           =  |Ryk           = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme        = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse        = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift         = [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'') |Famylje       = [[nandoefûgels]] (''Rheidae'') |Skaai         = [[nandoes]] (''Rhea'') |Wittenskiplike namme= Rhea pennata |Beskriuwer, jier= Carolus Linnaeus|Linnae...&quot;</comment>
      <origin>1241610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4628" sha1="mzz5p4kfh0lzeewmlhm3sgj02sjtzul" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme         = lytse nandoe
|Ofbyld        = [[Ofbyld:Nandu - panoramio.jpg|250px]]
|lûd           = 
|Ryk           = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme        = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse        = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift         = [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'')
|Famylje       = [[nandoefûgels]] (''Rheidae'')
|Skaai         = [[nandoes]] (''Rhea'')
|Wittenskiplike namme= Rhea pennata
|Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
|IUCN-status   = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart      = [[Ofbyld:Distribution of Rhea pennata.svg|250px]]
}}
De lytse nandoe (''Rhea pennata'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[nandoes]] (''Rheidae''), binnen it [[Skift (taksonomy)|skift]] [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'').

== Skaaimerken ==
Rjochtop steand hat de lytse nandoe in hichte fan 90 oant 100 sintimeter; de fûgel hat gruttere wjukken as oare rinfûgels, wêrtroch't er bysûnder goed hurdrinne kin. Hy kin wol in faasje fan 60 km/oere helje, wat him ek yn steat stelt om oan rôfdieren te ûntkommen. De skerpe klauwen oan 'e teannen tsjinje as krêftige wapens.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160px&quot; perrow=&quot;3&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Rhea pennata pennata (8) (cropped).JPG|Nêst
Ñandu magallánico (Rhea pennata) (cropped).jpg|Kop
Rhea pennata pennata (10).JPG|Klauwen
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

== Fersprieding en systematyk == 
De lytse nandoe wurdt trochstrings ûnderferdield yn trije [[ûndersoarte]]n mei de folgjende ferspriedingsgebieten:

*'' tarapacensis/garleppi''-groep – troch guon foarsteld as in aparte soarte, ''Rhea tarapacensis''
** ''Rhea pennata garleppi'' – komt foar yn 'e woastyngebieten fan 'e Pûna yn it súdeasten fan [[Perû]], it súdwesten fan [[Bolivia]] en it noardwesten fan [[Argentynje]].
** ''Rhea pennata tarapacensis'' – komt foar yn 'e Pûna fan Noard-[[Sily]], fan 'e provinsje Arica oant Atacama.
* ''pennata''-groep
** ''Rhea pennata pennata'' – komt foar op 'e [[Patagoanje|Patagoanyske]] steppen fan Súd-[[Argentynje]] en Súd-[[Sily]].

=== Systematyk ===
Nandoes binne [[Endemisme|endemysk]] yn Súd-Amearika en de famylje bestiet mar út ien oare soarte: de (grutte) [[nandoe]]. Fossilen út it [[Eoseen]] – likernôch 40 miljoen jier lyn – wize derop dat se ta de âldste fûgels fan it kontinint hearre. Earder waarden de [[Takson|taksa]] yn 'e nandoefamylje ûnderbrocht yn it iennichste skaai ''Rhea''. Resinter ûndersyk suggerearret lykwols in opsplitsing fan 'e famylje, wêrby't it skaai ''Pterocnemia'' erkend wurdt – dêr't de lytse nandoe yn set wurde kin – al is der oer dy kwestje gjin ienriedigens.

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:Rhea pennata, Península Valdés, Argentina 1.jpg|thumb|left|Lytse nandoes yn Argentynje]]
De lytse nandoe libbet yn strûkgebieten op it Patagoanyske gerslân en op 'e heechflakten fan 'e [[Andes]] yn Argentynje, Bolivia, Sily en Perû. Wyfkes lizze harren aaien faak yn 'e buert fan it nêst ynstee fan dêryn. De measte aaien wurde dêrnei troch it mantsje, dy't de aaien ek útbriedt, nei it nêst brocht. Aaien dy't bûten it nêst efterbliuwe, bedjerre en lûke miggen oan; dy tsjinje as iten foar it mantsje en de piken. Bûten de briedtiid is de lytse nandoe frij sosjaal. De soarte libbet yn kloften fan fiif oant tritich fûgels, besteande út beide skaaien fan ferskillende âldens.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje nimt nei alle gedachten ôf – al is dat noch net sa slim dat de soarte as bedrige kwalifisearre wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbeskerming]] (IUCN) kwalifisearret de soarte as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lesser-rhea-rhea-pennata BirdLife, oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://ebird.org/species/lesrhe2, eBird oproppen 29 septimber 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/lesrhe2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 septimber 2026.]
{{reflist}}
---- 
{{Commonscat|Rhea pennata|Lytse nandoe}}
}}

{{DEFAULTSORT:litse nandoe}}
[[Kategory:Nandoe]]
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]]	
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]]</text>
      <sha1>mzz5p4kfh0lzeewmlhm3sgj02sjtzul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rhea pennata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194348</id>
    <redirect title="Lytse nandoe" />
    <revision>
      <id>1241611</id>
      <timestamp>2026-09-29T20:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Lytse nandoe]]</comment>
      <origin>1241611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="7wxn53qqrmwx53kja5bkjlggtivmois" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Lytse nandoe]]</text>
      <sha1>7wxn53qqrmwx53kja5bkjlggtivmois</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Darwinnandoe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194349</id>
    <redirect title="Lytse nandoe" />
    <revision>
      <id>1241612</id>
      <timestamp>2026-09-29T20:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Lytse nandoe]]</comment>
      <origin>1241612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="7wxn53qqrmwx53kja5bkjlggtivmois" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Lytse nandoe]]</text>
      <sha1>7wxn53qqrmwx53kja5bkjlggtivmois</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nandoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194350</id>
    <revision>
      <id>1241615</id>
      <timestamp>2026-09-29T20:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding            = Greater rhea (Rhea americana).JPG | ôfbyldingsbreedte    =  | ôfbyldingstekst      = nandoe | takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1               = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3              = [[ûnderstamme]]: | namme3               = [[wringedieren]] (''Vertebrata'') | taks...&quot;</comment>
      <origin>1241615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2961" sha1="7ityuag7u48o4jyw29iu13d99n8ohf4" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding            = Greater rhea (Rhea americana).JPG
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingstekst      = nandoe
| takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3              = [[ûnderstamme]]:
| namme3               = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson4              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5              = [[skift]]:
| namme5               = [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'')
| takson6              = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme6               = [[nandoefûgels]] (''Rheidae'')
| takson7              = [[Skaai (taksonomy)|skaai]] 
| namme7               = '''nandoes''' (''Rhea'')
| beskriuwer, jier     = [[Paul Heinrich Gerhard Moehring|Moehring]], 1758
| soarten              = 
}}
It [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''nandoes''' (''Rhea'') heart ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[nandoefûgels]] (''Rheidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'').

It skaai bestiet út grutte, net-fleanende rinfûgels dy't lânseigen binne yn [[Súd-Amearika]]. Se lykje op 'e [[strúsfûgel]], mar binne lytser, hawwe trije teannen ynstee fan twa en hawwe mear fearren op 'e nekke en kop. Nandoes kinne tige hurd rinne en brûke harren grutte wjukken om by it hurdrinnen yn lykwicht te bliuwen en hommels fan rjochting te feroarjen.

Se libje foaral op iepen flakten, lykas de [[pampa]]s, gerslannen en heechflakten yn 'e [[Andes]]. It binne sosjale bisten dy't faak yn groepen omdoarmje. Hjoed-de-dei komt de [[nandoe]] as ferwyldere [[eksoat]] ek yn it wyld foar yn [[Dútslân]].

== Soarten ==
It skaai bestiet út twa soarten: 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! Status/Trend 
|-
| [[Ofbyld:Nandu - panoramio.jpg|180px]] || [[lytse nandoe]] || ''Rhea pennata'' || [[Argentynje]], [[Bolivia]], [[Sily]] en [[Perû]] yn 'e [[Andes]] en op 'e [[Patagoanje|Patagoanyske]] steppes || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;br&gt;ôfnimmend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lesser-rhea-rhea-pennata ''Rhea pennata'' op ''BirdLife International'']&lt;/ref&gt;  
|-
| [[Ofbyld:Rhea, Roves Farm, Sevenhampton - geograph.org.uk - 828228.jpg|180px]] || [[Nandoe|nandoe]] || ''Rhea americana'' || [[Argentynje]], [[Bolivia]], [[Brazylje]], [[Paraguay]], [[Oerûguay]]) en as eksoat yn Noard-[[Dútslân]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]&lt;br&gt;ôfnimmend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/greater-rhea-rhea-americana ''Rhea americana'' op ''BirdLife International'']&lt;/ref&gt;  
|}

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Rhea (genus)|Nandoe}}
}}
[[Kategory:Nandoe| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Nandoe-eftige]]</text>
      <sha1>7ityuag7u48o4jyw29iu13d99n8ohf4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1241617</id>
      <parentid>1241615</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T20:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1241617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2954" sha1="ndxbtu6pflll1qnfzmqmbyr359x5g7i" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding            = Greater rhea (Rhea americana).JPG
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingstekst      = nandoe
| takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3              = [[ûnderstamme]]:
| namme3               = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson4              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5              = [[skift]]:
| namme5               = [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'')
| takson6              = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme6               = [[nandoefûgels]] (''Rheidae'')
| takson7              = [[Skaai (taksonomy)|skaai]] 
| namme7               = '''nandoes''' (''Rhea'')
| beskriuwer, jier     = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760
| soarten              = 
}}
It [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''nandoes''' (''Rhea'') heart ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[nandoefûgels]] (''Rheidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[nandoe-eftigen]] (''Rheiformes'').

It skaai bestiet út grutte, net-fleanende rinfûgels dy't lânseigen binne yn [[Súd-Amearika]]. Se lykje op 'e [[strúsfûgel]], mar binne lytser, hawwe trije teannen ynstee fan twa en hawwe mear fearren op 'e nekke en kop. Nandoes kinne tige hurd rinne en brûke harren grutte wjukken om by it hurdrinnen yn lykwicht te bliuwen en hommels fan rjochting te feroarjen.

Se libje foaral op iepen flakten, lykas de [[pampa]]s, gerslannen en heechflakten yn 'e [[Andes]]. It binne sosjale bisten dy't faak yn groepen omdoarmje. Hjoed-de-dei komt de [[nandoe]] as ferwyldere [[eksoat]] ek yn it wyld foar yn [[Dútslân]].

== Soarten ==
It skaai bestiet út twa soarten: 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! Status/Trend 
|-
| [[Ofbyld:Nandu - panoramio.jpg|180px]] || [[lytse nandoe]] || ''Rhea pennata'' || [[Argentynje]], [[Bolivia]], [[Sily]] en [[Perû]] yn 'e [[Andes]] en op 'e [[Patagoanje|Patagoanyske]] steppes || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;br&gt;ôfnimmend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lesser-rhea-rhea-pennata ''Rhea pennata'' op ''BirdLife International'']&lt;/ref&gt;  
|-
| [[Ofbyld:Rhea, Roves Farm, Sevenhampton - geograph.org.uk - 828228.jpg|180px]] || [[Nandoe|nandoe]] || ''Rhea americana'' || [[Argentynje]], [[Bolivia]], [[Brazylje]], [[Paraguay]], [[Oerûguay]]) en as eksoat yn Noard-[[Dútslân]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]&lt;br&gt;ôfnimmend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/greater-rhea-rhea-americana ''Rhea americana'' op ''BirdLife International'']&lt;/ref&gt;  
|}

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Rhea (genus)|Nandoe}}
}}
[[Kategory:Nandoe| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Nandoe-eftige]]</text>
      <sha1>ndxbtu6pflll1qnfzmqmbyr359x5g7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rhea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194351</id>
    <redirect title="Nandoes" />
    <revision>
      <id>1241616</id>
      <timestamp>2026-09-29T20:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Nandoes]]</comment>
      <origin>1241616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="kkt51lsuxn71rawvfnvxo4a2tfi51nx" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Nandoes]]</text>
      <sha1>kkt51lsuxn71rawvfnvxo4a2tfi51nx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Echte strúsfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194352</id>
    <revision>
      <id>1241618</id>
      <timestamp>2026-09-29T20:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding            = Common Ostriches (Struthio camelus) (6032057561).jpg | ôfbyldingsbreedte    =  | ôfbyldingstekst      = strúsfûgels | takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1               = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3              = [[ûnderstamme]]: | namme3               = wringedieren...&quot;</comment>
      <origin>1241618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2927" sha1="piwhnst4uvh7itas8358l87ss12afou" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding            = Common Ostriches (Struthio camelus) (6032057561).jpg
| ôfbyldingsbreedte    = 
| ôfbyldingstekst      = strúsfûgels
| takson1              = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme1               = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson2              = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme2               = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson3              = [[ûnderstamme]]:
| namme3               = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson4              = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4               = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5              = [[skift]]:
| namme5               = [[strúsfûgeleftigen]] (''Struthioniformes'')  
| takson6              = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme6               = [[strúsfûgels (famylje)|strúsfûgels]] (''Struthionidae'')
| takson7              = [[Skaai (taksonomy)|skaai]] 
| namme7               = '''echte strúsfûgels''' (''Struthio'')
| beskriuwer, jier     = [[Carl von Linné|Linnaeus]], 1758
| soarten              = 
}}
It [[fûgel]][[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''echte strúsfûgels''' (''Struthio'') heart ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[strúsfûgels (famylje)|strúsfûgels]] (''Struthionidae'') en it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[strúsfûgeleftigen]] (''Struthioniformes'').

It binne de grutste en swierste noch libjende fûgels op ierde. Se binne folslein oanpast oan it libben op 'e grûn en kinne net fleane. Skaaimerkend foar it skaai binne de tige lange, sterke poaten mei mar twa teannen foar elke foet, in keale lange hals en in lyts kopke. Mei harren krêftige poaten kinne se wol in faasje fan 70 km yn it oere helje.

De soarten yn dit skaai komme oarspronklik foar yn iepen savannes, healwoastinen en drûge gerslannen yn [[Afrika]]. 

== Soarten ==
It skaai bestiet út twa noch libbene soarten: 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! Status/Trend 
|-
| [[Ofbyld:Ostrich, Etosha National Park, Namibia (3927363818).jpg|120px]] || [[Strúsfûgel|strúsfûgel]] || ''Struthio camelus'' ||  [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] en súdlik Afrika || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;br&gt;ôfnimmend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/common-ostrich-struthio-camelus ''Struthio camelus'' op ''BirdLife International'']&lt;/ref&gt;  
|-
| [[Ofbyld:Somali ostrich.jpg|120px]] || [[Somalyske strúsfûgel]] || ''Struthio molybdophanes'' || De [[Hoarn fan Afrika]]: [[Somaalje]], [[Etioopje]], [[Dzjibûty]] en Noard- en East-[[Kenia]] || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]&lt;br&gt;ôfnimmend&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/somali-ostrich-struthio-molybdophanes ''Struthio molybdophanes'' op ''BirdLife International'']&lt;/ref&gt;  
|}

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Struthio|Echte strúsfûgels}}
}}
[[Kategory:Echte strúsfûgel| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]</text>
      <sha1>piwhnst4uvh7itas8358l87ss12afou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Struthio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194353</id>
    <redirect title="Echte strúsfûgels" />
    <revision>
      <id>1241619</id>
      <timestamp>2026-09-29T20:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Echte strúsfûgels]]</comment>
      <origin>1241619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="7qc2ktww9hu6o276v4ctk5b398puizh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Echte strúsfûgels]]</text>
      <sha1>7qc2ktww9hu6o276v4ctk5b398puizh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Waal (IJsselmonde)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194354</id>
    <revision>
      <id>1241625</id>
      <timestamp>2026-09-30T08:41:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>De Waal (IJsselmonde)</comment>
      <origin>1241625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3317" sha1="nrrr7agotdd83wu4qjjtiy6cx8v70o0" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks see en mar
| namme                       = De Waal
| ôfbylding                   = Waaltje in Hendrik Ido Ambacht.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = ''De Waal yn Hendrik-Ido-Ambacht''
| Type                        = Deade rivierearm
| Lokaasje                    = [[IJsselmonde (eilân)|IJsselmonde]]
| Lân                         = {{NEDnasj}}
| Bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| Namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-ZHf}}
| Bestjoerlike ienheid 2      = Gemeentes
| Namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flag of Hendrik-Ido-Ambacht.svg|border|20px|Flagge fan Hendrik-Ido-Ambacht]] [[Hendrik-Ido-Ambacht]]&lt;br&gt;[[Ofbyld:Ridderkerk Netherlands.svg|border|20px|Flagge fan Ridderkerk]] [[Ridderkerk]]&lt;br&gt;[[Ofbyld:Zwijndrecht (Nederland) vlag.svg|border|20px|Flagge fan Zwijndrecht]] [[Zwijndrecht]]&lt;br&gt;[[Ofbyld:Barendrecht vlag.svg|border|20px|Flagge fan Barendrecht]] [[Barendrecht]]
| Bestjoerlike ienheid 3      = 
| Namme bestjoerlike ienheid 3= 
| Koördinaten                 = 
| Underdiel fan               = 
| Maks. lingte                = 8 km
| Maks. breedte               = 100 meter
| Oerflak                     = 0,69 km²
| Djiptegemiddelde            = 4 m.
| Djipste punt                = 8 m.
| Wetterfolume                =
| ôfbylding2                  = 
| ôfbyldingstekst2            = 
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Súd-Hollân
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 51
| lat_min                     = 51
| lat_sec                     = 17
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 4
| lon_min                     = 34
| lon_sec                     = 48
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = ''Lokaasje fan De Waal''
}}{{Net te betiizjen|de '''[[Waal]]''', in rivier yn Gelderlân}}
'''De Waal''', (ek bekend as ''It Waaltsje'') is de namme fan in deade rivierearm op it Nederlânske eilân IJsselmonde. Yn de iere [[midsiuwen]] wie de Waal in brede rivier en foarme dy in ferbining tusken de [[Noard (rivier)|Noard]] (destiids de Merwede) en de [[Alde Maas]]. Yn [[1332]] liet graaf [[Willem III fan Hollân]] de Waal lykwols ôfdamje by [[Oostendam]] en letter ek by [[Heerjansdam]]. Sûnt dy tiid is de Waal in binnenwetter dat wichtich is foar de wetterhúshâlding yn it eastlike part fan it eilân [[IJsselmonde (eilân)|IJsselmonde]].

De Waal hat in lingte fan 8 kilometer en rint fan [[Hendrik-Ido-Ambacht]] fia Oostendam en [[Rijsoord]] nei [[Barendrecht]] en Heerjansdam dêr't it wetter fia in [[gemaal]] ôffierd wurdt nei de Alde Maas. Yn Hendrik-Ido-Ambacht streamde de Waal eartiids fia it de haven yn de rivier de Noard; no einiget de Waal krekt súdwestlik fan de Damweg. De Waal wurdt trochkrúst troch in autosneldyk, de [[Rykswei 16|A16]], de spoarlinen tusken [[Stasjon Rotterdam Sintraal|Rotterdam]] en [[Stasjon Doardt|Doardt]], de [[Hegefaasjeline Skiphol - Antwerpen|HSL]] en de [[Betuwerûte]]. De [[Rykswei 15|A15]] rint tusken de A16 en de Noard noardlik fan De Waal.

De Waal wurdt beheard troch it wetterskip [[Hollânske Delta]].

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* wikipedy:NL
{{Commonscat|Waaltje}}
}}
[[Kategory:Wetter yn Súd-Hollân]]</text>
      <sha1>nrrr7agotdd83wu4qjjtiy6cx8v70o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lytse Waal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194355</id>
    <redirect title="De Waal (IJsselmonde)" />
    <revision>
      <id>1241626</id>
      <timestamp>2026-09-30T08:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>trochferwizing</comment>
      <origin>1241626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="eujfao8ytfivqskkr89811642k5pe23" xml:space="preserve">#REDIRECT [[De Waal (IJsselmonde)]]</text>
      <sha1>eujfao8ytfivqskkr89811642k5pe23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waaltsje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194356</id>
    <redirect title="De Waal (IJsselmonde)" />
    <revision>
      <id>1241627</id>
      <timestamp>2026-09-30T08:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>trochferwizing</comment>
      <origin>1241627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="eujfao8ytfivqskkr89811642k5pe23" xml:space="preserve">#REDIRECT [[De Waal (IJsselmonde)]]</text>
      <sha1>eujfao8ytfivqskkr89811642k5pe23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofbyld:Sicht op Swol Sintrum.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>194357</id>
    <revision>
      <id>1241630</id>
      <timestamp>2026-09-30T10:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mysha</username>
        <id>254</id>
      </contributor>
      <comment>Sicht op it sintrum fan Swol, troch Nummer 12.</comment>
      <origin>1241630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="p4ikzw3ovs63r7gyqi485skw1rzw5g2" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
Sicht op it sintrum fan Swol, troch Nummer 12.
== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht standert}}</text>
      <sha1>p4ikzw3ovs63r7gyqi485skw1rzw5g2</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>