Fryske Frijheid

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Fryske Frijheid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2626</id>
    <revision>
      <id>1242381</id>
      <parentid>1242338</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ynhâld */ [[]]</comment>
      <origin>1242381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32033" sha1="s85qqtdnhrlr80oyeuge1k8o2ec2vio" xml:space="preserve">{{histoarysk lân (gjin flagge)
|namme = Fryske Frijheid &lt;br /&gt;''Fresiska fridom''
|bestean = &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;0&lt;/span&gt;1101-1498
|lânkaart = [[Ofbyld:Friesische Seelande um 1300.png|250px]]&lt;br&gt;De Fryske seelânnen om 1300 hinne
|haadstêd = gjint, gearkomsten by de [[Upstalbeam]] en [[Grins (stêd)|Grins]] 
|offisjele taal = [[Aldfrysk]], [[Midfrysk]]
|steatsfoarm = ferbûn fan losse [[Boererepublyk|boererepubliken]]
|ûntstien út = [[Nederloataringen]]
|opgien yn = [[Greefskip Hollân]]&lt;br/&gt;[[Hearlikheid Fryslân]]&lt;br/&gt;[[Frije Hearlikheid It Amelân]]&lt;br/&gt;[[Hearlikheid Grinslân]]&lt;br/&gt; [[Greefskip Eastfryslân]]&lt;br/&gt; [[Hearlikheid Jever]]&lt;br/&gt; [[Greefskip Aldenburch]]&lt;br/&gt; [[Aartsbisdom Bremen]]
|no diel fan = •[[File:Flag of Germany.svg|20px]] [[Dútslân]]&lt;br/&gt;•[[File:Flag of Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] 
|ynwennertal =
|befolkingstichtens = 
|oerflak = 
|folksliet = 
|muntienheid = 
|tillefoan =  
|ISO 3166-koade = 
|ynternetekstinsje = 
}}
{{Skiednis fan Fryslân}}
De '''Fryske Frijheid''' ([[Aldfrysk]]: ''Fresiska fridom'' of ''Freeska frydom'', [[Latyn]]: ''Fresonica libertas'') wie de bestjoersfoarm, it rjochtsysteem en de sosjale struktuer fan [[Fryslân (wengebiet)|Fryslân]] yn it [[feodaliteit|feodale]] Jeropa fan de [[midsiuwen]], skaaimerke troch selsbestjoer en de ôfwêzigens fan it feodalisme en foarme dêrmei in útsûnderingsposysje, lykas [[Switserlân]] neffens Frânske histoarikus Marc Bloch. De wichtichste aspekten wiene ûnder oaren frijheid fan liifeigendom, feodale plichten en belestingheffing, lykas it ferkiuezen fan rjochters. 

Dy frijheid ûntjoech him oan 'e ein fan de [[11e iuw]] earst yn [[Easterlauwersk Fryslân]] en mei de delgong fan it [[Greefskip Mid-Fryslân]]. De earste ferwizings nei de Fryske Frijheid komme fan de 13e iuw. Algeduerigen yn de midsiuwen fersetten de friezen har tsjin it útwreidzjen fan it feodalisme nei har gebieten en fierden se in rige oarloggen tsjin it [[greefskip Hollân]] en hâld har autonomy. Yn dy snuorje wie de Fryske maatskippij organisearre yn in netwurk fan lânstreken. De befolking bestjoerde himsels troch middel fan iepenbiere gearkomsten en keazen rjochters stelden in kodifisearre rjochtsysteem yn sûnder ek mar in foarm fan sintrale oerheid. De Friezen stelden ferdraggen mei oare machten en beskermje har frijheid, dy't yn 'e lette midsiuwen troch in tal keizers fan it [[Hillige Roomske Ryk]] erkend waarden.

Oan de Fryske Frijheid kaam in ein oan 'e ein fan 'e 15e iuw, doe't hieltyd gruttere klasseferskillen yn it easten laten ta it oprjochtsjen fan it [[greefskip Eastfryslân]], wylst, [[Westerlauwersk Fryslân]] ûnder it bewâld fan de [[Saksetiid|hartoch fan Saksen]] kaam te stean. Sûnt de 16e iuw wurdt de Fryske Frijheid op ferskate manearen fannijs ynterpretearre. By de [[Nederlânske Opstân]] waard it brûkt en pleitsje foar it weromkommen fan rjochten dy't ûnder de [[Habsburchmonargy|Habsburchske]] hearskippij ferlern rekke waarden. De Fryske Frijheid ynspirearre letter ek tinkers mank de [[Patriotten|Patriottebeweging]] en ek de [[Amerikaanske Revolúsje|Amerikaanske]] en [[Frânske Revolúsje]]s. In Frysk histoarysk boek út dy snuorje befette in romantisearre beskriuwing fan de Fryske Frijheid, dy't lettere Fryske skiedskriuwing tige beynfloede. Letter waard it troch romantisy of nasjonalisten omfoarme ta in mytifisearre konstrukje, dêr't frijheid yn ôfskildere waard as in erflik skaaimerk fan it Fryske folk.

== Skiednis ==
De Fryske Frijheid komt foar it earst foar yn in samling rjochten, de saneamde [[17 Kêsten en 24 Lânrjochten]], dy't nei alle gedachten om [[1080]] hinne ûntstien binne. Ek wurdt it neamd yn de Magnuskêsten yn in ferfalske Karelsprivileezje dy't yn de [[trettjinde iuw]] skreaun waarden. Neffens dat dokumint wie it foar de Friezen yn de hege en lette midsiuwen wenstich om as yndifidu frij te wêzen en as maatskippij oan, mei útsûndering oan de kening, gjin inkelde regel ûntwurpen  te wêzen. Yn ruil dêrfoar betellen de Friezen de kening in ''huslotha'' of ''konickuere'' en dus belesting foar de frijheid fan de kening. As fertsjintwurdigers fan de kening joegen se bûtenlânske greven, almeast de [[List fan greven fan Hollân en Seelân|Hollânske greven]] of [[biskoppen fan Utert]], allinnich it útoefenjen fan guon keninklike basisrjochten. Dêrbûten mochten se harren eigen hearskippij net útoefenje. De Fryske Frijheid wie net it resultaat fan in skinking dy't yn ien kear jûn waard, mar fan in stadige ûntwikkeling.&lt;ref&gt;''Ostfriesland: Geschichte und Gestalt einer Kulturlandschaft'' ; [in mienskiplike publikaasje fan it [[Ostfriesische Landschaft]] yn Auwerk en it ''Niedersächsischen Instituts für Historische Küstenforschung'' yn Wilhelmshaven]. 3., Ostfries. Landschaft, Auwerk 1998, ISBN 978-3-925365-85-0, S. 113.&lt;/ref&gt;

=== It ûntstean ===
Yn de [[achtste iuw]], nei it ferstjerren fan kening [[Redbad]], waard it [[Fryske Ryk]] stadichoan part fan it [[Frankyske Ryk]]. Under de [[Karolingen]] wie harren ryk opdield yn lytse gebieten, wol [[Goa (krite)|goaen]] neamd, dy't bestjoerd waarden troch in hear. Foar it meastepart wienen dat  [[greve]]n, dy't harren, úteinlik, ferantwurdzje moasten foar in kening. By de [[Friezen]] wie dat op in beskaat stuit lykwols oars. Hja  bestjoerden harsels, en de iennige hear dy't oer harren stie, wie de kening sels. Der wie lykwols in laach fan boere-adel, de saneamde ''nobiles'', mar dy wie sa breed dat net ien fan harren in bopperegionale betsjutting bemachtigje koene. Der ûntwikkele him gjin Frysk [[stamhartochdom]], mar ynstee dêrfan ûntjoech him &quot;in wiid ûnderwurpen federaasje fan frije minsken dy't net ta eigendom fan in oare hear hearden, dy't ûnder beskerming fan de kroan libben en allinnich oangeande militêre tsjinsten en tributen dêroan ferskuldige wiene&quot;.&lt;ref&gt;{{Aut|Eckart Krömer}}: ''Kleine Wirtschaftsgeschichte Ostfrieslands und Papenburgs''. 1e oplage. Norden 1991, ISBN 978-3-922365-93-8, S. 19 f.&lt;/ref&gt;

Nei't de [[Wytsingen]] om [[800]] hinne foar it earst yn Fryslân, dat ûnder Karolingyske hearskippij wie, oanfallen hiene, waarden de Friezen frijsteld fan militêre tsjinst yn bûtenlânske gebieten sa't se harren konsintrearje koene op it ferdigenjen tsjin de Wytsingen. Dy ferdigening fan it lân waard ek organisearre op basis fan de pleatslike befolking, sa't der gjin ferlet fan in beropskriichsmacht fan fazallen, dy't in soad grûn yn besit hiene, wie. Mei de oerwinning yn de [[Slach by Norden]] yn [[884]] waarden de Wytsingen lang om let út Fryslân wei ferdreaun. Harren driging wie lykwols fuort noch net oer.

Wylst yn de folgjende iuwen yn grutte parten fan Jeropa in hieltyd sterker hiërargyske hearskippij fan feodale hearen ûntstie, wjerstie Fryslân dy ûntwikkeling en bleau it frij fan de bûtenwrâld. Dy &quot;frijheid&quot; waard fertsjintwurdige troch de [[grytman]]nen yn [[Westerlauwersk Fryslân|Westerlauwersk]] en de [[Redjeva|redjeven]] yn [[Easterlauwersk Fryslân]], &quot;keazen&quot; of selektearre fertsjintwurdigers fan de autonome plattelânsmienskippen út de klasse fan de grutboeren. Ynearsten wiene dy grytmannen/redjeven allinnich mar rjochters, de saneaamde [[asega]], beneamd troch de lânshearen.&lt;ref&gt;{{Aut|Heinrich Schmidt}}: ''Politische Geschichte Ostfrieslands''. 1975, S. 22 ff.&lt;/ref&gt;

De autonomy fan de plattelânsmienskippen bestjutte dat greven om utens, dy't troch de Karolingers oansteld waarden, gjin folsleine territoriale sûvereiniteit oer hiel Fryslân krije koene. Hja stjoerden wol fertsjintwurdigers dy't beskate taken útfiere moasten. Mar dat brocht de Fryske Frijheid fan de lâneigen boeren en eallju gjin skea ta. Fan de [[alfde iuw]] ôf ûntjoech it Fryske stribjen foar selsstannigens itjinge ta wapene konflikten mei greven om utens yn de alfde en tolfde iuw late. As gefolch dêrfan ûntstiene doe selsbestjoerende Fryske regionale mienskippen mei mear koöperative grûnwetlike struktueren.

Oft dy frijheid in rjocht wie, of fuortkaam út omstannichheden sa min dat gjin hear der belang by hie, is ek net wis. Al is dúdlik dat dy frijheid op basis fan it [[Karelsprivileezje]] ek wier fêstlein is, al wurdt der no oannaam dat dat privileezje sels, as it bestien hat, in falsifikaasje west hat.

=== Oarsaken en gefolgen ===
As wichtichste oarsaak foar it ûntstean fan dy frijheid wurdt wol sjoen de frijmoedigens foar de lânshearen oer dat harren stadichoan ûntwikkele en op 'e ein fan de [[11e iuw]] as gefolch fan de hieltyd weromkommende strideraasjes oer de greeflike rjochten. 

De deaslach op greve [[Arnulf fan Gint|Arnulf]] yn [[993]] liket it earste teken fan de ''Libertas'' fan de Friezen. Dy Fryske greve sneuvele doe't er besocht de opstannige lju fan him ta hearrigens te twingen.  De moard op in oare greve [[Hindrik de Fette]] yn [[1101]] wurdt sjoen as it feitlik begjin fan de ''Fryske frijheid''.

Dy Frijheid waard op 3 novimber [[1248]] troch de Roomske Kening [[Willem II fan Hollân|Willem II]] oan de Friezen befêstige. Dat die er nei't er help krigen hie fan de Friezen by it belis fan de stêd [[Aken]]. Hy wie nammentlik tsjin-kening fan it [[Hillige Roomske Ryk]], tsjin de kroande keizer [[Freark II fan it Hillige Roomske Ryk|Freark II]]. Yn [[1417]] waard de Fryske Frijheid op 'e nij befêstige, mar ditkear troch in foarst sûnder tsjinfoarst, keizer [[Sigismund fan it Hillige Roomske Ryk|Sigismund]], dy't Fryslân ta &quot;[[Ryksûnmidlikheid|ryksûnmidlik]]&quot; gebiet ferkleare. Foar dy befêstigings fan de Fryske Frijheid oer stiet lykwols dat oare keizers Fryslân yn lien jûn hawwe, lykas yn de 14e iuw [[Loadewyk IV fan it Hillige Roomske Ryk|Loadewyk IV]] oan de greven fan [[Hollân]].
[[Ofbyld:Sigillum iudicum Selandiarum Frisiae.jpg|thumb|200px|Segel fan it bûn fan de [[Opstalbeam]].]]
Neffens lettere skriuwers soe de frijheid ôfkomstich wêze fan it saneamde [[Karelsprivileezje]] dat  [[Karel de Grutte]] oan [[Magnus Forteman]] jûn hie, as beleanning foar de oermastering fan Rome. Ferskate boarnen meitsje fan dat Karelsprivileezje of de Magnuskerren gewaach. It orizjineel is fuort rekke, neffens guon ynmitsele yn de muorre fan in tsjerke, nei alle gedachten dy fan [[Almenum]], [[Ferwâlde]] of [[Aldeboarn]]. Ornaris is dat ferhaal lykwols ferbûn mei de [[Magnusfane]]. In oare feklearring is dat it Karelsprivileezje bewarre waard yn Snits, en mei ien fan de grutte stedsbrannen fan de 15e iuw ferbaarnd is.

Nettsjinsteande dat kin fêststeld wurde dat it Fryske gebiet mei ynbegryp fan [[De Ommelannen]], [[East-Fryslân]] en it [[Lân Woersten]] fan de [[10e iuw]] ôf oant it begjin fan de [[16e iuw]] in folslein eigen ûntwikkeling trochmakke hat, dêr't de feodale struktuer sa as dy troch Karel de Grutte ûntwurpen wie likernôch folslein ûntbruts. 

In oare ferklearring wurdt jûn troch [[Bernard Slicher van Bath|B.H. Slicher van Bath]]. Troch him wurdt der op wiisd dat yn Fryslân lykwols greven west hawwe, mar dat dy har net ta lânhear ûntwikkelje koene omdat de twadde pylder fan it  [[feodalisme]], de [[ûnderhearrigen]]s yn Fryslân net bestie. Oars as yn grutte dielen fan Jeropa it gefal wie, wie yn midsiuwsk Fryslân altiten in jildekonomy bestean bleaun. De Fryske boeren beöefenen fral it fokjen fan fee en kombinearren dat de iuwen troch mei hannel. Ferplichtings dy't yn oare gewesten betelle waard yn natuera, koenen troch de Friezen mei jild ôfkocht wurde. De greve koe syn taak as rjochter noch wol lange tiid útoefenje, mar it ûntbrekken fan in lokale machtsbasis hat lang om let syn ein yn Fryslân betsjut.

=== Bloeitiid ===
Op syn hichtepunt om [[1300]] hinne omfieme it Ryk fan de Frije Fryske Lannen 27 lângemeenten tusken it [[Fly]] oant it [[Lân Woersten]] noardlik fan it hjoeddeistige [[Bremerhaven]]. De lângemeenten foegen harren gear ta de [[Sân Seelannen]]. Harren ôffurdigen kamen nei [[Pinkstermoandei]] gear by de [[Upstalbeam]] yn [[Rahe]] by [[Auwerk (stêd)|Auwerk]], in moetingsplak op in heuvel. Twa fertsjintwurdigers, keazen troch eltse lângemeente, treden op as rjochters fan de Seelannen. Oannommen wurdt dat dy rjochters út foaroansteande famyljes kamen, om't it aktyf en passyf rjocht ferbûn wie oan lâneigendom. Dat bestjutte dat, hoewol't de besluten hieltyd troch twa ôffurdigen dien waarden, de gearkomste yn de Upstalbeam út it folsleine selskip fan rjochters bestie en dêrtroch wie de Upstalbeam net in moetingsplak fan alle &quot;frije Friezen&quot;, mar in plak dêr't ynfloedrike leden fan de lângemeenten byinoar kamen.

&lt;blockquote&gt;&quot;De stamme is frij nei de bûtenwrâld en oan net ien inkelde hear om utens ûnderwurpen. Foar frijheid geane se har dea temjitte en kieze se leaver foar de dea as ûnder it jok fan de slavernij te bedarjen. Dêrom hawwe se militêre weardigens opheft en steane se it net ta dat guon ûnder harren harsels oertreffe mei in militêre rang. Hja binne lykwols ûnderwurpen oan magistraten dy't elts jier út harren midden kieze en dy't e steatsaken ûnder harren oarderje en regelje....&quot;&lt;/blockquote&gt;
&lt;small&gt; Oardiel fan de Ingelske fransiskaan [[Bartholomaeus Anglicus]] om 1240 hinne&lt;/small&gt; 

== Ynhâld ==
[[Ofbyld:Upstalsboommeyer.jpg|thumb|Aldste ôfbyld fan de Upstalbeam troch [[Conrad Bernhard Meyer|C.B. Myer]] yn 1790]]
[[Ofbyld:Upstallsbohm2008msu.jpg|thumb|Hjoeddeistich plak fan de Upstalbeam dêr't in piramide ta oantins stiet.]]
It ûntbrekken fan in lânshear betsjutte dat er ek gjin sintraal bestjoer bestie. Dat wie benammen foar de wetjouwing en rjochtspraak, dy't yn de midsiuwen noch net dúdlik fan inoar skaat wienen, in gemis. Om dat gat op te foljen waard besocht om foar it hiele gebiet fan de Friezen regels fêst te lizzen. Ut ferskate omkriten kamen dêrfoar ôffurdigers geregeldewei byinoar by de [[Upstalbeam]] by [[Auwerk (stêd)|Auwerk]]. Letter waarden ek gearkomsten hâlden yn de stêd [[Grins (stêd)|Grins]]. 

Neist de regelings fan de Upstalbeam waard ek besocht werom te gripen op &quot;âld&quot; rjocht lykas dat fêstlein wie yn de [[17 Kêsten en 24 Lânrjochten]]. In slim probleem bleau lykwols de útfiering fan it rjocht. Faak wie der wol oerienstimming oer de ynhâld fan it rjocht, mar stjitte it ôftwingjen fan dat rjocht op swierrichheden. As in wichtich man him net by de útslach fan in útspraak dellizze woe dan ûntbrutsen de middels om him dêrta te twingen.

In oar gefolch fan it ûntbrekken fan in direkt gesach wienen dat de partijstriid, de tsierderijen lykas tusken [[Skieringers en Fetkeapers]], him yn Fryslân yn de laach fan de bestjoerders ôfspile, de [[haadling]]en, yn stee fan yn it laach fan hearskers. De tsierderijen waarden dêrtroch yn Fryslân persoanliker, wat ek gearhong mei it rjocht op bloedwraak dat bestean bleaun is oant de [[Saksyske tiid]].

De Fryske Frijheid gou ynearsten benammen yn Easterlauwersk Fryslân. De Upstalbeam wie dêr dus ek fêstige en begûn as in gearkomsteplak fan pleatslike rjochters. It woeks stadichoan út ta in grutter hiel. Westerlauwersk Fryslân wie ynearsten ûnder de greven fan de [[Brunoanen]], mar nei de moard op greve [[Hindrik de Fette]] wie harren rol útspile. Dêrnei krigen de Hollânske greve en de Utertske biskop, dy't beide oanspraken makken op it gebiet, it kondominium oer Westerlauwersk, mar dat stelde net folle foar. Greve [[Willem IV fan Hollân|Willem IV]] fan Hollân, Seelân en Henegouwen woe syn macht fergrutsje en stuts op [[25 septimber]] [[1345]] mei in leger Hollânske, Flaamske en Frânske soldaten de Sudersee oer. Hy waard by [[Starum]] troch in leger Friezen ferpletterjend ferslein en dat barren stie letter bekend as de [[Slach by Warns]]. Dêrnei bleau de Fryske Frijheid noch goed 150 jier bestean.

== Ein ==
[[Ofbyld:Ostfriesland um 1300.png|thumb|Sitewaasje yn East-Fryslân yn de tiid fan de haadlingen]]
Yn de rin fan de [[fjirtjinde iuw]] foel de grûnwet fan de grytmannen/redjeven útinoar en oare foarfallen lykas it útbrekken fan de [[pest]] en grutte [[stoarmfloed]]en destabilisearren de sitewaasje fierder. Guon ynfloedrike famyljes profitearren fan dy sitewaasje en krëearren in hearskipsysteem dêr't hja as [[haadling]]en de macht min of mear oer grutte gebieten yn oernamen. Dêrby stelden se lykwols gjin feodaal systeem yn lykas yn de rest fan Jeropa, mar in systeem fan trou dat op âldere foarmen fan hearskippij yn Germaanske kultueren yn it noarden like, dêr't de ynwenners fan respektyflike machtsgebieten op ferskate manieren skatplichtich yn waarden oan de haadling, mar fierder harren frijheid holden en har ek earne oars fêstigje koene.

Doe't de Roomsk-dútske kening en lettere keizer [[Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk|Maksimiliaan I]] yn [[1498]] hartoch [[Albrecht fan Saksen]] it hiele Fryske lân, mei [[Dithmarschen]] ynbegrepen, skonk yn ruil foar in liening fan 300.000 gûne, waard dúdlik dat der in ein komme soe oan de Fryske Frijheid. Mei it oermasterjen fan Fryske gebieten troch hearskers om utens of harren transformaasje ta feodale steaten, begûn foar de Friezen in tiidrek fan politike fersnipeling en ôfhinklikens.

[[East-Fryslân]] waard yn [[1464]] troch keizer [[Freark III fan it Hillige Roomske Ryk|Freark III]] ferheft ta in [[Ryksûnmidlikheid|ryksûnmidlik]] greefskip ûnder de [[Sirksena]]'s. Fan 1498 ôf besocht Albrecht fan Saksen Fryslân westlik fan de [[Iems]], mei de stêd [[Grins (stêd)|Grins]] ynbegrepen, te ûnderwerpen. Nei it belis fan Grins yn [[1500]] waard Albrecht siik en waard er nei [[Emden]] ta ferfierd, dêr't er ferstoar. Syn soan [[Joaris mei it Burd]] naam al fluch de macht oer, mar de [[gewest]]en fan Westerlauwersk Fryslân en de Ommelannen bleaune harren fersetten. Yn [[1515]] ferkocht Joaris út frustraasje dy gewesten oan Karel fan Kastylje, de lettere keizer [[Karel V]] en pakesizzer fan Maksimiliaan I. Grins besocht syn frijheid te hâlden troch de help fan de Eastfryske greve [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard fan Sirksena]] yn te roppen, mar doe't de keizer him bedrige yn e ban te dwaan, loek er him werom. Dêrnei socht de stêd help by hartoch [[Karel fan Gelre]]. Dat barren wie part fan de [[Saksyske Skeel]]. Joaris fan Saksen liet in leger hierlingen efter yn Fryslân, de [[Swarte Heap]], dy't plonderjend troch it lân hinne luts. Frijheidstrider Pier Gerlofs Donia, ek wol [[Grutte Pier]] neamd, bestride harren en mei help fan Karel fan Gelre koe er harren út Fryslân wei jeie. Karel fan Gelre wie lykwols fan doel om sels de macht yn Fryslân te pakken en Pier luts him teloarstellend werom yn Snits dêr't er yn [[1520]] ferstoar. Westerlauwersk Fryslân foel yn [[1523]] yn hannen fan Karel V ûnder lieding fan [[steedhâlder]] [[Georg Schenk fan Toutenburch]] en de [[hearlikheid Fryslân]] waard oprjochte. Yn [[1536]] moasten Grins en de Ommelannen him ek erkenne.

Yn [[Wesermarsch]] waard it ferset fan de [[Bûtjadingen|Bûtjadinger]] en [[Stadtland|Stadlander]] Friezen yn [[1514]] brutsen yn de [[Slach by Hartwarden]] troch greve [[Jehan V fan Aldenburch]] en de hartoggen [[Hindrik V fan Breunswyk]], [[Hindrik I fan Breunswyk-Lüneburg]] en [[Erik I fan Breunswyk-Calenberg-Göttingen]].&lt;ref&gt;''Freilichtspektakel Stadland e.V.'': ''[https://web.archive.org/web/20140320010429/http://freilichtspektakel.de/geschichte/ Das Friesendenkmal]'' (argivearre op 20 maart 2014)&lt;/ref&gt; Yn it [[Lân Woersten]] naam de [[Aartsbisdom Bremen|aartsbiskop fan Bremen]] yn [[1525]] nei de [[Slach by it Wremer Djip]] de hearskippij oer.&lt;ref&gt;{{Aut|Hajo van Lengen}}, ''[https://dokumen.tips/documents/siedlungsgebiet-der-friesen-im-nordwestlichen-niedersachsen-mit-.html?page=9 Siedlungsgebiet der Friesen im nordwestlichen Niedersachsen mit den heutigen Verwaltungsgrenzen],'' Gutachten für das Bundesministerium des Innern 2011, s. 16&lt;/ref&gt; 

Spesifike Fryske gebrûken en gewoanten bleaune iuwenlang bewarre yn de pleatslike en regionale rjochtsystemne fan de gebieten dy't troch de Friezen bewenne waarden.

== Fryske Frijheid bûten de Sân Seelannen ==
[[Ofbyld:West-Friesland.png|thumb|De grinzen fan de regio hjoeddeistige regio Westfryslân yn Noard-Hollân rinne lykop mei de grinzen fan de [[Westfryske Ringdyk]].]]
[[Ofbyld:SiedlungsgebieteSchleswig-HolsteinText.png|thumb|Befolkingsgearstelling yn ´e hege midsiuwen. De Noardfriezen wennen/wenje oan de westkust fan it [[Jutlân]]ske skiereilân.]]
De Fryske Frijheid wurdt benammen ferbûn mei de Fryske lannen tusken Fly en Wezer. Ek yn [[Westfryslân (regio)|Westfryslân]] en [[Noardfryslân]] bestiene tradysjes fan selsbestjoer en eigen rjocht dy't dêrmei yn ferbân brocht wurde. Westfryslân waard yn it [[Traktaat fan de Sân Seelannen]] ta de Sân Seelannen rekkene, mar wie doe al ûnderwurpen oan de greve fan Hollân. Noardfryslân wurdt yn dat traktaat net neamd; dêr bestie it selsbestjoer ûnder it gesach fan de Deenske kening of de hartoch fan Sleeswyk.

=== Westfryslân ===
Ek yn [[Westfryslân (regio)|Westfryslân]], yn it hjoeddeistige [[Noard-Hollân]], bestiene foarmen fan selsbestjoer dy't mei de Fryske Frijheid ferbûn wurde. De doarpen wiene organisearre yn bannen, koggen en ambachten, mei taken op it mêd fan bestjoer, rjochtspraak en wettersteat. Neffens histoarikus Hans Mol slute de trettjinde-iuwske Westfryske segels oan by de frijheidsideology yn de Fryske lannen tusken Fly en Wezer. Hy stelt lykwols fragen by it tradisjonele byld fan in al sûnt de tolfde iuw selsstannige boererepublyk.&lt;ref&gt;Hans Mol, [https://westfriesgenootschap.nl/commissies/commissie-geschiedschrijving/symposium-commissie-geschiedschrijving/bisschop-graaf-kloosters-en-boeren ''Bisschop, graaf, kloosters en boeren. Ofwel, hoe komen we de bezits- en machtsverhoudingen in de 12e en 13e eeuw op het spoor?''], Westfries Genootschap.&lt;/ref&gt;

Nei lang ferset waard Westfryslân yn 1289 oan greve [[Floris V fan Hollân]] ûnderwurpen. Under it graflike gesach bleau romte foar pleatslik selsbestjoer.&lt;ref&gt;Jan de Bruin, [https://westfriesgenootschap.nl/commissies/commissie-geschiedschrijving/symposium-commissie-geschiedschrijving/politieke-en-institutionele-ontwikkelingen-op-het-westfriese-platteland-tot-1800 ''Politieke en institutionele ontwikkelingen op het Westfriese platteland tot 1800''], Westfries Genootschap.&lt;/ref&gt; It Aldfryske ''[[Traktaat fan de Sân Seelannen]]'' neamt Westfryslân mei Hoarn, Inkhuzen en Medemblik as it earste seelân, mar beskriuwt it as ûnderwurpen oan de greve fan Hollân.&lt;ref&gt;''[https://wikisource.org/wiki/Traktaat_fan_de_S%C3%A2n_seelannen Traktaat fan de Sân seelannen]'', Aldfryske tekst op Wikisource.&lt;/ref&gt;

=== Noardfryslân ===
Ek yn Noardfryslân bestiene foarmen fan selsbestjoer dy't mei de Fryske Frijheid ferbûn wurde. De harden, bestjoers- en rjochtsgebieten oan de westkust fan [[Sleeswyk]], regelen in grut part fan har ynterne saken sels. Oars as de Fryske lannen dy't har op streekrjocht keizerlik gesach beroppen, stiene se ûnder de Deenske kening of de hartoch fan Sleeswyk.&lt;ref name=&quot;Pingel2013&quot;&gt;Fiete Pingel (bew.), ''Die „friesische Freiheit“. Überlieferung und Geschichte''. Nordfriisk Instituut, Bredstedt 2013, s. 3 en 6. [https://www.nordfriiskinstituut.eu/fileadmin/Content/Nordfriisk_Futuur/Materialien_fuer_den_Schulunterricht/Friesische_Freiheit.pdf Folsleine tekst].&lt;/ref&gt;

De ''Siebenhardenbeliebung'' en de ''Krone der rechten Wahrheit'' út 1426 leine it eigen rjocht fêst yn in tiid fan striid om Sleeswyk. De earste befette ôfspraken fan Noardfryske harden; de twadde gou foar Eiderstedt, Everschop en Utholm.&lt;ref&gt;Nordfriisk Instituut, [https://www.nordfriiskinstituut.eu/verlag/weblooden/produkt/streifzuege-durch-die-bredstedter-geschichte-4-1/ útjouwersbeskriuwing fan] Albert Panten (oers.), ''Die Krone der rechten Wahrheit und die Beliebungen der Sieben Harden. Zwei nordfriesische Rechtstexte aus dem Jahr 1426''. Bredstedt 2026.&lt;/ref&gt; De fertsjintwurdigers dy't op [[Föhr]] gearkamen, ferklearren by har âlde lânrjocht bliuwe te wollen. De ''Krone'' berôp har op it rjocht fan de foarâlden, dat ek eardere foarsten respektearre hawwe soene.&lt;ref name=&quot;Richthofen1840&quot;&gt;Karl von Richthofen (red.), ''Friesische Rechtsquellen''. Berlyn 1840, s. 561 en 578–579. [https://www.koeblergerhard.de/Fontes/RichthofenKarlVonFriesischeRechtsquellen1840.pdf Digitalisearre útjefte].&lt;/ref&gt;

De oerienkomst mei de oare Fryslannen lei benammen yn it behâld fan eigen rjocht en de gearwurking tusken mienskippen. Ek de Magnuskêsten ferbûnen frijheid mei it hanthavenjen fan eigen rjocht. Lykas de Upstalsbeamkêsten befette de ''Siebenhardenbeliebung'' bepalingen oer mienskiplike rjochtshanthavening: by beskate gefallen fan deaslach koe in dieder de beskerming yn alle sân harden ferlieze.&lt;ref&gt;Han Nijdam, Jan Hallebeek en Hylkje de Jong (red.), ''Frisian Land Law: A Critical Edition and Translation of the Freeska Landriucht''. Brill, Leiden/Boston 2023, s. 179 en 433. [https://doi.org/10.1163/9789004526419 DOI].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Richthofen1840&quot; /&gt; De sân harden wiene lykwols net de Sân Seelannen. Noardfryslân wurdt yn it ''[[Traktaat fan de Sân Seelannen]]'' net neamd en hearde net by it ferbân om de [[Upstalsbeam]].&lt;ref&gt;''[https://wikisource.org/wiki/Traktaat_fan_de_S%C3%A2n_seelannen Traktaat fan de Sân seelannen]'', Aldfryske tekst op Wikisource.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sölring Foriining, [https://soelring-foriining.de/2025/08/05/schueler-fragen-friesen/ “Schüler fragen Friesen”], 5 augustus 2025, antwurd op fraach 2.&lt;/ref&gt;

It selsbestjoer wie gjin algemiene politike lykberjochtiging: bestjoersrjochten wiene sterk oan grûnbesit ferbûn. Gruttere grûnbesitters droegen ferantwurdlikheid foar ûnder oare diken en ôfwettering.&lt;ref name=&quot;Pingel2013&quot; /&gt; Eigen rjocht koe ek ûnder tanimmend lânshearlik gesach bestean bliuwe. Dielen fan it Eiderstedter privaatrjocht bleaune oant de ynfiering fan it ''Bürgerliches Gesetzbuch'' yn 1900 fan krêft.&lt;ref&gt;Reinhard Schartl, [https://www.koeblergerhard.de/ZRG122Internetrezensionen/LoewIsabella-DieEiderstedter%20Landrechte.htm resinsje fan] Isabella Löw, ''Die Eiderstedter Landrechte von 1426 bis 1591. Rechtsgeschichte, Rechtswandel und Rechtsverwandtschaften''. Bredstedt 2003.&lt;/ref&gt; Yn de njoggentjinde iuw krige de frijheidstradysje in nije rol yn de Noardfryske identiteitsfoarming, ûnder oare mei de leus ''Lewer duad üs Slaw''.&lt;ref&gt;Otto S. Knottnerus, “Liever dood dan Fries? De ongemakkelijke geschiedenis van een vermeend spreekwoord”, ''De Vrije Fries'' 104 (2024), s. 50–73, benammen s. 62–65. [https://koninklijkfriesgenootschap.nl/wp-content/uploads/2024/12/De-Vrije-Fries-2024.pdf Folsleine jiergong].&lt;/ref&gt;

== Neibeskôging ==
Gerd Steinwascher, earder haad fan it Aldenburchsk steatsargyf, betwivelet dêroer as de ein fan de Fryske Frijheid yn de troch de [[Greefskip Aldenburch|greven fan Aldenburch]], en ek troch de [[Habsburchmonargy|Habsburgers]], oermastere Fryske gebieten bliuwende skea jûn hie oan de Fryske bewenners. De Fryske Frijheid wie neffens him in &quot;myte&quot; safier't dat &quot;in pear rike boerefamyljes gjin aadlike hear oer harren tastean litte te hoegen en dêrom sels as lytse eallju gedrage koene. [...] De measten wiene net minder ôf ûnder de Aldenburgers (en Habsburgers).&quot;&lt;ref&gt;{{Aut|Henning Bielefeld}} [http://www.nwzonline.de/wesermarsch/kultur/die-friesische-freiheit-ist-nur-ein-mythos%20a%2011,5,1799014218.html ''Die Friesische Freiheit ist nur ein Mythos''] ''Nordwestzeitung'' 16 jannewaris 2014&lt;/ref&gt;

== Hjoeddeistige betsjutting ==
Sûnt dy tiid libbet der in sterke tradysje yn Fryslân fan de ferlerne Fryske frijheid. Mar it byld dêrfan feroaret dúdlik mei it feroarjen fan de tiden. De hjoeddeistige wearde fan dy frijheid leit dan ek net yn it weromsjen nei in tiid dy't mear as fiif iuwen tebek leit, mar mear as symboal fan de [[Friezen]] as selsstannich folk. Wat dy frijheid betsjut, hinget dêrmei ôf fan hoe't men dat folk telt.

== Literatuer ==
* {{aut|M.P. van Buijtenen}}, ''De grondslag van de Friese vrijheid'', Assen 1953
* {{Aut|Karl-Ernst Behre}} en {{Aut|Hajo van Lengen}} (red.), ''Ostfriesland. Geschichte und Gestalt einer Kulturlandschaft.'' [[Ostfriesische Landschaft]], Auwerk 1995, ISBN 3-925365-85-0
* {{Aut|Volker Gabriel}}, ''[https://ediss.sub.uni-hamburg.de/volltexte/2004/2115/pdf/Dissertation.pdf Rechts- und Gerichtswesen im Lande Wursten vom Ausgang des Mittelalters bis ins 17. Jahrhundert]'', diss., Hamburch 2004 
* {{Aut|Harry Kunz}}, {{Aut|Fiete Pingel}} &amp; {{Aut|Thomas Steensen}} (red.), ''Die &quot;freien Friesen&quot;. Geschichte und Perspektiven der Selbstverwaltung in den Frieslanden'', Bräist/Bredstedt 2013 ([https://opac.regesta-imperii.de/lang_en/anzeige.php?sammelwerk=Die+%22freien+Friesen%22.+Geschichte+und+Perspektiven+der+Selbstverwaltung ynhâlt])
* {{Aut|Hajo van Lengen}}, ''Die Friesische Freiheit des Mittelalters – Leben und Legende'', Ostfriesische Landschaft, Auwerk 2003, ISBN 3-932206-30-4.
* {{Aut|Monika van Lengen}}, ''Eala frya Fresena. Die friesische Freiheit im Mittelalter'', Ostfriesische Landschaft, Auwerk 2003, ISBN 3-932206-33-9.
* {{Aut|Hans Mol}} en {{Aut|Justine Smithuis}}, '[https://pure.knaw.nl/ws/portalfiles/portal/462642/Friezen_als_uitverkoren_volk.pdf De Friezen als uitverkoren volk. Religieus-patriottische geschiedschrijving in vijftiende-eeuws Friesland]', yn: ''Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis'' 11 (2008), s. 174-204
* {{Aut|Fiete Pingel}} &amp; {{Aut|Thomas Steensen}}, '&quot;Auf freiem Grund mit freiem Volke stehn&quot;. Die nordfriesische Geschichte als Gegenstand von Mythen', yn: Bea Lundt (red.), ''Nordlichter. Geschichtsbewußtsein und Geschichtsmythen nördlich der Elbe'', Keulen 2004, s. 299–319
* {{Aut|Fiete Pingel}} (red.), ''[https://www.nordfriiskfutuur.eu/fileadmin/Content/Nordfriisk_Futuur/Materialien_fuer_den_Schulunterricht/Friesische_Freiheit.pdf Die &quot;friesische Freiheit&quot;. Überlieferung und Geschichte (Nordfriesisch in der Schule)]'', Nordfriisk Instituut, Bräist/Bredstedt 2013
* {{Aut|Carsten Roll}},  '[https://cma.gbv.de/dr,cma,013,2010,a,08.pdf Vom &quot;asega&quot; zum &quot;redjeven&quot;. Zur Verfassungsgeschichte Frieslands im Mittelalter]', yn: ''Concilium Medii Aevi'' 13 (2010), s. 187–221 
* {{Aut|Heinrich Schmidt}}, ''Politische Geschichte Ostfrieslands''. Rautenberg u. a., Lier 1975 (= Ostfriesland im Schutze des Deiches, dl. 5)
* {{Aut|Heinrich Schmidt}}, ''Ostfriesland und Oldenburg. Gesammelte Beiträge zur norddeutschen Landesgeschichte'', Ostfriesische Landschaft, Auwerk 2008, ISBN 978-3-940601-04-9
* {{aut|B.H. Slicher van Bath}}, '[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB28:002090000:00269 Problemen rond de Friese middeleeuwsche geschiedenis]', yn: Des., ''Herschreven historie. Schetsen en studiën op het gebied der middeleeuwse geschiedenis'', Leden 1949, herdr. Arnhim 1978, s. 259-281
* {{aut|Thomas Steensen}} (red.), ''Die friesische Freiheit'', Bredstedt/Bräist 1990
* {{Aut|Thomas Steensen}}, '[https://web.archive.org/web/20160421173209/http://www.nordfriiskinstituut.de/Friesische-Freiheit/0001%20Steensen%20Die%20freien%20Friesen%20-%20Kanon.pdf Freiheit]', yn: Harry Kunz &amp; Fiete Pingel (red.), ''Heimat Nordfriesland. Ein Kanon friesischer Kultur'', Bräist/Bredsteddt 2011, s. 136-145 
* {{aut|Oebele Vries}}, ''Het Heilige Roomse Rijk en de Friese Vrijheid'', Ljouwert 1986
* {{Aut|Oebele Vries}}, '[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03044181.2015.1034162 &quot;Frisonica libertas&quot;: Frisian Freedom as an Instance of Medieval Liberty]', yn: ''Journal of Medieval History'' 41 (2015), s. 229–248

== Keppeling om utens ==
* [http://www.11en30.nu/global/fri/Artikel/20/ De Fryske frijheid yn de kanon fan de Fryske skiednis] 

{{boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Friske Frijheid}}
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]
[[Kategory:Skiednis fan Fryslân]]
[[Kategory:Skiednis fan Grinslân]]
[[Kategory:West-Fryslân]]
[[Kategory:Midsiuwsk rjocht]]
[[Kategory:Striid tusken Skieringers en Fetkeapers]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn de 11e iuw]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1498]]</text>
      <sha1>s85qqtdnhrlr80oyeuge1k8o2ec2vio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opstalbeam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9590</id>
    <revision>
      <id>1242380</id>
      <parentid>1236049</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>namme folút</comment>
      <origin>1242380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10122" sha1="6tilflhn46e0tg92c2tly1ke5qowymy" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Upstallsbohm2008msu.jpg|thumb|220px|Hjoeddeiske tastân fan de Opstalbeam mei piramide]]
{{Skiednis fan Fryslân}}
{{wrapper}}
| [[Ofbyld:Sigillum_iudicum_Selandiarum_Frisiae.jpg|thumb|220px|Grutsegel fan it Opstalbeambûn (1324)]]
|-
| [[Ofbyld:Upstalsboommeyer.jpg|thumb|220px|Aldst bekende ôfbyld fan de Opstalbeam, troch [[Conrad Bernhard Meyer|C.B. Meyer]] (1790)]]
|-
| [[Ofbyld:Friesische Seelande um 1300.png|thumb|220px|Fryske lannen om 1300 hinne]]
|}
De '''Opstalbeam''' ([[Aldfrysk]]: ''Opstallisbaem'', [[Dútsk]]: ''Upstalsboom'') wie yn de tiid fan de [[Fryske frijheid]] yn de 13e en 14e iuw it gearkomsteplak fan ôffurdigen fan de Fryske lannen, de [[Sân Seelannen]]. Hja kamen dêr gear om (pan-Frysk) rjocht te sprekken en as bûn mienskiplike besluten te nimmen. De Opstalbeam leit súdwestlik fan [[Auwerk (stêd)|Auwerk]], by it plak Rahe. Sûnt 1833 stiet der in stiennen piramide op de [[Prehistoarje|prehistoaryske]] [[grêfheuvel]]. De grûn en de piramide binne hjoed de dei eigendom fan de [[Ostfriesische Landschaft|Eastfryske Lânskip]].

== Namme ==
De oarsprong fan de namme is net bekend. It wurd 'Opstalbeam' kin skieden wurde. Mei 'beam' wurdt net perfoarst in heech opgeand gewaaks ornearre. It kin likegoed om in peal, ôfsetting of grins gean. 'Opstal' is in greide mei in dúdlike grins en wie mandeguod fan de mienskip.&lt;ref&gt;Hajo van Lengen (Hrsg.): ''Die Friesische Freiheit des Mittelalters – Leben und Legende'', Utjouwer 'Ostfriesische Landschaft', 2003, ISBN 3-932206-30-4, side 424&lt;/ref&gt;

== Geakundige beskriuwing ==
It gebiet leit op in hege sângrûn ([[Geast (sân)|geast]]) dat troch gletsjers yn de Saale-[[iistiid]] opskood is. Op dy sângrûn ferriisde yn de [[prehistoarje]] in [[grêfheuvel]]. Yn de grêfheuvel binne urnen fûn út de brûns- en izertiid, dy't no bewarre wurde yn it Eastfryske Lânmuseum (''Ostfriesischen Landesmuseum'') yn [[Emden]]. Neffens archeologysk ûndersyk waard de hichte fan de 8e iuw ôf bebuorke. Op in skildering fan 1790 is in iik te sjen. It is net bekend oft der yn de midsiuwen begroeiïng wie op de hichte. It plak wie doe wol goed berikber oer it lân en wetter. Yn 1833 is ta oantinken oan de histoaryske betsjutting fan de Opstalbeam boppe-op de grêfhichte in piramide boud. De Opstalbeam leit hjoed de dei yn in lyts bosk. It gebiet dêromhinne wurdt foarme troch in [[kûlisselânskip]]. De Opstalbeamhichte is mei 6,8 meter it heechste punt yn it gebiet.

== Skiednis ==
=== Grêfheuvel ===
Ut argeologysk ûndersyk hat bliken dien dat de grûn by Opstalbeam sûnt de 8e iuw yn gebrûk wie.&lt;ref&gt;Willem Kuppers (2003). ''Upstalsbom – der „Altar der Freiheit“. Vom Landtagsgelände der Friesen bis zur Thingstätte im Dritten Reich'' (s. 423). Yn [[Hajo van Lengen]]: ''Die Friesische Freiheit des Mittelalters – Leben und Legende''. [[Ostfriesische Landschaft]]: Auwerk. ISBN 3-932206-30-4&lt;/ref&gt; Wierskynlik brûkten de boeren út de omkriten de grûn om harren deaden te bedobjen. It is net dúdlik wêrom't de Friezen dizze grêfheuvel as gearkomsteplak keazen. Mooglik spile de relatyf sintrale lokaasje, tusken Fly en Wezer, in rol. Boppedat wie it plak sawol oer it wetter as oer it lân goed te berikken.&lt;ref&gt;Wolfgan Schwarz (2003). ''Die Stätte des Upstalsbooms – Die archäologische Wahrnehmung des Upstalsbooms''. (s. 414-415). Yn [[Hajo van Lengen]]: ''Die Friesische Freiheit des Mittelalters – Leben und Legende''. [[Ostfriesische Landschaft]]: Auwerk. ISBN 3-932206-30-4&lt;/ref&gt;

=== Fryske frijheid ===
Yn de 11e en 12e iuw wie de greeflike macht ôfbroazele en dêrmei begûn it tiidrek fan de [[Fryske frijheid]]. Mei it weifallen fan 't greeflike gesach ferdwûn ek de funksje fan [[skelta]], mar dêr foar yn de plak kaam de [[grytman]]. Yn Easterlauwersk Fryslân waard de grytman mei &quot;redjeva&quot; oantsjutten.&lt;ref&gt;E. Engelsma (2010), &quot;De Grote Friese Oorlog, side 9''.&lt;/ref&gt; Om 1300 hinne, de bloeitiid fan de Fryske frijheid, wienen der sa'n 27 lângemeenten tusken Fly en Wezer. Dy lângemeenten ferienigen har mei it Opstalbeam-bûn yn de „[[Sân Seelannen]]“. De grytmannen/redjeven moeten inoar by de Opstalbeam om rjocht te sprekken en mienskiplike besluten te nimmen. De ôffurdigen waarden mei [[Peaske]] yn harren eigen gebiet keazen. De gearkomsten wienen ienkear yn 't jier op de tiisdei nei [[Pinkster]]. De lângemeenten waarden ornaris elk mei twa ôffurdigen fertsjintwurdige. Sa stiet yn it Iemsigoaër rjocht fan om 1300 hinne: 

{{cquote|Thit send tha urkera allera Fresena. Theth forme, theth hia gaderkome enes a iera to Upstelesbame a tyesdey anda there pinxstera wika and ma ther eratte alla tha riucht, ther Fresa halde skole. Jef aeng mon eng bethera wiste, theth mathet lichtere lette and ma theth bethere helde. Thiu othere kere: ief there soghen selonda aeng vrherath vrde auder fon tha suther sareda ridderum jeftha fon northeska wigandum, theth tha sex tha soghenda hulpe, theth hit alsa wel machte sa there sexa hoc.

''Dit binne de oerkêsten fan alle Friezen. Foarst, dat hja ien kear yn it jier op de tiisdei yn de pinksterwike by de Opstalbeam gearkomme sille en dat hja dêr alle rjochten besprekke, dy’t de Friezen oanhâlde sille. As immen in better rjocht wit, moatte hja it minder goede opjaan en it bettere folgje. De twadde kêst: as ien fan de sân seelannen troch de wapene ridders út it suden of troch de striders út it noarden ferwoastge wurdt, sille de seis it sânde helpe, sadat it like sterk bliuwe sil as elts oar seelân.''}}

De earst-bekende gearkomste soe yn 1156 west hawwe oer it bylizzen fan in skeel tusken de East-Fryske [[Goa (krite)|goaen]] [[Östringen]] en Wangerlân. Dat docht bliken út skriftlike boarnen út letter iuwen en der binne gjin 12e iuwske boarnen dy't dat befêstigje. Der is wol skriftlik bewiis foar de gearkomsten tusken 1216 en 1231 en fan 1323 oant 1338. Yn dy lêste perioade waarden de akten besegele mei it grutsegel fan it Opstalbeam-bûn, it Totius-Frisiae-Segel. Yn 1323 waarden de Willekeuren fan de Opstalbeam oannommen, in poging ta unifikaasje fan it Fryske Rjocht. By de Opstalbeamgearkomste fan 1327 waarden [[stedsrjochten]] ferliend oan [[Appingedam]]. It bûn fan de Opstalbeam hold him net allinnich dwaande mei it bestjoer binnen de Fryske lannen, mar wie ek de politike fertsjintwurdiger fan de Fryske lannen nei it bûtenlân ta. De lêste oerlevering fan in gearkomste fan de Sân Seelannen by de Opstalbeam wie yn 1327. Yn Appingedam kamen fertsjintwurdigers fan de Sân Seelannen yn 1338 nochris by elkoar om in ferbûn tusken de kening fan Frankryk en de Sân Seelannen mei it grutsegel fan de Opstalbeam te besegeljen.&lt;ref&gt;P.J. Blok (1900). ''Oorkonden betrekkelijk Friesland en zijne verhouding tot Frankrijk in de 13e en 14e eeuw'' (s. 317-334) yn De Vrije Fries nr. 19. Frysk Genoatskip: Ljouwert&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wilfried Ehbrecht (2003). ''Gemeinschaft, Land und Bund im Friesland des 12. bis 14. Jahrhunderts'' (s. 183-188). Yn [[Hajo van Lengen]]: ''Die Friesische Freiheit des Mittelalters – Leben und Legende''. [[Ostfriesische Landschaft]]: Auwerk. ISBN 3-932206-30-4&lt;/ref&gt;

== Hjoed de dei ==
Sûnt 2000 is der wer mear belangstelling foar de Opstalbeam.&lt;ref&gt;[http://www1.omropfryslan.nl/Mear_Nijs_182.aspx Simmer-fytstocht nei Aurich], Omrop Fryslân, 15 july 2000 (sjoen op 24 jan. 2010)&lt;/ref&gt; Sûnt 2004 organisearret it [[Friesisches Forum]] alle jierren in Opstalbeamgearkomste op de earste tiisdei nei [[Pinkster]].&lt;ref&gt;[http://www.friiske.de/my.php?top=3&amp;language=nf 13. Mai: Friesisches Treffen am Upstalsboom]&lt;/ref&gt; Yn [[2005]] fierde de [[Fryske Rie]] it 50-jierrich jubileum fan it Frysk manifest by de Opstalbeam. Fierders is it Dútske regear fan doel in grutte sneldyk oan te lizzen oer dit histoaryske plak.

== Nijsgjirrich ==
* Yn [[1925]] joech de feriening 'De Opstalbeam' it tydskrift 'De Opstalbeam - Tydskrift for it Fryske libben en de Fryske striid' út. Yn it bestjoer sieten Sj. Rusticus, [[Douwe Kalma|D. Kalma]] en B. Tuinstra. &lt;ref&gt;[http://www.tresoar.nl/mmtresoar/mmbase/attachments/5005 Argiven FLMD] (PDF-triem)&lt;/ref&gt;
* Yn [[East-Fryslân]] binne noch hieltyd in protte hotels te finen mei de namme Opstalbeam of 'Upstalsboom'.
* Fan it grutsegel fan de Opstalbeam, de Totius-Frisiae-Segel, binne trije eksimplaren oerlevere. It segel is 12 sm grut. Twa dêrfan lizze yn Bremen. It tredde en geefste eksimplaar leit yn Parys.
* Op de grêfheuvel stiet yn stiennen pyramide dy't dêr yn 1833 delset troch de Eastfryske Steaten (Ostfriesische Stände). Dy ynstânsje kin as foarrinder sjoen wurde fan de Eastfryske Lânskip (Ostfriesische Landschaft).
* De stiennen fan de piramide op de grêfheuvel komme fan in ôfbrutsen tsjerke út Auwerk.

== Fierder lêze ==
;Literatuer
* [[Harke Bremer]] en [[Jarich Hoekstra]]: ''De Frouwepenje''. Utjouwerij Bornmeer 2009, ISBN 978-90-5615-213-0 

;Fakliteratuer
* ''Fryslâns ferline''. Afûk 2002 (twadde printinge), ISBN 90-6273-598-3
* ''De Fryslannen''. Fryske Rie/Afûk 2008, ISBN 978-90-6273-773-4
* [[Pieter Gerbenzon]]: ''Apparaat voor de studie van Oudfries recht''. Bewurke fan Barendina S. Hempenius-van Dijk.
* Gerhard Köbler: ''Lexikon der europäischen Rechtsgeschichte''. 1997.
* [[Karl von Richthofen]]: ''Friesische Rechtsquellen''. 

== Keppeling om utens ==
* [http://ostfriesischelandschaft.de/ol/templates/101.jsp?id=1517&amp;thema=76 Upstalsboom - der &quot;Altar der Freiheit&quot;]
* [http://www.appingedam.nl/bibliotheek/documenten/Over%20Appingedam/Stadsrechten-vertaling%20buurbrief%201327%20met%20afbeelding%20buurbrief.pdf  Oersetting fan de &quot;buorrebrief&quot; fan 1327, wêryn't stedsrjochten oan Appingedam ferliend waarden].
* [http://www.friesischesforum.de/Site/Wilkommen.html Webside fan it 'Friesisches Forum', organisaasje fan de jierlikse Opstalbeam gearkomste]
* [http://www.lc.nl/friesland/regio/article11435231.ece/Nieuwe-weg-bedreigt-Friese-Upstalboom Ljouwerter Krante: Nieuwe weg bedreigt Friese Upstalboom]

{{boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
}}

[[Kategory:Midsiuwsk rjocht]]
[[Kategory:Skiednis fan Fryslân]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]</text>
      <sha1>6tilflhn46e0tg92c2tly1ke5qowymy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kate Bush</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44903</id>
    <revision>
      <id>1242379</id>
      <parentid>1242340</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red. plaatsjes</comment>
      <origin>1242379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5338" sha1="l11a76mjnlp8e7ybbhkymdhmbq2yh1c" xml:space="preserve">{{Sjonger of muzikant
| ôfbylding                    = Kate Bush Hounds of Love (1985 EMI publicity photo) 02 (cropped).jpg
| ôfbyldingstekst              = Kate Bush (1985)
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = Catherine Bush
| nasjonaliteit                = {{GBRnasj}}
| berne                        = [[30 july]] [[1958]]
| berteplak                    = Bexleyheath
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| sjenre                       = artrock, artpop
| ynstrumint                   = 
| sjongtaal                    = [[Ingelsk]]
| grutste hit(s)               = 
| jierren aktyf                = 1975-no
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
[[File:Kate Bush 1978.jpg|thumb|Kate Bush (1978)]]
[[Ofbyld:Kate Bush at 1986 Comic Relief (cropped).png|thumb|Kate Bush yn 1986]]

'''Catherine (Kate) Bush''' ([[Bexleyheath]] ([[Kent (Ingelân)|Kent]]), [[30 july]] [[1958]]) is in [[Feriene Keninkryk|Britske]] sjongster, muzikante, singer-songwriter en produsint. Doe't se noch mar 16 wie soarge [[David Gilmour]] fan [[Pink Floyd (band)|Pink Floyd]] derfoar dat se tekene by [[EMI Group|EMI]].

Bush har eksperimintele styl en aparte sjongtechnyk soarge derfoar dat se wurdearre wurdt troch in soad kollega-muzikanten, en fierder troch de net oerdreaun grutte, mar wol tige tawijde groep fans. Dat docht bliken út it feit dat har platen altiten goed ferkeapje, hoewol't hja foar it meitsjen fan in album faak meardere jierren de tiid nimt; foar ''Aerial'' sels tolve jier.

== Albums ==
=== The Kick Inside (1978) ===
# &quot;Moving&quot; – 3:01
# &quot;The Saxophone Song&quot; – 3:51
# &quot;Strange Phenomena&quot; – 2:57
# &quot;Kite&quot; – 2:56
# &quot;The Man with the Child in His Eyes&quot; – 2:39
# &quot;Wuthering Heights&quot; – 4:28
# &quot;James and the Cold Gun&quot; – 3:34
# &quot;Feel It&quot; – 3:02
# &quot;Oh to Be in Love&quot; – 3:18
# &quot;L'Amour Looks Something Like You&quot; – 2:27
# &quot;Them Heavy People&quot; – 3:04
# &quot;Room for the Life&quot; – 4:03
# &quot;The Kick Inside&quot; – 3:30

=== Lionheart (1978) ===
# &quot;Symphony in Blue&quot; – 3:35
# &quot;In Search of Peter Pan&quot; – 3:46
# &quot;Wow&quot; – 3:58
# &quot;Don't Push Your Foot on the Heartbrake&quot; – 3:12
# &quot;Oh England My Lionheart&quot; – 3:10
# &quot;Fullhouse&quot; – 3:14
# &quot;In the Warm Room&quot; – 3:35
# &quot;Kashka From Baghdad&quot; – 3:55
# &quot;Coffee Homeground&quot; – 3:38
# &quot;Hammer Horror&quot; – 4:39

=== Never for Ever (1980) ===
# &quot;Babooshka&quot; – 3:20
# &quot;Delius (Song of Summer)&quot; – 2:51
# &quot;Blow Away (For Bill)&quot; – 3:33
# &quot;All We Ever Look For&quot; – 3:47
# &quot;Egypt&quot; – 4:10
# &quot;The Wedding List&quot; – 4:15
# &quot;Violin&quot; – 3:15
# &quot;The Infant Kiss&quot; – 2:50
# &quot;Night Scented Stock&quot; – 0:51
# &quot;Army Dreamers&quot; – 2:55
# &quot;Breathing&quot; – 5:29

=== The Dreaming (1982) ===
# &quot;Sat in Your Lap&quot; – 3:29
# &quot;There Goes a Tenner&quot; – 3:24
# &quot;Pull Out the Pin&quot; – 5:26
# &quot;Suspended in Gaffa&quot; – 3:54
# &quot;Leave It Open&quot; – 3:20
# &quot;The Dreaming&quot; – 4:41
# &quot;Night of the Swallow&quot; – 5:22
# &quot;All the Love&quot; – 4:29
# &quot;Houdini&quot; – 3:48
# &quot;Get Out of My House&quot; – 5:25

=== Hounds of Love (1985) ===
==== Hounds of Love ====
# &quot;Running Up That Hill (A Deal with God)&quot; – 5:03
# &quot;Hounds Of Love&quot; – 3:02
# &quot;The Big Sky&quot; – 4:41
# &quot;Mother Stands for Comfort&quot; – 3:07
# &quot;Cloudbusting&quot; – 5:10
==== The Ninth Wave ====
# &quot;And Dream of Sheep&quot; – 2:45
# &quot;Under Ice&quot; – 2:21
# &quot;Waking the Witch&quot; – 4:18
# &quot;Watching You Without Me&quot; – 4:06
# &quot;Jig of Life&quot; – 4:04
# &quot;Hello Earth&quot; – 6:13
# &quot;The Morning Fog&quot; – 2:34

=== The Sensual World (1987) ===
# &quot;The Sensual World&quot; – 3:57
# &quot;Love and Anger&quot; – 4:42
# &quot;The Fog&quot; – 5:04
# &quot;Reaching Out&quot; – 3:11
# &quot;Heads We're Dancing&quot; – 5:17
# &quot;Deeper Understanding&quot; – 4:46
# &quot;Between a Man and a Woman&quot; – 3:29
# &quot;Never Be Mine&quot; – 3:43
# &quot;Rocket's Tail&quot; – 4:06
# &quot;This Woman's Work&quot; – 3:32
# &quot;Walk Straight Down the Middle&quot; – 3:48

=== The Red Shoes (1993) ===
# &quot;Rubberband Girl&quot; – 4:42
# &quot;And So Is Love&quot; – 4:16
# &quot;Eat the Music&quot; – 5:08
# &quot;Moments of Pleasure&quot; – 5:16
# &quot;The Song of Solomon&quot; – 4:27
# &quot;Lily&quot; – 3:51
# &quot;The Red Shoes&quot; – 4:00
# &quot;Top of the City&quot; – 4:14
# &quot;Constellation of the Heart&quot; – 4:46
# &quot;Big Stripey Lie&quot; – 3:32
# &quot;Why Should I Love You?&quot; – 5:00
# &quot;You're the One&quot; – 5:52

=== Aerial (2005) ===
==== Disk 1: ''A Sea of Honey'' ====
# &quot;King of the Mountain&quot; – 4:53
# &quot;&lt;math&gt;\pi&lt;/math&gt;&quot; – 6:09
# &quot;Bertie&quot; – 4:18
# &quot;Mrs. Bartolozzi&quot; – 5:58
# &quot;How to Be Invisible&quot; – 5:32
# &quot;Joanni&quot; – 4:56
# &quot;A Coral Room&quot; – 6:12
==== Disk 2: ''A Sky of Honey'' ====
# &quot;Prelude&quot; – 1:26
# &quot;Prologue&quot; – 5:42
# &quot;An Architect's Dream&quot; – 4:50
# &quot;The Painter's Link&quot; – 1:35
# &quot;Sunset&quot; – 5:58
# &quot;Aerial Tal&quot; – 1:01
# &quot;Somewhere in Between&quot; – 5:00
# &quot;Nocturn&quot; – 8:34
# &quot;Aerial&quot; – 7:52

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.katebush.com Offisjele webside]
* [http://www.katebushnews.com/katenews.htm Nijsside]
----
{{commonscat|Kate Bush}}
}}

{{DEFAULTSORT:Bush, Kate}}
[[Kategory:Ingelsk sjonger]]
[[Kategory:Ingelsk muzikant]]
[[Kategory:Ingelsk gitarist]]
[[Kategory:Ingelsk fioelist]]
[[Kategory:Ingelsk pianist]]
[[Kategory:Ingelsk rockartyst]]
[[Kategory:Ingelsk lietsjeskriuwer]]
[[Kategory:Ingelsk karateka]]
[[Kategory:Ingelsk persoan fan Iersk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1958]]</text>
      <sha1>l11a76mjnlp8e7ybbhkymdhmbq2yh1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leonserpolder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52102</id>
    <revision>
      <id>1242463</id>
      <parentid>973388</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JeroenHoek</username>
        <id>22615</id>
      </contributor>
      <origin>1242463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1056" sha1="rr272w5kx9th313jdo4l5alc2lj3och" xml:space="preserve">{{Ynfoboks polder
| namme                  = 
| ôfbylding              = Leonserpolder.jpg
| ôfbyldingstekst        =
| ôfbyldingsbreedte      = 
| provinsje              = 
| oerflak                = 300 ha
| oprjochte              = 
| drûchlein              = 
| opheft                 =
| ûntstien út            =
| opgien yn              =
| kaart                  = 
}}
De '''Leonserpolder''' by [[Jorwert]] is in natoergebiet dat foar in diel beheard wurdt troch  [[Natuermonuminten]]. It gebiet is troch de oerheid oanwiisd as [[natuerreservaat]]. Dêr't it kin wurdt it wetterpeil ferhege om in riker boaiemlibben te krijen dat yn it foardiel fan in soad fûgels is. 

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/lionserpolder Natuermonuminten oer de Leonzerpolder]
}}

{{Natuermonuminten}}

[[Kategory:Natoergebiet yn Fryslân]]
[[Kategory:Jorwert]]
[[Kategory:Polder yn Fryslân]]
[[Kategory:Geografy fan Baarderadiel]]
[[Kategory:Geografy fan Littenseradiel]]
[[Kategory:Geografy fan Ljouwert (gemeente)]]</text>
      <sha1>rr272w5kx9th313jdo4l5alc2lj3och</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sonnetten (Shakespeare)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56878</id>
    <revision>
      <id>1242429</id>
      <parentid>1016492</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Fryske oersetting */ [[]]</comment>
      <origin>1242429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8621" sha1="0lngbbp8wtcwm30zx32sxsdvhkbcgjh" xml:space="preserve">{{Literatuer
| ôfbylding                    = Bornmeer-De Sonnetten.jpg
| ôfbyldingstekst              = De [[Frysk]]e [[oersetting]] fan [[Douwe Kalma]], yn [[2005]] werútjûn troch [[Utjouwerij Bornmeer]] y.g.m. [[Stifting Elektroanyske Letteren Fryslân|ELF]].
| ôfbyldingsbreedte            = 200px
| titel                        = ''Sonnetten''
| oarspr. titel                = ''Sonnets''
| auteur                       = [[William Shakespeare]]
| taal                         = [[Ingelsk]]
| foarm                        = [[poëzij]]
| sjenre                       = bondel [[sonnet]]ten
| skreaun                      = [[1592]]-[[1596|96]]
| 1e publikaasje               = [[1609]], [[Londen]]
| 1e opfiering                 = 
| oarspr. útjouwer             = [[Thomas Thorpe]]
| rige                         = 
| foarich diel                 = 
| folgjend diel                = 
| bondel                       = 
| prizen                       = 
| ISBN                         = 
| Fryske titel                 = ''Sonnetten''
| publikaasje                  = [[1944]], [[Dokkum]]
| útjouwer                     = [[D.J. Kamminga]]
| oersetter                    = [[Douwe Kalma]]
| prizen oers.                 = 
| ISBN oers.                   = 
}}
De '''''Sonnetten''''', yn it oarspronklike [[Ingelsk]]: '''''Shakespeare's Sonnets''''', binne de samle fersen fan 'e wiidferneamde [[Ingelân|Ingelske]] [[toanielskriuwer]] en [[dichter]] [[William Shakespeare]]. De samling bestiet út 154 [[gedicht]]en, foar it grutste part yn [[sonnet]]foarm, dy't ornaris erkend wurde as hearrend ta de moaiste fan hiel de [[wrâldliteratuer]]. Se waarden skreaun tusken [[1592]] en [[1596]] en publisearre yn [[1609]]. De ''Sonnetten'' behannelje in breed skala oan tema's en motiven, lykas leafde, seks, dea, stjerlikens, oergeunstigens, skientme en ferfal. De [[Frysk]]e oersetting fan [[Douwe Kalma]] is út [[1944]].

== Eftergrûn ==
Oan 'e ein fan 'e sechstjinde en it begjin fan 'e santjinde iuw wie it skriuwen fan in sonnettesyklus nei it foarbyld fan [[Francesco Petrarca|Petrarca]] syn ''Il Canzoniere'' in soarte fan raazje ûnder Ingelske dichters. Shakespeare syn sonnetten ûnderskiede har fan 'e measte oaren út dy tiid troch it rike ferskaat oan tematyk en de eigen foarm dy't er oanhold, fan it saneamde &quot;Ingelske sonnet&quot;. Boppedat skeint Shakespeare wittens en mienens in grut tal regels foar sonnetten, dy't syn tiidgenoaten krekt strang neilibben. Sa boartet er mei de rollen dy't manlju en froulju tradisjoneel taparte waarden troch se om te draaien (nû. 20); neamt er minsklike sûnden dy't neat mei de leafde út te stean hawwe (nû. 66); leveret er kommentaar op politike foarfallen (nû. 124); driuwt er de spot mei de leafde (nû. 128) en mei skientme (nû. 130); sprekt er iepentlik oer seks (nû. 128); en brûkt er sels op humoristyske wize [[pornografy]]ske omskriuwings (nû. 151).

De ''Sonnetten'' waarden foar it earst publisearre yn 1609 troch [[útjouwer]] [[Thomas Thorpe]], ûnder de titel ''Shake-speares Sonnets: Never before imprinted'' (hoewol't twa sonnetten, nû. 138 en nû. 144, yn [[1599]] al ferskynd wiene as ûnderdiel 'e bondel ''The Passionate Pilgrim'', dat in [[rôfdruk]] wie). Ek it oan Shakespeare taskreaune langere gedicht ''A Lover's Complaint'', dat eins net ta de ''Sonnetten'' heart, waard troch Thorpe yn syn útjefte opnommen. Wat de folchoarder fan 'e ''Sonnetten'' oangiet, wurdt dy fan Thorpe syn publikaasje oanholden, hoewol't suver fêststiet dat dat net de oarspronklike fochoarder fan Shakespeare sels is.

De sonnetten binne hast allegear opboud út trije fjouwerregelige kûpletten dy't [[kwatryn|kwatrinen]] hjitte en in twaregelich einkûplet dat gearstald is yn [[jambyske pentameter]]s. It rymskema kin sadwaande werjûn wurde as ''abab cdcd efef gg''. Sonnetten mei sa'n rymskema wurde tsjintwurdich Shakespeareaanske sonnetten neamd. Gauris jout de earste regel fan it trêde kûplet de kear oan, dêr't de dichter fan toan feroaret of in iepenbiering docht. De útsûnderings binne sonnetten nû. 99, 126 en 145. Nûmer 99 hat fyftjin regels; nûmer 126 bestiet út seis kûpletten; en nûmer 145 is gearstald út [[jambyske heksameter]]s ynstee fan pentameters.

== Ynhâld ==
Ut Shakespeare syn ''Sonnetten'' lykje trije figueren nei foarren te kommen, dy't ornaris oantsjut wurde as de Kreaze Jongfeint, de Rivalisearjende Dichter en de Dûnkere Frouwe. It is net dúdlik oft dat besteande of troch Shakespeare optochte persoanen wiene. Wittenskippers dy't de ''Sonnetten'' as [[autobiografy]]sk opfetsje, hawwe besocht om 'e personaazjes te identifisearjen, mar brekme oan gegevens en bewizen hat soks ta klearebare rieden makke.

Sonnet nû. 1-126 kinne rûchwei beskôge wurde as wijd oan 'e Kreaze Jongfeint. Nû. 1-17, dy't tradisjoneel de &quot;fuortplantingssonnetten&quot; (''procreation sonnets'') neamd wurde, besykje him oan te trúnjen om te trouwen en bern te krijen sadat er syn skientme oan it neigeslacht trochjaan kin. Nû. 18-126 beskriuwe de relaasje fan 'e dichter mei de Kreaze Jongfeint. Mei it each op it romantysk en leafdefol taalgebrûk hawwe guon saakkundigen oppenearre dat it dêrby om in fysike seksuële (dus [[homoseksualiteit|homoseksuële]]) relaasje gean soe; oaren sjogge der neat oars as platoanyske leafde yn.
[[File:WilliamShakespeareSonnetXXXLeidenWallPoem.jpg|left|220px|thumb|Sonnet nû. 30 fan Shakespeare op de muorre fan in hûs yn [[Leien]]]]

De Rivalisearjende Dichter wurdt neamd yn nû. 78-86. De dichter (Shakespeare) sjocht him as in konkurrint op it mêd fan ferneamdens, jildlike stipe en patronaazje.

Sonnet nû. 127-152 beskriuwe de pasjonele mar beswierlike leafde fan 'e dichter foar de Dûnkere Frouwe, dy't sa neamd wurdt om't út 'e gedichten bliken docht dat hja swart hier en in dûnkerblanke hûdskleur hat. Dizze sonnetterige ûnderskiedt him fan dy fan 'e Kreaze Jongfeint trochdat er iepentlik seksuële leafde omskriuwt. Sonnet nû. 151, dy't typearre wurdt as &quot;skabeljeus&quot;, is dêr it bêste foarbyld fan.

De lêste beide sonnetten, nû. 153 en 154, binne allegoaryske behannelings [[Gryksk]]e [[epigram]]men, dy't ferwize nei de &quot;lytse leafdesgod&quot; [[Kupido]].

== Oersettings ==
Shakespeare syn ''Sonnetten'' binne nei gedachten de meast oersette samling fersen út 'e skiednis. Allinne al foar it [[Dútsk]]e taalgebiet hawwe der sûnt [[1784]] 70 folsleine fertalings west. De ''Sonnetten'' binne oerset yn frijwol eltse selsrespektearjende taal, [[Latyn]], [[Esperanto]] en [[Klingon (taal)|Klingon]] ynbegrepen.

=== Fryske oersetting ===
De Fryske oersetting fan ''Shakespeare's Sonnets'' ferskynde yn 1944 by [[útjouwerij]] [[Doederus Kamminga|D.J. Kamminga]] te [[Dokkum]] ûnder de titel ''Sonnetten fen Shakespeare'', en is fan 'e hân fan [[Douwe Kalma]]. Letter makke dizze fertaling diel út fan ''Shakespeare's Wurk Dl. VIII'', ien fan 'e [[omnibus (boek)|omnibus]]útjeften fan 'e [[Fryske Shakespeare Stifting]] te [[Drachten]], út [[1976]]. Nei't er omstavere en by de tiid brocht wie troch [[Eric Hoekstra]], waard dyseldichste tekst yn [[2005]] werútjûn troch [[Utjouwerij Bornmeer]] yn gearwurking mei de [[Stifting Elektroanyske Letteren Fryslân]], en mei stipe fan 'e provinsje [[Fryslân]] en de [[Douwe Kalma Stifting]], ûnder de titel ''De Sonnetten''. Sonnet 66 is trouwens ek oerset yn it Frysk troch [[Haring Tjittes Piebenga]], dy't syn fertaling yn [[1964]] publisearre yn ''[[De Tsjerne (tydskrift)|De Tsjerne]]''.

==Sjoch ek==
* ''[[Sonnet 1]]''
* ''[[Sonnet 17]]''
* ''[[Sonnet 18]]''

{{boarnen|boarnefernijing=
* {{Aut|Shakespeare, William}}, ''Sonnetten fen Shakespeare'' (fert. Douwe Kalma), Dokkum, 1944 (D.J. Kamminga), sûnder ISBN.
* {{Aut|Shakespeare, William}}, ''Shakespeare's Wurk Dl. VIII: Coriolanus, Pericles, Cymbeline, Venis en Adonis, De Rôf fan Lucretia, Sonnetten en Fersen'', Drachten, 1976 (Fryske Shakespeare Stifting), gjin ISBN-nûmer.
* {{Aut|Shakespeare, William}}, ''De Sonnetten'' (fert. Douwe Kalma), Ljouwert, 2005 (Utjouwerij Bornmeer y.g.m. St. Elektroanyske Letteren Fryslân), ISBN 978-9 05 61 51 089.
* {{Aut|Shakespeare, William}}, ''Sonnet 66'' (fert. Haring Tjittes Piebenga), yn: ''De Tsjerne'', jiergong 4 (1964), s. 123.
----
Foar sekundêre boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Shakespeare's_Sonnets ''Notes'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''Sonnetten'' (Shakespeare)}}
{{Shakespeare}}

[[Kategory:Literêr wurk fan William Shakespeare]]
[[Kategory:Ingelsktalich gedicht]]
[[Kategory:Dichtbondel út 1609]]
[[Kategory:Fryske oersetting]]</text>
      <sha1>0lngbbp8wtcwm30zx32sxsdvhkbcgjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Petra Verkaik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66448</id>
    <revision>
      <id>1242464</id>
      <parentid>1017077</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marilynfan125</username>
        <id>60228</id>
      </contributor>
      <comment>/* Libben en karriêre */</comment>
      <origin>1242464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4187" sha1="gc2hkywuodaffb9velo5gepou1yi1cw" xml:space="preserve">{{Pornoakteur
| ôfbylding              =
| ôfbyldingstekst        =
| ôfbyldingsbreedte      =
| oare artystenammen     = 
| echte namme            = Petra Charlotte Verkaik 
| nasjonaliteit          = [[Ofbyld:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berne                  = [[4 novimber]] [[1966]]
| berteplak              = [[Los Angeles]] ([[Kalifornje]]) 
| stoarn                 = 
| stjerplak              =
| etnisiteit             =[[Ofbyld:flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlanners|Nederlânsk]] &lt;br&gt;[[Ofbyld:flag of Bali.svg|20px]] [[Balinezen|Balineesk]] 
| wurksum as             = [[neakenmodel]], [[aktrise]]
| jierren aktyf          =[[1989]] – [[2010]] 
| webside                = [http://www.petracentral.com www.petracentral.com]
}}
'''Petra Verkaik''' (folút: '''Petra Charlotte Verkaik'''; [[Los Angeles]], [[4 novimber]] [[1966]]), is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[neakenmodel]], ''[[Playboy Playmate]]'' en [[aktrise]] fan mingd [[Nederlanners|Nederlânsk]]-[[Balinezen|Balineesk]] [[etnyske groep|etnysk]] komôf. Hja stiet fral bekend om har natuerlike grutte [[boarsten]], en hat it rekôr yn 'e hannen fan 'e measte fotorapportaazjes yn 'e ''[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]''.

==Libben en karriêre==
Petra Verkaik waard yn [[1966]] berne yn [[Los Angeles]], yn 'e [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Kalifornje]], as de dochter fan in [[Nederlân]]ske heit en in [[Baly|Balineeske]] mem. Se sette útein mei in karriêre as [[neakenmodel]] doe't se yn [[febrewaris]] [[1989]] yn 'e spesjale ''Great Playmate Hunt''-edysje fan it ferneamde [[neakenblêd]] ''[[Playboy (tydskrift)|Playboy]]'' stie. Datselde jiers wie se [[Playboy Playmate fan 'e Moanne]] [[septimber|Desimber]] yn 'e reguliere Amerikaanske ''Playboy''. Verkaik hat neitiid yn mear as 70 nûmers fan it blêd stien, en dêrnjonken ek yn bûtenlânske ''Playboy''-edysjes, wêrûnder de Nederlânske. Dêrmei is hja it meast publisearre model út 'e skiednis fan 'e ''Playboy''. 

Fierders hat Verkaik tsientallen fideo's foar ''Playboy'' makke wêryn't se út 'e klean giet, en is se ferskate kearen op 'e [[tillefyzje]]stjoerder ''Playboy TV'' ferskynd. Yn [[1997]] wûn hja de ''Playboy Reader's Choice Model of the Year Award'', in [[publykspriis]] dy't útrikt waard op basis fan in stimming fan 'e abonnees fan 'e Amerikaanske edysje. Yn [[2003]] hiet it dat der foar de lêste kear in fotorapportaazje fan Verkaik yn 'e ''Playboy'' ferskynde, mar yn [[2010]] waard se op 'e nij frege foar in ''Playmate Xtra''-edysje.

Njonken har wurk foar de ''Playboy'' hat Verkaik in eigen website wêrfoar't se mear as 300 fotogaleryen en tsientallen fideo's makke hat. Ek hat se wurksum west as [[aktrise]]. Sa hie se yn [[1987]] in gastrol yn 'e Amerikaanske [[komeedzje]]searje ''[[Married... with Children]]'', en spile se yn in stikmannich [[B-film]]s, wêrûnder ''Pyrates'' ([[1991]]), ''Auntie Lee's Meat Pies'' ([[1992]]), ''Love Potion No. 9'' (1992) en ''The Last Road'' ([[1997]]). Verkaik wennet yn [[Toluca Lake (Kalifornje)|Toluca Lake]], in stedsje ûnder de reek fan Los Angeles.

==Keppelings om utens==
* {{en}}[http://www.petracentral.com/ Offisjele webside fan Petra Verkaik]
* {{en}}[http://www.playboy.com/girls/view/petra-verkaik/ Side fan ''Playboy.com'' oer Petra Verkaik] (lidmaatskip fereaske)
* {{en}}[http://www.imdb.com/name/nm0001819/ Biografy en filmografy fan Petra Verkaik yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
* [http://www.playboy.com/girls/view/petra-verkaik/ Side fan ''Playboy.com'' oer Petra Verkaik] (lidmaatskip fereaske)
* [http://www.imdb.com/name/nm0001819/ Biografy en filmografy fan Petra Verkaik yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]
}}

{{DEFAULTSORT:Verkaik, Petra}}
[[Kategory:Amerikaansk neakenmodel]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Playboy Playmate]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Yndonezysk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Nederlânsk komôf]]
[[Kategory:Amerikaansk persoan fan Balineesk komôf]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1966]]

[[en:List of Playboy Playmates of 1989#December]]</text>
      <sha1>gc2hkywuodaffb9velo5gepou1yi1cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franz Meyen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84581</id>
    <revision>
      <id>1242426</id>
      <parentid>1063951</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>plaatsje</comment>
      <origin>1242426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3801" sha1="iy0jl94tn4gopubf6po90uklzzvxh3t" xml:space="preserve">{{Persoan algemien
| ôfbylding                    = Franz Julius Ferdinand Meyen (1804-1840).jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = Franz Julius Ferdinand Meyen
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg|20px]] [[Prusen|Prusysk]]
| berne                        = [[28 juny]] [[1804]]
| berteplak                    = [[Tilsit]] ([[Prusen]])
| stoarn                       = [[2 septimber]] [[1840]]
| stjerplak                    = [[Berlyn]] ([[Prusen]])
| etnisiteit                   = [[File:Flag of Germany.svg|20px]] [[Dútsers|Dútsk]]
| berop/amt                    = [[dokter]], [[biolooch]]
| aktyf as                     = [[botanikus]], [[soölooch]], [[ornitolooch]]
| jierren aktyf                = [[1830]] – [[1840]]
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = ''Phytotomie''
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Franz Meyen''' (folút: '''Franz Julius Ferdinand Meyen'''; [[Tilsit]], [[28 juny]] [[1804]] – [[Berlyn]], [[2 septimber]] [[1840]]) wie in [[Prusen|Prusysk]] [[medikus]] en [[biolooch]].

==Libben en karriêre==
Meyen waard yn [[1804]] berne yn [[Tilsit]] , yn it doetiidske [[East-Prusen]] (no [[Sovjetsk (Kaliningrad)|Sovjetsk]] yn [[Kaliningrad (oblast)|Kaliningrad]]). Hy studearre fan [[1823]] oant [[1826]] [[medisinen]] oan 'e [[Universiteit fan Berlyn]], wêrnei't er as [[sirurgyn]] yn it Prusyske leger tsjinne yn it [[Berlyn]]sk [[Charité]]-[[sikehûs]]. Yn [[1830]] skreau er ''Phytotomie'', de earste yngeande stúdzje nei de [[anatomy]] fan [[planten]].
[[Image:Meyen Franz.jpg|thumb|175px|left|Plaat út Meyen syn wurk ''Ueber die neuesten Fortschritte der Anatomie und Physiologie der Gewächse'' ([[1834]]).]]

Fan [[1830]] oant [[1832]] naam Meyen diel oan 'e ekspedysje nei [[Súd-Amearika]] oan board fan it skip de ''Prinzess Luise'', wêrby't [[Perû]] en [[Bolivia]] (dat doe noch in kustline hie) oandien waarden. Dêr wied er aktyf as [[ornitolooch]] en [[soölooch]], troch [[bist]]e[[soarte]]n te beskriuwen dy't doe noch nij wiene foar de [[wittenskip]], lykas de [[humboldtpinguin]] en de [[Perûviaanske fyskatsja]].

Mar eins wie Meyen dochs folle mear in [[botanikus]], en nei syn weromkear yn [[Jeropa]] waard er yn [[1834]] oansteld as [[dosint|lektor]] [[botany]] oan 'e Universiteit fan Berlyn. Tegearre mei [[Heinrich Friedrich Link]] naam er fierders de [[redaksje]] foar syn rekken fan it [[jierboek]] ''Jahresberichte über die Arbeiten für Physiologische Botanik''. Hy kaam yn [[1840]] yn [[Berlyn]] te ferstjerren, doe't er noch mar 36 jier wie. Syn oantins wurdt libben holden troch it nei him ferneamde [[plant]]e[[skaai (taksonomy)|skaai]] [[Meyenia]].

== Wurk (in kar) ==
● 1828 – ''Anatomisch-physiologische Untersuchungen über den Inhalt der Pflanzenzellen''&lt;br&gt;
● 1830 – ''Phytotomie''&lt;br&gt;
● 1837 – ''Über die Secretions-Organe der Pflanzen''&lt;br&gt;
● 1837 – ''Neues System der Pflanzen-Physiologie: Erster Band''&lt;br&gt;
● 1838 – ''Jahresbericht über die Resultate der Arbeiten im Felde der Physiologischen Botanik von dem Jahre 1837''&lt;br&gt;
● 1839 – ''Jahresbericht über die Resultate der Arbeiten im Felde der Physiologischen Botanik von dem Jahre 1838''&lt;br&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Franz_Meyen ''References'', op dizze side].
}}

[[Kategory:Dútsk dokter]]
[[Kategory:Dútsk botanikus]]
[[Kategory:Bryolooch]]
[[Kategory:Dútsk soölooch]]
[[Kategory:Dútsk ornitolooch]]
[[Kategory:Dútsk publisist]]
[[Kategory:Dútsk ûnderwizer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1804]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1840]]</text>
      <sha1>iy0jl94tn4gopubf6po90uklzzvxh3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sebastiaan (hillige)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133625</id>
    <revision>
      <id>1242424</id>
      <parentid>1012516</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:33:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>red</comment>
      <origin>1242424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7407" sha1="inzsqz1oq3kywcqkxo6f8yxn5na7376" xml:space="preserve">{{Ynfoboks hillige
| ôfbylding                   = Pala d&amp;#039;Altare di San Sebastiano.JPG
| ôfbyldingstekst             = Sint-Sebastiaan - modern oaljefarve-skilderij (2012) fan Albert Edwin Flury foar de San Gillio (Turyn).
| ôfbyldingsbreedte           = 
| namme                       = Sebastiaan
| bertenamme                  = Sebastianus
| nasjonaliteit               = [[Romeinske Ryk|Romeinsk]]
| bertedatum                  = ûnbekend
| berteplak                   = [[Milaan]] of [[Narbonne]]
| stjerdatum                  = ± [[288]]
| stjerplak                   = [[Rome (stêd)|Rome]]
| etnisiteit                  = [[Romeinen|Romeinsk]]
| regionale identiteit        = 
| berop                       = [[soldaat]]
| kleasteroarder              = 
| funksjes                    = [[kommandant]]&lt;br&gt;fan 'e [[Pretoriaanske Garde]]
| titels                      = 
| prizen                      = 
| funksje1                    = 
| amtsperioade1               = 
| foargonger1                 = 
| opfolger1                   = 
| funksje2                    = 
| amtsperioade2               = 
| foargonger2                 = 
| opfolger2                   = 
| funksje3                    = 
| amtsperioade3               = 
| foargonger3                 = 
| opfolger3                   = 
| funksje4                    = 
| amtsperioade4               = 
| foargonger4                 = 
| opfolger4                   = 
| sillich ferklearre          = ûnbekend
| hillich ferklearre          = ûnbekend
| fereare troch               = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]]&lt;br&gt;[[Eastersk-Otterdokse Tsjerke]]&lt;br&gt;[[Oriïntaalsk-Otterdokse Tsjerken]]&lt;br&gt;[[Anglikaanske Tsjerke]]
| hjeldei                     = [[20 jannewaris]] (R.-K.)&lt;br&gt;[[18 desimber]] (East.-Ott.)
| hillichdom                  = [[Sint-Andréasbasilyk (Arthunkal)]]
| attributen                  = bûn oan peal, pylder of beam, pylken (somtiden ek as soldaat mei spear en skyld) 
| patroan fan                 = soldaten, pestlijers, bôgesjitters, atleten, [[Negombo]], R.-K. bisdommen [[Tarlac]] en [[Bacolod]]
| tradysje                    = 
| wichtichste wurken          = 
| webside                     = 
}}
'''Sint-Sebastiaan''' (* [[Milaan]] of [[Narbonne]]; † om 288 hinne yn [[Rome (stêd)|Rome]]) wie in Romeinsk soldaat. Sûnt de 4e iuw wurdt Sebastiaan as [[martelder]] en [[hillige]] fereare. Sawol de [[Roomsk Katolike Tsjerke|katolike]] as de [[Eastersk-otterdoksy|otterdokse]] en guon [[Protestantisme|protestantske]] tsjerken betinke de hillige.

== Libben ==
[[Ofbyld:Rom S Sebastiano flm (7).JPG|thumb|left|Skryn fan Sint-Sebastiaan yn 'e [[San Sebastiano fuori le mura]]]]
Sebastiaan kaam mooglik út Súd-Frankryk en krige yn Milaan syn oplieding. Hy foege him as ofsier by de liifwacht fan keizer [[Diokletianus]] en [[Maksimianus]]. Fanwegen syn grutte prestaasjes waard er letter befoardere ta haadman fan 'e [[Praetoriaanske garde]] oan it keizerlik hof. Dêr manifestearre Sebastiaan him iepenlik as [[kristen]] en holp er kristenen yn need, lykas Markus en Marsellianus en Tiburtius dy't finzen sieten. Doe't Diokletianus fernaam dat Sebastiaan kristen wie, liet er him troch bôgesjitters delsjitte. Hja tochten dat er dea wie en lieten him lizze, mar in fromme widdo, de hillige Irene, dy't him ôflizze woe om him dêrnei te begraven, ûntdiek dat er noch libbe en lape him wer op. Nei't Sebastiaan wer by de tiid brocht wie gyng er nei Diokletianus, dêr't er him op 'e nij ta it kristendom bekende. Diokletianus joech dêrnei it befel om Sebastiaan mei nei it sirkus te nimmen en him dêr dea te kneppeljen. It lyk fan Sebastiaan waard dêrnei yn 'e ''Cloaca Maxima'' smiten, in stedsrioel dat op 'e [[Tiber]] útmûnet. Dêr waard er troch kristenen fûn, nei't er har yn in dream útlein hie wêr't syn lichem lei. De kristenen begroeven Sebastiaan yn 'e [[Katakomben fan Rome|katakomben]] oan 'e [[Via Appia]]. Boppe it grêf waard al yn 'e 4 iuw de tsjerke [[San Sebastiano fuori le mura]] boud, dêr't de [[Relikwy|reliken]] fan 'e hillige op 'e nij byset waarden. 

== Ferearing ==
Om't syn foarspraak al gau in ein makke oan 'e [[Pest fan Justinianus]] yn 680 yn Rome waard Sebastiaan oproppen tsjin de [[pest]] en oare [[epidemy|epidemiën]]. Syn ferearing groeide benammen sûnt de 14e iuw, doe't de [[Swarte Dea]] Jeropa teheistere. Hy is ek patroanhillige fan stjerrende minsken, izerhannelers, pottebakkers, túnkers, learloaiers, boarstelbynders, soldaten, kriichsynvaliden, wapensmeden, izer- en tinjitters, stienhouwers, jagers, lykdragers en boskarbeiders. Ek wurdt Sebastiaan oproppen tsjin 'e fijannen fan 'e Tsjerke.
[[Ofbyld:Terbrugghen Sebastian.jpg|left|thumb|Sint-Irene fersoarget mei har faam Sebastiaan&lt;br&gt;&lt;small&gt;Hendrick ter Brugghen (1588–1629)&lt;/small&gt;]]
== Ikonografy ==
De hillige is te werkennen oan 'e pylken dy't yn syn lichem stekke. It martlerskip fan Sebastiaan komt al fan 'e 5e iuw ôf yn 'e byldzjende keunst foar, benammen as soldaat mei in spear, skyld en pylken yn syn hân. Sûnt de [[gotyk]] wurdt benammen yn Dútske en Nederlânske foarstellings de klam lein op it mei wûnen oerdekte meagere lichem fan 'e hillige. Ek komt fakentiden in foarstelling foar mei bôgesjitters, wylst de hillige oan in beam bûn is. Ien fan 'e redenen foar de fernijing fan 'e ferearing fan hilligen nei de midsiuwsen wie it suskesfol oanroppen fan 'e hillige tsjin 'e pest yn Rome nei 1348. Yn 'e [[renêssânse]] wurdt Sebastiaan dan as in stânfêstich ikoan fan manlike, adonis-eftige skientme útbylde. 

==  LGBT ==
Sint-Sebastiaan is yn homoseksuele rûnten in populêre hillige. De kombinaasje fan syn sterke, neakene lichem, de symbolyk fan 'e pylken dy't syn lichem binnendringe en syn antlit fol langstme hawwe keunstners iuwen yntrigearre en sette yn 'e 19e iuw ek in earste homokultus yn gong.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070901002221/http://www.glbtq.com/arts/subjects_st_sebastian.html Subjects of the Visual Arts: St. Sebastian, oproppen 14.03.2019]&lt;/ref&gt;

== Feestdagen ==
* Katolike tsjerken: 20 jannewaris
* Protestantske tsjerken: 20 jannewaris
* Otterdokske tsjerken: 24 oktober, 18 desimber.

== Ofbylden ==
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=6 widths=&quot;150px&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Peter Paul Rubens (1577-1640) De heilige Sebastiaan - Rubenshuis Antwerpen 27-09-2018.jpg|thumb|Peter Paul Rubens
San Sebastian El Greco.jpg|± 1577, El Greco
Gerrit van honthorst 1623 national gallery.jpg|1623, Gerrit van Honthorst
Carlone, Saint Sébastien Bemberg.jpg|± 1677 Giovanni Battista Carlone (1603–1684)
1815 Overbeck Heiliger Sebastian anagoria.JPG|1815, Johann Friedrich Overbeck  (1789–1869)
Korb Saint Sebastian c. 1921.jpg|1921, Erzsébet Korb 
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;
{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Sebastian (Heiliger)]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Saint Sebastian}}
}}
[[Kategory:Romeinsk militêr]]
[[Kategory:Romeinsk hillige]]
[[Kategory:Roomsk-katolyk hillige]]
[[Kategory:Anglikaansk hillige]]
[[Kategory:Eastersk-otterdoks hillige]]
[[Kategory:Eastersk-katolyk hillige]]
[[Kategory:Koptysk-otterdoks hillige]]
[[Kategory:Syrysk-otterdoks hillige]]
[[Kategory:Armeensk-otterdoks hillige]]
[[Kategory:Persoan dy't de deastraf krigen hat]]
[[Kategory:Persoan berne yn de 3e iuw]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 288]]</text>
      <sha1>inzsqz1oq3kywcqkxo6f8yxn5na7376</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joaris (hillige)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134952</id>
    <revision>
      <id>1242425</id>
      <parentid>1163422</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>red</comment>
      <origin>1242425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9773" sha1="enwlfsspbgg8rc2990ykwzdpkrehjwe" xml:space="preserve">{{Ynfoboks hillige
| ôfbylding                   = St. Georg, Donatello, 1416-17, Bargello Florenz-03.jpg
| ôfbyldingstekst             = Sint-Joaris&lt;br&gt;troch [[Donatello]] (1386–1466)
| ôfbyldingsbreedte           = 
| namme                       = Joaris 
| bertenamme                  = 
| nasjonaliteit               = 
| bertedatum                  = 270-280
| berteplak                   = Kappadoasje
| stjerdatum                  = 23 april 303
| stjerplak                   = Lydda, Nikomeedje
| etnisiteit                  = 
| regionale identiteit        = 
| berop                       = Militêr
| kleasteroarder              = 
| funksjes                    = 
| titels                      = 
| prizen                      = 
| funksje1                    = 
| amtsperioade1               = 
| foargonger1                 = 
| opfolger1                   = 
| funksje2                    = 
| amtsperioade2               = 
| foargonger2                 = 
| opfolger2                   = 
| funksje3                    = 
| amtsperioade3               = 
| foargonger3                 = 
| opfolger3                   = 
| funksje4                    = 
| amtsperioade4               = 
| foargonger4                 = 
| opfolger4                   = 
| sillich ferklearre          = 
| hillich ferklearre          = 
| fereare troch               = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]]&lt;br&gt;[[Eastersk-Otterdokse Tsjerke]]&lt;br&gt;[[Oriïntaalsk-Otterdokse Tsjerken]]&lt;br&gt;[[Anglikaanske Tsjerke]]
| hjeldei                     = [[23 april]] (R.-K.)&lt;br&gt;[[23 april]] en [[6 maaie]] (East.-Ott.)
| hillichdom                  = 
| attributen                  = Joariskrús, lâns, hynder, draak
| patroan fan                 = (û.o.) [[Ingelân]], [[Georgje]], [[Portugal]], [[Servje]], [[Byzantynske Ryk]], [[Litouwen]], [[Moskou]], [[Barseloana (stêd)|Barseloana]]
| tradysje                    = 
| wichtichste wurken          = 
| webside                     = 
}}
'''Joaris''' ([[Latyn]]: '''Georgius'''; [[Gryksk]] Γεώργιος '''Geó̱rgios''', [[Koptysk]]: Ⲅⲉⲟⲣⲅⲓⲟⲥ '''Georgios'''; nei alle gedachten yn 'e 3e iuw yn Kappadoasje berne; ferstoarn op 23 April 303 yn [[Lod (Israel)|Lod]]/[[Israel]] of [[Nikomeedje]]) is in legindaryske [[Kristendom|kristlike]] [[martler]], dy't neffens de oerlevering oan it begjin fan 'e kristenferfolging ûnder [[Diokletianus]] (284–305) de martlersdea ferstoar. Yn 'e otterdokse tsjerken wurdt de hillige as aartshillige fereare. 

De histoaryske ynformaasje oer Joaris bliuwt ûnwis. Fanwegen it mooglik legindaryske karakter waard Joaris troch de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] yn 1969 fan 'e roomske hilligekalinder skrast, mar yn 1975 wer tafoege. De ferearing fan Joaris as hillige begûn hiel ier en al yn 'e 4e iuw waarden tsjerken oan him wijd. Sadwaande is der net in soad reden om te twifeljen dat der ea in histoaryske Joaris libbe hat.  

Joaris wurdt rekkene ta de [[Fjirtjin Needhelpers]] en is boppedat ien fan 'e populêrste hilligen fan it [[kristendom]]. Hy is [[patroanhillige]] fan meardere lannen, stêden en ridderoarders. Joaris helpt by in grut tal saken. Hy kin oanroppen wurde tsjin 'e gryp, pest, lepra en melaatskens, syfilis, hûdkrupsjes en earsyktes. Ek soe de help fan Joaris foar better waar en by gekoanstekkerij, ûngemakken en oarlochsgefaar frege wurde kinne. De namme Joaris is noch altiten ien fan 'e populêrste nammen yn Jeropa.

Sint-Joaris is fan in grut tal lannen en plakken patroanhillige. Yn [[Fryslân]] is Joaris de patroanhillige fan 'e doarpen [[Easterbierrum]] en [[Britswert]].

== Libben ==
[[Ofbyld:Torture of St George.jpg|thumb|left|It martlerskip fan Joaris&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[Michiel Coxie]] (1499–1592)&lt;/small&gt;]]
Neffens de [[hagiograaf]] [[Symeon Metaphrastes]] (Konstantinopel, † 28 novimber 987) waard Joaris berne yn Kapadoasje. Syn âlders wiene fan adel en kristenen. Nei de dea fan syn heit teach Joaris nei Palestina, dêr't syn mem wei kaam en noch besit hie dat foar Joaris ornearre wie. Yn it Romeinske leger liet er sjen dat er wol wat doarde en al gau klom er op ta in hege posysje. Doe't Deokletianus opdracht joech ta de ferfolging fan kristenen, joech Joaris syn ûnderskiedings werom en woed er him by de keizer bekleie oer de wredens fan 'e ferfolgings. Hy waard lykwols fuort oppakt en yn 'e finzenis besochten se him fan it kristendom ôf te bringen. Moaie ûnthjitten brochten Joaris net fan 'e wiis en op it útstel om oan 'e goaden te offerjen gyng er likemin yn, sadat de keizer opdracht joech om him troch de stêd te fieren en him te ûnthalzjen.&lt;ref&gt;Heilligenlevens, Alban Butler&lt;/ref&gt;      

De âldste tekst fan 'e hillige Joaris is te finen by de [[tsjerkfaar]] Eusebius fan Sesaréa († 339/340), dy't tynge docht fan syn dea en ek de datum dêrfan neamt. Al gau dêrnei ûnstiene der legindes, dy't ferslach diene fan ferskate foarfallen en data, mar as kearn jimmeroan ferhellen oer de wredens fan syn martlersskip en it oerwinnen fan 'e tamtaasje troch it leauwe. In fariaasje op 'e martlersdea fan Joaris is it binen fan Joaris op in rêd mei pylken dy't oan beide kanten sniene. Ek soe Joaris yn in tsjettel mei gleone oalje smiten wêze en waard er twongen gif yn te nimmen. Oare eleminten yn ferskate boarnen en lettere tafoegings binne it kristlike ideaal fan earmoede (Joaris dy't as ridder syn lân oan earmen jout) en it ferneatigjen fan ôfgoaden fan heidenske timpels. 

Yn 'e [[islam]] stiet Joaris bekend as Circis (of Cercis) en wurdt er beskôge as in profeet dy't it kristendom fersprate.

== Ferearing ==
[[Ofbyld:La tomba di San Giorgio (Lod, Israele) 01.JPG|thumb|260px|Tombe fan Joaris yn it Israelyske Lod.]]
Al gau nei de dea fan 'e hillige waard syn grêf yn Diospolis, it eartiidske Lydda en tsjintwurdige Lod by [[Tel Aviv]], in sintrum fan ferearing. De fan Noard-Afrika ôfkomstige aartsdiaken Teodosium ynformearre yn syn reisferslach oer Diospolis as it plak fan it martlersskip fan Joaris. In net by namme bekende [[pylger]] út it Noard-Italjaanske Piacenza skriuwt om 570 hinne itselde. In troch de [[Ierlân|Ierske]] abt Adamnanus († 704) fan it eilânkleaster [[Iona (eilân)|Iona]] beskreaune pylgersreis fan 'e [[Galje|Gallyske]] biskop Arculf, dy't om 680 hinne nei Palestina reizge, makket wiidweidiger melding fan in pear oriëntaalske Joarislegindes.
[[Ofbyld:&amp;#039;Saint George and the Monster&amp;#039; by Gustave Surand.JPG|thumb|left|Joaris en it Monster&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[Gustave Surand]] (1888)&lt;/small&gt;]]
Yn it Westen waard Joaris tige populêr yn 'e tiid fan 'e [[krústochten]]. Mei namen ek it tal legindes ta, dêr't it folk sljocht op wie. Joaris soe yn 1099 de krúsfarders by [[Antiochje]] (it tsjintwurdige [[Turkije|Turkske]] Antakya) holpen ha troch op in wyt hynder de moslims te ferslaan. Sa waard Joaris in soldaat fan Kristus en in hillige fan ridderoarders, lykas de tsjin 'e ein fan 'e 12e iuw stifte [[Dútske Oarder]] en de [[Timpeliers]]. Yn it lêste tiidrek fan 'e midsiuwen waard Joaris ek patroanhillige fan stêden en hearskers.

== Drakedeader ==
De hillige wurdt foar it earst yn 'e tiid fan 'e krústochten yn 'e 12e iuw as drakedeader opfierd, benammen troch de ''Legenda aurea'' fan Jakobus de Voragine. De drakeleginde fan Joaris fan Kappadoasje hat ferskate oerienkomsten mei riddermearkes. Joaris rêdt in keninklike jongfaam fan in [[draak]], dy't libbe yn in mar by de Lybyske stêd Silena (tsjintwurdich Qabīlat Sīlīn) en offers easke fan 'e stêd. Ek de Golf fan Sint-Joaris by [[Beirût]] soe in ferwizing wêze nei it plak dêr't it gefjocht mei de draak plakfûn hie. Joaris ferwûnet de draak slim mei syn lâns en de net mear gefaarlike draak wurdt dan mei nei de stêd nommen. Yn ferskate ferzjes fan 'e leginde wurde it grutte tal minsken neamd dat harren dope liet. Neffens de katolike teolooch Hubertus Halbfas troude Joaris net mei de dochter fan 'e kening om't it yn 'e leginde om de doop te dwaan wie; wylst it gefjocht mei de draak de striid tsjin it kwea symbolearje moast.

== Heraldyk ==
It symboal fan Joaris yn 'e [[heraldyk]] is it Joariskrús. It reade krús op in wite eftergrûn komt op in soad wapens en flaggen foar, lykas ek op 'e flagge fan [[Easterbierrum]]. Faak wurdt er ôfbylde as ridder mei in lâns, dy't in draak deaded, of hy wurdt mei de palmtûke fan it martlersskip útbylde.
&lt;gallery perrow=&quot;10&quot; widths=&quot;90&quot; heights=&quot;110&quot;&gt;
Ofbyld:Easterbierrum wapen.svg|[[Easterbierrum]]
Ofbyld:Berkhout wapen.svg|[[Berkhout]]
Ofbyld:Coat of arms of Terborg.svg|[[Terborg]]
Ofbyld:Ridderkerk wapen HRvA.svg|[[Ridderkerk]]
Ofbyld:Arms of Georgia.svg|[[Georgje]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery perrow=&quot;10&quot; widths=&quot;90&quot; heights=&quot;110&quot;&gt;
Ofbyld:Coat of Arms of Moscow.svg|[[Moskou]]
Ofbyld:Coat of Arms of Brussels.svg|[[Brussel]]
Ofbyld:DEU Hattingen COA.svg|[[Hattingen]]
Ofbyld:Neufchâteau wapen.svg|[[ Neufchâteau (Belgje)|Neufchâteau]] 
Ofbyld:Coat of arms of Holstebro.svg|[[Holstebro]]
&lt;/gallery&gt;
{{boarnen|boarnefernijing=
Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Georg (Heiliger)]]
* [https://www.heiligenlexikon.de/BiographienG/Georg_der_Maertyrer.htm Heiligenlexikon, oproppen 06.04.2018]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Saint George}}
}}

[[Kategory:Romeinsk militêr]]
[[Kategory:Gryksk persoan yn de Romeinske Tiid]]
[[Kategory:Persoan dy't de deastraf krigen hat]]
[[Kategory:Drakedeader]]
[[Kategory:Roomsk-katolyk hillige]]
[[Kategory:Eastersk-katolyk hillige]]
[[Kategory:Eastersk-otterdoks hillige]]
[[Kategory:Syrysk-otterdoks hillige]]
[[Kategory:Koptysk-otterdoks hillige]]
[[Kategory:Armeensk-otterdoks hillige]]
[[Kategory:Anglikaansk hillige]]
[[Kategory:Persoan berne yn de 3e iuw]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 303]]</text>
      <sha1>enwlfsspbgg8rc2990ykwzdpkrehjwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sân Pylgertsjerken fan Rome</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138799</id>
    <revision>
      <id>1242430</id>
      <parentid>1194183</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>red, + kt</comment>
      <origin>1242430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2807" sha1="0o2l8le8qqjhx9c4nn7fnvcah8lj2pz" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Le sette chiese di Roma (Antoine Lafréry, 1575).jpg|thumb|250px|De Sân Pylgertsjerken fan Rome&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Antoine Lafréry, 1575)&lt;/small&gt;]]
De '''Sân Pylgertsjerken fan Rome''' binne sân tsjerken yn [[Rome (stêd)|Rome]] dy't foar [[pylger]]s nei de stêd in spesjale betsjutting hawwe. De tsjerken binne foar in pylger yn ien dei rinnendewei te berikken. De pylger fertsjinne mei it ôfreizgjen fan 'e tsjerken eartiids it ûnthjit fan in folle [[ôflaat]].  

Oant it jier 2000 foelen ûnder de sân pylgertsjerken de folgjende fjouwer Romeinske ''[[Basilica maior|basilicae maiores]]'' en trije ''[[Basilica minor|basilicae minores]]'':

* [[Sint-Pitersbasilyk|San Pietro in Vaticano]] (Sint-Piter)
* [[San Paolo fuori le Mura]] (Sint-Paulus bûten de Muorren)
* [[San Sebastiano fuori le mura]] (Sint-Sebastianus bûten de Muorren)
* [[San Giovanni in Laterano]] (Sint-Jehannes yn it Lateraan) 
* [[Santa Croce in Gerusalemme]] (Hillich Krús yn Jeruzalem)
* [[San Lorenzo fuori le mura]] (Sint-Laurentius bûten de Muorren)
* [[Santa Maria Maggiore]].

Nei't de tradysje troch de jierren hinne wat út de moade rekke, joech de hillige [[Filippus Neri]] it gebrûk yn 'e 16e iuw yn it ramt fan 'e fernijing fan it religieuze libben yn Rome in nije oantrún. Hy rôp de ynwenners fan Rome en pylgers nei de ivige stêd op om benammen mei [[Karnaval]] en yn 'e tiid nei [[Peaske]] oan 'e [[beafeart]] nei de sân tsjerken mei te dwaan. Ynearsten bestiene de dielnimmers út ienfâldich folk, mar letter koe er ek fertsjintwurdigers út it hegere laach fan 'e befolking mei krije.

[[Paus Jehannes Paulus II]] liet de ''San Sebastiano fuori le mura'' yn it [[jubeljier]] 2000 ferfange troch it ''Santuario della Madonna del Divino Amor'' (Hillichdom fan 'e Madonna fan 'e Godlike Leafde), mar dy feroaring hat oant no ta net in soad neifolging krige.

In folchoarder fan de rûte wurdt net ôftwongen, mar de boppesteande folchoarder wie en is fanwegen de lokaasjes lykwols de meast brûkte.
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=6 widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Ofbyld:0 Place Saint-Pierre - Vatican (2).JPG|Sint-Piter
Ofbyld:StPaul.jpg|Sint-Paulus bûten de Muorren
Ofbyld:Catacombe di San Sebastiano - panoramio (2).jpg|Sint-Sebastianus bûten de Muorren 
Ofbyld:Roma San Giovanni in Laterano BW 2.JPG|Sint-Jehannes yn it Lateraan 
Ofbyld:Santa croce di gerusalemme at Night.jpg|Hillich Krús yn Jeruzalem
Ofbyld:Basilica of Saint Lawrence outside the Walls.jpg|Sint-Laurentius bûten de Muorren
Ofbyld:Santa Maria Maggiore Front.JPG|Santa Maria Maggiore
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

{{CommonsBalke|Seven Pilgrim Churches of Rome|Sân Pylgertsjerken fan Rome}}
[[Kategory:Tsjerkegebou yn Rome|San Pylgertsjerken fan Rome]]
[[Kategory:Basilyk yn Itaalje|San Pylgertsjerken fan Rome]]
[[Kategory:Beafearttsjerke]]</text>
      <sha1>0o2l8le8qqjhx9c4nn7fnvcah8lj2pz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krieën</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148096</id>
    <revision>
      <id>1242423</id>
      <parentid>1172293</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>nammen Corvus macrorhynchos oerwâldkrie oanpast</comment>
      <origin>1242423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3605" sha1="4lzzid1uebt35pqkliqodanfgd59cae" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk|ôfbylding=Pied Crow.jpg|takson9=[[ûnderskift]]:|namme13=[[krieën (fûgels)|krieën]] (''Corvus'')|takson13=[[skaai (taksonomy)|skaai]]:|namme12=[[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]'')|takson12=[[famylje]]:|namme11=''Corvoidea''|takson11=[[boppefamylje]]:|namme9=[[sjongfûgels]] (''Passeri'')|namme8=[[moskeftigen]] (''Passeriformes'')|ôfbyldingsbreedte=|takson8=[[skift]]:|namme7=[[nije fûgels]] (''Neoaves'')|takson7=[[boppeskift]]:|namme5=[[fûgels]] (''Aves'')|takson5=[[klasse (taksonomy)|klasse]]:|namme1=|takson1=|ôfbyldingstekst=[[wytboarstkrie]] (''Corvus albus'')|beskriuwer, jier=Linnaeus, 1758}}
{{Of|it fûgelskaai|it folk|Krieën (folk)}}
De '''krieën''' of ek wol '''echte krieën''' binne in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ([[wittenskiplike namme]] ''[[Corvus (fûgels)|Corvus]]'') yn de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]''). 
De krieën binne grutte, meast swarte fûgels, soms mei in pearse of brune glâns, of mei wite of grize ûnderdielen. Se komme yn de hiele wrâld foar, útsein Súd-Amearika. Ta de krieën hearre ek de ravens, en de 'gewoane' of 'Noardlike' [[raven]], is de grutste krieësoarte en de soarte dy 't noardelikst foarkomt.

== Klassifikaasje ==

* ''Skaai'': '''Corvus''' ('''krieën'''), 45 soarten:
** [[húskrie]] (''Corvus splendens'')
** [[Nij-Kaledoanjekrie]] (''Corvus moneduloides'')
** [[Banggaikrie]] (''Corvus unicolor'')
** [[Sûndakrie]] (''Corvus enca'')
** [[fiolette krie]] (''Corvus violaceus'')
** [[bûnte Selebeskrie]] (''Corvus typicus'')
** [[Floareskrie]] (''Corvus florensis'')
** [[Marianakrie]] (''Corvus kubayari'')
** [[langsnaffelkrie]] (''Corvus validus'')
** [[wytsnaffelkrie]] (''Corvus woodfordi'')
** [[Bougainvillekrie]] (''Corvus meeki'')
** [[brúnkopkrie]] (''Corvus fuscicapillus'')
** [[maskerkrie]] (''Corvus tristis'')
** [[Kaapske roek]] (''Corvus capensis'')
** [[roek]] (''Corvus frugilegus'')
** [[Amerikaanske krie]] (''Corvus brachyrhynchos'')
** [[Taumalipaskrie]] (''Corvus imparatus'')
** [[Sinaloakrie]] (''Corvus sinaloae'')
** [[fiskkrie]] (''Corvus ossifragus'')
** [[palmkrie]] (''Corvus palmarum'')
** [[Kubaanske palmkrie]] (''Corvus minutus'')
** [[Jamaikaanske krie]] (''Corvus jamaicensis'')
** [[Kubaanske krie]] (''Corvus nasicus'')
** [[wytnekkekrie]] (''Corvus leucognaphalus'')
** [[Hawaiikrie]] (''Corvus hawaiiensis''), yn 't wild útstoarn
** [[swarte krie]] of [[krie]] (''Corvus corone'')
** [[skierroek]] (''Corvus cornix'')
** [[halsbânkrie]] (''Corvus torquatus'' of ''Corvus pectoralis'')
** [[tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus macrorhynchos'')
** [[Yndosineeske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus levaillantii'')
** [[Yndiaaske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus culminatus'')
** [[grutte Australyske krie]] (''Corvus orru'')
** [[Bismarckkrie]] (''Corvus insularis'')
** [[lytse Australyske krie]] (''Corvus bennetti'')
** [[Tasmaanske raven]] (''Corvus tasmanicus'')
** [[lytse raven]] (''Corvus mellori'')
** [[Australyske raven]] (''Corvus coronoides'')
** [[wytboarstraven]] (''Corvus albus'')
** [[brúnnekkeraven]] (''Corvus ruficollis'')
** [[Etiopyske raven]] (''Corvus edithae'')
** [[Raven (fûgel)|raven]] (''Corvus corax'')
** [[Chihuahuaraven]] (''Corvus cryptoleucus'')
** [[waaiersturtraven]] (''Corvus rhipidurus'')
** [[wytnekkeraven]] (''Corvus albicollis'')
** [[tsjoksnaffelraven]] (''Corvus crassirostris'')

==Keppelings om utens==
*[http://IOC%20World%20Bird%20List,%20Version%2011.1,%20jan.%202021 IOC World Bird List, Version 11.1, jan. 2021]

[[Kategory:Krie| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Kriefûgel]]</text>
      <sha1>4lzzid1uebt35pqkliqodanfgd59cae</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242443</id>
      <parentid>1242423</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klassifikaasje */ alfabetisearre</comment>
      <origin>1242443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3601" sha1="jgyjklqy2ur60k5r38e77sdr0ohudgn" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk|ôfbylding=Pied Crow.jpg|takson9=[[ûnderskift]]:|namme13=[[krieën (fûgels)|krieën]] (''Corvus'')|takson13=[[skaai (taksonomy)|skaai]]:|namme12=[[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]'')|takson12=[[famylje]]:|namme11=''Corvoidea''|takson11=[[boppefamylje]]:|namme9=[[sjongfûgels]] (''Passeri'')|namme8=[[moskeftigen]] (''Passeriformes'')|ôfbyldingsbreedte=|takson8=[[skift]]:|namme7=[[nije fûgels]] (''Neoaves'')|takson7=[[boppeskift]]:|namme5=[[fûgels]] (''Aves'')|takson5=[[klasse (taksonomy)|klasse]]:|namme1=|takson1=|ôfbyldingstekst=[[wytboarstkrie]] (''Corvus albus'')|beskriuwer, jier=Linnaeus, 1758}}
{{Of|it fûgelskaai|it folk|Krieën (folk)}}
De '''krieën''' of ek wol '''echte krieën''' binne in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ([[wittenskiplike namme]] ''[[Corvus (fûgels)|Corvus]]'') yn de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]''). 
De krieën binne grutte, meast swarte fûgels, soms mei in pearse of brune glâns, of mei wite of grize ûnderdielen. Se komme yn de hiele wrâld foar, útsein Súd-Amearika. Ta de krieën hearre ek de ravens, en de 'gewoane' of 'Noardlike' [[raven]], is de grutste krieësoarte en de soarte dy 't noardelikst foarkomt.

== Klassifikaasje ==

* ''Skaai'': '''Corvus''' ('''krieën'''), 45 soarten:
** [[Amerikaanske krie]] (''Corvus brachyrhynchos'')
** [[Australyske raven]] (''Corvus coronoides'')
** [[Banggaikrie]] (''Corvus unicolor'')
** [[Bismarckkrie]] (''Corvus insularis'')
** [[Bougainvillekrie]] (''Corvus meeki'')
** [[brúnkopkrie]] (''Corvus fuscicapillus'')
** [[brúnnekkeraven]] (''Corvus ruficollis'')
** [[bûnte Selebeskrie]] (''Corvus typicus'')
** [[Chihuahuaraven]] (''Corvus cryptoleucus'')
** [[Etiopyske raven]] (''Corvus edithae'')
** [[fiolette krie]] (''Corvus violaceus'')
** [[fiskkrie]] (''Corvus ossifragus'')
** [[Floareskrie]] (''Corvus florensis'')
** [[grutte Australyske krie]] (''Corvus orru'')
** [[halsbânkrie]] (''Corvus torquatus'' of ''Corvus pectoralis'')
** [[Hawaïkrie]] (''Corvus hawaiiensis''), yn 't wild útstoarn
** [[húskrie]] (''Corvus splendens'')
** [[Yndiaaske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus culminatus'')
** [[Yndosineeske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus levaillantii'')
** [[Jamaikaanske krie]] (''Corvus jamaicensis'')
** [[Kaapske roek]] (''Corvus capensis'')
** [[Kubaanske krie]] (''Corvus nasicus'')
** [[Kubaanske palmkrie]] (''Corvus minutus'')
** [[langsnaffelkrie]] (''Corvus validus'')
** [[lytse Australyske krie]] (''Corvus bennetti'')
** [[lytse raven]] (''Corvus mellori'')
** [[Marianakrie]] (''Corvus kubayari'')
** [[maskerkrie]] (''Corvus tristis'')
** [[Nij-Kaledoanjekrie]] (''Corvus moneduloides'')
** [[palmkrie]] (''Corvus palmarum'')
** [[Raven (fûgel)|raven]] (''Corvus corax'')
** [[roek]] (''Corvus frugilegus'')
** [[Sinaloakrie]] (''Corvus sinaloae'')
** [[skierroek]] (''Corvus cornix'')
** [[Sûndakrie]] (''Corvus enca'')
** [[swarte krie]] of krie (''Corvus corone'')
** [[Tasmaanske raven]] (''Corvus tasmanicus'')
** [[Taumalipaskrie]] (''Corvus imparatus'')
** [[tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus macrorhynchos'')
** [[tsjoksnaffelraven]] (''Corvus crassirostris'')
** [[waaiersturtraven]] (''Corvus rhipidurus'')
** [[wytboarstraven]] (''Corvus albus'')
** [[wytnekkekrie]] (''Corvus leucognaphalus'')
** [[wytnekkeraven]] (''Corvus albicollis'')
** [[wytsnaffelkrie]] (''Corvus woodfordi'')

==Keppelings om utens==
*[http://IOC%20World%20Bird%20List,%20Version%2011.1,%20jan.%202021 IOC World Bird List, Version 11.1, jan. 2021]

[[Kategory:Krie| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Kriefûgel]]</text>
      <sha1>jgyjklqy2ur60k5r38e77sdr0ohudgn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242444</id>
      <parentid>1242443</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klassifikaasje */ It is Tamaulipas, net Taumalipas</comment>
      <origin>1242444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3601" sha1="ac079iplkbflp5z0i47r9hzvvo8j4j1" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk|ôfbylding=Pied Crow.jpg|takson9=[[ûnderskift]]:|namme13=[[krieën (fûgels)|krieën]] (''Corvus'')|takson13=[[skaai (taksonomy)|skaai]]:|namme12=[[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]'')|takson12=[[famylje]]:|namme11=''Corvoidea''|takson11=[[boppefamylje]]:|namme9=[[sjongfûgels]] (''Passeri'')|namme8=[[moskeftigen]] (''Passeriformes'')|ôfbyldingsbreedte=|takson8=[[skift]]:|namme7=[[nije fûgels]] (''Neoaves'')|takson7=[[boppeskift]]:|namme5=[[fûgels]] (''Aves'')|takson5=[[klasse (taksonomy)|klasse]]:|namme1=|takson1=|ôfbyldingstekst=[[wytboarstkrie]] (''Corvus albus'')|beskriuwer, jier=Linnaeus, 1758}}
{{Of|it fûgelskaai|it folk|Krieën (folk)}}
De '''krieën''' of ek wol '''echte krieën''' binne in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ([[wittenskiplike namme]] ''[[Corvus (fûgels)|Corvus]]'') yn de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]''). 
De krieën binne grutte, meast swarte fûgels, soms mei in pearse of brune glâns, of mei wite of grize ûnderdielen. Se komme yn de hiele wrâld foar, útsein Súd-Amearika. Ta de krieën hearre ek de ravens, en de 'gewoane' of 'Noardlike' [[raven]], is de grutste krieësoarte en de soarte dy 't noardelikst foarkomt.

== Klassifikaasje ==

* ''Skaai'': '''Corvus''' ('''krieën'''), 45 soarten:
** [[Amerikaanske krie]] (''Corvus brachyrhynchos'')
** [[Australyske raven]] (''Corvus coronoides'')
** [[Banggaikrie]] (''Corvus unicolor'')
** [[Bismarckkrie]] (''Corvus insularis'')
** [[Bougainvillekrie]] (''Corvus meeki'')
** [[brúnkopkrie]] (''Corvus fuscicapillus'')
** [[brúnnekkeraven]] (''Corvus ruficollis'')
** [[bûnte Selebeskrie]] (''Corvus typicus'')
** [[Chihuahuaraven]] (''Corvus cryptoleucus'')
** [[Etiopyske raven]] (''Corvus edithae'')
** [[fiolette krie]] (''Corvus violaceus'')
** [[fiskkrie]] (''Corvus ossifragus'')
** [[Floareskrie]] (''Corvus florensis'')
** [[grutte Australyske krie]] (''Corvus orru'')
** [[halsbânkrie]] (''Corvus torquatus'' of ''Corvus pectoralis'')
** [[Hawaïkrie]] (''Corvus hawaiiensis''), yn 't wild útstoarn
** [[húskrie]] (''Corvus splendens'')
** [[Yndiaaske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus culminatus'')
** [[Yndosineeske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus levaillantii'')
** [[Jamaikaanske krie]] (''Corvus jamaicensis'')
** [[Kaapske roek]] (''Corvus capensis'')
** [[Kubaanske krie]] (''Corvus nasicus'')
** [[Kubaanske palmkrie]] (''Corvus minutus'')
** [[langsnaffelkrie]] (''Corvus validus'')
** [[lytse Australyske krie]] (''Corvus bennetti'')
** [[lytse raven]] (''Corvus mellori'')
** [[Marianakrie]] (''Corvus kubayari'')
** [[maskerkrie]] (''Corvus tristis'')
** [[Nij-Kaledoanjekrie]] (''Corvus moneduloides'')
** [[palmkrie]] (''Corvus palmarum'')
** [[Raven (fûgel)|raven]] (''Corvus corax'')
** [[roek]] (''Corvus frugilegus'')
** [[Sinaloakrie]] (''Corvus sinaloae'')
** [[skierroek]] (''Corvus cornix'')
** [[Sûndakrie]] (''Corvus enca'')
** [[swarte krie]] of krie (''Corvus corone'')
** [[Tasmaanske raven]] (''Corvus tasmanicus'')
** [[Tamaulipaskrie]] (''Corvus imparatus'')
** [[tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus macrorhynchos'')
** [[tsjoksnaffelraven]] (''Corvus crassirostris'')
** [[waaiersturtraven]] (''Corvus rhipidurus'')
** [[wytboarstraven]] (''Corvus albus'')
** [[wytnekkekrie]] (''Corvus leucognaphalus'')
** [[wytnekkeraven]] (''Corvus albicollis'')
** [[wytsnaffelkrie]] (''Corvus woodfordi'')

==Keppelings om utens==
*[http://IOC%20World%20Bird%20List,%20Version%2011.1,%20jan.%202021 IOC World Bird List, Version 11.1, jan. 2021]

[[Kategory:Krie| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Kriefûgel]]</text>
      <sha1>ac079iplkbflp5z0i47r9hzvvo8j4j1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242445</id>
      <parentid>1242444</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klassifikaasje */ Marianakrie --&gt; Marianenkrie</comment>
      <origin>1242445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3602" sha1="ptq2754zbuzhk8o8r439eqf1tn21k52" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk|ôfbylding=Pied Crow.jpg|takson9=[[ûnderskift]]:|namme13=[[krieën (fûgels)|krieën]] (''Corvus'')|takson13=[[skaai (taksonomy)|skaai]]:|namme12=[[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]'')|takson12=[[famylje]]:|namme11=''Corvoidea''|takson11=[[boppefamylje]]:|namme9=[[sjongfûgels]] (''Passeri'')|namme8=[[moskeftigen]] (''Passeriformes'')|ôfbyldingsbreedte=|takson8=[[skift]]:|namme7=[[nije fûgels]] (''Neoaves'')|takson7=[[boppeskift]]:|namme5=[[fûgels]] (''Aves'')|takson5=[[klasse (taksonomy)|klasse]]:|namme1=|takson1=|ôfbyldingstekst=[[wytboarstkrie]] (''Corvus albus'')|beskriuwer, jier=Linnaeus, 1758}}
{{Of|it fûgelskaai|it folk|Krieën (folk)}}
De '''krieën''' of ek wol '''echte krieën''' binne in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ([[wittenskiplike namme]] ''[[Corvus (fûgels)|Corvus]]'') yn de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]''). 
De krieën binne grutte, meast swarte fûgels, soms mei in pearse of brune glâns, of mei wite of grize ûnderdielen. Se komme yn de hiele wrâld foar, útsein Súd-Amearika. Ta de krieën hearre ek de ravens, en de 'gewoane' of 'Noardlike' [[raven]], is de grutste krieësoarte en de soarte dy 't noardelikst foarkomt.

== Klassifikaasje ==

* ''Skaai'': '''Corvus''' ('''krieën'''), 45 soarten:
** [[Amerikaanske krie]] (''Corvus brachyrhynchos'')
** [[Australyske raven]] (''Corvus coronoides'')
** [[Banggaikrie]] (''Corvus unicolor'')
** [[Bismarckkrie]] (''Corvus insularis'')
** [[Bougainvillekrie]] (''Corvus meeki'')
** [[brúnkopkrie]] (''Corvus fuscicapillus'')
** [[brúnnekkeraven]] (''Corvus ruficollis'')
** [[bûnte Selebeskrie]] (''Corvus typicus'')
** [[Chihuahuaraven]] (''Corvus cryptoleucus'')
** [[Etiopyske raven]] (''Corvus edithae'')
** [[fiolette krie]] (''Corvus violaceus'')
** [[fiskkrie]] (''Corvus ossifragus'')
** [[Floareskrie]] (''Corvus florensis'')
** [[grutte Australyske krie]] (''Corvus orru'')
** [[halsbânkrie]] (''Corvus torquatus'' of ''Corvus pectoralis'')
** [[Hawaïkrie]] (''Corvus hawaiiensis''), yn 't wild útstoarn
** [[húskrie]] (''Corvus splendens'')
** [[Yndiaaske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus culminatus'')
** [[Yndosineeske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus levaillantii'')
** [[Jamaikaanske krie]] (''Corvus jamaicensis'')
** [[Kaapske roek]] (''Corvus capensis'')
** [[Kubaanske krie]] (''Corvus nasicus'')
** [[Kubaanske palmkrie]] (''Corvus minutus'')
** [[langsnaffelkrie]] (''Corvus validus'')
** [[lytse Australyske krie]] (''Corvus bennetti'')
** [[lytse raven]] (''Corvus mellori'')
** [[Marianenkrie]] (''Corvus kubayari'')
** [[maskerkrie]] (''Corvus tristis'')
** [[Nij-Kaledoanjekrie]] (''Corvus moneduloides'')
** [[palmkrie]] (''Corvus palmarum'')
** [[Raven (fûgel)|raven]] (''Corvus corax'')
** [[roek]] (''Corvus frugilegus'')
** [[Sinaloakrie]] (''Corvus sinaloae'')
** [[skierroek]] (''Corvus cornix'')
** [[Sûndakrie]] (''Corvus enca'')
** [[swarte krie]] of krie (''Corvus corone'')
** [[Tasmaanske raven]] (''Corvus tasmanicus'')
** [[Tamaulipaskrie]] (''Corvus imparatus'')
** [[tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus macrorhynchos'')
** [[tsjoksnaffelraven]] (''Corvus crassirostris'')
** [[waaiersturtraven]] (''Corvus rhipidurus'')
** [[wytboarstraven]] (''Corvus albus'')
** [[wytnekkekrie]] (''Corvus leucognaphalus'')
** [[wytnekkeraven]] (''Corvus albicollis'')
** [[wytsnaffelkrie]] (''Corvus woodfordi'')

==Keppelings om utens==
*[http://IOC%20World%20Bird%20List,%20Version%2011.1,%20jan.%202021 IOC World Bird List, Version 11.1, jan. 2021]

[[Kategory:Krie| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Kriefûgel]]</text>
      <sha1>ptq2754zbuzhk8o8r439eqf1tn21k52</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242448</id>
      <parentid>1242445</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T05:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klassifikaasje */ tafoeging nije soarten (sjoch oerlis by de Sûndakrie).</comment>
      <origin>1242448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3821" sha1="emvxyiprr72emhj8yp66fxa552k1pbe" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk|ôfbylding=Pied Crow.jpg|takson9=[[ûnderskift]]:|namme13=[[krieën (fûgels)|krieën]] (''Corvus'')|takson13=[[skaai (taksonomy)|skaai]]:|namme12=[[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]'')|takson12=[[famylje]]:|namme11=''Corvoidea''|takson11=[[boppefamylje]]:|namme9=[[sjongfûgels]] (''Passeri'')|namme8=[[moskeftigen]] (''Passeriformes'')|ôfbyldingsbreedte=|takson8=[[skift]]:|namme7=[[nije fûgels]] (''Neoaves'')|takson7=[[boppeskift]]:|namme5=[[fûgels]] (''Aves'')|takson5=[[klasse (taksonomy)|klasse]]:|namme1=|takson1=|ôfbyldingstekst=[[wytboarstkrie]] (''Corvus albus'')|beskriuwer, jier=Linnaeus, 1758}}
{{Of|it fûgelskaai|it folk|Krieën (folk)}}
De '''krieën''' of ek wol '''echte krieën''' binne in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ([[wittenskiplike namme]] ''[[Corvus (fûgels)|Corvus]]'') yn de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan de [[kriefûgels]] (''[[Corvidae]]''). 
De krieën binne grutte, meast swarte fûgels, soms mei in pearse of brune glâns, of mei wite of grize ûnderdielen. Se komme yn de hiele wrâld foar, útsein Súd-Amearika. Ta de krieën hearre ek de ravens, en de 'gewoane' of 'Noardlike' [[raven]], is de grutste krieësoarte en de soarte dy 't noardelikst foarkomt.

== Klassifikaasje ==

* ''Skaai'': '''Corvus''' ('''krieën'''), 45 soarten:
** [[Amerikaanske krie]] (''Corvus brachyrhynchos'')
** [[Australyske raven]] (''Corvus coronoides'')
** [[Banggaikrie]] (''Corvus unicolor'')
** [[Bismarckkrie]] (''Corvus insularis'')
** [[Bougainvillekrie]] (''Corvus meeki'')
** [[brúnkopkrie]] (''Corvus fuscicapillus'')
** [[brúnnekkeraven]] (''Corvus ruficollis'')
** [[bûnte Selebeskrie]] (''Corvus typicus'')
** [[Chihuahuaraven]] (''Corvus cryptoleucus'')
** [[Etiopyske raven]] (''Corvus edithae'')
** [[fiolette krie]] (''Corvus violaceus'')
** [[fiskkrie]] (''Corvus ossifragus'')
** [[Floareskrie]] (''Corvus florensis'')
** [[grutte Australyske krie]] (''Corvus orru'')
** [[halsbânkrie]] (''Corvus torquatus'' of ''Corvus pectoralis'')
** [[Hawaïkrie]] (''Corvus hawaiiensis''), yn 't wild útstoarn
** [[húskrie]] (''Corvus splendens'')
** [[Yndiaaske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus culminatus'')
** [[Yndosineeske tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus levaillantii'')
** [[Jamaikaanske krie]] (''Corvus jamaicensis'')
** [[Kaapske roek]] (''Corvus capensis'')
** [[Kubaanske krie]] (''Corvus nasicus'')
** [[Kubaanske palmkrie]] (''Corvus minutus'')
** [[langsnaffelkrie]] (''Corvus validus'')
** [[lytse Australyske krie]] (''Corvus bennetti'')
** [[lytse raven]] (''Corvus mellori'')
** [[Marianenkrie]] (''Corvus kubayari'')
** [[maskerkrie]] (''Corvus tristis'')
** [[Nij-Kaledoanjekrie]] (''Corvus moneduloides'')
** [[Palawankrie]] (''Corvus pusillus'')
** [[palmkrie]] (''Corvus palmarum'')
** [[Raven (fûgel)|raven]] (''Corvus corax'')
** [[roek]] (''Corvus frugilegus'')
** [[Samarkrie]] (''Corvus samarensis'')
** [[Selebeskrie]] (''Corvus celebensis'')
** [[Seramkrie]] (''Corvus violaceus'')
** [[Sierra-Madrekrie]] (''Corvus sierramadrensis'') 
** [[Sinaloakrie]] (''Corvus sinaloae'')
** [[skierroek]] (''Corvus cornix'')
** [[Sûndakrie]] (''Corvus enca'')
** [[swarte krie]] of krie (''Corvus corone'')
** [[Tasmaanske raven]] (''Corvus tasmanicus'')
** [[Tamaulipaskrie]] (''Corvus imparatus'')
** [[tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus macrorhynchos'')
** [[tsjoksnaffelraven]] (''Corvus crassirostris'')
** [[waaiersturtraven]] (''Corvus rhipidurus'')
** [[wytboarstraven]] (''Corvus albus'')
** [[wytnekkekrie]] (''Corvus leucognaphalus'')
** [[wytnekkeraven]] (''Corvus albicollis'')
** [[wytsnaffelkrie]] (''Corvus woodfordi'')

==Keppelings om utens==
*[http://IOC%20World%20Bird%20List,%20Version%2011.1,%20jan.%202021 IOC World Bird List, Version 11.1, jan. 2021]

[[Kategory:Krie| ]]
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Kriefûgel]]</text>
      <sha1>emvxyiprr72emhj8yp66fxa552k1pbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Sons of Katie Elder (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173192</id>
    <revision>
      <id>1242414</id>
      <parentid>1242339</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bewurkings fan &quot;[[Wiki:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]]&quot; ([[Meidogger oerlis:CommonsDelinker|oerlis]]) werom set ta de ferzje fan &quot;Ieneach fan 'e Esk&quot;.</comment>
      <origin>1147185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24295" sha1="h1od12o2fbdapkxu1pk5nd0toobqos3" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = The Sons of Katie Elder film logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Sons of Katie Elder 1965.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Sons of Katie Elder''
| regisseur                = [[Henry Hathaway]]
| produsint                = [[Paul Nathan]]&lt;br&gt;[[Hal B. Wallis]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[William H. Wright]]&lt;br&gt;[[Allan Weiss]]&lt;br&gt;[[Harry Essex]]
| basearre op              = wiere foarfallen
| kamerarezjy              = [[Lucien Ballard]]
| muzyk                    = [[Elmer Bernstein]]
| filmstudio               = [[Wallis-Hazen Productions]]
| distribúsje              = [[Paramount Pictures]]
| haadrollen               = [[John Wayne]]&lt;br&gt; [[Dean Martin]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Earl Holliman]]&lt;br&gt; [[Michael Anderson jr.]]&lt;br&gt; [[James Gregory (akteur)|James Gregory]]&lt;br&gt; [[George Kennedy]]&lt;br&gt; [[Martha Hyer]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[24&amp;nbsp;juny]] [[1965]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[westernfilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 122 minuten
| budget                   = $6,5&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $23&amp;nbsp;miljoen &lt;small&gt;(Noard-Amearika)&lt;/small&gt;
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''The Sons of Katie Elder''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[westernfilm]] út [[1965]] ûnder [[rezjy]] fan [[Henry Hathaway]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[John Wayne]] en [[Dean Martin]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;De Soannen fan Katie Elder&quot;. De [[film]] is, alteast foar in diel, basearre op wiere foarfallen. It [[plot|ferhaal]] giet oer fjouwer fan harren [[mem]] ferfrjemde [[soan]]nen dy't yn harren [[berte]]plak weromkomme as harren mem [[ferstjerren|ferstjert]]. It docht bliken dat dêr net alles is sa't it liket. As de mannen de [[wierheid]] boppe wetter besykje te krijen omtrint de [[dea]] fan harren [[heit]] en de [[ferkeap]] fan syn [[ranch]], meitsje se gefaarlike fijannen. Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Sons of Katie Elder'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Yn 'e [[bioskopen]] wie de film [[kommersje]]el súksesfol. De film ''[[Four Brothers (film)|Four Brothers]]'', út [[2005]], is in [[remake]] fan ''The Sons of Katie Elder''.

==Plot==
Fan 'e fjouwer [[soan]]nen fan Katie Elder is John, de âldste, in [[revolverman]]; Tom, de twadde, in [[gokker]]; Matt, de trêde, in ûnsúksesfol [[izerwinkel]]man; en Bud, de jongste, dy't achttjin jier is, in [[studint]] oan 'e [[skoalle]] foar [[mynbou]]. It kwartet wurdt, nei jierren fan gjin inkeld ûnderling kontakt, weriene as yn [[1898]] harren [[mem]] komt te [[ferstjerren]]. Alle fjouwer reizgje se ôf nei harren [[berte]]plak [[Clearwater (Teksas)|Clearwater]], yn noardeastlik [[Teksas]], om 'e [[begraffenis]] by te wenjen. It muoit harren dat se net oan 'e ferwachtings fan harren mem foldwaan kinnen hawwe, mei't it minske de [[hoop]] hie dat har soannen in [[wolfeart|wolfarrend]] en [[respekt]]abel bestean opbouwe soene. 

De iennichste yn it stedsje dy't harren healhertich ferwolkommet, is de pleatslike [[hotel]]hâldster Mary Gordon, in jonge frou dy't Katie Elder yn har lêste jierren bystien hat. Foar de rest litte de ynwenners fan Clearwater goed blike dat se neat fan 'e bruorren Elder hawwe moatte. Harren mem wie eltsenien yn 'e mienskip tige leaf, want de minsken wiene harren skoan bewust fan har [[earmoede]], har [[goederjouskens]] en har [[leafde]] foar de soannen dy't nea nei har omseagen. De bruorren [[skuldgefoel|fiele harren dêr no skuldich oer]] en wolle wat dwaan foar harren mem. Nei't se [[rûzje|spul]] krigen hawwe oer hoe't in [[grêfsark|grêfmonumint]] der útsjen moat, beslute de trije âldere bruorren dat se harren mem better earje kinne troch derfoar te soargjen dat Bud syn [[oplieding]] ôfmeitsje kin. Bud sels hat dêr lykwols gjin boadskip oan, mei't er revolverman wurde wol, krekt as John.
{{Plotbedjer film}}
As se Clearwater yn geane om te sjen oft harren mem noch [[skuld (jild)|skulden]] neilitten hat by de pleatslike [[ûndernimmer]]s, ûntdekke se dat Katie alles lyk en mear as lyk makke hat. Oan 'e oare kant docht by in besyk oan 'e [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] bliken dat se ek gjin reade sint [[neilittenskip|neilitten]] hat. Hoe't dat mooglik is, begripe de bruorren net, mei't de opbringst fan 'e [[ferkeap]] fan harren [[heit]]e [[ranch]] dochs perfoarst net samar oprekke wêze kin, de sobere libbenswize fan harren mem yn acht nommen. As se dêr neifraach nei dogge, komt oan it ljocht dat harren heit Bass Elder de ranch net ferkocht hat, lykas Katie harren wiismakke hie, mar dat er de ranch by in potsje [[poker]] mei hege ynset ferspile hat oan 'e pleatslike [[wapenhannel]]er Morgan Hastings. Dêr hearre de bruorren al nuver fan op, mar as dan ek nochris bliken docht dat harren heit dyselde [[nacht]]s op 'e strjitte yn Clearwater fan efteren [[dea]]sketten is, binne se der wis fan dat der wat net strykt.

Se sette nei [[sheriff]] Billy Wilson ta, dy't befêstiget dat it sa gien is, hoewol't alle [[tsjûge (akte)|tsjûgen]] fan 'e oerdracht fan 'e ranch fan Bass Elder oan Morgan Hastings tafalligerwize [[wurknimmer]]s fan Hastings wiene. Wa't Bass neitiid [[fermoarde]], hat Wilson nea ûntdekke kind. Mei't de sheriff harren fierders net helpe kin, begjinne de bruorren sels om te sneupen om 'e [[wierheid]] oangeande ien en oar boppe wetter te krijen. Hastings, dy't mei de dea fan Katie Elder en de ferwachte thúskomst fan har soannen it swurk al driuwen seach, hat ûnderwilens in revolverman yn 'e tsjinst nommen dy't bekend stiet as 'Curley' (&quot;Krollebol&quot;). De earste strategy fan Hastings is lykwols om te besykjen en [[bedragerij|bedraach]] de bruorren Elder troch mei harren te moaipraten en it ferhaal op te hingjen dat er nei de moard op Bass Elder oanbean hat om harren mem it folle pûn foar de ranch te beteljen, mar dat sy dat oanbod ôfstegere hat. It is lykwols daliks dúdlik dat fral John en Tom harren net foar de gek hâlde litte, dat Hastings begjint te risselwearjen foar oare metoaden om fan harren ôf te kommen.

In âldere, [[obesitas|obese]] [[hynstefokkerij|hynstefokker]] dy't fan Striker hjit, blykt troch Katie Elder oanskreaun te wêzen oer de mooglike oankeap fan in [[keppel]] [[hynder]]s. It is dúdlik dat Katie dêrmei plannen makke foar har soannen, want sels koe se neat mei in keppel hynders. John, Tom, Matt en Bud, lykwols, soene de keppel nei [[Colorado]] driuwe kinne om se te ferkeapjen oan 'e [[goudsiker]]s dêre. Om't se sels gjin [[jild]] hawwe om 'e hynders fan Striker te keapjen, prate se mei de hynstefokker ôf om him de helte fan 'e [[winst (ûndernimming)|winst]] te jaan. Dat, se sette mei de hynders of fan Striker syn ranch yn [[Pecos (Teksas)|Pecos]]. Underwilens komt [[helpsheriff]] Ben Latta, dy't in persoanlike [[wrok]] tsjin 'e bruorren Elder koesteret, ûnder begelieding fan Hastings op 'e lapen mei in [[oanhâldingsbefel]] foar Tom Elder, dy't yn [[New Orleans]] socht wurdt foar [[moard]]. De [[wiisheid|wize]] âlde sheriff Wilson, dy't de [[agressive]] hâlding fan Latta foar de Elders oer net stiet, giet sels nei de wente fan Katie Elder ta om 'e bruorren sûnder [[geweld]] oan te hâlden, mar hy komt foar de tichte doar. Dêr wurdt er troch Morgan Hastings yn 'e rêch sketten, wêrnei't de wapenhanneler de [[leffens|leffe]] moard op 'e lea fan 'e bruorren Elder skoot.

In [[posse comitatus|posse]] ûnder lieding fan Latta wurdt útstjoerd om 'e fjouwer bruorren te sykjen en op te pakken. Se wurde mei harren keppel hynders ûnderweis ûnderskept en jouwe harren oer, nettsjinsteande de ûnnedich agressive behanneling dy't harren fan Latta en syn mannen ta diel falt. Werom yn Clearwater wurde de bruorren [[finzen]] set yn it [[selleblok]] fan it sheriffskantoar. Bûtendoar sammelet him in [[lulk|opsternate]] kliber folk dy't de arrestanten driget te [[lynchen]]. Latta wifket oer wat er dwaan sil, mar de pleatslike [[rjochter]] wegeret de [[berjochting]] yn Clearwater te hâlden, mei't dêromtrint gjin [[sjueryrjochtspraak|sjuery]] te finen is dy't ûnbefoaroardiele foar de bruorren oer stiet. Sadwaande wurde risselwaasjes troffen om harren ier de oare [[moarn (deidiel)|moarns]] út Clearwater wei nei in oanbuorjend plak te bringen.

It docht lykwols bliken dat de ynwenners fan Clearwater dy't troch Latta foar it finzenetransport tydlik ynsward binne as helpsheriff, allegearre op 'e hân fan Hastings binne. Underweis hâldt de [[karre]] mei de bruorren deryn ho midden op in [[brêge]], wêrnei't Hastings-en-dy it fjoer op 'e bruorren Elder iepenje. De 'helpsheriffs', dy't de finzenen hearre te ferdigenjen, jouwe har ynstee by de oanfallers en Ben Latta wurdt troch harren finzen nommen en ûntwapene. De bruorren Elder ferskûlje harren ûnder de brêge en ferdigenje har mei de wapens út in kiste [[winchester (gewear)|winchesters]] dy't efterop 'e karre ferfierd waard. Curley pleatst in pear steaven [[dynamyt]] ûnder de brêge en yn 'e dêrtroch feroarsake [[eksploazje]] wurdt de brêge opblaasd. Ien fan 'e mânske [[hout]]en splinters fan it planken brêgedek [[speetsing|speetst]] Matt Elder troch it [[boarstkas|boarst]], dat er it bestjert. John Elder sjit Curley dea, mar Bud rekket slim [[ferwûne]] troch in [[kûgel]]. Ben Latta beslút him oan syn [[eed]] as helpsheriff te hâlden en jout him by de bruorren Elder, mar Morgan Hastings sjit de [[plysjeman]] dea wylst dy noch gjin wapen hat.

John en Tom lade de ferwûne Bud op 'e karre, dy't op 'e iene of oare manear alle trelit ûnskansearre trochstien hat, en ride him werom nei Clearwater om in [[dokter]] te sykjen. Dêr oankommen barrikadearje se har yn 'e [[smidterij]]. John fertelt de rjochter, dy't no de waarnimmend sheriff is, dat hy en syn bruorren yn Pecos wiene doe't sheriff Wilson deasketten waard, en dat se dat bewize kinne. Ek seit er dat hy en Tom harren oerjaan sille oan in [[U.S. marshal]], mar dat se de pleatslike plysje net mear [[fertrouwe]]. Dêrop lit de rjochter dokter Isdell ta yn 'e smidterij en stjoert immen út om 'e U.S. marshal te heljen. 
[[File:John Wayne Mclintock 01.jpg|right|thumb|160px|[[John Wayne]].]]
[[File:Dean Martin, screenshot from the trailer for the film Ada.jpg|right|thumb|160px|[[Dean Martin]].]]
[[File:EH AC-61.jpg|right|thumb|120px|[[Earl Holliman]].]]
[[File:Michael-anderson-jr-trailer.jpg|right|thumb|250px|[[Michael Anderson jr.]]]]
[[File:Martha Hyer Sabrina.jpg|right|thumb|150px|[[Martha Hyer]].]]

Dy nachts glûpt Tom ûnder dekking fan it [[tsjuster]] ta de smidterij út om Hastings syn soan Dave finzen te nimmen. Dat is in sloppe jongeman dy't syn oerhearskjende heit [[hate]]t en dochs tagelyk ek net sûnder him kin. Hastings folget it twatal en sjit Tom yn 'e rêch, mar de ferwûning hâldt him net tsjin. Werom yn 'e smidterij set John útein mei in hurdhannige ûnderfreging fan Dave. Hastings beslûpt it gebou en besiket John dea te sjitten, mar dy hat him krekt op 'e tiid troch en skuort Dave gau foar him. Dêrtroch sjit Hastings by fersin syn eigen soan del. Hastings flechtet werom nei syn wapenwinkel, wylst de stjerrende Dave yn oanwêzichheid fan John en de rjochter tajout dat syn heit de moardner is fan net inkeld sheriff Wilson en helpsheriff Latta, mar ek fan Bass Elder. Dêrop kringt de no fan alle skuld frijsprutsen John Elder de wapenwinkel fan Hastings binnen, dy't er nei in ûnbesliste [[sjitpartij]] opblaast mei Hastings der noch yn. Bud en Tom wurde nei it hotel fan Mary Gordon brocht, dêr't dokter Isdell gjin libbensbedriigjende ferwûnings by harren fêststelt.

==Rolferdieling==
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| John Elder
| [[John Wayne]]
|-
| Tom Elder
| [[Dean Martin]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Matt Elder
| [[Earl Holliman]]
|-
| Bud Elder
| [[Michael Anderson jr.]]
|-
| Morgan Hastings
| [[James Gregory (akteur)|James Gregory]]
|-
| Curley
| [[George Kennedy]]
|-
| Mary Gordon
| [[Martha Hyer]]
|-
| [[helpsheriff]] Ben Latta
| [[Jeremy Slate]]
|-
| [[sheriff]] Billy Wilson
| [[Paul Fix]]
|-
| Dave Hastings
| [[Dennis Hopper]]
|-
| Harry Evers
| [[Sheldon Allman]]
|-
| [[predikant]]
| [[John Litel]]
|-
| [[hierstâl]]hâlder Hyselman
| [[John Doucette]]
|-
| Vennar
| [[James Westerfield]]
|-
| Charlie Striker
| [[Rhys Williams (Welsk-Amerikaansk akteur)|Rhys Williams]]
|-
| Charlie Biller
| [[John Qualen]]
|-
| Bondie Adams
| [[Rodolfo Acosta]]
|-
| Jeb Ross
| [[Strother Martin]]
|-
| [[winkelman]] Peevey
| [[Percy Helton]]
|-
| [[dokter]] Isdell
| [[Karl Swenson]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''The Sons of Katie Elder'' waard [[regissearre]] troch [[Henry Hathaway]] nei in [[senario]] fan [[William H. Wright]], [[Allan Weiss]] en [[Harry Essex]] op basis fan in kladskript fan [[Talbot Jennings]]. It idee foar de film kaam fan Wright, dy't yn [[1953]] yn in [[boekhannel]] yn [[Los Angeles]] in eksimplaar fan ''Life of the Marlows'' fan [[auteur]] [[Glenn Shirley]] kocht, in beskriuwing fan 'e foarfallen omtrint de ferfolging fan 'e bruorren Marlow yn [[1888]] (sjoch: [[#Historisiteit|§&amp;nbsp;Historisiteit]]). Hy tocht dat der yn it wierbarde ferhaal in goede [[westernfilm|western]] siet en betelle leden fan 'e [[famylje (besibskip)|famylje]] Marlow [[$]]1.000 de persoan foar de [[filmrjochten]]. It ferhaal waard gâns oanpast foar de film, fral wat de ein oanbelange.

[[Paramount Pictures]] kocht it senario yn [[1955]] oan. Oarspronklik soe [[Alan Ladd]] de [[haadrol]] spylje, wylst [[John Sturges]] de rezjy fiere soe nei in skript dat werskreaun wie troch [[Frank Burt (senarioskriuwer)|Frank Burt]] en letter troch [[Noel Langley]]. Dy plannen kamen allegearre op losse skroeven te stean doe't Ladd, dy't by Paramount noch foar ien film fêstlein wie, syn [[kontrakt]] yn [[july]] [[1956]] ôfkocht foar de priis fan $135.000 (of $250.000, sa't Hathaway letter hawwe woe). De produksje fan 'e film kaam doe in oantal jierren muorrefêst te sitten, oant Paramount yn [[1959]] [[Dean Martin]] foar in rol wist te bestrûpen, en yn [[1964]] ek [[John Wayne]].

As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Paul Nathan]] en [[Hal B. Wallis]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio]] [[Wallis-Hazen Productions]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]6,5&amp;nbsp;miljoen, dat [[finansierd]] waard troch Paramount. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Lucien Ballard]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Elmer Bernstein]]. Hoewol't [[country]][[sjonger]] [[Johnny Cash]] yn [[1965]] in [[liet]] song dat ek ''[[The Sons of Katie Elder (liet)|The Sons of Katie Elder]]'' hiet, makke dat gjin ûnderdiel út fan 'e [[soundtrack]] fan 'e film.

===Titel===
De [[namme]]n fan 'e Marlows en alle oare belutsenen by de rige wiere ynsidinten út 'e [[njoggentjinde iuw]] waarden yn 'e film feroare. Dat is in praktyk dy't frij standert is yn 'e [[filmyndustry]] fan [[Hollywood]]. It is lykwols ûndúdlik hoe't de senarioskriuwers by de namme &quot;Katie Elder&quot; kamen. &quot;Kate Elder&quot; wie ien fan ferskate [[skûlnamme]]n dy't yn it echt brûkt waarden troch Mary Katherine Horony Cummings, dy't úteinlings de skiednis yngien is ûnder har [[bynamme]] &quot;[[Big Nose Kate]]&quot;. Hja krige yn it [[Wylde Westen]] bekendheid as [[prostituee]] en as de libbenspartner fan [[toskedokter]]/[[gokker]]/[[revolverman]] [[Doc Holliday]]. Mar om't Big Nose Kate pas yn [[1940]] stoar, kin it ferhaal fan 'e film alhiel neat mei har te krijen hawwe.

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''The Sons of Katie Elder'' soene yn [[septimber]] [[1964]] úteinsette, mar rûnen fertraging op oant [[jannewaris]] [[1965]] doe't [[John Wayne]] yn it [[sikehûs]] bedarre foar in [[operaasje (genêskunde)|operaasje]] wêrby't in troch [[kanker]] oantaaste [[long]] en twa [[rib]]ben ferwidere waarden. De binnendoarsênes waarden opnommen yn 'e [[soundstage|studio's]] fan [[Paramount Pictures]] yn [[Hollywood]]. De measte bûtendoarsênes waarden lykwols filme yn 'e noardlike [[Meksiko|Meksikaanske]] steat [[Durango]]. 

De iepeningsbylden fan 'e film mei de [[steamtrein]] wiene fan 'e [[Denver and Rio Grande Western Railroad]] yn [[Colorado]] (no in [[toerist]]yske [[spoarline]] troch skildereftige [[lânskip]]pen). De sêne op it [[spoarstasjon]] dêr't de trije jongere bruorren oan it begjin fan 'e film omdôch wachtsje op 'e net ferskinende John Elder (John Wayne), waard opnommen yn [[Perkinsville (Arizona)]]. Wayne, dy't nettsjinsteande syn swake sûnens beslist syn eigen [[stunt]]s dwaan woe, rûn suver [[longûntstekking]] op by it filmjen fan 'e sêne wêryn't syn 'trije bruorren' him al gekjeiend yn 'e [[rivier]] slepe.
[[File:El Picacho desde la entrada - panoramio.jpg|right|thumb|250px|It [[lânskip]] yn 'e [[Meksiko|Meksikaanske]] steat [[Durango]], dêr't ''The Sons of Katie Elder'' foar it meastepart filme waard.]]

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Sons of Katie Elder'' waard fersoarge troch [[Paramount Pictures]]. De film gie op [[24&amp;nbsp;juny]] [[1965]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]].

==Historisiteit==
''The Sons of Katie Elder'' wie loskes basearre op in rige wiere foarfallen út [[1888]], dy't plakfûnen yn [[Graham (Teksas)]]. It gie om 'e fiif (ynstee fan fjouwer) bruorren Marlow: George, Boone, Alfred (&quot;Alf&quot;), Llewelyn (&quot;Ep&quot;) en Charles (dy't trouwens ek noch in ier stoarne broer Wilburn hiene en trije [[suster]]s: Charlotte, Elizabeth en Nancy Jane). De bruorren waarden beskuldige fan it stellen fan njoggentjin [[hynder]]s. Harren arrestaasje rûn troch tadwaan fan 'e [[dronken]] [[helpsheriff]] Tom Collier út op in [[sjitpartij]], wêrby't de [[populêr]]e [[sheriff]] Marion DeKalb Wallace deasketten waard. Neitiid joegen de bruorren harsels oan, útsein Boone, dy't it needlottige skot lost hie en fan rutens spile. 

In [[lulk]]e kliber folk bestoarme op [[17&amp;nbsp;jannewaris]] [[1889]] it selleblok dêr't de bruorren fêstsieten, mar dy wisten foar te kommen dat se [[lynchen|lyncht]] waarden troch de lju fan harren ôf slaan. Op [[19&amp;nbsp;jannewaris]] waarden se nei [[tsjuster]] foar harren eigen feilichheid oerbrocht nei [[Weatherford (Teksas)]], mei [[keatling]]s fêstmakke oaninoar en oan twa oare finzenen (William D. Burkhart en Louis Clift). Likernôch 3&amp;nbsp;[[km]] bûten Graham rûn it konfoai yn in yn 't foar ôfsprutsen [[mûklaach]], wêrby't de helpsheriffs dy't de finzenen beskermje moasten, har by de oanfallers joegen. It slagge de bruorren om wapens te bemachtigjen, dekking te sykjen en de oanfal ôf te slaan, mar Alf en Ep kamen dêrby om. George en Charles wiene allebeide ferwûne rekke, mar wisten fuort te kommen, holpen troch Clift. Se sochte beskûl op it [[boerespultsje]] fan harren mem oant der [[plysje]] fan bûten de eigen [[Young County (Teksas)|Young County]] delkaam oan wa't se har oerjaan woene.

Boone wie ûnderwilens [[ûnderdûken|ûnderdûkt]] by syn [[ynterpersoanlike bân|faam]] en har [[famylje (besibskip)|famylje]], de Harbolts, mar de broer fan 'e faam, in William G.E. Harbolt, [[fergiftiging|fergiftige]] him mei [[rottekrûd]], dat er it bestoar. Neitiid wurke Harbolt gear mei de [[preemjejager]]s Martin Beavers en John E. Derickson om it lykje te litten as wiene se Boone Marlow oer it mad kommen en hiene se him deasketten by in sjitpartij. Op dy wize besochten se de [[preemje (opspoaringsmetoade)|preemje]] fan [[$]]1.700 te ynkassearjen dy't him op 'e holle set wie. De [[patolooch-anatoom]], in dokter R.N. Price, stelde lykwols fêst dat Boone al dea west hie doe't er &quot;deasketten&quot; wie en dat er eins oan fergiftiging stoarn wie. Harbolt en ko. waarden oppakt. Harbolt sels waard deasketten ear't er berjochte wurde koe, mar Beavers en Derrickson draaiden elts foar fyftjin jier it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] yn.

George en Charles waarden yn [[Dallas (Teksas)]] berjochte foar it stellen fan 'e hynders en it delsjitten fan sheriff Wallace, en waarden op beide punten [[ûnskuld]]ich befûn. In [[fraachpetear]] dat ien fan 'e dieders fan 'e mûklaach oan in pleatslike [[krante]] joech, foarme oanlieding foar de [[U.S. marshal]]s om it spul nochris goed tsjin it ljocht te hâlden, wêrnei't sechstjin dieders arrestearre waarden, ûnder wa fjouwer helpsheriffs, [[ofsier fan justysje]] Phlete A. Martin en pleatsferfangend [[belesting]]ynder John Levell. Yn njoggen gefallen kaam it ta in berjochting, mar twa fan 'e beklagen stoaren foar't de saak syn berin krigen hie. Uteinlik waarden trije manlju (de helpsheriff Eugene Logan, Sam Waggoner en Marion A. Wallace) feroardiele foar [[gearspanning]]. Se krigen in [[boete (jild)|boete]] fan $5.000 en tsien jier finzenisstraf oplein.

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Sons of Katie Elder'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Yn ''[[The New York Times]]'' neamde [[Howard Thompson (filmkritikus)|Howard Thompson]] de film &quot;in goede, taaie, pretinsjeleaze en bloedige lytse [[westernfilm|western]]&quot;. It [[tydskrift]] ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'' murk op: &quot;[[John Wayne|Wayne]] leveret ien fan syn gebrûklike robúste portrettearrings ôf, in bytsje âld, miskien, om sa'n jonge broer as Anderson te hawwen, mar net sa âld dat er net foar in [[revolverman]] trochgean kin. [[Dean Martin|Martin]], dy't syn rol mei wat mear [[humor]] spilet as de oaren, is like effektyf in syn taaie [[karakterisearring]].&quot; [[Joan Didion]] skreau yn it blêd ''[[Vogue (tydskrift)|Vogue]]'': &quot;Dit is in âlderwetske aksjewestern. Hiel âlderwetsk […]. Ik hâld fan it [[lânskip]] fan it [[Wylde Westen]] en Ik hâld fan John Wayne en ik hâld fan Dean Martin en ik hâld fan [[sjitpartij]]en. As jo dêr net fan hâlde, hoege jo [hjirfoar] net [nei de bioskoop] te kommen.&quot; 

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Sons of Katie Elder'' in net te klopjen goedkarringspersintaazje fan 100%, mar dat komt om't dy basearre is op net mear as 12 ûnderskate resinsjes, en om't Rotten Tomatoes resinsjes yndielt as postityf of negatyf mei neat dêrtuskenyn. Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Sons of Katie Elder'' in goedkarringspersintaazje fan 72%, basearre op 7 resinsjes.

==Resultaat==
''The Sons of Katie Elder'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]23&amp;nbsp;miljoen op. Hoewol't de [[opbringst (jild)|opbringst]] wrâldwiid net bekend is, helle de film dêrmei al in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $16,5&amp;nbsp;miljoen as it ôfset wurdt tsjin it [[budget]] fan $6,5&amp;nbsp;miljoen.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0059740/ Ynformaasje oer ''The Sons of Katie Elder'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Sons_of_Katie_Elder ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Sons of Katie Elder'' (film)}}

{{DEFAULTSORT:Sons of Katie Elder (film), The}}
[[Kategory:Amerikaanske westernfilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Paramount Pictures]]
[[Kategory:Film fan Henry Hathaway]]
[[Kategory:Film út 1965]]
[[Kategory:Film oer bruorren]]
[[Kategory:Film oer memmen en soannen]]
[[Kategory:Film oer in feedriuwerij]]
[[Kategory:Film oer moard]]
[[Kategory:Film oer wraak]]
[[Kategory:Film oer figilantisme]]
[[Kategory:Film oer rouferwurking]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]</text>
      <sha1>h1od12o2fbdapkxu1pk5nd0toobqos3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242415</id>
      <parentid>1242414</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>fuorthelle foto ferfongen</comment>
      <origin>1242415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24315" sha1="6tkstk8bvq8epbzp2l16gtvl0ob3wi6" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = The Sons of Katie Elder film logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Sons of Katie Elder 1965.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Sons of Katie Elder''
| regisseur                = [[Henry Hathaway]]
| produsint                = [[Paul Nathan]]&lt;br&gt;[[Hal B. Wallis]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[William H. Wright]]&lt;br&gt;[[Allan Weiss]]&lt;br&gt;[[Harry Essex]]
| basearre op              = wiere foarfallen
| kamerarezjy              = [[Lucien Ballard]]
| muzyk                    = [[Elmer Bernstein]]
| filmstudio               = [[Wallis-Hazen Productions]]
| distribúsje              = [[Paramount Pictures]]
| haadrollen               = [[John Wayne]]&lt;br&gt; [[Dean Martin]]
| voice-over               = 
| byrollen                 = [[Earl Holliman]]&lt;br&gt; [[Michael Anderson jr.]]&lt;br&gt; [[James Gregory (akteur)|James Gregory]]&lt;br&gt; [[George Kennedy]]&lt;br&gt; [[Martha Hyer]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[24&amp;nbsp;juny]] [[1965]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[westernfilm]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 122 minuten
| budget                   = $6,5&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $23&amp;nbsp;miljoen &lt;small&gt;(Noard-Amearika)&lt;/small&gt;
| prizen                   = 
| filmsearje               = 
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = 
}}
'''''The Sons of Katie Elder''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[westernfilm]] út [[1965]] ûnder [[rezjy]] fan [[Henry Hathaway]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[John Wayne]] en [[Dean Martin]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;De Soannen fan Katie Elder&quot;. De [[film]] is, alteast foar in diel, basearre op wiere foarfallen. It [[plot|ferhaal]] giet oer fjouwer fan harren [[mem]] ferfrjemde [[soan]]nen dy't yn harren [[berte]]plak weromkomme as harren mem [[ferstjerren|ferstjert]]. It docht bliken dat dêr net alles is sa't it liket. As de mannen de [[wierheid]] boppe wetter besykje te krijen omtrint de [[dea]] fan harren [[heit]] en de [[ferkeap]] fan syn [[ranch]], meitsje se gefaarlike fijannen. Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Sons of Katie Elder'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Yn 'e [[bioskopen]] wie de film [[kommersje]]el súksesfol. De film ''[[Four Brothers (film)|Four Brothers]]'', út [[2005]], is in [[remake]] fan ''The Sons of Katie Elder''.

==Plot==
Fan 'e fjouwer [[soan]]nen fan Katie Elder is John, de âldste, in [[revolverman]]; Tom, de twadde, in [[gokker]]; Matt, de trêde, in ûnsúksesfol [[izerwinkel]]man; en Bud, de jongste, dy't achttjin jier is, in [[studint]] oan 'e [[skoalle]] foar [[mynbou]]. It kwartet wurdt, nei jierren fan gjin inkeld ûnderling kontakt, weriene as yn [[1898]] harren [[mem]] komt te [[ferstjerren]]. Alle fjouwer reizgje se ôf nei harren [[berte]]plak [[Clearwater (Teksas)|Clearwater]], yn noardeastlik [[Teksas]], om 'e [[begraffenis]] by te wenjen. It muoit harren dat se net oan 'e ferwachtings fan harren mem foldwaan kinnen hawwe, mei't it minske de [[hoop]] hie dat har soannen in [[wolfeart|wolfarrend]] en [[respekt]]abel bestean opbouwe soene. 

De iennichste yn it stedsje dy't harren healhertich ferwolkommet, is de pleatslike [[hotel]]hâldster Mary Gordon, in jonge frou dy't Katie Elder yn har lêste jierren bystien hat. Foar de rest litte de ynwenners fan Clearwater goed blike dat se neat fan 'e bruorren Elder hawwe moatte. Harren mem wie eltsenien yn 'e mienskip tige leaf, want de minsken wiene harren skoan bewust fan har [[earmoede]], har [[goederjouskens]] en har [[leafde]] foar de soannen dy't nea nei har omseagen. De bruorren [[skuldgefoel|fiele harren dêr no skuldich oer]] en wolle wat dwaan foar harren mem. Nei't se [[rûzje|spul]] krigen hawwe oer hoe't in [[grêfsark|grêfmonumint]] der útsjen moat, beslute de trije âldere bruorren dat se harren mem better earje kinne troch derfoar te soargjen dat Bud syn [[oplieding]] ôfmeitsje kin. Bud sels hat dêr lykwols gjin boadskip oan, mei't er revolverman wurde wol, krekt as John.
{{Plotbedjer film}}
As se Clearwater yn geane om te sjen oft harren mem noch [[skuld (jild)|skulden]] neilitten hat by de pleatslike [[ûndernimmer]]s, ûntdekke se dat Katie alles lyk en mear as lyk makke hat. Oan 'e oare kant docht by in besyk oan 'e [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] bliken dat se ek gjin reade sint [[neilittenskip|neilitten]] hat. Hoe't dat mooglik is, begripe de bruorren net, mei't de opbringst fan 'e [[ferkeap]] fan harren [[heit]]e [[ranch]] dochs perfoarst net samar oprekke wêze kin, de sobere libbenswize fan harren mem yn acht nommen. As se dêr neifraach nei dogge, komt oan it ljocht dat harren heit Bass Elder de ranch net ferkocht hat, lykas Katie harren wiismakke hie, mar dat er de ranch by in potsje [[poker]] mei hege ynset ferspile hat oan 'e pleatslike [[wapenhannel]]er Morgan Hastings. Dêr hearre de bruorren al nuver fan op, mar as dan ek nochris bliken docht dat harren heit dyselde [[nacht]]s op 'e strjitte yn Clearwater fan efteren [[dea]]sketten is, binne se der wis fan dat der wat net strykt.

Se sette nei [[sheriff]] Billy Wilson ta, dy't befêstiget dat it sa gien is, hoewol't alle [[tsjûge (akte)|tsjûgen]] fan 'e oerdracht fan 'e ranch fan Bass Elder oan Morgan Hastings tafalligerwize [[wurknimmer]]s fan Hastings wiene. Wa't Bass neitiid [[fermoarde]], hat Wilson nea ûntdekke kind. Mei't de sheriff harren fierders net helpe kin, begjinne de bruorren sels om te sneupen om 'e [[wierheid]] oangeande ien en oar boppe wetter te krijen. Hastings, dy't mei de dea fan Katie Elder en de ferwachte thúskomst fan har soannen it swurk al driuwen seach, hat ûnderwilens in revolverman yn 'e tsjinst nommen dy't bekend stiet as 'Curley' (&quot;Krollebol&quot;). De earste strategy fan Hastings is lykwols om te besykjen en [[bedragerij|bedraach]] de bruorren Elder troch mei harren te moaipraten en it ferhaal op te hingjen dat er nei de moard op Bass Elder oanbean hat om harren mem it folle pûn foar de ranch te beteljen, mar dat sy dat oanbod ôfstegere hat. It is lykwols daliks dúdlik dat fral John en Tom harren net foar de gek hâlde litte, dat Hastings begjint te risselwearjen foar oare metoaden om fan harren ôf te kommen.

In âldere, [[obesitas|obese]] [[hynstefokkerij|hynstefokker]] dy't fan Striker hjit, blykt troch Katie Elder oanskreaun te wêzen oer de mooglike oankeap fan in [[keppel]] [[hynder]]s. It is dúdlik dat Katie dêrmei plannen makke foar har soannen, want sels koe se neat mei in keppel hynders. John, Tom, Matt en Bud, lykwols, soene de keppel nei [[Colorado]] driuwe kinne om se te ferkeapjen oan 'e [[goudsiker]]s dêre. Om't se sels gjin [[jild]] hawwe om 'e hynders fan Striker te keapjen, prate se mei de hynstefokker ôf om him de helte fan 'e [[winst (ûndernimming)|winst]] te jaan. Dat, se sette mei de hynders of fan Striker syn ranch yn [[Pecos (Teksas)|Pecos]]. Underwilens komt [[helpsheriff]] Ben Latta, dy't in persoanlike [[wrok]] tsjin 'e bruorren Elder koesteret, ûnder begelieding fan Hastings op 'e lapen mei in [[oanhâldingsbefel]] foar Tom Elder, dy't yn [[New Orleans]] socht wurdt foar [[moard]]. De [[wiisheid|wize]] âlde sheriff Wilson, dy't de [[agressive]] hâlding fan Latta foar de Elders oer net stiet, giet sels nei de wente fan Katie Elder ta om 'e bruorren sûnder [[geweld]] oan te hâlden, mar hy komt foar de tichte doar. Dêr wurdt er troch Morgan Hastings yn 'e rêch sketten, wêrnei't de wapenhanneler de [[leffens|leffe]] moard op 'e lea fan 'e bruorren Elder skoot.

In [[posse comitatus|posse]] ûnder lieding fan Latta wurdt útstjoerd om 'e fjouwer bruorren te sykjen en op te pakken. Se wurde mei harren keppel hynders ûnderweis ûnderskept en jouwe harren oer, nettsjinsteande de ûnnedich agressive behanneling dy't harren fan Latta en syn mannen ta diel falt. Werom yn Clearwater wurde de bruorren [[finzen]] set yn it [[selleblok]] fan it sheriffskantoar. Bûtendoar sammelet him in [[lulk|opsternate]] kliber folk dy't de arrestanten driget te [[lynchen]]. Latta wifket oer wat er dwaan sil, mar de pleatslike [[rjochter]] wegeret de [[berjochting]] yn Clearwater te hâlden, mei't dêromtrint gjin [[sjueryrjochtspraak|sjuery]] te finen is dy't ûnbefoaroardiele foar de bruorren oer stiet. Sadwaande wurde risselwaasjes troffen om harren ier de oare [[moarn (deidiel)|moarns]] út Clearwater wei nei in oanbuorjend plak te bringen.

It docht lykwols bliken dat de ynwenners fan Clearwater dy't troch Latta foar it finzenetransport tydlik ynsward binne as helpsheriff, allegearre op 'e hân fan Hastings binne. Underweis hâldt de [[karre]] mei de bruorren deryn ho midden op in [[brêge]], wêrnei't Hastings-en-dy it fjoer op 'e bruorren Elder iepenje. De 'helpsheriffs', dy't de finzenen hearre te ferdigenjen, jouwe har ynstee by de oanfallers en Ben Latta wurdt troch harren finzen nommen en ûntwapene. De bruorren Elder ferskûlje harren ûnder de brêge en ferdigenje har mei de wapens út in kiste [[winchester (gewear)|winchesters]] dy't efterop 'e karre ferfierd waard. Curley pleatst in pear steaven [[dynamyt]] ûnder de brêge en yn 'e dêrtroch feroarsake [[eksploazje]] wurdt de brêge opblaasd. Ien fan 'e mânske [[hout]]en splinters fan it planken brêgedek [[speetsing|speetst]] Matt Elder troch it [[boarstkas|boarst]], dat er it bestjert. John Elder sjit Curley dea, mar Bud rekket slim [[ferwûne]] troch in [[kûgel]]. Ben Latta beslút him oan syn [[eed]] as helpsheriff te hâlden en jout him by de bruorren Elder, mar Morgan Hastings sjit de [[plysjeman]] dea wylst dy noch gjin wapen hat.

John en Tom lade de ferwûne Bud op 'e karre, dy't op 'e iene of oare manear alle trelit ûnskansearre trochstien hat, en ride him werom nei Clearwater om in [[dokter]] te sykjen. Dêr oankommen barrikadearje se har yn 'e [[smidterij]]. John fertelt de rjochter, dy't no de waarnimmend sheriff is, dat hy en syn bruorren yn Pecos wiene doe't sheriff Wilson deasketten waard, en dat se dat bewize kinne. Ek seit er dat hy en Tom harren oerjaan sille oan in [[U.S. marshal]], mar dat se de pleatslike plysje net mear [[fertrouwe]]. Dêrop lit de rjochter dokter Isdell ta yn 'e smidterij en stjoert immen út om 'e U.S. marshal te heljen. 
[[File:John Wayne Mclintock 01.jpg|right|thumb|160px|[[John Wayne]].]]
[[File:Dean Martin, screenshot from the trailer for the film Ada.jpg|right|thumb|160px|[[Dean Martin]].]]
[[File:EH AC-61.jpg|right|thumb|120px|[[Earl Holliman]].]]
[[File:Michael Anderson Jr Police Story 1975 (cropped).JPG|right|thumb|130px|[[Michael Anderson jr.]]]]
[[File:Martha Hyer Sabrina.jpg|right|thumb|150px|[[Martha Hyer]].]]

Dy nachts glûpt Tom ûnder dekking fan it [[tsjuster]] ta de smidterij út om Hastings syn soan Dave finzen te nimmen. Dat is in sloppe jongeman dy't syn oerhearskjende heit [[hate]]t en dochs tagelyk ek net sûnder him kin. Hastings folget it twatal en sjit Tom yn 'e rêch, mar de ferwûning hâldt him net tsjin. Werom yn 'e smidterij set John útein mei in hurdhannige ûnderfreging fan Dave. Hastings beslûpt it gebou en besiket John dea te sjitten, mar dy hat him krekt op 'e tiid troch en skuort Dave gau foar him. Dêrtroch sjit Hastings by fersin syn eigen soan del. Hastings flechtet werom nei syn wapenwinkel, wylst de stjerrende Dave yn oanwêzichheid fan John en de rjochter tajout dat syn heit de moardner is fan net inkeld sheriff Wilson en helpsheriff Latta, mar ek fan Bass Elder. Dêrop kringt de no fan alle skuld frijsprutsen John Elder de wapenwinkel fan Hastings binnen, dy't er nei in ûnbesliste [[sjitpartij]] opblaast mei Hastings der noch yn. Bud en Tom wurde nei it hotel fan Mary Gordon brocht, dêr't dokter Isdell gjin libbensbedriigjende ferwûnings by harren fêststelt.

==Rolferdieling==
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| John Elder
| [[John Wayne]]
|-
| Tom Elder
| [[Dean Martin]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;350px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Matt Elder
| [[Earl Holliman]]
|-
| Bud Elder
| [[Michael Anderson jr.]]
|-
| Morgan Hastings
| [[James Gregory (akteur)|James Gregory]]
|-
| Curley
| [[George Kennedy]]
|-
| Mary Gordon
| [[Martha Hyer]]
|-
| [[helpsheriff]] Ben Latta
| [[Jeremy Slate]]
|-
| [[sheriff]] Billy Wilson
| [[Paul Fix]]
|-
| Dave Hastings
| [[Dennis Hopper]]
|-
| Harry Evers
| [[Sheldon Allman]]
|-
| [[predikant]]
| [[John Litel]]
|-
| [[hierstâl]]hâlder Hyselman
| [[John Doucette]]
|-
| Vennar
| [[James Westerfield]]
|-
| Charlie Striker
| [[Rhys Williams (Welsk-Amerikaansk akteur)|Rhys Williams]]
|-
| Charlie Biller
| [[John Qualen]]
|-
| Bondie Adams
| [[Rodolfo Acosta]]
|-
| Jeb Ross
| [[Strother Martin]]
|-
| [[winkelman]] Peevey
| [[Percy Helton]]
|-
| [[dokter]] Isdell
| [[Karl Swenson]]
|-
|}

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''The Sons of Katie Elder'' waard [[regissearre]] troch [[Henry Hathaway]] nei in [[senario]] fan [[William H. Wright]], [[Allan Weiss]] en [[Harry Essex]] op basis fan in kladskript fan [[Talbot Jennings]]. It idee foar de film kaam fan Wright, dy't yn [[1953]] yn in [[boekhannel]] yn [[Los Angeles]] in eksimplaar fan ''Life of the Marlows'' fan [[auteur]] [[Glenn Shirley]] kocht, in beskriuwing fan 'e foarfallen omtrint de ferfolging fan 'e bruorren Marlow yn [[1888]] (sjoch: [[#Historisiteit|§&amp;nbsp;Historisiteit]]). Hy tocht dat der yn it wierbarde ferhaal in goede [[westernfilm|western]] siet en betelle leden fan 'e [[famylje (besibskip)|famylje]] Marlow [[$]]1.000 de persoan foar de [[filmrjochten]]. It ferhaal waard gâns oanpast foar de film, fral wat de ein oanbelange.

[[Paramount Pictures]] kocht it senario yn [[1955]] oan. Oarspronklik soe [[Alan Ladd]] de [[haadrol]] spylje, wylst [[John Sturges]] de rezjy fiere soe nei in skript dat werskreaun wie troch [[Frank Burt (senarioskriuwer)|Frank Burt]] en letter troch [[Noel Langley]]. Dy plannen kamen allegearre op losse skroeven te stean doe't Ladd, dy't by Paramount noch foar ien film fêstlein wie, syn [[kontrakt]] yn [[july]] [[1956]] ôfkocht foar de priis fan $135.000 (of $250.000, sa't Hathaway letter hawwe woe). De produksje fan 'e film kaam doe in oantal jierren muorrefêst te sitten, oant Paramount yn [[1959]] [[Dean Martin]] foar in rol wist te bestrûpen, en yn [[1964]] ek [[John Wayne]].

As [[filmprodusint|produsinten]] wiene [[Paul Nathan]] en [[Hal B. Wallis]] by it projekt belutsen foar de [[filmstudio]] [[Wallis-Hazen Productions]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]6,5&amp;nbsp;miljoen, dat [[finansierd]] waard troch Paramount. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Lucien Ballard]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Elmer Bernstein]]. Hoewol't [[country]][[sjonger]] [[Johnny Cash]] yn [[1965]] in [[liet]] song dat ek ''[[The Sons of Katie Elder (liet)|The Sons of Katie Elder]]'' hiet, makke dat gjin ûnderdiel út fan 'e [[soundtrack]] fan 'e film.

===Titel===
De [[namme]]n fan 'e Marlows en alle oare belutsenen by de rige wiere ynsidinten út 'e [[njoggentjinde iuw]] waarden yn 'e film feroare. Dat is in praktyk dy't frij standert is yn 'e [[filmyndustry]] fan [[Hollywood]]. It is lykwols ûndúdlik hoe't de senarioskriuwers by de namme &quot;Katie Elder&quot; kamen. &quot;Kate Elder&quot; wie ien fan ferskate [[skûlnamme]]n dy't yn it echt brûkt waarden troch Mary Katherine Horony Cummings, dy't úteinlings de skiednis yngien is ûnder har [[bynamme]] &quot;[[Big Nose Kate]]&quot;. Hja krige yn it [[Wylde Westen]] bekendheid as [[prostituee]] en as de libbenspartner fan [[toskedokter]]/[[gokker]]/[[revolverman]] [[Doc Holliday]]. Mar om't Big Nose Kate pas yn [[1940]] stoar, kin it ferhaal fan 'e film alhiel neat mei har te krijen hawwe.

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''The Sons of Katie Elder'' soene yn [[septimber]] [[1964]] úteinsette, mar rûnen fertraging op oant [[jannewaris]] [[1965]] doe't [[John Wayne]] yn it [[sikehûs]] bedarre foar in [[operaasje (genêskunde)|operaasje]] wêrby't in troch [[kanker]] oantaaste [[long]] en twa [[rib]]ben ferwidere waarden. De binnendoarsênes waarden opnommen yn 'e [[soundstage|studio's]] fan [[Paramount Pictures]] yn [[Hollywood]]. De measte bûtendoarsênes waarden lykwols filme yn 'e noardlike [[Meksiko|Meksikaanske]] steat [[Durango]]. 

De iepeningsbylden fan 'e film mei de [[steamtrein]] wiene fan 'e [[Denver and Rio Grande Western Railroad]] yn [[Colorado]] (no in [[toerist]]yske [[spoarline]] troch skildereftige [[lânskip]]pen). De sêne op it [[spoarstasjon]] dêr't de trije jongere bruorren oan it begjin fan 'e film omdôch wachtsje op 'e net ferskinende John Elder (John Wayne), waard opnommen yn [[Perkinsville (Arizona)]]. Wayne, dy't nettsjinsteande syn swake sûnens beslist syn eigen [[stunt]]s dwaan woe, rûn suver [[longûntstekking]] op by it filmjen fan 'e sêne wêryn't syn 'trije bruorren' him al gekjeiend yn 'e [[rivier]] slepe.
[[File:El Picacho desde la entrada - panoramio.jpg|right|thumb|250px|It [[lânskip]] yn 'e [[Meksiko|Meksikaanske]] steat [[Durango]], dêr't ''The Sons of Katie Elder'' foar it meastepart filme waard.]]

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Sons of Katie Elder'' waard fersoarge troch [[Paramount Pictures]]. De film gie op [[24&amp;nbsp;juny]] [[1965]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]].

==Historisiteit==
''The Sons of Katie Elder'' wie loskes basearre op in rige wiere foarfallen út [[1888]], dy't plakfûnen yn [[Graham (Teksas)]]. It gie om 'e fiif (ynstee fan fjouwer) bruorren Marlow: George, Boone, Alfred (&quot;Alf&quot;), Llewelyn (&quot;Ep&quot;) en Charles (dy't trouwens ek noch in ier stoarne broer Wilburn hiene en trije [[suster]]s: Charlotte, Elizabeth en Nancy Jane). De bruorren waarden beskuldige fan it stellen fan njoggentjin [[hynder]]s. Harren arrestaasje rûn troch tadwaan fan 'e [[dronken]] [[helpsheriff]] Tom Collier út op in [[sjitpartij]], wêrby't de [[populêr]]e [[sheriff]] Marion DeKalb Wallace deasketten waard. Neitiid joegen de bruorren harsels oan, útsein Boone, dy't it needlottige skot lost hie en fan rutens spile. 

In [[lulk]]e kliber folk bestoarme op [[17&amp;nbsp;jannewaris]] [[1889]] it selleblok dêr't de bruorren fêstsieten, mar dy wisten foar te kommen dat se [[lynchen|lyncht]] waarden troch de lju fan harren ôf slaan. Op [[19&amp;nbsp;jannewaris]] waarden se nei [[tsjuster]] foar harren eigen feilichheid oerbrocht nei [[Weatherford (Teksas)]], mei [[keatling]]s fêstmakke oaninoar en oan twa oare finzenen (William D. Burkhart en Louis Clift). Likernôch 3&amp;nbsp;[[km]] bûten Graham rûn it konfoai yn in yn 't foar ôfsprutsen [[mûklaach]], wêrby't de helpsheriffs dy't de finzenen beskermje moasten, har by de oanfallers joegen. It slagge de bruorren om wapens te bemachtigjen, dekking te sykjen en de oanfal ôf te slaan, mar Alf en Ep kamen dêrby om. George en Charles wiene allebeide ferwûne rekke, mar wisten fuort te kommen, holpen troch Clift. Se sochte beskûl op it [[boerespultsje]] fan harren mem oant der [[plysje]] fan bûten de eigen [[Young County (Teksas)|Young County]] delkaam oan wa't se har oerjaan woene.

Boone wie ûnderwilens [[ûnderdûken|ûnderdûkt]] by syn [[ynterpersoanlike bân|faam]] en har [[famylje (besibskip)|famylje]], de Harbolts, mar de broer fan 'e faam, in William G.E. Harbolt, [[fergiftiging|fergiftige]] him mei [[rottekrûd]], dat er it bestoar. Neitiid wurke Harbolt gear mei de [[preemjejager]]s Martin Beavers en John E. Derickson om it lykje te litten as wiene se Boone Marlow oer it mad kommen en hiene se him deasketten by in sjitpartij. Op dy wize besochten se de [[preemje (opspoaringsmetoade)|preemje]] fan [[$]]1.700 te ynkassearjen dy't him op 'e holle set wie. De [[patolooch-anatoom]], in dokter R.N. Price, stelde lykwols fêst dat Boone al dea west hie doe't er &quot;deasketten&quot; wie en dat er eins oan fergiftiging stoarn wie. Harbolt en ko. waarden oppakt. Harbolt sels waard deasketten ear't er berjochte wurde koe, mar Beavers en Derrickson draaiden elts foar fyftjin jier it [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] yn.

George en Charles waarden yn [[Dallas (Teksas)]] berjochte foar it stellen fan 'e hynders en it delsjitten fan sheriff Wallace, en waarden op beide punten [[ûnskuld]]ich befûn. In [[fraachpetear]] dat ien fan 'e dieders fan 'e mûklaach oan in pleatslike [[krante]] joech, foarme oanlieding foar de [[U.S. marshal]]s om it spul nochris goed tsjin it ljocht te hâlden, wêrnei't sechstjin dieders arrestearre waarden, ûnder wa fjouwer helpsheriffs, [[ofsier fan justysje]] Phlete A. Martin en pleatsferfangend [[belesting]]ynder John Levell. Yn njoggen gefallen kaam it ta in berjochting, mar twa fan 'e beklagen stoaren foar't de saak syn berin krigen hie. Uteinlik waarden trije manlju (de helpsheriff Eugene Logan, Sam Waggoner en Marion A. Wallace) feroardiele foar [[gearspanning]]. Se krigen in [[boete (jild)|boete]] fan $5.000 en tsien jier finzenisstraf oplein.

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Sons of Katie Elder'' oer it algemien positive [[resinsje]]s. Yn ''[[The New York Times]]'' neamde [[Howard Thompson (filmkritikus)|Howard Thompson]] de film &quot;in goede, taaie, pretinsjeleaze en bloedige lytse [[westernfilm|western]]&quot;. It [[tydskrift]] ''[[Variety (tydskrift)|Variety]]'' murk op: &quot;[[John Wayne|Wayne]] leveret ien fan syn gebrûklike robúste portrettearrings ôf, in bytsje âld, miskien, om sa'n jonge broer as Anderson te hawwen, mar net sa âld dat er net foar in [[revolverman]] trochgean kin. [[Dean Martin|Martin]], dy't syn rol mei wat mear [[humor]] spilet as de oaren, is like effektyf in syn taaie [[karakterisearring]].&quot; [[Joan Didion]] skreau yn it blêd ''[[Vogue (tydskrift)|Vogue]]'': &quot;Dit is in âlderwetske aksjewestern. Hiel âlderwetsk […]. Ik hâld fan it [[lânskip]] fan it [[Wylde Westen]] en Ik hâld fan John Wayne en ik hâld fan Dean Martin en ik hâld fan [[sjitpartij]]en. As jo dêr net fan hâlde, hoege jo [hjirfoar] net [nei de bioskoop] te kommen.&quot; 

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Sons of Katie Elder'' in net te klopjen goedkarringspersintaazje fan 100%, mar dat komt om't dy basearre is op net mear as 12 ûnderskate resinsjes, en om't Rotten Tomatoes resinsjes yndielt as postityf of negatyf mei neat dêrtuskenyn. Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Sons of Katie Elder'' in goedkarringspersintaazje fan 72%, basearre op 7 resinsjes.

==Resultaat==
''The Sons of Katie Elder'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]23&amp;nbsp;miljoen op. Hoewol't de [[opbringst (jild)|opbringst]] wrâldwiid net bekend is, helle de film dêrmei al in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $16,5&amp;nbsp;miljoen as it ôfset wurdt tsjin it [[budget]] fan $6,5&amp;nbsp;miljoen.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0059740/ Ynformaasje oer ''The Sons of Katie Elder'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Sons_of_Katie_Elder ''References'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Sons of Katie Elder'' (film)}}

{{DEFAULTSORT:Sons of Katie Elder (film), The}}
[[Kategory:Amerikaanske westernfilm]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Paramount Pictures]]
[[Kategory:Film fan Henry Hathaway]]
[[Kategory:Film út 1965]]
[[Kategory:Film oer bruorren]]
[[Kategory:Film oer memmen en soannen]]
[[Kategory:Film oer in feedriuwerij]]
[[Kategory:Film oer moard]]
[[Kategory:Film oer wraak]]
[[Kategory:Film oer figilantisme]]
[[Kategory:Film oer rouferwurking]]
[[Kategory:Film basearre op wiere foarfallen]]</text>
      <sha1>6tkstk8bvq8epbzp2l16gtvl0ob3wi6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kustterritoarium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174064</id>
    <revision>
      <id>1242462</id>
      <parentid>1207625</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T07:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>3672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1242462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23089" sha1="f4ul9nwj0f5zbq2fya3eyyiigs2lij5" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks gebiet
| namme                       = Kustterritoarium &lt;br&gt;&lt;small&gt;''Primorskij kraj''&lt;/small&gt;
| ôfbylding                   = Primorsky in Russia.svg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| flagge-wapen                = [[File:Flag of Primorsky Krai.svg|border|120px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[File:Full coat of arms of Primorsky Krai.svg|75px]]
| soarte gebiet               = [[kraj|territoarium]] (''kraj'')
| lân                         = [[File:Flag of Russia.svg|border|20px]] [[Ruslân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = lânsdiel
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Siberia.svg|border|20px]] [[Sibearje]]
| bestjoerlike ienheid 2      = fed. distrikt
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[File:Gjin Flagge (Bekend).PNG|border|20px]] [[Russyske Fiere Easten]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| haadplak                    = [[Vladivostok]]
| grutste plak                = [[Vladivostok]]
| sels yn te foljen 4         = 
| namme sels yn te foljen 4   = 
| sels yn te foljen 5         = 
| namme sels yn te foljen 5   = 
| sels yn te foljen 6         = 
| namme sels yn te foljen 6   = 
| sels yn te foljen 7         = 
| namme sels yn te foljen 7   =
| ynwennertal                 = 1.845.165 &lt;small&gt;(2021)&lt;/small&gt;
| oerflak                     = 164.673 km²
| befolkingstichtens          = 11,2 / km²
| sels yn te foljen 1         = 
| namme sels yn te foljen 1   = 
| sels yn te foljen 2         = 
| namme sels yn te foljen 2   = 
| sels yn te foljen 3         = 
| namme sels yn te foljen 3   =
| stifting                    = [[1938]]
| tiidsône                    = [[UTC]] +10
| simmertiid                  = gjint
| koördinaten                 = 45°20′ N, 134°40′ E
| sels yn te foljen 8         = 
| namme sels yn te foljen 8   = 
| sels yn te foljen 9         = 
| namme sels yn te foljen 9   = 
| webside                     = [http://www.primorsky.ru/ www.primorsky.ru]
| mapname                     = 
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 
| lat_min                     = 
| lat_sec                     = 
| lat_dir                     = 
| lon_deg                     = 
| lon_min                     = 
| lon_sec                     = 
| lon_dir                     = 
| tekst by posysjekaart       = 
| ôfbylding99                 = 
| ôfbyldingstekst99           = 
| ôfbyldingsbreedte99         = 
}}
It '''Kustterritoarium''' ([[Russysk]]: Приморский край, ''Primorskij kraj''), ynformeel ornaris '''de Kust''' neamd (Russysk: Приморье, ''Primorje''), is in [[kraj|territoarium]] (''kraj'') fan 'e [[Russyske Federaasje]]. It leit yn it [[Russyske Fiere Easten]], yn it uterste súdeasten fan [[Sibearje]], ynklamme tusken [[Sina]] en de [[Japanske See]]. It Kustterritoarium hat ek in koarte [[grins (line)|grins]] mei [[Noard-Koreä]]. De [[haadstêd]] en teffens grutste [[stêd]] is [[Vladivostok]]. Yn 'e mande mei stêden oan 'e [[Swarte See]] en de [[See fan Azov]] binne de havens fan it Kustterritoarium de seldsume Russyske havens dy't [[winter]]deis [[iis]]frij bliuwe. It Kustterritoarium waard yn [[1860]] troch it [[Keizerryk Ruslân]] [[anneksearre]]; earder makke it diel út fan [[Bûten-Mantsjoerije]], dat ta it [[Keizerryk Sina]] hearde. As bestjoerlike ienheid waard it yn syn hjoeddeistige foarm yn [[1938]] oprjochte. It Kustterritoarium hie yn [[2021]] rom 1,8&amp;nbsp;miljoen ynwenners.

==Geografy==
It Kustterritoarium is it súdeastlikste diel fan 'e [[Russyske Federaasje]]. It gebiet leit yn [[súdeast]]lik [[Sibearje]] en foarmet it uterste suden fan it [[Russyske Fiere Easten]]. Yn it [[noarden]] wurdt it Kustterritoarium begrinzge troch it Russyske [[kraj|territoarium]] [[Chabarovsk (territoarium)|Chabarovsk]]. Yn it [[westen]] grinzget it oan 'e [[provinsje]]s [[Jilin]] en [[Heilongjiang]] fan 'e [[Folksrepublyk Sina]], dy't ta it âlde [[Mantsjoerije]] hearre. Yn it [[easten]] leit it Kustterritoarium oan 'e [[kust]] (dêrfandinne de namme) fan 'e [[Japanske See]]. Yn yn it uterste [[suden]] is der in koarte [[grins (line)|grins]] mei [[Noard-Koreä]]. 
[[File:Река Уссури у посёлка Горные Ключи.JPG|left|thumb|250px|De [[rivier]] de [[Oessoeri (rivier)|Oessoeri]] foarmet de [[grins (line)|grins]] tusken it Kustterritoarium en [[Sina]].]]

It noardlike diel fan 'e grins mei Sina wurdt foarme troch de [[Oessoeri (rivier)|Oessoeri]], dat de wichtichste [[rivier]] fan it Kustterritoarium is. Súdliker leit, ek op 'e grins mei Sina, de [[Chankamar]], it grutste [[oerflaktewetter]] fan it Kustterritoarium, dat omjûn wurdt troch in [[lânskip]] fan [[wâldsteppe]]. It meastepart fan it territoarium, útsein it uterste suden en it [[leechlân]] by de Sineeske grins lâns, wurdt dominearre troch de [[Sichote-Alin]], in [[heechberchtme]] dat yn it noarden útstiket oer de grins fan Chabarovsk hinne. De heechste [[berch]] fan it Kustterritoarium is de [[Anik (berch)|Anik]], mei in hichte fan 1.933&amp;nbsp;[[meter|m]] boppe [[seenivo]]. Alle rivieren yn it gebiet, de Oessoeri ynbegrepen, ûntspringe yn 'e Sichote-Alin.

De kustline fan it Kustterritoarium mjit 1.350&amp;nbsp;[[km]]. Yn it suden stiket it [[Moeravjov-Amoerskyskiereilân]], dêr't de stêd [[Vladivostok]] op leit, in eintsje út yn 'e Japanske See. Op dat plak wykt de kust in ein tebek nei it noarden sadat der in [[baai]] ûntstiet, dy't de [[Baai fan Peter de Grutte]] hjit. Foar de kust lizze ferskate lytse [[eilantsje]]s, wêrûnder [[Lisy (eilân)|Lisy]], [[Askold (eilân)|Askold]], [[Pûtjatin (eilân)|Pûtjatin]], [[Skrebtsov (eilân)|Skrebtsov]], [[Sibirjakov (eilân)|Sibirjakov]], de [[Eugénie-eilannen]], de [[Rimsky-Korsakoveilannen]] en [[Foerûgelm (eilân)|Foerûgelm]].

==Skiednis==
It Kustterritoarium waard yn 'e [[Aldheid]] bewenne troch ferskate [[stamme]]n dy't [[Toegoezo-Mantsjoeske talen|Toengoezo-Mantsjoeske]] en [[Mongoalske talen]] sprieken, lykas de [[Sûsjen]], de [[Sjiwee (folk)|Sjiwee]] en de [[Mohe (folk)|Mohe]]. De [[Oedegeeërs]] binne de lânseigen [[etnyske groep]] dy't it noardlike part fan it gebiet yn 'e [[histoarysk]]e perioade bewenne. Under de [[Liao-dynasty]] ([[907]]–[[1125]]) kaam it gebiet foar it earst diel út te meitsjen fan it [[Keizerryk Sina]]. Fan 'e [[Yuan-dynasty]] ôf ([[1271]]–[[1368]]) waarden de kontreien dy't no it Kustterritoarium en de [[oblast|provinsje]] [[Sachalin (provinsje)|Sachalin]] foarmje en it diel fan it territoarium [[Chabarovsk (territoarium)|Chabarovsk]] besuden de [[rivier]] de [[Amoer (rivier)|Amoer]] oantsjut as [[Bûten-Mantsjoerije]], wylst it gebiet dat tsjintwurdich [[Mantsjoerije]] neamd wurdt, bekend stie as Binnen-Mantsjoerije.
[[File:Вид на долину р. Бикин с видовой площадки (гора Клин).jpg|right|thumb|250px|It [[Nasjonaal Park Bikin]].]]

Fan 'e [[santjinde iuw]] ôf brocht de ferovering fan [[Sibearje]] it [[Keizerryk Ruslân]] yn direkt kontakt mei Sina. Neffens it [[Ferdrach fan Nertsjinsk]], út [[1689]], hearde alle lân besuden it [[Stanovojberchtme]] ta Sina. Dat betsjutte de grins fan 'e noardpunt fan (Binnen-)Mantsjoerije yn in likernôch rjochte line nei de de kust fan 'e [[See fan Ochotsk]] rûn, ter hichte fan 'e [[Sjantareilannen]]. Mei de ferswakking fan 'e [[Qing-dynasty]], mids [[njoggentjinde iuw]], fielden de Russen har lykwols net mear oan dat [[ferdrach]] bûn. By de [[Amoeranneksaasje]] krongen se de Sinezen oan it begjin fan 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw twa efterienfolgjende [[anneksaasje]]s op. Yn [[1858]] krige Ruslân der in reuseftich grut gebiet by troch it sluten fan it [[Ferdrach fan Aigûn]], wêrby't Sina ôfstân die fan alle gebiet tusken it Stanovojberchtme en de rivier de [[Amoer (rivier)|Amoer]]. Datselde jiers noch teagen Russyske [[kolonist]]en, foar  in grut part [[kozakken]], it gebiet binnen en stiften der de [[delsetting]]s [[Chabarovsk]] en [[Blagovesjtsjensk]]. Twa jier letter, yn [[1860]], twongen de Russen by de [[Konvinsje fan Peking]] in nije grinsferlizzing nei it suden ôf. Ruslân krige doe al it lân tusken de Amoer en de [[Baai fan Peter de Grutte]] dat beëasten de [[Oessoeri (rivier)|Oessoeri]] lei: dus it suden fan wat no it territoarium [[Chabarovsk (territoarium)|Chabarovsk]] is, oanfolle mei it Kustterritoarium en it grutte eilân [[Sachalin]].

De [[Kustprovinsje (Ruslân)|Kustprovinsje]] (''Primorskaja Oblast'') wie ûnderwilens al yn [[1856]] yn it libben roppen as de eastlikste [[oblast|provinsje]] fan it Keizerryk Ruslân. It omfette it territoarium Chabarovsk benoarden it Stanovojberchtme en de tsjintwurdige provinsje [[Magadan (provinsje)|Magadan]]. Yn [[1860]] waarden ek de nij anneksearre gebieten derby yndield, sadat de provinsje rikte fan it [[Tsjûkotkaskiereilân]] yn it hege noarden oant [[Vladivostok]] yn it suden. Yn 'e folgjende tweintich jier setten de Russen útein mei de [[kolonisaasje]] fan it nije gebiet. Se wiene der fral tige wiis mei om't se mei Vladivostok in plak yn 'e hannen krigen hiene wêrfan't de [[haven]] [[winter]]deis net (hielendal) [[froast|tichtfrear]]. Al hoe grut oft it Keizerryk Ruslân ek wie, soks hiene de Russen fierder inkeld oan 'e kusten fan 'e [[Swarte See]] en de [[See fan Azov]], en dêr behearske it [[Osmaanske Ryk]] de [[see-ingte]]n fan 'e [[Bosporus]] en de [[Dardanellen]], sadat de Russyske [[float]] dêr winliken opsletten siet. Yn 't earstoan wiene de Russyske bewenners fan wat letter it Kustterritoarium wurde soe benammen aktyf mei [[lânbou]], [[fiskerij]] en de [[pelshannel|pelsjacht]]. Yn 'e lêste tweintich jier fan 'e [[njoggentjinde iuw]] waarden der ek [[stienkoal|koaleminen]] iepene en waard úteinset mei de [[houtkap]]. 
[[File:Nakhodka from West.jpg|left|thumb|250px|De [[haven]]stêd [[Nachodka]], yn it súdeasten fan it Kustterritoarium.]]

Doe't by de [[Russyske Revolúsje]] fan [[1917]] de [[kommunist]]yske [[bolsjewiken]] oan 'e macht kamen, briek de [[Russyske Boargeroarloch]] út. It [[Russyske Fiere Easten]], dêr't de bolsjewiken it foar it sizzen hiene, waard skaat fan it oare bolsjewistyske gebiet yn [[Jeropeesk Ruslân]] troch in bolwurk yn sintraal [[Sibearje]] dêr't de anty-kommunistyske [[Wite beweging (Ruslân)|Witen]] it foar it sizzen hiene. Sadwaande waard it gebiet min ofte mear selsstannich yn 'e foarm fan 'e [[Fier-Eastlike Republyk]], dy't bestie fan [[1920]] oant [[1922]]. Nei de oprjochting fan 'e [[Sovjet-Uny]] waard dy bestjoerlike ienheid yn 'e [[Russyske Federative Sosjalistyske Sovjetrepublyk]] opnommen as de [[Fier-Eastlike Provinsje]] ([[1922]]–[[1926]]), dy't letter omfoarme waard ta it [[Fier-Eastlik Territoarium]] ([[1926]]–[[1938]]). It Kustterritoarium waard ûnder de Russyske Boargeroarloch in striidtoaniel doe't de [[Westerske wrâld|Westerske]] grutmachten yn [[1918]] de [[Sibearyske Yntervinsje]] útfierden. Yn [[1922]], koart foar de ein fan 'e oarloch, kaam it hiele gebiet wer ûnder bolsjewistysk bestjoer.

De lânseigen [[befolking]] yn it suden fan it Kustterritoarium bestie fan âlds út [[etnysk]]e [[Koreänen]], dy't ûnder it Sovjet-bestjoer yn 't earstoan in eigen [[nasjonaal gebiet (Ruslân)|nasjonaal gebiet]] krigen, [[Korenizatsia]], dat yn namme [[selsbestjoer]] hie. Yn dy krite leine 105 folslein of foar in diel etnysk Koreaanske [[doarp]]en en [[stêd]]en, en it [[Koreaansk]] wie der de [[offisjele taal]]. Mei't [[Koreä]] fan [[1910]] ôf [[Japanske anneksaasje fan Koreä|beset waard]] troch [[Japan]], dat fijannich oer stie foar it kommunistyske bewâld fan 'e Sovjet-Uny, begûnen de Russen de Koreaanske [[minderheid]] yn it Kustterritoarium lang om let as mooglik [[ferrie]]ders en [[kollaborateur]]s te sjen. Yn [[1938]], ûnder it [[ûnmeilydsum]]e regear fan [[Josef Stalin]], waard besletten dat de Koreänen by de grins wei moasten. By de [[deportaasje fan Koreänen yn de Sovjet-Uny|deportaasje fan 'e Koreänen]] waarden 200.000 minsken út it suden fan it Kustterritoarium wei nei ferskate plakken yn [[Sintraal-Aazje]] [[deportaasje|fuortfierd]], dêr't dy saneamde [[Korjo-Saram]] tsjintwurdich noch libje, benammen yn [[Kazachstan]] en [[Oezbekistan]].
[[File:Здание краевой администрации («Белый дом»), Владивосток, Светланская, 22, 2011-06-14.JPG|right|thumb|180px|It gebou yn [[Vladivostok]] dêr't it territoriaal regear residearret.]]

Datselde jiers, [[1938]], waard der ek in bestjoerlike weryndieling fan it Fier-Eastlike Territoarium trochfierd yn it ramt fan Stalin syn belied fan 'ûntbondeljen'. It gebiet waard opspjalten yn 'e provinsje [[Magadan (provinsje)|Magadan]], it territoarium [[Chabarovsk (territoarium)|Chabarovsk]] en it Kustterritoarium.

Under de [[Twadde Wrâldoarloch]] bleau de Sovjet-Uny oant [[1945]] [[neutraliteit|neutraal]] yn 'e [[Pasifyske Oarloch]] tsjin Japan. Nei de [[Doolittle Raid]], it earste [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bombardemint]] fan Japanske stêden, rekke ien fan 'e [[B-25 Mitchell]]-[[bommesmiter]]s, dy't de oanfal útfierd hiene, fan koers en lâne net yn Sina, sa't de bedoeling wie, mar yn it Kustterritoarium. De [[piloat]]en waarden troch de Sovjet-Uny [[ynternearring|ynternearre]] sa't in neutraal lân neffen it [[oarlochsrjocht]] mei [[militêr]]en fan stridende partijen dwaan moat. In goed jier waard lykwols mei help fan [[geheim agint|aginten]] fan 'e [[geheime tsjinst]] [[NKVD]] (de foarrinner fan 'e [[KGB]]) harren 'ûntsnapping' yn sêne set, wernei't se fia [[Iraan|Perzje]], dat troch de Russen en de Britten beset holden waard, weromkearden nei it [[Westerske wrâld|Westen]]. 

Op [[12&amp;nbsp;febrewaris]] [[1947]] fûn yn 'e [[Sichote-Alin]], yn it binnenlân fan it Kustterritoarium, ien fan 'e grutste [[meteoryt|meteoritereinen]] plak út 'e resinte [[skiednis]]. De [[Sichote-Alinmeteoryt]] barste yn 'e [[atmosfear]] fan 'e [[Ierde (planeet)|Ierde]] útinoar en reinde [[ton (massa)|tonnen]] oan brokstikken del oer in gebiet fan 1,3&amp;nbsp;[[km²]]. It delkommen materiaal bestie foar it meastepart út [[metaal|metalen]]. By dit barren waarden [[krater]]s yn it berchtme slein, wêrfan't de grutste in [[diameter]] fan 26&amp;nbsp;m hat. De Sichote-Alinmeteoryt kaam del by it doarp [[Paseka (Ruslân)|Paseka]], 440&amp;nbsp;[[km]] benoarden Vladivostok.

Yn 'e [[Kâlde Oarloch]] wiene Vladivostok en de rest fan it súdlike Kustterritoarium omreden fan 'e iisfrije havens in wichtich gebiet foar it [[Reade Leger]] en de [[Reade Marine]]. Noch altyd lizze yn it gebiet grutte [[legerbases]] en [[marinebases]].
[[File:John_Deere_Combine_in_Russia.jpg|left|thumb|250px|[[Lânbou]] yn it Kustterritoarium.]]

==Bestjoer==
It Kustterritoarium is formeel in [[kraj|territoarium]] (''kraj''), mar yn 'e praktyk ferskilt dat inkeld yn namme mei in [[oblast|provinsje]] (''oblast''). It gebiet hat in eigen territoriale [[folksfertsjintwurdiging]], wêrfan't de leden by mei geregelde tuskenskoften holden [[ferkiezing]]s oanwiisd wurde troch de [[befolking]]. Under de [[diktatuer]] fan [[Vladimir Pûtin]] binne sokke dingen lykwols inkeld noch foar de show. Tsjinstanners fan it [[rezjym (regear)|rezjym]] kinne net yn it territoriale parlemint komme om't se by ferkiezings simpelwei net akseptearre wurde as kandidaten. De [[gûverneur]] fan it territoarium wurdt net keazen, mar beneamd troch it sintrale regear yn [[Moskou]].

==Ekonomy==
De [[ekonomy]] fan it Kustterritoarium is de rjusidichste en meast lykwichtige fan it [[Russyske Fiere Easten]]. Teffens is it de grutste yn absolute termen. De wichtichste sektor is [[iten]]sproduksje, en dêrfan komme de [[fiskerij]] en de [[fiskferwurkjende yndustry]] op it foarste plak. [[Jier]]s wurdt der yn it Kustterritoarium mear as 2&amp;nbsp;miljoen [[ton (massa)|ton]] fisk en [[krab]] fongen en ferwurke. Dêrnjonken wurdt der ek oan [[lânbou]] dien, mei as wichtichste produkten [[rys]], [[molke]], [[aai]]en en [[griente]]n. Oare ekonomyske sektoaren fan belang binne de [[masine]]bou, [[skipsbou]], [[houtkap]], [[trochfier]] fia de havens nei oare dielen fan it Russyske Fiere Easten en Sibearje, en de [[bankêre sektor]]. Nei [[Chabarovsk (territoarium)|Chabarovsk]] produsearret it Kustterritoarium fan alle Russyske [[gewest]]en it measte [[hout|timmerhout]]. Op it mêd fan 'e [[mynbou]] wurde yn it Kustterritoarium de folgjende [[dylchstof]]fen wûn: [[stienkoal]], [[tin]], [[wolfram (metaal)|wolfram]], [[lead (metaal)|lead]], [[sink]], [[sulver]], [[goud]], [[fluoryt]], [[boar (elemint)|boar]], [[kalkstien]], [[klaai]] foar [[tichelwurk]]en en [[porseleinierde]].

==Demografy==
It Kustterritoarium hie neffens de [[Ruslân|Russyske]] [[folkstelling]] fan [[2021]] dat jiers 1.845.165 ynwenners. Dat is in delgong fan 5,7% yn ferhâlding mei de sitewaasje fan [[2010]]. De [[befolking]] fan it gebiet rint al werom sûnt [[1989]], doe't der krapoan 2,3&amp;nbsp;miljoen ynwenners wiene. De [[befolkingstichtens]] bedroech yn [[2021]] 11,2&amp;nbsp;minsken de [[km²]].
{|class=&quot;wikitable&quot; 
|- bgcolor=&quot;#B0C4DE&quot; align=center
|align=left | '''jier''' || 1897 || 1926 || 1939 || 1959 || 1970 || 1979 || 1989 || 2002 || 2010 || 2021 
|- align=center
| align=left | '''ynwenners''' || 190.012 || 633.800 || 906.805 || 1.381.018 || 1.721.285 || 1.977.779 || 2.258.391 || 2.071.210 || 1.956.497 || 1.845.165 
|-
|}
De grutste stêd fan it Kustterritoarium is de [[haadstêd]] [[Vladivostok]], dy't yn [[2020]] in befolking hie fan 607.000 minsken. Dêrnei folgen: [[Oessoerijsk]] (174.000), [[Nachodka]] (145.000) en [[Artjom (Ruslân)|Artjom]] (106.000). Alle oare plakken hawwe minder as 100.000 ynwenners.
[[File:VladivostokGoldenHorn.jpg|left|thumb|250px|[[Vladivostok]] is de [[haadstêd]] fan it Kustterritoarium.]]

Wat de [[etnysk]]e gearstalling fan 'e befolking fan it Kustterritoarium oangiet, dy wie yn [[2021]] sa: [[Russen]] 75,4%, [[Oekraïners]] 0,6% (11.300 minsken), [[Koreänen]] 0,4% (7.800 minsken), [[Oezbeken]] 0,3% (6.400 minsken), [[Armenen]] 0,2% (4.400 minsken), [[Tataren]] 0,2% (3.900 minsken) en oare etnisiteiten 2,6%. Fan 'e respondinten fan 'e folkstelling keas 20,1% derfoar om 'e fraach oer etnisiteit net yn te foljen. Dêrby moat it lykwols foar it meastepart om etnyske Russen gean. 

De lânseigen befolking fan it noardlike Kustterritoarium, de [[Oedegeeërs]], telle noch mar sa'n 1.500 minsken. Under lieding fan harren foaroanman [[Pavel Sûljandziga]] stride se om sizzenskip te krijen oer harren [[tradysje|tradisjonele]] wengebiet yn 'e delling fan 'e rivier de [[Bikin (rivier)|Bikin]]. Harren [[taal]], it [[Oedegeesk]], dat ta de [[Toengoezo-Mantsjoeske talen|Toengoezo-Mantsjoeske taalkloft]] heart, hie yn [[2010]] noch mar 100 sprekkers.

Op it mêd fan [[religy]] foarmen neffens in [[enkête]] út [[2012]] doe de [[ateïst]]en de grutste groep fan 'e befolking, mei 34,7%. Dêrnei folgen de oanhingers fan 'e [[Russysk-Otterdokse Tsjerke]] (26,6%), [[agnost]]en (23,6%), [[kristendom|kristenen]] fan oare [[denominaasje]]s as de Russysk-Otterdokse Tsjerke (8,3%) en [[modern heidendom|moderne heidens]] en oanhingers fan [[natoerreligyen]] (0,6%). It Kustterritoarium wie mei dizze útkomsten ien fan 'e minst religieuze dielen fan Ruslân.
[[File:Tiger-zoologie.de0001_22.JPG|right|thumb|250px|It meastepart fan 'e [[populaasje (biology)|wrâldpopulaasje]] fan [[Sibearyske tiger]]s libbet yn 'e [[Sichote-Alin]] fan it Kustterritoarium.]]

==Floara en fauna==
Trochdat it Kustterritoarium ûnder de ferskate [[iistiden]] nea oerdutsen waard troch [[gletsjer]]s, bestiet er in grut ferskaat oan [[floara]] yn it gebiet, mei sa'n 250 ferskillende [[soarte]]n [[beam]]men, [[strûk]]en en [[liaan|lianen]]. Ek de [[moas]]sen en [[koarstmoas]]sen yn it gebiet kenne gâns ferskaat. Fral op 'e [[wâldsteppe]] yn it westlike [[leechlân]] binne in protte planten bewarre bleaun dy't op oare plakken [[útstjerren (biology)|útstoarn]] binne, wêrûnder ferskate soarten [[fearplanten]], [[loatussen]] en [[wylgen]]. 

Ek wat [[fauna]] oanbelanget, is de [[natoer]] yn it Kustterritoarium tige ryk. De meast opfallende bisten yn it gebiet binne de [[Sibearyske tiger]] (''Panthera tigris tigris'') en it [[Amoerloaihoars]] (''Panthera pardus orientalis''), allebeide slim [[bedrige soarte|bedrige]]. Ek komme yn it Kustterritoarium foar:
*[[rôfdieren]] lykas de [[brune bear]] (''Ursus arctos''), de [[Aziatyske swarte bear]] (''Ursus thibetanus''), de [[grize wolf]] (''Canis lupus''), de [[Jeraziatyske lynks]] (''Lynx lynx''), de [[Bingaalske loaihoarskat]] (''Prionailurus bengalensis''), de [[warch]] (''Gulo gulo''), de [[harmeling]] (''Mustela erminea''), de [[wezeling]] (''Mustela nivalis''), de [[sabelmarter]] (''Martes zibellina'') en de [[Sibearyske wezeling]] (''Mustela sibirica'');
*[[evenhoevigen]] lykas it [[reahart]] (''Cervus elaphus''), it [[sikahart]] (''Cervus nippon''), it [[Sibearysk muskushart]] (''Moschus moschiferus''), de [[langsturtgoral]] (''Naemorhedus caudatus'') en it [[everswyn]] (''Sus scrofa'');
*[[hazze-eftigen]] lykas de [[Mantsjoerijske hazze]] (''Lepus mandshuricus'');
*[[kjifdieren]] lykas de [[brânmûs]] (''Apodemus agrarius''), de [[Koreaanske boskmûs]] (''Apodemus peninsulae''), de [[lytse reade wrotmûs]] (''Myodes rutilus''), de [[readgrize wrotmûs]] (''Myodes rufocanus''), de [[rottekop]] (''Alexandromys oeconomus''), de [[brune rôt]] (''Rattus norvegicus''), de [[hûsmûs]] (''Mus musculus''), de [[nôtmûs]] (''Micromys minutus''), it [[iikhoarntsje]] (''Sciurus vulgaris''), it [[gewoan fleanend iikhoarntsje]] (''Pteromys volans'') en it [[Sibearysk grûniikhoarntsje]] (''Eutamias sibiricus'');
*[[fûgels]] lykas de [[muontsegier]] (''Aegypius monachus''), de [[grutte fiskûle]] (''Ketupa blakistoni''), de [[swarte earrebarre]] (''Ciconia nigra''), de [[Easterske ekster]] (''Pica serica''), de [[Sineeske seachbek]] (''Mergus squamatus''), de [[mandarynein]] (''Aix galericulata''), de [[rotsauerhin]] (''Tetrao urogalloides''), de [[skerpwjukhin]] (''Falcipennis falcipennis''), de [[boskhin]] (''Tetrastes bonasia''), de [[Alpensniehin]] (''Lagopus muta''), de [[moerassniehin]] (''Lagopus lagopus''), de [[kuorhin]] (''Lyrurus tetrix'') en de [[fazant]] (''Phasianus colchicus''). 
[[Eksoat]]en hat it Kustterritoarium ek, bgl. yn 'e foarm fan 'e [[Amerikaanske nerts]] (''Neogale vison''), de [[muskusrôt]] (''Ondatra zibethicus'') en de [[swarte rôt]] (''Rattus rattus'').

==Keppelings om utens==
*{{en}}[http://www.primorsky.ru/ Offisjele webside fan it Kustterritoarium]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Primorsky_Krai ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Primorsky Krai}}
}}

{{DielgebietenRuslân}}
[[Kategory:Kustterritoarium| ]]
[[Kategory:Kraj fan Ruslân]]
[[Kategory:Geografy fan it Russyske Fiere Easten]]
[[Kategory:Geografy fan Sibearje]]
[[Kategory:Mantsjoerije]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1938]]</text>
      <sha1>f4ul9nwj0f5zbq2fya3eyyiigs2lij5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meidogger oerlis:GaelgVaggop1</title>
    <ns>3</ns>
    <id>191294</id>
    <revision>
      <id>1242461</id>
      <parentid>1242102</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T07:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>15867</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-42 */ nije seksje</comment>
      <origin>1242461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150502" sha1="nisy7x4jrusus24amztawv83rfxy404" xml:space="preserve">== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 apr 2026, 20.06 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4 mai 2026, 22.43 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11 mai 2026, 21.20 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18 mai 2026, 22.22 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 May 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]]

* Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22 mai 2026, 07.19 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30513885 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25 mai 2026, 23.52 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1 jun 2026, 23.09 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8 jun 2026, 23.30 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15 jun 2026, 18.49 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 --&gt;

== ''The Signpost'': 21 June 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21 jun 2026, 05.21 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30604303 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 jun 2026, 15.05 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29 jun 2026, 13.48 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6 jul 2026, 15.57 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 --&gt;

== ''The Signpost'': 13 July 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13 jul 2026, 09.27 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 jul 2026, 18.12 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21 jul 2026, 07.47 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077]
* DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), templates (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), HTML and parser tags (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), and magic words (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews.
* The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201]

'''Updates for technical contributors'''
* After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-helpusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-help&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet3&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604]
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533]
* From now on, wikis can restrict editing in the &quot;User&quot; namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 jul 2026, 20.50 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30856308 --&gt;

== ''The Signpost'': 2 August 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]]

* WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|&quot;Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist&quot; - Wikimania presentation by User:Noé Recap]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 2 aug 2026, 12.18 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&amp;uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518]
* The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-readinglists&amp;filter=&amp;action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia.
* Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326]

'''Updates for technical contributors'''
* The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698]
* The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3 aug 2026, 21.47 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30872536 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting &quot;{{int:Mw-math-mathjax}}&quot; in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001]
* Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;cldsort=timestamp&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 aug 2026, 22.46 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30901051 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC.

'''Updates for editors'''
* [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTSHORTPAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;w:bol:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921]
* Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640]

'''Updates for technical contributors'''
* Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17 aug 2026, 23.04 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30922806 --&gt;

== ''The Signpost'': 24 August 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/News and notes|Union process progresses, unanswered questions about Littler Mendelson remain]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/In the media|Wikipedia editors save Sam Altman's life]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Recent research|Women in blue? Wikipedia's gender gap reverses in some areas]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Discussion report|Again and Again]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Traffic report|Look out, here comes the Spider-Man!]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Humour|Her tastes, her Wikimania, her upcoming tour... Baby Globe reveals everything]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/On the bright side|The great outdoors]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Opinion|Are we embarrassed yet?]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Special report|Paris Syndrome: Labor Strife, AI Anxiety, and a Leadership Test at Wikimania 2026]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Comix|WP:FAOWN]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 24 aug 2026, 03.25 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30889666 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783]
* In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448]

'''Updates for technical contributors'''
* User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#uic:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Userlinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466]
* Due to user security and privacy risks, we have disabled access to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs when specifically using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs can still be accessed and used without &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Specified user page URLs (e.g. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;User:Myusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) can still be used with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386]
* Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;librsvg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 2.60 and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ImageMagick&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24 aug 2026, 22.46 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30961208 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks.

'''Updates for editors'''
* The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28.
* At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors.
* Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;onlyredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;withredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;incategory:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;intitle:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;insource:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089]
* The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;deepcat&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859]

'''Updates for technical contributors'''
* The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465]
* The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&amp;title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service.

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 31 aug 2026, 22.53 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30990659 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the &quot;[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]&quot; option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback.
* The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&amp;sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&amp;project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549]
* A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users.
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:0&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704]
*  All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option, as gadgets are always loaded through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 7 sep 2026, 20.45 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31008437 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-38&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]].

'''Updates for editors'''
* The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a &quot;read more&quot; button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks.
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14 sep 2026, 17.31 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;

== ''The Signpost'': 16 September 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/News and notes|The Balance of Power]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/In the media|Shocking photos may be changed on Wikipedia]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Disinformation report|Have UN Secretary-General candidates manipulated Wikipedia?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Recent research|Google's AI overviews may have reduced search engine referrals to English Wikipedia by 5%]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/WikiConference report|The backwater symbiosis – reflections from Wiki Conference India 2026]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Traffic report|Heaven let your light shine down]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Serendipity|Wikipedia Family Mosh Pit]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Obituary|Passing of Gobonobo, community leader advocating for women and minorities]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/On the bright side|Fantasy video games, hopeful science fiction, and the change of seasons]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Comix|The Adventure of the Unknown Corpse]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 16 sep 2026, 04.11 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=31028446 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-39&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]

'''Updates for editors'''
* The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551]
* For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|&quot;Suggestion mode&quot; Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing &quot;experimental&quot; edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe.
* A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]].
* The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias.
* After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659]

'''Updates for technical contributors'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;formatversion=2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 sep 2026, 13.56 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31085309 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-40&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013]
* Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769]
* An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058]

* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]].
* Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Draft:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section.
* New magic words &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].  For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual.
* On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28 sep 2026, 12.49 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31092225 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-41&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January.

'''Updates for editors'''
* Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations.
* Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading.
* Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. 
* A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/api/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/w/rest.php/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

5 okt 2026, 20.52 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31098825 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-42&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;Miller2026-1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304]

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs.
* The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077]
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]].
* Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075]

'''Updates for technical contributors'''
* There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response.

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 okt 2026, 09.40 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31142468 --&gt;</text>
      <sha1>nisy7x4jrusus24amztawv83rfxy404</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adelbert fan Egmond</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194436</id>
    <revision>
      <id>1242399</id>
      <parentid>1242255</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ikonografy */ sa mar</comment>
      <origin>1242399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7006" sha1="a3s11nm2kpn29ja86q2hvoawsd15a6c" xml:space="preserve">{{Ynfoboks hillige
| ôfbylding                   = Adelbert fan Egmond.jpg
| ôfbyldingstekst             = 
| ôfbyldingsbreedte           = 
| namme                       = Adelbert fan Egmond
| bertenamme                  = 
| nasjonaliteit               = 
| bertedatum                  = ± 670
| berteplak                   = [[Ingelân]]
| stjerdatum                  = ± 740 / 741
| stjerplak                   = [[Egmond-Binnen|Egmond]]
| etnisiteit                  = [[Angelsaksen|Angelsaksysk]]
| regionale identiteit        = 
| berop                       = [[misjonaris]]
| kleasteroarder              = 
| funksjes                    = diaken
| titels                      = Apostel fan Kennemerlân
| prizen                      = 
| funksje1                    = 
| amtsperioade1               = 
| foargonger1                 = 
| opfolger1                   = 
| funksje2                    = 
| amtsperioade2               = 
| foargonger2                 = 
| opfolger2                   = 
| funksje3                    = 
| amtsperioade3               = 
| foargonger3                 = 
| opfolger3                   = 
| funksje4                    = 
| amtsperioade4               = 
| foargonger4                 = 
| opfolger4                   = 
| sillich ferklearre          = 
| hillich ferklearre          = 
| fereare troch               = [[Roomsk-Katolike Tsjerke]]
| hjeldei                     = 25 juny&lt;br&gt;(ek 15 juny: oerbringing fan reliken)
| hillichdom                  = [[Sint-Adelbertabdij]] (Egmond-Binnen)
| attributen                  = Evangeeljeboek, leelje, kroan en septer oan 'e fuotten
| patroan fan                 = Egmond
| tradysje                    = 
| wichtichste wurken          = 
| webside                     = 
}}
De hillige '''Adelbert fan Egmond''' (ek wol bekend as '''Adelbertus fan Egmont''', '''Aalbrecht''' of '''Adalbert''') waard om-ende-by 670 berne yn [[Ingelân]]. Hy wie in [[Angelsaksen|Angelsaksyske]] [[muonts]] en [[diaken]] dy't nei it doetiidske Fryslân en Hollân reizge om as [[misjonaris]] it [[Evangeelje]] te ferkundigjen. Hy stiet bekend as de apostel fan Kennemerlân en is de [[patroanhillige]] fan [[Egmond-Binnen|Egmond]].

== Libben ==
Neffens de leginde wie Adelbert fan keninklike komôf en in soan fan kening Edilbert fan Susseks. Hy soe ôfstân dien hawwe fan syn keninklike rjochten en foarrjochten om de rest fan syn libben Kristus te tsjinjen. Syn opfieding waard tabetrouwd oan abt Egbert fan it [[Ierlân|Ierske]] kleaster [[Rathmelsigi]], dêr't er in learling fan waard.
[[Ofbyld:Sint-Adelbertabdij, alter.jpeg|thumb|left|Under it alter fan 'e kleastertsjerke fan 'e Adelbertabdij yn Egmond lizze de reliken fan 'e hillige]] 
Om it jier 690 hinne weage Adelbert, tegearre mei [[Willibrord]] en alve oare maten, de oerstek út Ierlân wei nei it Jeropeeske fêstelân om it [[Kristendom|kristlik]] leauwe te fersprieden ûnder de noch [[Heidendom|heidenske]] Friezen. Neidat se fan foarst [[Pepyn fan Herstal]] tastimming krigen hienen om te preekjen, fersprate de ploech him. Adelbert syn wurkgebiet lei likernôch fyftich jier lang foaral yn [[Kennemerlân]] en [[West-Fryslân]], benammen om it doarp Egmond hinne.

Adelbert hie in bysûnder sêftmoedich karakter. Wat er oaren mei wurden oanrikkemandearre, liet er earst sjen troch it sels te dwaan. Regelmjittich luts er him werom yn it ôfhandige Egmond om oan 'e grutte oanrin fan nijsgjirrige minsken te ûntkommen. By it missywurk rekke Adelbert nau befreone mei in foaroansteand man út 'e omkriten dy't Eggo hiet, fan wa't er de soan doopte en grutbrocht. Nei ferrin fan tiid wist er de ynwenners fan 'e omkriten safier te krijgen dat hja harren [[Germanen|Germaanske]] goaden ferbaarnden en har bekearden.

== Dea ==
Adelbert stoar op frij hege leeftyd om it jier 740 (of 741) hinne en waard begroeven yn Egmond (it hjoeddeistige [[Egmond-Binnen]]). Nei syn dea ûntstie al gau in kultus en in rige wûnderferhalen om syn grêf.

== Ferearing en feestdei ==
[[Ofbyld:Egmond (Nederland) Een moeder put water uit de heilige bron bij de St, SFA006011089.jpg|thumb|left|Ofbyld út 1927 fan in frou dy't wetter út de hillige boarne hellet foar de sike heit.]]
Nei syn ferstjerren bouden leauwigen in tsjerke oer it grêf fan Adelbert. Dit gebou waard yn it begjin fan 'e njoggende iuw troch de [[Wytsings]] ferwoastge, mar letter troch in pryster weropboud.

Yn 'e 10e iuw stjoerde biskop Egbert fan Trier de muonts Rupert fan Mettlach nei Egmond om de pleatslike oerlevering fêst te lizzen yn in ''Vita'' (libbensbeskriuwing). Neffens dizze oerleverings krige in frou (de non Wilfsit) in fizioen om it skelet fan Adelbert op te graven. Greve [[Durk I fan Hollân]] liet dêrnei syn stoflik omskot oerbringe nei syn kleaster yn Hallem (it hjoeddeiske Egmond-Binnen). By dy wurksumheden wâle in genêskrêftige boarne op, dy't bekend waard as de Adelbertusput. Letter stifte greve [[Durk II fan Hollân]] in [[Benediktinen|benediktynsk]] kleaster boppe it grêf, dêr't Adelbert de [[patroanhillige]] fan waard. Yn it ferneamde [[Evangeliarium fan Egmond]] stiet greve Durk II tegearre mei syn frou Hildegard knibbeljend foar Sint-Adelbert ôfbylde.

Yn 'e tiid fan 'e [[Reformaasje]] waard it kleaster ferneatige. Yn 'e jierren fyftich fan de 20e iuw waard de nije Sint-Adelbertabdij oprjochte. Yn 1984 waard Adelbert syn plasse wittenskiplik ûndersocht en rekonstruearre; dizze rêst tsjintwurdich ûnder it alter fan 'e abdijtsjerke.

== Betinkingsdei ==
De liturgyske dei fan Sint-Adelbert falt op 25 juny (mei dêrnjonken op 15 juny de betinking fan 'e oerbringing fan syn reliken). Op 25 juny wurdt alle jierren op 'e Adelbertusikker by de Adelbertusput yn 'e dunen fan Egmond in [[Hillige Misse]] opdroegen. Ferskillende skoallen, strjitten, ferienings, tsjerken en it bekende abdijbier Sancti Adalberti binne nei de hillige ferneamd.

== Ikonografy ==
Sint-Adelbert wurdt meastentiids as diaken of aartsdiaken ôfbylde en is oan 'e dalmatyk of tunyk te werkennen. Hy draacht faak in evangeeljeboek by him en in leelje(takke) as symboal fan syn keinens en suverens. Bytiden lizze der oan syn fuotten in kroan en in septer, dy't ferwize nei de keninklike weardigens en foarrjochten dêr't er ôfstân fan die om in libben oan God te wijen.

{{boarnen|boarnefernijing=
* [https://www.heiligen.net/heiligen/06/25/06-25-0741-adelbert.php Heiligen.net, oproppen 9 oktober 2026]
* [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/a/adelbert-van-egmond KRO-NCRV: Adelbert van Egmond, oproppen 9 oktober 2026]
* [https://geschiedenislokaalregionaalarchiefalkmaar.nl/bronnen/de-heilige-sint-adelbert Regionaal Archief Alkmaar, oproppen 9 oktober 2026]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Adalbert of Egmond}}
}}
[[Kategory:Angelsaksysk persoan]]
[[Kategory:Ingelsk sindeling]]
[[Kategory:Ier-kristlik sindeling]]
[[Kategory:Roomsk-katolyk hillige]]
[[Kategory:Ingelsk hillige]]
[[Kategory:Persoan berne yn 670]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 741]]</text>
      <sha1>a3s11nm2kpn29ja86q2hvoawsd15a6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sint Pancras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194437</id>
    <revision>
      <id>1242400</id>
      <parentid>1242274</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>De titel is Sint Pancras, dus ik haw &quot;Sint-Pancras&quot; yn 'e tekst feroare yn &quot;Sint Pancras&quot;.</comment>
      <origin>1242400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5550" sha1="rsvb47xif8o7s7yllbx17ydvseo85bj" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme           = Sint Pancras
| ôfbylding       = Sint Pancras, tsjerke.jpg
| ôfbyldingstekst = De herfoarmde tsjerke fan Sint Pancras.
| flagge          = 
| wapen           = Sint Pancras wapen.svg
| lân             = [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1  = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of North Holland.svg|20px]] [[Noard-Hollân]]
| bestjoerlike ienheid 2  = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Ofbyld:Gemeente Dijk en Waard Flag.svg|20px]] [[Dyk en Waard]]
| ynwennertal     = {{Statistyk wenplak Noard-Hollân ynwenners|Sint Pancras}} &lt;small&gt;({{Statistyk wenplak Noard-Hollân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt;
| oerflak         = 4,37 km²,&lt;br&gt;dêrfan lân: 4,12 km²&lt;br&gt;dêrfan wetter: 0,25 km²
| befolkingstichtens = 1.450 ynw./km²
| stifting        = 
| hichte          = −1 m
| postkoade       = 1834
| netnûmer        = 072
| webside         = [https://www.ontdekdijkenwaard.nl/ontdek/sint-pancras It plak op de gemeentlike hiemside]
| mapname         = Noard-Hollân
| mapwidth        = 
| lat_deg         = 52
| lat_min         = 39
| lat_sec         = 51
| lat_dir         = N
| lon_deg         = 4
| lon_min         = 46
| lon_sec         = 52
| lon_dir         = E
| ôfbylding99     = 
| ôfbyldingstekst99 = 
}}
'''Sint Pancras''' is in doarp yn 'e [[Noard-Hollân|Noardhollânske]] gemeente [[Dyk en Waard]], noardeastlik fan 'e stêd [[Alkmar]]. It doarp is ferneamd nei de hillige [[Pankratius]] (239-304) en is it âldste doarp fan 'e gemeente. De namme wurdt ek wol skreaun as St. Pancras en Sint-Pancras.

Sint Pancras wie oant 1990 in selsstannige gemeente. Oant de gemeentlike weryndieling fan 1 oktober 1972 wie it doarp ferdield oer trije gemeenten: it Súdein (Zuideinde) lei yn 'e gemeente [[Koedijk]], en de buert De Nollen, besuden it spoar De Helder - Amsterdam, lei yn 'e gemeente [[Oudorp]]. Yn 1972 waarden it Súdein en Noard-Koedijk by Sint Pancras foege, en waard De Nollen by de gemeente Alkmar foege. It spoar is no de grins tusken Alkmar en Sint Pancras.

== Skiednis ==
Sint Pancras leit op in [[strânwâl]]. By argeologyske opgravings op dy strânwâl binne spoaren fan bewenning fûn út likernôch 800 nei Kristus. It gebiet bûten de strânwâl wie toe noch sompich en ûnbewenber.

Op it plak fan it hjoeddeiske Sint Pancras lei yn de trettjinde iuw it doarp Vronen. Op 27 maart 1297 fûn hjir in fjildslach plak tusken de [[Westfriezen]] en it [[greefskip Hollân]]. Under lieding fan 'e jonge greve [[Jan I fan Hollân]] waard Vronen folslein ferneatige. De ynwenners fan Vronen waarden, foar safier't hja noch libben, ferballe. Hja setten har yn 'e omkriten nei wenjen, foaral yn it doarp Koedijk. Dêrom hawwe Sint Pancras en Koedijk in sterke bân meiïnoar. Yn 1991 waarden by argeologyske opgravings oerbliuwsels fûn fan slachtoffers fan 'e fjildslach fan 1297. Ut spoaren oan 'e fynsten fan sawol manlju as froulju docht bliken hoe ferheftich it deroan ta gien wie. Sûnt 1299 hearden it ferwoaste doarp Vronen en de regio West-Fryslân definityf by it Greefskip Hollân en West-Fryslân.

Folle letter waard op de resten fan it âlde doarp by it âlde tsjerkhôf de Sint-Pankratiuskapel boud. Yn 1487 waard dy kapel in [[parochytsjerke]]. De kapel, in [[krústsjerke]], waard yn [[Gotyk|goatyske]] styl boud. It nij stifte plak krige de namme Sint Pancras. De plaknamme komt yn 1506 foar as ''Ecclesia S.Pancratii'', yn 1639 as Sint Pancreas en yn 1745 as S.Pancras.

It nije doarp Sint Pancras rekke letter fannijs by in oarloch belutsen en dizze kear yn 'e [[Tachtichjierrige Kriich]]. Sint Pancras waard troch [[hierling]]en ynnommen by it belegerjen fan Alkmar troch de Spanjerts. De besetting duorre oant en mei 8 oktober, doe't it belis troch de Spanjerts opheft waard. Dat barren stiet bekend as it Alkmarsk Untset.

Oan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldkriich, yn 'e maitiid fan 1945, waarden yn Sint Pancras tweintich Nederlanners fusillearre troch de besetter. Om de slachtoffers te betinken is in monumint oprjochte by de spoaroergong yn Sint Pancras.

== Nei de Twadde Wrâldkriich ==
[[Ofbyld:Sint Pancras. eardere pleats oan 'e Benedenweg.jpg|thumb|left|Eardere pleats oan 'e Benedenweg]]
Sint Pancras feroare nei de Twadde Wrâldkriich fan in meast agrarysk lintdoarp (de Bovenweg en Benedenweg), mei in soad túnkerijen en ferbou fan griente. Om de groeiende befolking op te fangen fûnen sûnt de jierren 1960 en 1970 de earste útwreidingen plak. Hjoed-de-dei is it doarp in forinzeplak. Yn 'e jierren 1990 gyng it iepen agraryske efterlân foar in grut part ferlern troch nije útwreidingen en ek yn 'e jierren 2000 is der noch gâns byboud. Sint Pancras is hjoed-de-dei fêstgroeid oan 'e omlizzen plakken mei hjir en dêr noch in pear lytse stikjes greide as doarpsgrins.

== It besjen wurdich ==
* De Wite Tsjerke is in 15e-iuwske [[krústsjerke]]. De namme fan 'e tsjerke ferwiist nei de eardere wite stúklaach fan it gebou, dy yn 'e 19e iuw oanbrocht waard mar by de restauraasje fan 'e tsjerke ferwidere is. De Wite Tsjerke docht hjoed-de-dei tsjinst as keunsttsjerke foar eksposysjes. 
* Oan 'e eastlike râne fan it doarp stiet de [[Twuyvermûne]]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar boarnen en referinsje [[:nl:Sint Pancras]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Sint Pancras}}
}}
{{GemeenteDyk en Waard}}
[[Kategory:Sint Pancras| ]]
[[Kategory:Eardere gemeente yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Plak yn Alkmar]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 1990]]</text>
      <sha1>rsvb47xif8o7s7yllbx17ydvseo85bj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Twuyvermûne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194438</id>
    <revision>
      <id>1242401</id>
      <parentid>1242260</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Omjouwing */ kt</comment>
      <origin>1242401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3920" sha1="hcwocst8clfjnol6dorq2gh7o8skq9l" xml:space="preserve">{{Ynfoboks mûne
| namme                         = Twuyvermûne / Mûne A 
| ôfbylding                     = Sint Pancras, Twuyvermûne.jpg
| ôfbyldingsbreedte             = 
| ôfbyldingstekst               = 
| lân                           = 
| bestjoerlike ienheid 1        = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1  = [[Ofbyld:Flag of North Holland.svg|20px]] [[Noard-Hollân]]
| bestjoerlike ienheid 2        = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2  = [[Dyk en Waard]]
| bestjoerlike ienheid 3        = 
| namme bestjoerlike ienheid 3  = 
| plak                          = [[Sint Pancras]]
| adres                         = 
| koördinaten                   = 
| type mûne                     = [[muonts (mûne)|muonts]]; [[Boppekruier#binnen- en bûtenkruier|binnenkruier]]
| funksje                       = [[poldermûne]]
| oarspronklik gebrûk           = It bemeallen fan ôfdieling A fan 'e polder Geestmerambacht
| flecht                        = 26,3 m
| boujier                       = [[1663]]
| sloopjier                     = 
| eigner                        = 
| monumintale status            = [[ryksmonumint]]
| monumintnûmer                 = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/33665 33665]
| webside                       = [http://www.twuyvermolen.nl/ www.twuyvermolen.nl]
| mapname                       = Noard-Hollân
| mapwidth                      = 
| lat_deg                       = 52
| lat_min                       = 39
| lat_sec                       = 51.22
| lat_dir                       = N
| lon_deg                       = 4
| lon_min                       = 47
| lon_sec                       = 56.47
| lon_dir                       = E
| tekst by posysjekaart         = 
}}
De '''Twuyvermûne''' (ek: '''Mûne A''') yn [[Sint Pancras]] is in [[poldermûne]] fan 'e polder Geestmerambacht, dy't mei 10 oare mûnen ôfdieling A fan 'e polder bemealle op 'e Raaksmaatsboezem. Fan 'e alve mûnen dy't de polder bemeallen binne allinnich noch de mûnen A en D (by [[Broek op Langedijk]]) oerbleaun.

De Twuyvermûne waard yn 1663 as de lêste fan alve mûnen boud, dy't meiïnoar de 5560 hektare grutte Geestmerambacht-polder bemeallen op 'e Raakmaatsboezem. De mûnen stiene allegear oan 'e eastlike kant fan 'e polder en waarden fan súd nei noard mei in letter oantsjut. De Twuyvermûne stie bekend as Mûne A.

Oarspronklik wie de mûne útrist mei in skeprêd, mar om healwei de 19e iuw hinne krige de mûne lykas de measte oare mûnen in fizel.

Yn 1926 waarden alle mûnen fan 'e polder stilset neidat allinnich it gemaal yn [[Zuid-Scharwoude]] it polderpeil regele. In pear jier letter waard it binnenwurk ferwidere en binne de wetterrinnen fan 'e mûne tichtsmiten. 

Yn 1974 is it wjukkekrús fernijd. Tusken 2014 en 2018 is de mûne troch de eigner restaurearre en op 'e nij [[mealree]] makke mei't ek in sirkwy oanlein waard. De mûne stiet hjoed-de-dei op 'e lêste stikjes greidlân fan it doarp, tichteby de bebouwing fan [[Heerhugowaard]]. 

== Omjouwing ==
Troch de [[ruilferkaveling]] yn 'e jierren 1967-1975 is it lânskip fan it Geestmerambacht folslein feroare. Eartiids wie it in gebiet mei hûnderten eilannen. Hast alle sleaten binne yn dy tiid tichsmiten, it wetterpeil waard ferlege en in soad nijbou ferfong it eardere agraryske karakter fan it gebiet. Allinnich it noch likernôch 370 hektare grutte gebiet mei Mûne D by Broek op Langedijk lit sjen hoe't it gebiet der eartiids útseach.  

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Hiemside fan 'e Twuyvermûne
* [https://www.molendatabase.nl/molens/ten-bruggencate-nr-00788 Mûnedatabase.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Molen A, Sint Pancras|Twuyvermûne }}
}}
[[Kategory:Mole yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Ryksmonumint yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Bouwurk yn Dyk en Waard]]
[[Kategory:Muonts (mole)]]
[[Kategory:Poldermole]]
[[Kategory:Sint Pancras]]
[[Kategory:Bouwurk út 1663]]</text>
      <sha1>hcwocst8clfjnol6dorq2gh7o8skq9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jachthûs Sint-Hubertus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194440</id>
    <revision>
      <id>1242402</id>
      <parentid>1242273</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1242402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10102" sha1="qvttsvvquj172veqpqou9ixy3tqchxt" xml:space="preserve">{{Ynfoboks bouwurk
| namme                       = Jachthûs Sint-Hubertus
| ôfbylding                   = 20160830 Jachtslot Sint-Hubertus5.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = ''Jachthûs Sint-Hubertus (2016)
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-GLf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Apeldoorn vlag.svg|border|20px|Flagge fan de gemeente Ede]] [[Ede (gemeente)|Ede]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Flag of Ede.svg|border|20px|Flagge fan Hoenderloo]] [[Hoenderloo]]
| adres                       = Apeldoornseweg
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_7_17.53_N_5_49_58.21_E_type:city_region:NL|52° 7' N, 5° 49' E}}
| type bouwurk                = [[Kastiel]]
| subtype                     = [[Bûten]]
| keatling                    = 
| boujier                     = [[1914]]-[[1916]]
| sloopjier                   = 
| arsjitekt                   = [[Hendrik Petrus Berlage]],&lt;br&gt;[[Henry Van de Velde]]
| yngenieur                   = 
| boustyl                     = [[Jugendstil]],&lt;br&gt;[[Art Deko]]
| oerbrêget                   = 
| tunnelet ûnder              = 
| wei of spoar                = 
| monumintale status          = [[Ryksmonumint]]
| monumintnûmer               = 530190
| hichte                      = 
| lingte                      = 
| breedte                     = 
| draachkrêft                 = 
| oerflak                     = 
| tal ferdjippings            = 
| tal keamers                 = 
| kapasiteit                  = 
| kosten                      = 
| webside                     = 
| ôfbylding2                  = H.P. Berlage Jachthuis St. Hubertus plan 1.jpg
| ôfbyldingstekst2            = ''Earste ûntwerp fan Jachthûs Sint-Hubertus''
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Gelderlân
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 7
| lat_sec                     = 17.53
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 5
| lon_min                     = 49
| lon_sec                     = 58.21
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = ''Lokaasje fan Jachthûs Sint-Hubertus''
}}
'''Jachthûs Sint-Hubertus''' (ek wol '''Jachtslot Sint-Hubertus''' neamd) is in gebou yn it noarden fan it [[Nederlân]]ske [[Nasjonaal Park De Hege Feluwe|Nasjonale Park De Hege Feluwe]], tusken de [[Gelderlân|Gelderske]] plakken [[Otterlo]] en [[Hoenderloo]] yn. It waard yn [[1914]] ûntwurpen troch arsjitekt [[Hendrik Petrus Berlage|Hendrik Berlage]], yn opdracht fan it pear [[Helene Kröller-Müller]] en [[Anton Kröller]].

==Skiednis==
Yn [[1914]] besleat it echtpear Kröller-Müller ta de bou fan in [[bûten]] op harren krekt ferwurven bûten De Hege Feluwe. It ûntwerp waard gund oan de arsjitekt Berlage. Hy ûntwurp net allinnich it hûs, mar ek it ynterieur, de meubels, de tunen, tsjinstgebouwen en sels in brêge by it Jachthûs.

De bou duorre oant 1916. It wie in opdracht dêr't in soad jild mei muoid wie. Berlage wie frij yn syn ûntwerp, wêrtroch't syn ideeën oer foarmjouwing folslein ta utering komme koene. Letter ûntstie lykwols in gefoel fan ûnfrede by Berlage neidat it opdrachtjaande pear him hieltyd mar op 'e nij mei de ûntwerpen bemuoide, wat ta oanhâldende oanpassingen late. De winsk om oan it hast foltôge gebou dochs noch in serre ta te foegjen, wie foar Berlage oanlieding om him werom te lûken. [[Henry Van de Velde]] naam syn wurk oer.

It bouwurk bleau oant [[1935]] yn besit fan it pear Kröller, dy't it dêrnei oan de [[Steat fan de Nederlannen]] skonk. It wurdt brûkt as ferbliuw foar gasten fan de Steat. Fan [[14 april|14]] oant [[24 april]] [[1946]] waard it Jachthûs brûkt foar oerlis tusken in Nederlânske en in [[Yndoneezje|Republikeinske]] delegaasje oer de takomst fan [[Nederlânsk-Ynje]]. Yn de [[1950-er jierren|fyftiger jierren]] fan de [[20e iuw|tweintichste iuw]] waard it brûkt as fakânsjeferbliuw foar de Nederlânske ministers en harren húshâldingen. Politikus [[Louis Beel]] útfanhuze der alle jierren simmerdeis in wike mei syn húshâlding.&lt;ref&gt;Giebels, Lambert (1995) Van Vazal tot Onderkoning. Biografie 1902-1977, p. 384-385&lt;/ref&gt;

De soarch foar de ynventaris is opdroegen oan de [[Rykstsjinst foar it Kultureel erfgoed]], de soarch foar it gebou oan it Ryksfêstgoedbedriuw. It Jachthûs stie sûnt de [[1960-er jierren|sechstiger jierren]] fan 'e foarige iuw, as it gebrûk it taliet, al foar in part iepen foar publyk.

==Arsjitektuer==
It hiele gebou is opboud út [[bakstien]], binnen faak glazuere, en [[laaistien]]. Berlage ûntwurp net allinnich it gebou, mar ek it [[ynterieur]]. Alles yn it ynterieur is op inoar ôfstimd: de tegels, de lampen, meubels en sels it servys en bestek binne troch Berlage ûntwurpen.

It gebou fertelt it ferhaal fan de hillige [[Hubertus fan Luik]]. De foarm en it grûnplan fan it Jachthûs hawwe ek alles fan dwaan mei de leginde fan Sint Hubertus. Yn it midden stiet in hege toer en it gebou hat twa sydfleugels dy't it binnenplak &quot;omearmje&quot;. Hjirtroch hat it Jachthûs de foarm fan in hartegewei.

Op de toer yn it midden fan it gebou stiet in krús ôfbylde. De grutte glês-yn-leadruten yn de hal jouwe it ferhaal fan Hubertus wer. De hal, ytkeamer, biblioteek en teekamer hawwe ferskate kleurtema's dy't de fazen yn it libben fan Hubertus symbolisearje. It jachthûs is boud yn de styl fan [[Jugendstil]]. Yn it ynterieur binne [[art deko]]-objekten werom te finen.

It jachthûs is in bûten ynspirearre op it saneamde ''English country house''. Foarbylden fan skaaimerken dy't dêr op wize binne de spesjale fertrekken foar elk gesinslid, lykas de biblioteek, smookkeamer, boudoirs en de biljertkeamer. De 31 meter hege toer fan it jachthûs past net by it sjenre fan it Ingelske Country House. It is foaral in skaaimerk fan in protte Berlages gebouwen. De toer heart ek by de winsk fan it pear Kröller-Müller om in wiid útsjoch oer de omjouwing te hawwen.

It gebou is tige lúksueus útfierd. Sa hie it in eigen generator foar elektrisiteit (hjoed-de-dei is it oansletten op it algemiene elektrisiteitsnet), waarm en kâld streamend wetter út eigen boarne, in sintraal stofsûgersysteem, in sintraal regele klokkesysteem en in [[Lift (hefmeganisme)|lift]] dy't noch altyd funksjonearret.

De ruten ûnder kinne hielendal weisakje yn de keldermuorre, lykas yn âlde treinstellen. Fierder beskikt elk rút oer in teakhouten rollûk.

== Fiver ==
De oanlis fan de fiver foar it jachthûs bliek in dreech ferhaal. Op sa'n oardel meter djipte fan it sompige gebiet lei in oerlaach dy't gjin wetter trochliet, tige geskikt dus as boaiem foar de troch Berlage ûntwurpen fiver. De boppelaach mei fegetaasje waard ôfgroeven, mar de fiver dy't ûntstie rûn stadichoan leech. Troch bleatstelling oan sinnewaarmte en froast wie de wettertichte grûnlaach stikken gien en poreus wurden. Dêrop waard in klaailaach oanbrocht, mar ek dat wie net ôfdwaande. Uteinlik waard de boaiem bedutsen mei dakfilt, dat yn gigantyske rollen oanfierd waard, en mei [[Mastyk (asfalt)|mastyk]] oaninoar plakt waard.

==Keunstners==
Njonken Berlage hat noch in tal keunstners meiwurke oan de bou fan Jachthûs Sint Hubertus:
* [[Bart van der Leck]] - kleurgebrûk
* [[Joseph Mendes da Costa]] - byldhouwurk
* [[Hildo Krop]] - byldhouwurk
* [[Artur Hennig]] - glêsskilderingen
* [[Lambertus Zijl]] - brûnzen figueren
* [[Johan Coenraad Altorf]] - byldhouwurk en brûnzen figuer

==Ofbylden==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Jachthuis.Sint-Hubertus.jpg|Sydoansjoch en de tún
Sint Hubertus Hoge Veluwe 0022 - Ingang - Entrance.jpg|Yngong
Sint Hubertus Hoge Veluwe 0086 - Helene's study.jpg|Stúdzjekeamer fan Helene Kröller-Müller
H.P. Berlage - Zitkamer van den heer des huizes in het landhuis St. Hubertus.jpg|Skets fan Berlage: &quot;Sitkeamer fan de hear fan it hûs yn it bûten St. Hubertus&quot;
Sint Hubertus Hoge Veluwe 0060 - Dining room.jpg|Ytkeamer
Sint Hubertus HogeVeluwe 0001 Kennels voormalige Hondenhokken.jpg|Eardere [[hûn]]nehokken
Kap 2.jpg|Boppeoansjoch de foarm fan it gewei is goed te sjen.
NIMH - 2011 - 2057 - Aerial photograph of Hoge Veluwe, The Netherlands.jpg|Loftfoto út de [[1920'er jieren]]
Overzicht - Otterlo - 20349692 - RCE.jpg|Jachthûs Sint-Hubertus yn 2003
&lt;/gallery&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
*{{cite web|url=https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/530190|title= {{nl}} Monuminteregister|publisher= Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed|access-date=10 oktober 2026}}
* {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20180701141018/https://www.bestemminginbeeld.nl/vakantie/europa/nederland/gelderland/de_hoge_veluwe/actueel/specials/2442/renovatie_jachthuis_sint_hubertus_geslaagd.htmlrenovatie_jachthuis_sint_hubertus_geslaagd.html |title= {{nl}} Renovatie Jachthuis Sint-Hubertus, |publisher= bestemminginbeeld.nl. (argyf)}}
* {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20160813023410/https://www.ede.nl/gemeentearchief/verhaal-van-ede/5-bouwen-en-wonen/jachthuis-sint-hubertus/|title= {{nl}} Jachthuis Sint Hubertus |publisher= ede.nl (argyf)}}
* {{cite web|url=https://hogeveluwe.nl/natuur-en-cultuur/cultuur/kunst-en-architectuur-in-de-natuur/jachthuis-sint-hubertus |title= Jachthuis Sint Hubertus |publisher= Stichting het Nationale Park De Hoge Veluwe |access-date=10 oktober 2026}}
* {{nl}} Bram Haak, Roelof Siegers, ''Het Jachthuis Sint Hubertus - van ontwerp tot monument'', 2003, {{ISBN|90-807875-1-5}}
* {{nl}} [https://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/archieven/file/110318305 Ontwerptekeningen Hubertus], Rijksarchief Berlage
{{Commonscat|Jachthuis Sint-Hubertus|Jachthûs Sint-Hubertus}}
}}

{{DEFAULTSORT:Sint-Hubertus, Jachthus}}
[[Kategory:Feluwe]]
[[Kategory:Kastiel yn Gelderlân]]
[[Kategory:Bouwurk yn Ede]]
[[Kategory:Bouwurk út 1914]]</text>
      <sha1>qvttsvvquj172veqpqou9ixy3tqchxt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242405</id>
      <parentid>1242402</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1242405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10169" sha1="pnenpz4qpvou0l3ykc6e99o48be2ont" xml:space="preserve">{{Ynfoboks bouwurk
| namme                       = Jachthûs Sint-Hubertus
| ôfbylding                   = 20160830 Jachtslot Sint-Hubertus5.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = ''Jachthûs Sint-Hubertus (2016)
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-GLf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Apeldoorn vlag.svg|border|20px|Flagge fan de gemeente Ede]] [[Ede (gemeente)|Ede]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Flag of Ede.svg|border|20px|Flagge fan Hoenderloo]] [[Hoenderloo]]
| adres                       = Apeldoornseweg
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_7_17.53_N_5_49_58.21_E_type:city_region:NL|52° 7' N, 5° 49' E}}
| type bouwurk                = [[Kastiel]]
| subtype                     = [[Bûten]]
| keatling                    = 
| boujier                     = [[1914]]-[[1916]]
| sloopjier                   = 
| arsjitekt                   = [[Hendrik Petrus Berlage]],&lt;br&gt;[[Henry Van de Velde]]
| yngenieur                   = 
| boustyl                     = [[Jugendstil]],&lt;br&gt;[[Art Deko]]
| oerbrêget                   = 
| tunnelet ûnder              = 
| wei of spoar                = 
| monumintale status          = [[Ryksmonumint]]
| monumintnûmer               = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/530190 530190]
| hichte                      = 
| lingte                      = 
| breedte                     = 
| draachkrêft                 = 
| oerflak                     = 
| tal ferdjippings            = 
| tal keamers                 = 
| kapasiteit                  = 
| kosten                      = 
| webside                     = 
| ôfbylding2                  = H.P. Berlage Jachthuis St. Hubertus plan 1.jpg
| ôfbyldingstekst2            = ''Earste ûntwerp fan Jachthûs Sint-Hubertus''
| ôfbylding3                  = 
| ôfbyldingstekst3            = 
| mapname                     = Gelderlân
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 7
| lat_sec                     = 17.53
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 5
| lon_min                     = 49
| lon_sec                     = 58.21
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = ''Lokaasje fan Jachthûs Sint-Hubertus''
}}
'''Jachthûs Sint-Hubertus''' (ek wol '''Jachtslot Sint-Hubertus''' neamd) is in gebou yn it noarden fan it [[Nederlân]]ske [[Nasjonaal Park De Hege Feluwe|Nasjonale Park De Hege Feluwe]], tusken de [[Gelderlân|Gelderske]] plakken [[Otterlo]] en [[Hoenderloo]] yn. It waard yn [[1914]] ûntwurpen troch arsjitekt [[Hendrik Petrus Berlage|Hendrik Berlage]], yn opdracht fan it pear [[Helene Kröller-Müller]] en [[Anton Kröller]].

==Skiednis==
Yn [[1914]] besleat it echtpear Kröller-Müller ta de bou fan in [[bûten]] op harren krekt ferwurven bûten De Hege Feluwe. It ûntwerp waard gund oan de arsjitekt Berlage. Hy ûntwurp net allinnich it hûs, mar ek it ynterieur, de meubels, de tunen, tsjinstgebouwen en sels in brêge by it Jachthûs.

De bou duorre oant 1916. It wie in opdracht dêr't in soad jild mei muoid wie. Berlage wie frij yn syn ûntwerp, wêrtroch't syn ideeën oer foarmjouwing folslein ta utering komme koene. Letter ûntstie lykwols in gefoel fan ûnfrede by Berlage neidat it opdrachtjaande pear him hieltyd mar op 'e nij mei de ûntwerpen bemuoide, wat ta oanhâldende oanpassingen late. De winsk om oan it hast foltôge gebou dochs noch in serre ta te foegjen, wie foar Berlage oanlieding om him werom te lûken. [[Henry Van de Velde]] naam syn wurk oer.

It bouwurk bleau oant [[1935]] yn besit fan it pear Kröller, dy't it dêrnei oan de [[Steat fan de Nederlannen]] skonk. It wurdt brûkt as ferbliuw foar gasten fan de Steat. Fan [[14 april|14]] oant [[24 april]] [[1946]] waard it Jachthûs brûkt foar oerlis tusken in Nederlânske en in [[Yndoneezje|Republikeinske]] delegaasje oer de takomst fan [[Nederlânsk-Ynje]]. Yn de [[1950-er jierren|fyftiger jierren]] fan de [[20e iuw|tweintichste iuw]] waard it brûkt as fakânsjeferbliuw foar de Nederlânske ministers en harren húshâldingen. Politikus [[Louis Beel]] útfanhuze der alle jierren simmerdeis in wike mei syn húshâlding.&lt;ref&gt;Giebels, Lambert (1995) Van Vazal tot Onderkoning. Biografie 1902-1977, p. 384-385&lt;/ref&gt;

De soarch foar de ynventaris is opdroegen oan de [[Rykstsjinst foar it Kultureel erfgoed]], de soarch foar it gebou oan it Ryksfêstgoedbedriuw. It Jachthûs stie sûnt de [[1960-er jierren|sechstiger jierren]] fan 'e foarige iuw, as it gebrûk it taliet, al foar in part iepen foar publyk.

==Arsjitektuer==
It hiele gebou is opboud út [[bakstien]], binnen faak glazuere, en [[laaistien]]. Berlage ûntwurp net allinnich it gebou, mar ek it [[ynterieur]]. Alles yn it ynterieur is op inoar ôfstimd: de tegels, de lampen, meubels en sels it servys en bestek binne troch Berlage ûntwurpen.

It gebou fertelt it ferhaal fan de hillige [[Hubertus fan Luik]]. De foarm en it grûnplan fan it Jachthûs hawwe ek alles fan dwaan mei de leginde fan Sint Hubertus. Yn it midden stiet in hege toer en it gebou hat twa sydfleugels dy't it binnenplak &quot;omearmje&quot;. Hjirtroch hat it Jachthûs de foarm fan in hartegewei.

Op de toer yn it midden fan it gebou stiet in krús ôfbylde. De grutte glês-yn-leadruten yn de hal jouwe it ferhaal fan Hubertus wer. De hal, ytkeamer, biblioteek en teekamer hawwe ferskate kleurtema's dy't de fazen yn it libben fan Hubertus symbolisearje. It jachthûs is boud yn de styl fan [[Jugendstil]]. Yn it ynterieur binne [[art deko]]-objekten werom te finen.

It jachthûs is in bûten ynspirearre op it saneamde ''English country house''. Foarbylden fan skaaimerken dy't dêr op wize binne de spesjale fertrekken foar elk gesinslid, lykas de biblioteek, smookkeamer, boudoirs en de biljertkeamer. De 31 meter hege toer fan it jachthûs past net by it sjenre fan it Ingelske Country House. It is foaral in skaaimerk fan in protte Berlages gebouwen. De toer heart ek by de winsk fan it pear Kröller-Müller om in wiid útsjoch oer de omjouwing te hawwen.

It gebou is tige lúksueus útfierd. Sa hie it in eigen generator foar elektrisiteit (hjoed-de-dei is it oansletten op it algemiene elektrisiteitsnet), waarm en kâld streamend wetter út eigen boarne, in sintraal stofsûgersysteem, in sintraal regele klokkesysteem en in [[Lift (hefmeganisme)|lift]] dy't noch altyd funksjonearret.

De ruten ûnder kinne hielendal weisakje yn de keldermuorre, lykas yn âlde treinstellen. Fierder beskikt elk rút oer in teakhouten rollûk.

== Fiver ==
De oanlis fan de fiver foar it jachthûs bliek in dreech ferhaal. Op sa'n oardel meter djipte fan it sompige gebiet lei in oerlaach dy't gjin wetter trochliet, tige geskikt dus as boaiem foar de troch Berlage ûntwurpen fiver. De boppelaach mei fegetaasje waard ôfgroeven, mar de fiver dy't ûntstie rûn stadichoan leech. Troch bleatstelling oan sinnewaarmte en froast wie de wettertichte grûnlaach stikken gien en poreus wurden. Dêrop waard in klaailaach oanbrocht, mar ek dat wie net ôfdwaande. Uteinlik waard de boaiem bedutsen mei dakfilt, dat yn gigantyske rollen oanfierd waard, en mei [[Mastyk (asfalt)|mastyk]] oaninoar plakt waard.

==Keunstners==
Njonken Berlage hat noch in tal keunstners meiwurke oan de bou fan Jachthûs Sint Hubertus:
* [[Bart van der Leck]] - kleurgebrûk
* [[Joseph Mendes da Costa]] - byldhouwurk
* [[Hildo Krop]] - byldhouwurk
* [[Artur Hennig]] - glêsskilderingen
* [[Lambertus Zijl]] - brûnzen figueren
* [[Johan Coenraad Altorf]] - byldhouwurk en brûnzen figuer

==Ofbylden==
&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Jachthuis.Sint-Hubertus.jpg|Sydoansjoch en de tún
Sint Hubertus Hoge Veluwe 0022 - Ingang - Entrance.jpg|Yngong
Sint Hubertus Hoge Veluwe 0086 - Helene's study.jpg|Stúdzjekeamer fan Helene Kröller-Müller
H.P. Berlage - Zitkamer van den heer des huizes in het landhuis St. Hubertus.jpg|Skets fan Berlage: &quot;Sitkeamer fan de hear fan it hûs yn it bûten St. Hubertus&quot;
Sint Hubertus Hoge Veluwe 0060 - Dining room.jpg|Ytkeamer
Sint Hubertus HogeVeluwe 0001 Kennels voormalige Hondenhokken.jpg|Eardere [[hûn]]nehokken
Kap 2.jpg|Boppeoansjoch de foarm fan it gewei is goed te sjen.
NIMH - 2011 - 2057 - Aerial photograph of Hoge Veluwe, The Netherlands.jpg|Loftfoto út de [[1920'er jieren]]
Overzicht - Otterlo - 20349692 - RCE.jpg|Jachthûs Sint-Hubertus yn 2003
&lt;/gallery&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
*{{cite web|url=https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/530190|title= {{nl}} Monuminteregister|publisher= Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed|access-date=10 oktober 2026}}
* {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20180701141018/https://www.bestemminginbeeld.nl/vakantie/europa/nederland/gelderland/de_hoge_veluwe/actueel/specials/2442/renovatie_jachthuis_sint_hubertus_geslaagd.htmlrenovatie_jachthuis_sint_hubertus_geslaagd.html |title= {{nl}} Renovatie Jachthuis Sint-Hubertus, |publisher= bestemminginbeeld.nl. (argyf)}}
* {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20160813023410/https://www.ede.nl/gemeentearchief/verhaal-van-ede/5-bouwen-en-wonen/jachthuis-sint-hubertus/|title= {{nl}} Jachthuis Sint Hubertus |publisher= ede.nl (argyf)}}
* {{cite web|url=https://hogeveluwe.nl/natuur-en-cultuur/cultuur/kunst-en-architectuur-in-de-natuur/jachthuis-sint-hubertus |title= Jachthuis Sint Hubertus |publisher= Stichting het Nationale Park De Hoge Veluwe |access-date=10 oktober 2026}}
* {{nl}} Bram Haak, Roelof Siegers, ''Het Jachthuis Sint Hubertus - van ontwerp tot monument'', 2003, {{ISBN|90-807875-1-5}}
* {{nl}} [https://zoeken.hetnieuweinstituut.nl/nl/archieven/file/110318305 Ontwerptekeningen Hubertus], Rijksarchief Berlage
{{Commonscat|Jachthuis Sint-Hubertus|Jachthûs Sint-Hubertus}}
}}

{{DEFAULTSORT:Sint-Hubertus, Jachthus}}
[[Kategory:Feluwe]]
[[Kategory:Kastiel yn Gelderlân]]
[[Kategory:Bouwurk yn Ede]]
[[Kategory:Bouwurk út 1914]]</text>
      <sha1>pnenpz4qpvou0l3ykc6e99o48be2ont</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amerikaanske krie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194444</id>
    <revision>
      <id>1242403</id>
      <parentid>1242330</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Status en bedrigings */ kt</comment>
      <origin>1242403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5388" sha1="eznmlqg3ucfqe1ivjvtexpxhimhf5fp" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Amerikaanske krie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus-brachyrhynchos-001.jpg|250px]]
|lûd      = [[Ofbyld:Corvus brachyrhynchos - American Crow - XC112829.ogg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus brachyrhynchos
|Beskriuwer, jier= [[Christian Ludwig Brehm|Brehm]], 1822
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[File:Corvus brachyrhynchos map.svg|center|250px]]&lt;small&gt;{{Kolommen2
|Kolom1=
{{Color box|#ff9955}} [[briedfûgel]] &lt;br&gt;{{Color box|#8d5fd3}} [[stânfûgel]]
|Kolom2=
{{Color box|#87aade}} [[wintergast]]
}}&lt;/small&gt;
}} 
De '''Amerikaanske krie''' (''Corvus brachyrhynchos'') is in algemien foarkommende en bekende [[Noard-Amearika|Noardamerikaanske]] [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').

== Skaaimerken ==
De Amerikaanske krie is in middelgrutte (43–53 cm), folslein swarte krie mei in stevige snaffel, lange poaten en in relatyf koarte, ôfrûne sturt. De soarte wurdt faak op behoarlike hichte fleanend waarnommen yn lytse, losse groepen. De hast identike [[noardwestlike krie]] (''Corvus caurinus'') is wat lytser en hat in koartere sturt.

Yn it easten fan 'e Feriene Staten kin de soarte betiizge wurde mei de [[fiskkrie]] (''Corvus ossifragus''); dizze lêste is lykwols lytser, hat in relatyf lytse kop en langere wjukken en sturt. 

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200px&quot; perrow=&quot;3&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
American crow huntley meaadows 12.16.23 DSC 3476-topaz-denoiseraw-sharpen.jpg|Yn 'e flecht
AMERICAN CROW (7483036734).jpg|Kop
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fersprieding en systematyk ==
De Amerikaanske krie komt foar yn grutte dielen fan Noard-Amearika. Oer it oantal [[ûndersoarte]]n dêr't de soarte yn ûnderferdield wurde moat, bestiet gjin ienriedigens. Clements e.a. ûnderskiede der op it stuit fiif:

* ''Corvus brachyrhynchos hesperis'' – komt foar fan noardlik [[Britsk-Kolumbia]] oant yn it súdwesten fan 'e [[Feriene Steaten]] en it noarden fan Neder-Kalifornje ([[Baja California]])
* ''Corvus brachyrhynchos caurinus'' – komt foar op [[Kodiak (eilân)|Kodiak]] en lâns de súdkust fan [[Alaska]], en ferspriedt him nei it suden ta oer Britsk-Kolumbia oant yn it súdwesten fan [[Washington]]
* ''Corvus brachyrhynchos brachyrhynchos'' – komt foar fan sintraal en eastlik Kanada oant yn it east-sintrale part fan 'e Feriene Staten; oerwinteret oant yn it súdeasten fan 'e Feriene Staten
* ''Corvus brachyrhynchos paulus'' – komt foar yn it easten en súdeasten fan 'e Feriene Staten
* ''Corvus brachyrhynchos pascuus'' – komt foar op it skiereilân [[Floarida]]

De ûndersoarte ''paulus'' wurdt troch guon ta ''hesperis'' rekkene en troch oaren ta de [[nominaatfoarm]]. Ek de ûndersoarte ''hargravei'', dy't foarkomt yn it westen fan it sintrale part fan 'e Feriene Staten, wurdt faak as aparte ûndersoarte ûnderskieden.

Oant foar koart waard de ûndersoarte ''caurinus'' as in aparte soarte beskôge, de noardwestlike krie. Ut resint ûndersyk die lykwols bliken dat dizze sa sterk [[Krusing (biology)|hibridisearret]] mei de ûndersoarte ''hesperis'' dat er net langer as in biologysk ûnderskieden soarte beskôge wurde kin.

== Hâlden en dragen ==
[[Ofbyld:The Childrens Museum of Indianapolis - American crow egg.jpg|thumb|left|Aai]]
De Amerikaanske krie wurdt komselden fier fan minsken oantroffen en komt foar yn alle soarten iepen gebiet, fariearjend fan kustlinen en lânbougrûn oant foarstêden en iepen boskgebieten. Net oars as oare krieën hat er in tige fariearre dieet, dat ûnder mear bestiet út lytse sûchdieren, aaien, fisk, slakken, ynsekten, sied, fruit en ôfeart. De soarte bout nêsten fan febrewaris oant begjin juny – ien oant twa moannen earder as de fiskkrie. Nachts sammelje de fûgels har yn grutte groepen yn beammen om te rêsten; hjirby kinne tûzenen krieën byinoar komme.

== Status en bedrigings ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de oantallen tanimme. Op grûn fan dy kritearia klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'').

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/american-crow-corvus-brachyrhynchos BirdLife, oproppen 10 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/amecro?continue eBird, oproppen 10 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/amecro/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 oktober 2026]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus brachyrhynchos|Amerikaanske krie}}
}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]]</text>
      <sha1>eznmlqg3ucfqe1ivjvtexpxhimhf5fp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tasmaanske raven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194448</id>
    <revision>
      <id>1242428</id>
      <parentid>1242334</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>korr.</comment>
      <origin>1242428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2627" sha1="aa04zramfyuq0ezjcgudfck4cmn3x7k" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Tasmaanske raven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus tasmanicus - Collinsvale.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus tasmanicus
|Beskriuwer, jier= [[Gregory Mathews|Mathews]], 1912
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus tasmanicus species distribution map.svg|250px]]
}} 
De '''Tasmaanske raven''' (''Corvus tasmanicus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
Australyske kriefûgels binne op soartenivo hiel dreech faninoar te ûnderskieden. Se binne allegearre folslein swart mei ljochtkleurige eagen, mar se ferskille wat yn lûd, hâlden en dragen, ferspriedingsgebiet, de lingte fan 'e kielfearren, de snaffellingte en de lichemsgrutte. Dizze soarte hat in tige robúste snaffel en dúdlik sichtbere kielfearren. De rop is djip en stadich. Oars as oare soarten fladdert er net mei de wjukken wylst er ropt.

== Fersprieding en taksonomy ==
De Tasmaanske raven wurdt opdield yn twa [[ûndersoarte]]n:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus tasmanicus boreus'' – komt foar yn it noardeasten fan [[Nij-Súd-Wales]] (New England Tableland en de oangrinzgjende kustkrite)
* ''Corvus tasmanicus tasmanicus'' – komt foar fan Tasmaanje oant yn it suden fan [[Fiktoaria (Austraalje)|Fiktoaria]] en it oangrinzgjende Súdwest-Austraalje

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar tocht wurdt dat de populaasje ôfnimt, mar noch net sa slim dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/forest-raven-corvus-tasmanicus BirdLife, oproppen 11 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/forrav1 eBird, oproppen 11 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/forrav1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus tasmanicus|Tasmaanske raven}}
}}

[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]</text>
      <sha1>aa04zramfyuq0ezjcgudfck4cmn3x7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oskar Heinroth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194456</id>
    <revision>
      <id>1242378</id>
      <parentid>1242319</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Dien</comment>
      <origin>1242378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6947" sha1="0tlu0m80dk2yy6sgi4sgodp4vufn2kq" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Oskar Heinroth.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{GERnasj}}
| berne                        = [[1 maart]] [[1871]]
| berteplak                    = [[Mainz-Kastel|Kastel]], [[Wiesbaden]]
| stoarn                       = [[31 maaie]] [[1945]] (74 jier)
| stjerplak                    = [[Berlyn]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[Soölooch]] ([[ornitolooch]])
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = It tapassen fan metoaden fan ferlykjende morfology op bistgedrach
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = Goethe-Medaille für Kunst und Wissenschaft, 1942
| webside                      = 
}}
[[Ofbyld:Grab Oskar und Katharia Heinroth.jpg|thumb|It grêf fan Oskar Heinroth en syn frou [[Katharina Heinroth|Katharina]] yn de Zoo Berlin]]
Oskar Heinroth (Kastel, [[Wiesbaden]], [[1 maart]] [[1871]] - [[Berlyn]], [[31 maaie]] [[1945]]) wie in Dútske [[soölooch]], benammen ornitolooch. Hy krige ynternasjonale wittenskiplike ferneamdheid troch it fûnemintele ûndersyk nei ferlykjende gedrachsstudies yn de [[ornitology]], dat er tegearre mei syn frou Magdalena Heinroth útfierde. It pear yntrodusearre de term &quot;[[etology]]&quot; — yn de betsjutting dy't hjoed-de-dei wenst is — yn de moderne gedrachsbiology. Fan 1911 oant 1913 spile er in wichtige rol by de oprjochting fan it [[akwarium]] (''Aquarium Berlin'') fan de Berlynske bistetún (''Zoologischer Garten Berlin''), dêr't er dêrnei goed tritich jier lieding oan joech.

== Biografy ==
Oskar Heinroth waard berne op 1 maart 1871 yn Mainz-Kastel, no in foarstêd fan [[Wiesbaden]]. Hy studearre genêskunde yn [[Leipzig]], [[Halle (Saale)|Halle]] en [[Kiel]]. Yn 1895 promovearre er yn Kiel mei in proefskrift mei de titel ''Untersuchungen über den Fischharn'' (Undersyk nei de urine fan fisken). Wylst er yn Kiel wie, hold er him dwaande mei de jacht op [[wetterfûgels]] en die er waarnimmings fan yn it wyld libjende [[guozzen]] en [[reptilen]]. Under syn militêre tsjinst as dokter yn Hamburg-Altona brocht er syn frije tiid troch yn de dieretún, dêr't er bisten dy't dêr stoarn wiene, dissektearre. Yn de hjerst fan 1896 ferhuze er nei Berlyn, dêr't er as frijwilliger wurke yn sawol de [[dieretún]] as it ''Museum für Naturkunde''. Yn it museum rjochte er him benammen op de fûgelkolleksje en bestudearre er it proses fan [[ferfearjen]] by fûgels.

Fan july 1900 oant oktober 1901 naam Heinroth diel oan de earste Dútske wittenskiplike ekspedysje nei Dútsk-Nij-Guinea, dy't finansierd en laat waard troch Bruno Mencke. Mencke oerlibbe de reis net; de ûndersikers waarden op it eilân Mussau (Sint-Matthiaseilannen) mei spearen oanfallen, wêrby't Heinroth ferwûne rekke. Nei syn weromkear nei Dútslân skreau Heinroth in ferslach fan de ekspedysje en in oersjoch fan de sammele fûgelsoarten. Hy wurdt beskôge as de beskriuwer fan trije nije soarten — wêrûnder de Mussau-waaiersturt (''Rhipidura matthiae'') — en fjouwer ûndersoarten.

Yn 1904 krige er in betelle baan as meiwurker oan de bistetún yn Berlyn. It slagge him tusken 1898 en 1913 en fok om alle Europeeske einesoarten yn de bistetún. Hy bestudearre it [[Balts|baltsgedrach]] fan de ûnderskate soarten en krúste guon soarten mei-inoar. Al yn 1906 ûntduts er op dizze wize dat beskate gedrach fan dizze fûgels erflik beskaat wiene. Ek bestudearre er de ûntwikkeling fan it gedrach fan de piken fan guozzen en swannen ta folwoeksen fûgels. Ek hjir toande er oan dat gedrach lykas inkeld lichaamlike skaaimerken, in soartspesifike en erflike (fylogenetyske) basis hawwe.

Heinroth ûntduts dat piken fan guozzen dy't troch in briedmasine útbret wiene en troch in persoan út de briedmasine helle waarden, net de folwoeksen goes fan deselde soart, mar de minske as âlder akseptearren. De pykjes akseptearren de âldergoes wol as kontakt tusken minske en piken foarkaam waard. Hy neamde dit learproses &quot;Prägung&quot;, [[ynprinting]]. Ek oare typyske gedrachgingen lykas ymponeargedrach by guozzen, waarden troch him beskreaun. De letter folle mear bekende gedrachsbiolooch [[Konrad Lorenz]] wie in learling fan Heinroth en hy naam dizze terminology oer en makke de bestudearring fan diergedrach populêr. Yn 1973 ûntfong Lorenz tegearre mei [[Karl von Frisch]] en [[Niko Tinbergen]] de [[Nobelpriis foar de Fysiology of Genêskunde]]. Fierders die bliken dat de Ingelske natuerûndersiker [[Douglas Alexander Spalding]] (1840-1877) folle earder it ferskynsel ynprinting beskreaun hie.

Yn 1904 troude er mei Magdalena Wiebe. Oant har dea yn 1932 wurke hja mei Heinroth gear en wie ko-auteur fan in tal fan syn boeken. Yn 1933 troude er mei de biolooch dr Katharina Berger. Yn 1936 waard Heinroth keazen as lid fan de Deutsche Akademie der Wissenschaften Leopolyd. Op 31 maaie 1945 ferstoar Oskar Heinroth, in pear moannen nei de ferneatiging troch artillerievuur fan it Reade Leger op de neist de bistetún lizzende loftdoelgeskutbunker (''Flakturm''). Hy ferstoar oan longûntstekking, dy't er oprûn troch ûnder oare it ferbliuw yn fochtige skûlkelders. Oant op it lêste momint, fan syn siikbêd ôf hie er ynstruksjes jûn oer de fersoarging fan de bisten by en nei de bombardeminten. Heinroth waard kremearre en de jiske waard yn de bistetún beïerdige. &lt;ref&gt;K. Heinroth (1979), s. 136–145.&lt;/ref&gt;Syn frou dr. Katharina Heinroth waard wittenskiplik direkteur fan de Zoologischer Garten en wie nau behelle yn de weropbou fan de bistetún.

== Publikaasjes &lt;small&gt;(kar-út)&lt;/small&gt; ==
* ''Beiträge zur Biologie, namentlich Ethologie und Psychologie der Anatiden.'' Yn: ''Verhandlungen des V. Internationalen Ornithologen-Kongresses in Berlin, 30. Mai bis 4. Juni 1910''. Deutsche Ornithologische Gesellschaft, Berlyn 1911, s. 559–702.
* Oskar Heinroth, Magdalena Heinroth: ''Die Vögel Mitteleuropas. In allen Lebens- und Entwicklungsstufen photographisch aufgenommen und in ihrem Seelenleben bei der Aufzucht vom Ei ab beobachtet'', 4 dielen, Bermühler, Berlyn 1924–1934.
* ''Aus dem Leben der Vögel''. Redigearre troch Katharina Heinroth. 2e, bywurke edysje, Springer, Berlyn, Göttingen, Heidelberg 1955; Ingelske edysje 1958.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [[:de:Oskar Heinroth]]
* {{de}} [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0001/bsb00016409/images/index.html?id=00016409&amp;seite=452&amp;fip=193.174.98.30&amp;nativeno=%2F&amp;groesser=200%25 Neue deutsche Biographie, Bd.: 8, Hartmann - Heske, Berlin, 1969]
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Heinroth, Oskar}}
[[Kategory:Dútsk ornitolooch]]
[[Kategory:Dútsk soölooch]]
[[Kategory:Dútsk gedrachsbiolooch]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1871]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1945]]</text>
      <sha1>0tlu0m80dk2yy6sgi4sgodp4vufn2kq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242406</id>
      <parentid>1242378</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>red</comment>
      <origin>1242406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6983" sha1="2vsrjyms5vrgt4nxqo1bkhekiha29v0" xml:space="preserve">{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Oskar Heinroth.jpg
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{GERnasj}}
| berne                        = [[1 maart]] [[1871]]
| berteplak                    = [[Mainz-Kastel|Kastel]], [[Wiesbaden]]
| stoarn                       = [[31 maaie]] [[1945]] (74 jier)
| stjerplak                    = [[Berlyn]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = [[Soölooch]] ([[ornitolooch]])
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = It tapassen fan metoaden fan ferlykjende morfology op bistgedrach
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = Goethe-Medaille für Kunst und Wissenschaft, 1942
| webside                      = 
}}
[[Ofbyld:Grab Oskar und Katharia Heinroth.jpg|thumb|It grêf fan Oskar Heinroth en syn frou [[Katharina Heinroth|Katharina]] yn de Zoo Berlin]]
'''Oskar Heinroth''' (Kastel, [[Wiesbaden]], [[1 maart]] [[1871]] - [[Berlyn]], [[31 maaie]] [[1945]]) wie in Dútske [[soölooch]], benammen ornitolooch. Hy krige ynternasjonale wittenskiplike ferneamdheid troch it fûnemintele ûndersyk nei ferlykjende gedrachsstudies yn de [[ornitology]], dat er tegearre mei syn frou Magdalena Heinroth útfierde. It pear yntrodusearre de term &quot;[[etology]]&quot; — yn de betsjutting dy't hjoed-de-dei wenst is — yn de moderne gedrachsbiology. Fan 1911 oant 1913 spile er in wichtige rol by de oprjochting fan it [[akwarium]] (''Aquarium Berlin'') fan de Berlynske bistetún (''Zoologischer Garten Berlin''), dêr't er dêrnei goed tritich jier lieding oan joech.

== Biografy ==
Oskar Heinroth waard berne op 1 maart 1871 yn Mainz-Kastel, no in foarstêd fan [[Wiesbaden]]. Hy studearre genêskunde yn [[Leipzig]], [[Halle (Saale)|Halle]] en [[Kiel]]. Yn 1895 promovearre er yn Kiel mei in proefskrift mei de titel ''Untersuchungen über den Fischharn'' (Undersyk nei de urine fan fisken). Wylst er yn Kiel wie, hold er him dwaande mei de jacht op [[wetterfûgels]] en die er waarnimmings fan yn it wyld libjende [[guozzen]] en [[reptilen]]. Under syn militêre tsjinst as dokter yn Hamburg-Altona brocht er syn frije tiid troch yn de dieretún, dêr't er bisten dy't dêr stoarn wiene, dissektearre. Yn de hjerst fan 1896 ferhuze er nei Berlyn, dêr't er as frijwilliger wurke yn sawol de [[dieretún]] as it ''Museum für Naturkunde''. Yn it museum rjochte er him benammen op de fûgelkolleksje en bestudearre er it proses fan [[ferfearjen]] by fûgels.

Fan july 1900 oant oktober 1901 naam Heinroth diel oan de earste Dútske wittenskiplike ekspedysje nei Dútsk-Nij-Guinea, dy't finansierd en laat waard troch Bruno Mencke. Mencke oerlibbe de reis net; de ûndersikers waarden op it eilân Mussau (Sint-Matthiaseilannen) mei spearen oanfallen, wêrby't Heinroth ferwûne rekke. Nei syn weromkear nei Dútslân skreau Heinroth in ferslach fan de ekspedysje en in oersjoch fan de sammele fûgelsoarten. Hy wurdt beskôge as de beskriuwer fan trije nije soarten — wêrûnder de Mussau-waaiersturt (''Rhipidura matthiae'') — en fjouwer ûndersoarten.

Yn 1904 krige er in betelle baan as meiwurker oan de bistetún yn Berlyn. It slagge him tusken 1898 en 1913 en fok om alle Europeeske einesoarten yn de bistetún. Hy bestudearre it [[Balts|baltsgedrach]] fan de ûnderskate soarten en krúste guon soarten mei-inoar. Al yn 1906 ûntduts er op dizze wize dat beskate gedrach fan dizze fûgels erflik beskaat wiene. Ek bestudearre er de ûntwikkeling fan it gedrach fan de piken fan guozzen en swannen ta folwoeksen fûgels. Ek hjir toande er oan dat gedrach lykas inkeld lichaamlike skaaimerken, in soartspesifike en erflike (fylogenetyske) basis hawwe.

Heinroth ûntduts dat piken fan guozzen dy't troch in briedmasine útbret wiene en troch in persoan út de briedmasine helle waarden, net de folwoeksen goes fan deselde soart, mar de minske as âlder akseptearren. De pykjes akseptearren de âldergoes wol as kontakt tusken minske en piken foarkaam waard. Hy neamde dit learproses &quot;Prägung&quot;, [[ynprinting]]. Ek oare typyske gedrachgingen lykas ymponeargedrach by guozzen, waarden troch him beskreaun. De letter folle mear bekende gedrachsbiolooch [[Konrad Lorenz]] wie in learling fan Heinroth en hy naam dizze terminology oer en makke de bestudearring fan diergedrach populêr. Yn 1973 ûntfong Lorenz tegearre mei [[Karl von Frisch]] en [[Niko Tinbergen]] de [[Nobelpriis foar de Fysiology of Genêskunde]]. Fierders die bliken dat de Ingelske natuerûndersiker [[Douglas Alexander Spalding]] (1840-1877) folle earder it ferskynsel ynprinting beskreaun hie.

Yn 1904 troude er mei Magdalena Wiebe. Oant har dea yn 1932 wurke hja mei Heinroth gear en wie ko-auteur fan in tal fan syn boeken. Yn 1933 troude er mei de biolooch dr Katharina Berger. Yn 1936 waard Heinroth keazen as lid fan de Deutsche Akademie der Wissenschaften Leopolyd. Op 31 maaie 1945 ferstoar Oskar Heinroth, in pear moannen nei de ferneatiging troch artillerievuur fan it Reade Leger op de neist de bistetún lizzende loftdoelgeskutbunker (''Flakturm''). Hy ferstoar oan longûntstekking, dy't er oprûn troch ûnder oare it ferbliuw yn fochtige skûlkelders. Oant op it lêste momint, fan syn siikbêd ôf hie er ynstruksjes jûn oer de fersoarging fan de bisten by en nei de bombardeminten. Heinroth waard kremearre en de jiske waard yn de bistetún beïerdige. &lt;ref&gt;K. Heinroth (1979), s. 136–145.&lt;/ref&gt;Syn frou dr. Katharina Heinroth waard wittenskiplik direkteur fan de Zoologischer Garten en wie nau behelle yn de weropbou fan de bistetún.

== Publikaasjes &lt;small&gt;(kar-út)&lt;/small&gt; ==
* ''Beiträge zur Biologie, namentlich Ethologie und Psychologie der Anatiden.'' Yn: ''Verhandlungen des V. Internationalen Ornithologen-Kongresses in Berlin, 30. Mai bis 4. Juni 1910''. Deutsche Ornithologische Gesellschaft, Berlyn 1911, s. 559–702.
* Oskar Heinroth, Magdalena Heinroth: ''Die Vögel Mitteleuropas. In allen Lebens- und Entwicklungsstufen photographisch aufgenommen und in ihrem Seelenleben bei der Aufzucht vom Ei ab beobachtet'', 4 dielen, Bermühler, Berlyn 1924–1934.
* ''Aus dem Leben der Vögel''. Redigearre troch Katharina Heinroth. 2e, bywurke edysje, Springer, Berlyn, Göttingen, Heidelberg 1955; Ingelske edysje 1958.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [[:de:Oskar Heinroth]]
* {{de}} [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0001/bsb00016409/images/index.html?id=00016409&amp;seite=452&amp;fip=193.174.98.30&amp;nativeno=%2F&amp;groesser=200%25 Neue deutsche Biographie, Bd.: 8, Hartmann - Heske, Berlin, 1969]
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Heinroth, Oskar}}
[[Kategory:Dútsk ornitolooch]]
[[Kategory:Dútsk soölooch]]
[[Kategory:Dútsk gedrachsbiolooch]]
[[Kategory:Dútsk publisist]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1871]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1945]]</text>
      <sha1>2vsrjyms5vrgt4nxqo1bkhekiha29v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Húskrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194457</id>
    <revision>
      <id>1242411</id>
      <parentid>1242320</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:42:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ynvasive eksoat en status */ kt</comment>
      <origin>1242411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6218" sha1="gad1r4ad8kcl0c0gr3yh3fx1cwt4lup" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = húskrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:House-Crow444.jpg|250px]]
|lûd      = [[Ofbyld:Corvus splendens sounds - World of Birds, Cape Town.ogg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus splendens
|Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus splendens native distribution.png|250px]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;&lt;center&gt;Oarspronklike fersprieding&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;
}} 
De '''húskrie''' (''Corvus splendens'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). De húskrie is in [[stânfûgel]] út [[Aazje]], mar is yn ferskate oare wrâlddielen lykas [[Afrika]], [[Austraalje]] en [[Jeropa]] troch de minske ynfierd.

== Foarkommen ==
It gesicht, de krún, de hals en it boppeboarst hat in griis, glânzgjend fearrekleed. De fûgel hat gjin wyt yn 'e fearren. Mei in lingte fan likernôch 40 cm is er lytser as de [[Kaapske roek]] (''Corvus capensis''), mar grutter as de [[ka]] (''Corvus monedula'').

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;170px&quot; perrow=&quot;3&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
House Crows (Corvus splendens) grooming in Kolkata I IMG 4324.jpg|koppen
House-crow fledgling, 2014.jpg|jonge fûgel
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fersprieding en taksonomy ==
De soarte komt oarspronklik foar fan [[Pakistan]] oant yn [[Tailân]]. Der wurde fiif [[ûndersoarte]]n ûnderskieden:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus splendens zugmayeri'' – komt foar fan súdlik [[Iran]] oer Pakistan oant it noarden fan Sintraal-[[Yndia]].
* ''Corvus splendens splendens'' – komt foar yn sintraal en súdlik Yndia, [[Nepal]], [[Sry Lanka]], [[Bangladesj]] en [[Bûtan]].
* ''Corvus splendens protegatus'' – komt foar yn súdwestlik Yndia en Sry Lanka.
* ''Corvus splendens maledivicus'' – komt foar op 'e [[Maldiven]].
* ''Corvus splendens insolens'' – komt foar yn [[Birma]], súdlik [[Sina]] en súdwestlik [[Tailân]].

De soarte is ek ynfierd yn East- en Súd-Afrika en wurdt dêr ûnder oare oantroffen yn 'e omjouwing fan [[Sansibar]], [[Port Sûdan]], [[Maputo]], [[Durban]], East-Londen en [[Kaapstêd]]. Yn guon havenstêden is de soarte tige talryk en wurdt er faak as in pleach beskôge. Sûnt de jierren 1990 wurdt de húskrie ek yn Jeropa oantroffen.

=== Nederlân ===
Yn 1998 en 1999 hat de soarte foar it earst mei súkses by [[Hoek fan Hollân]] bret. De koloanje wreide him dêrnei stadichoan út oant der yn 2012 sa'n 20 oant 30 húskrieën teld waarden.

Om't de fûgel op oare plakken as in pleach en in mooglik gefaar foar de folkssûnens beskôge wurdt, woe de Nederlânske Voedsel- en Warenautoriteit de fûgels troch se ôf te sjitten út Nederlân ferwiderje. De Faunabekerming en de [[Partij foar de Dieren]] stapten dêrop nei de rjochter. Nei in slepende juridyske proseduere oant de [[Ried fan Steat]] krige de oerheid dochs tastimming om de fûgels út te roegjen. Omdat it libben fangen te dreech bleau, is úteinlik keazen foar it ôfsjitten mei in buks.

== Ynvasive eksoat en status ==
De omfang fan 'e wrâldwide populaasje is net krekt kwantifisearre, mar de soarte wurdt beskreaun as tige talryk. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom op 'e [[Reade List]] as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'' of LC).

Sûnt 2016 stiet dizze soarte op 'e EU-list fan ynvasive eksoaten dy't fan belang binne foar de [[Jeropeeske Uny]]. Dat betsjut dat de húskrie net mear yn 'e [[Jeropeeske Uny]] ynfierd, ferfierd, ferkocht, kweekt of yn 'e natuer op 'e nij útset wurde mei. Lidstaten hawwe de plicht om yn 'e natuer oanwêzige populaasjes op te spoaren en te ferwiderjen of it fersprieden sa folle mooglik tsjin te gean.


{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/house-crow-corvus-splendens BirdLife, oproppen 11 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/houcro1?continue eBird, oproppen 11 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/houcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus splendens|Húskrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Huskrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]
[[Kategory:Eksoat yn Bachrein]]
[[Kategory:Eksoat yn Barbados]]
[[Kategory:Eksoat yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Eksoat yn Egypte]]
[[Kategory:Eksoat yn Eritreä]]
[[Kategory:Eksoat yn Gibraltar]]
[[Kategory:Eksoat yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Eksoat yn Iran]]
[[Kategory:Eksoat yn Israel]]
[[Kategory:Eksoat yn Jordaanje]]
[[Kategory:Eksoat yn Kenia]]
[[Kategory:Eksoat yn Koeweit]]
[[Kategory:Eksoat yn Maleizje]]
[[Kategory:Eksoat yn Mauritsius]]
[[Kategory:Eksoat yn Mozambyk]]
[[Kategory:Eksoat yn Nederlân]]
[[Kategory:Eksoat yn Oman]]
[[Kategory:Eksoat yn Saûdy-Araabje]]
[[Kategory:Eksoat yn de Seysjellen]]
[[Kategory:Eksoat yn Singapoer]]
[[Kategory:Eksoat yn Somaalje]]
[[Kategory:Eksoat yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Eksoat yn Sûdan]]
[[Kategory:Eksoat yn Tanzania]]
[[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Eksoat yn de Feriene Arabyske Emiraten]]
[[Kategory:Eksoat yn Jemen]]
[[Kategory:Eksoat yn de Andamanen en Nikobaren]]</text>
      <sha1>gad1r4ad8kcl0c0gr3yh3fx1cwt4lup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wytnekkeraven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194466</id>
    <revision>
      <id>1242431</id>
      <parentid>1242345</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Status en bedrigingen */ red</comment>
      <origin>1242431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3511" sha1="1ldb257uf8xctbodnnx6z51dg5zi18g" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = wytnekkeraven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus albicollis 354800399.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus albicollis
|Beskriuwer, jier= [[John Latham|Latham]], 1790
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus albicollis distribution.png|250px]]
}} 
De '''wytnekkeraven''' (''Corvus albicollis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
De wytnekkeraven is in tige grutte kriefûgel mei in ûngewoan swiere snaffel. It fearrekleed is folslein swart, ôfsjoen fan in opfallend wyt plak yn 'e nekke. De flecht is krêftich en swier. Lykas in rôffûgel swevet de fûgel ek wolris op 'e wyn. De soarte is grutter as de [[wytboarstraven]] (''Corvus albus''), hat in swierdere snaffel en folle minder wyt yn it fearrekleed. Ferlike mei de [[tsjoksnaffelraven]] (''Corvus crassirostris'') hat er in lytsere snaffel, in koartere sturt en hat it wite plak yn 'e nekke de foarm fan in heale moanne. It lûd wurdt yn Ingelsktalige literatuer beskreaun as in rauwe &quot;krrraw&quot;.

== Fersprieding en taksonomy ==
[[Ofbyld:Corvus albicollis 462784022.jpg|thumb|left|Wytnekkeravens yn Tanzania]]
De fûgel komt foar yn rotsige gebieten, op kliffen en yn berchstreken yn East- en Sûdeast-[[Afrika]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De wytnekkeraven libbet yn ferskillende soarten habitats fan rotsich of bercheftich terrein. Hy wurdt waarnommen yn pearkes of lytse groepen en siket syn fretten rinnend oer de grûn.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje nimt nei alle gedachten ôf, al is dat net sa slim dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-necked-raven-corvus-albicollis BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/whnrav1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/whnrav1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus albicollis|Wytnekkeraven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wytnekkeraven}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]]</text>
      <sha1>1ldb257uf8xctbodnnx6z51dg5zi18g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hispanjoalapalmkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194468</id>
    <revision>
      <id>1242427</id>
      <parentid>1242350</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>bettere kaart</comment>
      <origin>1242427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4151" sha1="m3t25s21z1hppka9jr1u4up09x1h34r" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Hispanjoalapalmkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus palmarum, Duverge, Dominican Republic 1.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus palmarum
|Beskriuwer, jier= [[Paul Wilhelm fan Württemberg|Württemberg]], 1835
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus palmarum map 2.svg|250px]]
}} 
De '''Hispanjoalapalmkrie''' (''Corvus palmarum'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte is [[endemisme|endemysk]] foar it eilân [[Hispanjoala]] yn 'e Kariben.

== Foarkommen en lûd ==
De Hispanjoalapalmkrie is in relatyf lytse (34 oant 38 sm lange), folslein swarte kriefûgel. De snaffel is yn ferhâlding robúst, wêrby't de basis fan 'e boppesnaffel swier befeare is. De [[Kubaanske krie]] (''Corvus nasicus'') hat ferlike mei dizze soarte in langere snaffel, dy't minder befearre is oan 'e basis; dy is ek wat grutter en hat reade ynstee fan donkere eagen. De Hispanjoalapalmkrie hat in rjochte, rauwe &quot;raaah&quot;-rop, dy't ferskilt fan dy fan 'e oare krieësoarte op it eilân.

De [[Kubaanske palmkrie]] (''Corvus minutus''), dy't faak as in [[ûndersoarte]] fan ''Corvus palmarum'' beskôge wurdt, is wat lytser en doffer fan kleur as de Hispanjoalapalmkrie; it mantsje hat ek wat langere poaten mar in koartere snaffel. Harren roppen lykje bot opinoar, al trillet de rop fan 'e Kubaanske palmkrie wat minder.

== Fersprieding en taksonomy ==
Sa't de namme al oanjout, komt de Hispanjoalapalmkrie foar op Hispanjoala.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Dizze soarte en de Kubaanske palmkrie (''C. minutus'') wurde troch organisaasjes lykas de [[IUCN]] en BirdLife International faak as deselde soarte beskôge: ''Corvus palmarum''. It [[International Ornithological Congress]] (IOC) en oaren erkenne de fûgel lykwols as in selsstannige soarte; dy yndieling wurdt hjir folge. Beide palmkrieën binne nau besibbe oan 'e Noard-Amerikaanske [[fiskkrie]] (''Corvus ossifragus'').

== Hâlden en dragen ==
De Hispanjoalapalmkrie komt foar yn dinnebosken, drûch beamkeguod en yn berchgebieten – faak op hichten fan 1.300 oant 1.900 meter – dêr't dinnebeammen ôfwiksele wurde mei fersprate boskjes of maïsflakten op steile hellings. De fûgel wurdt ek waarnommen yn leechlânbosken, sompebosken, drûge flakten en beboske kleauwen. Net oars as in soad oare kriefûgels is it in allesfretter dy't wringeleazen, lytse wringedieren (lykas hagedissen) en fruit fret. Der binne lykwols gjin waarnimmings bekend fan it fretten fan ies. De fûgel siket yn beammen en op 'e grûn nei freten, yn pearkes en lytse groepen fan meastentiids maksimaal 20 yndividuen.

== Status en bedrigingen ==
De IUCN klassifisearret de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC), al wurdt yn dy beoardieling ek de Kubaanske foarm meinommen. Op Hispanjoala is de soarte net seldsum, mar foar it grutste part beheind ta boskrike gebieten. Earder kaam de fûgel tige algemien foar, mar it ferspriedingsgebiet en de populaasje binne ôfnommen troch it ûntboskjen, benammen yn [[Haïty]]. 

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/palm-crow-corvus-palmarum BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/palcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/palcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus palmarum|Hispanjoalapalmkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Hispanjoalapalmkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]]</text>
      <sha1>m3t25s21z1hppka9jr1u4up09x1h34r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wytnekkekrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194472</id>
    <revision>
      <id>1242372</id>
      <parentid>1242353</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>oare beskriuwer</comment>
      <origin>1242372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3042" sha1="qelllzul89dberm3rwbe9chryunfqm7" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = wytnekkekrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:DR White-necked Crow ed2.JPG|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus leucognaphalus
|Beskriuwer, jier= [[François Marie Daudin|Daudin]], 1800
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus leucognaphalus map.svg|250px]]
}} 
De '''wytnekkekrie''' (''Corvus leucognaphalus'') is in bedrige [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
[[Ofbyld:White-necked Crow (Corvus leucognaphalus) (8082810217).jpg|thumb|left|Fleanende wytnekkekrie]]
De wytnekkekrie is in grutte (42 oant 46 sm lange), swarte kriefûgel mei in pearsige of blau-eftige glâns. De swarte snaffel is robúst en dúdlik bôge. De eagen binne readeftich, al binne er ek yndividuen mei giele eagen waarnommen. De fearren yn 'e nekke binne oan 'e basis wyt – dêr't de fûgel syn Fryske en Ingelske namme oan te tankjen hat – mar dat skaaimerk is yn it fjild net te sjen. It lûd fan 'e fûgel is bûtenwenstich foar in krie; it bestiet út wikseljende buorreljende en kraskjende lûden dy't tinken dogge oan it lûd fan in babbeljende pappegaai, al binne er soms ek [[raven]]eftige lûden te hearren.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt inkeld foar op [[Hispanjoala]] en sa út en troch op 'e eilannen [[Gonâve]] en [[Isla Saona]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Status en bedrigingen ==
De populaasje fan 'e wytnekkekrie naam yn 'e tweintichste iuw sterk ôf, mar liket him no wer út te wreidzjen. Gebieten dy't earder ferlitten wiene, wurde no wer op'e nij befolke. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte op it stuit as kwetsber (''Vulnerable'', VU), mar merkt op dat in weryndieling nei in legere bedrigingsstatus rjochtfeardige wêze kin as de hjoeddeiske trend trochset.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-necked-crow-corvus-leucognaphalus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/whncro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/whncro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus leucognaphalus|Wytnekkekrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Wytnekkekrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Bedrige fûgel]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]]</text>
      <sha1>qelllzul89dberm3rwbe9chryunfqm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hawaïkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194474</id>
    <revision>
      <id>1242434</id>
      <parentid>1242358</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Hawaiikrie]] omneamd ta [[Hawaïkrie]]: dat skriuwe we hjir sa...</comment>
      <origin>1242358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3334" sha1="4rhkwzlixz10650t51ylripywrkgjyq" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Hawaiikrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus hawaiiensis FWS.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus hawaiiensis
|Beskriuwer, jier= [[Titian Ramsay Peale|Peale]], 1849
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]]&lt;br&gt;'''yn it wyld útstoarn'''
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus hawaiiensis map.svg|250px]]
}} 
De '''Hawaiikrie''' (''Corvus hawaiiensis''), lokaal ek bekend as de ''alalā'', is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; It is in [[endemisme|endemyske]] fûgel soarte fan it eilân [[Hawaiï (eilân)|Hawaiï]].

== Foarkommen en skaaimerken ==
De Hawaiikrie is 48 oant 50 sm lang, wat itselde formaat is as dat fan in [[swarte krie]]. Dizze krie liket ek bot op 'e gewoane [[swarte krie]], mar hat rûnere wjukken en in folle tsjokkere snaffel. It fearrekleed is brunich swart, en de poaten en snaffel binne ek swart. Opfallend binne boppedat de lange kielfearren.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Ut ûndersyk nei subfossilen is dúdlik wurden dat dizze krie earder in folle gruttere fersprieding hie oer de ferskillende eilannen fan 'e steat [[Hawaï|Hawaiï]]. It wie in echte boskfûgel dy't op it lêst allinnich noch foarkwam yn berchbosken. Net oars as de measte oare kriefûgels is it in allesfretter, dy't benammen libbet fan 'e fruchten en beien fan 'e oarspronklike ûndergroei yn dizze bosken.

De fûgel is yn it wyld útstoarn troch predaasje, ferlies fan habitat en sykte. De lêste twa Hawaiikrieën dy't yn it wyld oanwêzich wiene, ferdwûnen yn 2002 yn it boskreservaat [[Hakalau Forest National Wildlife Refuge]] op 'e hellings fan 'e sliepende fulkaan [[Mauna Kea]]. Dêrom stiet dizze krie as yn 'e wylde natoer útstoarn (''Extinct in the Wild'') op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

== Beskerming en fokprogramma ==
De Hawaiikrie oerlibbet noch yn minsklike hoedzjen. Yn 2013 wiene der 108 yndividuen opnaam yn in fokprogramma fan 'e San Diego Zoo.&lt;ref&gt;[https://zoo.sandiegozoo.org/ San Diego Zoo Wildlife Alliance]&lt;/ref&gt; Om 'e soarte wer yn 'e frije natoer te yntrodusearjen, hawwe wittenskippers yn 2024 op Maui fiif Hawaiikrieën mei stjoerders yn 'e wylde natoer útset. Dat wurdt beskôge as in grut risiko, om't eardere pogings allegear mislearre binne en der net folle fan dizze fûgels mear oer binne.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hawaiian-crow-corvus-hawaiiensis BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/hawcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/hawcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus hawaiiensis|Hawaiikrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Hawaiikrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Hawaï]]</text>
      <sha1>4rhkwzlixz10650t51ylripywrkgjyq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242436</id>
      <parentid>1242434</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1242436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3293" sha1="lj21z4bcl6odhvebynd61apjgy3bgmb" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Hawaïkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus hawaiiensis FWS.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus hawaiiensis
|Beskriuwer, jier= [[Titian Ramsay Peale|Peale]], 1849
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EW.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus hawaiiensis map.svg|250px]]
}} 
De '''Hawaïkrie''' (''Corvus hawaiiensis''), lokaal ek bekend as de ''alalā'', is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; It is in [[endemisme|endemyske]] fûgel soarte fan it eilân [[Hawaï (eilân)|Hawaï]].

== Foarkommen en skaaimerken ==
De Hawaïkrie is 48 oant 50 sm lang, wat itselde formaat is as dat fan in [[swarte krie]]. Dizze krie liket ek bot op 'e gewoane [[swarte krie]], mar hat rûnere wjukken en in folle tsjokkere snaffel. It fearrekleed is brunich swart, en de poaten en snaffel binne ek swart. Opfallend binne boppedat de lange kielfearren.

== Fersprieding en leefgebiet ==
Ut ûndersyk nei subfossilen is dúdlik wurden dat dizze krie earder in folle gruttere fersprieding hie oer de ferskillende eilannen fan 'e steat [[Hawaï]]. It wie in echte boskfûgel dy't op it lêst allinnich noch foarkwam yn berchbosken. Net oars as de measte oare kriefûgels is it in allesfretter, dy't benammen libbet fan 'e fruchten en beien fan 'e oarspronklike ûndergroei yn dizze bosken.

De fûgel is yn it wyld útstoarn troch predaasje, ferlies fan habitat en sykte. De lêste twa Hawaïkrieën dy't yn it wyld oanwêzich wiene, ferdwûnen yn 2002 yn it boskreservaat [[Hakalau Forest National Wildlife Refuge]] op 'e hellings fan 'e sliepende fulkaan [[Mauna Kea]]. Dêrom stiet dizze krie as yn 'e wylde natoer útstoarn (''Extinct in the Wild'') op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]].&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

== Beskerming en fokprogramma ==
De Hawaïkrie oerlibbet noch yn minsklike hoedzjen. Yn 2013 wiene der 108 yndividuen opnaam yn in fokprogramma fan 'e San Diego Zoo.&lt;ref&gt;[https://zoo.sandiegozoo.org/ San Diego Zoo Wildlife Alliance]&lt;/ref&gt; Om 'e soarte wer yn 'e frije natoer te yntrodusearjen, hawwe wittenskippers yn 2024 op Maui fiif Hawaïkrieën mei stjoerders yn 'e wylde natoer útset. Dat wurdt beskôge as in grut risiko, om't eardere pogings allegear mislearre binne en der net folle fan dizze fûgels mear oer binne.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hawaiian-crow-corvus-hawaiiensis BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/hawcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/hawcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus hawaiiensis|Hawaïkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Hawaikrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Hawaï]]</text>
      <sha1>lj21z4bcl6odhvebynd61apjgy3bgmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tsjoksnaffelkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194476</id>
    <revision>
      <id>1242418</id>
      <parentid>1242362</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Oerwâldkrie]] omneamd ta [[Tsjoksnaffelkrie]]: sjoch oerlis</comment>
      <origin>1242362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5841" sha1="q7hdwbpc3vdh0ntjez3swnauumk8gwa" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = oerwâldkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus macrorhynchos (looking back).JPG|250px]]
|lûd      = [[Ofbyld:Corvus macrorhynchos 2005-07-10.ogg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus macrorhynchos
|Beskriuwer, jier= [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1827
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus macrohynchos map.jpg|250px]]
}} 
De '''oerwâldkrie''' (''Corvus macrorhynchos''), faak ek oantsjut as de '''tsjoksnaffelkrie''', is in wiidfersprate [[Aazje|Aziatyske]] [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De ynterne [[taksonomy]] fan 'e soarte is ûnderwerp fan strideraasje; de soarte foarmet nei alle gedachten in kompleks fan ferskate soarten.

== Foarkommen en skaaimerken ==
[[Ofbyld:Large-billed Crow (Corvus macrorhynchos) (44144390860).jpg|thumb|left|Oerwâldkrie]]
De oerwâldkrie is in middelgrutte oant grutte krie (46 oant 59 sm lang) dy't sterk yn grutte ferskilt. Skaaimerkend is de frij lange, dolkfoarmige en licht bôge snaffel, en ek de rûne kop mei in steile foarholle. Guon populaasjes binne grut, mei in swiere snaffel en in kilige sturt dy't tinken docht oan dy fan in [[raven]], wylst oaren (lykas ''culminatus''; sjoch hjirûnder) lytser binne en in smellere snaffel hawwe. De wjukken, sturt, it gesicht en de kiel binne glânzjend swart, wylst de nekke, skouders en ûnderkant donkergriis binne. Yn [[Yndia]] is de fûgel lykwols hast folslein swart.

== Fersprieding en taksonomy ==
Der bestiet gjin ienriedigens oer de fraach hokker populaasjes ta dizze soarte rekkene wurde moatte. [[AviList]] ûnderskiedt tsien [[ûndersoarte]]n mei de neikommende ferspriedingsgebieten:&lt;ref&gt;[https://avibase.bsc-eoc.org/ Avibase]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus macrorhynchos japonensis'' – súdlik [[Sachalin]], de [[Koerilen]] en de noardlike [[Japan]]se arsjipel
* ''Corvus macrorhynchos connectens'' – de [[Rjûkjû-eilannen]] ([[Amami-O-Sjima]], [[Okinawa]] en [[Miyako-jima]])
* ''Corvus macrorhynchos osai'' – de súdlike Rjûkjû-eilannen ([[Ishigaki]], [[Iriomote]], [[Kobama]], [[Kuru]] en [[Aragusuku]])
* ''Corvus macrorhynchos mandschuricus'' – Noardeast-Aazje (eastlik en súdeastlik [[Sibearje]], noardlik Sachalin, it [[Koreä|Koreäansk Skiereilân]] en noardeastlik [[Sina]])
* ''Corvus macrorhynchos colonorum'' – sintraal en súdlik Sina, [[Taiwan]], [[Hainan]] en noardlik [[Yndosina]]
* ''Corvus macrorhynchos tibetosinensis'' – [[Tibet]] en de eastlike [[Himalaya]] oant noardlik [[Birma]] en súdlik Sina
* ''Corvus macrorhynchos intermedius'' – [[Afganistan]] en [[Pakistan]] oer de sintrale Himalaya
* ''Corvus macrorhynchos macrorhynchos'' – it [[Malakka|Maleisk Skiereilân]], [[Borneo]], [[Sumatra]], [[Java]] en de [[Lytse Sûnda-eilannen]] oant oan Romang en Sermata
* ''Corvus macrorhynchos levaillanti'' – noardeastlik Yndia (nei it westen ta oant [[Bingalen]]), eastlik Nepal (nei it easten ta oant westlik [[Tailân]]) en de [[Andamanen]]
* ''Corvus macrorhynchos culminatus'' – it [[Yndia|Yndysk Skiereilân]] en [[Sry Lanka]]

Genetysk ûndersyk stelt út dat de oerwâldkrie opdield wurde kin yn trije groepen: &quot;''C. japonensis''&quot; (ynklusyf ''mandshuricus'', ''connectens'', ''osai'', ''tibetosinensis'' en ''intermedius''), &quot;''C. levaillantii''&quot; (mei ''culminatus'' en ''colonorum'') en &quot;''C. macrorhynchos''&quot;. De earste groep bestiet mooglik ek út ferskate soarten; it takson ''osai'' makket ôfwikende lûden, wylst ''japonicus'' en ''mandshuricus'' harren as aparte soarten gedrage op sintraal Sachalin Oare stúdzjes wize derop dat ''colonorum'' nauwer besibbe is oan ''japonensis'' dan oan ''levaillantii''. De [[Filipynske krie]] (''Corvus philippinus'') waard earder ta dit kompleks rekkene, mar wurdt no trochstrings as in aparte soarte behannele. 

== Status en bedrigingen ==
Oannommen wurdt dat de populaasje yn oantal ôfnimt. Fanwegen it ûnbidige ferspriedingsgebiet en de grutte populaasje klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/large-billed-crow-corvus-macrorhynchos BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/labcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/labcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus macrorhynchos|oerwâldkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Oerwaldkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]</text>
      <sha1>q7hdwbpc3vdh0ntjez3swnauumk8gwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242422</id>
      <parentid>1242418</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>sjoch oerlis</comment>
      <origin>1242422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5814" sha1="e204hdcy7ga7p52lcdq7sdxcim5vw9v" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = tsjoksnaffelkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus macrorhynchos (looking back).JPG|250px]]
|lûd      = [[Ofbyld:Corvus macrorhynchos 2005-07-10.ogg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus macrorhynchos
|Beskriuwer, jier= [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1827
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus macrohynchos map.jpg|250px]]
}} 
De '''tsjoksnaffelkrie''' (''Corvus macrorhynchos'') is in wiidfersprate [[Aazje|Aziatyske]] [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De ynterne [[taksonomy]] fan 'e soarte is ûnderwerp fan strideraasje; de soarte foarmet nei alle gedachten in kompleks fan ferskate soarten.

== Foarkommen en skaaimerken ==
[[Ofbyld:Large-billed Crow (Corvus macrorhynchos) (44144390860).jpg|thumb|left|Oerwâldkrie]]
De tsjoksnaffelkrie is in middelgrutte oant grutte krie (46 oant 59 sm lang) dy't sterk yn grutte ferskilt. Skaaimerkend is de frij lange, dolkfoarmige en licht bôge snaffel, en ek de rûne kop mei in steile foarholle. Guon populaasjes binne grut, mei in swiere snaffel en in kilige sturt dy't tinken docht oan dy fan in [[raven]], wylst oaren (lykas ''culminatus''; sjoch hjirûnder) lytser binne en in smellere snaffel hawwe. De wjukken, sturt, it gesicht en de kiel binne glânzjend swart, wylst de nekke, skouders en ûnderkant donkergriis binne. Yn [[Yndia]] is de fûgel lykwols hast folslein swart.

== Fersprieding en taksonomy ==
Der bestiet gjin ienriedigens oer de fraach hokker populaasjes ta dizze soarte rekkene wurde moatte. [[AviList]] ûnderskiedt tsien [[ûndersoarte]]n mei de neikommende ferspriedingsgebieten:&lt;ref&gt;[https://avibase.bsc-eoc.org/ Avibase]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus macrorhynchos japonensis'' – súdlik [[Sachalin]], de [[Koerilen]] en de noardlike [[Japan]]se arsjipel
* ''Corvus macrorhynchos connectens'' – de [[Rjûkjû-eilannen]] ([[Amami-O-Sjima]], [[Okinawa]] en [[Miyako-jima]])
* ''Corvus macrorhynchos osai'' – de súdlike Rjûkjû-eilannen ([[Ishigaki]], [[Iriomote]], [[Kobama]], [[Kuru]] en [[Aragusuku]])
* ''Corvus macrorhynchos mandschuricus'' – Noardeast-Aazje (eastlik en súdeastlik [[Sibearje]], noardlik Sachalin, it [[Koreä|Koreäansk Skiereilân]] en noardeastlik [[Sina]])
* ''Corvus macrorhynchos colonorum'' – sintraal en súdlik Sina, [[Taiwan]], [[Hainan]] en noardlik [[Yndosina]]
* ''Corvus macrorhynchos tibetosinensis'' – [[Tibet]] en de eastlike [[Himalaya]] oant noardlik [[Birma]] en súdlik Sina
* ''Corvus macrorhynchos intermedius'' – [[Afganistan]] en [[Pakistan]] oer de sintrale Himalaya
* ''Corvus macrorhynchos macrorhynchos'' – it [[Malakka|Maleisk Skiereilân]], [[Borneo]], [[Sumatra]], [[Java]] en de [[Lytse Sûnda-eilannen]] oant oan Romang en Sermata
* ''Corvus macrorhynchos levaillanti'' – noardeastlik Yndia (nei it westen ta oant [[Bingalen]]), eastlik Nepal (nei it easten ta oant westlik [[Tailân]]) en de [[Andamanen]]
* ''Corvus macrorhynchos culminatus'' – it [[Yndia|Yndysk Skiereilân]] en [[Sry Lanka]]

Genetysk ûndersyk stelt út dat de oerwâldkrie opdield wurde kin yn trije groepen: &quot;''C. japonensis''&quot; (ynklusyf ''mandshuricus'', ''connectens'', ''osai'', ''tibetosinensis'' en ''intermedius''), &quot;''C. levaillantii''&quot; (mei ''culminatus'' en ''colonorum'') en &quot;''C. macrorhynchos''&quot;. De earste groep bestiet mooglik ek út ferskate soarten; it takson ''osai'' makket ôfwikende lûden, wylst ''japonicus'' en ''mandshuricus'' harren as aparte soarten gedrage op sintraal Sachalin Oare stúdzjes wize derop dat ''colonorum'' nauwer besibbe is oan ''japonensis'' dan oan ''levaillantii''. De [[Filipynske krie]] (''Corvus philippinus'') waard earder ta dit kompleks rekkene, mar wurdt no trochstrings as in aparte soarte behannele. 

== Status en bedrigingen ==
Oannommen wurdt dat de populaasje yn oantal ôfnimt. Fanwegen it ûnbidige ferspriedingsgebiet en de grutte populaasje klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/large-billed-crow-corvus-macrorhynchos BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/labcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/labcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus macrorhynchos|tsjoksnaffelkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:tsjoksnaffelkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]</text>
      <sha1>e204hdcy7ga7p52lcdq7sdxcim5vw9v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242438</id>
      <parentid>1242422</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Fersprieding en taksonomy */ [[]] oars</comment>
      <origin>1242438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5818" sha1="3lxrm6ksq2db2wu08k87opqjfjbefxf" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = tsjoksnaffelkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus macrorhynchos (looking back).JPG|250px]]
|lûd      = [[Ofbyld:Corvus macrorhynchos 2005-07-10.ogg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus macrorhynchos
|Beskriuwer, jier= [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1827
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus macrohynchos map.jpg|250px]]
}} 
De '''tsjoksnaffelkrie''' (''Corvus macrorhynchos'') is in wiidfersprate [[Aazje|Aziatyske]] [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De ynterne [[taksonomy]] fan 'e soarte is ûnderwerp fan strideraasje; de soarte foarmet nei alle gedachten in kompleks fan ferskate soarten.

== Foarkommen en skaaimerken ==
[[Ofbyld:Large-billed Crow (Corvus macrorhynchos) (44144390860).jpg|thumb|left|Oerwâldkrie]]
De tsjoksnaffelkrie is in middelgrutte oant grutte krie (46 oant 59 sm lang) dy't sterk yn grutte ferskilt. Skaaimerkend is de frij lange, dolkfoarmige en licht bôge snaffel, en ek de rûne kop mei in steile foarholle. Guon populaasjes binne grut, mei in swiere snaffel en in kilige sturt dy't tinken docht oan dy fan in [[raven]], wylst oaren (lykas ''culminatus''; sjoch hjirûnder) lytser binne en in smellere snaffel hawwe. De wjukken, sturt, it gesicht en de kiel binne glânzjend swart, wylst de nekke, skouders en ûnderkant donkergriis binne. Yn [[Yndia]] is de fûgel lykwols hast folslein swart.

== Fersprieding en taksonomy ==
Der bestiet gjin ienriedigens oer de fraach hokker populaasjes ta dizze soarte rekkene wurde moatte. [[AviList]] ûnderskiedt tsien [[ûndersoarte]]n mei de neikommende ferspriedingsgebieten:&lt;ref&gt;[https://avibase.bsc-eoc.org/ Avibase]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus macrorhynchos japonensis'' – súdlik [[Sachalin]], de [[Koerilen]] en de noardlike [[Japan]]se arsjipel
* ''Corvus macrorhynchos connectens'' – de [[Rjûkjû-eilannen]] ([[Amami-O-Sjima]], [[Okinawa]] en [[Miyako-jima]])
* ''Corvus macrorhynchos osai'' – de súdlike Rjûkjû-eilannen ([[Ishigaki]], [[Iriomote]], [[Kobama]], [[Kuru]] en [[Aragusuku]])
* ''Corvus macrorhynchos mandschuricus'' – Noardeast-Aazje (eastlik en súdeastlik [[Sibearje]], noardlik Sachalin, it [[Koreä|Koreäansk Skiereilân]] en noardeastlik [[Sina]])
* ''Corvus macrorhynchos colonorum'' – sintraal en súdlik Sina, [[Taiwan]], [[Hainan]] en noardlik [[Yndosina]]
* ''Corvus macrorhynchos tibetosinensis'' – [[Tibet]] en de eastlike [[Himalaya]] oant noardlik [[Birma]] en súdlik Sina
* ''Corvus macrorhynchos intermedius'' – [[Afganistan]] en [[Pakistan]] oer de sintrale Himalaya
* ''Corvus macrorhynchos macrorhynchos'' – it [[Malakka|Maleisk Skiereilân]], [[Borneo]], [[Sumatra]], [[Java]] en de [[Lytse Sûnda-eilannen]] oant oan Romang en Sermata
* ''Corvus macrorhynchos levaillanti'' – noardeastlik Yndia (nei it westen ta oant [[West-Bingalen]]), eastlik Nepal (nei it easten ta oant westlik [[Tailân]]) en de [[Andamanen]]
* ''Corvus macrorhynchos culminatus'' – it [[Yndia|Yndysk Skiereilân]] en [[Sry Lanka]]

Genetysk ûndersyk stelt út dat de oerwâldkrie opdield wurde kin yn trije groepen: &quot;''C. japonensis''&quot; (ynklusyf ''mandshuricus'', ''connectens'', ''osai'', ''tibetosinensis'' en ''intermedius''), &quot;''C. levaillantii''&quot; (mei ''culminatus'' en ''colonorum'') en &quot;''C. macrorhynchos''&quot;. De earste groep bestiet mooglik ek út ferskate soarten; it takson ''osai'' makket ôfwikende lûden, wylst ''japonicus'' en ''mandshuricus'' harren as aparte soarten gedrage op sintraal Sachalin Oare stúdzjes wize derop dat ''colonorum'' nauwer besibbe is oan ''japonensis'' dan oan ''levaillantii''. De [[Filipynske krie]] (''Corvus philippinus'') waard earder ta dit kompleks rekkene, mar wurdt no trochstrings as in aparte soarte behannele.

== Status en bedrigingen ==
Oannommen wurdt dat de populaasje yn oantal ôfnimt. Fanwegen it ûnbidige ferspriedingsgebiet en de grutte populaasje klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/large-billed-crow-corvus-macrorhynchos BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/labcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/labcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus macrorhynchos|tsjoksnaffelkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:tsjoksnaffelkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]]</text>
      <sha1>3lxrm6ksq2db2wu08k87opqjfjbefxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Tsjoksnaffelkrie</title>
    <ns>1</ns>
    <id>194478</id>
    <revision>
      <id>1242363</id>
      <timestamp>2026-10-12T12:02:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>/* namme */ nije seksje</comment>
      <origin>1242363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="351" sha1="pofxdvv8ic40nvej5tndvd86v9xxjkv" xml:space="preserve">== namme ==
{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha myn twifel oer de namme oerwâldkrie. De soarte hat in tige grut ferskaat oan habitats en komt ek foar yn stedsgebieten by jiskebulten. Is tsjoksnaffelkrie net in bettere namme? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 okt 2026, 14.02 (CEST)</text>
      <sha1>pofxdvv8ic40nvej5tndvd86v9xxjkv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242384</id>
      <parentid>1242363</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ruurd Jorritsma</username>
        <id>38557</id>
      </contributor>
      <comment>/* namme */ Antwurd</comment>
      <origin>1242384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="600" sha1="jrnsimayzjproh5zzbwfutq9kfd6ndg" xml:space="preserve">== namme ==
{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha myn twifel oer de namme oerwâldkrie. De soarte hat in tige grut ferskaat oan habitats en komt ek foar yn stedsgebieten by jiskebulten. Is tsjoksnaffelkrie net in bettere namme? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 okt 2026, 14.02 (CEST)

:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]:Ik tink it wol. Gjin beswier. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 12 okt 2026, 17.10 (CEST)</text>
      <sha1>jrnsimayzjproh5zzbwfutq9kfd6ndg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242398</id>
      <parentid>1242384</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* namme */ Antwurd</comment>
      <origin>1242398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="915" sha1="1xcmlrpq6vejpkeujr9chywkrx835rm" xml:space="preserve">== namme ==
{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha myn twifel oer de namme oerwâldkrie. De soarte hat in tige grut ferskaat oan habitats en komt ek foar yn stedsgebieten by jiskebulten. Is tsjoksnaffelkrie net in bettere namme? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 okt 2026, 14.02 (CEST)

:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]:Ik tink it wol. Gjin beswier. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 12 okt 2026, 17.10 (CEST)
::{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} It Nederlânsk hat ''dikbekkraai'' en it Ingelsk hat ''large-billed crow'', dus dan slút it dêr moai by oan. Liket my gjin probleem. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 12 okt 2026, 20.23 (CEST)</text>
      <sha1>1xcmlrpq6vejpkeujr9chywkrx835rm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242420</id>
      <parentid>1242398</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Oerlis:Oerwâldkrie]] omneamd ta [[Oerlis:Tsjoksnaffelkrie]]: sjoch oerlis</comment>
      <origin>1242398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="915" sha1="1xcmlrpq6vejpkeujr9chywkrx835rm" xml:space="preserve">== namme ==
{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Ik ha myn twifel oer de namme oerwâldkrie. De soarte hat in tige grut ferskaat oan habitats en komt ek foar yn stedsgebieten by jiskebulten. Is tsjoksnaffelkrie net in bettere namme? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 okt 2026, 14.02 (CEST)

:@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]:Ik tink it wol. Gjin beswier. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 12 okt 2026, 17.10 (CEST)
::{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} It Nederlânsk hat ''dikbekkraai'' en it Ingelsk hat ''large-billed crow'', dus dan slút it dêr moai by oan. Liket my gjin probleem. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 12 okt 2026, 20.23 (CEST)</text>
      <sha1>1xcmlrpq6vejpkeujr9chywkrx835rm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Etiopyske raven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194480</id>
    <revision>
      <id>1242365</id>
      <timestamp>2026-10-12T13:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Etiopyske raven |Ofbyld   = [[Ofbyld:Somali Crow P1019770 DxO.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[sjongfûgels]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus edithae |Beskriuwer, jier= [[Ethelbert Lort Philips|Lort Phillips]], 1895 |IUCN-...&quot;</comment>
      <origin>1242365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3060" sha1="rw6jkwymbpvnvtkhykjpa0llg7qitwr" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Etiopyske raven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Somali Crow P1019770 DxO.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[sjongfûgels]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus edithae
|Beskriuwer, jier= [[Ethelbert Lort Philips|Lort Phillips]], 1895
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus edithae distribution map.jpg|250px]]
}} 
De '''Etiopyske raven''' (''Corvus edithae''), faak ek oantsjut as de '''Somalyske krie''', is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[sjongfûgels]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar yn drûge gebieten yn [[East-Afrika]], fan [[Eritreä]] oant yn Noard-[[Kenia]]. De populaasje is stabyl.

== Foarkommen en lûd ==
De Etiopyske raven is in folslein swarte kriefûgel mei in frij tsjokke, raveneftige snaffel. Hy liket op 'e [[waaiersturtraven]] (''Corvus rhipidurus''), mar ferskilt wat lichemsbou oanbelanget – foaral yn 'e flecht – troch syn folle langere sturt. De soarte liket in soad op 'e [[brúnnekkeraven]] (''Corvus ruficollis''), mar is wat lytser fan slach. 

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar yn Eritreä, [[Dzjibûty]], East- en Súd-[[Etioopje]], [[Somaalje]], Noard-[[Kenia]] en it uterste súdeasten fan [[Súd-Sûdan]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De Etiopyske raven libbet yn ferskillende soarten drûge gebieten, lykas savannes, gebieten mei toarnstrûken, woastinen, stedske gebieten en lânbougrûn. Hy wurdt faak yn lytse groepen waarnommen.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/somali-crow-corvus-edithae BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/somcro2?siteLanguage=nl eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/somcro2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus edithae|Etiopyske raven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Etiopiske raven}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritrea]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]</text>
      <sha1>rw6jkwymbpvnvtkhykjpa0llg7qitwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242439</id>
      <parentid>1242365</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Status en bedrigingen */ red</comment>
      <origin>1242439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3061" sha1="dfzz7bmmy265rjw7jcjp0ntaayvc153" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Etiopyske raven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Somali Crow P1019770 DxO.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[sjongfûgels]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus edithae
|Beskriuwer, jier= [[Ethelbert Lort Philips|Lort Phillips]], 1895
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus edithae distribution map.jpg|250px]]
}} 
De '''Etiopyske raven''' (''Corvus edithae''), faak ek oantsjut as de '''Somalyske krie''', is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[sjongfûgels]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar yn drûge gebieten yn [[East-Afrika]], fan [[Eritreä]] oant yn Noard-[[Kenia]]. De populaasje is stabyl.

== Foarkommen en lûd ==
De Etiopyske raven is in folslein swarte kriefûgel mei in frij tsjokke, raveneftige snaffel. Hy liket op 'e [[waaiersturtraven]] (''Corvus rhipidurus''), mar ferskilt wat lichemsbou oanbelanget – foaral yn 'e flecht – troch syn folle langere sturt. De soarte liket in soad op 'e [[brúnnekkeraven]] (''Corvus ruficollis''), mar is wat lytser fan slach. 

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar yn Eritreä, [[Dzjibûty]], East- en Súd-[[Etioopje]], [[Somaalje]], Noard-[[Kenia]] en it uterste súdeasten fan [[Súd-Sûdan]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De Etiopyske raven libbet yn ferskillende soarten drûge gebieten, lykas savannes, gebieten mei toarnstrûken, woastinen, stedske gebieten en lânbougrûn. Hy wurdt faak yn lytse groepen waarnommen.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/somali-crow-corvus-edithae BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/somcro2?siteLanguage=nl eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/somcro2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus edithae|Etiopyske raven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Etiopiske raven}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]</text>
      <sha1>dfzz7bmmy265rjw7jcjp0ntaayvc153</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus edithae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194481</id>
    <redirect title="Etiopyske raven" />
    <revision>
      <id>1242366</id>
      <timestamp>2026-10-12T13:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Etiopyske raven]]</comment>
      <origin>1242366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="e30t9ni9010x07clry0fua8sam8piuq" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Etiopyske raven]]</text>
      <sha1>e30t9ni9010x07clry0fua8sam8piuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waaiersturtraven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194482</id>
    <revision>
      <id>1242367</id>
      <timestamp>2026-10-12T13:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = waaiersturtraven |Ofbyld   = [[Ofbyld:Fan-tailed Raven - Shaba - Kenya 06 7594 (22783719395).jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[sjongfûgels]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus rhipidurus |Beskriuwer, jier= Ernst Hartert|Har...&quot;</comment>
      <origin>1242367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5351" sha1="q9bad48hajfba4t7sqyn44cd7k0u6uy" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = waaiersturtraven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Fan-tailed Raven - Shaba - Kenya 06 7594 (22783719395).jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[sjongfûgels]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus rhipidurus
|Beskriuwer, jier= [[Ernst Hartert|Hartert]], 1918
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus rhipidurus map.jpg|250px]]
}} 
De '''waaiersturtraven''' (''Corvus rhipidurus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[sjongfûgels]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar yn it [[Midden-Easten]] en yn in stripe fan [[Afrika]] besuden de [[Sahara]], fan [[Maly]] oant [[Kenia]].

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Corvus rhipidurus, Izrael, img 20171018 140949 (2017-10).jpg|thumb|left|Fleanende waaiersturtraven]]
De fûgel docht syn namme eare oan mei in sturt dy't tige koart is foar in kriefûgel; op 'e grûn stekke de punten fan 'e wjukken fier foarby de sturtpunt út. De fûgel is dúdlik lytser as de gewoane [[raven]] (''Corvus corax''), folslein swart en hat in koarte, stevige snaffel mar in yn ferhâlding lytse kop. Yn 'e flecht is er net te missen troch syn koarte sturt en hiele brede wjukken.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar yn Afrika besuden de Sahara, it súdlike Midden-Easten en it [[Arabysk Skiereilân]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Guon autoriteiten beskôgje de soarte as [[Monotypysk takson|monotypysk]], wylst oaren him opdiele yn twa [[ûndersoarte]]n mei de neikommende ferspriedingsgebieten:

* ''Corvus rhipidurus stanleyi'' – komt foar fan it [[Sinaï-skiereilân]], [[Israel]] en [[Jordaanje]], oer [[Saûdy-Araabje]] oant yn [[Jemen]] en [[Oman]]
* ''Corvus rhipidurus rhipidurus'' – komt foar fan [[Maly]] en [[Niger]] oant yn [[Etioopje]], [[Somaalje]] en [[Kenia]]

== Hâlden en dragen ==
De waaiersturtraven komt foar yn bercheftige woastinen of keale, rotsige gebieten op legere hichten. Lykas in soad kriefûgels, is it in allesfretter dy't op 'e strún nei fretten jiskebulten en kultuerlânskip opsiket. Hy fret nôt, beien, dadels, ynsekten en oare [[wringeleazen]], en rôvet somtiden ek piken en aaien út nêsten fan oare fûgels. Der is waarnommen dat waaiersturtraven sprinkhoannen yn 'e loft mei harren klauwen fangen en sels op 'e rêch fan geiten en kamielen meiliftsje op syk nei parasiten. De soarte is ek ien fan 'e pear fûgels dy't ark brûkt.
[[Ofbyld:Fan-tailed raven (Corvus rhipidurus).jpg|thumb|left|De wjukpunten fan 'e waaiersturtraven stekke dúdlik foarby de koarte sturt]]
De fûgel is sosjaal en foarmet faak groepen dy't yn sirkels sweve of loftakrobatyk fertoane. Der is ek sjoen dat yndividuen stokjes of fearren fange, dy heech de loft yn drage, falle litte en dêrnei nei ûnder dûke om se wer op te fangen. De waaiersturtraven briedt solitêr en bout in wat sleau nêst fan tûken yn in rotsspjalt of op in rotsrâne yn 'e lijte. It wyfke leit twa oant njoggen aaien (meast trije oant seis), dy't nei 18 oant 20 dagen útbret wurde. Sa út en troch leit de túfkoekoek (''Clamator glandarius'') syn aai yn it nêst fan 'e waaiersturtraven.

== Status en bedrigingen ==
De soarte wurdt yn it grutste part fan syn ferspriedingsgebiet as lokaal algemien beskreaun, en is yn dielen fan West-Araabje en Etioopje sels talryk. Der wurdt tocht dat de populaasje yn beskate gebieten ôfnimt troch konkurrinsje mei oare fûgelsoarten. Dochs klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fan-tailed-raven-corvus-rhipidurus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/fatrav1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/fatrav1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus rhipidurus|Waaiersturtraven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Waaiersturtraven}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]]</text>
      <sha1>q9bad48hajfba4t7sqyn44cd7k0u6uy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242369</id>
      <parentid>1242367</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1242369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5349" sha1="ida069ikoq0gihwpv5u0rvez6m93jfu" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = waaiersturtraven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Fan-tailed Raven - Shaba - Kenya 06 7594 (22783719395).jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus rhipidurus
|Beskriuwer, jier= [[Ernst Hartert|Hartert]], 1918
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus rhipidurus map.jpg|250px]]
}} 
De '''waaiersturtraven''' (''Corvus rhipidurus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar yn it [[Midden-Easten]] en yn in stripe fan [[Afrika]] besuden de [[Sahara]], fan [[Maly]] oant [[Kenia]].

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Corvus rhipidurus, Izrael, img 20171018 140949 (2017-10).jpg|thumb|left|Fleanende waaiersturtraven]]
De fûgel docht syn namme eare oan mei in sturt dy't tige koart is foar in kriefûgel; op 'e grûn stekke de punten fan 'e wjukken fier foarby de sturtpunt út. De fûgel is dúdlik lytser as de gewoane [[raven]] (''Corvus corax''), folslein swart en hat in koarte, stevige snaffel mar in yn ferhâlding lytse kop. Yn 'e flecht is er net te missen troch syn koarte sturt en hiele brede wjukken.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar yn Afrika besuden de Sahara, it súdlike Midden-Easten en it [[Arabysk Skiereilân]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Guon autoriteiten beskôgje de soarte as [[Monotypysk takson|monotypysk]], wylst oaren him opdiele yn twa [[ûndersoarte]]n mei de neikommende ferspriedingsgebieten:

* ''Corvus rhipidurus stanleyi'' – komt foar fan it [[Sinaï-skiereilân]], [[Israel]] en [[Jordaanje]], oer [[Saûdy-Araabje]] oant yn [[Jemen]] en [[Oman]]
* ''Corvus rhipidurus rhipidurus'' – komt foar fan [[Maly]] en [[Niger]] oant yn [[Etioopje]], [[Somaalje]] en [[Kenia]]

== Hâlden en dragen ==
De waaiersturtraven komt foar yn bercheftige woastinen of keale, rotsige gebieten op legere hichten. Lykas in soad kriefûgels, is it in allesfretter dy't op 'e strún nei fretten jiskebulten en kultuerlânskip opsiket. Hy fret nôt, beien, dadels, ynsekten en oare [[wringeleazen]], en rôvet somtiden ek piken en aaien út nêsten fan oare fûgels. Der is waarnommen dat waaiersturtraven sprinkhoannen yn 'e loft mei harren klauwen fangen en sels op 'e rêch fan geiten en kamielen meiliftsje op syk nei parasiten. De soarte is ek ien fan 'e pear fûgels dy't ark brûkt.
[[Ofbyld:Fan-tailed raven (Corvus rhipidurus).jpg|thumb|left|De wjukpunten fan 'e waaiersturtraven stekke dúdlik foarby de koarte sturt]]
De fûgel is sosjaal en foarmet faak groepen dy't yn sirkels sweve of loftakrobatyk fertoane. Der is ek sjoen dat yndividuen stokjes of fearren fange, dy heech de loft yn drage, falle litte en dêrnei nei ûnder dûke om se wer op te fangen. De waaiersturtraven briedt solitêr en bout in wat sleau nêst fan tûken yn in rotsspjalt of op in rotsrâne yn 'e lijte. It wyfke leit twa oant njoggen aaien (meast trije oant seis), dy't nei 18 oant 20 dagen útbret wurde. Sa út en troch leit de túfkoekoek (''Clamator glandarius'') syn aai yn it nêst fan 'e waaiersturtraven.

== Status en bedrigingen ==
De soarte wurdt yn it grutste part fan syn ferspriedingsgebiet as lokaal algemien beskreaun, en is yn dielen fan West-Araabje en Etioopje sels talryk. Der wurdt tocht dat de populaasje yn beskate gebieten ôfnimt troch konkurrinsje mei oare fûgelsoarten. Dochs klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fan-tailed-raven-corvus-rhipidurus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/fatrav1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/fatrav1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus rhipidurus|Waaiersturtraven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Waaiersturtraven}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]]</text>
      <sha1>ida069ikoq0gihwpv5u0rvez6m93jfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus rhipidurus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194483</id>
    <redirect title="Waaiersturtraven" />
    <revision>
      <id>1242368</id>
      <timestamp>2026-10-12T13:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Waaiersturtraven]]</comment>
      <origin>1242368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="3q5a0kspsknvekjiz9vdeek13pqn3vr" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Waaiersturtraven]]</text>
      <sha1>3q5a0kspsknvekjiz9vdeek13pqn3vr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brúnnekkeraven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194484</id>
    <revision>
      <id>1242370</id>
      <timestamp>2026-10-12T14:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = brúnnekkeraven |Ofbyld   = [[Ofbyld:Brown-necked Raven - Merzouga - Morocco 07 3411 (22160964904).jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus ruficollis |Beskriuwer, jier= René Primev...&quot;</comment>
      <origin>1242370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5329" sha1="hndjwfch8pruu6ie9bdkoldh3jesjzm" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = brúnnekkeraven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Brown-necked Raven - Merzouga - Morocco 07 3411 (22160964904).jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus ruficollis
|Beskriuwer, jier= [[René Primevère Lesson|Lesson]], 1831
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus ruficollis map.jpg|250px]]
}} 
De '''brúnnekkeraven''' (''Corvus ruficollis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar yn [[Noard-Afrika]] en [[Súdwest-Aazje]].

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Corbeau brun - tunisie.jpg|thumb|left|Fleanende brúnnekkeraven yn Tuneezje]]
De brúnnekkeraven liket bot op 'e gewoane [[raven]] (''Corvus corax'') wat syn grutte formaat, folslein swarte fearrekleed, swiere snaffel, rûge kielfearren en kilige sturt oanbelanget. De fûgel is lykwols lytser (lichemslingte 48 oant 56 sm tsjin 54 oant 67 sm by de gewoane raven) en hat in wat minder robúste snaffel, in koartere sturt en smellere wjukpunten. Dêrnjonken hat er in brûnsbrune gloed yn 'e nekke, dêr't er syn Fryske en wittenskiplike namme ''ruficollis'' (Latyn foar readhals) oan te tankjen hat. Somtiden hat er ek giele teannen, benammen yn it [[Midden-Easten]]. Yn 'e flecht hâldt er syn snaffel faak opfallend skean nei ûnderen rjochte.

== Fersprieding en taksonomy ==
De brúnnekkeraven komt foar fan 'e [[Kaapverdyske Eilannen]], oer [[Noard-Afrika]], oant yn West-[[Pakistan]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; It is trochstrings in [[stânfûgel]]. Hy is in hiele seldsume [[dwaalgast]] yn [[Jeropa]], mei in pear waarnimmingen yn [[Spanje]], [[Itaalje]] en op [[Syprus]].

== Hâlden en dragen ==
De fûgel libbet yn woastinen en drûge steppes, mar is ek yn mear bercheftige gebieten te sjen, al is it gjin typyske berchbewenner. Hy nêstket yn beamkrunen, op rotsrânen of op elektrisiteitsmêsten. Meastentiids leit it wyfke fjouwer oant fiif aaien, dy't yn 20 oant 22 dagen útbret wurde. De piken ferlitte it nêst nei 37 oant 38 dagen en kinne in wike letter goed fleane.

De brúnnekkeraven is in frij skouwe en foarsichtige fûgel dy't net maklik benei te kommen is. Lykas de measte kriefûgels is it in opportunistyske iter en yt er alles wat mar beskikber is, fariearjend fan mais, [[reptilen]], gaanders, yn kustkriten ek oanspielde fisk oant dadels en oar fruit. Ut in ûndersyk yn [[Israel]] út 2009 docht bliken dat de soarte yn groepsferbân op hagedissen jaget.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/brown-necked-raven-corvus-ruficollis BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/brnrav1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/brnrav1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus ruficollis|Brúnnekkeraven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Brunnekkeraven}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]]</text>
      <sha1>hndjwfch8pruu6ie9bdkoldh3jesjzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus ruficollis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194485</id>
    <redirect title="Brúnnekkeraven" />
    <revision>
      <id>1242371</id>
      <timestamp>2026-10-12T14:06:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Brúnnekkeraven]]</comment>
      <origin>1242371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="0ccn2u83r4pbw7wxmub0kmvktj1jy8o" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Brúnnekkeraven]]</text>
      <sha1>0ccn2u83r4pbw7wxmub0kmvktj1jy8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chihuahuaraven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194486</id>
    <revision>
      <id>1242373</id>
      <timestamp>2026-10-12T14:35:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Chihuahuaraven |Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus cryptoleucus Arizona 2.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus cryptoleucus |Beskriuwer, jier= [[Couch]], 1854 |IUCN-status= [[IUCN-status]]...&quot;</comment>
      <origin>1242373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4775" sha1="ii2vmthvnml9s0pruzgcs0xl8vmmsvu" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Chihuahuaraven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus cryptoleucus Arizona 2.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus cryptoleucus
|Beskriuwer, jier= [[Couch]], 1854
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus cryptoleucus distribution.svg|250px]]
}} 
De '''Chihuahuaraven''' (''Corvus cryptoleucus''), faak ek oantsjut as de woastynraven of wytnekkeraven, is in [[Noard-Amearika|Noard-Amerikaanske]] [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar fan it súdwesten fan 'e [[Feriene Steaten]] oant yn it noarden fan [[Meksiko]].

== Foarkommen en lûd ==
De Chihuahuaraven is in frij grutte (46–53 sm), folslein swarte kriefûgel dy't yn ferskillende opsichten it midden hâldt tusken de twa oare wiidfersprate ''Corvus''-soarten yn Noard-Amearika: de gewoane [[raven]] (''Corvus corax'') en de [[Amerikaanske krie]] (''Corvus brachyrhynchos''). Hy is dúdlik lytser as de gewoane raven, mei in koartere snaffel, koartere wjukken en in koartere sturt, mar wol mei langere noasboarstels. In skaaimerkend detail is de wite basis fan 'e fearren yn 'e nekke, al is dat faak lestich te sjen. Ek it lûd ferskilt fan dat fan 'e gewoane raven; it bestiet út in hease, krie-eftige, yn toanhichte stiigjende &quot;graak&quot;-rop.

== Fersprieding ==
De fûgel komt foar fan it súdwesten fan 'e Feriene Steaten oant yn Sintraal-Meksiko.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Yn 'e FS is er te finen yn it súdeasten fan [[Colorado]] en yn in gebiet dat him útwreidet fan it súdeasten fan [[Arizona]], it suden en easten fan [[Nij-Meksiko]] en it suden fan [[Kansas]] yn súdlike rjochting oant oan it westen fan [[Oklahoma]] en it westen en suden fan [[Teksas]]. Dêrneist komt de soarte foar yn Meksiko, mei in ferspriedingsgebiet dat rikt oant yn it noardwesten en noard-sintraal diel fan [[Sonora]], it noardeasten fan [[Jalisco]], [[Guanajuato (steat)|Guanajuato]], it noardwesten fan [[Hidalgo (steat)|Hidalgo]], [[Nuevo León]] en sintraal [[Tamaulipas]]. De fûgel oerwinteret yn syn hiele briedgebiet, mar ek yn it noardwesten en midden fan Meksiko, oan 'e noardwestkust en nei it suden ta oant oan Guadalajara en [[Michoacán]].

== Taksonomy ==
Ut ferskate genetyske stúdzjes docht bliken dat de Chihuahuaraven eins binnen de gewoane [[raven]] falt en in sustergroep foarmet fan 'e raven yn [[Kalifornje]]. De ôfskieding fûn plak tusken 1,1 en 0,6 miljoen jier lyn – dúdlik letter as it momint werop't de Kalifoarnyske populaasje fan 'e gewoane raven him ôfspjalte fan 'e oare populaasjes fan dy soarte. Hjoed-de-dei gedrage se har as biologysk aparte soarten, wylst de twa populaasjes fan 'e gewoane raven ûnderling op grutte skaal [[Krusing (biology)|kruse]]. De Chihuahuaraven wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De Chihuahuaraven komt foar op drûch gerslân en yn strûkgebieten, trochstrings yn leechlizzende gebieten. Yn bercheftige kriten wurdt er ferfongen troch de gewoane raven. De fûgel wurdt waarnommen yn pearen of lytse groepen, mar kin him somtiden yn grutte oantallen (oant yn 'e hûnderten) sammelje wêr't fretten yn oerfloed oanwêzich is. It is in allesfretter en de fûgel bout syn nêst yn it noardlike diel fan syn ferspriedingsgebiet yn april en earder yn Meksiko. It lizzen fan 'e aaien fynt meastentiids yn maaie plak.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje soe yn oantal ôfnimme. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chihuahuan-raven-corvus-cryptoleucus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/chirav1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/chirav1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus cryptoleucus|Chihuahuaraven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Raven, Chihuahua}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]</text>
      <sha1>ii2vmthvnml9s0pruzgcs0xl8vmmsvu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242375</id>
      <parentid>1242373</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1242375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4793" sha1="pu8wmx33uh3ab1c5lcnf44hw2fi3ig0" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Chihuahuaraven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus cryptoleucus Arizona 2.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus cryptoleucus
|Beskriuwer, jier= [[Darius Nash Couch|Couch]], 1854
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus cryptoleucus distribution.svg|250px]]
}} 
De '''Chihuahuaraven''' (''Corvus cryptoleucus''), faak ek oantsjut as de woastynraven of wytnekkeraven, is in [[Noard-Amearika|Noard-Amerikaanske]] [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar fan it súdwesten fan 'e [[Feriene Steaten]] oant yn it noarden fan [[Meksiko]].

== Foarkommen en lûd ==
De Chihuahuaraven is in frij grutte (46–53 sm), folslein swarte kriefûgel dy't yn ferskillende opsichten it midden hâldt tusken de twa oare wiidfersprate ''Corvus''-soarten yn Noard-Amearika: de gewoane [[raven]] (''Corvus corax'') en de [[Amerikaanske krie]] (''Corvus brachyrhynchos''). Hy is dúdlik lytser as de gewoane raven, mei in koartere snaffel, koartere wjukken en in koartere sturt, mar wol mei langere noasboarstels. In skaaimerkend detail is de wite basis fan 'e fearren yn 'e nekke, al is dat faak lestich te sjen. Ek it lûd ferskilt fan dat fan 'e gewoane raven; it bestiet út in hease, krie-eftige, yn toanhichte stiigjende &quot;graak&quot;-rop.

== Fersprieding ==
De fûgel komt foar fan it súdwesten fan 'e Feriene Steaten oant yn Sintraal-Meksiko.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Yn 'e FS is er te finen yn it súdeasten fan [[Colorado]] en yn in gebiet dat him útwreidet fan it súdeasten fan [[Arizona]], it suden en easten fan [[Nij-Meksiko]] en it suden fan [[Kansas]] yn súdlike rjochting oant oan it westen fan [[Oklahoma]] en it westen en suden fan [[Teksas]]. Dêrneist komt de soarte foar yn Meksiko, mei in ferspriedingsgebiet dat rikt oant yn it noardwesten en noard-sintraal diel fan [[Sonora]], it noardeasten fan [[Jalisco]], [[Guanajuato (steat)|Guanajuato]], it noardwesten fan [[Hidalgo (steat)|Hidalgo]], [[Nuevo León]] en sintraal [[Tamaulipas]]. De fûgel oerwinteret yn syn hiele briedgebiet, mar ek yn it noardwesten en midden fan Meksiko, oan 'e noardwestkust en nei it suden ta oant oan Guadalajara en [[Michoacán]].

== Taksonomy ==
Ut ferskate genetyske stúdzjes docht bliken dat de Chihuahuaraven eins binnen de gewoane [[raven]] falt en in sustergroep foarmet fan 'e raven yn [[Kalifornje]]. De ôfskieding fûn plak tusken 1,1 en 0,6 miljoen jier lyn – dúdlik letter as it momint werop't de Kalifoarnyske populaasje fan 'e gewoane raven him ôfspjalte fan 'e oare populaasjes fan dy soarte. Hjoed-de-dei gedrage se har as biologysk aparte soarten, wylst de twa populaasjes fan 'e gewoane raven ûnderling op grutte skaal [[Krusing (biology)|kruse]]. De Chihuahuaraven wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De Chihuahuaraven komt foar op drûch gerslân en yn strûkgebieten, trochstrings yn leechlizzende gebieten. Yn bercheftige kriten wurdt er ferfongen troch de gewoane raven. De fûgel wurdt waarnommen yn pearen of lytse groepen, mar kin him somtiden yn grutte oantallen (oant yn 'e hûnderten) sammelje wêr't fretten yn oerfloed oanwêzich is. It is in allesfretter en de fûgel bout syn nêst yn it noardlike diel fan syn ferspriedingsgebiet yn april en earder yn Meksiko. It lizzen fan 'e aaien fynt meastentiids yn maaie plak.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje soe yn oantal ôfnimme. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chihuahuan-raven-corvus-cryptoleucus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/chirav1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/chirav1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus cryptoleucus|Chihuahuaraven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Raven, Chihuahua}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]</text>
      <sha1>pu8wmx33uh3ab1c5lcnf44hw2fi3ig0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242376</id>
      <parentid>1242375</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1242376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4782" sha1="df6g1j47irfi29szr24n5lyleng46aj" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Chihuahuaraven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus cryptoleucus Arizona 2.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus cryptoleucus
|Beskriuwer, jier= [[Darius Nash Couch|Couch]], 1854
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus cryptoleucus distribution.svg|250px]]
}} 
De '''Chihuahuaraven''' (''Corvus cryptoleucus''), faak ek oantsjut as de woastynraven of wytnekkeraven, is in [[Noard-Amearika|Noard-Amerikaanske]] [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar fan it súdwesten fan 'e [[Feriene Steaten]] oant yn it noarden fan [[Meksiko]].

== Foarkommen en lûd ==
De Chihuahuaraven is in frij grutte (46–53 sm), folslein swarte kriefûgel dy't yn ferskillende opsichten it midden hâldt tusken de twa oare wiidfersprate ''Corvus''-soarten yn Noard-Amearika: de gewoane [[raven]] (''Corvus corax'') en de [[Amerikaanske krie]] (''Corvus brachyrhynchos''). Hy is dúdlik lytser as de gewoane raven, mei in koartere snaffel, koartere wjukken en in koartere sturt, mar wol mei langere noasboarstels. In skaaimerkend detail is de wite basis fan 'e fearren yn 'e nekke, al is dat faak lestich te sjen. Ek it lûd ferskilt fan dat fan 'e gewoane raven; it bestiet út in hease, krie-eftige, yn toanhichte stiigjende &quot;graak&quot;-rop.

== Fersprieding ==
De fûgel komt foar fan it súdwesten fan 'e Feriene Steaten oant yn Sintraal-Meksiko.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Yn 'e FS is er te finen yn it súdeasten fan [[Colorado]] en yn in gebiet dat him útwreidet fan it súdeasten fan [[Arizona]], it suden en easten fan [[Nij-Meksiko]] en it suden fan [[Kansas]] yn súdlike rjochting oant oan it westen fan [[Oklahoma]] en it westen en suden fan [[Teksas]]. Dêrneist komt de soarte foar yn Meksiko, mei in ferspriedingsgebiet dat rikt oant yn it noardwesten en noard-sintraal diel fan [[Sonora]], it noardeasten fan [[Jalisco]], [[Guanajuato (steat)|Guanajuato]], it noardwesten fan [[Hidalgo (steat)|Hidalgo]], [[Nuevo León]] en sintraal [[Tamaulipas]]. De fûgel oerwinteret yn syn hiele briedgebiet, mar ek yn it noardwesten en midden fan Meksiko, oan 'e noardwestkust en nei it suden ta oant oan Guadalajara en [[Michoacán]].

== Taksonomy ==
Ut ferskate genetyske stúdzjes docht bliken dat de Chihuahuaraven eins binnen de gewoane [[raven]] falt en in sustergroep foarmet fan 'e raven yn [[Kalifornje]]. De ôfskieding fûn plak tusken 1,1 en 0,6 miljoen jier lyn – dúdlik letter as it momint werop't de Kalifoarnyske populaasje fan 'e gewoane raven him ôfspjalte fan 'e oare populaasjes fan dy soarte. Hjoed-de-dei gedrage se har as biologysk aparte soarten, wylst de twa populaasjes fan 'e gewoane raven ûnderling op grutte skaal [[Krusing (biology)|kruse]]. De Chihuahuaraven wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De Chihuahuaraven komt foar op drûch gerslân en yn strûkgebieten, trochstrings yn leechlizzende gebieten. Yn bercheftige kriten wurdt er ferfongen troch de gewoane raven. De fûgel wurdt waarnommen yn pearen of lytse groepen, mar kin him somtiden yn grutte oantallen (oant yn 'e hûnderten) sammelje wêr't fretten yn oerfloed oanwêzich is. It is in allesfretter en de fûgel bout syn nêst yn it noardlike diel fan syn ferspriedingsgebiet yn april en earder yn Meksiko. It lizzen fan 'e aaien fynt meastentiids yn maaie plak.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje soe yn oantal ôfnimme. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chihuahuan-raven-corvus-cryptoleucus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/chirav eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/chirav/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus cryptoleucus|Chihuahuaraven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Raven, Chihuahua}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]</text>
      <sha1>df6g1j47irfi29szr24n5lyleng46aj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242377</id>
      <parentid>1242376</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1242377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4780" sha1="fgoy9nz8wddztcc7dnnr3sbw8xmwhoq" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Chihuahuaraven
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus cryptoleucus Arizona 2.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus cryptoleucus
|Beskriuwer, jier= [[Darius Nash Couch|Couch]], 1854
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus cryptoleucus distribution.svg|250px]]
}} 
De '''Chihuahuaraven''' (''Corvus cryptoleucus''), faak ek oantsjut as de woastynraven of wytnekkeraven, is in [[Noard-Amearika|Noard-Amerikaanske]] [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar fan it súdwesten fan 'e [[Feriene Steaten]] oant yn it noarden fan [[Meksiko]].

== Foarkommen en lûd ==
De Chihuahuaraven is in frij grutte (46–53 sm), folslein swarte kriefûgel dy't yn ferskillende opsichten it midden hâldt tusken de twa oare wiidfersprate ''Corvus''-soarten yn Noard-Amearika: de gewoane [[raven]] (''Corvus corax'') en de [[Amerikaanske krie]] (''Corvus brachyrhynchos''). Hy is dúdlik lytser as de gewoane raven, mei in koartere snaffel, koartere wjukken en in koartere sturt, mar wol mei langere noasboarstels. In skaaimerkend detail is de wite basis fan 'e fearren yn 'e nekke, al is dat faak lestich te sjen. Ek it lûd ferskilt fan dat fan 'e gewoane raven; it bestiet út in hease, krie-eftige, yn toanhichte stiigjende &quot;graak&quot;-rop.

== Fersprieding ==
De fûgel komt foar fan it súdwesten fan 'e Feriene Steaten oant yn Sintraal-Meksiko.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Yn 'e FS is er te finen yn it súdeasten fan [[Colorado]] en yn in gebiet dat him útwreidet fan it súdeasten fan [[Arizona]], it suden en easten fan [[Nij-Meksiko]] en it suden fan [[Kansas]] yn súdlike rjochting oant oan it westen fan [[Oklahoma]] en it westen en suden fan [[Teksas]]. Dêrneist komt de soarte foar yn Meksiko, mei in ferspriedingsgebiet dat rikt oant yn it noardwesten en noard-sintraal diel fan [[Sonora]], it noardeasten fan [[Jalisco]], [[Guanajuato (steat)|Guanajuato]], it noardwesten fan [[Hidalgo (steat)|Hidalgo]], [[Nuevo León]] en sintraal [[Tamaulipas]]. De fûgel oerwinteret yn syn hiele briedgebiet, mar ek yn it noardwesten en midden fan Meksiko, oan 'e noardwestkust en nei it suden ta oant oan Guadalajara en [[Michoacán]].

== Taksonomy ==
Ut ferskate genetyske stúdzjes docht bliken dat de Chihuahuaraven eins binnen de gewoane [[raven]] falt en in sustergroep foarmet fan 'e raven yn [[Kalifornje]]. De ôfskieding fûn plak tusken 1,1 en 0,6 miljoen jier lyn – dúdlik letter as it momint werop't de Kalifoarnyske populaasje fan 'e gewoane raven him ôfspjalte fan 'e oare populaasjes fan dy soarte. Hjoed-de-dei gedrage se har as biologysk aparte soarten, wylst de twa populaasjes fan 'e gewoane raven ûnderling op grutte skaal [[Krusing (biology)|kruse]]. De Chihuahuaraven wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De Chihuahuaraven komt foar op drûch gerslân en yn strûkgebieten, trochstrings yn leechlizzende gebieten. Yn bercheftige kriten wurdt er ferfongen troch de gewoane raven. De fûgel wurdt waarnommen yn pearen of lytse groepen, mar kin him somtiden yn grutte oantallen (oant yn 'e hûnderten) sammelje wêr't fretten yn oerfloed oanwêzich is. It is in allesfretter en de fûgel bout syn nêst yn it noardlike diel fan syn ferspriedingsgebiet yn april en earder yn Meksiko. It lizzen fan 'e aaien fynt meastentiids yn maaie plak.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje soe yn oantal ôfnimme. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chihuahuan-raven-corvus-cryptoleucus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/chirav eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/chirav/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus cryptoleucus|Chihuahuaraven}}
}}
{{DEFAULTSORT:Chihuahuaraven}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]</text>
      <sha1>fgoy9nz8wddztcc7dnnr3sbw8xmwhoq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus cryptoleucus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194487</id>
    <redirect title="Chihuahuaraven" />
    <revision>
      <id>1242374</id>
      <timestamp>2026-10-12T14:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Chihuahuaraven]]</comment>
      <origin>1242374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="gnagwucc9255yqe40q8putap7szjyk6" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Chihuahuaraven]]</text>
      <sha1>gnagwucc9255yqe40q8putap7szjyk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jamaikaanske krie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194488</id>
    <revision>
      <id>1242382</id>
      <timestamp>2026-10-12T14:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Jamaikaanske krie |Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus jamaicensis 177285653.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus jamaicensis |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788 |IU...&quot;</comment>
      <origin>1242382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2155" sha1="oisgpc9fi3fqdsi66pjm11ktro03qtk" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Jamaikaanske krie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus jamaicensis 177285653.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus jamaicensis
|Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Jamaican crow distribution map.png|250px]]
}} 
De '''Jamaikaanske krie''' (''Corvus jamaicensis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel is [[endemisme|endemysk]] foar [[Jamaika]] en wurdt dêr foaral yn 'e heechlannen waarnommen.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Status en bedrigingen ==
De Jamaikaanske krie hat in hiel lyts ferspriedingsgebiet en in lytse populaasje, dy't rûsd wurdt op 1.000 oant 2.500 briedfûgels. De oantallen lykje lykwols ta te nimmen en de soarte docht it goed yn oantaaste leefgebieten. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as gefoelig (''Near Threatened'', NT).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/jamaican-crow-corvus-jamaicensisBirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/jamcro1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/jamcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus jamaicensis|Jamaikaanske krie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Jamaikaanske krie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]]</text>
      <sha1>oisgpc9fi3fqdsi66pjm11ktro03qtk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus jamaicensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194489</id>
    <redirect title="Jamaikaanske krie" />
    <revision>
      <id>1242383</id>
      <timestamp>2026-10-12T14:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Jamaikaanske krie]]</comment>
      <origin>1242383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="02len28vbls9u88gyzeqrc28oxwe1v3" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Jamaikaanske krie]]</text>
      <sha1>02len28vbls9u88gyzeqrc28oxwe1v3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Conrad Bernhard Meyer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194490</id>
    <revision>
      <id>1242385</id>
      <timestamp>2026-10-12T15:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1242385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="94n2yb2j82wq4a4j94as2ohncrnjapk" xml:space="preserve">{{wurk}}
'''Conrad Bernhard Meyer''' ([[Auwerk (stêd)|Auwerk]], [[19 maaie]] [[1755]] - dêre, [[10 septimber]] [[1830]]) wie in [[East-Fryslân|East-Fryske]] [[keapman]], kopergraveur en [[arsjitekt]].

== Biografy ==
===Jonkheid===
Hy waard berne yn Auwerk as soan fan in boer en besocht ynearsten de pleatslike skoalle, foardat er op tsienjierrige leeftyd oergie nei de [[Latynske skoalle]]. Dit opliedingstrajekt wie ûngewoan foar de maatskiplike klasse dêr't er doetiids ta hearde. Hy waard twongen om syn skoaltiid mei achttjin jier te beëinigjen, om't syn heit de [[herberch]] oan it merkplein fan Aurich kocht hie en fan him ferwachte waard dat er dy sels yn't wurk hâlde soe. Sadwaande waard Conrad Bernhard Meyer herberchier en koe er syn plan om wiskunde te studearjen net ferwêzentlikje. Yn 1774 troude er mei Gretje Wilken; nei har iere ferstjerren gie er in twadde houlik oan mei Dorothea Davemann.

===Keunstner en ûntwerper===

===Keapman yn ferskate sektoaren===

===Arsjitekt en boumaster===
Conrad Bernhard Meyer wurdt lykwols benammen assosjearre mei de talrike gebouwen yn Aurich dy't er tusken 1799 en 1814 ûntwurp. As autodidaktysk arsjitekt en boumaster joech er op in wize dy't mar troch in pear oaren oertroffen waard, foarm oan it stedsbyld fan Aurich.


{{DEFAULTSORT:Meyer, Conrad Bernhard}}
[[Kategory:Eastfrysk arsjitekt]]
[[Kategory:Eastfrysk keapman]]
[[Kategory:Eastfrysk graveur]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1755]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1830]]</text>
      <sha1>94n2yb2j82wq4a4j94as2ohncrnjapk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242386</id>
      <parentid>1242385</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1242386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2710" sha1="qefppr6l88fz7k7165usby6w2rg7la1" xml:space="preserve">{{wurk}}
'''Conrad Bernhard Meyer''' ([[Auwerk (stêd)|Auwerk]], [[19 maaie]] [[1755]] - dêre, [[10 septimber]] [[1830]]) wie in [[East-Fryslân|East-Fryske]] [[keapman]], kopergraveur en [[arsjitekt]].

== Biografy ==
===Jonkheid===
Hy waard berne yn Auwerk as soan fan in boer en besocht ynearsten de pleatslike skoalle, foardat er op tsienjierrige leeftyd oergie nei de [[Latynske skoalle]]. Dit opliedingstrajekt wie ûngewoan foar de maatskiplike klasse dêr't er doetiids ta hearde. Hy waard twongen om syn skoaltiid mei achttjin jier te beëinigjen, om't syn heit de [[herberch]] oan it merkplein fan Aurich kocht hie en fan him ferwachte waard dat er dy sels yn't wurk hâlde soe. Sadwaande waard Conrad Bernhard Meyer herberchier en koe er syn plan om wiskunde te studearjen net ferwêzentlikje. Yn 1774 troude er mei Gretje Wilken; nei har iere ferstjerren gie er in twadde houlik oan mei Dorothea Davemann.

===Keunstner en ûntwerper===

===Keapman yn ferskate sektoaren===
Syn súkses as keapman wie troch de jierren net lang duorsum. It slagge him en ferkeapje de herberch &quot;Schwarzer Bär&quot; mei in moaie winst, en syn seachmûne en hannel yn boumaterialen wiene tige lukratyf. Hy hierde de horeka-aktiviteiten yn de opkommende baaiplak [[Norderney]] en kocht stikken lân yn it fean; hy sette in ierdewurkfabryk op by de haven fan Aurich, liet [[Piip (smookark)|klaaipipen]] meitsje en ynvestearre yn de dêrmei ferbûne tabakshannel. Hy organisearre de oankeap fan hynders foar it Prusyske leger, wie in skoftlang direkteur fan it partikuliere bedriuw dat de [[Trekskip|trekskûteferbining]] tusken Aurich en [[Emden]] eksploitearre, beklaaide de funksje fan sâltfaktor en boude sels in fabryk foar segellak. Syn saaklike ûndernimmings blieken faak ferkeard berekkene te wêzen, of de famyljeleden dy't er as behearders oanstelde, wiene net kundich. In oare faktor wie lykwols de strukturele swakte fan Aurich – benammen de gebrekkige ferfiersferbiningen wêrtroch't de basis foar rendabele hannel op grutte skaal ûntbriek. Dêr kaam noch syn grillige en rêstleaze aard by – eigenskippen dy't in keunstner ynspirearje kinne, mar dy't foar in keapman út dy tiid neidielich wiene.

===Arsjitekt en boumaster===
Conrad Bernhard Meyer wurdt lykwols benammen assosjearre mei de talrike gebouwen yn Aurich dy't er tusken 1799 en 1814 ûntwurp. As autodidaktysk arsjitekt en boumaster joech er op in wize dy't mar troch in pear oaren oertroffen waard, foarm oan it stedsbyld fan Aurich.


{{DEFAULTSORT:Meyer, Conrad Bernhard}}
[[Kategory:Eastfrysk arsjitekt]]
[[Kategory:Eastfrysk keapman]]
[[Kategory:Eastfrysk graveur]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1755]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1830]]</text>
      <sha1>qefppr6l88fz7k7165usby6w2rg7la1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242388</id>
      <parentid>1242386</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1242388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4160" sha1="2tlwcptnf2vggei1z0hzpnedlenuhml" xml:space="preserve">{{wurk}}
'''Conrad Bernhard Meyer''' ([[Auwerk (stêd)|Auwerk]], [[19 maaie]] [[1755]] - dêre, [[10 septimber]] [[1830]]) wie in [[East-Fryslân|East-Fryske]] [[keapman]], kopergraveur en [[arsjitekt]].

== Biografy ==
===Jonkheid===
Hy waard berne yn Auwerk as soan fan in boer en besocht ynearsten de pleatslike skoalle, foardat er op tsienjierrige leeftyd oergie nei de [[Latynske skoalle]]. Dit opliedingstrajekt wie ûngewoan foar de maatskiplike klasse dêr't er doetiids ta hearde. Hy waard twongen om syn skoaltiid mei achttjin jier te beëinigjen, om't syn heit de [[herberch]] oan it merkplein fan Aurich kocht hie en fan him ferwachte waard dat er dy sels yn't wurk hâlde soe. Sadwaande waard Conrad Bernhard Meyer herberchier en koe er syn plan om wiskunde te studearjen net ferwêzentlikje. Yn 1774 troude er mei Gretje Wilken; nei har iere ferstjerren gie er in twadde houlik oan mei Dorothea Davemann.

===Keunstner en ûntwerper===

===Keapman yn ferskate sektoaren===
Syn súkses as keapman wie troch de jierren net lang duorsum. It slagge him en ferkeapje de herberch &quot;Schwarzer Bär&quot; mei in moaie winst, en syn seachmûne en hannel yn boumaterialen wiene tige lukratyf. Hy hierde de horeka-aktiviteiten yn de opkommende baaiplak [[Norderney]] en kocht stikken lân yn it fean; hy sette in ierdewurkfabryk op by de haven fan Aurich, liet [[Piip (smookark)|klaaipipen]] meitsje en ynvestearre yn de dêrmei ferbûne tabakshannel. Hy organisearre de oankeap fan hynders foar it Prusyske leger, wie in skoftlang direkteur fan it partikuliere bedriuw dat de [[Trekskip|trekskûteferbining]] tusken Aurich en [[Emden]] eksploitearre, beklaaide de funksje fan sâltfaktor en boude sels in fabryk foar segellak. Syn saaklike ûndernimmings blieken faak ferkeard berekkene te wêzen, of de famyljeleden dy't er as behearders oanstelde, wiene net kundich. In oare faktor wie lykwols de strukturele swakte fan Aurich – benammen de gebrekkige ferfiersferbiningen wêrtroch't de basis foar rendabele hannel op grutte skaal ûntbriek. Dêr kaam noch syn grillige en rêstleaze aard by – eigenskippen dy't in keunstner ynspirearje kinne, mar dy't foar in keapman út dy tiid neidielich wiene.

===Arsjitekt en boumaster===
Conrad Bernhard Meyer wurdt lykwols benammen assosjearre mei de talrike gebouwen yn Aurich dy't er tusken 1799 en 1814 ûntwurp. As autodidaktysk arsjitekt en boumaster joech er op in wize dy't mar troch in pear oaren oertroffen waard, foarm oan it stedsbyld fan Aurich.

== Literatuer ==
* Aus dem Leben eines genialen Auricher Bürgers, yn: Ostfriesische Nachrichten, 1890, Nr. 26, 27, 29
* Ernst Grütering: ''Conrad Bernhard Meyer und die Baukunst um 1800 in Ostfriesland'', Diss. phil. Köln 1928
* Gert Schlechtriem: ''Conrad Bernhard Meyer. Ein Baumeister des Klassizismus in Ostfriesland'', yn: Ostfriesland. Zeitschrift für Kultur, Wirtschaft und Verkehr, 1957, H. 1, S. 13–21
* Conrad Bernhard Meyer: Ausstellungskatalog des Niedersächs. Staatsarchivs in Aurich zum 150. Todestag (10. September – 9. November 1980), Aurich 1980
* Karl Gramberg: ''Aurich von C.B. Meyer bis auf unsere Tage'', 1. Buch, Aurich 1992
* Robert Noah: ''Die reformierte Kirche in Aurich'' ([[Ostfriesische Kunstführer]], Heft 6). Aurich 1983
* Stefan Pötzsch: ''Conrad Bernhard Meyer, Gastwirt und Kaufmann, Kupferstecher und Baumeister. Ein Beitrag zur Wirtschafts- und Sozialgeschichte Aurichs an der Wende vom 18. zum 19. Jahrhundert'', yn: Collectanea Frisica. Beiträge zur historischen Landeskunde Ostfrieslands, hrsg. von H. van Lengen (Abhandlungen und Vorträge zur Geschichte Ostfrieslands, 74), Aurich 1995, s. 341–361
* Carl Wilhelm Hennert, ''Kurze Anweisung zu einigen Geometrischen Hilfsmitteln'', S. 125ff enthält einen Abdruck von
* ''Der Transparentspiegel oder Beschreibung eines neuen vereinfachten Instruments'' von C.B.Meyer [https://books.google.de/books?id=79YqAAAAcAAJ&amp;pg=PA125&amp;hl=de Digitaliserre]


{{DEFAULTSORT:Meyer, Conrad Bernhard}}
[[Kategory:Eastfrysk arsjitekt]]
[[Kategory:Eastfrysk keapman]]
[[Kategory:Eastfrysk graveur]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1755]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1830]]</text>
      <sha1>2tlwcptnf2vggei1z0hzpnedlenuhml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Brúnnekkeraven</title>
    <ns>1</ns>
    <id>194491</id>
    <revision>
      <id>1242387</id>
      <timestamp>2026-10-12T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gaander */ nije seksje</comment>
      <origin>1242387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="304" sha1="k42efzx2ce7h0kmwpitj47ve43y2nce" xml:space="preserve">== Gaander ==
{{Ping|RomkeHoekstra}} Goeie. Jo skriuwe: Lykas de measte kriefûgels is it in opportunistyske iter ...., fariearjend fan mais, reptilen, ''' gaanders''', .... Wat binne gaanders? Ik kin it net fine. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 12 okt 2026, 17.42 (CEST)</text>
      <sha1>k42efzx2ce7h0kmwpitj47ve43y2nce</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242389</id>
      <parentid>1242387</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T17:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1242389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="460" sha1="fjcx3a39whgga99ih9fherf4h56stst" xml:space="preserve">== Gaander ==
{{Ping|RomkeHoekstra}} Goeie. Jo skriuwe: Lykas de measte kriefûgels is it in opportunistyske iter ...., fariearjend fan mais, reptilen, ''' gaanders''', .... Wat binne gaanders? Ik kin it net fine. [[Meidogger:Drewes|Drewes]] ([[Meidogger oerlis:Drewes|oerlis]]) 12 okt 2026, 17.42 (CEST)
:{{Ping|Drewes}} Dat binne sprinkhoannen. --[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 okt 2026, 19.00 (CEST)</text>
      <sha1>fjcx3a39whgga99ih9fherf4h56stst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Floareskrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194492</id>
    <revision>
      <id>1242390</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Floareskrie |Ofbyld   = [[Ofbyld:Flores Crow (Corvus florensis) (8074132731).jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus florensis |Beskriuwer, jier= [[Johann Büttikofer|Büttikofer]], 1...&quot;</comment>
      <origin>1242390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2570" sha1="7421t93o9j5q8ii8mr9jq1rms3fxz05" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Floareskrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Flores Crow (Corvus florensis) (8074132731).jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus florensis
|Beskriuwer, jier= [[Johann Büttikofer|Büttikofer]], 1894
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Floareskrie''' (''Corvus florensis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte is [[Endemisme|endemysk]] foar it [[Yndoneezje|Yndonezyske]] eilân [[Floares (Yndoneezje)|Floares]].

== Foarkommen en lûd ==
De Floareskrie is in middelgrutte (40 sm), yn bosken libjende kriefûgel. It fearrekleed is folslein swart en de fûgel hat in donkere iris. De snaffel is oant healwei de punt befearre. De rop is heech en hat in sakjende toanhichte; yn Ingelstalige literatuer wurdt dy omskreaun as &quot;cwaaa&quot; of &quot;cawaraa&quot;. Ek binne sêfte, werhelle &quot;waak&quot;-lûden te hearren, njonken in guorreljende, hease rop.

== Fersprieding en taksonomy ==
De Floareskrie komt allinne foar yn leechlângebieten op it eilân Floares (yn 'e westlike [[Lytse Sûnda-eilannen]] fan Yndoneezje).&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n. 

== Status en bedrigingen ==
De Floareskrie hat in lyts ferspriedingsgebiet en de populaasje nimt nei alle gedachten ôf, al giet dat relatyf stadich. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte op 'e [[Reade List]] as gefoelich (''Near Threatened'', NT).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/flores-crow-corvus-florensis BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/flocro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/flocro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus florensis|Floareskrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Floareskrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]</text>
      <sha1>7421t93o9j5q8ii8mr9jq1rms3fxz05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bûnte Selebeskrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194493</id>
    <revision>
      <id>1242391</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Selebeskrie |Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus typicus.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus typicus |Beskriuwer, jier= [[Karel Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1853 |IUCN-status= IUCN-stat...&quot;</comment>
      <origin>1242391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="t596itufu47ouk0b08l0u1qi6bmpf3m" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Selebeskrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus typicus.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus typicus
|Beskriuwer, jier= [[Karel Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1853
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}} 
De '''Selebeskrie''' (''Corvus typicus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
De Selebeskrie is in opfallende swart-wite kriefûgel. De wite dielen dy't by folwoeksen fûgels foarkomme, eagje by jonge fûgels doffer of grizer. De lûden dy't de fûgel makket besteane út in lange rige lûde krassen, metaaleftige fluittoanen en fluitsjende lûden; it binne lûden dy't bot ôfwike fan 'e typyske krielûden.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar yn sintraal en súdlik [[Selebes]], op [[Mûna (Yndoneezje)|Mûna]] en op 'e [[Bûton (eilân)|Bûtoneilannen]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De Selebeskrie komt foar yn berchbosken. De fûgel libbet fral yn 'e kroan fan 'e beammen, dêr't er yn pearkes of lytse groepen oantroffen wurdt.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje nimt nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa hurd dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/piping-crow-corvus-typicus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/pipcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pipcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus typicus|Selebeskrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Selebeskrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]</text>
      <sha1>t596itufu47ouk0b08l0u1qi6bmpf3m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242449</id>
      <parentid>1242391</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T05:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Selebeskrie]] omneamd ta [[Bûnte Selebeskrie]]: sjoch oerlis by de Sûndakrie </comment>
      <origin>1242391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="t596itufu47ouk0b08l0u1qi6bmpf3m" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Selebeskrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus typicus.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus typicus
|Beskriuwer, jier= [[Karel Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1853
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}} 
De '''Selebeskrie''' (''Corvus typicus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
De Selebeskrie is in opfallende swart-wite kriefûgel. De wite dielen dy't by folwoeksen fûgels foarkomme, eagje by jonge fûgels doffer of grizer. De lûden dy't de fûgel makket besteane út in lange rige lûde krassen, metaaleftige fluittoanen en fluitsjende lûden; it binne lûden dy't bot ôfwike fan 'e typyske krielûden.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar yn sintraal en súdlik [[Selebes]], op [[Mûna (Yndoneezje)|Mûna]] en op 'e [[Bûton (eilân)|Bûtoneilannen]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De Selebeskrie komt foar yn berchbosken. De fûgel libbet fral yn 'e kroan fan 'e beammen, dêr't er yn pearkes of lytse groepen oantroffen wurdt.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje nimt nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa hurd dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/piping-crow-corvus-typicus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/pipcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pipcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus typicus|Selebeskrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Selebeskrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]</text>
      <sha1>t596itufu47ouk0b08l0u1qi6bmpf3m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242451</id>
      <parentid>1242449</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T05:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>oanpassing namme (sjoch oerlis by de Sûndakrie)</comment>
      <origin>1242451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="0f2xtn0xiwwh6m5o6g5z7rih7k0c7kv" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Bûnte Selebeskrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus typicus.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus typicus
|Beskriuwer, jier= [[Karel Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1853
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}} 
De '''bûnte Selebeskrie''' (''Corvus typicus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
De bûnte Selebeskrie is in opfallende swart-wite kriefûgel. De wite dielen dy't by folwoeksen fûgels foarkomme, eagje by jonge fûgels doffer of grizer. De lûden dy't de fûgel makket besteane út in lange rige lûde krassen, metaaleftige fluittoanen en fluitsjende lûden; it binne lûden dy't bot ôfwike fan 'e typyske krielûden.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar yn sintraal en súdlik [[Selebes]], op [[Mûna (Yndoneezje)|Mûna]] en op 'e [[Bûton (eilân)|Bûtoneilannen]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De bûnte Selebeskrie komt foar yn berchbosken. De fûgel libbet fral yn 'e kroan fan 'e beammen, dêr't er yn pearkes of lytse groepen oantroffen wurdt.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje nimt nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa hurd dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/piping-crow-corvus-typicus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/pipcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/pipcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus typicus|Bûnte Selebeskrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Bunte Selebeskrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]</text>
      <sha1>0f2xtn0xiwwh6m5o6g5z7rih7k0c7kv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus typicus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194494</id>
    <redirect title="Selebeskrie" />
    <revision>
      <id>1242392</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Selebeskrie]]</comment>
      <origin>1242392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="3k3qcscfk88ics4xu5kip3znhyu6ac0" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Selebeskrie]]</text>
      <sha1>3k3qcscfk88ics4xu5kip3znhyu6ac0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brúnkopkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194495</id>
    <revision>
      <id>1242393</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = brúnkopkrie |Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus fuscicapillus, Baim, West Papua, Indonesia 1.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus fuscicapillus |Beskriuwer, jier= [[Gray]], 1859 |IUCN-sta...&quot;</comment>
      <origin>1242393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2750" sha1="preuqopszpkroo3cu29zg7mlmluqib3" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = brúnkopkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus fuscicapillus, Baim, West Papua, Indonesia 1.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus fuscicapillus
|Beskriuwer, jier= [[Gray]], 1859
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}} 
De '''brúnkopkrie''' (''Corvus fuscicapillus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
De brúnkopkrie hat in swart liif en in brune kop en boarst. De tige swiere snaffel is donker by folwoeksen mantsjes, mar giel by folwoeksen wyfkes en jonge fûgels. It each is blau. De soarte liket op ferskate oare kriesoarten yn 'e regio; de [[maskerkrie]] (''Corvus tristis'') hat lykwols in keale, rôze hûd op it gesicht, wylst de [[grutte Australyske krie]] (''Corvus orru'') in tinnere snaffel hat en yn mear iepen gebieten libbet. It lûd is it foar krieën typearjende kraskjen.

== Fersprieding en taksonomy ==
De brúnkopkrie wurdt ofwol as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, ofwol opdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de neikommende fersprieding:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus fuscicapillus megarhynchus'' – komt foar op 'e eilannen [[Waigeo]] en [[Gemien]], foar de kust fan [[Nij-Guineä]]
* ''Corvus fuscicapillus fuscicapillus'' – komt foar op 'e [[Arû-eilannen]]en yn 'e leechlannen fan Nij-Guineä om 'e rivier de Mamberamo hinne

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de oantallen nimme nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa hurd dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/brown-headed-crow-corvus-fuscicapillus BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/brhcro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/brhcro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus fuscicapillus|Brúnkopkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Brunkopkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]</text>
      <sha1>preuqopszpkroo3cu29zg7mlmluqib3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus fuscicapillus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194496</id>
    <redirect title="Brúnkopkrie" />
    <revision>
      <id>1242394</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Brúnkopkrie]]</comment>
      <origin>1242394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="bog15930beat853y9oeoisbpvdgsg4l" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Brúnkopkrie]]</text>
      <sha1>bog15930beat853y9oeoisbpvdgsg4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maskerkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194497</id>
    <revision>
      <id>1242395</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = maskerkrie |Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus tristis 458037579.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus tristis |Beskriuwer, jier= [[Lesson]], 1826 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: Ofbyld:IU...&quot;</comment>
      <origin>1242395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2780" sha1="26r6ofetbl4v98etivdv5pp09rt6gb0" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = maskerkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus tristis 458037579.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus tristis
|Beskriuwer, jier= [[Lesson]], 1826
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Corvus tristis map.svg|250px]]
}} 
De '''maskerkrie''' (''Corvus tristis''), ek wol bekende as de '''griiskopkrie''' of '''Papoeakrie''', is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
Ferlike mei syn sibben hat de maskerkrie in tige opfallend uterlik, mei in lange sturt, in keale rôze hûd op 'e kop en blauwe eagen. Folwoeksen fûgels hawwe trochstrings in donkere snaffel en in griisbrún fearrekleed, wêrby't de wjukken donkerder en wat glânzgjend binne. Jonge fûgels binne griis mei in ljochtere kop en in rôze snaffel. It lûd is bûtenwenstich foar in krie: in frij heech, nasaal jankend lûd.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar op [[Nij-Guineä]], [[Japen]], West-Papoeaanske eilannen en de [[D'Entrecasteaux-eilannen]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, itjinge betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De maskerkrie komt foar yn boskgebieten yn 'e leechlannen en de útrinners fan berchtmes. Hy libbet fral yn 'e kroan fan beammen, faak yn 'e buert fan rivieren.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de oantallen nimme nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa hurd dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-crow-corvus-tristis BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/grycro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grycro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus tristis|Maskerkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Maskerkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]]</text>
      <sha1>26r6ofetbl4v98etivdv5pp09rt6gb0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242397</id>
      <parentid>1242395</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1242397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2785" sha1="que52e16f2rwg17dntfva5cmlflmd9g" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = maskerkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus tristis 458037579.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus tristis
|Beskriuwer, jier= [[Rene Primevere Lesson|Lesson]] &amp; [[Prosper Garnot|Garnot]], 1827
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}} 
De '''maskerkrie''' (''Corvus tristis''), ek wol bekende as de '''griiskopkrie''' of '''Papoeakrie''', is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
Ferlike mei syn sibben hat de maskerkrie in tige opfallend uterlik, mei in lange sturt, in keale rôze hûd op 'e kop en blauwe eagen. Folwoeksen fûgels hawwe trochstrings in donkere snaffel en in griisbrún fearrekleed, wêrby't de wjukken donkerder en wat glânzgjend binne. Jonge fûgels binne griis mei in ljochtere kop en in rôze snaffel. It lûd is bûtenwenstich foar in krie: in frij heech, nasaal jankend lûd.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar op [[Nij-Guineä]], [[Japen]], West-Papoeaanske eilannen en de [[D'Entrecasteaux-eilannen]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, itjinge betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De maskerkrie komt foar yn boskgebieten yn 'e leechlannen en de útrinners fan berchtmes. Hy libbet fral yn 'e kroan fan beammen, faak yn 'e buert fan rivieren.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de oantallen nimme nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa hurd dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-crow-corvus-tristis BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/grycro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grycro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus tristis|Maskerkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Maskerkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]]</text>
      <sha1>que52e16f2rwg17dntfva5cmlflmd9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242404</id>
      <parentid>1242397</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]] better</comment>
      <origin>1242404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2787" sha1="0ajiw9a56ltjeadpd0knk9wq49yzapb" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = maskerkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus tristis 458037579.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus tristis
|Beskriuwer, jier= [[René Primevère Lesson|Lesson]] &amp; [[Prosper Garnot|Garnot]], 1827
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart =
}} 
De '''maskerkrie''' (''Corvus tristis''), ek wol bekende as de '''griiskopkrie''' of '''Papoeakrie''', is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
Ferlike mei syn sibben hat de maskerkrie in tige opfallend uterlik, mei in lange sturt, in keale rôze hûd op 'e kop en blauwe eagen. Folwoeksen fûgels hawwe trochstrings in donkere snaffel en in griisbrún fearrekleed, wêrby't de wjukken donkerder en wat glânzgjend binne. Jonge fûgels binne griis mei in ljochtere kop en in rôze snaffel. It lûd is bûtenwenstich foar in krie: in frij heech, nasaal jankend lûd.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel komt foar op [[Nij-Guineä]], [[Japen]], West-Papoeaanske eilannen en de [[D'Entrecasteaux-eilannen]].&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, itjinge betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De maskerkrie komt foar yn boskgebieten yn 'e leechlannen en de útrinners fan berchtmes. Hy libbet fral yn 'e kroan fan beammen, faak yn 'e buert fan rivieren.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de oantallen nimme nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa hurd dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/grey-crow-corvus-tristis BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/grycro1?continue eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grycro1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus tristis|Maskerkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Maskerkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]]</text>
      <sha1>0ajiw9a56ltjeadpd0knk9wq49yzapb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus tristis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194498</id>
    <redirect title="Maskerkrie" />
    <revision>
      <id>1242396</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Maskerkrie]]</comment>
      <origin>1242396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="7dljk3rcmq1llte97i4xvjvlrurht1r" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Maskerkrie]]</text>
      <sha1>7dljk3rcmq1llte97i4xvjvlrurht1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Dútsk gedrachsbiolooch</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194499</id>
    <revision>
      <id>1242407</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1242407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="7uy95ydbipj4b7ajpqmyzi725kdzafw" xml:space="preserve">[[Kategory:Dútsk biolooch|Gedrachsbiolooch]]
[[Kategory:Gedrachtsbiolooch|Dutsk]]</text>
      <sha1>7uy95ydbipj4b7ajpqmyzi725kdzafw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242408</id>
      <parentid>1242407</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>- typfl</comment>
      <origin>1242408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="hj916hsuerw5hgduyt2xzzjbkv05d5v" xml:space="preserve">[[Kategory:Dútsk biolooch|Gedrachsbiolooch]]
[[Kategory:Gedrachsbiolooch|Dutsk]]</text>
      <sha1>hj916hsuerw5hgduyt2xzzjbkv05d5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Gedrachsbiolooch</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194500</id>
    <revision>
      <id>1242409</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1242409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="6q8s4zm6xwpsxvq8wysq0ptr9iwm7d7" xml:space="preserve">[[Kategory:Gedrachsbiolooch]]
[[Kategory:Biolooch| ]]</text>
      <sha1>6q8s4zm6xwpsxvq8wysq0ptr9iwm7d7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242410</id>
      <parentid>1242409</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kor</comment>
      <origin>1242410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="rbmcpc9ceu0nlp7pgk30a8r6vpshe9q" xml:space="preserve">[[Kategory:Gedrachsbiology]]
[[Kategory:Biolooch| ]]</text>
      <sha1>rbmcpc9ceu0nlp7pgk30a8r6vpshe9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sûndakrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194501</id>
    <revision>
      <id>1242412</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Sûndakrie |Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus enca.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus enca |Beskriuwer, jier= [[Horsfield]], 1821 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: Ofbyld:IUCN-LC.png|250...&quot;</comment>
      <origin>1242412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3977" sha1="dg7c7avsilofqi4rxeqkm6zly3x7790" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Sûndakrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus enca.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus enca
|Beskriuwer, jier= [[Horsfield]], 1821
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Sûndakrie''' (''Corvus enca'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar yn [[Súdeast-Aazje]].

== Foarkommen en lûd ==
De Sûndakrie is in middelgrutte (40–47 sm), relatyf slanke kriefûgel mei in sturt fan trochsneed lingte dy't wat kilich is. It fearrekleed is swart, al is fan tichteby in donkerblauwe glâns te sjen. Yn 'e flecht lykje de wjukken relatyf breed en stomp. De snaffel is lang en licht nei ûnderen bûge, en opfallend slanker as dy fan 'e [[tsjokbekkrie]] (''Corvus macrorhynchos''); dy lêste ûnderskiedt him bûtendat troch in steilere foarholle, langere halsfearren, in mear kilige sturt en langere wjukpunten mei dúdliker sichtbere &quot;fingers&quot;. De Sûndakrie hat ek in minder djippe en fluggere wjukslach. De rop bestiet út lûd, nasaal klinkend kraskjen.

== Fersprieding en taksonomy ==
De Sûndakrie komt foar yn Súdeast-Aazje. Oer de taksonomy binnen de soarte bestiet noch gjin ienriedigens; in pear populaasjes binne koartlyn as aparte soarten ôfsplitst. It IOC erkent twa [[ûndersoarte]]n, mei de neikommende ferspriedingsgebieten:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus enca compilator'' – [[Malakka|Maleizysk Skiereilân]], [[Sumatra]], [[Borneo]] en eilannen bewesten Sumatra
* ''Corvus enca enca'' – [[Java]], [[Baly]] en de [[Mentawai-eilannen]]

De [[Palawankrie]] (''Corvus pusillus''), [[Samarkrie]] (''Corvus samarensis''), [[Sierra-Madrekrie]] (''Corvus sierramadrensis'') en [[Selebeskrie]] (''Corvus celebensis'') waarden foarhinne ta dizze soarte rekke, mar wurde no algemien erkend as aparte soarten op grûn fan ôfwikende lûden en [[morfology]]ske ferskillen. Ek de Seramkrie (''Corvus violaceus'') waard foarhinne beskôge as in ûndersoarte fan de Sûndakrie.

== Hâlden en dragen ==
De Sûndakrie jout de foarkar oan yntakt leechlandbosk; de fûgel wurdt faak yn pearen of lytse groepen waarnommen wylst er oer wegen, rivieren en iepen plakken fleant. Lykas de measte kriefûgels is it in allesfretter dy't fan alles en noch wat yt, fariearjend fan plantaardich materiaal en [[wringeleazen]], lykas grutte krobben, oant lytse hagedissen en aaien. Ek fruit foarmet in wichtich part fan it iten.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje nimt nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa rap dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt; Dêrby moat wol opmurken wurde dat de IUCN de Palawankrie, Seramkrie en Sierra-Madrekrie by dizze beoardieling behellet.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-crow-corvus-enca BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/slbcro2 eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbcro2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus enca|Sûndakrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Sundakrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]]</text>
      <sha1>dg7c7avsilofqi4rxeqkm6zly3x7790</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242417</id>
      <parentid>1242412</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1242417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3994" sha1="00a9hu1mgbv324dw1cgo84ib4h8ti6p" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Sûndakrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus enca.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus enca
|Beskriuwer, jier= [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1821
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Sûndakrie''' (''Corvus enca'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar yn [[Súdeast-Aazje]].

== Foarkommen en lûd ==
De Sûndakrie is in middelgrutte (40–47 sm), relatyf slanke kriefûgel mei in sturt fan trochsneed lingte dy't wat kilich is. It fearrekleed is swart, al is fan tichteby in donkerblauwe glâns te sjen. Yn 'e flecht lykje de wjukken relatyf breed en stomp. De snaffel is lang en licht nei ûnderen bûge, en opfallend slanker as dy fan 'e [[tsjokbekkrie]] (''Corvus macrorhynchos''); dy lêste ûnderskiedt him bûtendat troch in steilere foarholle, langere halsfearren, in mear kilige sturt en langere wjukpunten mei dúdliker sichtbere &quot;fingers&quot;. De Sûndakrie hat ek in minder djippe en fluggere wjukslach. De rop bestiet út lûd, nasaal klinkend kraskjen.

== Fersprieding en taksonomy ==
De Sûndakrie komt foar yn Súdeast-Aazje. Oer de taksonomy binnen de soarte bestiet noch gjin ienriedigens; in pear populaasjes binne koartlyn as aparte soarten ôfsplitst. It IOC erkent twa [[ûndersoarte]]n, mei de neikommende ferspriedingsgebieten:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus enca compilator'' – [[Malakka|Maleizysk Skiereilân]], [[Sumatra]], [[Borneo]] en eilannen bewesten Sumatra
* ''Corvus enca enca'' – [[Java]], [[Baly]] en de [[Mentawai-eilannen]]

De [[Palawankrie]] (''Corvus pusillus''), [[Samarkrie]] (''Corvus samarensis''), [[Sierra-Madrekrie]] (''Corvus sierramadrensis'') en [[Selebeskrie]] (''Corvus celebensis'') waarden foarhinne ta dizze soarte rekke, mar wurde no algemien erkend as aparte soarten op grûn fan ôfwikende lûden en [[morfology]]ske ferskillen. Ek de Seramkrie (''Corvus violaceus'') waard foarhinne beskôge as in ûndersoarte fan de Sûndakrie.

== Hâlden en dragen ==
De Sûndakrie jout de foarkar oan yntakt leechlandbosk; de fûgel wurdt faak yn pearen of lytse groepen waarnommen wylst er oer wegen, rivieren en iepen plakken fleant. Lykas de measte kriefûgels is it in allesfretter dy't fan alles en noch wat yt, fariearjend fan plantaardich materiaal en [[wringeleazen]], lykas grutte krobben, oant lytse hagedissen en aaien. Ek fruit foarmet in wichtich part fan it iten.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje nimt nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa rap dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt; Dêrby moat wol opmurken wurde dat de IUCN de Palawankrie, Seramkrie en Sierra-Madrekrie by dizze beoardieling behellet.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-crow-corvus-enca BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/slbcro2 eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbcro2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus enca|Sûndakrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Sundakrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]]</text>
      <sha1>00a9hu1mgbv324dw1cgo84ib4h8ti6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242441</id>
      <parentid>1242417</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Fersprieding en taksonomy */ [[]]</comment>
      <origin>1242441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3998" sha1="5vxebskikr89fpeo7yntoanx347m9oo" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Sûndakrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus enca.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus enca
|Beskriuwer, jier= [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1821
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Sûndakrie''' (''Corvus enca'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar yn [[Súdeast-Aazje]].

== Foarkommen en lûd ==
De Sûndakrie is in middelgrutte (40–47 sm), relatyf slanke kriefûgel mei in sturt fan trochsneed lingte dy't wat kilich is. It fearrekleed is swart, al is fan tichteby in donkerblauwe glâns te sjen. Yn 'e flecht lykje de wjukken relatyf breed en stomp. De snaffel is lang en licht nei ûnderen bûge, en opfallend slanker as dy fan 'e [[tsjokbekkrie]] (''Corvus macrorhynchos''); dy lêste ûnderskiedt him bûtendat troch in steilere foarholle, langere halsfearren, in mear kilige sturt en langere wjukpunten mei dúdliker sichtbere &quot;fingers&quot;. De Sûndakrie hat ek in minder djippe en fluggere wjukslach. De rop bestiet út lûd, nasaal klinkend kraskjen.

== Fersprieding en taksonomy ==
De Sûndakrie komt foar yn Súdeast-Aazje. Oer de taksonomy binnen de soarte bestiet noch gjin ienriedigens; in pear populaasjes binne koartlyn as aparte soarten ôfsplitst. It IOC erkent twa [[ûndersoarte]]n, mei de neikommende ferspriedingsgebieten:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus enca compilator'' – [[Malakka|Maleizysk Skiereilân]], [[Sumatra]], [[Borneo]] en eilannen bewesten Sumatra
* ''Corvus enca enca'' – [[Java]], [[Baly]] en de [[Mentawai-eilannen]]

De [[Palawankrie]] (''Corvus pusillus''), [[Samarkrie]] (''Corvus samarensis''), [[Sierra-Madrekrie]] (''Corvus sierramadrensis'') en [[Selebeskrie]] (''Corvus celebensis'') waarden foarhinne ta dizze soarte rekke, mar wurde no algemien erkend as aparte soarten op grûn fan ôfwikende lûden en [[morfology]]ske ferskillen. Ek de [[Seramkrie]] (''Corvus violaceus'') waard foarhinne beskôge as in ûndersoarte fan de Sûndakrie.

== Hâlden en dragen ==
De Sûndakrie jout de foarkar oan yntakt leechlandbosk; de fûgel wurdt faak yn pearen of lytse groepen waarnommen wylst er oer wegen, rivieren en iepen plakken fleant. Lykas de measte kriefûgels is it in allesfretter dy't fan alles en noch wat yt, fariearjend fan plantaardich materiaal en [[wringeleazen]], lykas grutte krobben, oant lytse hagedissen en aaien. Ek fruit foarmet in wichtich part fan it iten.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje nimt nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa rap dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt; Dêrby moat wol opmurken wurde dat de IUCN de Palawankrie, Seramkrie en Sierra-Madrekrie by dizze beoardieling behellet.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-crow-corvus-enca BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/slbcro2 eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbcro2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus enca|Sûndakrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Sundakrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]]</text>
      <sha1>5vxebskikr89fpeo7yntoanx347m9oo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242460</id>
      <parentid>1242441</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T07:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1242460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4002" sha1="g1y0cm8nv2u5cnlcl3pamd629pzls2k" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Sûndakrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus enca.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus enca
|Beskriuwer, jier= [[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1821
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Sûndakrie''' (''Corvus enca'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte komt foar yn [[Súdeast-Aazje]].

== Foarkommen en lûd ==
De Sûndakrie is in middelgrutte (40–47 sm), relatyf slanke kriefûgel mei in sturt fan trochsneed lingte dy't wat kilich is. It fearrekleed is swart, al is fan tichteby in donkerblauwe glâns te sjen. Yn 'e flecht lykje de wjukken relatyf breed en stomp. De snaffel is lang en licht nei ûnderen bûge, en opfallend slanker as dy fan 'e [[tsjoksnaffelkrie]] (''Corvus macrorhynchos''); dy lêste ûnderskiedt him bûtendat troch in steilere foarholle, langere halsfearren, in mear kilige sturt en langere wjukpunten mei dúdliker sichtbere &quot;fingers&quot;. De Sûndakrie hat ek in minder djippe en fluggere wjukslach. De rop bestiet út lûd, nasaal klinkend kraskjen.

== Fersprieding en taksonomy ==
De Sûndakrie komt foar yn Súdeast-Aazje. Oer de taksonomy binnen de soarte bestiet noch gjin ienriedigens; in pear populaasjes binne koartlyn as aparte soarten ôfsplitst. It IOC erkent twa [[ûndersoarte]]n, mei de neikommende ferspriedingsgebieten:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus enca compilator'' – [[Malakka|Maleizysk Skiereilân]], [[Sumatra]], [[Borneo]] en eilannen bewesten Sumatra
* ''Corvus enca enca'' – [[Java]], [[Baly]] en de [[Mentawai-eilannen]]

De [[Palawankrie]] (''Corvus pusillus''), [[Samarkrie]] (''Corvus samarensis''), [[Sierra-Madrekrie]] (''Corvus sierramadrensis'') en [[Selebeskrie]] (''Corvus celebensis'') waarden foarhinne ta dizze soarte rekke, mar wurde no algemien erkend as aparte soarten op grûn fan ôfwikende lûden en [[morfology]]ske ferskillen. Ek de [[Seramkrie]] (''Corvus violaceus'') waard foarhinne beskôge as in ûndersoarte fan de Sûndakrie.

== Hâlden en dragen ==
De Sûndakrie jout de foarkar oan yntakt leechlandbosk; de fûgel wurdt faak yn pearen of lytse groepen waarnommen wylst er oer wegen, rivieren en iepen plakken fleant. Lykas de measte kriefûgels is it in allesfretter dy't fan alles en noch wat yt, fariearjend fan plantaardich materiaal en [[wringeleazen]], lykas grutte krobben, oant lytse hagedissen en aaien. Ek fruit foarmet in wichtich part fan it iten.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de populaasje nimt nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa rap dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as '[[net bedrige]]' (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt; Dêrby moat wol opmurken wurde dat de IUCN de Palawankrie, Seramkrie en Sierra-Madrekrie by dizze beoardieling behellet.

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-crow-corvus-enca BirdLife, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/slbcro2 eBird, oproppen 12 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbcro2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 12 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus enca|Sûndakrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Sundakrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]]</text>
      <sha1>g1y0cm8nv2u5cnlcl3pamd629pzls2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus enca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194502</id>
    <redirect title="Sûndakrie" />
    <revision>
      <id>1242413</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Sûndakrie]]</comment>
      <origin>1242413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="fdpepyceb6nu7g79hqifsx6btf60fdy" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Sûndakrie]]</text>
      <sha1>fdpepyceb6nu7g79hqifsx6btf60fdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Sûndakrie</title>
    <ns>1</ns>
    <id>194503</id>
    <revision>
      <id>1242416</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>/* Utstelde nammen nije soarten. */ nije seksje</comment>
      <origin>1242416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="399" sha1="a4bq3z1ke7hbvocso2m8o30cp98dan2" xml:space="preserve">== Utstelde nammen nije soarten. ==
{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Wolle jimme ek eefkes nei de nammen fan 'e nije soarten sjen (sjoch Fersprieding en taksonomy). De Selebeskrie dy't al beskreaun is soe tink yn dit gefal better feroare wurde kinne, lykas bûnte Selebeskrie. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 okt 2026, 20.50 (CEST)</text>
      <sha1>a4bq3z1ke7hbvocso2m8o30cp98dan2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242442</id>
      <parentid>1242416</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Utstelde nammen nije soarten. */ Antwurd</comment>
      <origin>1242442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="668" sha1="5u55v1rqujexxnrgcsr9b2e8o0rtyd6" xml:space="preserve">== Utstelde nammen nije soarten. ==
{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Wolle jimme ek eefkes nei de nammen fan 'e nije soarten sjen (sjoch Fersprieding en taksonomy). De Selebeskrie dy't al beskreaun is soe tink yn dit gefal better feroare wurde kinne, lykas bûnte Selebeskrie. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 okt 2026, 20.50 (CEST)

:{{Ping|RomkeHoekstra}} Ja, sa hat nl: it ek dien. Liket my prima. Ek de oare nammen fan 'e nije soarten binne my bêst genôch. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 12 okt 2026, 23.33 (CEST)</text>
      <sha1>5u55v1rqujexxnrgcsr9b2e8o0rtyd6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242447</id>
      <parentid>1242442</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T22:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ruurd Jorritsma</username>
        <id>38557</id>
      </contributor>
      <comment>/* Utstelde nammen nije soarten. */ Antwurd</comment>
      <origin>1242447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1169" sha1="od1u0f88wrjanl20e8eqsel7fmr37ox" xml:space="preserve">== Utstelde nammen nije soarten. ==
{{Ping|Ruurd Jorritsma|Ieneach fan 'e Esk}} Wolle jimme ek eefkes nei de nammen fan 'e nije soarten sjen (sjoch Fersprieding en taksonomy). De Selebeskrie dy't al beskreaun is soe tink yn dit gefal better feroare wurde kinne, lykas bûnte Selebeskrie. [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 12 okt 2026, 20.50 (CEST)

:{{Ping|RomkeHoekstra}} Ja, sa hat nl: it ek dien. Liket my prima. Ek de oare nammen fan 'e nije soarten binne my bêst genôch. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 12 okt 2026, 23.33 (CEST)
::@[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]]: De foarstelde nammen binne prima foar my, ek al binne de Nederlânske nammen soms oars. 'Sulawesikrie' foar C. celebensis is lykwols net ideaal, om't der al in (bûnte) Sulawesikrie (C. typicus) bestiet. C. celebensis moat dan 'swarte Sulawesikrie' wêze, lykas yn it Nederlânsk. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 13 okt 2026, 00.23 (CEST)</text>
      <sha1>od1u0f88wrjanl20e8eqsel7fmr37ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerwâldkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194504</id>
    <redirect title="Tsjoksnaffelkrie" />
    <revision>
      <id>1242419</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Oerwâldkrie]] omneamd ta [[Tsjoksnaffelkrie]]: sjoch oerlis</comment>
      <origin>1242419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="9ft6cu68921zz7p16bigrv0346fk50m" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Tsjoksnaffelkrie]]</text>
      <sha1>9ft6cu68921zz7p16bigrv0346fk50m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Oerwâldkrie</title>
    <ns>1</ns>
    <id>194505</id>
    <redirect title="Oerlis:Tsjoksnaffelkrie" />
    <revision>
      <id>1242421</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:52:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Oerlis:Oerwâldkrie]] omneamd ta [[Oerlis:Tsjoksnaffelkrie]]: sjoch oerlis</comment>
      <origin>1242421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="h2mxntj6mv3sxglsciitkkff00nejen" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Oerlis:Tsjoksnaffelkrie]]</text>
      <sha1>h2mxntj6mv3sxglsciitkkff00nejen</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wytnekraven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194506</id>
    <redirect title="Wytnekkeraven" />
    <revision>
      <id>1242432</id>
      <timestamp>2026-10-12T21:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Wytnekkeraven]]</comment>
      <origin>1242432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="17oxhrrsdpxhg1n794hbzrfiv5r9615" xml:space="preserve">#REDIRECT [[wytnekkeraven]]</text>
      <sha1>17oxhrrsdpxhg1n794hbzrfiv5r9615</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wytnekkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194507</id>
    <redirect title="Wytnekkekrie" />
    <revision>
      <id>1242433</id>
      <timestamp>2026-10-12T21:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Wytnekkekrie]]</comment>
      <origin>1242433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="s563m0zuihmdpkk5ghxc1yfp9a80if6" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wytnekkekrie]]</text>
      <sha1>s563m0zuihmdpkk5ghxc1yfp9a80if6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hawaiikrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194508</id>
    <redirect title="Hawaïkrie" />
    <revision>
      <id>1242435</id>
      <timestamp>2026-10-12T21:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Hawaiikrie]] omneamd ta [[Hawaïkrie]]: dat skriuwe we hjir sa...</comment>
      <origin>1242435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="9lyp0g9yw39quij3ss0scu8lg97muia" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Hawaïkrie]]</text>
      <sha1>9lyp0g9yw39quij3ss0scu8lg97muia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tsjûksnaffelkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194509</id>
    <redirect title="Tsjoksnaffelkrie" />
    <revision>
      <id>1242437</id>
      <timestamp>2026-10-12T21:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Tsjoksnaffelkrie]]</comment>
      <origin>1242437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="9ft6cu68921zz7p16bigrv0346fk50m" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Tsjoksnaffelkrie]]</text>
      <sha1>9ft6cu68921zz7p16bigrv0346fk50m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brúnnekraven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194510</id>
    <redirect title="Brúnnekkeraven" />
    <revision>
      <id>1242440</id>
      <timestamp>2026-10-12T21:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Brúnnekkeraven]]</comment>
      <origin>1242440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="0ccn2u83r4pbw7wxmub0kmvktj1jy8o" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Brúnnekkeraven]]</text>
      <sha1>0ccn2u83r4pbw7wxmub0kmvktj1jy8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Durango</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194511</id>
    <redirect title="Durango (steat)" />
    <revision>
      <id>1242446</id>
      <timestamp>2026-10-12T21:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Durango (steat)]]</comment>
      <origin>1242446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="os65movxjcy0tfs9dwarl0ln6zwlwnk" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Durango (steat)]]</text>
      <sha1>os65movxjcy0tfs9dwarl0ln6zwlwnk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Selebeskrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194512</id>
    <revision>
      <id>1242450</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>RomkeHoekstra hat de side [[Selebeskrie]] omneamd ta [[Bûnte Selebeskrie]]: sjoch oerlis by de Sûndakrie </comment>
      <origin>1242450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="qxdif64c0ouz9asl45fr0exrawn0br7" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Bûnte Selebeskrie]]</text>
      <sha1>qxdif64c0ouz9asl45fr0exrawn0br7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1242452</id>
      <parentid>1242450</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T06:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Trochferwizing nei [[Bûnte Selebeskrie]] wiske</comment>
      <origin>1242452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2701" sha1="agaszmdtsdncismhtf6ooygrbtj7lit" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Selebeskrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus enca celebensis (cropped).JPG|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus celebensis
|Beskriuwer, jier= [[Erwin Stresemann|Stresemann]], 1936
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Selebeskrie''' (''Corvus celebensis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
De Selebeskrie is in middelgrutte, swarte kriefûgel mei in relatyf lange, licht nei ûnderen bûge snaffel. Fan tichteby is te sjen dat it fearrekleed glânzgjend blauswart is. De rop is lûd en nasaal, faak wat heas.

== Fersprieding en taksonomy ==
De Selebeskrie komt foar yn [[Yndoneezje]], op [[Selebes]] en op 'e eastliker lizzende [[Sûla-eilannen]]. De soarte wurdt opdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de neikommende ferspriedingsgebieten:&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

* ''Corvus celebensis celebensis'' – komt foar op Selebes en oanbuorjende eilannen
* ''Corvus celebensis mangoli'' – komt foar op de Sûla-eilannen

Foarhinne waard de soarte as in ûnderdiel fan 'e [[Sûndakrie]] (''Corvus enca'') behannele. Sûnt 2024 wurdt er erkend as in aparte soarte op grûn fan ferskillen yn lûd en genetika.

== Hâlden en dragen ==
De Selebeskrie komt foar yn sawol yntakte leechlandbosken as yn wat oantaaste of fragmintearre gebieten. De fûgel wurdt faak yn pearen of lytse groepen sjoen wylst er oer diken, rivieren en iepen plakken fljocht.

== Status en bedrigingen ==
De [[IUCN]] (International Union for Conservation of Nature) erkent de fûgel noch net as in aparte soarte; dêrtroch is er noch net beoardiele op 'e [[Reade List]] (''Not Evaluated'', NE).

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=8403B0D8BE2CC2E8 Avibase, oproppen 13 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/slbcro12?continue eBird, oproppen 13 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbcro12/cur/introduction Birds of the World, oproppen 13 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus celebensis|Selebeskrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Selebeskrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]</text>
      <sha1>agaszmdtsdncismhtf6ooygrbtj7lit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus celebensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194513</id>
    <redirect title="Selebeskrie" />
    <revision>
      <id>1242453</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Selebeskrie]]</comment>
      <origin>1242453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="3k3qcscfk88ics4xu5kip3znhyu6ac0" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Selebeskrie]]</text>
      <sha1>3k3qcscfk88ics4xu5kip3znhyu6ac0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seramkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194514</id>
    <revision>
      <id>1242454</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Seramkrie |Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus violaceus 247232668.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus violaceus |Beskriuwer, jier= [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |IUCN-statu...&quot;</comment>
      <origin>1242454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2788" sha1="qopsojzy6acjdpduxv7z7fdfga1skht" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Seramkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Corvus violaceus 247232668.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus violaceus
|Beskriuwer, jier= [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Seramkrie''' (''Corvus violaceus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
De Seramkrie is in folslein swart-eftige kriefûgel mei in koarte sturt en brune eagen. By goed ljocht kriget it fearrekleed in pearse glâns, dêr't de fûgel syn [[Ingelsk]]e namme ''Violet Crow'' oan te tankjen hat. It is de iennige kriesoarte yn syn ferspriedingsgebiet. De rop is ûngewoan foar in krie: in nasaal, trompet-eftich &quot;err&quot;. Oare roppen binne heger fan toan as dy fan 'e measte kriefûgels, wêrûnder in kieleftich &quot;kreh-kreh...&quot;.

== Fersprieding en taksonomy ==
De fûgel is [[endemisme|endemysk]] foar it [[Molukken|Molukske]] eilân [[Seram]] ([[Yndoneezje]]).&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; Foarhinne waard er beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[Sûndakrie]] (''Corvus enca''). De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat er net opdield wurdt yn ûndersoarten.

== Hâlden en dragen ==
De Seramkrie komt foar yn leechlannen en heuvelgebieten en bewennet bosken, boskrânen en plantaazjes. Hy wurdt waarnommen as solitêr eksimplaar, yn pearen of yn lytse groepen, meastentiids heech yn 'e beammen.

== Status en bedrigingen ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar de oantallen nimme nei alle gedachten ôf, al giet dat net sa rap dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as [[net bedrige]] (''Least Concern'', LC).&lt;ref&gt;[https://www.iucnredlist.org/ IUCN Red List]&lt;/ref&gt;

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/violet-crow-corvus-violaceus BirdLife, oproppen 13 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/slbcro3 eBird, oproppen 13 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbcro3/cur/introduction Birds of the World, oproppen 13 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus violaceus|Seramkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Seramkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]]</text>
      <sha1>qopsojzy6acjdpduxv7z7fdfga1skht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus violaceus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194515</id>
    <redirect title="Seramkrie" />
    <revision>
      <id>1242455</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Seramkrie]]</comment>
      <origin>1242455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="73y8xjez2zh3205s5njszqtqfe6cuqy" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Seramkrie]]</text>
      <sha1>73y8xjez2zh3205s5njszqtqfe6cuqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Samarkrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194516</id>
    <revision>
      <id>1242456</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Samarkrie |Ofbyld   = [[Ofbyld:Samar Crow.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus samarensis |Beskriuwer, jier= [[Joseph Beal Steere|Steere]], 1890 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: Of...&quot;</comment>
      <origin>1242456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2608" sha1="evjnlcajmfcs10pe6rr6ajezvay9j51" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Samarkrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Samar Crow.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus samarensis
|Beskriuwer, jier= [[Joseph Beal Steere|Steere]], 1890
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]]
|lânkaart =
}} 
De '''Samarkrie''' (''Corvus samarensis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; 

== Foarkommen en lûd ==
De Samarkrie is in lytse, swarte kriefûgel. Fan tichteby is te sjen dat it fearrekleed in donkerblauwe glâns hat. Ferlikene mei de folle mear foarkommende [[Filipynske krie]] (''Corvus philippinus'') hat de Samarkrie in ferhâldingsgewiis gruttere kop, in keal plak efter it each en in wat swierdere snaffel. It lûd bestiet út in frij heech kraskjen.

== Fersprieding en taksonomy ==
De soarte komt foar op 'e [[Filipinen|Filipynske]] eilannen [[Samar (eilân)|Samar]] en [[Mindanao]]. Earder waard de [[Sierra-Madrekrie]] (''Corvus sierramadrensis'') ta dizze soarte rekke. Noch wat mear tebek yn 'e tiid waarden beide soarten as ûndersoarten fan 'e [[Sûndakrie]] (''Corvus enca'') behannele. De Samarkrie is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat er net opdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n.

== Hâlden en dragen ==
De Samarkrie is in seldsume soarte dy't beheind is ta oarspronklik reinbosk yn 'e leechlannen. De fûgel wurdt solitêr, yn pearen of yn lytse koppeltsjes waarnommen wylst er oer it bosk fljocht.

== Status en bedrigingen ==
De [[IUCN]] (International Union for Conservation of Nature) erkent de fûgel noch net as in folslein aparte soarte; dêrtroch is er noch net formeel beoardiele op 'e [[Reade List]] (''Not Evaluated'', NE).

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=043895D6A3074E04 Avibase, oproppen 13 oktober 2026]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbcro6/cur/introduction Birds of the World, oproppen 13 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/slbcro6 eBird, oproppen 13 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus samarensis|Samarkrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Samarkrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]]</text>
      <sha1>evjnlcajmfcs10pe6rr6ajezvay9j51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus samarensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194517</id>
    <redirect title="Samarkrie" />
    <revision>
      <id>1242457</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Samarkrie]]</comment>
      <origin>1242457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="jkopi2uy957tsfhjf94sycx30axxs3c" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Samarkrie]]</text>
      <sha1>jkopi2uy957tsfhjf94sycx30axxs3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Palawankrie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194518</id>
    <revision>
      <id>1242458</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Palawankrie |Ofbyld   = [[Ofbyld:VIN 2071 Palawan crow.jpg|250px]] |lûd      =  |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'')  |Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'')  |Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'')  |Wittenskiplike namme= Corvus pusillus |Beskriuwer, jier= [[Arthur Hay|Tweeddale]], 1878 |IUCN-status= [[IUCN-status]]...&quot;</comment>
      <origin>1242458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2697" sha1="3e9f5av1aldbi2mtnn5by8qvxevue0h" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Palawankrie
|Ofbyld   = [[Ofbyld:VIN 2071 Palawan crow.jpg|250px]]
|lûd      = 
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') 
|Famylje  = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') 
|Skaai    = [[krieën]] (''Corvus'') 
|Wittenskiplike namme= Corvus pusillus
|Beskriuwer, jier= [[Arthur Hay|Tweeddale]], 1878
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]]
|lânkaart = 
}} 
De '''Palawankrie''' (''Corvus pusillus'') is in noch net lang ferlyn as folslein aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] erkende [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[moskeftigen]] (''Passeriformes'').&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt;

== Foarkommen en lûd ==
De Palawankrie is in grutte, swarte kriefûgel. By goed ljocht lit it fearrekleed in donkerblauwe glâns sjen. De snaffel is relatyf lang en licht nei ûnderen bûge. De rop bestiet út lûd, nasaal klinkend kraskjen.

== Fersprieding en taksonomy ==
De Palawankrie komt foar yn it westen fan 'e [[Filipinen]], op [[Mindoro]], de [[Kalamianeilannen]] en op [[Palawan (eilân)|Palawan]]. Foarhinne waard de fûgel as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[Sûndakrie]] (''Corvus enca'') beskôge. Sûnt 2021 erkent de [[Ynternasjonale Uny fan Ornitologen]] de fûgel as in folslein aparte soarte.&lt;ref&gt;[https://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ IOC World Bird List]&lt;/ref&gt; De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat er net opdield wurdt yn ûndersoarten.

== Hâlden en dragen ==
De Palawankrie jout de foarkar oan yntakte bosken en boskrânen, mar de soarte wurdt ek yn sekundêr bosk waarnommen. De Palawankrie wurdt faak yn pearen of lytse groepen sjoen wylst er oer diken, rivieren en iepen plakken fleant.

== Status en bedrigingen ==
De [[IUCN]] (International Union for Conservation of Nature) erkent de fûgel noch net as in folslein aparte soarte; dêrtroch is de beskermingsstatus noch net formeel beoardiele op 'e [[Reade List]] (''Not Evaluated'', NE).

{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/slbcro7/cur/introduction BirdLife, oproppen 13 oktober 2026]
* [https://ebird.org/species/slbcro7 eBird, oproppen 13 oktober 2026]
* [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=D29583DE9F5E78D7 Birds of the World, oproppen 13 oktober 2026]
----
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Corvus pusillus|Palawankrie}}
}}
{{DEFAULTSORT:Palawankrie}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Krie]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]]</text>
      <sha1>3e9f5av1aldbi2mtnn5by8qvxevue0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corvus pusillus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194519</id>
    <redirect title="Palawankrie" />
    <revision>
      <id>1242459</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Palawankrie]]</comment>
      <origin>1242459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="m30m5bz5fggy6pd8gt6dqrtyix156nv" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Palawankrie]]</text>
      <sha1>m30m5bz5fggy6pd8gt6dqrtyix156nv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nylhoars</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194520</id>
    <revision>
      <id>1242465</id>
      <timestamp>2026-10-13T11:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nylhoars8</username>
        <id>60229</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;'''NYLHOARS'''   It nylhoars (''Hippopotamis amphibius'') is de grutste en algemienste soart fan de famylje fan nylhoarzen (''Hippopotamidae''). De oare soart is it dwerchnylhoars (''Hexaprotodon liberiensis''). It is ek ien fan de grutste lânsûchbisten. Allinnich de oaljefant en guon noashoarnsoarten binne grutter. De wittenskiplike namme fan de soart waard yn 1758 publisearre troch Carl Linnaeus yn de tsiende edysje fan ‘''Sytsema naturae''’. It nylhoars is de ienni...&quot;</comment>
      <origin>1242465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2994" sha1="q3sf5s41yciodnkinx7mgwsjso7e926" xml:space="preserve">'''NYLHOARS''' 

It nylhoars (''Hippopotamis amphibius'') is de grutste en algemienste soart fan de famylje fan nylhoarzen (''Hippopotamidae''). De oare soart is it dwerchnylhoars (''Hexaprotodon liberiensis''). It is ek ien fan de grutste lânsûchbisten. Allinnich de oaljefant en guon noashoarnsoarten binne grutter. De wittenskiplike namme fan de soart waard yn 1758 publisearre troch Carl Linnaeus yn de tsiende edysje fan ‘''Sytsema naturae''’. It nylhoars is de iennichste resinte soart fan it geslacht ''Hippopotamus''. Dêr hearden eartiids ek inkelde útstoarne soarten út Madagaskar en de Pleistosene Europeeske soart ''Hippopotamus antiguus'' by. Nettsjinsteande de Nederlânske namme  ‘''Nijlpaard’'' is it bist net nau besibbe oan it hynder, mar earder oan walfisken.

'''Libbensgebiet'''

Nylhoarzen libje yn en om it wetter, yn rivieren, puozzen, marren en moerassen yn in grut part fan Afrika. Oarspronklik komme se yn alle gebieten foar, dêr’t foldwaande wetter is om te baaien en dêr’t foldwaande gers is om fan te iten. Yn de bergen kinne se oant en mei 2000 meter fûn wurde. 

Nylhoarzen binne in wichtich part fan harren ekosysteem. Der binne marren dy’t sûnder nylhoarzen sa goed as libbenleas wêze soenen. Nylhoarsen kinne nammentlik libje yn sa goed as steryl boarnewetter. En de bedonging fan dit bist kin de hiele mienskip stypje.

'''Beskriuwing'''

It nylhoars hat in grut, rûn liif, koarte poaten en in grutte kop mei in brede bek. De sturt is koart en tsjok. It bist hat hast gjin hier, allinnich in pear boarstelhierren op de sturt en yn it antlit. De sêfte, glimmende hûd is pears-griis of blau-eftich swart. De búk, earen en bek binne mear brúneftich rôs. Yn de hûd sitte klieren dy’t in stof ôfskiede dy’t traach fan foarm feroaret. As de stof oan de oerflakte komt, krijt dy in reade kleur troch polymeisaasje. Dy stof tsjinnet as in sinnebrânkrêm, ûntsmettingsmiddel en parfum foar it nylhoars. De eagen, earen en noastergatten sitte heech op ’e kop. Sa kinne dy boppe wetter bliuwe, as de rest fan it liif ûnder wetter is. De snijtosken binne tige grut en tsjinje benammen om te fjochtsjen. By mantsjes binne de hoek- en snijtosken grutter as by de wyfkes. De tosken kinne in lingte fan wol 50 sintimeter krije. Trochdat de tosken fan de ûnderkaak en boppekaak tsjin inoar oan skuorje, bliuwe de tosken skerp. 

It nylhoars hat in kop-romplingte fan 280 oant en mei 350  sintimeter en in skofthichte fan 130 oant en mei 165 sintimeter. De sturt is tusken de 35 en 50 sintimeter lang. Mantsjes binne grutter as wyfkes. De wyfkes binne meastentiids sa’n 510 oant en mei 2500 kilogram. De mantsjes tusken de 650 en 3200 kilogram. De mantsjes groeie harren hiele libben troch. 

Nylhoarzen wurde yn it wyld sa’n 40 jier âld en yn finzenskip sa’n 50 jier. It âldste registrearre nylhoars waard 65 jier âld.&lt;ref&gt;Dit artikel is in part fan in oersetting fan de side fan de Nederlânske wikipedia 'Nijlpaard'&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>q3sf5s41yciodnkinx7mgwsjso7e926</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>