Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2310 1242036 1240240 2026-10-03T12:40:50Z ~2026-50801-36 59954 /* Bekende Frjentsjerters */ 1242036 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = Frjentsjer | ôfbylding = Franeker Voorstraat.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = De [[Foarstrjitte (Frjentsjer)|Foarstrjitte]] | wapen = [[Ofbyld:Flagge fan Frjentsjer.PNG|80px]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Ofbyld:Franeker wapen.svg|70px]] | ynwennertal = {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Frjentsjer}} ({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}})<ref>{{Cite web |url=https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2024/11/kerncijfers-wijken-en-buurten-2023 |titel= ''Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen'' |útjouwer= CBS| datum= 1 jannewaris 2023}}</ref> | oerflak = 18,17 km², wêrfan: <br> - lân: 17,42 km² <br> - wetter: 0,75 km² | befolkingstichtens = 716 ynw./km² | stêdekloft = | hichte = | lân = {{NEDf}} | bestjoerlike ienheid 1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= {{FRLf}} | bestjoerlike ienheid 2 = gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Waadhoeke vlag.svg|20px]] [[De Waadhoeke]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | ferkearsieren = {{Piktogram dyk Nederlân A-wei|31}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|384}} <br> [[Steatsline B]] | postkoade = 8801-8802 | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_12_0_N_5_32_23_E_type:city_region:NL|53° 12' NB, 5° 32' EL}} | webside = | ôfbylding2 = Franeker, Botniastins.jpg | ôfbyldingstekst2 = Botniastins | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | lat_deg = 53 | lat_min = 12 | lat_sec = 0 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 32 | lon_sec = 23 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = | ôfbylding99 = Map NL Frjentsjerteradiel Frjenstjer.png | ôfbyldingstekst99 = Stedsgebiet fan Frjentsjer (grien) yn 'e eardere gemeente Frjentsjerteradiel | ôfbyldingsbreedte99 = }} {{Of|de stêd Frjentsjer|de eardere gemeente|Frjentsjer (gemeente)}} '''Frjentsjer''' ([[Nederlânsk]] (offisjeel) en [[Frjentsjertersk]]: ''Franeker'') is in [[stêd]] dy't yn it [[noardwesten]] fan 'e [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Fryslân]] leit, tusken [[Harns (stêd)|Harns]] en [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] yn. Oant [[1984]] foarme it de selsstannige stedsgemeente [[Frjentsjer (gemeente)|Frjentsjer]] en fan [[1984]] oant [[2018]] wie it it [[haadplak]] fan 'e gemeente [[Frjentsjerteradiel (1984-2018)|Frjentsjerteradiel]]. Sûnt [[1&nbsp;jannewaris]] [[2018]] is Frjentsjer it haadplak fan 'e nije fúzjegemeente [[De&nbsp;Waadhoeke]], dêr't ek it [[Gemeentehûs fan De Waadhoeke]] stiet. De stêd hat {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Frjentsjer}} ynwenners ({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}}, boarne: [[Sintraal Buro foar de Statistyk|CBS]]) en is te berikken fia de [[A31]] en de [[N384]]. Foarhinne wie Frjentsjer lange tiid in selsstannige [[gemeente (bestjoer)|gemeente]]. Yn [[1984]] waarden de gemeenten [[Frjentsjer (gemeente)|Frjentsjer]] en it [[Frjentsjerteradiel (1851-1984)|âlde Frjentsjerteradiel]] mei it grutste part fan de gemeente [[Barradiel]] gearfoege ta de nije gemeente [[Frjentsjerteradiel (1984-2018)|Frjentsjerteradiel]]. Troch geregeld tekoarten op de gemeentlike begrutting stie de gemeente Frjentsjerteradiel oant 2005 ûnder tafersjoch fan de provinsje [[Fryslân]]. Yn Frjentsjer wurdt njonken [[Frysk]] en [[Nederlânsk]] ek [[Stedsk]] [[dialekt]] (it [[Frjentsjertersk]]) sprutsen. Oant de [[gemeentlike weryndieling]] fan 1984 wie Frjentsjer as alle Fryske stêden in selsstannige gemeente. Foar de [[Frânske tiid]] hie Frjentsjer in [[Universiteit fan Frjentsjer|universiteit]]. Besykjen om der op 'e nij in universiteit te krijen binne oant no ta op neat útrûn. Dochs in pear dagen yn it jier kriget Frjentsjer de status fan Akadeemjestêd werom; tusken Kryst en Aldjiersdei wurdt it [[Krystkongres]] organisearre. Dit kongres, dat meardere dagen duorret, fynt plak yn 'e ''Bogt fen Guné'', it âldste studintekafee fan Nederlân. It kongres wurdt alle jierren troch de [[Federaasje fan Fryske Studinteferienings]] (FFS) organisearre, foar it earst yn 1930. De [[Buorskip|buorskippen]] [[Miedum (De Waadhoeke)|Miedum]], [[Kie]], [[Doaium]] (diel), [[Erkens]], [[It Fliet (De Waadhoeke)|It Fliet]], [[Kystersyl]] (diel), [[Lankum]], [[Lytselollum]], [[Salvert]], [[Sânhuzen (De Waadhoeke)|Sânhuzen]] en [[It War]] hearre ek by Frjentsjer. == Skiednis == [[Ofbyld:Franeker_1649_Blaeu.jpg|thumb|left|Histoaryske kaart fan Frjentsjer, [[Joan Blaeu]], 1694.]] Frjentsjer soe om 800 hinne ûntstien wêze as in [[Karolingen|Karolingysk]] kastellum. Yn [[1374]] krige it [[stedsrjochten]]. Fan de [[11e iuw]] oant de [[16e iuw]] ûntwikkele Franeker him ta bestjoerlik sintrum fan noardlik [[Westergoa]] en de [[Frjentsjerter Fiifdielen]]. Yn de [[15e iuw]] festige hartoch [[Albrecht fan Saksen]] him yn Frjentsjer. It stedsje like him te ûntwikkeljen ta haadstêd fan [[Fryslân]], mar waard benefterlitten troch [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]]. It ferhaal giet dat ynwenners fan Frjentsjer yn de Midsiuwen besocht hawwe om in tsjerkeklok te stellen út [[Harns (stêd)|Harns]]. Sûnttiid wurde de Frjentsjerters ''klokkedieven'' neamd. Doe't de [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]] yn opstân kaam tsjin Spanje, keas Frjentsjer al gau de kant fan [[Willem fan Oranje]]. Frjentsjer waard hjirfoar yn [[1585]] beleanne mei in [[universiteit fan Frjentsjer|universiteit]]; op Leien nei de âldste fan Nederlân. Der waarden fjouwer redenen oanfierd: it wie goedkeaper as studearjen yn Leien, de âlden koenen better harren bern yn 'e gaten hâlde, it wie goed foar de ûntwikkeling fan de befolking en it jild dat de studinten útjaan soene bleau binnen de provinsje. Oan dizze "Frjentsjerter Akadeemje", skonken troch de Fryske steedhâlder [[Willem Loadewyk fan Nassau]] en iepene op 29 july 1585, koe men teology, rjochten, medisinen, klassike talen, wiisbegearte en wis- en natuerkunde studearje. Ien fan de studinten wie [[Willem IV fan Oranje-Nassau|prins Willem IV]]. === Frjentsjer yn de Patriottetiid === Yn de [[18e iuw]] rekke de stêd yn ferfal, mar yn de patriottetiid liet Frjentsjer noch fan him hearre. Yn septimber 1785 waard it twahûndertjierrich bestean fan de Hegeskoale fierd. [[Wilhelmina fan Prusen (1751-1820)|Prinses Wilhelmina fan Pruisen]] die mei oan de feeestlikheden sûnder har man, dy't konfrontearre waard mei ferlies oan macht en ynfoed en al syn foech opjaan woe: rûnom yn it lân wiene eksersysjegenoatskippen oprjochte, it dragen fan oranje wie sûnt inkele wiken ferbean en yn De Haach wie hy út syn militêre funksje setten. Yn maaie 1787 waard it de studinten en professors (lykas [[Johan Valckenaer]]) ferbean diel te nimmen oan de oefeningen fan it [[eksersysjegenoatskip]]. De Steaten fan Fryslân furdigen ein maaie boppedat in ferbod út om wapens oan te skaffen, mei as gefolch dat de [[patriotten]] har yn harren frijheid oantaast fielden. Binnen inkele dagen soenen yn Fryslân nije [[regearingsreglemint]]en yn wurking trede, mei strangere easken oan de froedskipsleden. De Steaten fan Fryslân wienen bang foar in herhelling fan wat him yn augustus [[1786]] yn de stêd [[Utert (stêd)|Utert]] ôfspile hie: dêr hienen de lanlik gearroppen eksersysjegenoatskippen de prinsgesinde leden fan it stedsregear oan de kant skood. Inkele wiken letter driigde in Pruisyske ynfal en fuortendaliks waarden op guon plakken definsjegenoatskippen oprjochte, want it gewest Hollân woe gjin ekskús oanbiede foar de oanhâlding fan de prinsesse, dy't nei [[Goejanverwelleslûs]] brocht wie. Begjin septimber [[1787]] luts in tsiental rebellearende Fryske Steateleden, ûnder lieding fan [[Court Lambertus fan Beyma]] him werom yn Frjentsjer, neidat Provinsjale Steaten alle steun oan Hollân (en de stêd Utert) ferbean hie. Frjentsjer waard yn steat fan ferdigening brocht. Harns wegere mei te wurkjen en de oanfier fan manskipppen, wapens en munysje fia [[Makkum]] wie gjin súkses. De dissipline wie fier te sykjen, de drank floeide ryklik; stipe fan de befolking kaam der net. Doe't Pruisyske troepen hieltyd fierder oplutsen nei it Noarden, ferlieten de ta wanheap dreaune lieders op sneintemiddei 23 septimber de stêd nei de tsjerketsjinst. De ôftocht ferrûn sa rommelich en yn sân hasten dat se fergeaten de slim belêstende, ûndertekene ''declaratoiren'' (dokuminten) mei te nimmen. (De lieders joegen inoar de skuld en hienen jierren letter noch altyd spul, doe't se yn Frankryk harren weromkomst ôfwachten). De kopstikken binne oer [[Warkum]], wêr't de prinsgesinden de skrik op 'e lea jage waard, troch te rôven en te sjitten, oer [[De Lemmer]] of [[Starum]] nei Amsterdam flechten. In inkeling flechtte oer Grins of [[It Amelân]] nei Dútslân, lykas [[Eise Eisinga]]. In tweintichtal patriotten út Frjentsjer waard finzen setten yn it [[blokhûs]] fan Ljouwert en feroardiele. Uteinlik soe ek in tsiental patriotten út [[Boalsert (stêd)|Boalsert]] de dupe wurde, omdat de rie fan Boalsert as ienige stêd yn Fryslân de ''Pretense Staten'' erkend hienen. Sjoch ek [[De Patriottetiid yn Boalsert]]. === 19e en 20e iuw === Yn [[1811]] liet [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] de universiteit slute. De opfolger fan de Frjentsjerter Akademy wie it Ryksateneum, dat fan 1815 oant 1847 bestien hat, mar - krektas syn foargonger - úteinlik troch gebrek oan studinten te'n ûnder gie. De kolleksje fan de universiteitsbibleteek, mei in soad seldsume boeken, waard oerbrocht nei de [[Provinsjale Bibleteek]] yn Ljouwert (tsjintwurdich: [[Tresoar]]). Hoewol't de stêd gjin universiteit mear hat, binne der sa no en dan wol akademyske promoasjes. Promovendy fan de Ryksuniversiteit Grins dy't in bân mei Fryslân hawwe, meie harren proefskrift yn de Frjentsjerter [[Martinytsjerke (Frjentsjer)|Martinytsjerke]] ferdigenje. === 21e iuw === Sûnt [[2018]] leit Frjentsjer yn de [[Gemeente (bestjoer)|gemeente]] [[De Waadhoeke]], dêrfoar lei it yn de gemeente [[Frjentsjerteradiel (1984-2018)|Frjentsjerteradiel]] en foar [[1984]] lei de stêd yn de gemeente [[Frjentsjer (gemeente)|Frjentsjer]]. Frjentsjer hat altyd [[haadplak]] west fan [[Frjentsjer (gemeente)|Frjenstjer]], [[Frjentsjerteradiel (1851-1984)|(ald) Frjentsjerteradiel]], [[Frjentsjerteradiel (1984-2018)|(nij) Frjenstjerteradiel]] en [[De Waadhoeke]]. === Universiteit === [[Ofbyld:Universiteit van Franeker.jpg|thumb|Universiteit fan Frjentsjer]] Foar de [[Frânske tiid]] hie Frjentsjer in [[Universiteit fan Frjentsjer|universiteit]]. Pogingen om der op 'e nij in universiteit te krijen binne oant no ta op neat útrûn. Dochs in pear dagen yn it jier kriget Frjentsjer de status fan Akadeemjestêd werom; tusken Kryst en Aldjiersdei wurdt it [[Krystkongres]] organisearre. Dit kongres, dat meardere dagen duorret, fynt plak yn 'e ''Bogt fen Guné'', it âldste studintekafee fan Nederlân. It kongres wurdt alle jierren troch de [[Federaasje fan Fryske Studinteferienings]] (FFS) organisearre, foar it earst yn 1930.[[Ofbyld:Franeker_stadhuis_03c.JPG|thumb|It [[Stêdhûs fan Frjentsjer]].]] == Joadske gemeente == Yn 1658 wurdt de earste joad as poarter yn Frjentsjer ynskreaun. Earder wiene der elk al guonts dy holpen by it printsjen en publisearjen fan [[Hebriuwsk]]e boeken. Oaren studearren genêskunde oan de universiteit; yn 1747 krige de earste joadske studint syn dokterstitel. De lytse gemeente waard earst begjin 19e iuw warber. Yn 1821 wurdt Frjentsjer neamd as by-tsjerke fan de Ringsynagoge Harns. Om 1830 hinne giet de gemeente by dy fan Harns.<br> Yn de jierren 1930 wie der in 'kibboets fan Palestina-pioniers' fan in religieus-zionistyske pioniersorganisaasje yn Frjentsjer. Oant 1940 hawwe dêr tsientallen jonges en famkes in agraryske oplieding folge. Al by de earste [[razzia]] yn 1941 waard it meastepart fan de joadske ynwenners fuortbrocht. In lyts part hat de deportaasje oerlibbe. In inkeling koe ûnderdûke. '''Tal joaden yn Frjentsjer:''' :1809: ? :1840: 26 :1869: 38 :1899: 19 :1930: 10 <ref> [[Joadsk Histoarysk Museum]]</ref> == Namme == De [[Aldfrysk]]e namme Franeker soe komme fan frâna-eker ofwol "eker fan de hear" (Nederlânsk: froon-acker → vroon-akker). De âldste strjitte fan de stêd hjit noch altyd Froonacker. Yn it Nij-Frysk wurdt de namme yn de 16e iuw ta Frenker. De foarm Frentjer is foar it earst oan it jier 1655 te linken. Mei wat staveringsfariaasje hanthavenet dy him oant yn it begjin fan de 19e iuw. Dan komme foarmen as Frjentjer en letter ek Frjentsjer op. == Dialekt == Yn Frjentsjer wurdt njonken [[Frysk]] en [[Nederlânsk]] ek in [[Stedsk]] [[dialekt]] sprutsen. It Stedsk wat yn Frjentsjer sprutsen wurdt is it Frjentsjertersk/Franekers. == Kultuer == === It besjen wurdich === [[Ofbyld:2011-07 Franeker Martinikerk 05.jpg|thumb|180px|De [[15e iuw|15e-iuw]]ske [[Martinytsjerke (Frjentsjer)|Martinytsjerke]]]] [[Ofbyld:Franeker, Martenastins.jpg|thumb|right|It [[Martenahûs (Frjentsjer)|Martenahûs]].]] Frjentsjer hat in histoaryske binnenstêd mei in soad monuminten * it histoaryske [[Keninklik Eise Eisinga Planetarium]], yn 'e [[achttjinde iuw]] boud troch [[Eise Eisinga]] * de [[15e iuw|15e-iuw]]ske [[Martinytsjerke (Frjentsjer)|Martinytsjerke]] (de ienichste [[Midsiuwen|Midsiuwske]] tsjerke yn Fryslân mei in [[koaromgong]]) * [[Bolwurktsjerkje De Mouterij]], in eardere [[minnisme|minnistyske]] [[fermanje]] en [[skûltsjerke]] * it [[Stedhûs fan Frjentsjer]] út [[1591]] yn [[Renêssânse]]styl * it [[Nôtdragershúske]], in earder [[tolhûs]] dat no in [[museum]] is * de ferskate [[stins|stinzen]] yn 'e [[stêd]], lykas it [[Martenahûs (Frjentsjer)|Martenahûs]] en it [[Camminghahûs (Frjentsjer)|Camminghahûs]] * de resten fan it Frjentsjerter [[bolwurk]] === [[Museum Martena]] === Yn oktober 2003 bliek it [[Museum 't Coopmanshûs]] yn Frjentsjer yn it besit fan de âldste ikehouten kast fan Nederlân. De twadoars argyfkast komt út sirka 1550, en is makke fan ikehout fan foar 1550, dat út de [[Baltyske lannen|Baltyske steaten]] komt, sa die bliken nei [[dendrogronology|dendrologysk]] ûndersyk. Yn 2006 ferhuze Museum 't Coopmanshûs nei it [[Martenahûs (Frjentsjer)|Martenahûs]] oan de [[Foarstrjitte (Frjentsjer)|Foarstrjitte]]. It hjit no: [[Museum Martena]]. Sûnt july [[2006]] is it museum wer iepen foar it publyk. De fêste kolleksje is wijd oan û.o. de stedsskiednis, de Frjentsjerter Akademy en Anna Maria fan Schurman. ===Eveneminten=== [[File:FranekerKorn.jpg|thumb|250px|right|It [[Nôtdragershúske]].]] * [[Agraryske Dagen]] ** [[Agrarysk Treffen]] ** [[Frjentsjerter Omgong]] ** [[Frouwen Fair]] ** [[Nachtkeatspartij (Agraryske Dagen)]] ** [[Plysje-PC]] ** [[Strjitfestival Frjentsjerter Fratsen]] * [[Akademyske Dagen]] ** [[Hjoed yn it Park]] * [[Alvestêdetocht]] en dêrfan ôflate eveneminten: **[[Alvestêde Fytsfjouwerdaagse]] **[[Alvestêde Oldtimer Rally]] **[[Alvestêde Roeimaraton]] **[[Alvestêde Ultrarin]] **[[Alvestêdekuiertocht]] **[[Alvestêdetocht fan de Fryske Motorklub]] **[[Alvestêdetocht op de Fyts]] **[[Autopedalvestêdetocht]] **[[SUP 11 City Tour]] **[[Non-stop 11 Stêde Seekajak Prestaasjetocht]] **[[Trekkeralvestêdetocht]] * [[Bûnspartij foar Senioaren]] (ek bekend as it [[NK keatsen foar senioaren]]) * [[Jong Nederlânpartij]] * [[Krystkongres]] * [[PC]] * [[Rock 'n Roll Festival Frjentsjer]] <small>([[2009]]-[[2019]])</small> === Ferskaat === *Frjentsjer is ferneamd om de [[PC]], de wichtichste [[keatsen|keats]]wedstryd, dy't elts jier yn [[augustus]] op [[It Sjûkelân]] holden wurdt. Yn Frjentsjer is ek it [[Keatsmuseum]] fêstige. *Frjentsjer is ek de stêd, dêr't [[Eise Eisinga]] syn [[planetarium]] boud hat, dat hjoed oan 'e dei bekend stiet as it [[Keninklik Eise Eisinga Planetarium]]. *Om't yn Frjentsjer lang in [[psychiatry]]ske ynstelling west hat, wurdt Frjentsjer yn ferskate siswizen yn Fryslân ferbûn mei minsken dy't net wiis binne: "Gean nei Frjentsjer", "Hy heart thús yn Frjentsjer", "Inkelde reis Frjentsjer", ensfh. *Op [[Keninginnedei]] [[2008]] hawwe [[keninginne]] [[Beatrix fan de Nederlannen|Beatrix]] en har [[famylje (besibskip)|famylje]] in besyk oan Frjentsjer brocht. *Yn 'e simmer fan [[2018]] stie Frjentsjer yn [[july]] en [[augustus]] yn 'e saneamde [[Keatswike 2018|Keatswike]] in wike lang hielendal yn it teken fan it keatsen. Dat evenemint makke diel út fan it projekt [[Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Jeropa 2018]]. == Mienskip == [[File:Gemeentehûs fan De Waadhoeke, Harnzerwei, Frjentsjer, foaroansjoch.jpg|right|250px|thumb|It [[Gemeentehûs fan De Waadhoeke]], oan 'e Harnzerwei yn Frjentsjer.]] === Foarsjennings === It [[tsjerke]]gebou fan 'e [[Protestantske Tsjerke yn Nederlân|PKN]] is de [[Martinytsjerke (Frjentsjer)|Martinytsjerke]], en [[Roomsk-Katolike Tsjerke|roomske]] tsjerkegebou hjit de [[Sint-Fransiskustsjerke (Frjentsjer)|Sint-Fransiskustsjerke]]. Frjentsjer hat in [[jachthaven]], in [[teäter (gebou)|teäter]] ([[Teater De Koornbeurs]]), en in oerdekt [[swimbad]]. Ek sit hjir GGZ Frjentsjer (it eardere [[Psychiatrysk Sikehûs Frjentsjer]]), en sûnt [[2005]] ek de Forinsysk Psychiatryske Ofdieling (FPA-Frjentsjer). Fan [[1926]] oant [[2013]] siet yn Frjentsjer [[Boekhannel Wever]], dy't lange tiid in begryp wie yn 'e stêd en wide omkriten. [[Slachterij Terpstra]], oan 'e [[Dykstrjitte (Frjentsjer)|Dykstrjitte]], is ien fan 'e âldste [[slachterij]]en fan [[Nederlân]]. === Sport === Sûnt [[1853]] wurdt yn Frjentsjer elts jier de [[PC]] holden; dit is de wichtichste [[keatsen|keats]]wedstryd fan [[Fryslân]] en de âldste reguliere sportwedstryd fan 'e wrâld. As ien fan 'e [[Fryske alve stêden]] leit Frjentsjer op 'e rûte fan 'e [[Alvestêdetocht]]. Elts jier is der mei [[Peaske]] in grut ynternasjonaal [[hânbal]]toernoai yn [[Sporthal De Trije]] (ien fan 'e grutste [[sporthal]]en fan [[Fryslân]], mei fjouwer flierren). * [[Basketbalferiening De Klokkedieven|De Klokkedieven]] - [[basketbal]] * [[Follybalferiening DoskoActa|DoskoActa]] - [[follybal]] * [[FBC '73]] - [[badminton]] * [[Keatsferiening Jan Bogtstra|Jan Bogtstra]] - [[keatsen]] * [[Hânbalferiening Jupiter '76|Jupiter '76]] - [[hânbal]] * [[SC Frjentsjer]] - [[fuotbal]] * [[Sealfuotbal Feriening Frjentsjer|ZVF]] - [[sealfuotbal]] === Oare ferienings === * [[Fotorûnte De Siker]] - [[fotografy|amateurfotografy]] * [[Frjentsjerter Bridge Klub]] - [[bridge (kaartspul)|bridge]] * [[Kristlike Muzykferiening Advendo (Frjentsjer)|Kristlike Muzykferiening Advendo]] - [[harmony-orkest]] * [[Scouting Andromeda]] - [[paadfinerij]] * [[Showband Sternse Slotlanders]] - [[showband]] * [[Stedsk Muzykkorps Harmony]] - [[harmony-orkest]] === Ald-Boargemasters === * [[1811]]-[[1815]] Dr. J. Banga (Maire) * [[1847]]-[[1856]] Dr. J. Banga * [[1868]]-[[1882]] [[Pieter Lycklama à Nijeholt]] * [[1898]]- J. Dirks * [[1945]]-[[1975]] J. Dijkstra * [[1975]]-[[1981]] Mr. J.J.H. Pop * [[1981]]-[[1983]] Mr. J.O.E. Oldenziel (lêste boargemaster fan Frjentsjer) * [[1983]]-no Fr. M. Haveman === Befolking === [[Ofbyld:Franeker, Gevelsteen Klaarkampster weeshuis.jpg|thumb|Gevelstien [[Klearkampster Weeshús]].]] *[[1954]] – 9.083 *[[1959]] – 9.283 *[[1964]] – 9.491 *[[1969]] – 9.551 *[[1974]] – 10.129 *[[2003]] - 12.977 === Bekende Frjentsjerters === [[Ofbyld:Franeker, Planetarium.jpg|thumb|right|180px|It [[Keninklik Eise Eisinga Planetarium]].]] * [[Sebald Justinus Brugmans]] * [[Eise Eisinga]] * [[Abe Gerlsma]] (1919-2012) * [[Frans Hemsterhuis]] (27 desimber 1721), filosoof († 1790) * [[Ulrich Huber (1636-1694)|Ulrich Huber]] (1636-1694), rjochtsgelearde * [[Herman Kuiphof]] (1919-2008) * [[Johannes Mulder]] * [[Jan Hendrik Oort]] * [[Siep Posthumus]] * [[Johan Sems]] * [[Shakey Sam]] (-1981), bluesleginde Simon Vlietstra * [[Dave Steensma]] * [[Pia Dijkstra]] * [[Anna Maria fan Schurman]] * [[Jan Tjittes Piebenga]] * [[G. Ypma]], útjouwer, boekhanneler [[File:Hitsumer Hichte.jpg|right|thumb|250px|De [[Hitsumer Hichte]], in [[fyts]][[brêge]] oer de [[N384]].]] [[File:Stasjonsbrêge, Frjentsjer.jpg|right|thumb|250px|De [[Stasjonsbrêge (Frjentsjer)|Stasjonsbrêge]] oer it [[Van Harinxmakanaal]].]] ==Ynfrastruktuer== === Iepenbier ferfier === ==== Treinferbining ==== Frjentsjer hat in [[Stasjon Frjentsjer|stasjon]] oan it [[spoar fan Ljouwert nei Harns]]. De ferbining wurdt fersoarge troch [[Arriva]]. ==== Bustsjinst ==== Troch Frjentsjer rinne de folgjden buslinen: * '''Line 35:''' [[Snits]] - Frjentsjer * '''Line 75:''' [[Minnertsgea]] - [[Boalsert]] fia Frjentsjer * '''Line 97:''' Frjentsjer - [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] fia [[Menaam]] * '''Line 197:''' [[Harns (stêd)|Harns]] - Ljouwert fia Frjentsjer De buslinen troch Frjentsjer wurde fersoarge troch [[Qbuzz]]. ===Strjitten=== Guon fan 'e wichtichste [[strjitte]]n fan Frjentsjer binne de [[Fiverstrjitte (Frjentsjer)|Fiverstrjitte]], de [[Foarstrjitte (Frjentsjer)|Foarstrjitte]], de [[Dykstrjitte (Frjentsjer)|Dykstrjitte]], it [[Riedhûsplein (Frjentsjer)|Riedhûsplein]] en de [[Bredepleats (Frjentsjer)|Bredepleats]]. Foar in opsomming fan alle strjitten yn Frjentsjer, sjoch: [[Strjitten fan Frjentsjer]]. ===Brêgen=== * De [[Easterpoartsbrêge (Frjentsjer)|Easterpoartsbrêge]] is de ferbining fan 'e Frjentsjerter binnenstêd mei de nijere eastlike bûtenwiken. * De [[Hitsumer Hichte]] is in [[fyts]][[brêge]] dy't it Binnenpaad nei [[Hitsum]] súdlik fan Frjentsjer oer de [[N384]] hinne liedt. * [[Saakstra's Brêge]] liedt it Ald Keatsfjild (in trochgeande strjitte) oer de [[Alde Trekfeart]]. * De [[Slachtetille]], in brêge of eins fiadukt foar [[fuotgonger]]s, dy't de [[kuierjen|kuierders]] op 'e [[Slachte]]rûte en meidoggers oan 'e [[Slachtemaraton]] benoarden Frjentsjer, by [[Getswertersyl]], oer de [[A31]] liedt. * De [[Stasjonsbrêge (Frjentsjer)|Stasjonsbrêge]] oer it [[Van Harinxmakanaal]] ferbynt it grutste part fan Frjentsjer oan 'e noardkant fan it [[kanaal (wetterwei)|kanaal]] mei it lytse part dat oan 'e súdkant leit. ===Oar=== * It [[Stedspark (Frjentsjer)|Stedspark]] fan Frjentsjer, ek wol Sjaerdemapark neamd, leit oan 'e Harnzerwei, in eintsje westlik fan 'e [[binnenstêd]]. ==Sjoch ek== * [[Frjentsjer (gemeente)]] * [[Universiteit fan Frjentsjer]] * [[Wapen fan Frjentsjer]] == Keppeling om utens == * [http://www.Franekeradeel.nl/ Gemeente Frjentsjerteradiel] * [https://www.museummartena.nl/ Museum Martena] Neilittenskip fan Anna Maria fan Schurman * [http://www.jabikspaad.nl/frl/artikels/jabiksted.html Jabikssted Frjentsjer] * [http://arkensmolen-vlinderwieken.jouwweb.nl/ Arkens poldermûne] Mûne tichteby de wettertoer {{commonscat|Franeker}} {{Alve stêden provinsje Fryslân}} {{DeWaadhoeke}} {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} {{Koördinaten|53_12_0_N_5_32_23_E_type:city_region:NL|53° 12' NB, 5° 32' EL}} [[Kategory:Frjentsjer| ]] [[Kategory:Stêd yn Fryslân]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Frjentsjer (gemeente)]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Frjentsjerteradiel]] [[Kategory:Doarp of stêd yn De Waadhoeke]] [[Kategory:Plak stifte yn de 7e iuw]] qyszdizu1fn1pmfvagijfuhlx5gq0qb 0 7037 1242059 1240255 2026-10-04T05:19:53Z Hurkonides 5270 1242059 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = | ôfbylding = 2023 Tsjummearum, Sint-Martinustsjerke (1).jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | wapen = [[Ofbyld:Tzummarum vlag.svg|90px]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Ofbyld:Tzummarum wapen.svg|60px]] | ynwennertal = {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Tsjummearum}} {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}} | oerflak = 11,55 km², wêrfan: <br> - lân: 11,43 km² <br> - wetter: 0,12 km² | befolkingstichtens = 105 ynw./km² | stêdekloft = | hichte = | lân = [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Waadhoeke vlag.svg|20px]] [[Waadhoeke]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | postkoade = | tiidsône = | simmertiid = | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_14_13.0_N_5_32_42.5_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|53° 14' N 5° 32' E}} | webside = [https://www.tzummarum-firdgum.nl/ Side Tsjummearum-Furdgum] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Waadhoeke | lat_deg = 53 | lat_min = 14 | lat_sec = 13.0 | lat_dir = N | lon_deg = 5 | lon_min = 32 | lon_sec = 42.5 | lon_dir = E }} '''Tsjummearum''' is in [[doarp]] dat yn de [[Gemeente (bestjoer)|gemeente]] [[De Waadhoeke]] leit. Tsjummearum leit noardlik fan [[Doanjum]] en [[Frjentsjer|Frjenstjer]], eastlik fan [[Easterbierrum]] en [[Kleaster-Lidlum]], súdwestlik fan [[Furdgum]] en [[Minnertsgea]] en súdeastlik fan de [[Waadsee]]. De doarpskearn fan Tsjummearum leit om de Buorren. De buorskip [[Koehoal]] (diel) heart ek by Tsjummearum. Op {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}} hie Tsjummearum {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Tsjummearum}} ynwenners. == Skiednis == [[Ofbyld:WLANL - vdt.rolf - Munten van Dorestad.jpg|thumb|left|175px|''Fynst fan de [[Muntskat fan Tsjummearum]] mei yn [[Dorestêd]] sleine munten ([[Ryksmuseum fan Aldheden]])'']] It doarp ûntstie op de kwelderwâl tusken [[Seisbierrum]] en [[Minnertsgea]]. Ut fynsten yn de Muontseterp hat bliken dien dat it doarp yn alle gefallen al sûnt it begjin fan de 7e iuw bewenne wurdt. Yn 1951 waard by ien fan de oare terpen ek in greffjild bleatlein mei seis bonkerakken út dy tiid. Yn 1996 waard yn Tsjummearum in grutte muntskat fûn yn in pot, dy't bestie út likernôch 2800 munten út de 9e iuw. Guon wiene yn [[Trier]] en [[Auxerre]] slein, mar de measten yn [[Dorestêd]].<ref>[https://wierdenenterpen.nl/friese-terpen/friesland-terpen-r-z/tzummarum/ Wierden en Terpen, oproppen 19 april 2023]</ref> De namme betsjut safolle as "hiem fan Thiadmar". Yn it yn [[1234]] stifte [[Kleaster-Lidlum|kleaster Lidlum]] fan de Wythearen, ek wol [[Norbertinen]] of Premonstratinzers neamd, wennen yn 1290 wol 600 minsken, en dat wiene mear as yn it doarp sels.<ref>[https://oudbarradeel.nl/?p=109 Ald Barradiel, oproppen 19 april 2023]</ref> Jehannes Roorda (of Roordama, † 1473), in bewenner fan de stins by Tsjummearum, hie it kleaster Lidlum te fiter hân en in soad besit ûntfytmanne. Hy krige dêr spyt fan en ek fan syn oare fiten dy't er úthelle hie en ornearre yn syn testamint dat ien fan syn pleatsen yn Tsjummearum skonken wurde moast foar de stifting fan in nij nonnekleaster. Dat waard it kleaster Bethanië yn 'e Mieden ûnder Tsjummearum. It beginekleaster hat likernôch 100 jier bestien.<ref>[https://www.franekeractueel.nl/de-verdwenen-kloosters-bij-tzummarum/ Frjentsjer Aktueel, De verdwenen kloosters bij Tzummarum, Eddie Spoelstra, 31 augustus 2014]</ref> Foar de [[gemeentlike weryndieling]] fan [[1&nbsp;jannewaris]] [[2018]] hearde it doarp ta [[Frjentsjerteradiel (1984-2018)|Frjentsjerteradiel]], en foar de weryndieling fan [[1984]] makke it ûnderdiel út fan [[Barradiel]]. Sûnt [[2018]] leit Tsjummearum yn de [[Gemeente (bestjoer)|gemeente]] [[De Waadhoeke]]. === Stinzen of states === Westlik fan it doarp stie de Roordama State (of Roorda State). Fral yn de 15e iuw wie it in wichtige stins, mar de Roorda's hiene nochal ris deilis mei harren buorlju, de muontsen fan Lidlum. Lykas fan de oare states is der neat mear fan de Roordama State oerbleaun. Sûnt de 17e iuw wie de Syttinga State bekend (Hoarnestreek 35). De Syttinga State is yn 1904 ferkocht foar de sloop en op it plak stiet tsjintwurdich in pleats.<ref>[http://www.stinseninfriesland.nl/SyttingaStateTzummarum.htm Stinzen yn Fryslân, oproppen 17 augustus 2023]</ref> Noardeastlik fan Tsjummearum (op de hjoeddeiske Vossleane 1) stie de Sytzama State en súdeastlik dêrfan Grut Tania of Sixma State (op de hjoeddeiske lokaasje fan de Swaerderwei 22).<ref>[http://www.stinseninfriesland.nl/SixmaStateTzummarum.htm Stinzen yn Fryslân, oproppen 17 augustus 2023]</ref> === Stasjon === {{Apart|Stasjon Tsjummearum}} [[Ofbyld:Station Tzummarum-III.JPG|thumb|left|''Stasjon Tsjummearum'']] Tsjummearum hie in spoarstasjon oan it [[NFLS]]-spoar fan [[Stiens]] nei [[Harns (stêd)|Harns]]. It stasjon wie teffens it begjinpunt fan de NFLS-line nei Frjentsjer. De ferkoarte oantsjutting wie 'Tzum'. It stasjon waard op [[2 desimber]] [[1902]] iepene en waard op [[1 desimber]] [[1940]] sluten. Sa út en troch waard it dêrnei noch wol ris brûkt. It waard op 't lêst troch de [[Nederlânske Spoarwegen|NS]] ferkocht oan de doetiidske gemeente Barradiel. Dêrnei hat it yn gebrûk west as wente. It stasjon ferkearde yn minne steat en wie ornearre foar sloop, mar der waard dochs besletten ta in restauraasje. Dat barde yn [[2005]] en yn itselde jier waard it restaurearre gebou wer feestlik weriepene. Der sit no in bedriuw yn. Oan de bûtekant is suver alles yn orizjinele steat en binnen is ek it loket bewarre bleaun en opknapt. By de restauraasje is ek wer in stik spoar dellein. Ek de bygebouwen binne restaurearre en yn ien fan dy twa is in lytse museale útstalling makke en stiet in model fan it stasjon. == Mienskip == [[Ofbyld:2023 Tsjummearum, It Wapen fan Barradiel.jpg|thumb|left|''It Wapen fan Barradiel'']] Tsjummearum hat in feriening foar Doarpsbelang dy't ek de doarpskrante útjout. In doarpshûs hat Tsjummearum noch net (2023). Der wiene plannen om fan it kafee 'It Wapen fan Barradiel' in doarpshûs te meitsjen.<ref>[https://lc.nl/archief/Dorpshuis-in-caf%C3%A9-Tzummarrum-20892472.html Ljouwerter Krante, 29 novimber 2014]</ref> Ek de yn 1977 iepene sporthal De Harnehal kaam yn 'e beneaming om it sintrale moetingsplak fan it doarp te wurden. Ut ûndersyk fan Partoer en Doarp en Bedriuw Fryslân (DBF) die bliken dat fan dy twa De Harnehal de bêste papieren hie.<ref>[https://lc.nl/friesland/Sporthal-Tzummarum-moet-middelpunt-van-dorp-zijn-22373586.html Ljouwerter Krante, 20 july 2017]</ref>. De Harnehal waard lykwols yn 2020 sloopt.<ref>[https://lc.nl/friesland/waadhoeke/Leeg-gat-Tzummarum-na-sloop-Harnehal-24569405.html Ljouwerter Krante, 21 juny 2019]</ref> Der wurdt yntusken wurke om op it lege terrein fan de ôfbrutsen sporthal in plak foar sport en moeting te meitsjen.<ref>[https://www.wonennwf.nl/nieuws/nieuwsbericht/sport-en-ontmoeting-op-terrein-voormalig-harnehal-tzummarum Wonen Noordwest Fryslân, 27 febrewaris 2023]</ref> Nij Bethanië is in soarchsintrum foar de âlderein. De tradisjonele skelnamme foar Tsjummearumers is simmelstowers.<ref>List mei skelnammen foar plakken en ynwenners fan Fryske plakken, útjûn troch de AFUK yn de jierren 1980 mei ferwizing nei in jierboekje fan de Fryske Akademy, skreaun fan Ph.H. Breuker </ref> === Tsjerke === [[Ofbyld:2023 Tsjummearum, Buorren.jpg|thumb|260px|''Buorren'']] {{Apart|Sint-Martinustsjerke (Tsjummearum)}} * [https://tzummarum-firdgum.protestantsekerk.net/ PKN-Tsjummearum-Furdgum] De grifformearde tsjerke waard yn 2006 sletten en is tsjintwurdich yn gebrûk fan de kristlike muzykferiening De Bazuin. === Skoalle === [[Ofbyld:2023 Tsjummearum, gearwurkingsskoalle Waadwizer.jpg|thumb|260px|''Waadwizer]] Foarhinne hie it doarp twa basisskoallen: de iepenbiere basisskoalle M.J. Tamsmaskoalle en de kristlike basisskoalle De Skalmei. Hjoeddedei binne de skoallen ûnderbrocht yn ien gearwurkingsskoalle, de [https://www.swstzummarum.nl/ Waadwizer]. [[Ofbyld:2023 Tsjummearum, Buorren 70.jpg|thumb|260px|''It âldste hûs fan Tsjummearum'']] === Ferienings === {| |valign=top| * Follybalferiening SST * [http://www.vogelwachtfraneker.nl/ Fûgelwacht Frjentsjer] * Gymnastykferiening Tonido * [https://jelgersmaruiters.wordpress.com/ Jelgersmaruters] * [https://www.vvv-tzummarum.nl/ Keatsferiening VVV Tsjummearum] * [https://debazuintzummarum.nl/ Muzykferiening De Bazuin] |valign=top| * [https://oudtzummarum.nl/?fbclid=IwAR3zRvYnDw2nayS4TywZcm-jZ8DImSMqa9Ef1WTSrJTXlMMRhFvr6paV2Z4 Stifting Doarpsargyf] * [https://www.facebook.com/people/Tennisvereniging-Opinoo/100063537999575/ Tennisferiening Opinoo] * [https://www.facebook.com/ToneelverenigingOnnoZwier/ Toanielferiening Onno Zwier] |} === Befolkingsferrin === {| class="wikitable" style="width:450px" |- ! style="text-align:left;"| Jier || 1840 || 2013 || 2015 || 2020 |- style="text-align:center;" |style="text-align:left;"| '''Ynwenners''' || 1079 || 1450 || 1414 || 1370 |} ''<small>(Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2013, 2015 en 2020: [https://allecijfers.nl/woonplaats/tzummarum/ Alle Cijfers].)</small>'' === Berne yn Tsjummearum === * [[Willem Klazes Boorsma]] (1826-1870), [[keatser]] * [[Jan Klazes Boorsma]] (1828-18??), keatser * [[Evert Klazes Boorsma]] (1835-1872), keatser * [[Wybren Oosterbaan]] (1887-1970), [[lânbou]]spesjalist == Ynfrastruktuer == === Bustsjinst === Troch Tsjummearum rinne de folgjende buslinen: * '''Line 71:''' [[Surch]] - [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] fia [[Harns (stêd)|Harns]] en [[Minnertsgea]] * '''Line 75:''' Minnertsgea - [[Boalsert]] fia [[Frjentsjer]] De buslinen troch Tjsummearum wurde fersoarge troch [[Qbuzz]]. === Strjitten === [[Ofbyld:2023 Tsjummearum, Lytse Buorren.jpg|thumb|260px|''Lytse Buorren'']] Bargereed, Bethanieleane, Buorren, [[Cecilia Benningha]]strjitte, De Buffer, De Fjouwere, De Kamp, [[Douwe Sixma]]strjitte, [[Evert Sybesma]]strjitte, Finkepôle, [[Flaaks]]paad, Hearewei, Hegesylsterwei, Hoarnestreek, [[Jel Rinckes]]strjitte, [[Johan Roorda]]strjitte, Kade, Kammingadammen, Kleasterwei, Koarnsteech, Lytse Buorren, Master [[Abel Zuur]]strjitte, Nij Bethanië, Roordamaleane, Seedyk, Sinaedawei, [[Sjoerd Draijer]]strjitte, Skoalstrjitte, Skûtebuorren, Smidssteech, Spoarstrjitte, Stasjonswei, Swaarderwei, [[Sytzamaleane]], Terskerspaad, Tsjerkepaad, Vossleane, W. Koningstrjitte, Westerbuorren. == Sjoch ek == * [[Fryske doarpen]] * [[Muntskat fan Tsjummearum]]. == Keppeling om utens == * [https://oudtzummarum.nl/ Ald Tsjummearum en omkriten] {{Boarnen|boarnefernijing= * [http://www.tzummarum-firdgum.nl/ Webstee Tsjummearum-Furdgum] {{reflist|2}} ------ {{Commonscat|Tzummarum|Tsjummearum}} }} {{koördinaten|53_14_15_N_5_32_46_E_type:city_zoom:15_region:NL|53° 14' NB, 5° 33' EL}} [[Kategory:Tsjummearum| ]] [[Kategory:Doarp of stêd yn De Waadhoeke]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Frjentsjerteradiel]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Barradiel]] oywjohfi110gdaftkk40t7hlub8mm45 0 20783 1242038 1238604 2026-10-03T14:01:04Z LeoDavid 17034 better file coa 1242038 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Cirksena-Stamm-Wappen.png|thumb|It wapen fan de Sirksena's]] '''Sirksena''', meastentiids skreaun as '''Cirksena''' is in famyljenamme fan Eastfryske [[greve|greven]] dy't sûnt [[1684]] [[ryksfoarst]]en hieten. It laach kaam oarspronklik út [[Greetsyl]] en leden dêrfan hawwe in grutte rol spile yn de Fryske skiednis en benammen dy fan [[East-Fryslân]]. De Sirksena's brochten it ta greve, letter ryksfoarst yn it [[Hillige Roomske Ryk]]. Harren stribjen om alle Fryslannen ûnder ien bewâld te bringen wie úteinlik te heech grepen. De Sirksena's makken in ein oan de macht fan [[Fokko Ukena]] en hienen ûnder [[Edzard I|Edzard de Grutte]] (1466 - 1528) de measte macht. Yn de tiid fan de [[Reformaasje]] waard East-Fryslân in flechthaven foar in soad ynwenners fan de [[Nederlannen]]. Yn [[1744]] stoar it geslacht út. == De Sirksena's yn Eastfryslân == [[Ofbyld:Frisiae, about 1600, by Ubbo Emmius.jpg|thumb|left|East-Fryslân om 1600 hinne troch [[Ubbo Emmius]]]] [[Ofbyld:cirksena.jpg|thumb|200px|It Sirksena-Mausoleum yn [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]]] De Sirksena's wienen ynearsten ien fan de protte [[haadling]]slagen yn [[East-Fryslân]]. Likegoed as yn de Grinslanner [[ Ommelannen]] en [[Westerlauwersk Fryslân]] hie East-Fryslân yn de [[Midsiuwen]] gjin [[lânshear]] mei genôch gesach. It ûntbrekken fan in effektyf bewâld yn dizze omkriten stiet ek bekend as de [[Fryske Frijheid]]. Sûnder inkelde foarm fan sintraal gesach koe bestjoer allinnich mar op beheind lokaal nivo plakfine. Dêrby hienen yn earste ynstânsje alle frije [[boer]]en part yn it bestjoer, mar yn de rin fan de tiid koene de rikere lagen in hieltyd grutter oandiel ferkrije. Geslachten dy't yn in hiel doarp it foar it sizzen hiene, waarden letter oantsjutte as [[haadling]]. Oars as de tradisjonele [[feodalisme|feodale]] hear krige de haadling syn posysje dus net troch in beneaming fan hegerop, mar oan syn eigen lokale machtsbasis. Foar guon haadlingen hâlde de hoarizon net op by de grinzen fan it doarp. Troch [[houlik]] en machtsfertoan koe in gruttere machtsbasis berikt wurde. It earste laach dat oanspraak meitsje koe op allinnich-hearskippij yn hiel East-Fryslân wie it geslacht [[Tom Brok]]. Lykwols rûnen de aspiraasjes fan dy famylje stikken op it ferset fan [[Fokko Ukena]], in oare haadling dy't sels ek oer besittings yn East-Fryslân beskikte en stipe krije koe yn de Ommelannen. Ukena op syn bar rûn fêst op in ferbûn fan haadlingen ûnder lieding fan [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]]. Sirksena waard dêrnei troch de stêd [[Hamburch]] it bestjoer fan de stêd [[Emden]] jûn, in stêd dy't oant dan, [[1439]] feitlik in Hamburchsk protektoraat wie. De famylje Sirksena soe Emden oant 1595 behearskje. It oarspronklike geslacht Sirksena, ôfkomstich út [[Berum]] wie doe yn de manlike line al útstoarn. Edzard wie troud mei in dochter út dat laach, ek de twadde frou fan syn heit wie in dochter út it oarspronklike laach. Sawol Edzard as syn healbroer [[Ulrik Sirksena|Ulrik]] namen de namme Sirksena oan. Nei it bernleas ferstjerren fan Edzard erve Ulrik alle famyljebesittings, dy't hy troch twa geunstige houliken noch fierder útwreidzje koe. Ulrik waard yn [[1464]] troch [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|keizer Freark III]] yn de grevestân ferheft en sa waard it ryks[[greefskip Eastfryslân]] foarme. It wichtichste lid út it hûs Sirksena is [[Edzard I fan Eastfryslân|Edzard de Grutte]] (1462–1528). Under syn bewâld krige it greefskip syn grutste omfieming. Edzard koe sels tydlik de Ommelannen en de stêd [[Grins (stêd)|Grins]] behearskje; hy stribbe nei hearskippij oer alle Fryslannen, mar rûn lang om let stikken op de posysje fan ynearsten de [[George fan Saksen|hartoch fan Saksen]] en letter [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk|keizer Karel V]] sels, dy't as hear fan alle Nederlannen gjin partij foar Edzard wie. Yn 1654 waard regearjend Sirksena [[Enno Loadewyk fan Eastfryslân|Enno Loadewyk]] troch de keizer yn de foarstestân ferheft. De lêste manlike neisiet fan Ulrich I, [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] stoar yn de nacht fan 25 op 26 maaie [[1744]]. It greefskip wurdt dêrnei yn besit naam troch [[Freark II fan Prusen|Freark de Grutte]]. == De Sirksena's yn Rietberg == [[Ofbyld:Schloss Rietberg.jpg|200px|thumb|It Slot Rietberg]] Fan [[1581]] oant [[1699]] wie in lid fan it skaai Sirksena ek hearsker oer it [[greefskip Rietberg]]. Greve [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] boaske de erfdochter Walburga fan Rietberg en regearre dêr yn in [[personele uny]] mei Eastfryslân. Yn [[1600]], by it [[Ferdrach fan Berum]], stie er it greefskip ôf oan syn dochter [[Sabine Katarina fan Eastfryslân|Sabine Katarina]]. Dy boaske har omke [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]], broer fan Enno III nei pauslike [[Dispensaasje (tsjerklik rjocht)|dispensaasje]]. Jehan en Sabine wiene alletwa bekeard ta it [[Roomsk-Katolike Tsjerke|Roomsk-katolisisme]], wylst de Eastfryske greven allegear [[Protestantisme|protestantsk]] wiene. De lêste manlike neikomling fan it Hûs Sirksena yn Rietberg, greve Ferdinand Maksimiliaan, stoar yn [[1687]]. Syn erfdochter Marije Ernestine Fransiska boaske yn 1699 Maksimiliaan Ulrik fan Kaunitz. == Boargen == Oarspronklik wie de famylje fêstige yn [[Appingen]]. Nei't de tagong nei de iepen see tichtslike waard, ferpleatste Haro Edzardisna it famyljesit nei de justjes earder oanleine [[syl]], dêr't sy tusken [[1362]] en [[1388]] de [[Stins fan Greetsiel]] as haadling[[stins]] bouwe liet. Yn it ramt fan it opkommen fan de Sirksena's ta de liedende stamfamylje liet [[Ulrik Sirksena]] it kastiel tusken [[1457]] en [[1460]] útbouwe ta in fjouwerfleugelich kompleks mei in ferdigeningstoer. Mei help fan de [[Hânze]] feroveren de Sirksena's yn [[1433]] de stêd en [[boarch fan Emden]], dêr't in Hânze-garnizoen stasjonearre waard. Yn [[1439]] luts dat garnizoen him wer werom en droech de Hânze de boarch oer oan de Sirksena's. Yn [[1458]] liet Ulrik Sirksena ek dat kastiel tige by tige útwreidzje. De boarch fan [[Emden]] wie fan [[1464]] oant [[1595]] de residinsje fan de Eastfryske greve- en foarstefamylje. Yn [[1447]] lieten se boppedat yn it [[Slot Auwerk|Auwerker slotgebiet]] de Averborg bouwe. By de [[Emder Revolúsje]] bestoarmen boargers fan de stêd op 19 april 1959 de Boarch fan Emden en brutsen se it foar in part ôf. Greve [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] wie doe twongen syn residinsje nei Auwerk ta te ferpleatsen. Yn 'e 15e iuw hiene de Sirksena's de [[Boarch fan Berum]] urven, dat Edzard II ta in wetterkastiel yn [[renêssânse]]styl útbouwe liet, dy't tenei tsjinje soe as widdosit fan de famylje. <gallery> Greetsielburg.jpg|[[Stins fan Greetsiel]] Emderburg-1640-Merian.jpg|[[Boarch fan Emden]] Aurichschlossaltans.jpg|De Averborg yn it [[Slot Auwerk|Auwerker slotgebiet]] Burg Berum-msu-2021-210-4738.jpg|[[Boarch fan Berum]] </gallery> == Wapen == [[Ofbyld:Cirksena_Wappen.PNG|thumb|It stamwapen fan Sirksena]] It wapen fan de famylje Sirksena bestiet út in kroande gouden [[Harpij (mytology)|harpij]], op in swart fjild. Dat motyf is werom te finen yn ferskate besibbe wapenskylden. Yn 1625 liet grve [[Rudolf Kristiaan fan Eastfryslân|Rudolf Kristiaan]] it wapen fan it greefskip fêstlizze. Dêr siert de famme-earn it meast foaroansteande, heraldysk sjoen rjochter boppeste wapenskyldfjild. It wapen is hjoed-de-dei yn gebrûk as it wapen fan [[Eastfryslân]]. De boppeste helte fan it wapen fan [[Emden]] hat ek de Sirksena-harpij. De Sirksena's residearren oant de [[Emder Revolúsje]] yn 1595 yn de stêd Emden. Ek [[Delfsyl]] hat it Sirksenawapen yn syn stedswapen opnommen. Dat giet werom oant de hearskippij fan Edzard de Grutte oer [[Grins (stêd)|Grins]] en de [[Ommelannen]]. Yn it wapen fan de [[Auwerk (Landkreis)|lânkring Auwerk]], de residinsje fan de Eastfryske greven, nei't se yn 1595 út Emden wei ferfearen, is de Sirksena-harpij werom te finen, lykas yn it wapen fan de gemeente [[Krummhörn]], dêr't de Sirksena's oarspronklik wei kamen. Troch de bining mei it greefskip Rietberg is it embleem fan de Sirksena's ek werom te finen yn it wapen fan Rietberg. Troch de ferbining fan Eastfryslân en Rietberg is de Sirksena-harpij ek, lykwols yn omkearde kleuren, swart op goud ynstee fan goud op swart, yn it wapen fan it foarstedom [[Lychtenstein]] te finen: Gundacker fan Lychtenstein boaske de twadde dochter fan greve Enno III en Walburga fan Rietberg, Agnes Sirksena, en makke fia dy bining oanspraak op it greefskip Rietberg. <gallery> Ofbyld:Coacirksena.jpg|Wapen Sirksena Ofbyld:Ostfriesland CoA.svg|Wapen fan Eastfryslân Ofbyld:DEU Emden COA.svg|Wapen fan Emden Ofbyld:Delfzijl wapen.svg|Wapen fan Delfsyl Ofbyld:DEU Landkreis Aurich COA.svg|Wapen fan de lânkring Auwerk Ofbyld:Staatswappen-Liechtensteins.svg|Wapen fan Lychtenstein Ofbyld:Wappenkaunitzrietberg.png|Wapen fan Kaunitz-Rietberg Ofbyld:DEU Krummhörn COA.svg|Wapen fan Krummhörn </gallery> == Namme == De namme Sirksena/Cirksena is fan [[Fryske talen|Fryske]] oarsprong en komt hjoed-de-dei noch hieltyd in soad foar as efternamme yn East-Fryslân. De namme is nei alle gedachten ôflaat fan de âlde foarnamme Tzirk („Cirk“ - Sjirk/Tsjerk). [[Enno Sirksena|Enno Attena]] naam dy foaroansteande namme oan yn it ramt fan syn houlik mei de erfdochter Gela fan Manslagt. == Genealogy == * Sjoch [[Genealogy Sirksena]] == Sjoch ek == * [[List fan hearskers yn Eastfryslân]] {{boarnen|boarnefernijing= * Brouwer, J.H., J.J. Kalma, W. Kok, en M. Wiegersma, red., Ensyklopedy fan Fryslân, (Amsterdam: Elsevier, 1958), ''Cirksena''. * [http://82.168.69.203/nazatendevries/Genealogie/Beroemde%20familieleden/Ulrich%20I%20Cirksena/De%20Cirksena%27s.html De Cirksenas yn East-Fryslân] * Foar mear boarnen, sjoch [[:de:CIrksena]] }} [[Kategory:Hûs Sirksena| ]] [[Kategory:Eastfrysk laach]] [[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]] em3gucspm7crgha5msk4y0rse55ir2j 0 22228 1242039 1007522 2026-10-03T14:19:55Z Drewes 2754 red. 1242039 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Voorbereiding 14e Elfstedentocht. IJsmeester Kroes (rechts naast de ijsveger) in, Bestanddeelnr 933-5774.jpg|thumb|Iismaster [[Henk Kroes]] (rjochts) yn 1986]] In '''iismaster''' stiet yn foar de kwaliteit fan it [[iis]] en de kondysjes op in [[iisbaan]]. Hy is derfoar ferantwurdlik dat de iisflier dweile wurdt en dat by wedstriden it iis geregeld dweile wurdt en dat by wedstriden it iis de optimale temperatuer hat. Yn in tichte iishal regelet de iismaster ek it binnenklimaat. [[Kategory:Berop]] [[Kategory:Reedriden]] ls5502vajks61udvmbg7snk16cp2ftz 0 23631 1242045 1139377 2026-10-03T15:30:11Z Drewes 2754 red. 1242045 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg|200px|thumb|It wrâldferneamd skilderij de [[Mona Lisa]] fan [[Leonardo da Vinci]]]] In '''skilderij''' is in mei [[ferve]] makke ôfbylding. As ûndergrûn wurdt meastentiids [[doek]] of [[paneel]] brûkt, mar skilderijen wurde ek op oare ûndergrûnen makke, bygelyks op [[papier]]. Eartiids, noch foardat op doek skildere waard, waard in protte skildere op muorren. Dat barde yn de wiete (farske) kalk. In skilderij op dizze wize makke wurdt in [[fresko]] neamd. Foar it skilderjen wurdt ferskate soarten ferve brûkt. De ferneamdste binne [[akwarel]], [[tempera]], [[oaljeferve]] en [[akrylferve]]. Immen dy't fan in meitsje fan skilderijen syn jild fertsjinnet, wurdt in [[keunstskilder]] neamd. Ofhinklik fan de ôfbylde foarstelling wurdt ûnderskied makke yn: * [[Lânskipskilderkeunst|Lânskip]] * [[Portret]] * [[Stillibben]] * [[Stedgesicht]] * [[Histoarjestik]] (bibelske, mytologyske, histoaryske, allegoaryske en literêre ôfbyldingen) * [[Sjenrestik]] * [[Abstrakte keunst|Abstrakt]] skilderij == Sjoch ek == *[[Fresko]] *[[Ikoan]] *[[Keunstskiednis]] *[[Masterwurk]] *[[Skilderkeunst]] *[[Skildertechniken]] == Keppeling om utens == * [http://www.scholieren.com/werkstukken/trefwoord?zoek=&type=Schilderijverslag&vak=Ckv Skilderijen ferslach] [[Kategory:Keunst]] [[Kategory:Ofbylding]] gy1ay2s0tf78iu5rmj5v7fg4gzdjget 0 23685 1242047 1225913 2026-10-03T16:14:05Z Drewes 2754 deade kepp 1242047 wikitext text/x-wiki '''Wilhelmina (Willemien) Frijters van Stralen''' ([[14 febrewaris]] [[1948]]) is in byldzjend keunstneresse út it [[Noard-Hollân]]ske [[Beets (Noard-Hollân)|Beets]]. Se slagge yn [[1969]] foar de jûnsoplieding fan de Frije Tekenakademy yn Amsterdam. Dêrnei folge se lessen by oare byldzjende keunstners as [[Fokje Schilstra]] (keramyk), [[Ton van Kesteren]], (litografy) en [[Saskia Wielhouwer]] (portret en model tekenjen/skilderjen). Minsken spylje in grutte rol yn har wurk. Se hat meastentiids foarôf wol in byld yn de holle wat der op it doek komme moat. Se wurket op linnen doeken mei oaljeferve en akryl. Op papier makket se pinnetekeningen, mei losse pigmenten, en skriuwt der dan lytse koarte teksten by. Eksposysjes fan har wurk wienen yn Beets, [[Oosthuizen]], [[Alkmar]] en [[Hoorn]]. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://www.wvstralen.com/ Webstee Willemien van Stralen] *[https://wvstralen.exto.org/site/index/12083506_Wilhelmina(Wil).html Oer Willemien van Stralen] <small> (deade keppeling)</small> }} {{DEFAULTSORT:Frijters van Stralen, Wilhelmina}} [[Kategory:Nederlânsk byldzjend keunstner]] [[Kategory:Persoan berne yn 1948]] qppqwknnsc3mhcmiylo6hajcqu7zdi9 0 28576 1242037 1177702 2026-10-03T12:42:28Z ~2026-50801-36 59954 /* Autodiken yn Fryslân */ 1242037 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Nederlands verkeersbord G3.svg|right|100px]] In '''autodyk''' of '''autowei''' is yn [[Nederlân]] in wei dêr’t allinnich fluch [[motorreau]] op ride meie. Deselde soarte dyk komt ek yn oare lannen foar, bygelyks yn [[Dútslân]], [[Belgje]], [[Ingelân]], [[Noarwegen]], [[Eastenryk]], [[Switserlân]], [[Frankryk]] en [[Sweden]]. == Ferkearsregels == [[Ofbyld:N246 Krommenie.jpg|thumb|right|De autodyk, mei 2 rydbanen, by [[Assendelft]].]] Op in autodyk mei net efterút riden wurde, net keare en ek net stilstean as dat net nedich is. Op in autodyk kinne jo te krijen hawwe mei tsjinlizzers en krusend ferkear. Yn Nederlân leit de maksimumfaasje, of it moat wêze dat oars oanjûn wurdt, op 100 kilometer yn 'e oere bûten de beboude kom. Yn de beboude kom is dat 50 kilometer yn 'e oere. Yn Nederlân, en ek yn Belgje en Frankryk, is in autodyk meastal oanjûn as in N-dyk. == Autodiken yn Fryslân == Yn [[Fryslân]] binne de neikommende [[provinsjale wegen]] autodiken: {| | valign=top width=50% align=left | *[[N351]]: [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]] - [[Urk]] *[[N353]]: [[Jobbegea]] - [[Havelte]] *[[N354]]: [[Grou (plak)|Grou]] - [[Snits]] - [[Eastersee]] *[[N355]]: [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] - [[Grins (stêd)|Grins]] *[[N356]]: [[Holwert]] - [[Nyegea]] *[[N357]]: [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] - [[Holwert]] *[[N358]]: [[Fryske Peallen]] - [[Bûtenpost]] *[[N359]]: [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] - [[De Lemmer]] *[[N361]]: [[Ryptsjerk]] - [[Grins (stêd)|Grins]] *[[N369]]: [[Drachten]] - [[Twizel]] *[[N380]]: [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] - [[Donkerbroek]] *[[N381]]: [[Drachten]] - [[Emmen]] *[[N383]]: [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] - [[Sint Anne]] *[[N384]]: [[Tsjummearum]] - [[Dearsum (De Waadhoeke)|Dearsum]] | valign=top width=50% align=left | *[[N390]]: [[Harns (stêd)|Harns]] - [[Frjentsjer]] *[[N392]]: [[Aldhoarne]] - [[Akkrum]] *[[N393]]: [[Stiens]] - [[Harns (stêd)|Harns]] *[[N712]]: [[De Lemmer]] - [[Urk]] *[[N910]]: [[Gerkeskleaster]] - [[Dokkum]] *[[N913]]: [[Garyp]] - [[Sumar]] *[[N917]]: [[Oerterp]] - [[Haulerwyk]] *[[N918]]: [[Haulerwyk]] - [[Weper]] *[[N919]]: [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]] - [[Huis ter Heide (Drinte)|Huis ter Heide]] *[[N924]]: [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] - [[Eastersee]] *[[N927]]: [[Sint Nyk]] - [[Spannenburch (buorskip)|Spannenburch]] *[[N928]]: [[Wâldsein]] - [[Balk]] *[[N979]]: [[Haulerwyk]] - [[De Like (plak)|De Like]] *[[N981]]: [[Boelensloane]] - [[Koerherne]] |} De measte fan dy diken binne útfierd as inkelde [[rydbaan]], dus mei twa [[rydstripe]]n. In part fan de [[N356]] fan [[Dokkum]] nei [[Nijegea]] (de [[Sintrale As]]), in part fan de [[N355]] fan [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] nei [[Hurdegaryp]] en in part fan de [[N381]] fan it [[knooppunt Drachten]] nei [[Easterwâlde (Fryslân)|Easterwâlde]] binne útfierd mei in [[dûbele rydbaan]] (2x2). De [[Rykswei 31]] is foar in part útfierd as autowei mei dûbele rydbaan fan [[Surch]] nei [[Mullum]] en fan [[Marsum]] nei it [[knooppunt Drachten]]. == Keppeling om utens == * {{Wikiwurdboek|autowei}} [[Kategory:Ferkear]] [[Kategory:Wei]] 0slz7ztnlywd2npc08i7ysuavzb1f3v 0 39227 1242042 1227453 2026-10-03T15:20:04Z Drewes 2754 [[]] 1242042 wikitext text/x-wiki '''Popmastate''', ek: '''Popma guedt''' stie súdlik fan [[Nes (Dongeradiel)|Nes]] yn de gemeente [[Dongeradiel]]. It eardere stinzeterrein is ûnbehuze. De [[stins]] is mooglik yn de [[14e iuw]] ûntstien. As famyljenamme komt Poppama yn Nes yn [[1466]] foar; as toponym 'Popma guedt' yn 1543. Mei [[Wyniastate]] wie Popma yn [[1511]] it ienige eigenierde goed yn Nes. Krektas de Wynia's gouwen de Popma's (fan [[Drylts]]) yn de lette [[16e iuw]] as edelen. Yn [[1619]] is noch sprake fan in stienhûs op de state. == Eigeners == * 1466 Gerloff Poppema * 1511 Gerleff Poppama * Ausonius of Aesge Popma * Titus of Tyete Popma * nei 1619 Hessel fan Popma * 1640 Aesghe en Frouck Popma {{Boarnen|boarnefernijing= * [http://www.stinseninfriesland.nl/ Stinzen yn Fryslân] * {{Aut|P.N.Noomen}} - ''De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners'', 2009 * [https://www.hisgis.nl Hisgis] }} [[Kategory:State]] [[Kategory:Stins]] [[Kategory:Nes (Noardeast-Fryslân)]] [[Kategory:Eardere stins of state yn Fryslân]] [[Kategory:Stins of state yn Dongeradiel]] [[Kategory:Stins of state yn Noardeast-Fryslân]] [[Kategory:Bouwurk út de 14e iuw]] [[Kategory:Bouwurk sloopt yn de 17e iuw]] mkfw01dpej9d264okw0shupgd4h2buh 0 43199 1242035 969709 2026-10-03T12:38:07Z ~2026-50801-36 59954 1242035 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Map NL - Westerveld - Havelte.png|thumb|''Lokaasje yn de gemeente Westerveld'']] [[Ofbyld:P1020096Piet Soerplein Havelte.JPG|thumb|''Piet Soerplein]] [[Ofbyld:P1020093Havelte.JPG|thumb|right|''Doarpshûs de Veldkei'']] [[Ofbyld:Hunebed D53 Havelterberg.jpg|thumb|''It grutste hunebêd fan Havelte de [[D53 (hunebêd)|D53]]'']] [[Ofbyld:P1020116Havelterberg.JPG|thumb|right|''[[Havelterberch (heuvel)|Havelterberch]]'']] [[Ofbyld:P1020337Korenmolen van Havelte.JPG|thumb|''Nôtmole fan Havelte'']] '''Havelte''' ([[Drintsk]]: ''Haovelte'') is in [[esdoarp]]<ref>Bijhouwer J.T.P. (1977). ''Het Nederlandse Landschap.'' Amsterdam: Kosmos.</ref> yn it súdwesten fan de provinsje [[Drinte]]. Mei de doarpen [[Diever]], [[Dwingelo]] en [[Vledder (dorp)|Vledder]] foarmet it de gemeente [[Westerfjild]] (Westerveld). Havelte wie oant 1 jannewaris [[1998]] in selsstannige gemeente. It doarp hie yn [[2009]] 3.160 ynwenners.<ref>CBS</ref> Havelte hat in [[Brink (doarpsplein)|brink]] en in doarpsplein ([[Piet Soer]]plein). It doarp hat as bynamme ''de Pearel fan Drinte''. == Lizzing == It leit oan de Drintske Haadfeart tichtby [[Wapserveen]], [[Uffelte]], [[Ruinen]], [[Ruinerwold]], [[Havelterberg (dorp)|Havelterberg]] en [[Darp]]. Tichtstbylizzende grutte plakken binne [[Meppel]], [[Stienwyk]] en [[Hoogeveen]]. == Natoer == * De [[Havelterberch (heuvel)|Havelterberch]] * Easter- en Westersân * Brandefean * [[Uffelter Binnenfjild]] * [[Holtingerfjild]] == Skiednis == ;Dútsk fleanfjild 1942-1945 Yn de hjerst fan 1942 beslueten de Dútske besetters ten noarden fan Havelte in nij militêr fleanfjild mei byhearrende ynstallaasjes en gebouwen út de grûn te stampen (in saneamd [[Fliegerhorst]]). It wie bedoeld om fleanfjild [[Lofthaven Schiphol|Schiphol]] te ûntlêsten en ek soe der elk type fleantúch lanje moatte kinne. De bou waard dien troch ferplicht tewurkstelden en de oanfier fan nij boumateriaal barde oer de [[Drintske Haadfeart]]. Fierder ferfier waard dien troch lokale boeren dy't tsjin betelling ferplicht wienen mei harren hynder en wein beskikber te wêzen. It fleanfjild is nea brûkt omdat de alliearden troch Drintsk spionaazjewurk fan û.o. [[Jan Poortman]] goed op de hichte wienen fan de foarderings. It fleanfjild waard bombardearre op 16 en 17 septimber 1944 troch 26 Ingelske [[Avro Lancaster|Lancaster]] bommesmiters en op 24 maart 1945, om 9.00 moarns, troch 114 Amerikaanske [[B-17 Flying Fortress|Boeing B-17]] bommesmiters. UYn it hjoeddeiske natergebiet en tagelyk militêr oefenterrein mei de [[Johannes Post]] kazerne tichtby lizzend, binne der noch altiten bomkraters en oare spoaren werom te finen. == It besjen wurdich == * Nederlânske Herfoarme [[Klemenstsjerke (Havelte)|Tsjerke fan Havelte]], bûten de buorren * [[Nôtmole fan Havelte]], Molewei 29. * De hunebêden [[D53 (hunebêd)|D53]] en [[D54 (hunebêd)|D54]] op de [[Havelterberch (heuvel)|Havelterberch]] * Ungefear 12 grêfheuvels út de [[trachterbekerkultuer]] * [[Flinterparadys Papiliorama]] * Lângoed [[Overcinge]] * Oarlochsmonumint as neitins oan Frânske flweander (luitenant-fleander baron François Roland Marie Fidèle Picot de Moras D’Aligny) * Holtinger skiepskoai by [[Holtinge]] mei in kudde fan 200 oant 500 skiep == Mienskip == Havelte hat ferskate winkels benammen yn de buorren fan it doarp. Der binne meardere hoarekagelegenheden en in rekreaasjepark ticht by de buorren. By it TIP [[Toeristisch Informatie Punt]] (TIP) kin ynformaasje ynwûn wurde. Der is in basisskoalle De Bosrank, de bibleteek, doarpshûs de Veldkei, âldereinwenfoarsjenning de Hofstede, it iepenloftswimbad "De Kerkvlekken", it iepenloftteater "De Speulkoele" en de 18 holes golfbaan. It gemeentehûs stiet sûnt 2009 yn [[Diever]]. Op it Piet Soerplein wurdt op woansdei fan 08.00 - 12.30 oere ek de wykmerk hâlden. De keapjûn is op freed. === Eveneminten === * [[Folksfeest Havelte]], begjin septimber * [[Iepenloftspul]], op 9 jûnen yn july en augustus * [[Lânmachtdagen]] yn de Johannes Post kazerne === Sportferienings === * [[Golfklup Havelte]] * Fuotbalferiening Havelte * Rugby club The Big Stones * HTC (Havelter Tennis Klup) * Jeu de Boules club Havelte * Koersbalferiening Havelte * Kuorbalferiening UDI (Uitspanning Door Inspanning) * Biljertferiening De Veldkei * Sportferiening Dynamyk (Gymnastyk en Follybal) * Anngelsportferiening Heno * iisklup Havelte (reedriden) * Bridgeklup Havelte * Skermferiening Bras de Fer * Sjoelklup Havelte * Spul-o-teek Westerveld (Sport en Spulútlien) * Wellnesscenter Havelte * Swimbad De Kerkvlekken * Follybalferiening HVC (Havelter Volleybal Club) * Turnclub Dynamyk * Mountainbike Feriening Havelte * Reddingsbrigade Havelte e.o. (Swimferiening) * LR & PC Huneruiters (Hynder en pony feriening) * Ferskate klups, oanbean troch Welzijn Westerveld. Lykas Toaniel, Knustel, Kôk- en timmerklup. === Ferkear en ferfier === It doarp leit oan de Provinsjale wegen [[Provinsjale wei 353|N353]], [[Provinsjale wei 371|N371]] en tichtbij Rykswei [[Rykswei 32|A32]].<br> Der is per bus iepenbier ferfier fanút Meppel fan [[Qbuzz]]. * Line 20 : Meppel-Havelte-Diever/Dwingeloo-[[Assen]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [http://www.havelte.nl/index.php Doarpenstee Havelte] ---- <references/> }} {{Koördinaten|52_46_26_N_6_14_18_E_type:city(4000)_zoom:14_region:NL|52° 46' NB, 6° 14' EL}} {{Commonscat|Havelte}} [[Kategory:Plak yn Westerfjild]] [[Kategory:Eardere gemeente yn Drinte]] q00c3ug8ctue8138hdi334731p4acwu 0 65540 1242054 853386 2026-10-03T19:40:10Z ~2026-53224-93 60100 1242054 wikitext text/x-wiki [[Image:TheodorusNiemeyer.jpg|thumb|Theodorus Niemeijer]] '''Theodorus Niemeijer''' ([[Grins (stêd)|Grins]], [[27 juny]] [[1822]] – [[Arnhim]], [[12 augustus]] [[1910]]) wie in [[Grinslân|Grinzer]] keapman en [[tabak]]sfabrikant. Yn [[1848]] naam er de tabakshannel "Het wapen van Rotterdam" fan syn heit oer en sette út ein mei de produksje fan ferskate soarten tabak. De oername helle de krante, sitaat: ''"belovende in alles eene zuinige en solide behandeling"''. Under Niemeijer die it bedriuw it bêst; hy wurdt beskôge as de oprjochter fan it lettere ynternasjonale bedriuw [[Koninklijke Theodorus Niemeyer BV]]. Hy wie direkteur fan 1848 oant [[1893]]. Albert Willem, syn soan, waard nei him direkteur. Hy besleat dat it bedriuw ûnder syn heite namme fuortset wurde soe. Niemeijer is beïerdige op de begraafplak [[Moscowa]] yn [[Arnhim]]. {{DEFAULTSORT:Niemeijer, Theodorus}} [[Kategory:Nederlânsk keapman]] [[Kategory:Nederlânsk sigaremakker]] [[Kategory:Nederlânsk ûndernimmer]] [[Kategory:Grinslânsk persoan]] [[Kategory:Ekonomy yn Grins]] [[Kategory:Persoan berne yn 1822]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1910]] mv7wfzyt80x8qineb6cne0wyxf1hf67 0 66236 1242040 1179531 2026-10-03T14:38:20Z Ich 26611 File:The Second World War- Personalities TR841.jpg 1242040 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:ABDACOM-Area.jpg|thumb|It gbiet dêr't it ABDACOM operearre]] [[Ofbyld:The Second World War- Personalities TR841.jpg|thumb|Fjildmaarskalk Sir Archibald Wavell]] It '''American-British-Dutch-Australian Command''' ('''ABDACOM''') wie yn de [[Twadde Wrâldoarloch]] in gearfoeging fan de Amerikaanske, Britske, Nederlânske en Australyske legers yn [[Súdeast-Aazje]] om de Japanske ynvaazje op te kearen. It doel wie om de [[Britske koloanjen|Britske]] en [[Nederlânske koloanjes en hannelsposten|Nederlânske koloanjes]] yn de regio te beskermjen. Op 28 desimber [[1941]] waard de ABDACOM oprjochte, in moanne nei de [[oanfal op Pearl Harbor]]. It byinoar foege leger hie as befelhawwer de Britske generaal [[Archibald Wavell]]. Nei't Japan [[Nederlânsk-Ynje]], [[Singapoer]] en de [[Filipinen]] beset hie, waard de it mei-elkoar oparbeidzjen op 25 febrewaris [[1942]] beëinige. De striidkrêften dy't der al wiene bleaune ornearre foar de ferdigening fan [[Java]]. De floatkombinaasje ûnder [[skout-by-nacht]] [[Karel Doorman]] waard twa dagen letter (27 febrewaris) ferneatige yn de [[Earste slach yn de Javasee|Slach yn de Javasee]]. Hoewol't de ABDACOM mar in pear moanne bestie en de iene nei de oare slach ferlear, is der wol fan leard en hat it foar gearwurkingsferbannen tusken [[Alliearden]] letter yn de oarloch fertuten dien. [[Kategory:Nederlânsk-Ynje]] [[Kategory:Skiednis fan Austraalje]] [[Kategory:Skiednis fan Maleizje]] [[Kategory:Skiednis fan Yndoneezje]] [[Kategory:Twadde Wrâldkriich]] go6i3dzswh9vwhnii0x5mnuc1268mhc 0 84073 1242058 1197175 2026-10-03T21:39:52Z Juan Emilio Prades Bel 55280 1242058 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks loftfeartmaatskippij | loftfeartmaatskippij = Ryanair | logo = Ryanair wordmark.svg | ôfbylding = Ryanair.b737-800.aftertakeoff.arp.jpg | ôfbyldingstekst = In [[Boeing 737|Boeing 737-800]] fan Ryanair | ôfbyldingsbreedte = | IATA = FR | ICAO = RYR | callsign = RYANAIR | oprjochte = [[1984]] | opheft = | haadkertier = [[Dublin]], [[Ierlân]] | hubs = | bestimmings = 179 | floatgrutte = 318 | frequentflyerprogram = | alliânsjes = | memmebedriuw = | kaaifigueren = [[Michael O'Leary]], direkteur | omset = €5,654 miljard <small>(2015)</small> | winst = €866,7 miljoen <small>(2015)</small> | wurknimmers = 9.501 <small>(2014)</small> | webside = [http://www.ryanair.com/ www.ryanair.com] }} [[Ofbyld:Ryanair aircraft EI-DYY (Boeing 737 NG - Max - MSN 37521).jpg|thumb|Ryanair EI-DYY]] '''Ryanair''' is in [[Ierlân|Ierske]] [[loftfeartmaatskippij]] dy't kontinintale flechten útfiert yn [[Jeropa]]. It haadkertier fan it bedriuw stiet in [[Dublin]], de haadstêd fan [[Ierlân]]. De wichtichste thúshavens fan Ryanair binne [[lofthaven Dublin]] en [[lofthaven Londen Stansted]]. [[Kategory:Ryanair| ]] [[Kategory:Ierske loftfeartmaatskippij]] [[Kategory:Bedriuw oprjochte yn 1984]] ph1ddk8h43e99h9lpcsu21te6uckmsm 0 135925 1242043 960056 2026-10-03T15:25:23Z Drewes 2754 ynterpunksje 1242043 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:De Jouwer Wâldfinnen Fytspont Skarster Rien.png|thumb|Lokaasje fan it pontsje]] [[Ofbyld:Boarnsweach pontsje Skarster Rien.jpg|thumb|Eartiids mei de hân betsjinne]] It '''fytspontsje oer de Skarster Rien''' ferbynt [[de Jouwer]] mei [[Boarnsweach]] en [[Langwar]]. De oerhaal oer de [[Skarster Rien]] is allinnich foar fuotgongers en fytsers. It is in folle koartere ferbining tusken Langwar en De Jouwer as oer [[Skarsterbrêge]]. Eartiids waard it pontsje mei de hân betsjinne. Oer de Skarster Rien lei ûnder wetter in keabel. De pont waard dan mei in klos lâns de kabel nei de oare kant lutsen. De pont farde doe fan de dyk Wâldfinnen oan de kant fan De Jouwer nei de Boarnsweachsterdyk yn Boarnsweach. It pontsje waard yn de santiger jierren opheft, mar waard mei it each op de rekreaasje letter wer yn eare wersteld. Dit pontsje fart wat súdliker en komt yn Boarnsweach út op de Skarsterleane. It motorpontsje fart oant seis oere jûns en simmerdeis oant tsien oere jûns.<ref>[https://www.defryskemarren.nl/onderwerpen/bruggen-ponten_42854/item/boornzwaag-fietspont-woudfennen_34379.html Webside De Fryske Marren]</ref> It pontsje is ûnderdiel fan de ‘Fjouwer pontsjesrûte’ (40 km) om De Jouwer, mei fytspontsjes fan [[Terherne]], [[De Broek]] en [[Nijskou]]. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:De Jouwer]] [[Kategory:Boarnsweach]] [[Kategory:Pont yn Fryslân]] 4v38usi95pb22ing9glvk23rrcl0gh6 0 153199 1242050 1053833 2026-10-03T17:08:25Z Cherkash 26079 lap/race length 1242050 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks Formule 1 wedstriid | ôfbylding = Istanbul park.svg | ôfbyldingsbreedte = 200 px | datum = [[15 novimber]] [[2020]] | offisjele namme = Formula 1 DHL Turkish Grand Prix 2020 | lokaasje = [[İstanbul Park]]<br> {{Flagge TR}} [[Tuzla]] | lingte sirkwy = 5,338 km | ôfstân = 309,396 km | foarige GP = [[Grutte Priis Formule 1 fan Emylje-Romanje 2020|Emylje-Romanje]] | folgjende GP = [[Grutte Priis Formule 1 fan Bachrein 2020|Bachrein]] | temperatuer = 14°C | kondysjes = Rein | 1e plak = {{Flagge GB}} [[Lewis Hamilton]] | 2e plak = {{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] | 3e plak = {{Flagge DE}} [[Sebastian Vettel]] | koereur pole = {{Flagge CA}} [[Lance Stroll]] | pole tiid = 1:47.765 | fluchste koereur = {{Flagge GB}} [[Lando Norris]] | fluchste tiid = 1:36.806 }} Utslaggen fan de '''[[Grutte Priis Formule 1 fan Turkije]]''' [[2020]] yn [[Tuzla]] op [[15 novimber]] 2020. It wie de fjirtjinde race fan 17 races fan de [[Formule 1 yn 2020]]. Hy waard op it [[İstanbul Park|İstanbul Park Sirkwy]] hâlden. De race waard hâlden oer 58 omgongen, op it 5,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 309 kilometer. ==Kwalifikaasje== *De Kwalifikaasje waard hâlden yn swiere rein. *[[Lando Norris]] waard fiif plakken weromsetten by de start foar negearjen fan in giele flagge. *[[Carlos Sainz (1994)|Carlos Sainz]] waard trije plakken weromsetten foar it hinderjen fan [[Sergio Pérez]]. *[[Pierre Gasly]] moast efteroan starte foar it oertreden fan de regleminten *[[George Russell (1998)|George Russell]] moast efteroan starte fanwegen it wikseljen fan meardere motorûnderdielen. {| class="wikitable" |- align="left" ! Nr !! Koereur !! Konstrukteur !! Q1 !! Q2 !! Q3 !! plak !! Startplak |-bgcolor=F7F6A8 | align="center" |18 |{{Flagge CA}} [[Lance Stroll]] |[[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |2:07.467 |1:53.372 |'''1:47.765''' | align="center" |1 | align="center" |1 |-bgcolor=ccccff | align="center" |33 |{{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] |[[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |'''1:57.485''' |'''1:50.293''' |1:48.055 | align="center" |2 | align="center" |2 |-bgcolor=ccccff | align="center" |11 |{{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] | [[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |2:07.614 |1:54.097 |1:49.321 | align="center" |3 | align="center" |3 |-bgcolor=ccccff | align="center" |23 |{{Flagge TH}} [[Alex Albon]] |[[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |1:59.431 |1:52.282 |1:50.448 | align="center" |4 | align="center" |4 |- | align="center" |3 |{{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] |[[Renault F1|Renault]] |2:05.598 |1:54.278 |1:51.595 | align="center" |5 | align="center" |5 |- | align="center" |44 |{{Flagge GB}} [[Lewis Hamilton]] |[[Mercedes F1|Mercedes]] |2:07.559 |1:52.709 |1:52.560 | align="center" |6 | align="center" |6 |- | align="center" |31 |{{Flagge FR}} [[Esteban Ocon]] |[[Renault F1|Renault]] |2:06.115 |1:53.657 |1:52.622 | align="center" |7 | align="center" |7 |- | align="center" |7 |{{Flagge FI}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |2:01.249 |1:53.793 |1:52.745 | align="center" |8 | align="center" |8 |- | align="center" |77 |{{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] |[[Mercedes F1|Mercedes]] |2:07.001 |1:53.767 |1:53.258 | align="center" |9 | align="center" |9 |- | align="center" |99 |{{Flagge IT}} [[Antonio Giovinazzi]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |2:07.341 |1:53.431 |1:57.226 | align="center" |10 | align="center" |10 |- | align="center" |4 |{{Flagge GB}} [[Lando Norris]] |[[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |2:07.167 |1:54.945 |style="background: silver" | | align="center" |11 | align="center" |14 |- | align="center" |5 |{{Flagge DE}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |2:03.356 |1:55.169 |style="background: silver" | | align="center" |12 | align="center" |11 |- | align="center" |55 |{{Flagge ES}} [[Carlos Sainz (1994)|Carlos Sainz]] |[[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |2:07.489 |1:55.410 |style="background: silver" | | align="center" |13 | align="center" |15 |- | align="center" |16 |{{Flagge MC}} [[Charles Leclerc (1997)|Charles Leclerc]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |2:04.464 |1:56.696 |style="background: silver" | | align="center" |14 | align="center" |12 |- | align="center" |10 |{{Flagge FR}} [[Pierre Gasly]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |2:05.579 |1:58.556 |style="background: silver" | | align="center" |15 | align="center" |19 |- | align="center" |20 |{{Flagge DK}} [[Kevin Magnussen]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |2:08.007 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |16 | align="center" |13 |- | align="center" |26 |{{Flagge RU}} [[Daniil Kvyat]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |2:09.070 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |17 | align="center" |16 |- | align="center" |63 |{{Flagge GB}} [[George Russell (1998)|George Russell]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |2:10.017 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |18 | align="center"|29 |- | align="center" |8 |{{Flagge FR}} [[Romain Grosjean]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |2:12.909 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |19 | align="center" |17 |- | align="center" |6 |{{Flagge CA}} [[Nicholas Latifi]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |2:21.611 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |20 | align="center" |18 |- ! colspan="8" |tiid 107% reglemint: 2:05.708<br>''<small>(De tiid fan de 107% regelemint wie net jildig fanwege de swiere rein by de kwalifikaasje)</small>'' |} {| class="wikitable" |- align="left" style="background:#F7F6A8;" !Pole posysje |{{Flagge CA}} [[Lance Stroll]]||[[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]]||1:47.765 |} == Utslach Grutte Priis == *It reinde wilens de wedstriid *[[Nicholas Latifi]] starte fanút de pit om't er net op 'e tiid de pitstrjitte ferlitten hie foar de start. * [[Romain Grosjean]] waard eins 12de, mar krige in straf fan 5 sekonden fanwegen it oer de grinzen fan de baanlimiten gean. * [[Kevin Magnussen]] hat de finish net helle, mar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klassearre notearre stiet. {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Plak !! Nû !! Koereur !! Team !! Omgongen !! Tiid/Utfallen !! Startplak !! Punten |-bgcolor=ccccff !1 | align="center" |44 |{{Flagge GB}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes F1|Mercedes]] |58 |1:42:19.313 | align="center" |6 |align="center" |'''25''' |-bgcolor=ccccff !2 | align="center" |11 |{{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] | [[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |58 | +31.633 |align="center" |3 |align="center" |'''18''' |-bgcolor=ccccff !3 |align="center" |5 |{{Flagge DE}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |58 | +31.960 |align="center" |11 |align="center" |'''15''' |- !4 |align="center" |16 |{{Flagge MC}} [[Charles Leclerc (1997)|Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |58 | +33.858 |align="center" |12 |align="center" |'''12''' |- !5 |align="center" |55 |{{Flagge ES}} [[Carlos Sainz (1994)|Carlos Sainz]] | [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |58 | +34.363 |align="center" |15 |align="center" |'''10''' |- !6 |align="center" |33 |{{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |58 | +44.873 |align="center" |2 |align="center" |'''8''' |- !7 |align="center" |23 |{{Flagge TH}} [[Alex Albon]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |58 | +46.484 |align="center" |4 |align="center" |'''6''' |- !8 |align="center" |4 |{{Flagge GB}} [[Lando Norris]] | [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |58 | +1:01.259 |align="center" |14 |align="center" |'''5''' |- !9 |align="center" |18 |{{Flagge CA}} [[Lance Stroll]] |[[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |58 | +1:12.353 |align="center" |1 |align="center" |'''2''' |- !10 |align="center" |3 |{{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] |nowrap| [[Renault F1|Renault]] |58 | +1:35.460 |align="center" |5 |align="center" |'''1''' |- !11 |align="center" |31 |{{Flagge FR}} [[Esteban Ocon]] |[[Renault F1|Renault]] |57 | +1 omgong |align="center" |7 | |- !12 |align="center" |26 |{{Flagge RU}} [[Daniil Kvjat]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |57 | +1 omgong |align="center" |16 | |- !13 |align="center" |10 |{{Flagge FR}} [[Pierre Gasly]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |57 | +1 omgong |align="center" |19 | |- !14 |align="center" |77 |{{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] |[[Mercedes F1|Mercedes]] |57 | +1 omgong |align="center" |9 | |- !15 |align="center" |7 |{{Flagge FI}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |57 | +1 omgong |align="center" |8 | |- !16 |align="center" |63 |{{Flagge GB}} [[George Russell (1998)|George Russell]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |57 | +1 omgong | align="center" |20 | |- !17 |align="center" |20 |{{Flagge DK}} [[Kevin Magnussen]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |55 |Wedstriid ferlitten |align="center" |13 | |- !Ret |align="center" |8 |{{Flagge FR}} [[Romain Grosjean]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |49 |Skea troch botsing |align="center" |17 | |- !Ret |align="center" |6 |{{Flagge CA}} [[Nicholas Latifi]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |39 |Skea troch botsing | align="center"|Pit | |- !Ret |align="center" |99 |{{Flagge IT}} [[Antonio Giovinazzi]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |11 |Fersnellingsbak |align="center" |10 | |} {| class="wikitable" |- align="left" !Fluchste omgong |{{Flagge GB}} [[Lando Norris]] || [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]]||1:36.806 |} ==Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid== {| width=60% | width=33% align=left valign=top | ;Wrâldkampioenskip Koereurs {| class="wikitable" |- align=left bgcolor=#DDDDDD ! Plak ! Koereur ! Punten |- |align="center"|1 |{{Flagge GB}} [[Lewis Hamilton]] |align="left"|307 |- |align="center"|2 |{{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] |align="left"|197 |- |align="center"|3 |{{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] |align="left"|170 |- |align="center"|4 |{{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] |align="left"|100 |- |align="center"|5 |{{Flagge MC}} [[Charles Leclerc (1997)|Charles Leclerc]] |align="left"|97 |} | width=33% align=left valign=top | ;Wrâldkampioenskip Konstrukteurs {| class="wikitable" |- align=left bgcolor=#DDDDDD ! Plak ! Konstrukteur ! Punten |- |align="center"|1 |{{Flagge DE}} [[Mercedes F1|Mercedes]] |align="left"|504 |- |align="center"|2 |{{Flagge AT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |align="left"|240 |- |align="center"|3 |{{Flagge GB}} [[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |align="left"|154 |- |align="center"|4 |{{Flagge GB}} [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |align="left"|149 |- |align="center"|5 |{{Flagge FR}} [[Renault F1|Renault]] |align="left"|136 |} |} {{Navigaasje Formule 1 (2020-2029)}} [[Kategory:Formule 1 yn 2020|Turkije]] [[Kategory:Grutte Priis Formule 1 fan Turkije|2020]] i77ig6i916mnlzwc9wfz9p9lmz5flfy 0 153212 1242051 1053835 2026-10-03T17:22:06Z Cherkash 26079 lap/race length 1242051 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks Formule 1 wedstriid | ôfbylding = Bahrain International Circuit--Outer Circuit.svg | ôfbyldingsbreedte = 200 px | datum = [[29 November]] [[2020]] | offisjele namme = Formula 1 Rolex Sakhir Grand Prix 2020 | lokaasje = [[Bahrain International Circuit]]<br> {{Flagge BH}} [[Sakhir]] | lingte sirkwy = 3,543 km | ôfstân = 307,995 km | foarige GP = [[Grutte Priis Formule 1 fan Bachrein 2020|Bachrein]] | folgjende GP = [[Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi 2020|Abû Dabi]] | temperatuer = 26°C | kondysjes = Sinne | 1e plak = {{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] | 2e plak = {{Flagge FR}} [[Esteban Ocon]] | 3e plak = {{Flagge CA}} [[Lance Stroll]] | koereur pole = {{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] | pole tiid = 0:53.377 | fluchste koereur = {{Flagge GB}} [[George Russell (1998)|George Russell]] | fluchste tiid = 0:55.404 }} Utslaggen fan de '''Grutte Priis Formule 1 fan Sakhir''' [[2020]] yn [[Sakhir]] op [[29 novimber]] 2020. It wie de seschstjinde race fan 17 races fan de [[Formule 1 yn 2020]]. Hy waard op it [[Bahrain International Circuit]] hâlden. De race waard hâlden oer 87 omgongen, op it 3,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 308 kilometer. Der waard riden op de bûtenste ring fan it sirkwy. [[Pietro Fittipaldi]] ferfong de blessearre [[Romain Grosjean]] bij [[Haas F1|Haas]]. [[Lewis Hamilton]] mocht net ride om't hy it [[Covid-19|koroanafirus]] by him bliek te hawwen, Hy waard ferfongen troch [[George Russell (1998)|George Russel]]. [[Jack Aitken]] makke dêr troch syn debút by [[Williams F1|Williams]] ==Kwalifikaasje== * [[Lando Norris]] en [[Pietro Fittipaldi]] starten efteroan fanwegen it wikseljen fan meardere motorûnderdielen. {| class="wikitable" |- align="left" ! Nr !! Koereur !! Konstrukteur !! Q1 !! Q2 !! Q3 !! plak !! Startplak |-bgcolor=F7F6A8 | align="center" |77 |{{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] |[[Mercedes F1|Mercedes]] |'''0:53.904''' |0:53.803 |'''0:53.377''' | align="center" |1 | align="center" |1 |-bgcolor=ccccff | align="center" |63 |{{Flagge GB}} [[George Russell (1998)|George Russell]] |[[Mercedes F1|Mercedes]] |0:54.160 |0:53.819 |0:53.403 | align="center" |2 | align="center" |2 |-bgcolor=ccccff | align="center" |33 |{{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] |[[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |0:54.037 |'''0:53.647''' |0:53.433 | align="center" |3 | align="center" |3 |-bgcolor=ccccff | align="center" |16 |{{Flagge MC}} [[Charles Leclerc (1997)|Charles Leclerc]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |0:54.249 |0:53.825 |0:53.613 | align="center" |4 | align="center" |4 |- | align="center" |11 |{{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] |[[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |0:54.236 |0:53.787 |0:53.790 | align="center" |5 | align="center" |5 |- | align="center" |26 |{{Flagge RU}} [[Daniil Kvyat]] |nowrap|[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |0:54.346 |0:53.856 |0:53.906 | align="center" |6 | align="center" |6 |- | align="center" |3 |{{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] |[[Renault F1|Renault]] |0:54.388 |0:53.871 |0:53.957 | align="center" |7 | align="center" |7 |- | align="center" |55 |{{Flagge ES}} [[Carlos Sainz (1994)|Carlos Sainz]] |[[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |0:54.450 |0:53.818 |0:54.010 | align="center" |8 | align="center" |8 |- | align="center" |10 |{{Flagge FR}} [[Pierre Gasly]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |0:54.207 |0:53.941 |0:54.154 | align="center" |9 | align="center" |9 |- | align="center" |18 |{{Flagge CA}} [[Lance Stroll]] |[[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |0:54.595 |0:53.840 |0:54.200 | align="center" |10 | align="center" |10 |- | align="center" |31 |{{Flagge FR}} [[Esteban Ocon]] |[[Renault F1|Renault]] |0:54.309 |0:53.995 |style="background: silver" | | align="center" |11 | align="center" |11 |- | align="center" |23 |{{Flagge TH}} [[Alex Albon]] |[[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |0:54.620 |0:54.026 |style="background: silver" | | align="center" |12 | align="center" |12 |- | align="center" |5 |{{Flagge DE}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |0:54.301 |0:54.175 |style="background: silver" | | align="center" |13 | align="center" |13 |- | align="center" |99 |{{Flagge IT}} [[Antonio Giovinazzi]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |0:54.523 |0:54.377 |style="background: silver" | | align="center" |14 | align="center" |14 |- | align="center" |4 |{{Flagge GB}} [[Lando Norris]] |[[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |0:54.194 |0:54.693 |style="background: silver" | | align="center" |15 | align="center" |19 |- | align="center" |20 |{{Flagge DK}} [[Kevin Magnussen]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |0:54.705 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |16 | align="center" |15 |- | align="center" |6 |{{Flagge CA}} [[Nicholas Latifi]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |0:54.796 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |17 | align="center" |16 |- | align="center" |89 |{{Flagge GB}} [[Jack Aitken]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |0:54.892 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |18 | align="center" |17 |- | align="center" |7 |{{Flagge FI}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |0:54.963 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |19 | align="center" |18 |- | align="center" |51 |{{Flagge BR}} [[Pietro Fittipaldi]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |0:55.426 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |20 | align="center" |20 |- ! colspan="8" |tiid 107% reglemint: 0:57.677 |} {| class="wikitable" |- align="left" style="background:#F7F6A8;" !Pole posysje |{{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] ||[[Mercedes F1|Mercedes]]||0:53.377' |} == Utslach Grutte Priis == {| class="wikitable" |- align="left" ! Plak !! Nû !! Koereur !! Team !! Omgongen !! Tiid/Utfallen !! Startplak !! Punten |-bgcolor=ccccff !1 | align="center" |11 | {{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] | [[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |87 |1:31:15.114 | align="center" |5 |align="center" |'''25''' |-bgcolor=ccccff !2 | align="center" |31 | {{Flagge FR}} [[Esteban Ocon]] |[[Renault F1|Renault]] |87 | +10.518 |align="center" |11 |align="center" |'''18''' |-bgcolor=ccccff !3 |align="center" |18 | {{Flagge CA}} [[Lance Stroll]] | [[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |87 | +11.869 |align="center" |10 |align="center" |'''15''' |- !4 |align="center" |55 | {{Flagge ES}} [[Carlos Sainz (1994)|Carlos Sainz]] | [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |87 | +12.580 |align="center" |8 |align="center" |'''12''' |- !5 |align="center" |3 | {{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] |[[Renault F1|Renault]] |87 | +13.330 |align="center" |7 |align="center" |'''10''' |- !6 |align="center" |23 |data-sort-value=alb"| {{Flagge TH}} [[Alex Albon]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |87 | +13.842 |align="center" |12 |align="center" |'''8''' |- !7 |align="center" |26 | {{Flagge RU}} [[Daniil Kvyat]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |87 | +14.534 |align="center" |6 |align="center" |'''6''' |- !8 |align="center" |77 | {{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] |[[Mercedes F1|Mercedes]]] |87 | +15.389 |align="center" |1 |align="center" |'''4''' |- !9 |align="center" |63 | {{Flagge GB}} [[George Russell (1998)|George Russell]] |nowrap|[[Mercedes F1|Mercedes]]] |87 | +18.556 |align="center" |2 |align="center" |'''3''' |- !10 |align="center" |4 | {{Flagge GB}} [[Lando Norris]] |nowrap| [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |87 | +19.541 |align="center" |19 |align="center" |'''1''' |- !11 |align="center" |10 |{{Flagge FR}} [[Pierre Gasly]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |87 | +20.527 |align="center" |9 | |- !12 |align="center" |5 |{{Flagge DE}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |87 | +22.611 |align="center" |13 | |- !13 |align="center" |99 |{{Flagge IT}} [[Antonio Giovinazzi]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |87 | +24.111 |align="center" |14 | |- !14 |align="center" |7 |{{Flagge FI}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |87 | +26.153 |align="center" |18 | |- !15 |align="center" |20 |{{Flagge DK}} [[Kevin Magnussen]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |87 | +32.370 |align="center" |15 | |- !16 |align="center" |89 |{{Flagge GB}} [[Jack Aitken]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |87 | +33.674 |align="center" |17 | |- !17 |align="center" |51 |{{Flagge BR}} [[Pietro Fittipaldi]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |87 | +36.858 |align="center" |20 | |- ! Ret |align="center" |6 |{{Flagge CA}} [[Nicholas Latifi]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |52 |Oaljelek |align="center" |16 | |- ! Ret |align="center" |33 |{{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] |[[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |0 |Ungelok |align="center" |3 | |- ! Ret |align="center" |16 |{{Flagge MC}} [[Charles Leclerc (1997)|Charles Leclerc]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |0 |Botsing |align="center" |4 | |} {| class="wikitable" |- align="left" !Fluchste omgong |{{Flagge GB}} [[George Russell (1998)|George Russell]] || [[Mercedes F1|Mercedes]]||0:55.404 |} ==Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid== {| width=60% | width=33% align=left valign=top | ;Wrâldkampioenskip Koereurs {| class="wikitable" |- align=left bgcolor=#DDDDDD ! Plak ! Koereur ! Punten |- |align="center"|1 |{{Flagge GB}} [[Lewis Hamilton]] |align="left"|332 |- |align="center"|2 |{{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] |align="left"|205 |- |align="center"|3 |{{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] |align="left"|189 |- |align="center"|4 |{{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] |align="left"|125 |- |align="center"|5 |{{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] |align="left"|112 |} | width=33% align=left valign=top | ;Wrâldkampioenskip Konstrukteurs {| class="wikitable" |- align=left bgcolor=#DDDDDD ! Plak ! Konstrukteur ! Punten |- |align="center"|1 |{{Flagge DE}} [[Mercedes F1|Mercedes]] |align="left"|540 |- |align="center"|2 |{{Flagge AT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |align="left"|282 |- |align="center"|3 |{{Flagge GB}} [[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |align="left"|194 |- |align="center"|4 |{{Flagge GB}} [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |align="left"|184 |- |align="center"|5 |{{Flagge FR}} [[Renault F1|Renault]] |align="left"|172 |} |} {{Navigaasje Formule 1 (2020-2029)}} [[Kategory:Formule 1 yn 2020|Sakhir]] [[Kategory:Formule 1 yn Bachrein|Sakhir]] gnhgae4aaeomm6xvletg6vj5gq3yiow 0 153216 1242052 1053836 2026-10-03T17:22:41Z Cherkash 26079 lap/race length 1242052 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks Formule 1 wedstriid | ôfbylding = Circuit Yas-Island.svg | ôfbyldingsbreedte = 200 px | datum = [[13 desimber]] [[2020]] | offisjele namme = Formula 1 Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix 2020 | lokaasje = [[Yas Marina Circuit]]<br> [[Ofbyld:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|20px]] [[Abû Dabi]] | lingte sirkwy = 5,554 km | ôfstân = 305,355 km | foarige GP = [[Grutte Priis Formule 1 fan Sakhir|Sakhir]] | folgjende GP = [[Grutte Priis Formule 1 fan Bachrein 2021|Bachrein 2021]] | temperatuer = 25°C | kondysjes = Sinne | 1e plak = {{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] | 2e plak = {{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] | 3e plak = {{Flagge GB}} [[Lewis Hamilton]] | koereur pole = {{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] | pole tiid = 1:35.246 | fluchste koereur = {{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] | fluchste tiid = 1:40.926 }} Utslaggen fan de '''[[Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi]]''' [[2020]] yn [[Abû Dabi]] op [[13 desimber]] 2020. It wie de santjinde race fan 17 races fan de [[Formule 1 yn 2020]]. Hy waard op it [[Yas Marina Circuit]] hâlden. De race waard hâlden oer 55 omgongen op it 5,5 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 305,3 kilometer. ==Kwalifikaasje== * [[Charles Leclerc (1997)|Charles Leclerc]] waard trije plakken weromsetten by de start fanwege it feroarsaakjen fan in botsing by de [[Grutte Priis Formule 1 fan Sakhir|Grutte Priis fan Sakhir]] * [[Sergio Pérez]] en [[Kevin Magnussen]] starten efteroan fanwegen it wikseljen fan meardere motorûnderdielen. {| class="wikitable" |- align="left" ! Nr !! Koereur !! Konstrukteur !! Q1 !! Q2 !! Q3 !! plak !! Startplak |-bgcolor=F7F6A8 | align="center" |33 |{{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |1:35.993 |1:35.641 |'''1:35.246''' | align="center" |1 | align="center" |1 |-bgcolor=ccccff | align="center" |77 |{{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] |[[Mercedes F1|Mercedes]] |1:35.699 |1:35.527 |1:35.271 | align="center" |2 | align="center" |2 |-bgcolor=ccccff | align="center" |44 |{{Flagge GB}} [[Lewis Hamilton]] |[[Mercedes F1|Mercedes]] |'''1:35.528''' |'''1:35.466''' |1:35.332 | align="center" |3 | align="center" |3 |-bgcolor=ccccff | align="center" |4 |{{Flagge GB}} [[Lando Norris]] |[[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |1:36.016 |1:35.849 |1:35.497 | align="center" |4 | align="center" |4 |- | align="center" |23 |{{Flagge TH}} [[Alexander Albon]] |[[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |1:36.106 |1:35.654 |1:35.571 | align="center" |5 | align="center" |5 |- | align="center" |55 |{{Flagge ES}} [[Carlos Sainz (1994)|Carlos Sainz]] |[[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |1:36.517 |1:36.192 |1:35.815 | align="center" |6 | align="center" |6 |- | align="center" |26 |{{Flagge RU}} [[Daniil Kvyat]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |1:36.459 |1:36.214 |1:35.963 | align="center" |7 | align="center" |7 |- | align="center" |18 |{{Flagge CA}} [[Lance Stroll]] |[[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |1:36.502 |1:36.143 |1:36.046 | align="center" |8 | align="center" |8 |- | align="center" |16 |{{Flagge MC}} [[Charles Leclerc (1997)|Charles Leclerc]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:35.881 |1:35.932 |1:36.065 | align="center" |9 | align="center" |12 |- | align="center" |10 |{{Flagge FR}} [[Pierre Gasly]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |1:36.545 |1:36.282 |1:36.242 | align="center" |10 | align="center" |9 |- | align="center" |31 |{{Flagge FR}} [[Esteban Ocon]] |[[Renault F1|Renault]] |1:36.783 |1:36.359 |style="background: silver" | | align="center" |11 | align="center" |10 |- | align="center" |3 |{{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] |[[Renault F1|Renault]] |1:36.704 |1:36.406 |style="background: silver" | | align="center" |12 | align="center" |11 |- | align="center" |5 |{{Flagge DE}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:36.655 |1:36.631 |style="background: silver" | | align="center" |13 | align="center" |13 |- | align="center" |99 |{{Flagge IT}} [[Antonio Giovinazzi]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:37.075 |1:38.248 |style="background: silver" | | align="center" |14 | align="center" |14 |- | align="center" |11 |{{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] |[[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |1:36.034 |Gjin tiid |style="background: silver" | | align="center" |15 | align="center" |19 |- | align="center" |7 |{{Flagge FI}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:37.555 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |16 | align="center" |15 |- | align="center" |20 |{{Flagge DK}} [[Kevin Magnussen]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:37.836 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |17 | align="center" |20 |- | align="center" |63 |{{Flagge GB}} [[George Russell (1998)|George Russell]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |1:38.045 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |18 | align="center" |16 |- | align="center" |51 |{{Flagge BR}} [[Pietro Fittipaldi]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:38.173 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |19 | align="center" |17 |- | align="center" |6 |{{Flagge CA}} [[Nicholas Latifi]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |1:38.443 |style="background: silver" | |style="background: silver" | | align="center" |20 | align="center" |18 |- ! colspan="8" |tiid 107% reglemint: 1:42.214 |- |} {| class="wikitable" |- align="left" style="background:#F7F6A8;" !Pole posysje |{{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] || [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]]||1:35.246 |} == Utslach Grutte Priis == {| class="wikitable" |- align="left" ! Plak !! Nû !! Koereur !! Team !! Omgongen !! Tiid/Utfallen !! Startplak !! Punten |-bgcolor=ccccff !1 | align="center" |33 | {{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |55 |1:36:28.645 | align="center" |1 |align="center" |'''25''' |-bgcolor=ccccff !2 | align="center" |77 | {{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] |[[Mercedes F1|Mercedes]] |55 | +15.976 |align="center" |2 |align="center" |'''18''' |-bgcolor=ccccff !3 |align="center" |44 | {{Flagge GB}} [[Lewis Hamilton]] |[[Mercedes F1|Mercedes]] |55 | +18.415 |align="center" |3 |align="center" |'''15''' |- !4 |align="center" |23 | {{Flagge TH}} [[Alexander Albon]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |55 | +19.987 |align="center" |5 |align="center" |'''12''' |- !5 |align="center" |4 | {{Flagge GB}} [[Lando Norris]] | [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |55 | +1:00.729 |align="center" |4 |align="center" |'''10''' |- !6 |align="center" |55 | {{Flagge ES}} [[Carlos Sainz (1994)|Carlos Sainz]] | [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |55 | +1:05.662 |align="center" |6 |align="center" |'''8''' |- !7 |align="center" |3 | {{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] |[[Renault F1|Renault]] |55 | +1:13.748 |align="center" |11 |align="center" |'''7''' |- !8 |align="center" |10 | {{Flagge FR}} [[Pierre Gasly]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |55 | +1:29.718 |align="center" |9 |align="center" |'''4''' |- !9 |align="center" |31 | {{Flagge FR}} [[Esteban Ocon]] |nowrap|[[Renault F1|Renault]] |55 | +1:41.069 |align="center" |10 |align="center" |'''2''' |- !10 |align="center" |18 | {{Flagge CA}} [[Lance Stroll]] |[[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |55 | +1:42.738 |align="center" |8 |align="center" |'''1''' |- !11 |align="center" |26 |{{Flagge RU}} [[Daniil Kvyat]] |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda F1|Honda]] |54 | +1 Omgong |align="center" |7 | |- !12 |align="center" |7 |{{Flagge FI}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |54 | +1 Omgong |align="center" |15 | |- !13 |align="center" |16 |{{Flagge MC}} [[Charles Leclerc (1997)|Charles Leclerc]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |54 | +1 Omgong |align="center" |12 | |- !14 |align="center" |5 |{{Flagge DE}} [[Sebastian Vettel]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |54 | +1 Omgong |align="center" |13 | |- !15 |align="center" |63 |{{Flagge GB}} [[George Russell (1998)|George Russell]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |54 | +1 Omgong |align="center" |16 | |- !16 |align="center" |99 |{{Flagge IT}} [[Antonio Giovinazzi]] |[[Alfa Romeo F1|Alfa Romeo]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |54 | +1 Omgong |align="center" |14 | |- !17 |align="center" |6 |{{Flagge CA}} [[Nicholas Latifi]] |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes F1|Mercedes]] |54 | +1 Omgong |align="center" |18 | |- !18 |align="center" |20 |{{Flagge DK}} [[Kevin Magnussen]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |54 | +1 Omgong |align="center" |20 | |- !19 |align="center" |51 |{{Flagge BR}} [[Pietro Fittipaldi]] |[[Haas F1|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |53 | +2 Omgongen |align="center" |17 | |- ! data-sort-value="20"| Ret |align="center" |11 |{{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] |[[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |8 |Elektroanysk probleem |align="center" |19 | |} {| class="wikitable" |- align="left" !Fluchste omgong |{{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] || [[Renault F1|Renault]]||1:40.926 |} ==Top fiif yn it wrâldkampioenskip nei de wedstriid== {| width=60% | width=33% align=left valign=top | ;Wrâldkampioenskip Koereurs {| class="wikitable" |- align=left bgcolor=#DDDDDD ! Plak ! Koereur ! Punten |- |align="center"|1 |{{Flagge GB}} [[Lewis Hamilton]] |align="left"|347 |- |align="center"|2 |{{Flagge FI}} [[Valtteri Bottas]] |align="left"|223 |- |align="center"|3 |{{Flagge NL}} [[Max Verstappen]] |align="left"|214 |- |align="center"|4 |{{Flagge MX}} [[Sergio Pérez]] |align="left"|125 |- |align="center"|5 |{{Flagge AU}} [[Daniel Ricciardo]] |align="left"|119 |} | width=33% align=left valign=top | ;Wrâldkampioenskip Konstrukteurs {| class="wikitable" |- align=left bgcolor=#DDDDDD ! Plak ! Konstrukteur ! Punten |- |align="center"|1 |{{Flagge DE}} [[Mercedes F1|Mercedes]] |align="left"|573 |- |align="center"|2 |{{Flagge AT}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda F1|Honda]] |align="left"|319 |- |align="center"|3 |{{Flagge GB}} [[McLaren F1|McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] |align="left"|202 |- |align="center"|4 |{{Flagge GB}} [[Racing Point F1|Racing Point]]-[[Mercedes F1|BWT Mercedes]] |align="left"|195 |- |align="center"|5 |{{Flagge FR}} [[Renault F1|Renault]] |align="left"|181 |} |} {{Navigaasje Formule 1 (2020-2029)}} [[Kategory:Formule 1 yn 2020|Abu Dabi]] [[Kategory:Grutte Priis Formule 1 fan Abû Dabi|2020]] px04ufil41ygu3lvhh2f0uh5tse95gl 0 156471 1242044 1124289 2026-10-03T15:29:06Z Drewes 2754 1242044 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks band | band_namme = Wolves on the Throne Room | ôfbylding = WOLVES IN THE THRONE ROOM.jpg | ûnderskrift = Wolves in the Throne Room yn 2019 | nasjonaliteit = {{USAnasj}} | sjongtaal = [[Ingelsk]] | sjenre = [[Metal]] | bestean = [[2002]] – No | record label = Vendlus,<br>Southern Lord,<br>Artemisia,<br>Relapse | manager = | prizen = | webside = | hjoeddeistige_leden = | âld_leden = [[Nick Paul]] <small>''gitaar'' (2003-2004)</small><br>[[Rick Dahlin]] <small>''gitaar'' (2005-2007)</small><br>[[Will Lindsay]] <small>''gitaar'' (2008-2009)</small> | funksje1 = Sang, Gitaar | lid1 = [[Nathan Weaver]] | funksje2 = Gitaar | lid2 = [[Kody Keyworth]] | funksje3 = Drums | lid3 = [[Aaron Weaver]] | funksje4 = | lid4 = | funksje5 = | lid5 = | funksje6 = | lid6 = | âldfunksje1 = | âldlid1 = }} '''Wolves in the Throne Room''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] black [[metal]]band oprjochte yn [[2002]] yn [[Olympia (Washington)|Olympia]]. De band brocht yn [[2006]] syn debútalbum ''Diadem of 12 Stars'' út. De teksten fan de band gean benammen oer de [[natoer]], de [[kosmos]], [[mystyk]], [[Ritueel|rituelen]] en [[Myte|mytes]]. Wolves in the Throne Room hat sân studio-albums en twa live-albums útbrocht. {{Stobbe|band}} == Diskografy == ===Studio-albums=== {| class="wikitable" |- align="left" ! Album !! Utbrocht op !! Label !! Singles |- |Diadem of 12 Stars |[[7 febrewaris]] [[2006]] |Vendlus | |- |Two Hunters |[[27 septimber]] [[2007]] |rowspan=3|Southern Lord | |- |Black Cascade |[[31 maart]] [[2009]] | |- |Celestial Lineage |[[13 septimber]] [[2011]] | |- |Celestite |[[8 july]] [[2014]] |rowspan=2|Artemisia | |- |Thrice Woven |[[22 septimber]] [[2017]] |Angrboda,<br>Born from the Serpent's Eye |- |Primordial Arcana |[[20 augustus]] [[2021]] |Relapse |Mountain Magick,<br>Spirit of Lightning,<br>Primal Chasm (Gift of Fire) |} ===Live-albums=== {| class="wikitable" |- align="left" ! Album !! Utbrocht op !! Label |- |Live at Roadburn 2008 |[[6 jannewaris]] [[2009]] | Roadburn |- |Turning Ever Towards the Sun -<br>Live at Neudegg Alm |[[31 oktober]] [[2014]] |Funkenflug |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * [https://www.metal-archives.com/bands/Wolves_in_the_Throne_Room/35741 Metal Archives] }} [[Kategory:Amerikaanske metalband]] [[Kategory:Band oprjochte yn 2002]] gzlszvh4i6426oqasoip32chkxw12l8 0 162494 1242041 1162122 2026-10-03T15:15:55Z Drewes 2754 by de tiid brocht 1242041 wikitext text/x-wiki {{Telefyzje- of radiopersoanlikheid | ôfbylding = AnnaGimbrere2014 (cropped).jpg | ôfbyldingstekst = Anna Gimbrère yn 2014 | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = | nasjonaliteit = {{NEDnasj}} | berne = [[6 jannewaris]] [[1986]] | berteplak = [[Utert (stêd)|Utert]] | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = {{NEDetn}}<br>{{FRAetn}} | regionale identiteit = | wurksum as = Wittenskipssjoernalist | medium = telefyzje | wurksum by = | bekend fan = saakkundige yn telefyzjeprogrammas (sjoch tekst) | jierren aktyf = 2014-no | prizen = | webside = {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm9125922/ IMDb-profyl] }} '''Anna Gimbrère''' ([[Utert (stêd)|Utert]], [[6 jannewaris]] [[1986]]) is in Nederlânsk [[Sjoernalist|wittenskipssjoernalist]] en [[presintatrise]]. == Biografy == Gimbrère is fan [[Frânsen|Frânsk]] [[komôf]] en stammet út in geslacht fan [[paraplu]]makkers.<ref>[https://myprivacy.dpgmedia.nl/consent?siteKey=w38GrtRHtDg4T8xq&callbackUrl=https%3a%2f%2fwww.trouw.nl%2fprivacy-wall%2faccept%3fredirectUri%3d%252fcultuur-media%252fmediatalent-anna-gimbrere-32-ik-analyseer-alles-kapot-ook-emoties%257eb36d3e27%252f {{Aut|Jong, Louël de}}, ''Mediatalent Anna Gimbrère (32): ‘Ik analyseer alles kapot, ook emoties’'', yn: ''Trouw'', 22 april 2019.]</ref> Se trochrûn de middelbere skoalle yn [[Swol]] en studearre teoretyske [[natuerkunde]] oan de [[Universiteit fan Amsterdam]]. Hja wurke ek as [[Model (berop)|model]]. <ref>[https://web.archive.org/web/20190405224517/https://het-agentschap.nl/performers/anna-gimbrere/ ANNA GIMBRERE], het-agentschap.nl (yn't argyf)</ref> Nei har stúdzje waard se wittenskipssjoernalist en fungearre as redakteur of saakkundige by telefyzjeprogramma's lykas de ''Nationale Wetenschapsquiz'' (2015), ''Galileo'' (2016), ''Tijd voor MAX'' (2017) en ''Experimensen'' (2019). Yn 2018 wie se kandidaat yn ''De Slimste Mens''. Se presintearre yn 2017 ''Oranje boven, Down Under'' en yn 2019 ''De wilde ruimte''. <ref>[https://www.vpro.nl/programmas/de-wilde-ruimte/lees/Anna-s-avontuur.html Anna's avontuur], ''VPRO'', 6 maart 2019. [https://web.archive.org/web/20201027190849/https://www.vpro.nl/programmas/de-wilde-ruimte/lees/Anna-s-avontuur.html Argyf] op 27 oktober 2020.</ref> Troch de Volkskrant waard se útroppen ta mediatalint fan 2019. <ref>[https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/het-mediatalent-van-2019-anna-gimbrere-wetenschap-is-schoonheid~b00a96b4/ Hét mediatalent van 2019, Anna Gimbrère: 'Wetenschap is schoonheid'], ''de Volkskrant'', 27 desimber 2018. [https://web.archive.org/web/20190405224516/https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/het-mediatalent-van-2019-anna-gimbrere-wetenschap-is-schoonheid~b00a96b4/ Argyf] op 5 april 2019.</ref> Yn 2020 begûn se foar KRO-NCRV mei de presintaasje fan it sjoernalistike programma ''De Monitor'' dat yn jannewaris 2021 gearfoege waard mei ''Pointer''. <br> Yn 2024 waard se ien fan de fiif ''Champions'' yn it RTL 4-kwisprogramma ''Beat the Champions''. Dat jiers wie Gimbrère ek te sjen yn it 24ste seizoen fan ''Wie is de Mol?'', wêryn't bliken die dat sy de Mol wie; se soarge foar de op ien nei leechste potstân yn de skiednis fan it programma oant dat stuit ta. Dat jiers die se ek mei oan ''Waku Waku''. Foar it seizoen 2024 fan ''Kloostergasten'' libbe Gimbrère in oantal dagen op mei leden fan in kleastermienskip. Yn 2025 krigen sy en Diederik Jekel de Irispenning takend. <ref>{{Citeer web|url=https://www.nu.nl/media/6372272/anna-gimbrere-en-diederik-jekel-onderscheiden-voor-wetenschapscommunicatie.html|titel=Anna Gimbrère en Diederik Jekel onderscheiden voor wetenschapscommunicatie|bezochtdatum=2025-10-13|datum=2025-10-13|website=[[NU.nl]]}}</ref> Tegearre mei Tex de Wit en Stefan Pop makket se de podcast ''Zo opgelost''. Fan de hjerst fan 2025 ôf makket se diel út fan it presintaasjeteam fan it KRO-NCRV-programma ''Keuringsdienst van waarde''. <ref>{{Citeer web|url=https://www.ad.nl/show/anna-gimbrere-versterkt-team-van-keuringsdienst-van-waarde~a80916fc/|titel=Anna Gimbrère versterkt team van Keuringsdienst van Waarde|bezochtdatum=2026-01-30|datum=2025-10-20|werk=ad.nl}}</ref> Hja hat in relaasje mei sjoernalist en presintator [[Herman van der Zandt]]. <ref>{{Citeer web|url=https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/anna-gimbrere-ik-hou-van-hoogte-en-van-overzicht-als-ik-uitga-ga-ik-ook-weleens-op-bars-en-tafels-staan~b89dd8a4/|titel=Anna Gimbrère: ‘Ik hou van hoogte en van overzicht. Als ik uitga, ga ik ook weleens op bars en tafels staan’|bezochtdatum=2021-12-10|datum=2021-01-21|werk=de Volkskrant}}</ref>. It pear hat in soantsje.<ref>{{Citeer web |url=https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/4634551/zoontje-voor-herman-van-der-zandt-en-anna-gimbrere-we-zijn-smoorverliefd |titel=Zoontje voor Herman van der Zandt en Anna Gimbrère: 'We zijn smoorverliefd' |achternaam=Kamp |voornaam=Karin |datum=2025-01-29 |bezochtdatum=2025-01-29 |werk=Omroep Brabant |taal=nl}}</ref> == Telefyzje == *''[[Nationale Wetenschapsquiz]]'' (2015) *''Galileo'' (RTL 5) (2016) *''Oranje boven, Down Under'' (2017) - duopresintaasje mei Herman van der Zandt *''[[Tijd voor MAX]]'' (2017) - saakkundige *''What's the Right Thing to Do?'' (dokumintêrerige) (2017) *''[[De Slimste Mens]]'' (2018) - kandidaat *''[[Bright (televisieprogramma)|Bright]]'' (2019-no) - presintaasje mei ferskate oare prisintators *''[[Experimensen]]'' (2019-2020) - saakkundige *''The Future Is Bright'' (2019-no) - duopresintaasje mei [[Eric Bouwman]] *''[[De Wereld Draait Door]]'' (2019) - tafeldame *''De wilde ruimte'' (2019) - presintaasje *''Bodem in zicht'' (2020) - duopresintaasje mei [[Eva Cleven]] *''[[De Monitor (programma)|De Monitor]]'' (2020) - duopresintaasje mei [[Teun van de Keuken]] *''[[Pointer (KRO-NCRV)|Pointer]]'' (2021-no) - duopresintaasje mei Teun van de Keuken *''Tik ‘m aan'' (2021) - sjuerylid *''Anna's brains'' (2021) - presintaasje *''De Grote Klimaatkwis'' (2021) - saakkundige *''Wie is de Mol?'' (2024) - meidogger (De Mol) *''Beat the Champions'' (2024) - Champions *''Pokerface'' (telefyzjeprogramma) (2024) - dielnimmer *''Waku Waku'' (2024) - dielnimmer *''Kloostergasten'' (2024) - gast *''Keuringsdienst van waarde'' (2025-no) *''The Connection'' (kwis) (2026) - dielnimmer == Filmografy == *''Hartenstrijd'' (2016) - Dame yn park {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} {{DEFAULTSORT:Gimbrere, Anna}} [[Kategory:Nederlânsk wittenskipssjoernalist]] [[Kategory:Nederlânsk telefyzjepresintator]] [[Kategory:Nederlânsk natuerkundige]] [[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frânsk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1986]] 3tl2vmth6j6xmls1qfuffssg82ubu83 0 170629 1242049 1135260 2026-10-03T16:41:24Z Drewes 2754 /* Technyske gegevens */ - tikfl. 1242049 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks fleantúchtype | ôfbylding = Kalinin K-7 01.jpg | ôfbyldingstekst = De Kalinin K-7 op it fleanfjild fan [[Charkov]] yn 1933. | ôfbyldingsbreedte = | namme = | rol = [[Bommesmiter]], [[ferkearsfleanmasine]] | lân fan oarsprong = [[Sovjet-Uny]] | makker = Kalinin | ûntwerper = [[Konstantin Kalinin]] | sels yn te foljen 1 = | namme sels yn te foljen 1 = | sels yn te foljen 2 = | namme sels yn te foljen 2 = | sels yn te foljen 3 = | namme sels yn te foljen 3 = | earste flecht = 11 augustus 1933 | yn tsjinst = 21 novimber 1933 (crash) | út tsjinst = | tal makke = 1 | brûkers = | grutste brûker = | sels yn te foljen 4 = | namme sels yn te foljen 4 = | sels yn te foljen 5 = | namme sels yn te foljen 5 = | sels yn te foljen 6 = | namme sels yn te foljen 6 = | farianten = | sels yn te foljen 7 = | namme sels yn te foljen 7 = | sels yn te foljen 8 = | namme sels yn te foljen 8 = | sels yn te foljen 9 = | namme sels yn te foljen 9 = }} [[File:Kalinin K-7 im Flug.jpg|thumb|250px]] [[File:Kalinin K-7 02.jpg|thumb|250px|Kalinin K-7 mei bemanning foar in testflecht]] De '''Kalinin K-7''' ([[Russysk]]: ''Калинин К-7'') wie in swier eksperiminteel fleantúch dat yn it begjin fan de jierren 1930 yn de [[Sovjet Uny]] ûntwurpen en test waard. It tastel wie ornearre as tige swiere [[bommesmiter]] of [[Ferkearsfleanmasine|kommersjeel fleantúch]] mei in brede romp. == Untwerp en ûnjouwing == De Kalinin K-7 bestie út in elliptyske fleugel fan 2,33 meter dik mei in spanwiidte fan 53 meter, wêryn 't oant 120 passazjiers ûnderbrocht wurde koene. It lâningsgestel bestie út twa grutte gondels mei elk twa ûnbidich grutte tsjillen en, yn 'e militêre ferzje, twa skuttersposten. De passazjiers koene it ynterieur fan it fleantúch berikke fia in trep yn de lâningsstelpoaten. Oan de ein fan de dûbele sturtbeam mei trijehoekige trochsneed wiene ek de skuttersstasjons. De twa fertikale stabilisatoaren mei skoaren wiene dêrop montearre en mei-inoar ferbûn mei in ekstra skoar, dy 't in fariabele ynfalshoeke hie. De basisstruktuer fan it fleantúch bestie út laske KhMA chroom-molybdeenstielen buizen mei yn haadsaak stoffen beklaaiïng. Allinne de middenseksje fan de fleugel, de gondels fan it lâningsgestel, de motors en de piloatekabines wiene beklaaid mei duraluminium. [[Konstantin Kalinin]] begûn yn 1930 mei it ûntwerp. Doe 't it prototype klear wie, soene de earste taksyetests begjinne op 29 juny 1933, mar neidat de motoaren starten wiene, treden der slimme trillingen op yn ferskate ûnderdielen, benammen yn de sturtbeam. Nei 't in soad strukturele fersterkingen oan it kasko oanbrocht wiene, koene de taksyetests op 9 augustus begjinne. Twa dagen letter wie it tastel syn earste flecht op 11 augustus 1933. By de testflecht kamen noch mear defekten oan it ljocht. De katastrofe kaam op 21 novimber fan itselde jier doe't, as gefolch fan de al bekende trillingen by in mjitflecht, ien fan de twa sturtsteunen ûnder de flecht bruts en it fleantúch dêrnei fan in hichte fan 100 meter ynienen yn in bocht fleach en de grûn rekke. By de crash en de oanfolgjende brân ferlearen 14 bemanningsleden it libben, dêr't Kalinins âlde testpiloat Mikhail Snegiryov by wie, en ien passazjier. Fiif minsken oan board oerlibben. Koart dêrnei waard begûn mei de bou fan noch twa K-7's mei fjouwerkante sturtbeammen, mar de tastellen waarden nea foltôge en it hiele projekt waard úteinlik yn 1935 oerjûn. == Technyske gegevens == [[Ofbyld:Kalinin K-7 plane.png|thumb|right|300px|Kalinin К-7]] {| class="wikitable" |- ! Parameters ! Feiten |- | Bemanning || 11 |- | Kapasiteit || 120 passazjiers / 7.000 kg fracht |- | Lingte || 28,00 m |- | Spanwiidte || 53,00 m |- | Fleugeloerflak || 454,0 m² |- | Fleugellingte || 6,2 |- | Belêsting oerflak || 83,7&nbsp;kg/m² |- | Leechgewicht || 24.400 kg |- | Startgewicht || 38.000 kg |- | Oandriuwing || sân floeistofkuolle 12-silinder-[[V-motor]]s ''M-34F'' |- | Fermogen || 610 kW (830 [[hk]]) by de start<br /> 552 kW (750 hk) nominaal fermogen |- | Heechste faasje || 234&nbsp;km/o |- | Krúsfaasje || 180&nbsp;km/o |- | Tsjinstplafond || 4000 m |- | Bewapening || seis 7,62-mm-[[MG]] [[SjKAS]] <small> (op syn minst) </small> <br> 3x 20 mm (0.79 in) [[fluchfjoerkanon|kanonnen]] <small> (op syn minst) </small> |- | Bommelading || 9000 kg |} {{Commonscat|Kalinin K-7}} {{Boarnen|boarnefernijing= * Dit artikel is foar in part oerset út Dútske en it Ingelske artikel }} [[Kategory:Russyske ferkearsfleanmasine]] [[Kategory:Russyske bommesmiter]] [[Kategory:Yntroduksje út 1933]] rpbvboufumsemftj6a0mzepv6508qi9 0 181645 1242046 1189995 2026-10-03T15:35:13Z Drewes 2754 Hy wie ek fersetsman 1242046 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks sporter | namme = Bernard Leene | ôfbylding = Wielrenners Daniël 'Daan' van Dijk en Bernardus Petrus 'Bernhard' Leene, winnaars van de gouden, SFA002004761.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingtekst = ''[[Daan van Dijk]] en Bernard Leene (1928)'' | echte namme = Bernardus Petrus Leene | bynamme = | nasjonaliteit = {{NEDnasj}} | bertedatum = [[15 febrewaris]] [[1903]] | berteplak = [[De Haach]] | stjerdatum = [[24 novimber]] [[1988]] | stjerplak = [[Amstelfean]] | etnisiteit = | regionale identiteit = | grutte = 1.80 meter | gewicht = | sport = [[Baanhurdfytsen]] | ûnderdiel = Tandem | trener = | 1etitel = | OS = [[Olympyske Simmerspullen 1928|Amsterdam 1928]],<br>[[Olympyske Simmerspullen 1932|Los Angeles 1932]],<br>[[Olympyske Simmerspullen 1936|Berlyn 1936]] | PS = | ekstra = | debút = | karriêre-ein = | prestaasjes ={{Goudgrut}} 1x [[Olympyske Spullen]] 1928<br>{{Sulvergrut}} 1x [[Olympyske Spullen]] 1936 | webside = }} '''Bernardus Petrus (Bernard) Leene''' ([[De Haach]], [[15 febrewaris]] [[1903]] - [[Amstelfean]], [[24 novimber]] [[1988]]) wie in [[Nederlân|Nederlânsk]] [[Baanhurdfytsen|baanhurdfytser]]. Hy die trije kear mei oan de [[Olympyske Spullen|Olympyske Simmerpullen]] (yn [[Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1928|1928]], [[Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1932|1932]] en [[Baanhurdfytsen op de Olympyske Simmerspullen 1936|1936]]). Hy waard yn [[Amsterdam]] mei [[Daan van Dijk]] Olympysk kampioen op de tandem, acht jier letter yn [[Berlyn]] wûn hy tegearre mei [[Henk Ooms]] in sulveren medalje op itselde ûnderdiel. Hy hie ien dochter, Antoinette, en twa bernsbern, Marita en Monique. Alle trije froulju wiene topswimmers, en Monique die mei oan de Olympyske Spullen; se kaam yn 1976 foar Nij-Seelân út. Yn de [[Twadde Wrâldoarloch]] wie er in foaroansteand lid fan it ferset yn De Haach. Bernard Leene ferstoar op 24 novimber 1988, yn 'e âldens fan 85 jier. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} * Wikipedy:NL * Wikipedy:FR * [https://www.olympedia.org/athletes/15283 Olympedia, Bernard Leene ''Riedplachte op 7-3-2025''] {{Commonscat|Bernard Leene}} }} {{DEFAULTSORT:Leene, Bernard}} [[Kategory:Nederlânsk baanhurdfytser]] [[Kategory:Nederlânsk Olympysk kampioen]] [[Kategory:Nederlânsk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich]] [[Kategory:Persoan berne yn 1903]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1988]] ed8kvcvu6qm3cggjs00y4vyq9lf28vj 0 192394 1242053 1231845 2026-10-03T17:43:45Z Amherst99 3672 /* */ 1242053 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks taal | namme = Albaneesk | ôfbylding = Lenga albanesa map.jpg | ôfbyldingsbreedte= | ôfbyldingstekst = Fersprieding fan it Albaneesk. | oare namme(n) = | eigen namme = ''shqip'' | lânseigen yn = [[File:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albaanje]] | tal sprekkers = 7,6 miljoen <small>(2026)</small> | skrift = [[Latynsk alfabet]] | taalfamylje = ● [[Yndo-Europeeske talen|Yndo-Europeesk]]<br> &nbsp;&nbsp;● ''Albaneesk'' | dialekten = | offisjele status= ● [[Ofbyld:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albaanje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Kosovo.svg|20px]] [[Kosovo]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Montenegro]] <small>(regionaal)</small><br> ● [[Ofbyld:Flag of North Macedonia.svg|20px]] [[Noard-Masedoanje]] <small>(reg.)</small> | erkenning as minderheidstaal = ● [[Ofbyld:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosnje-Hertsegovina]]<br>● [[Ofbyld:Flag of Italy.svg|20px]] [[Itaalje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Croatia.svg|20px]] [[Kroaasje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Romania.svg|20px]] [[Roemeenje]]<br> ● [[Ofbyld:Flag of Serbia.svg|20px]] [[Servje]] | ISO 639-1 = sq | ISO 639-2 = alb | ISO 639-3 = sqi }} It '''Albaneesk''' (Albaneesk: ''shqip'' of ''gjuha shqipe'') is in Yndo-Europeeske taal dy't benammen sprutsen wurdt yn [[Albaanje]] en [[Kosovo]], mar dy't ek in wichtige taaleilannen hat (grutter en lytser) yn oare parten fan de Balkan en yn tal fan diaspoara-mienskippen oer de hiele wrâld. Mei nei skatting sân oant acht miljoen sprekkers heart it net ta de grutste talen fan Europa, mar út taalkundich eachpunt is it ien fan de meast bysûndere. Oars as bygelyks it [[Frysk]], [[Ingelsk]], [[Frânsk]], [[Katalaansk]], [[Russysk]] of [[Servysk]] foarmet it Albaneesk in selsstannige tûke binnen de [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Europeeske taalfamylje]]. Dat betsjut dat de taal gjin nau besibbe libbene sustertalen hat en dêrom in wichtige boarne is foar taalkundigen dy't de skiednis fan de Yndo-Europeeske talen bestudearje. Troch syn geografyske posysje op de [[Balkan]] hat it Albaneesk troch de iuwen hinne yn kontakt stien mei in grut ferskaat oan folken, kultueren en talen. Dat hat laat ta in rike wurdskat mei ynfloeden út ûnder oare it [[Latyn]], [[Gryksk]], [[Slavyske talen|Slavysk]], [[Turksk]] en [[Italjaansk|Italiaansk]]. Tagelyk hat de taal syn eigen grammatikale struktuer en in grut diel fan syn oarspronklike wurdskat beholden. It Albaneesk wurdt dêrom faak beskôge as ien fan de meast unike talen fan [[Europa]]. == Namme == De hjoeddeistige Albanezen neame harsels ''Shqiptarë'' en harren taal ''Shqip''. De oarsprong fan dy nammen is net hielendal wis. Guon taalkundigen bringe it wurd ''Shqip'' yn ferbân mei it begryp "dúdlik sprekke" of "inoar ferstean kinne". Oaren hawwe alternative etymologyske ferklearringen foarsteld. Yn it ferline waarden troch bûtensteanders ek oare nammen brûkt. Yn West-Europa wie lange tiid de term "Albaneesk" de meast gongbere oantsjutting, ôflaat fan midsiuwske foarmen lykas ''Albaanje'' en ''Albanenses''. == Oarsprong en ûntwikkeling == De krekte oarsprong fan it Albaneesk is ien fan de meast besprutsen ûnderwerpen yn de Balkan-taalkunde. Der bestiet brede oerienstimming dat de taal ta de Yndo-Europeeske taalfamylje heart, mar de fraach fan hokker âlde Balkan-taal oft it Albaneesk krekt ôflaat is, is noch altyd net definityf beäntwurde. De measte ûndersikers geane derfan út dat it Albaneesk ûntstien is út in taal dy't yn de westlike Balkan sprutsen waard foardat de [[Romeinen]] it gebiet feroveren. Faak wurdt in ferbân lein mei de Illyryske talen, dy't yn de [[Aldheid]] yn in grut part fan de westlike Balkan brûkt waarden. Om't der lykwols mar in beheind tal Illyryske ynskripsjes en eigennammen bewarre bleaun binne, is it net mooglik om dat mei absolute wissichheid te bewizen. Guon gelearden hawwe ek ferbiningen foarsteld mei oare âlde Balkan-talen, lykas it Dasysk of Trakysk. Wat wol dúdlik is, is dat de foarâlden fan de Albaneeskpraters al iuwenlang op de Balkan húsmanne hawwe. Dat docht bliken út de grutte hoemannichte âlde lienwurden út it Latyn. Dy [[lienwurd]]en binne opnommen yn in perioade dat it Latyn noch in libbene taal wie yn it [[Romeinske Ryk]]. Dêrtroch kinne taalkundigen konkludearje dat de foarrinner fan it Albaneesk al bestie foar't it Latyn him ûntwikkele ta de [[Romaanske talen]]. Nei de fal fan it [[Westromeinske Ryk]] kaam de regio ûnder ynfloed fan ferskillende machten en folken. Slavyske stammen setten har op de Balkan nei wenjen, it [[Byzantynske Ryk]] behold ynfloed yn ferskate gebieten en letter makke ek it [[Osmaanske Ryk|Ottomaanske Ryk]] him ta de dominante macht. Elk fan dy perioaden liet spoaren efter yn de taal. == Skiednis fan it skrift == [[Ofbyld:E Mbsuame E Chraesterae.jpg|thumb|16e iuwske tekst]] Hoewol't it Albaneesk sûnder mis al iuwenlang sprutsen waard, ferskynt it relatyf let yn skriftlike boarnen. Dat komt foar in part troch de politike en religieuze omstannichheden op de Balkan, dêr't lange tiid oare talen brûkt waarden foar bestjoer, religy en literatuer. It âldst bekende Albaneeske dokumint is in doopformule út 1462. De earste folsleine publikaasje yn it Albaneesk is it ''Meshari'' ("Misboek") fan Gjon Buzuku út 1555. Dat wurk hat in ûnskatbere wearde foar de kennis fan it iere Albaneesk, om't it sjen lit hoe't de taal yn de sechstjinde iuw derút seach. Yn de folgjende iuwen ûntstiene mear religieuze, histoaryske en literêre teksten. Der bestie lykwols gjin algemien akseptearre skriuwsysteem. Ferskillende skriuwers brûkten farianten fan it Latynske, Grykske of Arabyske alfabet. Pas yn de njoggentjinde en iere tweintichste iuw waard wurke oan in ienheidsskrift foar alle Albanezen. In wichtich momint wie it [[Kongres fan Monastir]] yn 1908. Dêr waard besletten om in standerdisearre Latynsk alfabet te brûken. Dat alfabet foarmet noch altyd de basis fan it moderne Albaneeske skrift. == Geografyske fersprieding == Tsjintwurdich wurdt it Albaneesk foaral sprutsen yn [[Albaanje]] en [[Kosovo]]. Yn Albaanje is it de ienige offisjele taal en wurdt it brûkt yn alle lagen fan de maatskippij. Yn Kosovo hat it deselde sintrale posysje en foarmet it de memmetaal fan de grutte mearderheid fan de befolking. Ek yn [[Noard-Masedoanje]] wennet in grutte Albaneesktalige minderheid. Benammen yn it westen fan dat lân wurdt it Albaneesk op grutte skaal brûkt yn it deistich libben, yn it ûnderwiis en yn regionale oerheidsynstellings. Fierders besteane der autochtoane Albaneesktalige mienskippen yn [[Bulgarije]], [[Grikelân]], [[Itaalje]], [[Kroaasje]], [[Montenegro]], de [[Oekraïne]], [[Servje]] en [[Roemeenje]]. Yn [[Turkije]] binne in protte islamityske Albanezen út Grikelân wei bedarre troch de [[Gryksk-Turkske Befolkingsruil]] fan [[1923]]. Yn [[Bosnje]] bestie histoarysk ek in Albaneeske minderheid. Hoewol't dy dêr assimilearre is troch oare befolkingsgroepen, hat it Bosnyske regear it Albaneesk wol erkend as minderheidstaal. Troch resinte [[minsklike migraasje|migraasje]] hawwe har ek grutte [[diaspoara]]mienskippen ûntwikkele yn lannen lykas [[Sloveenje]], [[Switserlân]], [[Dútslân]], [[Eastenryk]], Itaalje (net te betiizjen mei de autochtoane Albaneeske minderheid dêre), it [[Feriene Keninkryk]], [[België]], [[Nederlân]], [[Kanada]] en de [[Feriene Steaten]]. Yn in protte fan dy lannen binne kulturele ferienings, media en skoallen oprjochte dy't bydrage oan it behâld fan de taal. == Dialekten == [[Ofbyld:DialectsofAlbanian.png|thumb|Dialektkaartsje]] Tradisjoneel wurdt it Albaneesk ferdield yn twa grutte dialektgroepen: it [[Gegysk]] en it [[Toskysk]]. De skiedingsline rint sawat by de rivier de Shkumbin yn sintraal Albaanje. It Gegysk wurdt sprutsen yn noardlik Albaanje, Kosovo, Montenegro en parten fan Servje. It Toskysk wurdt brûkt yn súdlik Albaanje en yn in diel fan de Albaneeske mienskippen yn Grikelân. De ferskillen tusken beide dialekten komme nei foaren yn de útspraak, de grammatika en de wurdskat. Nettsjinsteande dy ferskillen kinne sprekkers fan beide farianten inoar oer it algemien goed ferstean. Yn de rin fan de tweintichste iuw waard in standerttaal ûntwikkele dy't benammen basearre is op it Toskysk, mar dy't ek eleminten fan it Gegysk omfettet. De standerttaal wurdt hjoed-de-dei brûkt yn it ûnderwiis, de media, de literatuer en de oerheid. Dochs bliuwe de regionale dialekten in wichtich ûnderdiel fan de kulturele identiteit fan in protte Albanezen. == Skriftsysteem == It moderne Albaneesk brûkt in Latynsk alfabet mei seisentritich letters. Guon fan dy letters besteane út twa tekens, lykas ''dh'', ''gj'', ''ll'', ''nj'', ''rr'', ''sh'', ''th'', ''xh'' en ''zh'', mar wurde dochs as selsstannige letters beskôge. It alfabet is tige fonetysk fan aard. Yn ferliking mei talen lykas it Ingelsk is de relaasje tusken [[stavering]] en útspraak folle regelmjittiger. Dêrtroch kinne lêzers yn de measte gefallen frij maklik de útspraak fan in ûnbekend wurd ôfliede. In bysûnder skaaimerk is de letter ''ë'', dy't in sintrale rol spilet yn sawol de útspraak as de [[grammatika]] fan de taal. == Lûdlear == It Albaneesk hat in relatyf ryk systeem fan bylûden en lûden. Guon klanken binne bekend foar sprekkers fan oare Europeeske talen, wylst oaren mear karakteristyk binne foar it Albaneesk. By de bylûden falle benammen klanken lykas ''dh'', ''th'', ''gj'', ''xh'' en ''zh'' op. Dizze hawwe faak gjin krekte tsjinhinger yn it Frysk of Ingelsk. Dêrtroch wurdt de útspraak fan it Albaneesk troch bûtenlanners geregeld as útdaagjend ûnderfûn. De klam falt meastal op ien fan de lêste wurdlidden, mar de krekte posysje ferskilt fan wurd ta wurd. == Grammatika == De grammatika fan it Albaneesk kombinearret âlde Yndo-Europeeske eigenskippen mei ûntwikkelingen dy't unyk binne foar de taal sels. It systeem fan [[haadwurd]]en, [[eigenskipswurd]]en en [[tiidwurd]]en is relatyf kompleks yn ferliking mei dat fan it moderne Ingelsk. Haadwurden hawwe grammatikaal geslacht en kinne manlik of froulik wêze. Dêrneist hawwe se ferskillende foarmen foar it iental en it meartal. In nijsgjirrich skaaimerk is dat de bepaalde foarm faak troch in efterheakke [[lidwurd]] útdrukt wurdt. Wylst in soad Europeeske talen in apart wurd brûke foar "de" of "it", wurdt yn it Albaneesk faak in útgong oan it haadwurd tafoege. It systeem fan [[namfal]]len is foar in grut part beholden bleaun. Hoewol't de funksjes fan guon namfallen yn de rin fan de tiid feroare binne, spylje se noch altyd in wichtige rol yn de grammatika. Ek de tiidwurden binne ryk oan foarmen. Der besteane ferskillende tiden, aspekten en wizings. De ferbûging jout ynformaasje oer persoan, tal en grammatikale funksje. Dat makket it mooglik om in protte betsjuttingsnuânses krekt út te drukken. == Wurdskat == De wurdskat fan it Albaneesk fertsjintwurdiget de skiednis fan de Balkan yn it lyts. In grut tal wurden is erfd út de oarspronklike foarâldertaal fan it Albaneesk. Dêrneist binne troch de iuwen hinne lienwurden út tal fan talen opnommen. Latynske ynfloeden binne tige sterk oanwêzich en geane werom nei de Romeinske tiid. Ek it Gryksk hat in wichtige bydrage levere, benammen op religieus en kultureel mêd. Fan de [[midsiuwen]] ôf kamen dêr Slavyske [[lienwurd]]en by, wylst ûnder it Ottomaanske bewâld in grut tal Turkske wurden yn de taal opnommen waard. Yn de moderne tiid hawwe benammen it Italiaansk, Frânsk en Ingelsk ynfloed hân op nije terminology foar technology, wittenskip en populêre kultuer. == Literatuer en kultuer == [[Ofbyld:Libër Dore Jugosllav.jpg|thumb|Publikaasje út 1952]] De Albaneeske literatuer hat har woartels yn religieuze teksten út de sechstjinde iuw, mar groeide yn de njoggentjinde iuw út ta in wichtich ynstrumint fan nasjonale bewustwurding. Skriuwers en dichters spilen in wichtige rol by de ûntwikkeling fan in Albaneeske nasjonale identiteit. Yn de tweintichste iuw ûntstie in moderne literêre tradysje dy't ynternasjonale erkenning krige. De bekendste Albaneeske skriuwer is sûnder mis Ismail Kadare, waans romans yn tsientallen talen oerset binne. Syn wurk ferbynt Albaneeske skiednis, mytology en polityk mei universele literêre tema's. Njonken de literatuer spilet de taal ek in sintrale rol yn de Albaneeske muzyk, folksferhalen, poëzij en moderne media. == Hjoeddeistige situaasje == Yn de ienentweintichste iuw stiet it Albaneesk der relatyf sterk foar. De taal hat offisjele status yn Albaanje en Kosovo en wurdt troch miljoenen minsken as memmetaal brûkt. It ûnderwiis, de media en it digitale domein drage by oan de fierdere ûntwikkeling fan de taal. Tagelyk bringt globalisearring nije útdagings mei him mei. Yn diaspoara-mienskippen is taalbehâld net altyd fanselssprekkend, om't jongere generaasjes faak opgroeie mei meardere talen. Dêrom wurde yn in protte lannen ynspanningen dien om it Albaneesk troch te jaan oan nije generaasjes. Nettsjinsteande dy útdagings bliuwt it Albaneesk ien fan de wichtichste talen fan de Balkan en in unike fertsjintwurdiger fan in selsstannige tûke fan de Yndo-Europeeske taalfamylje. Syn lange skiednis, rike kulturele tradysje en bysûndere taalkundige eigenskippen meitsje it ta in taal fan grut belang foar sawol syn sprekkers as foar de ynternasjonale taalkunde. == Keppeling om utens == * [http://www.fjalori.shkenca.org/ Albanisches Online-Wörterbuch (mei 40.000 lemma's)], ientalich wurdboek. * [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/albol Albanian Online], taalynformaasje yn it Ingelsk mei ferwizingen nei taalkursussen {{commonscat|Albanian language}} [[Kategory:Illyryske talen]] [[Kategory:Taal yn Albaanje]] [[Kategory:Taal yn Kosovo]] [[Kategory:Taal yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Taal yn Bulgarije]] [[Kategory:Taal yn Grikelân]] [[Kategory:Taal yn Itaalje]] [[Kategory:Taal yn Kroaasje]] [[Kategory:Taal yn Montenegro]] [[Kategory:Taal yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Taal yn de Oekraïne]] [[Kategory:Taal yn Roemeenje]] [[Kategory:Taal yn Servje]] [[Kategory:Taal yn Sloveenje]] [[Kategory:Taal yn Turkije]] 0xwy5xthae0qom4x32pzcms521br1ya 0 193507 1242048 1238618 2026-10-03T16:15:45Z LeoDavid 17034 Manninga coa 1242048 wikitext text/x-wiki [[File:Manninga-Stamm-Wappen.png|thumb|Manninga]] [[Ofbyld:Unico1.jpg|180px|thumb|Haadling yn hofklaaiïnge, út it yn 1561 begûnen Hûsboek fan Unico Manninga]] '''Manninga''' is de namme fan in foaroansteande [[Eastfriezen|Eastfryske]] [[haadling]]elaach. Yn 'e rin fan de 15e en 16e iuw ûntjoegen de Manninga's harren, yn it kylwetter fan de mei harren besibbe letter Eastfryske grevefamylje [[Sirksena]], ta de meast foaroansteande aadlike lagen fan it lân. Troch harren betûfte houlikspolityk hiene se ek bannen mei de adel yn oanswettende regio's, lykas de [[Ommelannen]], it [[Iemslân]] en it [[greefskip Bentheim]].<ref name="hidde" /> [[Ofbyld:Unico Manninga 01.04.05.jpg|thumb|180px|Grêfmonumint fan Unico Manninga yn de Sint-Ludgerustsjerke yn [[Norden]]]] == Skiednis == De oarsprong fan de famylje is net dúdlik. Mooglik is it laach fuortkommen út it [[Beninga]]-laach fan it [[Emsigerlân]] en hie it syn sit op de [[boarch]] [[Manningaburg]] yn [[Pewsum]], lykas in njonkenfêsting yn [[Westeel]]. Nei grut lânferlies yn it gebiet fan de letter [[Leybocht]] as gefolch fan de [[Earste Dionysiusfloed]] yn [[1374]] moast de famylje dy fêsting ferpleatse nei it [[Slot Lütetsburg]]. Dêr stifte Dido Manninga († 1494) in sydtakke, dêr't de lêste manlike leat, [[Unico Manninga]], yn [[1588]], fan ferstoar. Nei syn dea erve syn iennige dochter it slot. Troch har houlik mei de ryksbaron Willem fan Inn- en Knyphausen kaam Lütetsburg yn 1588 yn it besit fan de famylje Knyphausen (hjoed-de-dei de greven [[Von Innhausen und Knyphausen]]), dy't hjoed-de-dei noch hieltyd eigener fan it Slot Lütetsburg mei park en bosk is.<ref name="Canzler">Gerhard Canzler: ''Die Knyphausens seit 400 Jahren auf dem Schloss Lütetsburg''. Yn: [[Ostfriesischer Kurier]] fan 4 juny 1988, oproppen op 5 jannewaris 2016.</ref> De Pewsumer takke fan de famylje wreide syn posysje út ûnder lieding fan Dido syn broer Poppo Manninga. Hy bemachtige de hearskippij oer it neie [[Woquard]]. Letter skonken de Sirksena's de Pewsumer takke ek de hearlikheid [[Jennelt]]. Al dat besit moast de yn finansjeel swier waar rekke [[Hoyko Manninga]] ferkeapje. Hy ferstoar yn [[1568]] as lêste manlike fertsjintwurdiger fan de Pewsumer takke.<ref name="hidde" /> In tredde takke fan de famylje Manninga hat syn oarsprong yn 'e Lütetsburgske takke. De stifter dêrfan wie Hayo (1518/1519-1599), in broer fan Unico Manninga. Troc in houlik kaam er yn it besit fan haadlingeboarch ''tho Dijcke'', letter "[[Dijksterhuis (boarch)|Dijksterhuis]]" neamd, yn de [[Ommelannen]]. Hy die mei oan de [[Nederlânske Opstân]] tsjin kening [[Filips II fan Spanje|Filips II]]. Doe't de Spanjerts it noardeasten fan [[de Nederlannen]] werom pakten, ferfear er nei [[Eastfryslân]], dêr't er nei alle gedachten him ta wenjen sette yn it Langhaus yn de Westermarsch. Nei de [[Reduksje fan Grins]] yn [[1594]] troch [[Maurits fan Oranje-Nassau|Maurits fan Oranje]], waard dat gebiet part fan de [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]]. Hayo kearde datselde jiers noch werom nei syn âld besit yn 'e Ommelannen, dêr't it laach oan 'e ein fan de 17e iuw yn it ferjitboek rekke. Oan it begjin fan de 20e iuw wenne der lykwols noch in neiteam yn [[East-Fryslân]], bygelyks Berend Manninga.<ref name="hidde">Hidde Feenstra: [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/2597/Manninga-familie.pdf ''MANNINGA <Fam.>'']. Yn: Martin Tielke (Hrsg.): ''Biographisches Lexikon für Ostfriesland'', Ostfries. Landschaftliche Verl.- u. Vertriebsges. Auwerk, diel. 1 ISBN 3-925365-75-3 (1993), diel 2 ISBN 3-932206-00-2 (1997), diel 3 ISBN 3-932206-22-3 (2001). Diel III. Auwerk 2001, siden 278–280</ref> == Wapen == It skyld bestiet út in sulveren liuw mei reade tonge en reade klauwen, yn in grien en swart ferparte skyld. It helmteken bestiet út in gouden pelikaan mei jongen yn it nêst en sân (fjouwer nei rjochts en trije nei lofts) yn grien en swart ferparte, puntige, fuortwaaiende flachjes oan gouden stôken. De helmkape is swart en sulver. {{Boarnen|boarnefernijing= {{Reflist}} }} [[Kategory:Manninga| ]] [[Kategory:Eastfrysk laach]] [[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]] 05h387ca3q6tgcg0pn6y5macbgjycza 0 194231 1242034 1241275 2026-10-03T12:13:49Z Taketa 1958 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Brown Shrike by Tisha Mukherjee 39.jpg]] → [[File:Brown Shrike in Kankrajhore January 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request) 1242034 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = brune skatekster |Ofbyld = [[Ofbyld:Brown shrike (Lanius cristatus).jpg|250px]]<br><small>mantsje</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[wurgerfûgels]] (''Laniidae'') |Skaai = [[wurgers]] (''Lanius'') |Wittenskiplike namme = Lanius cristatus |Beskriuwer, jier= [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]] |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''brune skatekster''' (''Lanius cristatus'') is in fûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wurgerfûgels]] (''Laniidae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1758 publisearre troch [[Carl Linnaeus]]. De soarte briedt yn in grut part fan [[East-Aazje]] en oerwinteret yn it [[Yndomaleisk gebiet]]. Dizze soarte is tige nau besibbe oan 'e [[skatekster]] (''Lanius collurio'') en de [[isabelwurger]] (''L. isabellinus'') en waard eartiids ek wol as [[ûndersoarte]] fan 'e earste beskôge. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Brown Shrike in Kankrajhore January 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|thumb|left|Wyfke]] De brune skatekster wurdt likernôch 20 sm lang. It mantsje hat in dúdliker en mear útsprutsen kontrast op 'e kop as it wyfke, faak mei in wat grizere tint op 'e krún en nekke dy't oergiet yn 'e brune rêch. It wyfke is op 'e boppekant oer it algemien doffer en mear unifoarm brún fan kleur. Fan 'e foarholle rint by it mantsje oer it each in swart masker. By it wyfke is dat masker mear donkerbrún en minder skerp ôftekene. It fearrekleed op it boarst en de flanken is by it mantsje rjemmekleurich oant ljocht okerkleurich. It wyfke hat op it boarst en de flanken in skobbich patroan fan fine dwersstreken. It mantsje en wyfke ha alletwa in ljochte wynkbraustreek boppe it each, mar by it mantsje is dy wat skerper en witer fan kleur. == Fersprieding en systematyk == Der wurde fjouwer [[ûndersoarte]]n fan 'e brune skatekster ûnderskieden: * ''Lanius cristatus cristatus'' – De [[nominaatfoarm]] briedt yn it noarden fan Aazje en East-[[Sibearje]], en oerwinteret yn [[Yndia]], [[Súdeast-Aazje]] en [[Malakka]]. * ''Lanius cristatus confusus'' – briedt yn [[Mantsjoerije]], de Amoerregio en [[Sachalin]]. De briedgebieten lizze foar in grut part súdlik fan dy fan 'e nominaatfoarm, westlik fan ''superciliosus'' en noardlik fan ''lucionensis''; de soarte oerwinteret op it Maleizysk skiereilân en [[Sumatra]]. * ''Lanius cristatus superciliosus'' – briedt op eilannen by Sachalin en op it suden fan Sachalin, op 'e [[Koerilen]] en yn [[Japan]], fan [[Hokkaido]] oant Sintraal-[[Honshu]]. Wurdt op 'e trek regelmjittich waarnommen op Honshu, [[Kyushu]] en de [[Rjûkjû-eilannen]]. Oerwinteret op Sumatra, [[Hainan]], [[Java]] en de [[Lytse Sûnda-eilannen]]. * ''Lanius cristatus lucionensis'' – hat it meast súdlike ferspriedingsgebiet en briedt yn Koreä, Noard- en East-[[Sina]], [[Kyushu]] en de Rjûkjû-eilannen. Oerwinteret benammen op [[Taiwan]], de [[Filipinen]], [[Borneo]] en [[Selebes]], mar ek op 'e [[Andamanen]] en yn Súd-Yndia. == Foarkommen yn Jeropa == De brune skatekster is in [[dwaalgast]] yn Jeropa. Hy is waarnommen yn [[Belgje]], op 'e [[Britske Eilannen]] en fierders yn [[Itaalje]], [[Noarwegen]], [[Denemark]], [[Frankryk]] en [[Dútslân]]. Yn Nederlân waard de soarte foar it earst sjoen yn 2014 by [[Netterden]] yn 'e [[Achterhoeke]]. Dêrnei binne der noch in hânfol waarnimmingen dien.<ref>[https://waarneming.nl/species/75204/observations/? Waarneming.nl]</ref> == Status == De brune skatekster hat in grut ferspriedingsgebiet en dêrtroch allinne al is de kâns op útstjerren tige lyts. De grutte fan 'e populaasje is net kwantifisearre. Der is lykwols oanlieding om oan te nimmen dat de soarte yn oantal tebekrint. Dochs wurdt de brune skatekster as net bedrige (''Least Concern'', LC) op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/brown-shrike-lanius-cristatus BirdLife, 22 septimber 2026.] * [https://ebird.org/species/brnshr?siteLanguage=nl eBird, 22 septimber 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnshr/cur/introduction Birds of the World, 22 septimber 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lanius cristatus|brune skatekster}} }} {{DEFAULTSORT:Brune skatekster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wurger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] 0wek86vx2p480uqww7eudy7hq6l7q1r 0 194386 1242055 2026-10-03T21:01:11Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Alpengraupiper |Ofbyld = [[Ofbyld:Alpenbraunelle 3.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Acentor alpino (Prunella collaris).mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[graupiperfûgels]] (''Prunellidae'') |Skaai = [[graupipers]] (''Prunella'') |Wittenskiplike namme= Prunella collaris |Beskriuwer, jier= ..." 1242055 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Alpengraupiper |Ofbyld = [[Ofbyld:Alpenbraunelle 3.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Acentor alpino (Prunella collaris).mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[graupiperfûgels]] (''Prunellidae'') |Skaai = [[graupipers]] (''Prunella'') |Wittenskiplike namme= Prunella collaris |Beskriuwer, jier= [[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1769 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Prunella collaris dist.png|250px]] }} De '''Alpengraupiper''' (''Prunella collaris'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[graupipers]] (''Prunellidae''). == Skaaimerken == De fûgel wurdt 15 oant 17 sm, 25 gram swier en hat in spanwiidte fan 22 sm. De kop is griis en de snaffel is donker mei in giele basis. Under is de fûgel fealgiel oant griis mei streken. De flanken ha brede readebrune streken. Op 'e koarte wjukken hat de fûgel in donkere bân, dy't mei wite stippen omseame wurdt. Mantsjes en wyfkes binne gelyk fan uterlik. It ferskil mei de gewoane graupiper is dat de Alpengraupiper grutter is, in wite kiel mei lytse donkere plakjes ynstee fan in blaugrize kiel, in grizere kop en boarst hat en readbrún streke flanken ynstee fan brune flanken hat. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;"></div> <gallery mode="packed" heights="150px" perrow="3" style="margin: 0; padding: 0;"> Alpenbraunelle Prunella collaris.jpg|Alpengraupiper Prunella modularis-crop.jpg|Graupiper </gallery> </div> == Fersprieding en leefgebiet == De soarte komt foar yn bercheftige gebieten yn [[Spanje]], Súd-[[Frankryk]], [[Itaalje]], de [[Balkan (skiereilân)|Balkan]], de [[Alpen]], de [[Karpaten]] en [[Aazje]], boppe de 1500 meter. Alpengraupipers komme foar op rotsige berchhellings ûnder de sniegrins. Yn 'e winter doarmet er soms fierder nei ûnderen ôf en komt er tichter by de bewenne wrâld. De fûgel is te finen op rotsige plakken en iepen hellingen mei koart gers. De soarte telt njoggen [[ûndersoarte]]n: * ''P. c. collaris'' – fan súdwestlik Europa oant [[Sloveenje]] en de Karpaten, noardwestlik [[Afrika]]. * ''P. c. subalpina'' – fan [[Kroaasje]] oant [[Bulgarije]] en [[Grikelân]], [[Kreta]] en súdwestlik [[Turkije]]. * ''P. c. montana'' – fan noardlik en eastlik Turkije oant de [[Kaukasus]] en [[Iran]]. * ''P. c. rufilata'' – fan noardeastlik [[Afganistan]] en noardlik [[Pakistan]] oer de bergen fan Sintraal-[[Azië]] oant westlik [[Sina]]. * ''P. c. whymperi'' – de westlike [[Himalaya]]. * ''P. c. nipalensis'' – fan 'e sintrale en eastlike Himalaya oant it súdlike diel fan Sintraal-Sina en noardlik [[Birma]]. * ''P. c. tibetana'' – eastlik [[Tibet]]. * ''P. c. erythropygia'' – fan eastlik [[Kazachstan]] en it súdlike diel fan Sintraal-[[Sibearje]] oant noardeastlik Sibearje, [[Japan]], [[Koreä]] en noardeastlik Sina. * ''P. c. fennelli'' – [[Taiwan]]. === Foarkommen yn Nederlân === Yn Nederlân is de Alpengraupiper in [[dwaalgast]] mei in oantal goed dokumintearre waarnimmings. == Fuortplanting == It nêst bestiet út moas, raai en woartels en wurdt boud yn gatten, skuorren en spjalten. In lechsel bestiet meastentiids út 4 of 5 aaien. De briedtiid rint fan ein maaie oant july. == Status == De grutte fan 'e populaasje waard yn 2021 rûsd op 2,0 oant 3,8 miljoen folwoeksen fûgels. Op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] hat dizze soarte de status '[[net bedrige]]' (''Least Concern''). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/alpine-accentor-prunella-collaris BirdLife, oproppen 3 oktober 2026.] * [https://ebird.org/species/alpacc1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 3 oktober 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/alpacc1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 3 oktober 2026.] ---- {{Commonscat|Prunella collaris|Alpengraupiper}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Graupiper]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] 3klb1luvdztoaxg9lr4xwwe3pchygwc 1242060 1242055 2026-10-04T06:46:51Z RomkeHoekstra 10582 1242060 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Alpengraupiper |Ofbyld = [[Ofbyld:Alpenbraunelle 3.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Acentor alpino (Prunella collaris).mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[graupiperfûgels]] (''Prunellidae'') |Skaai = [[graupipers]] (''Prunella'') |Wittenskiplike namme= Prunella collaris |Beskriuwer, jier= [[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1769 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Prunella collaris dist.png|250px]] }} De '''Alpengraupiper''' (''Prunella collaris'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[graupipers]] (''Prunellidae''). == Skaaimerken == De fûgel wurdt 15 oant 17 sm, 25 gram swier en hat in spanwiidte fan 22 sm. De kop is griis en de snaffel is donker mei in giele basis. Under is de fûgel fealgiel oant griis mei streken. De flanken ha brede readebrune streken. Op 'e koarte wjukken hat de fûgel in donkere bân, dy't mei wite stippen omseame wurdt. Mantsjes en wyfkes binne gelyk fan uterlik. It ferskil mei de gewoane graupiper is dat de Alpengraupiper grutter is, in wite kiel mei lytse donkere plakjes ynstee fan in blaugrize kiel hat, in grizere kop en boarst hat en readbrún streke flanken ynstee fan brune flanken hat. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;"></div> <gallery mode="packed" heights="150px" perrow="3" style="margin: 0; padding: 0;"> Alpenbraunelle Prunella collaris.jpg|Alpengraupiper Prunella modularis-crop.jpg|Graupiper </gallery> </div> == Fersprieding en leefgebiet == De soarte komt foar yn bercheftige gebieten yn [[Spanje]], Súd-[[Frankryk]], [[Itaalje]], de [[Balkan (skiereilân)|Balkan]], de [[Alpen]], de [[Karpaten]] en [[Aazje]], boppe de 1500 meter. Alpengraupipers komme foar op rotsige berchhellings ûnder de sniegrins. Yn 'e winter doarmet er soms fierder nei ûnderen ôf en komt er tichter by de bewenne wrâld. De fûgel is te finen op rotsige plakken en iepen hellingen mei koart gers. De soarte telt njoggen [[ûndersoarte]]n: * ''P. c. collaris'' – fan súdwestlik Europa oant [[Sloveenje]] en de Karpaten, noardwestlik [[Afrika]]. * ''P. c. subalpina'' – fan [[Kroaasje]] oant [[Bulgarije]] en [[Grikelân]], [[Kreta]] en súdwestlik [[Turkije]]. * ''P. c. montana'' – fan noardlik en eastlik Turkije oant de [[Kaukasus]] en [[Iran]]. * ''P. c. rufilata'' – fan noardeastlik [[Afganistan]] en noardlik [[Pakistan]] oer de bergen fan Sintraal-[[Azië]] oant westlik [[Sina]]. * ''P. c. whymperi'' – de westlike [[Himalaya]]. * ''P. c. nipalensis'' – fan 'e sintrale en eastlike Himalaya oant it súdlike diel fan Sintraal-Sina en noardlik [[Birma]]. * ''P. c. tibetana'' – eastlik [[Tibet]]. * ''P. c. erythropygia'' – fan eastlik [[Kazachstan]] en it súdlike diel fan Sintraal-[[Sibearje]] oant noardeastlik Sibearje, [[Japan]], [[Koreä]] en noardeastlik Sina. * ''P. c. fennelli'' – [[Taiwan]]. === Foarkommen yn Nederlân === Yn Nederlân is de Alpengraupiper in [[dwaalgast]] mei in oantal goed dokumintearre waarnimmings. == Fuortplanting == It nêst bestiet út moas, raai en woartels en wurdt boud yn gatten, skuorren en spjalten. In lechsel bestiet meastentiids út 4 of 5 aaien. De briedtiid rint fan ein maaie oant july. == Status == De grutte fan 'e populaasje waard yn 2021 rûsd op 2,0 oant 3,8 miljoen folwoeksen fûgels. Op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] hat dizze soarte de status '[[net bedrige]]' (''Least Concern''). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/alpine-accentor-prunella-collaris BirdLife, oproppen 3 oktober 2026.] * [https://ebird.org/species/alpacc1?siteLanguage=nl&continue eBird, oproppen 3 oktober 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/alpacc1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 3 oktober 2026.] ---- {{Commonscat|Prunella collaris|Alpengraupiper}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Graupiper]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] 25yfw3athvxevvz0dzqpqvvcgeynpue 0 194387 1242056 2026-10-03T21:01:51Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "REDIRECT: [[Alpengraupiper]]" 1242056 wikitext text/x-wiki REDIRECT: [[Alpengraupiper]] jjpordy0ae41xr4aykocktx7pwleorc 1242057 1242056 2026-10-03T21:02:03Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Alpengraupiper]] 1242057 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Alpengraupiper]] 6o8llj7w23ouvmticvfapm83ctmb8gz