24 Bealtaine

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ga">
  <siteinfo>
    <sitename>Vicipéid</sitename>
    <dbname>gawiki</dbname>
    <base>https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Meán</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speisialta</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Plé</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Úsáideoir</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Plé úsáideora</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicipéid</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Plé Vicipéide</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Íomhá</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Plé íomhá</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Plé MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Teimpléad</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Plé teimpléid</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Cabhair</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Plé cabhrach</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Catagóir</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Plé catagóire</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>24 Bealtaine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3922</id>
    <revision>
      <id>1315318</id>
      <parentid>1267120</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarluithe eile */</comment>
      <origin>1315318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5033" sha1="7esi5d2nybrbq0n0ijjoaq8ierowcc9" xml:space="preserve">{{Bealtaine}}
Is é an '''24 Bealtaine''' an 144ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 145ú lá i mbliain bhisigh. Tá 221 lá fágtha sa bhliain.

== Féilte ==
* [[Beirmiúda]] - Lá Beirmiúda
* [[An Eiritré]] - Lá Náisiúnta

== Daoine a rugadh ar an lá seo ==
* [[1743]] — [[Jean-Paul Marat]], iriseoir agus radacaí (b.[[1793]])
* [[1819]] — [[Victoria na Ríochta Aontaithe]], banríon na Ríochta Aontaithe (b.[[1901]])
* [[1852]] — [[Rabairt Bontine Coineagan Greumach]], polaiteoir Briotanach (b. [[1936]])
* [[1859]] — [[Sophia Morrison]], scríbhneoir Manannach (b. [[1917]])
* [[1865]] — [[Seosamh Laoide]], scoláire agus gníomhaí ar son na Gaeilge (b. [[1939]])
* [[1877]] — [[Hanna Sheehy-Skeffington]], shufraigéid agus náisiúnaí Éireannaigh (b. [[1946]])
* [[1884]] — [[Clark Leonard Hull]], síceolaí Meiriceánach (b. [[1952]])
* [[1905]] — [[Mikhail Sholokhov]], scríbhneoir (b.[[1984]])
* [[1909]] — [[Máire Ní Scolaí]], amhránaí sean-nóis Éireannach (b. [[1909]])
* [[1914]] — [[Lilli Palmer]], ban-aisteoir Gearmánach (b. [[1914]])
* [[1922]] — [[Siobhán Nic Cionnaith]], aisteoir Éireannach (b. [[1986]])
* [[1925]] — [[Mai Zetterling]], ban-aisteoir Sualannach (b. [[1994]])
* [[1928]] — [[William Trevor]], úrscéalaí Éireannach (b. [[1986]])
* [[1940]] — [[Joseph Brodsky]], file Rúiseach-Meiriceánach (b. [[1996]])
* [[1941]] — [[Bob Dylan]], ceoltóir, amhránaí, agus file Meiriceánach
* [[1942]] — [[Terry Brennan]], polaiteoir Éireannach (b. [[2020]])
* [[1944]] — [[Patti LaBelle]], amhránaí agus ban-aisteoir Meiriceánach
* [[1944]] — [[Ruth Dudley Edwards]], scríbhneoir agus staraí Éireannach
* [[1949]] — [[Jim Broadbent]], aisteoir Sasanach
* [[1953]] — [[Alfred Molina]], aisteoir Sasanach
* [[1956]] — [[Dominic Grieve]], polaiteoir Briotanach
* [[1960]] — [[Packie Bonner]], imreoir sacair 
* [[1962]] — [[Héctor Camacho]], dornálaí Pórtó Ríceach (b. [[2012]])
* [[1965]] — [[John C. Reilly]], aisteoir
* [[1966]] — [[Jennifer Murnane-O'Connor]], polaiteoir Éireannach
* [[1966]] — [[Éric Cantona]], iarimreoir sacair Francach
* [[1969]] — [[Jacob Rees-Mogg]], Polaiteoir de chuid Páirtí Coimeádach sa Ríocht Aontaithe
* [[1973]] — [[Dermot O'Leary]], láithreoir teilifíse
* [[1973]] — [[Ruslana]], amhránaí Úcránach
* [[1975]] — [[Will Sasso]], fuirseoir Ceanadach
* [[1987]] — [[Fabio Fognini]], imreoir leadóige Iodálach

== Daoine a fuair bás ar an lá seo ==
* [[1543]] — [[Nicolaus Copernicus]], réalteolaí (r.[[1473]])
* [[1928]] — [[Alfredo Espino]], file Salvadórach (r. [[1900]])
* [[1959]] — [[John James Cole]], polaiteoir Éireannach (r. [[1874]])
* [[1973]] — [[Bryan Cusack]], polaiteoir agus dochtúir Éireannach (r. [[1882]])
* [[1984]] — [[John Finan]], polaiteoir Éireannach (r. [[1898]])
* [[1995]] — [[Harold Wilson]], príomh-aire an Ríochta Aontaithe (r.[[1916]])
* [[2016]] — [[Burt Kwouk]], aisteoir Briotanach (r. [[1930]])
* [[2019]] — [[Murray Gell-Mann]], fisiceoir Meiriceánach (r. [[1929]])
* [[2023]] — [[Tina Turner]], amhránaí Meiriceánach (r. [[1939]])

== Tarluithe eile ==
* [[1487]] - Corónaíodh [[Lambert Simnel]] 10 mbliana d'aois, in [[Ardeaglais Theampall Chríost]], mar Éadbhard VI le bagairt ar réimeas d'[[Anraí VII Shasana]]
* [[1798]] - Thosaigh [[Éirí Amach 1798 in Éirinn]]
* [[1883]] - Osclaíodh [[Droichead Brooklyn]] do thrácht
* [[1915]] - [[An Chéad Chogadh Domhanda]]: d'fhógair [[an Iodáil]] cogadh ar [[an Ostair-Ungáir]], mar sin ag dul isteach san Comhghuaillithe
* [[1956]] - Tharla an chéad [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse]] in [[Lugano]], [[An Eilvéis]]
* [[1967]] - Chuir [[an Éigipt]] imshuí agus léigear ar chósta na [[An Mhuir Rua|Mara Rua]] d'[[Israel]]
* [[1989]] - D'íoc an irisleabhar ''[[Private Eye]]'' cúiteamh airgid le [[Sonia Sutcliffe]], bean chéile an ''[[Yorkshire Ripper]]''.
* [[1993]] - Bhain [[An Eiritré]] neamhspleáchas amach ón [[An Aetóip|Aetóip]]
* [[1994]] - Chiontaigh ceihtre fear d'[[Ionsaí ar an Ionad Trádála Domhanda (1993)|Ionsaí ar an Ionad Trádála Domhanda i 1993]]
* [[1999]] - Dhíotáil [[An Binse Coiriúil Idirnáisiúnta don iar-Iúgslaiv]] [[Slobodan Milošević]] agus ceithre eile i g[[coir chogaidh]] a tarlaíodh sa [[an Chosaiv|Chosaiv]]
* [[1999]] - D'éirigh [[Lawrence Dallaglio]] as [[rugbaí]] sa [[An Bhreatain|Bhreatain]] de bharr líomhaintí go raibh sé ag tógáil drugaí.
* [[2000]] - Tharraing trúpaí [[Iosrael]] amach as [[an Liobáin]] tar éis 18 bliain forghabhála.
* [[2019]] - D'fhógair [[Theresa May]] go n-éireoidh  as [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe]] ar 7 Meitheamh.
* [[2022]] - Dúnmharaíodh 19 páiste agus beirt mhúinteoirí in [[Lámhach Robb Elementary|ionsaí lámhaigh ar scoil]] in [[Uvalde, Texas|Uvalde]], [[Texas]]

[[Catagóir:Dátaí|0524]]
[[Catagóir:Míonna|Bealtaine, 24]]</text>
      <sha1>7esi5d2nybrbq0n0ijjoaq8ierowcc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baile Átha an Rí</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4453</id>
    <revision>
      <id>1315272</id>
      <parentid>1308558</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30848-71</username>
        <id>74501</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ D'athraigh mé &quot;stairiùil&quot; go &quot;stairiúil&quot;</comment>
      <origin>1315272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8245" sha1="qa1l9wpj0xz3aprxxy7h6jmlcu9ypmn" xml:space="preserve">{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
Baile i [[Contae na Gaillimhe|gContae na Gaillimhe]] is ea '''Baile Átha an Rí'''&lt;ref name=&quot;Logainm&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/19599|title=Baile Átha an Rí/Athenry {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}&lt;/ref&gt; ([[Béarla]]: ''Athenry''). Tá an baile lonnaithe 25km soir ó [[Gaillimh|Chathair na Gaillimhe]] agus tá clú agus cáil ar an mbaile mar gheall ar an amhrán &quot;''[[The Fields of Athenry]]''&quot;. Go stairiúil tháinig teorainneacha trí ríochta, Uí Maine, Aidhne, agus Maigh Seola, le chéile ag an mbaile. Dá bharr sin is é “Àth na Ríogh” (Caighdeán: ''Áth na Rí'') an t-ainm stairiúil ar an bhaile, cé gur ''Áth an Rí'' an t-ainm oifigiúil&lt;ref&gt;http://www.logainm.ie/en/s?txt=Athenry&lt;/ref&gt; atá air anois. Is iomaí foirgneamh ann a tháinig slán ó na Meánaoiseanna. 

== Stair ==
{| class=&quot;wikitable infobox&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;
|+ Daonra
|-
|'''Bliain''' || '''Daonra''' || '''±%'''
|-
|'''1821''' || 1,093 || —
|-
|'''1831''' || 1,319 || +20.7%
|-
|'''1841''' || 1,236 || −6.3%
|-
|'''1851''' || 1,487 || +20.3%
|-
|'''1861''' || 1,283 || −13.7%
|-
|'''1871''' || 1,194 || −6.9%
|-
|'''1881''' || 1,030 || −13.7%
|-
|'''1891''' || 910 || −11.7%
|-
|'''1901''' || 853 || −6.3%
|-
|'''1911''' || 791 || −7.3%
|-
|'''1926''' || 993 || +25.5%
|-
|'''1936''' || 1,048 || +5.5%
|-
|'''1946''' || 1,153 || +10.0%
|-
|'''1951''' || 1,181 || +2.4%
|-
|'''1956''' || 1,287 || +9.0%
|-
|'''1961''' || 1,266 || −1.6%
|-
|'''1966''' || 1,333 || +5.3%
|-
|'''1971''' || 1,240 || −7.0%
|-
|'''1981''' || 1,479 || +19.3%
|-
|'''1986''' || 1,642 || +11.0%
|-
|'''1991''' || 1,612 || −1.8%
|-
|'''1996''' || 1,614 || +0.1%
|-
|'''2002''' || 2,154 || +33.5%
|-
|'''2006''' || 3,205 || +48.8%
|-
|'''2011''' || 3,950 || +23.2%
|}
[[Íomhá:Athenry castle.jpg|thumb|right|Caisleán Bhaile Átha an Rí]]
Tá daoine ina gcónaí i mBaile Átha an Rí le haghaidh na mílte bliain agus is iomaí ceann sleá ón g[[Cré-umhaois]] agus claíomh ón [[Iarannaois]] a aimsíodh sa cheantar, ach ní go dtí an bhliain 1235 a bunaíodh an baile. 

Sa bhliain 1178 rinneadh Baile Átha an Rí ina Bharúntacht le haghaidh Piers de Bermingham. Sa bhliain 1235 thug Richard de Burgh, Tiarna Chonnacht, an cheantar do Mheiler de Bermingham. Ba é de Bermingham dara Barún Bhaile Átha an Rí agus is ansin a bunaíodh an baile.

Thóg Meiler de Bermingham [[Caisleán Bhaile Átha an Rí|caisleán]] láidir, chomh maith le balla cosanta, eaglais agus mainistir Dhoiminiceach. Tá siad seo go léir fós le feiceáil sa lá atá inniu ann.

==== An Chéad Chath ag Áth an Rí ====
Bhris an Chéad Chath amach ar an 15ú lá de Lúnasa 1249. Tugtar cuntas d'eachtaí an lae in [[Annála na gCeithre Máistrí]]. D'ionsaí dhá mhac le Rí Chonnachta Torlach agus Aodh an baile leis an aidhm an baile a fhoghlú agus a dhó. Is iad na Sasanaigh a bhí i gceannas ar an mbaile ag an am agus bhí Sirriam Chonnacht, Jordan de Exeter i mBaile Átha an Rí. D'iarr sé ar an airm Éireannach sos chogadh ar feadh an lae mar gheall gur Lá Fhéile Mhuire a bhí ann, ach dhúltaigh siad. Bhí airm Shasana róláidir, bhí an bua ag Exeter agus maraíodh roinnt ceannairí Éireannach, Aodh ina measc&lt;ref&gt;Annála na gCeithre Máistrí, M1249.9: http://celt.ucc.ie/published/G100005C/index.html &lt;/ref&gt;.

==== An Dara Cath ag Áth an Rí ====
Troideadh Dara Cath Átha an Rí ar an 10ú lá de Lúnasa 1316 agus ceann de na cathanna is tábhachtaí i gCogaí Bruce a bhí ann. Bhuaigh an comhaontas Angla-Éireannach idir Rickard de Berminggham agus Uilliam Liath de Burgh ar an Albanach [[Edward Bruce]] agus ar a chomhghuaillithe Muintir Uí Chonchobhair agus Muintir Uí Cheallaigh. Maraíodh na ceannairí Tadhg Ua Cheallaigh agus Felim Ua Chonchobhair i rith an chatha. 

==== Scriosadh Átha an Rí ====
Tar éis an chatha seo bhí an baile láidir agus sábháilte taobh thiar dá bhallaí cosanta. Bhí sé mar cheann de na bailte is tábhachtaí i [[Cúige Chonnacht|gConnacht]]. Tháinig deireadh le cumhacht Átha an Rí le teacht Cogaí Mhac an Iarla sa bhliain 1572. Dar le [[Annála na gCeithre Máistrí|hAnnála na gCeithre Máistrí]] rinneadh an-damáiste do na ballaí cosanta, don chaisleán, agus do na tithe, agus faoi dheireadh na 16ú haoise bhí an baile scriosta. 

[[Íomhá:Athenry_priory.jpg|thumb|Prióireacht Dhoiminiceach Bhaile Átha an Rí]]

== Turasóireacht ==
Is baile oidhreachta é Baile Átha an Rí agus tá a Ionad Oidhreachta lonnaithe istigh in iarsmaí Séipéal Mhuire.

==== An Geata Thuaidh / An Áirse ====
Tá an Áirse seo ina sheasamh ag acomhal bhóthar Thuama le breis agus 400 bliain. 

==== Cros an Mhargaidh ====
Tá iarsmaí de Chrois an Mhargaidh lonnaithe i gCearnóg an Mhargaidh agus tá sé suite os cionn céimeanna chloiche a phlionta. Crois Laindéír a thugtar air, agus cé nach bhfuil fágtha ach a cheann, is é an ceann is fearr dá chineál é atá fágtha in Éirinn. Ar aghaidh amháin tá Crois Chéasta agus figiúirí ag bun na Croise leis an Spiorad Naomh,agus ar an aghaidh eile tá Muire agus a Leanbh.

==== Séipéal ====
Sa bhliain 1828 tógtha séipéal Protastúnach sa bhaile, agus leanadh á úsáid mar ionad creidimh ar feadh 100 bliain go dtí go ndearnadh Ionad Oidhreachta de chun é a shábháil ó dhearóiliú.

==== Phrióireacht Bhaile Átha an Rí ====
Bhunaigh Meiler de Bermingham an Prióireacht do na Doiminiceánaigh tar éis dó an ceantar seo a ghabháil
i 1241. Tá an séipéal i bhfoirm croise, agus tá an chuid is mó de stíl na struchtúirí a mhaireann i bhfoirm áirsí bioracha Gotacha, fuinneoga caola ar bhalla thuaidh an tsaingil, nó fuinneoga féitheacha a rinneadh níos déanaí. Tá tuamaí le feiceáil i gcuasa i mballaí an tséipéil Bhí an Phrióiracht ina hollscoil ar feadh tamaill i lár na 1600í go dtí gur chreach saighdiúirí Chromail í sa bhliain 1652.

== Iompar ==
Tá Baile Átha an Rí suite ar an líne iarnróid idir [[Baile Átha Cliath]] agus Gaillimh agus an líne iarnróid idir [[Luimneach]] agus Gaillimh, a athosclaíodh ar an 29 Márta 2010. Tá sé mar pháirt de phlean iompair an rialtais &quot;[[Transport 21]]&quot; an chuid eile den líne idir Baile Átha an Rí agus [[Clár Chlainne Mhuiris]] a athoscailt&lt;ref&gt;Transport 21: http://www.transport21.ie/Projects/Heavy_Rail/Western_Rail_Corridor.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720025823/http://www.transport21.ie/Projects/Heavy_Rail/Western_Rail_Corridor.html |date=2011-07-20 }}&lt;/ref&gt;. Osclaíodh Stáisiún Átha an Rí sa bhliain 1851.

==An Ghaeilge i mBaile Átha an Rí==

De réir daonáireamh 2011 bhí 3,950 i gcónaí i mBaile Átha an Rí. Dúirt 1,519 (38.45%) go raibh [[Gaeilge]] acu. D'úsáid 102 (2.58%) daoine an [[Gaeilge]] go laethúil taobh amuigh den chóras oideachas.

== Daoine ==
* Slim Barrett (Rugadh 1960?) - ealaíontóir/seodóir
* [[Ciarán Ó Canáin]] (Rugadh 1965 - ceannaire an [[An Páirtí Daonlathach|Pháirtí Daonlathaigh]])
* Patrick Darcy (1598-1668) 
* Denis Darcy (1747-1792) - Tiarna talún agus polaiteoir
* Meiler de Bermingham (1212-1262) - bunaitheoir Átha an Rí
* Padraic Fallon (1905-1974) - File
* Julie Feeney (Rugadh 1978) - Cumadóir Amhráin
* Joseph Patrick Haverty (1794-1864) - péintéir
* Paul Hession (Rugadh 1983) - Aclaí Oilimpeach

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

== Féach Freisin ==
* [[The Fields of Athenry]]

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.baileathaanri.com Baile Átha an Rí le Gaeilge]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.heritageireland.ie/ga/AntIarthar/CaisleanBhaileAthaanRi Caisleán Bhaile Átha an Rí - Gaeilge]
* [http://www.athenryheritagecentre.com Ionad Oidhreachta Bhaile Átha an Rí]
* [http://www.athenry.net/history.html Stair Bhaile Átha an Rí] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090101003211/http://www.athenry.net/history.html |date=2009-01-01 }}

{{Contae na Gaillimhe}}

[[Catagóir:Bailte i gContae na Gaillimhe|Baile Atha an Ri]]</text>
      <sha1>qa1l9wpj0xz3aprxxy7h6jmlcu9ypmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MTV Unplugged in New York</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6557</id>
    <revision>
      <id>1315270</id>
      <parentid>1251831</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T15:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MacTire02</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>catagóir athainmnithe</comment>
      <origin>1315270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1435" sha1="p9437hvllrdof3rqnxnq63binvt0xu2" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Albam}}
Albam beo ón bhanna [[rac-cheol]] (nó grúinse) [[SAM|Meiriceánach]] [[Nirvana]] é '''MTV Unplugged in New York''', agus an ceann deireanach a thaifead siad nuair a bhí [[Kurt Cobain]] fós beo. Taifeadadh an ceirnín i g[[Cathair Nua-Eabhrac]] ar an 18 Samhain 1993 mar chuid den tsraith [[MTV Unplugged]], an clár mór le rá ar an stáisiún ceoil [[MTV]]. Seó fuaimiúil a bhí ann, ina sheinn an grúpa roinnt amhráin as na ceirníní a bhí seolta acu os comhair lucht féachana beag. 

Bhain Nirvana geit as MTV agus an lucht féachana nuair a thóg siad an banna doiléir [[Meat Puppets]] suas ar an ardán leo, chun cúpla amhrán a chasadh. Chomh maith le sin, níor sheinn siad a lán de na hamhráin cháiliúla a bhí acu ag an am, ach ábhar gan iomrá ó cheoltóirí eile ar nós [[David Bowie]], [[Leadbelly]] agus [[The Vaselines]]. 

Níor eisíodh ach ceann amháin de na rianta mar shingil, an t-amhrán ''[[About a Girl]]'' a shroich barr na gcairteacha i Meiriceá.

== Clár ==
# About A Girl 3:37 
# Come As You Are 4:13
# Jesus Doesn't Want Me for a Sunbeam 4:37
# The Man Who Sold The World 4:20 
# Pennyroyal Tea 3:40
# Dumb 2:52
# Polly 3:16
# On a Plain 3:44
# Something in the Way 4:01
# Plateau 3:38
# Oh, me 3:26
# Lake of Fire 2:55
# All Apologies 4:23 
# Where Did You Sleep Last Night 5:08 

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{síolta ceol}}

[[Catagóir:Albaim bheo]]</text>
      <sha1>p9437hvllrdof3rqnxnq63binvt0xu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pápa Eoin Pól I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14015</id>
    <revision>
      <id>1315258</id>
      <parentid>1263746</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T14:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <origin>1315258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4003" sha1="pq822o38ftgjjxkxcjtbeltb93e3g1d" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Bhí an '''Pápa Eoin Pól I''' ina [[Pápa|phápa]] ar feadh 33 lá ón 26 Lúnasa go dtí an 28 Meán Fómhair 1978 sula bhfuair sé bás tobann. Thóg  Albino Luciani an t-ainm [[Eoin Pól 1]], an fear deiridh de bhunadh na hIodáile a ndearnadh Pápa dhe.  Baineadh stangadh as pobal an domhain nuair a fógraíodh a bhás in 1978.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Stróc agus teipeadh croí a chriog an Pápa|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0421/1508767-stroc-agus-teipeadh-croi-a-chriog-an-papa/|date=2025-04-21|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt; 
[[Íomhá:Young Albino Luciani.jpg|clé|mion|288x288px|1922/1923]]
[[Íomhá:Paus Johannes Paulus I (kop) – Bestanddeelnr 929-9074.jpg|clé|mion|220x220px|19 M.F. 1978]]

== Ministreacht ==
Rugadh Albino Luciani do theaghlach cosmhuintire i gCanale d'Agordo i dtuaisceart na [[An Iodáil|hIodáile]] i 1912. Bhí ar a athair, Giovanni Luciani tréimhsí fada a fanacht as baile le dul ar lorg oibre. Ba sóisialach é an t-athair, ach ba Caitliceach cráifeach í máthair na clainne. Chuaigh Albino le sagartóireacht. hOirníodh ina shagart é sa bhliain 1935 agus bhain sé amach dochtúireacht ó Ollscoil Ghréagórach na Róimhe. Ina dhiaidh sin, chaith sé na blianta fada ina Ollamh le Diagacht i gcliarscoil Belluno. Bhí sé fós ag múineadh ansin nuair a bhí an dochtúireacht á déanamh aige, agus is é an breithiúnas a tugadh ar a dhochtúireacht ná ''magna cum laude''. B'é ab ábhar don dochtúireacht ná &quot;bunús an anama de réir [[Antonio Rosmini]]&quot; - fealsamh Iodálach ab ea Rosmini a mhair sa chéad leath den naoú haois déag - agus cháin Luciani dearcadh diagachta Rosmini ina shaothar dochtúireachta féin.

Bhí roinnt postanna aige mar riarthóir eaglaise sula ndearnadh Easpag Vittorio Veneto de. Ina dhiaidh sin, bhí sé ina Phatrarc ar Venezia agus ina Chairdinéal. 

[[Íomhá:John paul 1 coa.svg|thumb|left|Armas|285x285px]]

=== Pápacht ===
[[Toghchán an Phápa|Toghadh é mar Phápa]] tar éis bhás an [[Pápa Pól VI|Phápa Pól VI]]. B'é an chéad Phápa a roghnaigh ainm dúbailte: Eoin Pól. Mar sin, thug sé ómós don bheirt Phápaí roimhe féin, is é sin, [[Pápa Eoin XXIII|Eoin XXIII]] agus Pól VI. Chuir sé deireadh le deasghnátha áirithe a bhain le hinsealbhú an Phápa, an corónú mar shampla.

Ní raibh súil ag aon duine le chomh tobann a bhásódh sé. A thúisce a bhí sé síothlaithe, thosaigh ráflaí ag dul timpeall. Bhí sé ina scéal reatha gur dúnmharaíodh é, toisc go raibh sé ag cur an iomarca suime i ngnóthaí baincéireachta éigin de chuid na hEaglaise nach raibh cuma cheart orthu. Scríobhadh lear mór leabhar faoi na luaidreáin seo, ach is deacair a rá an bhfuil bunús leo. I ndiaidh an iomláin, tá fianaise ann go raibh a chroí ag luí ar Albino Luciani le tamall anuas. Tá cás Eoin Póil I cosúil le scéal [[Pápa Pius VIII|Phius VIII]] a raibh drochshláinte air chomh maith agus nach raibh oiread is dhá bhliain Pápachta i ndán dó nuair a ceapadh é. Bhí sé i mbun na hoifige sna blianta 1829-1830. 

Is é an breithiúnas a bhí ag na daoine ar Eoin Pól I ná gur uncail cairdiúil, cineál páistiúil, a bhí ann agus é ní ba tugtha do ''[[Pinocchio|Phinocchio]]'' ná do leabhartha léannta na diagachta. Ní raibh clú an intleachtóra air. I gcúrsaí diagachta, bhí dearcadh coimeádach aige, ach san am céanna, cháin sé brúidiúlacht na ndeachtóirí i Meiriceá Theas: nuair a tháinig Uachtarán míleata na hAirgintíne, Jorge Videla, ar cuairt chuige, lochtaigh an Pápa é faoin dóigh ar sháraigh Videla agus a rialtas cearta an duine le linn an &quot;chogaidh shalaigh&quot; a chuir siad ar radacaigh na heite clé. 

== Féach freisin     ==

* [[Pápa Eoin Pól II]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}{{Pápaí}}
{{DEFAULTSORT:Eoin Pól 1}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1912]]
[[Catagóir:Básanna i 1978]]
[[Catagóir:Cairdinéil]]
[[Catagóir:Pápaí Iodálacha]]</text>
      <sha1>pq822o38ftgjjxkxcjtbeltb93e3g1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Éric Cantona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16678</id>
    <revision>
      <id>1315334</id>
      <parentid>1034600</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T20:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31284-55</username>
        <id>74510</id>
      </contributor>
      <origin>1315334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="nkf6rgonccjrsyjmg96y00rlu44x5p3" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Iar-imreoir [[sacar|sacair]] ón [[An Fhrainc|Fhrainc]] is ea '''Éric Cantona''' (a rugadh ar an [[24 Bealtaine]] [[1966]] i [[Marseille]]). Bhí rath ag Cantona ina thacaí sna foirne [[Leeds United]] agus [[Manchester United]] i [[Sasana]]. Tháinig cáil ar leith air tar éis gur thug sé cic do dhuine de lucht leanúna [[Crystal Palace]] ar an 25 [[Eanáir]] sa bhliain [[1995]].&lt;ref name=&quot;test&quot;&gt;http://www.youtube.com/watch?v=u-WmfTIRUWY.&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-peileadóirsacair-fr}}

{{DEFAULTSORT:Cantona, Eric}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1966]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Imreoirí sacair na Fraince]]</text>
      <sha1>nkf6rgonccjrsyjmg96y00rlu44x5p3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loch Finne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18572</id>
    <revision>
      <id>1315335</id>
      <parentid>1270971</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T20:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Nasc beo ar beo.ie</comment>
      <origin>1315335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="e65mzya4i5o36szxlgznz5g3s1wlwn4" xml:space="preserve">{{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}

Loch fionnuisce is ea '''Loch Finne'''&lt;ref name=&quot;Logainm&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/111245|title=Loch Finne/Lough Finn {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}&lt;/ref&gt; i [[Contae Dhún na nGall|gContae Dhún na nGall]]. Is é Loch Finne, atá trí mhíle ar fhad agus leathmhíle ar leithead, an loch is mó sa cheantar.&lt;ref&gt;http://www.beo.ie/alt-baile-na-finne.aspx link|date=Deireadh Fómhair 2022}}&lt;/ref&gt; Deirtear go bhfuair Loch Finne agus [[Baile na Finne]] an t-ainm Finn ó Fhionngheal, bean álainn a báigheadh sa loch agus í ag iarraidh a deartháir Feargamhain, a bhí gortaithe, a shábháil.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín |url=http://www.dun-na-ngall.com/fintown.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2008-09-23 |archivedate=2014-01-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140106032156/http://www.dun-na-ngall.com/fintown.html }}&lt;/ref&gt;

== Léitheoireacht bhreise ==
* [[Áine Ní Bhreisleáin]]. (2024). [https://www.independent.ie/seachtain/ceantar-intire-gaeltachta-ata-lan-le-litriocht-shaibhir/a1802058906.html Ceantar intíre Gaeltachta atá lán le litríocht shaibhir]. [[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]].

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Finne, Loch}}

[[Catagóir:Uiscí Uladh]]
[[Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall]]
[[Catagóir:An Ghaeltacht Láir]]
[[Catagóir:Gaeltacht Thír Chonaill]]
[[Catagóir:Contae Dhún na nGall]]

{{Síol-tír-ie}}</text>
      <sha1>e65mzya4i5o36szxlgznz5g3s1wlwn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teletubbies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20189</id>
    <revision>
      <id>1315251</id>
      <parentid>1277764</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T12:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Carachtair */</comment>
      <origin>1315251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2759" sha1="g5etn54jyvo5c28wqagxouudr1wcytx" xml:space="preserve">{{Athbhreithniú}}
{{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}}
Clár teilifíse do leanaí de chuid an [[BBC]] is ea '''''Teletubbies'''''. Is iad ''Tinky Winky'', ''Dipsy'', ''Laa-Laa'' agus ''Po'' príomh-charachtair na sraithe. Craoladh an tsraith sna blianta 1997–2001 as Béarla, agus tiontaíodh an clár go teangacha éagsúla eile chomh maith, lena n-áirítear an Ghaeilge. Thosaigh sraith nua Teletubbies ag craoladh ar an 9 Samhain, 2015.

== Carachtair ==
* '''Tinky Winky''' - [[Dave Thompson]], Mark Heenehan, agus [[Simon Shelton]], an Teletubby corcra
* '''Dipsy''' - John Simmit, an Teletubby glas
* '''Laa-Laa''' - Nikki Smedley, an Teletubby buí
* '''Po''' - [[Pui Fan Lee]], an Teletubby dearg
* '''Leanbán Grian''' - Jessica Smith, an ghrian sa spéir le aghaidh leanbh. An gáire nuair a dhéanann Teletubbies rud éigin cosúil le rince nó a thagann os a chionn.
* '''Nuu-Nuu''' - Cineál folúsghlantóra a dhéananns glantóireacht do na Teletubbies agus a shúnn suas a gcuid bia agus bréagán uaireanta.


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Ag dul ar Siúl (2 Nollaig 1999)

== Teangacha Eile ==
* [[Araibis]] - ''تيليتابيز'' (Tylytạbyz)
* [[Breatnais]] - ''Teletybis''
* [[Bulgáiris]] - ''Телетъбис'' (Teletŭbis)
* [[Cóiréis]] - ''꼬꼬마 텔레토비'' (Kkokkoma Telretobi)
* [[Eabhrais]] - ''טלטאביז'' (Teletabyz)
* [[An Fhraincis|Fhraincis]] - ''Les Télétubbies'''
* [[Fionlainnis]] - ''Teletapit''
* [[Gréigis]] - ''Τελετάμπις''
* [[Hiondúis]] - ''टॅलीटबीज़'' (Ṭēlēṭyuvija)
* [[An Íoslainnis|Íoslainnis]] - ''Stubbarnir'' (Stubs)
* [[Polainnis]] - ''Teletubisie''
* [[Rúisis]] - ''Телепузики'' (Telepuziki)
* [[Seapáinis]] - ''テレタビーズ'' (Teretabīzu)
* [[Seoirsis]] - ''ტელეღიპუცები'' (Tʼeleghipʼutsebi)
* [[Tamailis]] - ''டெலிடபீசு'' (Ṭeliṭapīcu)
* [[Téalainnis]] : ''เทเลทับบีส์'' (The le thạb bīes)
* [[Tsieneg]] - ''天線寶寶'' (tiānxiànbǎobǎo)

== Feach freisin ==

* [[Labubu]]

== Naisc sheachtracha ==
* (Béarla) [http://www.teletubbies.co.uk Iris Láithreán Gréasáin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828134651/http://www.teletubbies.co.uk/ |date=2008-08-28 }} (Ríocht Aontaithe)
* (Béarla) [http://www.teletubbies.com Iris Láithreán Gréasáin] (Stáit Aontaithe)

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

[[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 1997]]
[[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2001]]
[[Catagóir:Cláir Teilifíse na Breataine]]
[[Catagóir:Cláir do pháistí]]
[[Catagóir:Bábóga]]
[[Catagóir:Bréagáin]]</text>
      <sha1>g5etn54jyvo5c28wqagxouudr1wcytx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cláir TG4</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23463</id>
    <revision>
      <id>1315313</id>
      <parentid>1315244</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* As Gaeilge */</comment>
      <origin>1315313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4892" sha1="on3iohlak9n4j4ixmncn4iskkhkgx9j" xml:space="preserve">Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]].

== As Gaeilge ==

{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;3&quot; width=&quot;100%&quot;
|- &lt;!-- Table only gets ONE ROW --&gt;
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; | &lt;!-- New COL --&gt;

* '''[[Nuacht]]'''
** ''[[Nuacht TG4]]''

* '''[[Spórt]]'''
** ''[[GAA Beo]]''
** ''[[Laochra Gael]]'' 
** ''[[Rugbaí Beo]]''
** ''[[Sacar Beo]]''
** ''[[Wimbledon Beo]]'' 
** ''[[Underdogs]]''
** ''[[Greyhound View]]'' 

* '''[[Clár faisnéise]]'''
** ''[[Anamnocht]]'' (2009-)
** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-)
** ''[[Domhan an Dúlra]]''
** ''[[Cogar]]''
** ''[[Éalú]]''
** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-)
** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-)
** ''[[Mí na Meala]]''
** ''[[Méirligh]]''
** ''[[Uachtaráin]]''
** ''[[Ceolchuairt]]''
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; |&lt;!-- New COL --&gt;
* '''[[Dráma]]'''
** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-)
** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-)

* '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+
**''[[Bouli]]'' (1996)
**''[[Kuigear Kangaru]]'' (1996)
**''[[Lulu]]'' (1997)
**''[[Tabaluga]]'' (1998)
**''[[Power Rangers Turbo]]'' (1998)
**''[[SOS Crogalra]]'' (1998)
**''[[Thuas san Ailear]]'' (1999)
**''[[Power Rangers sa Spás]] (1 Deireadh Fómhair 1999)''
**''[[Teletubbies]]'' (1999)
**''[[Freaky Stories]]'' (17 Aibreán 2000)
**''[[Maistini Beaga]]'' (2000)
**''[[Patrol 03]]'' (2000)
**''[[Rainbow Fish]]'' (2000)
**''[[Scéalta na Draguin]]'' (2000)
**''[[Twipsy]]'' (2000)
**''[[Weird Ohs]]'' (2000)
**''[[Voltron]]'' (2000)
**''[[Norman Normal]]'' (2000)
**''[[Angela Anaconda]]'' (1 Mean Fómhair 2000)
**''[[Monster Rancher]]'' (1 Meán Fómhair 2000)
**''[[Capaillíní Chnoc na Réalt]]'' (2000)
**''[[Flipper agus Lopaka]]'' (2000)
**''[[Power Rangers Réalta Rúnda]]'' (4 Méan Fómhair 2000)
**''[[Poochini]]'' (2001)
**''[[An Triur agus Jerry]]'' (2001)
**''[[SpongeBob SquarePants]]'' (2002)
**''[[Lizzie McGuire]]'' (2003)
**''[[Sean Tom]]'' (2003)
**''[[Tec the Tractor]]'' (2003)
**''[[Superman: The Animated Series]]'' (2004)
**''[[Dastardly agus Muttley]]'' (2004)
**''[[Dora]]'' (2004)
**''[[Blinky Bill]]'' (2005)
**''[[Loonatics Unleashed]]'' (2005)
**''[[The Batman]]'' (2005)
**''[[Aifric]]'' (2006)
**''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]]'' (2006)
**''[[Doodlebops]]'' (2006)
**''[[Rith Diego Rith]]'' (2006)
**''[[Pet Alien]]'' (2006)
**''[[Wonder Pets]]'' (2006)
**''[[Coconut Fred]]'' (2007)
**''[[Legend of the Dragon]]'' (2007)
**''[[Horseland]]'' (2007)
**''[[Skunk Fu]]'' (2007)
**''[[Tar ag Spraoi Sesame]]'' (2007)
**''[[Bog Stop|Bog Stop]]'' (2008)
**''[[Loopdidoo]]''  (2008)
**''[[Back at the Barnyard]]'' (2009)
**''[[Lola agus Virginia]]'' (2009)
**''[[Franny's Feet]]'' (2009)
**''[[The Garfield Show‎|Garfield]]'' (2010)
**''[[Ben 10: Alien Force]]'' (2010)
**''[[Dinosaur Train]]'' (2010)
**''[[Tractor Tom]]'' (2011)
**''[[Fanboy and Chum Chum]]'' (2011)
**''[[Fraggle Rock]]'' (2011)
**''[[Tickety Toc]]'' (2012)
**''[[Redakai]]'' (2013)
**''[[Rekkit Rabbit]]'' (2014)
**''[[That's Joey]]'' (2021)

* '''[[Greann]]'''
** ''[[Luí na Gréine]]''
** ''[[Gleann Ceo]]''
** ''[[Fear an Phoist]]''
** ''[[FFC]]'' (2009-)
** ''[[Life with Derek]]''
** ''[[South Park]]'' (2009-)
** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-)
** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo)

* '''[[Stair]]'''
** ''[[Cartaí Poist]]''
** ''[[Éire Neodrach]]''
** ''[[Séideán Staire]]''
** ''[[Siar sna Seascaidí]]''
** ''[[Siar sna Seachtóidí]]''
| valign=&quot;top&quot; width=&quot;*&quot; | &lt;!-- New COL --&gt;
* '''[[Sraith]]'''
** ''[[Ó Tholg go tolg]]''
** ''[[Spillane an Fánaí]]''

* '''[[Seó cainte]]'''
** ''[[Ardán]]''
** ''[[Gleo]]''
** ''[[Róisín]]''
** ''[[7 Lá]]'' (2009-)

* '''[[Ceol]]'''
** ''[[Busker Abú]]''
** ''[[Is Maith liom Pop]]''
** ''[[Pop 4]]'' (2009-)
** ''[[Scór Encore]]''
** ''[[Glas Vegas]]''
** ''[[Glór Tíre]]''

* '''[[Grá]]'''
** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-)
** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-)
** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-)
|}

== Béarla ==
* ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) 
* ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]])
* ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]])
* ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]])
* ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]])
* ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma)
* ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]])
* ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]])
* ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]])
* ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]])
* ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]])

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie]

[[Catagóir:Liostaí]]
[[Catagóir:TG4]]
[[Catagóir:Cláir TG4| ]]
[[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]]</text>
      <sha1>on3iohlak9n4j4ixmncn4iskkhkgx9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seán Ó Ceallaigh (polaiteoir Cláiríneach)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23552</id>
    <revision>
      <id>1315281</id>
      <parentid>1200212</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1834" sha1="2egloo91it5pr5n9hvn0afciikawllw" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba pholaiteoir [[Cláiríneach]] é '''Seán Ó Ceallaigh''' (17 Aibreán 1896 – 15 Meitheamh 1994).&lt;ref name='Ainm'&gt;{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1635|title=Ó CEALLAIGH, Seán (1896–1994) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}&lt;/ref&gt; Ba bhall bunaidh d'Fhianna Fáil i gContae an Chláír é. Toghadh é mar [[Teachta Dála|Theachta Dála]] i bhfothoghchán ar an 22 Iúil 1959, nuair a toghadh an t-iar-Theachta, [[Éamon de Valera]] (cara leis), mar [[Uachtarán na hÉireann]]. Toghadh é arís sna blianta 1961 agus 1965. Niorbh iarrthóir é i dtoghchán na bliana 1969. Mac leis is ea [[Fiachra Ó Ceallaigh]].

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0443/D.0443.199406160003.html Dáil Éireann: Death of Former Member. - Expressions of Sympathy.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121116104559/http://historical-debates.oireachtas.ie/D/0443/D.0443.199406160003.html |date=2012-11-16 }}
* [http://oireachtas.ie/members-hist/ Oireachtas Members Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080117205859/http://www.oireachtas.ie/members-hist/ |date=2008-01-17 }}

{{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}}

{{DEFAULTSORT:Ó Ceallaigh, Seán}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1896]]
[[Catagóir:Básanna i 1994]]
[[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae an Chláir]]
[[Catagóir:Ré Victeoiriach]]</text>
      <sha1>2egloo91it5pr5n9hvn0afciikawllw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceamara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24030</id>
    <revision>
      <id>1315304</id>
      <parentid>757440</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4579" sha1="hwglkc9mfkwhth83vti1xigqfhg3nnp" xml:space="preserve">[[Íomhá:Digital-camera aj ashton 01.svg|thumb|Ceamara na 1990idí, oiriúnach do chách ag an am|220x220px]]

[[Íomhá:Minolta-9000-M4771.jpg|thumb|Grianghrafadán &quot;Minolta-9000 SLR&quot;|220x220px]]Séard is '''ceamara''' ann ná gléas chun [[Grianghrafadóireacht|grianghraif]] a thógáil. Is iomaí cineál ceamara atá ar fáil sa lá atá inniu ann. Is féidir le gach duine ceann a cheannach ar luach íseal chun grianghraif a thógáil am ar bith nuair is mian leo. Bíonn ceamara ar na [[guthán soghluaiste|gutháin soghluaiste]] sa lá atá inniu ann. Bíonn ceamaraí den scoth ag grianghrafadóirí ghairmiúla.

== Ceamaraí traidisiúnta ==
Bosca teirnhneach is ea an ceamara traidisiúnta atá díonach ar sholas a bhfuil lionsa inréinmithe ina aghaidh, ar féidir solas a ligean isteach ann trí chornhla a scaoileadh. Sa bhosca bíonn rolla scannáin fhótaghrafaigh agus cuid de sínte taobh thiar den lionsa is den chomhla. Nuair a osclaítear an chornhla ligtear solas ón radharc taobh amuigh isteach ar an scannán.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}&lt;/ref&gt; 

Rialaítear an méid soilsithe a ligtear isteach le fad oscailt na cornhla, agus le feileastram, ar féidir a chró a athrú trí oiread f-stopanna. Ciallaíonn f22 cró de thrastomhas 1 /22 d'fhad fócasach an lionsa. Ligeann fI.8 i bhfad níos lú solais isteach ná f22. Feistítear an fad idir Iionsa is scannán chun go dtiteann fíoríornhá shoiléir den radharc ar an scannán. Imoibríonn an patrún soilsithe ar an eibleacht ar an scannán, agus cuirtear íomhá fholaithe ar coimeád inti i bhfoirm patrún cornhdhúl ceimiceach. 

Níos déanaí, réalaítear an íomhá fholaithe trí phróiseas ceimiceach chun an grianghraf/íomhá a dhéanamh infheicthe.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

== Stair ==
Sna 1880idí táirgeadh scannán fótagrafach mar stiall leanúnach, agus rinne sé seo réabhlóid ar dhearadh ceamaraí. Tháinig ceamara bosca [[Kodak]] amach ar dtús, agus ina dhiaidh sin ceamaraí póca le boilg infhillte arbh fhéidir a chur sa bhosca miotalach nuair nach raibh siad in úsáid. 

Chuir comhlacht [[Leica]] an chéad mhioncheamara amach le scannán pollta, 35 mm ar leithead, i 1925. Glacadh go forleathan leis an bhfoirm seo, le scannán pacáilte i gcaiséad, le haghaidh scannán le leithid eile. 

Le himeacht ama tá feidhmiú an cheamara an-simplí, le córais uathoibríocha chun an fócasú is an nochtadh a rialú go cuí don scannán, splanc leictreonach, sioncrónaithe leis an nochtadh, tiomáint mótair chun an scannán a chur ar aghaidh, agus fiú próiseáil réalta taobh istigh den cheamara ([[Polaroid]]). 

Ó timpeall 1990 tá ceamaraí leictreonacha tagtha chun cinn in ionad na gceamaraí traidisiúnta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Fischeamaraí ===
Tá forbairtí móra déanta ar cheamaraí cineamatagrafaíochta freisin. Ag tosú le cineiteagraf Dickson ó chomhlacht [[Thomas Edison]] i 1891, bunaíodh an scannán 35 mm, pollta ar a fhad chun gurbh fhéidir é a ghluaiseacht ar aghaidh le cromán, oibrithe de láirnh ag an gceamaradóir féin. De réir a chéile tugadh isteach mótair leictreacha is oibriú cloig chun minicíocht íornháithe chaighdeánach de 16 íomhá in aghaidh an tsoicind a bhunú. 

Nuair a tugadh isteach na fuaimscannáin i 1927 méadaíodh an mhinicíocht íomháithe go dtí 24 in aghaidh an tsoicind, agus bhí gá le córas cúramach fineálta chun an fhuaim a shioncrónú leis na híomhánna. 

Níos déanaí fós tháinig an fischeamara chun cinn, chun an íomhá a dhéanamh ar scáileán feadáin gha-chatóidigh a scantar go leictreonach chun fischomhartha leictreonach a chruthú agus imeacht scun scan ó na próisis chasta cheimiceacha. Ar dtús, sna 1940-50idí, bhí na físcheamaraí an-rnhór an-trom. Le teacht na leathsheoltóirí laghdaigh na físcheamaraí de réir a chéile, agus athraíodh ó chóras dubh is geal (monacrómatach) go dtí córas daite. 

Faoi na 1980idí bhíothas in ann ceamthaifeadáin dhaite iniompartha le téipchaiséad a tháirgeadh. Ag an am céanna rinneadh na próisis fócasaithe is rialaithe datha uathoibríoch. Tá an claonadh i treo fischeamaraí níos lú uathoibríche ag dul ar aghaidh fós.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Féach freisin ==
* [[Ceamara digiteach]]
* [[Ceamara forfheidhmithe tráchta]]
* [[Ceamara uisce]]
* [[Ceamara bosca]]
* [[Ceamara frithchaithimh aonlionsa]]
* [[Ceamara imrothlach]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>hwglkc9mfkwhth83vti1xigqfhg3nnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceamara digiteach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25639</id>
    <revision>
      <id>1315297</id>
      <parentid>1231731</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1646" sha1="avug4skctuvmhgumq1v2cwranb0i4of" xml:space="preserve">[[Íomhá:Canon PowerShot A95 - front and back.jpg|deas|200px|thumb|Ceamara digiteach, an Canon PowerShot A95]]
Is é atá i gceist le '''ceamara digiteach''' ná [[ceamara]] a thógann [[físeán|físeáin]] nó [[grianghraf|grianghraif]] socair go digiteach trí íomhánna a taifead le braiteoir íomhá leictreonach. Is féidir le an chuid is mó de ghnáth ceamaraí dlúthaigh taifead a dhéanamh ar torann agus físeáin a bhfuil ag gluaiseacht chomh maith 
Is féidir le ceamaraí digiteach rudaí a dhéanamh nach bhfuil na shean ceamaraí scannáin ábalta a dhéanamh:
* Íomhá a thaispeáint ar scáileáin díreach tar éis an grianghraf a thógáil.
* Na mílte grianghraf a stóráil ar méaróg chuimhne.
* Is féidir na grianghraif a chuir in eagair ar an ceamara.
* Is féidir físeáin le fuaim a ghlacadh.
Go bunúsach oibríonn siad ar an prionsabail céanna, sé sin go ghlacann an lionsa le scairt athraitheach chun solais a dhíriú ar ghléas a ghlacann íomhánna. Déanann an teaglaim idir an scairt agus an meicníocht comhla an méid ceart solais ligint ar an ghléas a ghlacann íomhánna, mar an gcéanna leis an ceamara scáileáin an t-aon difríocht ná go mbíonn an ghléas an ghlacann íomhánna sa ceamara digiteach, digiteach, in ionad ceimiceach sa ceamara scáileáin.

Tá ceamaraí digiteacha ionchorpraithe in a lán ghléasanna leictreonacha a n-úsáidimis sa lá atá inniu ann, ó ríomhairí soghluaiste agus fóin pócaí go dtí an [[Teileascóp Hubble]] agus ghléasanna eile réalteolaíochta.

{{síol}}

[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Leictreonaic]]
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>avug4skctuvmhgumq1v2cwranb0i4of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Live at the Point</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26018</id>
    <revision>
      <id>1315269</id>
      <parentid>1251830</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T15:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MacTire02</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>catagóir athainmnithe</comment>
      <origin>1315269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="t7r11qxazmaj0t5mz6kgptwmiu3qn5h" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Albam}}
Albam beo leis an gceoltóir Éireannach [[Christy Moore]] is ea '''Live at the Point''', a rinneadh os comhair lucht féachana mór in [[Áras an Phointe]] i m[[Baile Átha Cliath]] sa bhliain 1994. Tógadh na rianta as sraith de cheolchoirmeacha a sheinn sé sa bhliain seo.

== Clár ==
# Welcome To The Cabaret
# Natives
# Fairytale Of New York
# Delirium Tremens
# Black Is The Colour
# Missing You
# Cliffs Of Dooneen
# Well Below The Valley
# Go Move Shift
# Casey
# Ride On
# Knock
# Joxer Goes To Stuttgart
# Nancy Spain

== Ceoltóirí ==
* Christy Moore: [[giotár]] fuaimiúil, guth, [[bodhrán]]

{{síolta ceol}}

[[Catagóir:Albaim bheo]]
[[Catagóir:Ceol traidisiúnta na hÉireann]]</text>
      <sha1>t7r11qxazmaj0t5mz6kgptwmiu3qn5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Séabra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26343</id>
    <revision>
      <id>1315364</id>
      <parentid>1314672</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T07:37:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31067-60</username>
        <id>74525</id>
      </contributor>
      <origin>1315364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1187" sha1="1kf4jdbbnsm8iqbnstgsp4ophlh24le" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}
[[File:Cape Mountain Zebra - Equus zebra zebra.webm|thumb|séabra]] 
Is eacha Afracacha iad na '''séabraí''' (foghéineas ''Hippotigris'') le fionnaidh sainiúla stríocacha dubh-agus-bán. Tá trí speiceas beo ann: séabra Grévy (''Equus grevyi''), séabra na machairí (''E. quagga''), agus séabra sléibhe (''E. zebra''). Tá na séabraí sa ghéineas ''Equus'' céanna le capaill agus le hasail, agus níl baill bheo san fhine Equidaeis ach iad. Bíonn patrúin éagsúla ar stríoca na séabraí, iad uathúil do ghach ainmhí. Tá roinnt teoiricí molta d'fheidhm na bpatrúin seo, agus tugann an chuid is mó den fhianaise le fios gur cosc ar chuileoga gríosaithe iad. Cónaíonn séabraí in oirthear agus i ndeisceart na hAfraice agus is féidir iad a fháil i ngnáthóga éagsúla amhail [[Sabhána|sabhánaí]], [[Féarthalamh|féarthailte]], [[Coillearnach|coillearnacha]], [[Caschoill|caschoillte]], agus limistéar sléibhtiúil. 

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

[[Catagóir:Séabraí |*]]
[[Catagóir:Equus (géineas)]]
[[Catagóir:Fána na hAfraice Fo-Shahárach]]
[[Catagóir:Mamaigh luibheacha]]
[[Catagóir:Mámaigh na hAfraice]]</text>
      <sha1>1kf4jdbbnsm8iqbnstgsp4ophlh24le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Fear Bréige, Contae Uíbh Fhailí</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33904</id>
    <revision>
      <id>1315315</id>
      <parentid>1209482</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:01:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Nasc beo</comment>
      <origin>1315315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="413glsgy2hwlgy7dx6rpx4f8b0dew7c" xml:space="preserve">{{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}}
[[Sliabh]] i g[[Contae Uíbh Fhailí]] is ea '''An Fear Bréige''' (430 [[Méadar|m]]).&lt;ref name='Logainm'&gt;{{lua idirlín | url = https://www.logainm.ie/ga/1419730 | teideal = An Fear Bréige/Farbreague | foilsitheoir = [[An Coimisiún Logainmneacha]] | dátarochtana = 2023-06-24 | teanga = ga | work = [[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (logainm.ie)}}&lt;/ref&gt; Is é an 6ú sliabh is airde i gContae Uíbh Fháilí, an 8ú sliabh is airde i [[Sliabh Bladhma]], agus an 798ú mullach is airde in Éirinn.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín | teideal = Farbreague, 430m Hill, Fear Bréige | url = http://mountainviews.ie/summit/687/ | dátarochtana = 24-05-2026}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{síol-tír-ie}}

{{DEFAULTSORT:Fear Bréige, An}}
[[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann|Fear Bréige]]</text>
      <sha1>413glsgy2hwlgy7dx6rpx4f8b0dew7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seán Ó Cadhain (polaiteoir)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35459</id>
    <revision>
      <id>1315311</id>
      <parentid>1315144</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26447-99</username>
        <id>74509</id>
      </contributor>
      <origin>1315311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3189" sha1="na1nijes5z4iw9xuvk88jrkmzc8m9xc" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Seán Kyne 2025 (cropped).jpg}}

Is polaiteoir agus [[Theachta Dála|Teachta Dála]] do [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Gaillimhe Thiar]] é '''Seán Kyne''' ({{lang-ga|Seán Ó Cadhain}}) (rugadh é [[Aibreán]], [[1975]]). Rinne sé ionadaíocht ar an dáilcheantar roimhe sin idir 2011 agus 2020. Ó 2020 go 2026, bhí sé ina chomhalta de [[Sheanad Éireann]]. Tá sé ina bhall de [[Fhine Gael]] agus is as [[Maigh Cuilinn]] dó.  

Roimhe sin bhí sé ina bhall de Chomhairle Contae na Gaillimhe.

Sheas sé in [[Olltoghchán na hÉireann, 2016|Olltoghchán 2016]] agus toghadh é le 9.55% de na vótaí céad rogha. In [[Olltoghchán na hÉireann, 2020|Olltoghchán 2020]], chaill sé a shuíochán Dála. Cheap an Taoiseach [[Leo Varadkar]] ina sheanadóir é ar an 19 Feabhra 2020 in áit [[Frank Feighan]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Seán Kyne ceaptha ag an Taoiseach do Sheanad Éireann|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2020/0219/1116388-sean-kyne-ceaptha-ag-an-taoiseach-do-sheanad-eireann/|date=2020-02-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;.

=== Gaeilge ===
Bíonn Kyne le cloisteáil go minic ar Raidió na Gaeltachta. Nuair a thosaigh sé sa bpolaitíocht ní raibh a dhóthain Gaeilge aige le hagallamh raidió a dhéanamh. Chuir sé de stró air féin a dhóthain Gaeilge a fhoghlaim le go mbeadh sé in ann dul faoi agallamh ar ''Adhmhaidin'' agus déileáil le grúpaí Gaeltachta ina dteanga féin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dfheadfadh-noel-thomas-teacht-aniar-aduaidh-ar-fg-i-ngaillimh-thiar-seans-go-mbeidh-an-la-le-grainne-seoige-do-ff/|teideal=Seans go mbeidh suíochán ag Gráinne Seoige agus gur idir Mairéad Farrell agus Seán Kyne a bheidh an ceann deireanach i nGaillimh Thiar|údar=Donncha Ó hÉallaithe|dáta=20 Samhain 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;

==An Seanad==

Toghadh an t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne (Fine Gael), as Maigh Cuilinn i nGaeltacht na Gaillimhe, ina Sheanadóir den dara huair ar an Rolla Saíochta agus Oideachais. Sheas Kyne, a bhí ina Theachta Dála do Gaillimh Thiar ó 2011 go 2020, d’Olltoghcháin 2020 agus 2024 ach níor éirigh leis suíochán Dála a fháil.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/seisear-cainteoiri-gaeilge-tofa-i-dtoghchan-an-tseanaid/|teideal=Seisear cainteoirí Gaeilge tofa i dtoghchán an tSeanaid}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 31ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 32ú Dáil}}
{{Baill den 26ú Seanad}}

{{síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Ó Cadhain, Seán}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1975]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Baill den 25ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 26ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 32ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>na1nijes5z4iw9xuvk88jrkmzc8m9xc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315314</id>
      <parentid>1315311</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26447-99</username>
        <id>74509</id>
      </contributor>
      <origin>1315314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3341" sha1="83ul8zx9yzhco9jhiyfy1qxi5q8hg61" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Seán Kyne 2025 (cropped).jpg}}

Is polaiteoir agus [[Theachta Dála|Teachta Dála]] do [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Gaillimhe Thiar]] é '''Seán Kyne''' ({{lang-ga|Seán Ó Cadhain}}) (rugadh é [[Aibreán]], [[1975]]). Rinne sé ionadaíocht ar an dáilcheantar roimhe sin idir 2011 agus 2020. Ó 2020 go 2026, bhí sé ina chomhalta de [[Sheanad Éireann]]. Tá sé ina bhall de [[Fhine Gael]] agus is as [[Maigh Cuilinn]] dó.  

Roimhe sin bhí sé ina bhall de Chomhairle Contae na Gaillimhe.

Sheas sé in [[Olltoghchán na hÉireann, 2016|Olltoghchán 2016]] agus toghadh é le 9.55% de na vótaí céad rogha. In [[Olltoghchán na hÉireann, 2020|Olltoghchán 2020]], chaill sé a shuíochán Dála. Cheap an Taoiseach [[Leo Varadkar]] ina sheanadóir é ar an 19 Feabhra 2020 in áit [[Frank Feighan]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Seán Kyne ceaptha ag an Taoiseach do Sheanad Éireann|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2020/0219/1116388-sean-kyne-ceaptha-ag-an-taoiseach-do-sheanad-eireann/|date=2020-02-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;. Fuair ​​sé a shuíochán [[Dáil Éireann|Dála]] ar ais i [[Toghchán Fo-Dhála Ghaillimh Thiar 2026|dToghchán Fo-Dhála Ghaillimh Thiar 2026]].

=== Gaeilge ===
Bíonn Kyne le cloisteáil go minic ar Raidió na Gaeltachta. Nuair a thosaigh sé sa bpolaitíocht ní raibh a dhóthain Gaeilge aige le hagallamh raidió a dhéanamh. Chuir sé de stró air féin a dhóthain Gaeilge a fhoghlaim le go mbeadh sé in ann dul faoi agallamh ar ''Adhmhaidin'' agus déileáil le grúpaí Gaeltachta ina dteanga féin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dfheadfadh-noel-thomas-teacht-aniar-aduaidh-ar-fg-i-ngaillimh-thiar-seans-go-mbeidh-an-la-le-grainne-seoige-do-ff/|teideal=Seans go mbeidh suíochán ag Gráinne Seoige agus gur idir Mairéad Farrell agus Seán Kyne a bheidh an ceann deireanach i nGaillimh Thiar|údar=Donncha Ó hÉallaithe|dáta=20 Samhain 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;

==An Seanad==

Toghadh an t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne (Fine Gael), as Maigh Cuilinn i nGaeltacht na Gaillimhe, ina Sheanadóir den dara huair ar an Rolla Saíochta agus Oideachais. Sheas Kyne, a bhí ina Theachta Dála do Gaillimh Thiar ó 2011 go 2020, d’Olltoghcháin 2020 agus 2024 ach níor éirigh leis suíochán Dála a fháil.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/seisear-cainteoiri-gaeilge-tofa-i-dtoghchan-an-tseanaid/|teideal=Seisear cainteoirí Gaeilge tofa i dtoghchán an tSeanaid}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 31ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 32ú Dáil}}
{{Baill den 26ú Seanad}}

{{síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Ó Cadhain, Seán}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1975]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Baill den 25ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 26ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 32ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>83ul8zx9yzhco9jhiyfy1qxi5q8hg61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315317</id>
      <parentid>1315314</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26447-99</username>
        <id>74509</id>
      </contributor>
      <origin>1315317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3228" sha1="mvigttkbz5kl6x6jc13dohj5tb2h50g" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Seán Kyne 2025 (cropped).jpg}}

Is polaiteoir agus [[Theachta Dála|Teachta Dála]] do [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Gaillimhe Thiar]] é '''Seán Kyne''' ({{lang-ga|Seán Ó Cadhain}}) (rugadh é [[Aibreán]], [[1975]]). Rinne sé ionadaíocht ar an dáilcheantar roimhe sin idir 2011 agus 2020. Ó 2020 go 2026, bhí sé ina chomhalta de [[Sheanad Éireann]]. Tá sé ina bhall de [[Fhine Gael]] agus is as [[Maigh Cuilinn]] dó.  

Roimhe sin bhí sé ina bhall de Chomhairle Contae na Gaillimhe.

Sheas sé in [[Olltoghchán na hÉireann, 2016|Olltoghchán 2016]] agus toghadh é le 9.55% de na vótaí céad rogha. In [[Olltoghchán na hÉireann, 2020|Olltoghchán 2020]], chaill sé a shuíochán Dála. Cheap an Taoiseach [[Leo Varadkar]] ina sheanadóir é ar an 19 Feabhra 2020 in áit [[Frank Feighan]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Seán Kyne ceaptha ag an Taoiseach do Sheanad Éireann|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2020/0219/1116388-sean-kyne-ceaptha-ag-an-taoiseach-do-sheanad-eireann/|date=2020-02-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;. Fuair ​​sé a shuíochán [[Dáil Éireann|Dála]] ar ais i [[Toghchán Fo-Dhála Ghaillimh Thiar 2026|dToghchán Fo-Dhála Ghaillimh Thiar 2026]].

=== Gaeilge ===
Bíonn Kyne le cloisteáil go minic ar Raidió na Gaeltachta. Nuair a thosaigh sé sa bpolaitíocht ní raibh a dhóthain Gaeilge aige le hagallamh raidió a dhéanamh. Chuir sé de stró air féin a dhóthain Gaeilge a fhoghlaim le go mbeadh sé in ann dul faoi agallamh ar ''Adhmhaidin'' agus déileáil le grúpaí Gaeltachta ina dteanga féin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dfheadfadh-noel-thomas-teacht-aniar-aduaidh-ar-fg-i-ngaillimh-thiar-seans-go-mbeidh-an-la-le-grainne-seoige-do-ff/|teideal=Seans go mbeidh suíochán ag Gráinne Seoige agus gur idir Mairéad Farrell agus Seán Kyne a bheidh an ceann deireanach i nGaillimh Thiar|údar=Donncha Ó hÉallaithe|dáta=20 Samhain 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;

==An Seanad==

Toghadh an t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne (Fine Gael), as Maigh Cuilinn i nGaeltacht na Gaillimhe, ina Sheanadóir den dara huair ar an Rolla Saíochta agus Oideachais. Ó 2025 i leith, bhí sé ina Cheannaire ar an Seanad. Leag Kyne amach a fhócas &quot;ar roinnt réimsí, lena n-áirítear úsáid agus infheictheacht na Gaeilge a mhéadú, sa Seanad agus i sochaí na hÉireann araon&quot;.

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 31ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 32ú Dáil}}
{{Baill den 26ú Seanad}}

{{síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Ó Cadhain, Seán}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1975]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Baill den 25ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 26ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 32ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>mvigttkbz5kl6x6jc13dohj5tb2h50g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315319</id>
      <parentid>1315317</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26447-99</username>
        <id>74509</id>
      </contributor>
      <origin>1315319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3276" sha1="avx3odfvwa2md2gvk5ah83skpbiyufb" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Seán Kyne 2025 (cropped).jpg}}

Is polaiteoir agus [[Theachta Dála|Teachta Dála]] do [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Gaillimhe Thiar]] é '''Seán Kyne''' ({{lang-ga|Seán Ó Cadhain}}) (rugadh é [[Aibreán]], [[1975]]). Rinne sé ionadaíocht ar an dáilcheantar roimhe sin idir 2011 agus 2020. Ó 2020 go 2026, bhí sé ina chomhalta de [[Sheanad Éireann]]. Tá sé ina bhall de [[Fhine Gael]] agus is as [[Maigh Cuilinn]] dó.  

Roimhe sin bhí sé ina bhall de Chomhairle Contae na Gaillimhe.

Sheas sé in [[Olltoghchán na hÉireann, 2016|Olltoghchán 2016]] agus toghadh é le 9.55% de na vótaí céad rogha. In [[Olltoghchán na hÉireann, 2020|Olltoghchán 2020]], chaill sé a shuíochán Dála. Cheap an Taoiseach [[Leo Varadkar]] ina sheanadóir é ar an 19 Feabhra 2020 in áit [[Frank Feighan]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Seán Kyne ceaptha ag an Taoiseach do Sheanad Éireann|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2020/0219/1116388-sean-kyne-ceaptha-ag-an-taoiseach-do-sheanad-eireann/|date=2020-02-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;. Fuair ​​sé a shuíochán [[Dáil Éireann|Dála]] ar ais i [[Toghchán Fo-Dhála Ghaillimh Thiar 2026|dToghchán Fo-Dhála Ghaillimh Thiar 2026]].

=== Gaeilge ===
Bíonn Kyne le cloisteáil go minic ar Raidió na Gaeltachta. Nuair a thosaigh sé sa bpolaitíocht ní raibh a dhóthain Gaeilge aige le hagallamh raidió a dhéanamh. Chuir sé de stró air féin a dhóthain Gaeilge a fhoghlaim le go mbeadh sé in ann dul faoi agallamh ar ''Adhmhaidin'' agus déileáil le grúpaí Gaeltachta ina dteanga féin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dfheadfadh-noel-thomas-teacht-aniar-aduaidh-ar-fg-i-ngaillimh-thiar-seans-go-mbeidh-an-la-le-grainne-seoige-do-ff/|teideal=Seans go mbeidh suíochán ag Gráinne Seoige agus gur idir Mairéad Farrell agus Seán Kyne a bheidh an ceann deireanach i nGaillimh Thiar|údar=Donncha Ó hÉallaithe|dáta=20 Samhain 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;

==An Seanad==

Tar éis dó a shuíochán dála a chailleadh i mí Eanáir 2020, ainmníodh Sean Kyne don Seanad ag an Taoiseach Leo Varadkar. Aththoghadh é i mí an Mhárta 2020 agus bhí sé ina bhall den Rolla Saíochta agus Oideachais. Ó 2025 i leith, bhí sé ina Cheannaire ar an Seanad. Leag Kyne amach a fhócas &quot;ar roinnt réimsí, lena n-áirítear úsáid agus infheictheacht na Gaeilge a mhéadú, sa Seanad agus i sochaí na hÉireann araon&quot;.

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 31ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 32ú Dáil}}
{{Baill den 26ú Seanad}}

{{síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Ó Cadhain, Seán}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1975]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Baill den 25ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 26ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 32ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>avx3odfvwa2md2gvk5ah83skpbiyufb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315326</id>
      <parentid>1315319</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26447-99</username>
        <id>74509</id>
      </contributor>
      <origin>1315326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3640" sha1="48gneg5krmz2dglkykbqeakjraj32f8" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Seán Kyne 2025 (cropped).jpg}}

Is polaiteoir agus [[Theachta Dála|Teachta Dála]] do [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Gaillimhe Thiar]] é '''Seán Kyne''' ({{lang-ga|Seán Ó Cadhain}}) (rugadh é [[Aibreán]], [[1975]]). Rinne sé ionadaíocht ar an dáilcheantar roimhe sin idir 2011 agus 2020. Ó 2020 go 2026, bhí sé ina chomhalta de [[Sheanad Éireann]]. Tá sé ina bhall de [[Fhine Gael]] agus is as [[Maigh Cuilinn]] dó.  

Roimhe sin bhí sé ina bhall de Chomhairle Contae na Gaillimhe.

Sheas sé in [[Olltoghchán na hÉireann, 2016|Olltoghchán 2016]] agus toghadh é le 9.55% de na vótaí céad rogha. In [[Olltoghchán na hÉireann, 2020|Olltoghchán 2020]], chaill sé a shuíochán Dála. Cheap an Taoiseach [[Leo Varadkar]] ina sheanadóir é ar an 19 Feabhra 2020 in áit [[Frank Feighan]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Seán Kyne ceaptha ag an Taoiseach do Sheanad Éireann|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2020/0219/1116388-sean-kyne-ceaptha-ag-an-taoiseach-do-sheanad-eireann/|date=2020-02-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;. Fuair ​​sé a shuíochán [[Dáil Éireann|Dála]] ar ais i [[Toghchán Fo-Dhála Ghaillimh Thiar 2026|dToghchán Fo-Dhála Ghaillimh Thiar 2026]]. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-aire-stait-gaeltachta-sean-kyne-ag-filleadh-ar-dhail-eireann-agus-toghchan-ghaillimh-thiar-buaite-aige/|teideal=An t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne ag filleadh ar Dháil Éireann agus toghchán Ghaillimh Thiar buaite aige|dáta=2026-05-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

=== Gaeilge ===
Bíonn Kyne le cloisteáil go minic ar Raidió na Gaeltachta. Nuair a thosaigh sé sa bpolaitíocht ní raibh a dhóthain Gaeilge aige le hagallamh raidió a dhéanamh. Chuir sé de stró air féin a dhóthain Gaeilge a fhoghlaim le go mbeadh sé in ann dul faoi agallamh ar ''Adhmhaidin'' agus déileáil le grúpaí Gaeltachta ina dteanga féin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dfheadfadh-noel-thomas-teacht-aniar-aduaidh-ar-fg-i-ngaillimh-thiar-seans-go-mbeidh-an-la-le-grainne-seoige-do-ff/|teideal=Seans go mbeidh suíochán ag Gráinne Seoige agus gur idir Mairéad Farrell agus Seán Kyne a bheidh an ceann deireanach i nGaillimh Thiar|údar=Donncha Ó hÉallaithe|dáta=20 Samhain 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;

==An Seanad==

Tar éis dó a shuíochán dála a chailleadh i mí Eanáir 2020, ainmníodh Sean Kyne don Seanad ag an Taoiseach Leo Varadkar. Aththoghadh é i mí an Mhárta 2020 agus bhí sé ina bhall den Rolla Saíochta agus Oideachais. Ó 2025 i leith, bhí sé ina Cheannaire ar an Seanad. Leag Kyne amach a fhócas &quot;ar roinnt réimsí, lena n-áirítear úsáid agus infheictheacht na Gaeilge a mhéadú, sa Seanad agus i sochaí na hÉireann araon&quot;.

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 31ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 32ú Dáil}}
{{Baill den 26ú Seanad}}

{{síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Ó Cadhain, Seán}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1975]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Baill den 25ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 26ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 32ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>48gneg5krmz2dglkykbqeakjraj32f8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315336</id>
      <parentid>1315326</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T20:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6572" sha1="e7fm6syy3jdj46w75jtr35qhm4t32r9" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Seán Kyne 2025 (cropped).jpg}}

Is [[Theachta Dála|Teachta Dála]] do [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Gaillimhe Thiar]] é '''Seán Kyne''' nó '''Seán Ó Cadhain''' (a rugadh ar an 7 Bealtaine [[1975]]). Tá sé ina bhall de [[Fhine Gael]] agus is as [[Maigh Cuilinn]] dó.  

Rinne sé ionadaíocht ar an dáilcheantar idir 2011 agus 2020. Ó 2020 go 2026, bhí sé ina chomhalta de [[Sheanad Éireann]]. Atoghadh é mar TD in 2026.   
[[Íomhá:Seán Kyne 2017.jpg|clé|mion|293x293px|2017]]
[[Íomhá:Seán Kyne.jpg|clé|mion|293x293px|2019]]
[[Íomhá:Seán Kyne - 2025 (cropped).jpg|clé|mion|291x291px|2025]]

== Gairm ==
Is as Maigh Cuilinn i nGaeltacht na Gaillimhe é Kyne.  Iarchomhairleoir feirmeoireachta é atá pósta leis an iriseoir Avril Horan.

Bhí Kyne ina bhall de Chomhairle Contae na Gaillimhe le fada.

Toghadh Kyne chun na Dála den chéad uair in 2011 nuair a fuair sé an cúigiú suíochán i nGaillimh Thiar agus gan le spáráil aige ach 17 vóta.  

Ní i gcónaí a bhí Kyne ar aon fhocal leis an rialtas 2011-2016 maidir le ceisteanna Gaeilge agus Gaeltachta. Bhí sé faoi bhrú go minic maidir le polasaithe teanga a pháirtí agus an rialtais.  Dúirt sé, mar shampla, go raibh díomá air nach raibh maoiniú curtha ar fáil ag an Rialtas deireanach d’ábhair oidí chun tréimhse a chaitheamh sa Ghaeltacht agus cháin sé an t-iar-aire cumarsáide [[Paschal Donohoe]] as a sheasamh maidir le ceist stádas na Gaeilge ar chomharthaí bóthair.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sean-kyne-ceaptha-ina-aire-stait-don-ghaeltacht/|teideal=Seán Kyne ceaptha ina Aire Stáit don Ghaeltacht|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=19 Bealtaine 2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

'''2016'''

Toghadh an athuair Kyne  in olltoghchán na bliana 2016 nuair a fuair sé an tríú suíochán sa dáilcheantar.  Bhí baint ag Kyne in 2016 leis na cainteanna idir Fine Gael agus Fianna Fáil maidir le bunú rialtas nua agus bhí ardú céime i ndán dó.  Tháinig Kyne i gcomharbacht ar [[Joe McHugh]] mar Aire Stáit Gaeltachta in 2016 (sa Roinn Forbartha Réigiúnaí, Gnóthaí Tuaithe, Ealaíon agus Gaeltachta).

'''Seanadóir, 2020-2026'''

Tar éis dó a shuíochán dála a chailleadh i mí Eanáir 2020, ainmníodh Kyne don Seanad ag an Taoiseach Leo Varadkar, ar an 19 Feabhra 2020 in áit [[Frank Feighan]].&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Seán Kyne ceaptha ag an Taoiseach do Sheanad Éireann|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2020/0219/1116388-sean-kyne-ceaptha-ag-an-taoiseach-do-sheanad-eireann/|date=2020-02-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt; 

Sheas sé don Dáil arís in olltoghchán na bliana 2024 ach níor éirigh leis a shuíochán a ghnóthú ar ais, an suíochán Dála a bhuaigh sé in 2011 agus in 2016.  Bhí sé ag smaoineamh in 2024 éirí as an bpolaitíocht ar fad nuair a theip air Ach atoghadh é mar Sheanadóir i mí an Mhárta 2025 ar an Rolla Saíochta agus Oideachais.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/iar-aire-stait-na-gaeltachta-ceaptha-ina-cheannaire-ar-an-seanad/|teideal=Iar-aire stáit na Gaeltachta ceaptha ina cheannaire ar an Seanad|dáta=2025-02-14|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

Ó 2025 i leith, bhí sé ina Cheannaire ar an Seanad.  Ba é an chéad Ghaillimheach a ceapadh ina cheannaire Seanaid i stair an stáit.  Leag Kyne amach a fhócas &quot;ar roinnt réimsí, lena n-áirítear úsáid agus infheictheacht na Gaeilge a mhéadú, sa Seanad agus i sochaí na hÉireann araon&quot;.

'''2026'''

Fuair ​​Kyne a shuíochán [[Dáil Éireann|Dála]] ar ais i bh[[Fothoghchán Ghaillimh Thiar, 2026|Fothoghchán Ghaillimh Thiar 2026]]. Chuaigh Kyne chun cinn de léim ar Noel Thomas [[Independent Ireland]] nuair a dáileadh vótaí aistrithe [[Helen Ogbu]] [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Pháirtí an Lucht Oibre]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-aire-stait-gaeltachta-sean-kyne-ag-filleadh-ar-dhail-eireann-agus-toghchan-ghaillimh-thiar-buaite-aige/|teideal=An t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne ag filleadh ar Dháil Éireann agus toghchán Ghaillimh Thiar buaite aige|dáta=2026-05-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Gaeilge ==
Tá feabhas mór tagtha ar Ghaeilge Kyne féin ó chéadtoghadh ina Theachta Dála é in 2011. Murab ionann is an uair sin, bíonn Kyne go mór istigh leis féin anois agus é faoi agallamh ar Raidió na Gaeltachta agus TG4.   Nuair a thosaigh sé sa bpolaitíocht ní raibh a dhóthain Gaeilge aige le hagallamh raidió a dhéanamh. Chuir sé de stró air féin a dhóthain Gaeilge a fhoghlaim le go mbeadh sé in ann dul faoi agallamh ar ''Adhmhaidin'' agus déileáil le grúpaí Gaeltachta ina dteanga féin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dfheadfadh-noel-thomas-teacht-aniar-aduaidh-ar-fg-i-ngaillimh-thiar-seans-go-mbeidh-an-la-le-grainne-seoige-do-ff/|teideal=Seans go mbeidh suíochán ag Gráinne Seoige agus gur idir Mairéad Farrell agus Seán Kyne a bheidh an ceann deireanach i nGaillimh Thiar|údar=Donncha Ó hÉallaithe|dáta=20 Samhain 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;

In 2015, dúirt Kyne go raibh sé “in am” feidhm a thabhairt don dréachtpholasaí oideachais nua don Ghaeltacht a foilsíodh in 2015. Dúirt sé chomh maith go gcaithfí maoiniú breise a chur ar fáil d’Údarás na Gaeltachta agus go raibh gá le “cuóta” nua a thabhairt isteach chun cur le líon na ndaoine sa státseirbhís a bhfuil Gaeilge acu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]
* [[Fothoghchán Ghaillimh Thiar, 2026|Fothoghchán Ghaillimh Thiar 2026]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 31ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 32ú Dáil}}
{{Baill den 26ú Seanad}}

{{DEFAULTSORT:Ó Cadhain, Seán}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1975]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Baill den 25ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 26ú Seanad]]
[[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 32ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Baill den 34ú Dáil]]
[[Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
[[Catagóir:Airí Gaeltachta]]</text>
      <sha1>e7fm6syy3jdj46w75jtr35qhm4t32r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gramadóir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35828</id>
    <revision>
      <id>1315305</id>
      <parentid>1168330</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1315305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="fv42i4ycpittstg857v9x9k8c8nuv6g" xml:space="preserve">Tugann '''gramadóir''' (nó ''seiceálaí gramadaí'' uaireanta) cabhair do [[Duine|dhaoine]] fadhbanna [[Litriú na Gaeilge|litrithe]] a aimsiú agus a cheartú ar [[ríomhaire]]. Aithníonn an t-inneall gramadaí sleachta “a bhfuil an chuma orthu go bhfuil botúin iontu”&lt;ref&gt;[http://nuachtlitreacha.ranganna.com/NewsletterArticle.aspx?id=176&amp;lang=ga GaelChlutúr]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Nuachtlitir #13: Deireadh Fómhair 2011&lt;/ref&gt;, mar shampla, botúin sna claochluithe tosaigh (shéimhiú nó ar urú ag tús ainmfhocail). Is [[bogearraí áirge]] é gramadóir. 

B’fhéidir go dtugann an clár cabhair do dhaoine fadhbanna litrithe a aimsiú is a cheartú freisin. Sa chás sin, '''[[litreoir]]''' (nó ''seiceálaí litrithe'' uaireanta) a thugtar air.

== Gramadóirí as Gaeilge ==

Tá an [[bogearraí]] seo dírithe go háirithe ar dhaoine a bhíonn ag scríobh as [[Gaeilge]] agus is áis é freisin do mhic léinn, d'fhoghlaimeoirí agus do gach uile duine a bhíonn ag plé leis an nGaeilge, mar shampla [[Aistriúchán|aistritheoirí]].

=== ''Gramadóir'', leagan líonra ===

Tá [https://cadhan.com/gramadoir/foirm.html ''An Gramadóir''], bunaithe ar GaelSpell&lt;ref&gt;http://code.google.com/p/gaelspell/ &lt;/ref&gt;, le fáil tríd chomhéadan idirlín.&lt;ref&gt;[https://cadhan.com/gramadoir/foirm.html Nasc chuig ˈˈGramadóirˈˈ] &lt;/ref&gt; Is saorbhogearra an ríomhchlár seo. Is féidir litriú chomh maith le gramadach na Ghaeilge a sheiceáil. Tá sé nuashonraithe ar bhonn leanúnach.

=== ''Anois'', do Microsoft Word ar PC ===

Tá breisiú de Gaelspell ar fáil do [[Microsoft Office Word|Microsoft Word]] 2010 agus [[Windows]] 7 srl, ''Anois'', le litreoir ''agus'' gramadóir san áireamh. Ach níl an leagan seo saor in aisce &lt;ref&gt;[http://www.cruinneog.com/ cruinneog.com]&lt;/ref&gt;. 

Tá gramadóir Gaeilge ina aonar le fáil freisin, ''Ceart''&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=FNSkeGRJCSY Ceart] ar nuacht [[RTE]]&lt;/ref&gt;. Is pacáiste bogearraí saorsheasaimh é Ceart (níl an leagan seo saor in aisce ach an oiread, ach níl costasach).

== Féach freisin ==
* [[Feidhmchláir aistriúcháin]]
* [[litreoir]]
* [[Focloir.ie]]
* [[Téarma.ie]]
* [http://www.teanglann.ie www.teanglann.ie], [http://www.gaois.ie/ gaois.ie], [http://www.potafocal.com/ potafocal.com]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.cruinneog.com/ Cruinneog.com]
* [http://www.youtube.com/watch?v=FNSkeGRJCSY Ceart (Cruinneog)] ar nuacht [[RTE]]

‎‎

[[Catagóir:Bogearraí]]
[[Catagóir:Bogearraí saora]]
[[Catagóir:Microsoft]]
[[Catagóir:Innealtóireacht bogearraí]]
[[Catagóir:Aistriú]]</text>
      <sha1>fv42i4ycpittstg857v9x9k8c8nuv6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315306</id>
      <parentid>1315305</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Nasc marbh</comment>
      <origin>1315306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2469" sha1="r7fa4u24348rju8lw1n1vr0pfphn78b" xml:space="preserve">Tugann '''gramadóir''' (nó ''seiceálaí gramadaí'' uaireanta) cabhair do [[Duine|dhaoine]] fadhbanna [[Litriú na Gaeilge|litrithe]] a aimsiú agus a cheartú ar [[ríomhaire]]. Aithníonn an t-inneall gramadaí sleachta “a bhfuil an chuma orthu go bhfuil botúin iontu”, mar shampla, botúin sna claochluithe tosaigh (shéimhiú nó ar urú ag tús ainmfhocail). Is [[bogearraí áirge]] é gramadóir. 

B’fhéidir go dtugann an clár cabhair do dhaoine fadhbanna litrithe a aimsiú is a cheartú freisin. Sa chás sin, '''[[litreoir]]''' (nó ''seiceálaí litrithe'' uaireanta) a thugtar air.

== Gramadóirí as Gaeilge ==

Tá an [[bogearraí]] seo dírithe go háirithe ar dhaoine a bhíonn ag scríobh as [[Gaeilge]] agus is áis é freisin do mhic léinn, d'fhoghlaimeoirí agus do gach uile duine a bhíonn ag plé leis an nGaeilge, mar shampla [[Aistriúchán|aistritheoirí]].

=== ''Gramadóir'', leagan líonra ===

Tá [https://cadhan.com/gramadoir/foirm.html ''An Gramadóir''], bunaithe ar GaelSpell&lt;ref&gt;http://code.google.com/p/gaelspell/ &lt;/ref&gt;, le fáil tríd chomhéadan idirlín.&lt;ref&gt;[https://cadhan.com/gramadoir/foirm.html Nasc chuig ˈˈGramadóirˈˈ] &lt;/ref&gt; Is saorbhogearra an ríomhchlár seo. Is féidir litriú chomh maith le gramadach na Ghaeilge a sheiceáil. Tá sé nuashonraithe ar bhonn leanúnach.

=== ''Anois'', do Microsoft Word ar PC ===

Tá breisiú de Gaelspell ar fáil do [[Microsoft Office Word|Microsoft Word]] 2010 agus [[Windows]] 7 srl, ''Anois'', le litreoir ''agus'' gramadóir san áireamh. Ach níl an leagan seo saor in aisce &lt;ref&gt;[http://www.cruinneog.com/ cruinneog.com]&lt;/ref&gt;. 

Tá gramadóir Gaeilge ina aonar le fáil freisin, ''Ceart''&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=FNSkeGRJCSY Ceart] ar nuacht [[RTE]]&lt;/ref&gt;. Is pacáiste bogearraí saorsheasaimh é Ceart (níl an leagan seo saor in aisce ach an oiread, ach níl costasach).

== Féach freisin ==
* [[Feidhmchláir aistriúcháin]]
* [[litreoir]]
* [[Focloir.ie]]
* [[Téarma.ie]]
* [http://www.teanglann.ie www.teanglann.ie], [http://www.gaois.ie/ gaois.ie], [http://www.potafocal.com/ potafocal.com]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.cruinneog.com/ Cruinneog.com]
* [http://www.youtube.com/watch?v=FNSkeGRJCSY Ceart (Cruinneog)] ar nuacht [[RTE]]

‎‎

[[Catagóir:Bogearraí]]
[[Catagóir:Bogearraí saora]]
[[Catagóir:Microsoft]]
[[Catagóir:Innealtóireacht bogearraí]]
[[Catagóir:Aistriú]]</text>
      <sha1>r7fa4u24348rju8lw1n1vr0pfphn78b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nessa Childers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42946</id>
    <revision>
      <id>1315302</id>
      <parentid>1224399</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1418" sha1="s83djyafftbmqvdgjjfee2mulwhwqiq" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Is polaiteoir [[Éireannach]] agus Teachta i b[[Parlaimint na hEorpa]] do cheantar [[an Oirthear|an Oirthir]] ón mbliain [[2009]] í '''Nessa Maria Vereker Childers''' ([[Gaeilge]]: ''Neasa Childers'') (rugadh [[9 Deireadh Fómhair]] sa bhliain [[1956]] í). Iníon í leis an iar[[Uachtarán]] [[Erskine H. Childers]].

Tá céim san Ealaíon, agus sa tSíceolaíocht aici ó [[Coláiste na Tríonóide|Choláiste na Tríonóide]].

Tá sealanna caite aici ag obair go príobháideach mar shíocanailísí. D'éirigh sí as [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Páirtí Parlaiminteach an Lucht Oibre]] sa bhliain [[2013]] i ngeall ar pholaitíocht an pháirtí sa Dáil.

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{FPE Poblacht na hÉireann}}
{{FPE Poblacht na hÉireann (2009-2014)}}
{{Síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Childers, Nessa}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1956]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Baill an Chomhaontais Ghlais]]
[[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)]]
[[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]]
[[Catagóir:Mná Éireannacha]]
[[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]]
[[Catagóir:Síocanailísithe]]
[[Catagóir:Teachtaí i bParlaimint na hEorpa d'Éirinn (2009–2014)]]</text>
      <sha1>s83djyafftbmqvdgjjfee2mulwhwqiq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceamara bosca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45881</id>
    <revision>
      <id>1315294</id>
      <parentid>1148518</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="977" sha1="tf21lgc194nuso2htxshehznvmwcmmw" xml:space="preserve">[[Íomhá:Box_Camera.jpg|deas|170px|thumb|Ceamara bosca]]
[[Ceamara]] an-simplí a bhí an-suntasach ag tús an [[20ú haois|20ú céad]] chun eolas is cleachtadh praiticiúil ar an [[Grianghrafadóireacht|ngrianghrafadóireacht]] a scaipeadh i measc an phobail. Bosca dronuilleogach, ag cuimsiú rolla scannáin fhótagrafaigh, cúlaithe le [[páipéar]] is castóir seachtrach chun an scannán a chur ar aghaidh. Lionsa amháin ann le fócasú fosaithe, agus comhla don nochtadh láithreach. Ceamara mar seo ab ea ceamara bunúsach Kodak a táirgeadh den chéad uair i [[1888]], agus an Box Brownie a tháinig ar an [[margadh]] i [[1900]].&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Ceamara bosca|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=124}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>tf21lgc194nuso2htxshehznvmwcmmw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceamara frithchaithimh aonlionsa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45882</id>
    <revision>
      <id>1315296</id>
      <parentid>1238770</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="0w4rl9coai52nx5g84qfy40ruqai2u8" xml:space="preserve">[[Íomhá:Contax-s.jpg|deas|250px|thumb|Ceamara frithchaithimh aonlionsa]]
[[Ceamara]] ina dtaispeántar íomhá an radhairc a bhfuil grianghraf á dhéanamh de trí scáthán ar scáileán lorgán radhairc. I gceamara frithchaithimh aonlionsa (SLR) bíonn an scáthán ag 45° taobh thiar de lionsa an cheamara, agus castar i leataobh é go huathoibríoch díreach roimh an nochtadh. I gceamara athfhillteach délionsa bíonn dhá lionsa chomhoiriúnaithe is iad cúpláilte i gcomhair fócasaithe, ceann amháin don lorgán radhairc, agus an ceann eile don chomhla is an spiara sa bhfíorcheamara.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Ceamara frithchaithimh aonlionsa|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=124}}&lt;/ref&gt; 

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>0w4rl9coai52nx5g84qfy40ruqai2u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceamara imrothlach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45883</id>
    <revision>
      <id>1315287</id>
      <parentid>1173815</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1317" sha1="fd8cj7nodqmre4ldt7k7cxug0qkjsqo" xml:space="preserve">[[Íomhá:Panoramic_from_Lookout_Mountain_Tenn.,_1864.jpg|deas|350px|thumb|Lánléargas ó Lookout Mountain in [[Tennessee]], tógtha le ceamara imrothlach. Priontaí albaimín, Feabhra, 1864, le George N. Barnard]]
Is éard atá i g'''ceamra imrothlach''' ná [[ceamara]] a tháirgeann pictiúr atá caol fada, is é sin le cóimheas amhairc (fad/ leithead) an-mhór, cosúil le scannán leathanscáileáin. Sa ghnáthcheamara bíonn geata an scannáin ar an gcóimheas céanna leis an bpictiúr, agus é inroghnaithe le masc inghluaiste nó tríd an gcúl scannáin a athrú. I gceamara inrothlach bíonn leagan amach dílis rothlaithe de lionsa rothlaithe agus scoiltchomhla in ann uillinn chothrománach suas le 120° a chlúdach le linn nochtadh an scannáin sa gheata cuarach. I ndearthaí eile, úsáidtear ceamara rothlaithe is an scannán á bhogadh an t-am ar fad thar scoilt i bplána an fhócais, nó leagan amach le [[priosma]] rothlaithe os comhair an lionsa.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Ceamara imrothlach|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=124}}&lt;/ref&gt; 


== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ceamairí]]</text>
      <sha1>fd8cj7nodqmre4ldt7k7cxug0qkjsqo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315290</id>
      <parentid>1315287</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1341" sha1="f545vk3xmx9ca9j960kaa6j4pwiui51" xml:space="preserve">[[Íomhá:Panoramic_from_Lookout_Mountain_Tenn.,_1864.jpg|deas|350px|thumb|Lánléargas ó Lookout Mountain in [[Tennessee]], tógtha le ceamara imrothlach. Priontaí albaimín, Feabhra, 1864, le George N. Barnard]]
Is éard atá i g'''ceamra imrothlach''' ná [[ceamara]] a tháirgeann pictiúr atá caol fada, is é sin le cóimheas amhairc (fad/ leithead) an-mhór, cosúil le scannán leathanscáileáin. Sa ghnáthcheamara bíonn geata an scannáin ar an gcóimheas céanna leis an bpictiúr, agus é inroghnaithe le masc inghluaiste nó tríd an gcúl scannáin a athrú. I gceamara inrothlach bíonn leagan amach dílis rothlaithe de lionsa rothlaithe agus scoiltchomhla in ann uillinn chothrománach suas le 120° a chlúdach le linn nochtadh an scannáin sa gheata cuarach. I ndearthaí eile, úsáidtear ceamara rothlaithe is an scannán á bhogadh an t-am ar fad thar scoilt i bplána an fhócais, nó leagan amach le [[priosma]] rothlaithe os comhair an lionsa.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Ceamara imrothlach|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=124}}&lt;/ref&gt; 


== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ceamairí]]
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>f545vk3xmx9ca9j960kaa6j4pwiui51</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315292</id>
      <parentid>1315290</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1317" sha1="4j2nr4kp1c5rsvxf6z2l0wiw7cu0i1y" xml:space="preserve">[[Íomhá:Panoramic_from_Lookout_Mountain_Tenn.,_1864.jpg|deas|350px|thumb|Lánléargas ó Lookout Mountain in [[Tennessee]], tógtha le ceamara imrothlach. Priontaí albaimín, Feabhra, 1864, le George N. Barnard]]
Is éard atá i g'''ceamra imrothlach''' ná [[ceamara]] a tháirgeann pictiúr atá caol fada, is é sin le cóimheas amhairc (fad/ leithead) an-mhór, cosúil le scannán leathanscáileáin. Sa ghnáthcheamara bíonn geata an scannáin ar an gcóimheas céanna leis an bpictiúr, agus é inroghnaithe le masc inghluaiste nó tríd an gcúl scannáin a athrú. I gceamara inrothlach bíonn leagan amach dílis rothlaithe de lionsa rothlaithe agus scoiltchomhla in ann uillinn chothrománach suas le 120° a chlúdach le linn nochtadh an scannáin sa gheata cuarach. I ndearthaí eile, úsáidtear ceamara rothlaithe is an scannán á bhogadh an t-am ar fad thar scoilt i bplána an fhócais, nó leagan amach le [[priosma]] rothlaithe os comhair an lionsa.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Ceamara imrothlach|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=124}}&lt;/ref&gt; 


== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>4j2nr4kp1c5rsvxf6z2l0wiw7cu0i1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceamara uisce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45884</id>
    <revision>
      <id>1315293</id>
      <parentid>1148521</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1151" sha1="idbqf1f1isaj5g2nw7m19fkhk9e5ctg" xml:space="preserve">[[Íomhá:Canon_WP-DC600_1.jpg|deas|250px|thumb|Ceamara uisce]]
Gnáth[[Ceamara|cheamara]] i gcumhdach frithbhrú chun gur féidir é a úsáid ag doimhneacht fhiúntach faoin uisce. Bíonn rialaitheoirí seachtracha ceangailte le rialaitheoirí an cheamara len é a fheidhmiú. Féachann lionsa an cheamara amach trí [[Fuinneog|fhuinneog]] mhaol, nó [[cruinneachán]] gloine nó [[Plaisteach|plaistigh]] thrédhearcaigh. Déanann an fhuinneog mhaol díchumadh pioncáis ar an íomhá, agus méadaítear fad fócasach an lionsa faoi 1.33 de bharr [[comhéifeacht athraonta]] an uisce a bheith níos mó ná an luach in aer. Mar mhalairt air sin, is féidir ceamaracholainn shéalaithe a úsáid agus na lionsaí ar leith, oiriúnaithe le húsáid faoin uisce, is an eilimint thosaigh i dteagmháil leis an uisce.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Ceamara uisce|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=124}}&lt;/ref&gt; 

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>idbqf1f1isaj5g2nw7m19fkhk9e5ctg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paris Live Session</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57038</id>
    <revision>
      <id>1315271</id>
      <parentid>1251832</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T15:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MacTire02</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>catagóir athainmnithe</comment>
      <origin>1315271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472" sha1="s9iop9fy5ogpzxkqu63xzq7kkhg7i15" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Albam}}

Is é '''''Paris Live Session''''' an dara  cheirnín leathfhada beo ó [[Lily Allen]]. Scaoileadh é ar an 24 Samhain, 2009.

== Traicliosta ==
Is iad seo na hamhráin:
# &quot;Fuck You&quot; – 3:53
# &quot;22 (Vingt Deux)&quot; (le Ours) – 3:58
# &quot;The Fear&quot; – 3:17
# &quot;Littlest Things&quot; – 3:32
# &quot;Everyone's At It&quot; – 4:33

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Síolta ceol}}

[[Catagóir:Albaim bheo]]
[[Catagóir:Lily Allen]]
[[Catagóir:Ceirnín leathfhada]]</text>
      <sha1>s9iop9fy5ogpzxkqu63xzq7kkhg7i15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Albaim bheo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>57039</id>
    <revision>
      <id>1315267</id>
      <parentid>724757</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T15:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MacTire02</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bhog MacTire02 an leathanach [[Catagóir:Albaim beo]] go [[Catagóir:Albaim bheo]]: gramadach</comment>
      <origin>724757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="oivymlxbnwmms1m67b7qr4hw9o78xea" xml:space="preserve">[[Catagóir:Albaim]]</text>
      <sha1>oivymlxbnwmms1m67b7qr4hw9o78xea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seán Kelly (Fine Gael)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57073</id>
    <revision>
      <id>1315278</id>
      <parentid>1273852</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1400" sha1="0pawyfw0rmkxf1r66vur8fal2i8kgo2" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is polaiteoir de chuid [[Fine Gael]] agus Teachta i b[[Parlaimint na hEorpa]] do cheantar [[an Oirthear|an Oirthir]] ón mbliain [[2009]] é '''Seán Ó Ceallaigh''' nó '''Seán Kelly''' (a rugadh ar an [[26 Aibreán]] sa bhliain [[1952]] i g[[Cill Airne]]).  Chaith sé na blianta 2003–2006 i gceannas ar an CLG.  

I mí Iúil 2025, d’fhógair Kelly  nach raibh sé chun ainmniúchán a pháirtí a lorg do thoghchán na hUachtaránachta 2025.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-gaeilgeoiri-ata-a-lua-leis-an-uachtaranacht/|teideal=Na Gaeilgeoirí atá á lua leis an uachtaránacht…|dáta=2025-07-11|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-07-11}}&lt;/ref&gt; 

== Féach freisin ==

* [[Parlaimint na hEorpa]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}  

{{FPE Poblacht na hÉireann}}
{{FPE Poblacht na hÉireann (2009-2014)}}
{{síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Kelly, Seán}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1952]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Alumni Choláiste Phádraig, Droim Conrach]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Iarrthóirí i dtoghchán uachtaránachta na hÉireann]]
[[Catagóir:Iománaithe Chiarraí]]
[[Catagóir:Lucht CLG]]
[[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chiarraí]]
[[Catagóir:Teachtaí i bParlaimint na hEorpa d'Éirinn (2009–2014)]]</text>
      <sha1>0pawyfw0rmkxf1r66vur8fal2i8kgo2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315280</id>
      <parentid>1315278</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <origin>1315280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1417" sha1="opemmkusaaixqtirpqg78h6c0g7m7cs" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is polaiteoir de chuid [[Fine Gael]] agus Teachta i b[[Parlaimint na hEorpa]] do cheantar [[an Oirthear|an Oirthir]] ón mbliain [[2009]] é '''Seán Ó Ceallaigh''' nó '''Seán Kelly''' (a rugadh ar an [[26 Aibreán]] sa bhliain [[1952]] i g[[Cill Airne]]).  Chaith sé na blianta 2003–2006 i gceannas ar an CLG.  

I mí Iúil 2025, d’fhógair Kelly  nach raibh sé chun ainmniúchán a pháirtí a lorg do thoghchán na hUachtaránachta 2025.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-gaeilgeoiri-ata-a-lua-leis-an-uachtaranacht/|teideal=Na Gaeilgeoirí atá á lua leis an uachtaránacht…|dáta=2025-07-11|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-07-11}}&lt;/ref&gt; 

== Féach freisin ==

* [[Parlaimint na hEorpa]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}  

{{FPE Poblacht na hÉireann}}
{{FPE Poblacht na hÉireann (2009-2014)}}
{{Síol-beath-ie}}
{{Síol-spórt}}

{{DEFAULTSORT:Kelly, Seán}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1952]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Alumni Choláiste Phádraig, Droim Conrach]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Iarrthóirí i dtoghchán uachtaránachta na hÉireann]]
[[Catagóir:Iománaithe Chiarraí]]
[[Catagóir:Lucht CLG]]
[[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chiarraí]]
[[Catagóir:Teachtaí i bParlaimint na hEorpa d'Éirinn (2009–2014)]]</text>
      <sha1>opemmkusaaixqtirpqg78h6c0g7m7cs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61877</id>
    <revision>
      <id>1315327</id>
      <parentid>1306233</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26447-99</username>
        <id>74509</id>
      </contributor>
      <origin>1315327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12841" sha1="c7rp4ix82q6ush3gcsb5jdlmllg9k17" xml:space="preserve">{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}

Is  [[Dáilcheantair|Dáilcheantar]] 5 suíochán é '''Gaillimh Thiar.'''     

Tá trí cheantar tíreolaíoch sa dáilcheantar: 

* cathair na [[Gaillimh|Gaillimhe]]; 
* [[Conamara]] agus [[Oileáin Árann]] taobh thiar den [[An Choirib|Choirib]];
* cuid den [[An tEachréidh|Eachréidh]] taobh thoir den Choirib ar imeall na cathrach ó [[Órán Mór]] go [[Baile Chláir]] chomh fada le h[[Eanach Dhúin]]. 

Tá thart ar leath de na vótaí sa gcathair. Ar an gcaoi sin bheifeá ag súil de ghnáth sna olltoghcháin go mbeadh trí shuíochán as cúig cinn ag iarrthóirí cathrach agus an péire eile idir Conamara agus an tEachréidh.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dfheadfadh-noel-thomas-teacht-aniar-aduaidh-ar-fg-i-ngaillimh-thiar-seans-go-mbeidh-an-la-le-grainne-seoige-do-ff/|teideal=Seans go mbeidh suíochán ag Gráinne Seoige agus gur idir Mairéad Farrell agus Seán Kyne a bheidh an ceann deireanach i nGaillimh Thiar|údar=Donncha Ó hÉallaithe|dáta=20 Samhain 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;

[[Íomhá:Catherine Connolly, November 2022 (cropped 3x4 ratio).jpg|clé|mion|[[Catherine Connolly]], 2022|293x293px]]
[[Íomhá:Mairéad Farrell 2014.jpg|clé|mion|[[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell (SF)]], 2014|293x293px]]

==Toghcháin ==
'''2016'''

San Olltoghchán 2016, toghadh [[Éamon Ó Cuív]] ([[Fianna Fáil]]), [[Catherine Connolly]] (Neamhspleách), [[Noel Grealish]] (Neamhspleách), [[Hildegarde Naughton]] ([[Fine Gael]]) agus [[Seán Ó Cadhain]] (FG)

'''2020'''

San [[Olltoghchán na hÉireann, 2020|Olltoghchán 2020]], toghadh [[Éamon Ó Cuív]] ([[Fianna Fáil]]), [[Catherine Connolly]] (Neamhspleách),[[Noel Grealish]] (Neamhspleách), [[Hildegarde Naughton]] ([[Fine Gael]]) agus [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell (SF)]]

'''2024'''

San [[Olltoghchán 2024]], cuireadh an chuid d’oirdheisceart Mhaigh Eo a bhí i nDáilcheantar Ghaillimh Thiar ar ais le Maigh Eo.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ní raibh Éamon Ó Cuív san iomaíocht. Bhí seachtar déag ainmnithe le seasamh, ina measc ceathrar de na Teachtaí Dála a toghadh in 2020: Mairéad Farrell (SF); Noel Grealish (Nspl); Hildegarde Naughton (FG) agus Catherine Connolly (Nspl).

Sa deireadh thiar thall, toghadh in 2024 [[John Connolly (Fianna Fáil)|John Connolly]] (FF) agus atoghadh [[Catherine Connolly]] (Neamhspleách), [[Noel Grealish]] (Neamhspleách), [[Hildegarde Naughton]] ([[Fine Gael]]) agus [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell (SF)]].

'''2026'''

Reáchtáladh fothoghchán in 2026 le suíochán an Uachtaráin Catherine Connolly a líonadh.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-ag-lucht-na-heite-cle-a-leiriu-gur-feidir-leo-tarraing-le-cheile-aris/|teideal=Súil ag lucht na heite clé a léiriú gur féidir leo tarraing le chéile arís|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=5 Eanáir 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;  Ba chainteoirí Gaeilge iad ceathrar den 12 iarrthóir.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceathrar-cainteoiri-gaeilge-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar-cainteoir-gaeilge-amhain-i-mbaile-atha-cliath-lair/|teideal=Ceathrar cainteoirí Gaeilge i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar, cainteoir Gaeilge amháin i mBaile Átha Cliath Láir|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=31 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; Tháinig Seán Kyne chun cinn mar bhuaiteoir. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-aire-stait-gaeltachta-sean-kyne-ag-filleadh-ar-dhail-eireann-agus-toghchan-ghaillimh-thiar-buaite-aige/|teideal=An t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne ag filleadh ar Dháil Éireann agus toghchán Ghaillimh Thiar buaite aige|dáta=2026-05-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
== Toghcháin ==

=== Olltoghchán 2020 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;17&quot; |Olltoghchán 2020: Gaillimh Thiar&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=General Election 2020 Live Results {{!}} RTÉ News|url=https://www.rte.ie/news/election-2020/results/}}&lt;/ref&gt;
|-
!
!Páirtí
!Iarrthóir
!Scair (% 1ú)
!Comhair 1
!C2
!C3
!C4
!C5
!C6
!C7
!C8
!C9
!C10
!C11
!C12
!C13
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]||[[Éamon Ó Cuív]]
|14.1
|8,522
|8,534
|8,566
|8,825
|8,893
|9,017
|9,200
|'''11,910'''
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Noel Grealish]]
|13.3
|8,043
|8,159
|8,196
|8,541
|8,616
|9,168
|9,302
|'''10,393'''
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #008800&quot; |  ||[[Sinn Féin]]||[[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]] 
| 14.0
|8,464
|8,486
|8,744
|8,814
|8,904
|9,633
|10,013
|'''10,340'''
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Catherine Connolly]]
|9.0
|5,439
|5,478
|5,693
|5,775
|6,028
|6,661
|7,625
|8,089
|8,722
|8,831
|8,906
|'''12,486'''
|
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[Hildegarde Naughton]]
|9.3
|5,609
|5,617
|5,645
|5,667
|5,885
|6,027
|6,630
|7,009
|7,366
|7,473
|7,509
|8,536
|'''9,519'''
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]]
|8.8
|5,284
|5,292
|5,314
|5,345
|5,477
|5,559
|5,829
|6,049
|6,399
|6,461
|6,493
|7,037
|7,574
|-
| style=&quot;background-color: {{Social Democrats (Ireland)/meta/color}}&quot; |  ||[[Na Daonlathaigh Shóisialta]]|| Niall Ó Tuathail ||6.0
|3,623
|3,630
|3,761
|3,793
|4,057
|4,313
|5,750
|5,979
|6,281
|6,339
|6,403&lt;br /&gt;
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]|| Ollie Crowe
| 8.6
|5,175
|5,180
|5,207
|5,310
|5,384
|5,555
|5,671&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #99CC33&quot; |  ||[[Comhaontas Glas]]|| Pauline O'Reilly
|6.0
|3,650
|3,655
|3,766
|3,811
|4,098
|4,230&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||Mike Cubbard
|4.4
|2,676
|2,697
|2,740
|2,802
|2,907&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #CC0000&quot; |  ||[[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Páirtí an Lucht Oibre]]|| Niall McNelis
|2.6
|1,548
|1,554
|1,577
|1,593&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #FFC0CB&quot; |  || Áontu || Cormac Ó Corcoráin
|1.8
|1,058
|1,097
|1,118&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Anti-Austerity Alliance-People Before Profit/meta/color}}&quot; |  ||[[Comhghuaillíocht Frith-Dhéine-Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|CFD-CPRB]]|| Conor Burke
|0.8
|495
|512&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Anti-Austerity Alliance-People Before Profit/meta/color}}&quot; |  ||[[Comhghuaillíocht Frith-Dhéine-Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|CFD-CPRB]]|| Joe Loughnane*
|0.7
|437
|445
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||Daragh O'Flaherty
|0.5
|318&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| colspan=&quot;17&quot; |'''Toghthóirí:''' 100,695   '''Baill:''' 60,341   '''Millte:''' 423   '''Cuóta:''' 10,057   '''Vótóirí:''' 60.3%
|}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;Cuireadh ar fionraí ón bpáirtí é ar lá an toghcháin, 8ú Feabhra 2020&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.breakingnews.ie/ireland/people-before-profit-suspends-galway-election-candidateafter-unacceptable-behaviour-980566.html|teideal=People Before Profit suspends Galway election candidate after 'unacceptable' behaviour|dáta=2020-02-08|work=Breaking News|dátarochtana=2020-02-08}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable sortable collapsible&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:95%;&quot;
|-
| style=&quot;background:{{Fine Gael/meta/color}}; color:white;&quot; |3
|}

=== Olltoghchán 2016 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;&quot;
|-
! colspan=&quot;18&quot; align=&quot;center&quot; |[[Olltoghchán na hÉireann, 2016|Olltoghchán 2016]]: Gaillimh Thiar&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://irelandelection.com/electiondetail.php?elecid=231&amp;constitid=28&amp;electype=1|teideal=Galway West: 2016 general election Results, Counts, Transfers|work=irelandelection.com|dátarochtana=2020-01-31|archivedate=2020-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200120171551/http://irelandelection.com/electiondetail.php?elecid=231&amp;constitid=28&amp;electype=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/election-2016/constituencies/galway-west/|teideal=RTÉ News - Election 2016 - Galway West|dáta=2019-09-14|work=web.archive.org|dátarochtana=2020-01-31|archivedate=2019-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190914193137/https://www.rte.ie/news/election-2016/constituencies/galway-west/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/en/information/press/press-releases/2016-2/23-02-16/|teideal=23.02.16|language=en-ie|work=TG4|dátarochtana=2020-01-31}}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | Páirtí !! Iarrthóir !! Scair (% 1ú) !! Comhair 1
!C2
!C3
!C4
!C5
!C6
!C7
!C8
!C9
!C10
!C11
!C12
!C13
!C14
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]||[[Éamon Ó Cuív]]|| 14.8 || 9,539
|9,574
|9,679
|9,701
|9,763
|10,022
|10,079
|10,175
|'''11,103'''
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Noel Grealish]]|| 11.2 || 7,187
|7,208
|7,308
|7,359
|7,522
|7,945
|8,020
|8,461
|8,830
|9,136
|9,186
|9,711
|'''11,073'''
|
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]]|| 9.5 || 6,136
|6,148
|6,232
|6,245
|6,292
|6,355
|6,444
|6,506
|6,587
|7,201
|7,209
|7,656
|8,171
|'''10,590'''
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Catherine Connolly]]|| 7.6 || 4,877
|4,909
|4,982
|5,178
|5,325
|5,450
|5,818
|6,330
|6,461
|7,123
|7,138
|8,877
|9,824
|'''10,239'''
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[Hildegarde Naughton]]|| 7.1 || 4,567
|4,582
|4,676
|4,691
|4,759
|4,964
|5,097
|5,175
|5,298
|6,083
|6,094
|6,626
|7,024
|'''9,129'''
|-
| style=&quot;background-color: #008800&quot; |  ||[[Sinn Féin]]||[[Trevor Ó Clochartaigh]]|| 8.9 || 5,755
|5,788
|5,815
|6,017
|6,108
|6,162
|6,261
|6,661
|6,721
|6,833
|6,846
|7,468
|7,911
|8,077
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[John O'Mahony]]|| 7.4 || 4,734
|4,744
|4,788
|4,795
|4,859
|4,915
|4,965
|4,996
|5,222
|5,551
|5,591
|5,852
|6,122&lt;br /&gt;
|
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]|| John Connolly || 6.0 || 3,885
|3,901
|3,951
|3,973
|4,019
|4,160
|4,203
|4,351
|4,873
|5,059
|5,304
|5,614&lt;br /&gt;
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Social Democrats (Ireland)/meta/color}}&quot; |  ||[[Na Daonlathaigh Shóisialta]]|| Niall Ó Tuathail || 5.4 || 3,455
|3,488
|3,566
|3,734
|3,803
|3,850
|4,344
|4,674
|4,725
|5,269
|5,278
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #CC0000&quot; |  ||[[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Páirtí an Lucht Oibre]]||[[Derek Nolan]]|| 5.0 || 3,220
|3,233
|3,261
|3,300
|3,332
|3,380
|3,624
|3,737
|3,787&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]|| Mary Hoade || 3.4 || 2,205
|2,213
|2,248
|2,254
|2,549
|2,636
|2,644
|2,673
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách || Mike Cubbard || 3.3 || 2,122
|2,146
|2,166
|2,309
|2,390
|2,436
|2,533
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #99CC33&quot; |  ||[[Comhaontas Glas]]|| Seamus Sheridan || 2.5 || 1,588
|1,617
|1,667
|1,755
|1,779
|1,813
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Fidelma Healy Eames]]|| 2.2 || 1,394
|1,445
|1,594
|1,620
|1,657&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách || James Charity || 1.8 || 1,171
|1,181
|1,227
|1,267&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Anti-Austerity Alliance-People Before Profit/meta/color}}&quot; |  ||[[Comhghuaillíocht Frith-Dhéine-Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|CFD-CPRB]]|| Tommy Holohan || 1.6 || 1,017
|1,047
|1,071&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Renua Ireland/meta/color}}&quot; |  ||[[Renua Éireann]]|| Nicola Daveron || 1.5 || 994
|1,025&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách || Tommy Roddy || 0.4 || 251&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Direct Democracy Ireland/meta/color}} &quot; |  ||[[Daonlathas Díreach Éireann]]|| Ruairí O'Neill || 0.2 || 152&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|Neamhspleách
|Patrick Feeney
|0.1
|22
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan=&quot;18&quot; |'''Toghthóirí:''' 103,704   B'''ailí:''' 64,271   '''Millte:''' 488 (0.75%)   Cuó'''ta:''' 10,712   '''Vótóirí:''' 64,759 (62.45%)
|}

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Liosta Dáilcheantar}}

{{DEFAULTSORT: Gaillimh Thiar}}
[[Catagóir:Dáilcheantair]]
[[Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>c7rp4ix82q6ush3gcsb5jdlmllg9k17</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315329</id>
      <parentid>1315327</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-26447-99</username>
        <id>74509</id>
      </contributor>
      <origin>1315329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12910" sha1="kakski8m4zootnrk4gsq5t53n8dmh91" xml:space="preserve">{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}

Is  [[Dáilcheantair|Dáilcheantar]] 5 suíochán é '''Gaillimh Thiar.'''     

Tá trí cheantar tíreolaíoch sa dáilcheantar: 

* cathair na [[Gaillimh|Gaillimhe]]; 
* [[Conamara]] agus [[Oileáin Árann]] taobh thiar den [[An Choirib|Choirib]];
* cuid den [[An tEachréidh|Eachréidh]] taobh thoir den Choirib ar imeall na cathrach ó [[Órán Mór]] go [[Baile Chláir]] chomh fada le h[[Eanach Dhúin]]. 

Tá thart ar leath de na vótaí sa gcathair. Ar an gcaoi sin bheifeá ag súil de ghnáth sna olltoghcháin go mbeadh trí shuíochán as cúig cinn ag iarrthóirí cathrach agus an péire eile idir Conamara agus an tEachréidh.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dfheadfadh-noel-thomas-teacht-aniar-aduaidh-ar-fg-i-ngaillimh-thiar-seans-go-mbeidh-an-la-le-grainne-seoige-do-ff/|teideal=Seans go mbeidh suíochán ag Gráinne Seoige agus gur idir Mairéad Farrell agus Seán Kyne a bheidh an ceann deireanach i nGaillimh Thiar|údar=Donncha Ó hÉallaithe|dáta=20 Samhain 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-22}}&lt;/ref&gt;

[[Íomhá:Catherine Connolly, November 2022 (cropped 3x4 ratio).jpg|clé|mion|[[Catherine Connolly]], 2022|293x293px]]
[[Íomhá:Mairéad Farrell 2014.jpg|clé|mion|[[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell (SF)]], 2014|293x293px]]

==Toghcháin ==
'''2016'''

San Olltoghchán 2016, toghadh [[Éamon Ó Cuív]] ([[Fianna Fáil]]), [[Catherine Connolly]] (Neamhspleách), [[Noel Grealish]] (Neamhspleách), [[Hildegarde Naughton]] ([[Fine Gael]]) agus [[Seán Ó Cadhain]] (FG)

'''2020'''

San [[Olltoghchán na hÉireann, 2020|Olltoghchán 2020]], toghadh [[Éamon Ó Cuív]] ([[Fianna Fáil]]), [[Catherine Connolly]] (Neamhspleách),[[Noel Grealish]] (Neamhspleách), [[Hildegarde Naughton]] ([[Fine Gael]]) agus [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell (SF)]]

'''2024'''

San [[Olltoghchán 2024]], cuireadh an chuid d’oirdheisceart Mhaigh Eo a bhí i nDáilcheantar Ghaillimh Thiar ar ais le Maigh Eo.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ní raibh Éamon Ó Cuív san iomaíocht. Bhí seachtar déag ainmnithe le seasamh, ina measc ceathrar de na Teachtaí Dála a toghadh in 2020: Mairéad Farrell (SF); Noel Grealish (Nspl); Hildegarde Naughton (FG) agus Catherine Connolly (Nspl).

Sa deireadh thiar thall, toghadh in 2024 [[John Connolly (Fianna Fáil)|John Connolly]] (FF) agus atoghadh [[Catherine Connolly]] (Neamhspleách), [[Noel Grealish]] (Neamhspleách), [[Hildegarde Naughton]] ([[Fine Gael]]) agus [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell (SF)]].

'''2026'''

Reáchtáladh fothoghchán in 2026 le suíochán an Uachtaráin Catherine Connolly a líonadh.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-ag-lucht-na-heite-cle-a-leiriu-gur-feidir-leo-tarraing-le-cheile-aris/|teideal=Súil ag lucht na heite clé a léiriú gur féidir leo tarraing le chéile arís|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=5 Eanáir 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;  Ba chainteoirí Gaeilge iad ceathrar den 12 iarrthóir.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceathrar-cainteoiri-gaeilge-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar-cainteoir-gaeilge-amhain-i-mbaile-atha-cliath-lair/|teideal=Ceathrar cainteoirí Gaeilge i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar, cainteoir Gaeilge amháin i mBaile Átha Cliath Láir|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=31 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; Tháinig [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]] chun cinn mar bhuaiteoir tar éis an 11ú comhaireamh. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-aire-stait-gaeltachta-sean-kyne-ag-filleadh-ar-dhail-eireann-agus-toghchan-ghaillimh-thiar-buaite-aige/|teideal=An t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne ag filleadh ar Dháil Éireann agus toghchán Ghaillimh Thiar buaite aige|dáta=2026-05-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
== Toghcháin ==

=== Olltoghchán 2020 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;17&quot; |Olltoghchán 2020: Gaillimh Thiar&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=General Election 2020 Live Results {{!}} RTÉ News|url=https://www.rte.ie/news/election-2020/results/}}&lt;/ref&gt;
|-
!
!Páirtí
!Iarrthóir
!Scair (% 1ú)
!Comhair 1
!C2
!C3
!C4
!C5
!C6
!C7
!C8
!C9
!C10
!C11
!C12
!C13
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]||[[Éamon Ó Cuív]]
|14.1
|8,522
|8,534
|8,566
|8,825
|8,893
|9,017
|9,200
|'''11,910'''
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Noel Grealish]]
|13.3
|8,043
|8,159
|8,196
|8,541
|8,616
|9,168
|9,302
|'''10,393'''
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #008800&quot; |  ||[[Sinn Féin]]||[[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]] 
| 14.0
|8,464
|8,486
|8,744
|8,814
|8,904
|9,633
|10,013
|'''10,340'''
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Catherine Connolly]]
|9.0
|5,439
|5,478
|5,693
|5,775
|6,028
|6,661
|7,625
|8,089
|8,722
|8,831
|8,906
|'''12,486'''
|
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[Hildegarde Naughton]]
|9.3
|5,609
|5,617
|5,645
|5,667
|5,885
|6,027
|6,630
|7,009
|7,366
|7,473
|7,509
|8,536
|'''9,519'''
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]]
|8.8
|5,284
|5,292
|5,314
|5,345
|5,477
|5,559
|5,829
|6,049
|6,399
|6,461
|6,493
|7,037
|7,574
|-
| style=&quot;background-color: {{Social Democrats (Ireland)/meta/color}}&quot; |  ||[[Na Daonlathaigh Shóisialta]]|| Niall Ó Tuathail ||6.0
|3,623
|3,630
|3,761
|3,793
|4,057
|4,313
|5,750
|5,979
|6,281
|6,339
|6,403&lt;br /&gt;
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]|| Ollie Crowe
| 8.6
|5,175
|5,180
|5,207
|5,310
|5,384
|5,555
|5,671&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #99CC33&quot; |  ||[[Comhaontas Glas]]|| Pauline O'Reilly
|6.0
|3,650
|3,655
|3,766
|3,811
|4,098
|4,230&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||Mike Cubbard
|4.4
|2,676
|2,697
|2,740
|2,802
|2,907&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #CC0000&quot; |  ||[[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Páirtí an Lucht Oibre]]|| Niall McNelis
|2.6
|1,548
|1,554
|1,577
|1,593&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #FFC0CB&quot; |  || Áontu || Cormac Ó Corcoráin
|1.8
|1,058
|1,097
|1,118&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Anti-Austerity Alliance-People Before Profit/meta/color}}&quot; |  ||[[Comhghuaillíocht Frith-Dhéine-Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|CFD-CPRB]]|| Conor Burke
|0.8
|495
|512&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Anti-Austerity Alliance-People Before Profit/meta/color}}&quot; |  ||[[Comhghuaillíocht Frith-Dhéine-Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|CFD-CPRB]]|| Joe Loughnane*
|0.7
|437
|445
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||Daragh O'Flaherty
|0.5
|318&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| colspan=&quot;17&quot; |'''Toghthóirí:''' 100,695   '''Baill:''' 60,341   '''Millte:''' 423   '''Cuóta:''' 10,057   '''Vótóirí:''' 60.3%
|}
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;Cuireadh ar fionraí ón bpáirtí é ar lá an toghcháin, 8ú Feabhra 2020&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.breakingnews.ie/ireland/people-before-profit-suspends-galway-election-candidateafter-unacceptable-behaviour-980566.html|teideal=People Before Profit suspends Galway election candidate after 'unacceptable' behaviour|dáta=2020-02-08|work=Breaking News|dátarochtana=2020-02-08}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable sortable collapsible&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:95%;&quot;
|-
| style=&quot;background:{{Fine Gael/meta/color}}; color:white;&quot; |3
|}

=== Olltoghchán 2016 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;&quot;
|-
! colspan=&quot;18&quot; align=&quot;center&quot; |[[Olltoghchán na hÉireann, 2016|Olltoghchán 2016]]: Gaillimh Thiar&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://irelandelection.com/electiondetail.php?elecid=231&amp;constitid=28&amp;electype=1|teideal=Galway West: 2016 general election Results, Counts, Transfers|work=irelandelection.com|dátarochtana=2020-01-31|archivedate=2020-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200120171551/http://irelandelection.com/electiondetail.php?elecid=231&amp;constitid=28&amp;electype=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/election-2016/constituencies/galway-west/|teideal=RTÉ News - Election 2016 - Galway West|dáta=2019-09-14|work=web.archive.org|dátarochtana=2020-01-31|archivedate=2019-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190914193137/https://www.rte.ie/news/election-2016/constituencies/galway-west/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/en/information/press/press-releases/2016-2/23-02-16/|teideal=23.02.16|language=en-ie|work=TG4|dátarochtana=2020-01-31}}&lt;/ref&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | Páirtí !! Iarrthóir !! Scair (% 1ú) !! Comhair 1
!C2
!C3
!C4
!C5
!C6
!C7
!C8
!C9
!C10
!C11
!C12
!C13
!C14
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]||[[Éamon Ó Cuív]]|| 14.8 || 9,539
|9,574
|9,679
|9,701
|9,763
|10,022
|10,079
|10,175
|'''11,103'''
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Noel Grealish]]|| 11.2 || 7,187
|7,208
|7,308
|7,359
|7,522
|7,945
|8,020
|8,461
|8,830
|9,136
|9,186
|9,711
|'''11,073'''
|
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]]|| 9.5 || 6,136
|6,148
|6,232
|6,245
|6,292
|6,355
|6,444
|6,506
|6,587
|7,201
|7,209
|7,656
|8,171
|'''10,590'''
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Catherine Connolly]]|| 7.6 || 4,877
|4,909
|4,982
|5,178
|5,325
|5,450
|5,818
|6,330
|6,461
|7,123
|7,138
|8,877
|9,824
|'''10,239'''
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[Hildegarde Naughton]]|| 7.1 || 4,567
|4,582
|4,676
|4,691
|4,759
|4,964
|5,097
|5,175
|5,298
|6,083
|6,094
|6,626
|7,024
|'''9,129'''
|-
| style=&quot;background-color: #008800&quot; |  ||[[Sinn Féin]]||[[Trevor Ó Clochartaigh]]|| 8.9 || 5,755
|5,788
|5,815
|6,017
|6,108
|6,162
|6,261
|6,661
|6,721
|6,833
|6,846
|7,468
|7,911
|8,077
|-
| style=&quot;background-color: #6699FF&quot; |  ||[[Fine Gael]]||[[John O'Mahony]]|| 7.4 || 4,734
|4,744
|4,788
|4,795
|4,859
|4,915
|4,965
|4,996
|5,222
|5,551
|5,591
|5,852
|6,122&lt;br /&gt;
|
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]|| John Connolly || 6.0 || 3,885
|3,901
|3,951
|3,973
|4,019
|4,160
|4,203
|4,351
|4,873
|5,059
|5,304
|5,614&lt;br /&gt;
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Social Democrats (Ireland)/meta/color}}&quot; |  ||[[Na Daonlathaigh Shóisialta]]|| Niall Ó Tuathail || 5.4 || 3,455
|3,488
|3,566
|3,734
|3,803
|3,850
|4,344
|4,674
|4,725
|5,269
|5,278
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #CC0000&quot; |  ||[[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Páirtí an Lucht Oibre]]||[[Derek Nolan]]|| 5.0 || 3,220
|3,233
|3,261
|3,300
|3,332
|3,380
|3,624
|3,737
|3,787&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #66BB66&quot; |  ||[[Fianna Fáil]]|| Mary Hoade || 3.4 || 2,205
|2,213
|2,248
|2,254
|2,549
|2,636
|2,644
|2,673
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách || Mike Cubbard || 3.3 || 2,122
|2,146
|2,166
|2,309
|2,390
|2,436
|2,533
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #99CC33&quot; |  ||[[Comhaontas Glas]]|| Seamus Sheridan || 2.5 || 1,588
|1,617
|1,667
|1,755
|1,779
|1,813
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách ||[[Fidelma Healy Eames]]|| 2.2 || 1,394
|1,445
|1,594
|1,620
|1,657&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách || James Charity || 1.8 || 1,171
|1,181
|1,227
|1,267&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Anti-Austerity Alliance-People Before Profit/meta/color}}&quot; |  ||[[Comhghuaillíocht Frith-Dhéine-Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús|CFD-CPRB]]|| Tommy Holohan || 1.6 || 1,017
|1,047
|1,071&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Renua Ireland/meta/color}}&quot; |  ||[[Renua Éireann]]|| Nicola Daveron || 1.5 || 994
|1,025&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: #DDDDDD&quot; |  || Neamhspleách || Tommy Roddy || 0.4 || 251&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style=&quot;background-color: {{Direct Democracy Ireland/meta/color}} &quot; |  ||[[Daonlathas Díreach Éireann]]|| Ruairí O'Neill || 0.2 || 152&lt;br /&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|
|Neamhspleách
|Patrick Feeney
|0.1
|22
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan=&quot;18&quot; |'''Toghthóirí:''' 103,704   B'''ailí:''' 64,271   '''Millte:''' 488 (0.75%)   Cuó'''ta:''' 10,712   '''Vótóirí:''' 64,759 (62.45%)
|}

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Liosta Dáilcheantar}}

{{DEFAULTSORT: Gaillimh Thiar}}
[[Catagóir:Dáilcheantair]]
[[Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>kakski8m4zootnrk4gsq5t53n8dmh91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Ríthe Chonnacht</title>
    <ns>14</ns>
    <id>64946</id>
    <revision>
      <id>1315284</id>
      <parentid>786385</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Catagóir</comment>
      <origin>1315284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="ccvflizavbdsqxsercsapnou7yg2r35" xml:space="preserve">[[Catagóir:Ríthe na hÉireann]]
[[Catagóir:Connachta]]
[[Catagóir:Cúige Chonnacht]]</text>
      <sha1>ccvflizavbdsqxsercsapnou7yg2r35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frank Carty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73194</id>
    <revision>
      <id>1315273</id>
      <parentid>994295</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="9fja5c9ap9cj1evmvdo3p8xp2ctr3ut" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Frank Carty''' ([[3 Aibreán]] [[1897]] - [[10 Meán Fómhair]] [[1942]]). Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] ar dtús agus ansin [[Fianna Fáil]].

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}}

{{Síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Carty, Frank}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1879]]
[[Catagóir:Básanna i 1942]]
[[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]]
[[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]]
[[Catagóir:Baill Shinn Féin]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Liatroma]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Shligigh]]
[[Catagóir:Ré Victeoiriach]]</text>
      <sha1>9fja5c9ap9cj1evmvdo3p8xp2ctr3ut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrick Clancy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74229</id>
    <revision>
      <id>1315303</id>
      <parentid>994423</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:14:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="768" sha1="3zmh49gfgldhlxozx1r87xcbq507el5" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Patrick Clancy'''  ( - [[21 Feabhra]], [[1947]]). Bhí sé ina bhall de [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Pháirtí an Lucht Oibre]].

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}}

{{Síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Clancy, Patrick}}
[[Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid]]
[[Catagóir:Básanna i 1947]]
[[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]]
[[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)]]
[[Catagóir:Ceardchumannaithe Éireannacha]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Luimnigh]]</text>
      <sha1>3zmh49gfgldhlxozx1r87xcbq507el5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Archie Cassidy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74318</id>
    <revision>
      <id>1315275</id>
      <parentid>994753</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="515" sha1="0hhn65zpmaheaeegq9kui53qg7f5myk" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Archie Cassidy'''. Bhí sé ina bhall de [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Pháirtí an Lucht Oibre]].

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}}

{{Síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Cassidy, Archie}}
[[Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid]]
[[Catagóir:Bliain báis anaithnid]]
[[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Dhún na nGall]]</text>
      <sha1>0hhn65zpmaheaeegq9kui53qg7f5myk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrick Cawley</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74600</id>
    <revision>
      <id>1315276</id>
      <parentid>1071238</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:42:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="484" sha1="2dsf6lhl04xave5qkb2mqmxbi8rdpx5" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Patrick Cawley''' (26 Nollaig 1904 – 18 Nollaig 1968). Bhí sé ina bhall d'[[Fine Gael|Fhine Gael]].

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}}

{{Síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Cawley, Patrick}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1904]]
[[Catagóir:Básanna i 1968]]
[[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>2dsf6lhl04xave5qkb2mqmxbi8rdpx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michael Carty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74774</id>
    <revision>
      <id>1315274</id>
      <parentid>999650</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="788" sha1="04sk7mb1z7b2dnsjwclpwyjuldnta05" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Michael Carty'''  (16 Nollaig 1916 – 23 Aibreán 1975). Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]].

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}}
{{Teachtaí Dála an 19ú Dáil}}

{{Síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Carty, Michael}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1916]]
[[Catagóir:Básanna i 1975]]
[[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill den 19ú Dáil]]
[[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae an Chláir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>04sk7mb1z7b2dnsjwclpwyjuldnta05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sábháilteacht ar bhóithre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78115</id>
    <revision>
      <id>1315286</id>
      <parentid>1267049</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11785" sha1="rell2ot95s92d9ij03uviqji60uxacg" xml:space="preserve">[[Íomhá:Safety First- Road Safety For Children, England, 1942 D7805.jpg|mion|Feachtas feasachta, 1942, [[Rialtas na Ríochta Aontaithe]]]]
Tá sé mar chuspóir ag '''Sábháilteacht ar Bhóithre''' [[iompar]] na n-úsáideoirí [[Bóthar|bóthair]] a fheabhsú agus imbhuailtí bóthair a laghdú. Díreoidh '''Sábháilteacht ar Bhóithre''' ar imbhuailtí agus taismí bóthair a laghdú a thuilleadh trí [[oideachas]], forfheidhmiú, [[innealtóireacht]] agus measúnú sábháilteachta.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bas-ar-na-boithre-faoistin-fianaise-agus-fathanna/|teideal=Bás ar na bóithre – faoistin, fianaise agus fáthanna|údar=Cathal Mac Coille|dáta=16 Nollaig 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-12-16}}&lt;/ref&gt;

Ní mharaítear agus ní ghortaítear ach mionlach i dtimpistí bóthair. Faoi láthair, glacann polaiteoirí ar chaon taobh leis – i bprionsabal – go bhfuil beartais bhreise sábháilteachta riachtanach agus figiúirí ar fáil a léiríonn ardú ar an ráta báis.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ba-choir-breis-ceamarai-sabhailteachta-a-usaid-chun-bac-a-chur-ar-thiomaint-chontuirteach/|teideal=Ba chóir breis ceamaraí sábháilteachta a úsáid chun bac a chur ar thiomáint chontúirteach|údar=Cathal Mac Coille|dáta=16 Bealtaine 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

==Costas na n-imbhuailtí==
Tá an méid de chostas sonraíoch daonna na n-imbhuailtí an-ard. Is eachtraí trámacha iad imbhuailtí agus fulaingíonn daoine go mór ar go leor bealaí dá mbarr. D’fhéadfadh daoine áirithe a rá nach cuí iarracht a dhéanamh costas [[Airgead (eacnamaíocht)|airgid]] a leagan ar imbhualadh marfach&lt;ref&gt;An Plean um Shábháilteacht ar Bhóithre - 2009-2012 

&lt;nowiki&gt;https://www.dublincity.ie/sites/default/files/content//RoadsandTraffic/RoadSafety/Documents/Road%20Safety%20Irish%20Web%20V5%200210.pdf&lt;/nowiki&gt;
&lt;/ref&gt;. Mar sin féin i dtráth seo an ghanntanais airgid phoiblí is gá modh a bheith ann chun measúnú [[Eacnamaíocht|eacnamaíoch]] a dhéanamh, fiú mura mbeadh ann ach caiteachas ar bhearta laghdaithe imbhuailtí a chur in ord tosaíochta.

Bunaítear costas imbhuailte go hiondúil ar an modheolaíocht bheith ‘toilteanach íoc as’ atá bunaithe ar an méid a bheadh an tsochaí toilteanach a íoc chun baol an imbhuailte a laghdú. Tabhaíonn an pobal ina iomláine na costais a bhaineann le taismí agus áirítear leo caillteanas aschuir de bharr báis nó gortaithe, costas [[An Daonnachas|daonna]] i dtéarmaí na [[Coireacht|péine]], na buartha agus na fulaingthe, costas acmhainne i dtéarmaí costais [[Ospidéal|ospidéil]] agus costais eile míochaine, chomh maith le caillteanas gach a mbíodh á dhéanamh ag an duine don tsochaí. Is iad na costais ar dhamáiste do mhaoin, costais [[Garda Síochána|phóilíneachta]] agus costas riaracháin [[Árachas|árachais]] na costais a bhaineann le himbhualadh. 
[[Íomhá:R915 road near Virginia, County Cavan, Ireland.jpg|mion|Bóthar R915, Achadh an Iúir, An Cabhán]]

==Bearta coisctheacha  ==
Léiríonn [[taighde]] idirnáisiúnta go dtarlaíonn formhór na n-imbhuailtí bóthair go díreach nó go hindíreach mar gheall ar iompraíocht / feidhmíocht mhíchuí an úsáideora bóthair (tiomáint ró-thapa, tiomáint faoi thionchar an [[Alcólachas|óil]] agus caitheamh an chreasa shábhála, srl). Gur minic a bhíonn earráid daonna i gceist ann.  Bíonn tionchar ag comhshaol an bhóthair leis i roinnt bheag cásanna.

Mar shampla, in [[Éirinn]], in ''Road Collision Facts 2007,''&lt;ref&gt;fíorais maidir le himbhuailtí bóthair, de chuid an RSA&lt;/ref&gt; aithníodh earráid tiománaí mar ghné ba chúis le 82% de na him-bhuailtí go léir, agus earráid choisí (13%), gnéithe bóthair (3%), agus gnéithe comhshaoil (2%) mar ghnéithe ba chúis leis an gcuid eile. 
[[Íomhá:IE road sign RUS-026G.svg|mion|Comhartha bóthair (RUS 026)]]
Is iad seo a leanas na gnéithe ba mhinice a luadh le him-bhuailtí marfacha ina raibh dhá charr:

• Chuaigh go dtí taobh mícheart an bhóthair: 33%

• Thiomáin tríd an gcomhartha Stop / Géill Slí: 17%

• Thaistil os cionn luas sábháilte: 7%

• Scoith go míchuí: 5%

• Thiomáin trí sholas tráchta: 5%

• Níor thug comhartha nuair a bhíothas ag casadh: 2%

• Gníomh eile: 31%

Is iad na bearta atá dírithe ar thiomáint ró-thapa agus tiomáint faoi thionchar an óil na bearta is fearr chun im-bhuailtí a laghdú sa ghearr go meántéarma trí dul i ngleic go díreach le fadhbanna i gcomhshaol an bhóthair agus trí iarracht a dhéanamh cur i gcoinne iompraíocht/feidhmíocht mhíchuí na n-úsáideoirí bóthair agus í a mhaolú.
[[Íomhá:The Problem with Irish Road Signs^ - geograph.org.uk - 14894.jpg|mion| Na comharthaí bóthair in Éirinn:  loighic agus grinneas  ]]

===Feasacht ===
• Is gá do choisithe a bheith freagrach agus an bóthar a thrasnú in áiteanna sábháilte cuí.

• Is gá do rothaithe bheith lán-fheasach maidir le guaiseacha sa chomhshaol tráchta agus iad ag rothaíocht ar bhealach ina bhfuil trácht throm, go háirithe bealaí a úsáideann feithiclí earraí troma. 

• Is gá do choisithe agus rothaithe bheith feasach maidir le bheith feiceálach i gcónaí, go háirithe go bhfeicfeadh tiománaithe feithiclí iad. 

• Is gá do thiománaithe, go háirithe tiománaithe feithiclí earraí, bheith feasach ar úsáideoirí leochaileacha bóthair cosúil le coisithe agus daoine ar ghléas le dhá roth agus iad ag tiomáint i gcomhshaol uirbeach.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rsa.ie/news-events/news/details/2023/12/05/seoladh-feachtas-um-sh%C3%A1bh%C3%A1ilteacht-ar-bh%C3%B3ithre-na-nollag|teideal=Seoladh Feachtas um Shábháilteacht ar Bhóithre na Nollag|údar=RSA|dáta=2023|dátarochtana=2023}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:IRELAND 2008 -IRISH CERTIFICATE OF ROAD WORTHINESS - Flickr - woody1778a.jpg|mion|Tástáil feithicil]]

===An óige agus oideachas===
Tá sé tábhachtach [[oideachas]] a chur ar úsáideoirí óga bóthair mar bhonn dá ndearcadh agus dá n-iompraíocht i leith na sábháilteachta ar bhóithre. D’fhéadfadh taithí ar oideachas agus scileanna oiliúna tráchta in aois óg feasacht a ardú maidir le húsáid sábháilte an bhóthair. Tá ról lárnach ag [[Teaghlach|tuismitheoir]]í agus ag [[múinteoir]]í maidir lena chinntiú go mbíonn na daoine óga a bhíonn faoina gcúram sábháilte agus iad ag taisteal chuig agus ón [[scoil]].

===Roghanna eile===
Is cuid de straitéis níos leithne iad siúlóid agus rothaíocht a spreagadh chun tabhairt faoi shiúlóid agus rothaíocht mar mhodh iompair shláintiúil agus inbhuanaithe mar mhalairt ar úsáid an chairr phríobháidigh (agus saor ó astaíochtaí).
[[Íomhá:Here doesn't lie... - geograph.org.uk - 599407.jpg|mion|Cuimhneachán, Cill Tiarnáin]]

==In Éirinn==
Maraíodh 185 duine ar bhóithre an [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Stáit]] sa bhliain 2025 – níos mó ná a d'éag sa bhliain 2021, 136 duine.  Fógraíodh mar aidhm sa straitéis sábháilteachta ar bhóithre a d’fhoilsigh an rialtas in 2021 go mbainfí amach laghdú caoga faoin gcéad ar an ráta báis faoi 2030. Faraor d'ardaigh an ráta le linn 2022-2026.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Tá sé mar fheidhm ag an [[Aire Rialtas|Aire]] Iompair beartas um shábháilteacht ar bhóithre a leagan amach, agus tá ról ag an RSA comhairle a thabhairt dó. Eagraíocht reachtúil is ea an t''Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre'' (RSA) a cruthaíodh faoin ''Acht fán Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre'', agus a bunaíodh ar an [[1 Meán Fómhair]] [[2006]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ag an am sin, aistríodh na feidhmeanna a dhéanann sí ón Roinn Iompair (DoT), ón Údarás um Bóithre Náisiúnta (NRA) agus ón gComhairle Sábháilteachta Náisiúnta NSC)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{{Main|Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre}}

===Stair===
Tá feabhas tagtha ar shábháilteacht ar bhóithre ó na [[1970idí]] anuas. Mar shampla, i m[[Baile Átha Cliath]], ar an iomlán, idir 1998 agus 2007, bhí laghdú 51% in imbhuailtí marfacha agus in imbhuailtí a thugann gortuithe tromchúiseacha agus laghdú 64% in imbhuailtí mionchúiseacha. 

Tharla feabhsúcháin mhóra i líon na mbásanna tar éis 

* córas na bpointí pionóis a chur i bhfeidhm sa bhliain 2002, 
* agus arís nuair a cuireadh tástáil alcóil éigeantach i bhfeidhm sa bhliain 2006
* agus an athrú in iompraíocht úsáideoirí bóithre riachtanach ar mhaithe le himbhuailtí a laghdú agus a chosc.
[[Íomhá:Kentstown Road Memorial - geograph.org.uk - 505881.jpg|mion|Cuimhneacháin, bóthar Kentstown, [[Contae na Mí]]]]Tugtar taighde le fios go laghdaítear an líon timpistí, go háirithe timpistí marfacha, nuair a laghdaítear luasteorainn. Ar an 8 Feabhra 2025, bhí an luasteorainn ar go leor bóithre tuaithe áitiúla&lt;ref&gt;Bóithre dar tús L ar mhapaí atá i gceist, cuir i gcás, bóthar an L1320 idir an Spidéal agus Maigh Cuilinn i gCo na Gaillimhe.  Idir 2020 agus 2024, ba ar na bóithre sin a tharla 73% de thimpistí marfacha.&lt;/ref&gt; laghdaithe ó 80 ciliméadar san uair go 60 ciliméadar san uair.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Luasteorainn ar bhóithre tuaithe le laghdú go 60km/u ón Aoine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0205/1494840-luasteorainn-ar-bhoithre-tuaithe-le-laghdu-go-60km-u-on-aoine/|date=2025-02-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

=== Dlíthe agus rialacha ===
Bíonn sé éigeantach tástáil drugaí a dhéanamh in Éirinn ar thiománaithe atá bainteach le tubaistí tromchúiseacha bóthair. Thart ar ocht nóiméad ó thús go deireadh a thógann sé an tástáil a dhéanamh. Ach níl cead daoine a choinneáil ag fanacht níos faide ná leathuair an chloig de réir an dlí.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Tástáil drugaí le déanamh ar thiománaithe tar éis timpistí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0529/1451833-tastail-drugai-le-deanamh-ar-thiomanaithe-tar-eis-timpisti/|date=2024-05-29|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

Níor bhain straitéis an Rialtais in 2021 [[Ceamara forfheidhmithe tráchta|ceamaraí luais]]. Úsáidtear ceamaraí sábháilteachta chun sárú ar rialacha agus tiomáint chontúirteach a thaifeadadh ionas gur féidir an dlí a chur ar an té a bhí freagrach as. Moltar ceamaraí sábháilteachta a lonnú chun faire ar thiomáint in aice le soilse tráchta, lánaí bus, crosbhóithre, trasrianta coisithe agus gar d’ionaid eile ina gcuireann neamhaird tiománaithe daoine i mbaol.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

===Comparáid leis an Aontas Eorpach ===
In ''Road Collision Facts 2007,''&lt;ref&gt;fíorais maidir le himbhuailtí bóthair de chuid an Údaráis um Shábháilteacht ar Bhóithre&lt;/ref&gt; bhí [[Éire]] sa 8ú háit de na tíortha go léir san [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] ag a bhfuil ráta imbhuailte mharfaigh de 78 [[bás]] in aghaidh an mhilliúin [[daonra]] (sonraí 2007). San [[An Ísiltír|Ísiltír]] a bhí an ráta imbhuailte mharfaigh is ísle (sé sin ráta 43 bás in aghaidh an mhilliúin daonra), agus ina dhiaidh sin, an t[[An tSualainn|Sualainn]] (sé sin 52 bás in aghaidh an mhilliúin daonra).[[Íomhá:Bilingual road safety sign County Antrim.jpg|mion|Slán agus Beannacht, Contae Aontroma]]

== Féach freisin ==
* [[Mótarbhealach]],  [[Bóthar]]
* [[Luasteorainn]], [[Crios sábhála]],  [[Ceamara forfheidhmithe tráchta]]
* An t[[Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre]] agus [[An tÚdarás um Bóithre Náisiúnta]]

==Tagairtí==
{{reflist}}
[[Catagóir:Iompar]]
[[Catagóir:Sábháilteacht ar bhóithre]]
[[Catagóir:Bóithre in Éirinn]]
[[Catagóir:Sábháilteacht ar bhóithre in Éirinn]]</text>
      <sha1>rell2ot95s92d9ij03uviqji60uxacg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cedd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80283</id>
    <revision>
      <id>1315324</id>
      <parentid>1310704</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir:Abaí</comment>
      <origin>1315324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="406" sha1="hnl2qo86rdmeyburil2dbmvgt6ns4xi" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Naomh is ea '''Cedd''' a rugadh sa bhliain [[620]] i Northumbria agus a fuair bás ar [[26 Deireadh Fómhair]] [[664]], i Lastingham.

{{Síol-beath-en}}
{{Síol-creid}}

[[Catagóir:Daoine a rugadh i 620]]
[[Catagóir:Básanna i 664]]
[[Catagóir:Abaí]]
[[Catagóir:Daoine na Meánaoise]]
[[Catagóir:Easpaig]]
[[Catagóir:Naoimh Sasanacha]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]]</text>
      <sha1>hnl2qo86rdmeyburil2dbmvgt6ns4xi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chad of Mercia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80346</id>
    <revision>
      <id>1315323</id>
      <parentid>1310705</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir:Abaí</comment>
      <origin>1315323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="ka9a75emp5nqs8yp71h4lzpwuryqwuf" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Naomh]] is ea '''Cedd,''' a rugadh sa bhliain [[634]] i Northumbria agus a fuair bás ar an [[2 Márta]] [[672]], i [[Lichfield]], [[Staffordshire]].

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Síol-beath-en}}
{{Síol-creid}}

[[Catagóir:Daoine a rugadh i 634]]
[[Catagóir:Básanna i 672]]
[[Catagóir:Abaí]]
[[Catagóir:Daoine na Meánaoise]]
[[Catagóir:Easpaig]]
[[Catagóir:Naoimh Sasanacha]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]]</text>
      <sha1>ka9a75emp5nqs8yp71h4lzpwuryqwuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ailill Angubae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88589</id>
    <revision>
      <id>1315310</id>
      <parentid>1275893</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tagairtí */ Nasc beo</comment>
      <origin>1315310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1839" sha1="n8sh6bj9s9e2t3hd4m3jwtt3u5mbhyc" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Carachtar}}
I [[miotaseolaíocht na nGael]], ba dheartháir [[Ard-Rí na hÉireann]], [[Eochaid Feidlech|Eochaid Feidlech]], é '''Ailill Angubae''' de réir an leagain i ''[[Leabhar na hUidhre]]'' den seanscéal ''[[Tochmharc Éadaoine]]''.&lt;ref name=&quot;Cotterell&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Tochmharc&quot;/&gt;  Sa leagan seo, thit Ailill i ngrá le h[[Éadaoin]], bean chéile a dhearthár agus sliocht de na [[Tuatha Dé Danann]].

==''Tochmharc Éadaoine''==
Ba í Éadaoin an dara bean chéile de dhia na dTuath Dé Danann, [[Midhir]].&lt;ref name=&quot;Cotterell&quot;/&gt; De dheasca a héi faoi [[Fuamnach|Fhuamnach], chéad bhean chéile Mhidhire, athrugadh í mar dhuine daonna.&lt;ref name=&quot;Cotterell&quot;/&gt;  Chuala Ard-Rí na hÉireann Eochaidh Feidhil, an scéal faoina háilleacht, agus thóg sé í chuig a thigh ríoga ag [[Teamhair]].&lt;ref name=&quot;Cotterell&quot;/&gt;  Thit Ailill i ngrá le hÉadaoin ag Féile na Teamhrach.  Tar éis na féile seo, phós Éadaoin a dheartháir Eochaid.  De bharr an ghrá aontaobhach a d'fhulaing sé, ghéill sé de réir a chéile de ghalar sirg.&lt;ref name=&quot;Cotterell&quot;/&gt;

In ainneoin a grá dá fear céile,  bhí trua ag Éadaoin d'Ailill, agus chun cuidiú leis, gheall sí go luífeadh sí leis.&lt;ref name=&quot;Cotterell&quot;/&gt;  Ar an drochuair dó, níor tháinig Ailill riamh ag an áit socraithe, toisc gur chuir Midhir i gcodladh draíochta é.&lt;ref name=&quot;Cotterell&quot;/&gt;

==Tagairtí==
{{reflist | refs =

&lt;ref name=Cotterell&gt;Cotterell, Arthur: ''The Encyclopedia of Mythology'', lch. 96. Hermes House, 2007. {{ISBN|1-84038-894-3}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Tochmharc&gt;{{lua idirlín |
url = http://www.luminarium.org/mythology/ireland/etain1.htm | teideal = The Wooing of Etain (The Courtship of Etain) | work = luminarium.org | dátarochtana = 2011-09-20 }}&lt;/ref&gt;
}}

[[Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann]]
[[Catagóir:Déithe na nGael]]</text>
      <sha1>n8sh6bj9s9e2t3hd4m3jwtt3u5mbhyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles Coote, 1ú Iarla Mhaighean Rátha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90667</id>
    <revision>
      <id>1315298</id>
      <parentid>1233901</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3232" sha1="3g1mvgjzgnw7bqsb4mggpe6gr2ox4vx" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Ba shaighdiúir agus polaiteoir [[Angla-Éireannach|Angla-Éireannach]] é  '''Charles Coote, 1ú Iarla [[Maighean Rátha|Mhaighean Rátha]]''' (c. 1610 - 17 Nollaig 1661). Thacaigh sé go láidir leis an [[Cinsealacht Phrotastúnach|Chinsealacht Phrotastúnach]] in [[Éire|Éirinn]], throid sé ar son na [[Maolcheann|Parlaiminte]] agus [[Comhlathas Shasana|an Chomhlathais]] idir 1641 go 1652 i g[[Cogadh na hAon Bhliana Déag|Cogaí na Comhdhála]]. Shuigh Coote mar [[Teachta Parlaiminte|TP]] freisin, agus bhí poist riaracháin shinsearacha éagsúla aige, lena n-áirítear Ard-Uachtarán Chonnacht. 

==Sonraí pearsanta==
Rugadh Charles Coote ''circa'' 1609, mac ba shine le Sir Charles Coote (d'éag 1642), agus a bhean Dorothea. Duine de chúigear clainne a tháinig slán, bhí triúr deartháireacha aige, Chidley (1608 -1668), Richard (1620 -1683), agus Thomas (1621 -1671), agus deirfiúr, Letitia.

Roimh 1630, phós Coote Mary Rushe, a raibh mac aici leis, Charles eile (1630 -1672). Fuair Mary bás roimh 1645, nuair a phós Coote arís, an uair seo le Jane Hannay (d'éag 1684). Bhí cúigear clainne acu le chéile, Richard, Chidley, Dorothy (1652 -1677), Hannah, agus Jane.

==[[Cogadh na hAon Bhliana Déag|Cogaí na Comhdhála Éireannaí]]==
Is beag atá ar eolas faoi Coote roimh 1641. Chuaigh sé isteach i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath sa bhliain 1622, rinneadh ridire de sa bhliain 1626, agus toghadh é ina Fheisire Parlaiminte do Chontae Liatroma i dTeach na dTeachtaí in Éirinn sa bhliain 1640.

Tar éis bhás a athar agus é i mbun gnímh ag cosaint Bhaile Átha Troim i mBealtaine 1642, bhí Charles Coote i gceannas ar chuid d'fhórsaí an Rí faoi Urumhain in aghaidh arm na Comhdhála, ach gabhadh é ag cosaint daingean i gCurrach Chill Dara ag arm Éireannach faoi cheannas James Tuchet, 3ú Iarla Ghleann Bearcháin. Scaoileadh saor é le linn scor na n-arm sa bhliain 1643.

Ag an am seo thaistil Coote go Sasana le roinnt Protastúnach chun comhghríosú a dhéanamh le haghaidh bearta déine frith-Chaitliceach agus deireadh le scoireadh den chogaíoch. I mBaile Átha Cliath cháin an tArdeaspag Ussher antoisceachas Coote agus a chuid ball, ach bhí Coote dolúbtha. Thug an Rí, áfach, neamhaird ar na héilimh sin agus mar sin chuaigh Coote isteach sna [[Maolcheann|Maolchinn]]. Cheap na parlaiminteoirí Coote ina cheannasaí ar [[Cúige Chonnacht|Chúige Chonnacht]] sa bhliain 1645. Ag feidhmiú as iarthar Uladh dó, ghabh sé forlámhas ar iarthuaisceart an chúige go sealadach as sin go ceann dhá bhliain.

==Concas Chromail==

==Tagairtí==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Coote, Charles}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1609]]
[[Catagóir:Básanna i 1661]]
[[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]]
[[Catagóir:Daoine Angla-Éireannacha]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Ros Comáin]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Méaraí na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Laoise]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]]
[[Catagóir:Reachtóirí]]
[[Catagóir:Saighdiúirí Éireannacha i gCogaí na Comhdhála Éireannaí]]
[[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]]</text>
      <sha1>3g1mvgjzgnw7bqsb4mggpe6gr2ox4vx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315299</id>
      <parentid>1315298</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:03:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3278" sha1="19xe7uom44elocd6wbyvia52nfhl6g8" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Ba shaighdiúir agus polaiteoir [[Angla-Éireannach|Angla-Éireannach]] é  '''Charles Coote, 1ú Iarla [[Maighean Rátha|Mhaighean Rátha]]''' (c. 1610 - 17 Nollaig 1661). Thacaigh sé go láidir leis an [[Cinsealacht Phrotastúnach|Chinsealacht Phrotastúnach]] in [[Éire|Éirinn]], throid sé ar son na [[Maolcheann|Parlaiminte]] agus [[Comhlathas Shasana|an Chomhlathais]] idir 1641 go 1652 i g[[Cogadh na hAon Bhliana Déag|Cogaí na Comhdhála]]. Shuigh Coote mar [[Teachta Parlaiminte|TP]] freisin, agus bhí poist riaracháin shinsearacha éagsúla aige, lena n-áirítear Ard-Uachtarán Chonnacht. 

==Sonraí pearsanta==
Rugadh Charles Coote ''circa'' 1609, mac ba shine le Sir Charles Coote (d'éag 1642), agus a bhean Dorothea. Duine de chúigear clainne a tháinig slán, bhí triúr deartháireacha aige, Chidley (1608 -1668), Richard (1620 -1683), agus Thomas (1621 -1671), agus deirfiúr, Letitia.

Roimh 1630, phós Coote Mary Rushe, a raibh mac aici leis, Charles eile (1630 -1672). Fuair Mary bás roimh 1645, nuair a phós Coote arís, an uair seo le Jane Hannay (d'éag 1684). Bhí cúigear clainne acu le chéile, Richard, Chidley, Dorothy (1652 -1677), Hannah, agus Jane.

==[[Cogadh na hAon Bhliana Déag|Cogaí na Comhdhála Éireannaí]]==
Is beag atá ar eolas faoi Coote roimh 1641. Chuaigh sé isteach i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath sa bhliain 1622, rinneadh ridire de sa bhliain 1626, agus toghadh é ina Fheisire Parlaiminte do Chontae Liatroma i dTeach na dTeachtaí in Éirinn sa bhliain 1640.

Tar éis bhás a athar agus é i mbun gnímh ag cosaint Bhaile Átha Troim i mBealtaine 1642, bhí Charles Coote i gceannas ar chuid d'fhórsaí an Rí faoi Urumhain in aghaidh arm na Comhdhála, ach gabhadh é ag cosaint daingean i gCurrach Chill Dara ag arm Éireannach faoi cheannas James Tuchet, 3ú Iarla Ghleann Bearcháin. Scaoileadh saor é le linn scor na n-arm sa bhliain 1643.

Ag an am seo thaistil Coote go Sasana le roinnt Protastúnach chun comhghríosú a dhéanamh le haghaidh bearta déine frith-Chaitliceach agus deireadh le scoireadh den chogaíoch. I mBaile Átha Cliath cháin an tArdeaspag Ussher antoisceachas Coote agus a chuid ball, ach bhí Coote dolúbtha. Thug an Rí, áfach, neamhaird ar na héilimh sin agus mar sin chuaigh Coote isteach sna [[Maolcheann|Maolchinn]]. Cheap na parlaiminteoirí Coote ina cheannasaí ar [[Cúige Chonnacht|Chúige Chonnacht]] sa bhliain 1645. Ag feidhmiú as iarthar Uladh dó, ghabh sé forlámhas ar iarthuaisceart an chúige go sealadach as sin go ceann dhá bhliain.

==Concas Chromail==

==Tagairtí==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Coote, Charles}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1609]]
[[Catagóir:Básanna i 1661]]
[[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]]
[[Catagóir:Daoine Angla-Éireannacha]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Ros Comáin]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Méaraí na Gaillimhe]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Laoise]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]]
[[Catagóir:Reachtóirí]]
[[Catagóir:Saighdiúirí Éireannacha i gCogaí na Comhdhála Éireannaí]]
[[Catagóir:Tiarnas Briotanach na hÉireann]]
[[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]]</text>
      <sha1>19xe7uom44elocd6wbyvia52nfhl6g8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inscríbhinní Oghaim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91180</id>
    <revision>
      <id>1315348</id>
      <parentid>1308856</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T22:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Alba */ Nasc beo</comment>
      <origin>1315348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39651" sha1="fk0aovbnqewg314a5ul0kw84egyq2ks" xml:space="preserve">Feictear '''inscríbhinní [[ogham|oghaim]]''' ar leachtanna cuimhneacháin de Cheiltigh na nOileán.  Faightear an mhórchuid díobh in iardheisceart na hÉireann, agus thart timpeall an [[Muir Éireann|Mhuir Éireann]] &amp;mdash; oirdheisceart na hÉireann, [[Corn na Breataine]], [[an Bhreatain Bheag]] agus [[Oileán Mhanann]].  Téann siad siar chomh fada leis na 5ú agus 6ú haoiseanna.  Is as [[Gaeilge Chianach]] a scríobhadh iad go formhór, ach tá cúpla ceann le blúiríní [[Cruithnis]]e orthu, agus tá Laidin le feiceáil fosta.

[[Íomhá:CIIC 504.gif|mion|150px|Cloch Oghaim [[CIIC 504]] ó Oileán Mhanann, leis an ''droim'' sa lár, ᚛ᚁᚔᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐᚄᚋᚐᚊᚔᚋᚒᚉᚑᚔ᚜ ᚛ᚉᚒᚅᚐᚃᚐᚂᚔ᚜ BIVAIDONAS MAQI MUCOI CUNAVA[LI], ''Bivaidonas'' (beo-mar-thine) mhic chlainne ''Cunava[li]'']]

Tá tuairim is 400 inscríbhinn a bhfuil eolas orthu.  Tá roinnt córas uimhrithe le fáil.    Is é an córas is forleithne ná '''Corpus inscriptionum insularum Celticarum''' (CIIC), bunaithe ar saothar [[R. A. Stewart Macalister|R. A. S. Macalister]].  Faightear ann na hinscríbhinní  aitheanta faoina 1940í, le 507 iontráil go dtí 1945, san áireamh inscríbhinní Laidine agus Rúnacha, agus trí cinn curtha ann i 1949.  Córas eile is ea '''Celtic Inscribed Stones Project''' (CISP), bunaithe ar shuíomh na gcloch.  Mar shampla, is ionann [[CIIC 1]] agus CISP INCHA/1.&lt;!--cé: Ziegler lists 344 Gaelic ogham inscriptions known to Macalister (Éire agus [[Oileán Mhanann]]), and seven additional inscriptions discovered later.--&gt;

Is féidir na hinscríbhinní a roinnt idir cineálacha &quot;ortadocsacha&quot; agus &quot;scolaíocha&quot;.  Téann inscríbhinní ortadocsacha siar go dtí ré na [[Gaeilge Chianach|Gaeilge Cianaí]], agus record a ainm duine, nó ar leac uaighe, sin nó chun seilbh talún a chur in iúl.  Téann inscríbhinní  scolaíocha siar go dtí ré na [[Sean-Ghaeilge]] suas go dtí na linne seo.&lt;!--[[Corca Dhuibhne]] [[Dyfed]]--&gt;

==Inscríbhinní ortadocsacha==
{{Litreacha Oghaim}}
In inscríbhinní ortadocsacha, scríobhadh an téacs ar dhroim nó faobhar na cloiche, mar a raibh ina scorlíne na litreacha.  Léitear an téacs ó thaobh íochtair ar chlé na cloiche, ag leanúint  suas an chloch ar a himeall, trasna an barr agus síos ar dheis, más gá.

Thug MacManus (1991) liosta le 382 inscríbhinn dá leithéid. Faightear iad ar fud na tíre in Éirinn, ach lonnaithe go formhór sa deisceart:
* [[Contae Chiarraí|Ciarraí]] 130
* [[Contae Chorcaí|Corcaigh]] 84
* [[Contae Phort Láirge|Port Láirge]] 48
* [[Contae Chill Chainnigh|Cill Chainnigh]] 14
* [[Contae Mhaigh Eo|Maigh Eo]] 9
* [[Contae Chill Dara|Cill Dara]] 8
* [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]] 5
* [[Contae na Mí|An Mhí]] 5
* [[Contae Cheatharlach|Ceatharlach]] 4
* [[Contae Loch Garman|Loch Garman]] 3
* [[Contae Luimnigh|Luimneach]] 3
* [[Contae Ros Comáin|Ros Comáin]] 3
* [[Contae Aontroma|Aontroim]] 2
* [[Contae an Chabháin|An Cabhán]] 2
* [[Contae Lú|Lú]] 2
* [[Contae Thiobraid Árann|Tiobraid Árann]] 2
* [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha]] 1
* [[Contae Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] 1
* [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]] 1
* [[Contae Liatroma|Liatroim]] 1
* [[Contae Dhoire|Doire]] 1
* [[Contae Thír Eoghain|Tír Eoghain]] 1
Other specimens are known from:
* [[Breatain Bheag]] ca. 40
** [[Pembrokeshire]] 16
** [[Breconshire]] 7
** [[Carmarthenshire]] 7
** [[Glamorgan]] 4
** [[Ceredigion]] 3
** [[Denbighshire]] 2
** [[Powys]] 1
** [[Caernarvonshire]] 1
* Sasana
** [[Corn na Breataine]] 5
** [[Devon]] 2
** áiteanna eile 1
* [[Oileán Mhanann]] 5
* roinnt samplaí amhrasacha in [[Albain]] 3?

===Nathanna struchtúrtha===
Is ainmneacha pearsanta iad tromlach iomadúil na n-inscríbhinní, scríofa i nathanna struchtúrtha, a dhéanann de ghnáth cur síos ar shinsearacht nó gaol treibhe an duine i gceist.

Is iad a leanas na focail ghaoil:

* [[:en:wikt:ᚋᚐᚊᚔ|ᚋᚐᚊᚔ]] MAQI mic
* [[:en:wikt:ᚔᚅᚔᚌᚓᚅᚐ|ᚔᚅᚔᚌᚓᚅᚐ]] INIGENA iníne
* [[:en:wikt:ᚋᚒᚉᚑᚔ|ᚋᚒᚉᚑᚔ]] MUCOI treibhe, clainne
* [[:en:wikt:ᚐᚃᚔ|ᚐᚃᚔ]] AVI uí
* [[:en:wikt:ᚉᚓᚂᚔ|ᚉᚓᚂᚔ]] CELI céile
* [[:en:wikt:ᚅᚓᚈᚐ|ᚅᚓᚈᚐ]], [[:en:wikt:ᚅᚔᚑᚈᚈᚐ|ᚅᚔᚑᚈᚈᚐ]] NETA, NIOTTA nia, curaidh&lt;ref&gt;[https://www.teanglann.ie/ga/fgb/nia nia&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;], laoch, curadh, ar teanglann.ie FGB&lt;/ref&gt;

Tug faoi ndeara go bhfuil na focal úd uile sa tuiseal ginideach, mar chuid de nath iomlán den fhoirm &quot;[cloch] mo dhuine mhic ...&quot; nó &quot;[[in] ainm] mo dhuine mhic ...&quot;, na túsfhocail go hannamh scríofa, de ghnáth intuigthe:
* [[:en:wikt:ᚂᚔᚓ|ᚂᚔᚓ]] LIE lia (féach [[CIIC 1]])
* [[:en:wikt:ᚐᚅᚋ|ᚐᚅᚋ]] ANM ainm

Ina dteannta sin, feictear an focal KOI, arb ionann é agus ''Hic Iacit'' as Laidin:
* [[:en:wikt:ᚕᚑᚔ|ᚕᚑᚔ]] KOI seo é
Is suimiúil é KOI óir gur scríobhadh an litir K leis an ''[[Forfeda|bhforfid]]'', ''[[Ébad (ogham)|Éabhadh]]''.

In ord minicíochta, feictear na focail formula i nathanna mar a leanas:
* X MAQI Y
* X MAQI MUCOI Y
* X MAQI Y MUCOI Z
* X KOI MAQI MUCOI Y
* X MUCOI Y
* X MAQI Y MAQI MUCOI Z
* Ainm lom gan focal ''formula
* ANM X MAQI Y
* ANM X
* X AVI Y
* X MAQI Y AVI Z
* X CELI Y
* NETA X
* INIGENA X Y (féach [[CIIC 362]])

===Ainmneacha===
Nochtann a n-ainmneacha pearsanta  lear mór faoi luathshochaí na nGael, a tréith cogaidh ach go háirithe.  Mar shampla, is iad an dá fhréamh is coitinne ná:
* [[:en:wikt:ᚉᚒᚅᚐ|ᚉᚒᚅᚐ]]
*: CUNA
*: cú
* [[:en:wikt:ᚉᚐᚈᚈᚒ|ᚉᚐᚈᚈᚒ]]
*: CATTU
*: cath

Feictear na fréamhacha seo i n-ainmneacha amhail is:
* CIIC 300
*: ᚉᚒᚅᚐᚅᚓᚈᚐᚄ
*: CUNANETAS
*: Nia/curadh cúnna
* (501) ᚉᚒᚅᚐᚋᚐᚌᚂᚔ
*: CUNAMAGLI
*: Flaith cúnna
* (107)
*: CUNAGUSSOS
*: tréan le cú
* (250) ᚉᚐᚈᚈᚒᚃᚃᚔᚏᚏ
*: CATTUVVIRR
*: fear catha
* (303) ᚉᚐᚈᚐᚁᚐᚏ
*: CATABAR
*: barr sa chath
* ᚔᚃᚐᚉᚐᚈᚈᚑᚄ
*: IVACATTOS
*: iúr an chatha

I measc ainmneacha cogaidh eile, faightear:
* (39) ᚁᚏᚐᚅᚑᚌᚓᚅᚔ
*: BRANOGENI
*: Branghinte&lt;ref&gt;[http://dil.ie/6537 1 bran], fiach, ar eDIL&lt;/ref&gt;
* (428) ᚈᚏᚓᚅᚐᚌᚒᚄᚒ
*: TRENAGUSU
*: tréan-ghus
* (504) ᚁᚔᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐᚄ
*: BIVAIDONAS&lt;ref&gt;[http://dil.ie/5991 biu], beo, ar eDIL&lt;/ref&gt;
*: beo mar thine

Is coiteann iad focail a luann tréithe fisiciúil, amhail is:
* (368) ᚃᚓᚅᚇᚒᚁᚐᚏᚔ
*: VENDUBARI
*: barr/ceann fionn
* (75) ᚉᚐᚄᚑᚅᚔ 
*: CASONI
*: ceann catach
* (119) ᚇᚐᚂᚐᚌᚅᚔ
*: DALAGNI
*: dall-ghinte
* (46) ᚇᚓᚏᚉᚋᚐᚄᚑᚉ
*: DERCMASOCA&lt;ref&gt;[http://dil.ie/31660 2 mass], maise, ar eDIL&lt;/ref&gt;
*: dearc/súil mhaiseach
* (60) ᚋᚐᚔᚂᚐᚌᚅᚔ
*: MAILAGNI
*: maol-ghinte
* (239) ᚌᚐᚈᚈᚐᚌᚂᚐᚅ
*: GATTAGLAN
*: eagnaí glan

Tugann roinnt ainmneacha sinsear díoga le fios.  Feictear an dia [[Lugh]] i n-ainmneacha amhail is:
* (4) ᚂᚒᚌᚌᚐᚇᚑᚅ LUGADDON
* (286) ᚂᚒᚌᚒᚇᚓᚉᚐ LUGUDECA
* (140) ᚂᚒᚌᚐᚃᚃᚓᚉᚉᚐ LUGAVVECCA

Feictear an t-ainm díoga ERC,&lt;ref&gt;[http://dil.ie/20223 1 erc], neamh; ach féach freisin [http://dil.ie/search?q=Erc&amp;search_in=headword 2-7 erc]; ar eDIL &lt;/ref&gt; neamh, i n-ainmneacha amhail is:
* (93) ᚓᚏᚉᚐᚔᚇᚐᚅᚐ ERCAIDANA
* (196) ᚓᚏᚉᚐᚃᚔᚉᚉᚐᚄ ERCAVICCAS

Tugann ainmneacha duine le fios clann nó cine an duine, such as:
* (156) ᚇᚑᚃᚃᚔᚅᚔᚐᚄ '' DOVVINIAS,  as clann Chorca Dhuibhne, sa Daingean agus Uíbh Ráthach i gCo. Chiarraí (ainmnithe as bandia áitiúil)
* (215) ᚐᚂᚂᚐᚈᚑ ALLATO, den chlann ''Altraige'' i dtuaisceart Ciarraí
* (106) ᚉᚑᚏᚔᚁᚔᚏᚔ CORIBIRI den ''Dál Coirpri'' as [[Contae Chorcaí]].

Ar deireadh, is suimiúil é go bhfuil baint ar leith le crainn ag roinnt ainmneacha:
* (230) ᚋᚐᚊᚔ ᚉᚐᚏᚐᚈᚈᚔᚅᚅ
*: MAQI-CARATTINN
*: Mac Caorthainn
* (v) ᚋᚐᚊᚃᚔ ᚊᚑᚂᚔ
*: MAQVI QOLI
*: Mac Coill 
* (259) ᚔᚃᚑᚌᚓᚅᚔ
*: IVOGENI
*: Iúr-ghinte

===Léirmheas===
Molann scoláirí amhail is McNeill agus Macalister gur págánach iad na hinscríbhinní ortadocsacha ó thaobh ábhair de, agus gur loit  iompaithigh Chríostaí iad chun an focal treibhe MUCOI ᚋᚒᚉᚑᚔ a bhaint, ag cur fosta croiseanna Críostaí ann.  De réir scoláirí eile amhail is McManus, níl fianaise dá laghad ann chun an smaoineamh seo a thacú, ag lua inscríbhinní amhail is:
* (145) ᚛ᚊᚏᚔᚋᚔᚈᚔᚏ ᚏᚑᚅᚐᚅᚅ ᚋᚐᚊ ᚉᚑᚋᚑᚌᚐᚅᚅ᚜, QRIMITIR RONANN MAQ COMOGANN,
áit arb iasacht é QRIMITIR as ''presbyter'' (sagart) na Laidine.

Molann McManus nach loitiméireacht atá ann ach go díreach caitheamh agus cuimilt, agus óir gur úsáideadh na clocha le haghaidh ábhair thógála (McManus, §4.9).  Molann McManus freisin gur mhair an focal MUCOI survived into Christian manuscript usage.  I dteannta sin, is léir gur scríobhadh na hinscríbhinní le linn ré agus an Chríostaíocht go  bunaithe go daingean in Éirinn.  Is soiléire fós é ar phágánach nó Críostaí iad a rinne na hinscríbhinní, nó meacan dóibh siúd.

===Éire===
Faightear an chuid is mó desna na hinscríbhinní in Éirinn, le 330 as 382. 

Feictear ar cheann desna na bailiúcháin oghaim ortadocsaigh is tábhachtaí ná hÉireann i g[[Coláiste na hOllscoile Corcaigh]] (UCC), ar taispeáint don phobal sa 'Dorchla na gCloch'.  Bhailigh [[Abraham Abell]] ársaitheoir (1783–1851) na hinscríbhinní úd agus bronnadh iad don ''Cork Institution'' sular cuireadh ar taispeáint iad i gCnOC.  Ball ab ea Abell den [[Cuvierian Society]] Corcaí, a ndeara a chuid ball, ina measc [[John Windele]], Fr. Matt Horgan agus R.R. Brash, sárobair orthu li lár na 19ú haoise. 

Feictear bailiúcháin mór le rá éinne i n[[Dún Lóich]], gar do [[Cill Áirne|Chill Airne]] i gCo. Chiarraí.  Leagtar na clocha amach i leathchiorcal ar thaobh an bhóthair agus caomhnaítear go maith iad.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! CIIC
! CISP
! Ogham
! Gaeilge
! Suíomh

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 1
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/incha_1.html INCHA/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204204432/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/incha_1.html |date=2012-02-04 }}
| ᚛ᚂᚔᚓ ᚂᚒᚌᚅᚐᚓᚇᚑᚅ ᚋᚐᚉᚉᚔ ᚋᚓᚅᚒᚓᚆ᚜&lt;br&gt;LIE LUGNAEDON MACCI MENUEH
| Lia ''Lugnaedon'' mhic ''Menueh''.
| [[Inis an Ghaill]], Co. na  Gaillimhe 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Cloonmorris Ogham stone|2]]
|[http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/cloom_1.html CLOOM/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚊᚓᚅᚒᚃᚓᚅᚇᚔ᚜&lt;br&gt;
QENUVEN[DI]
| &quot;ceann fionn&quot;, gaolta leis na ainmneacha ''Cenond, Cenondÿn, Cenindÿn''&lt;ref&gt;{{
lua idirlín |
url = http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/ogam/h/og002.htm |
teideal = TITUS-Ogamica 002 |
suíomh = Titus.fkidg1.uni-frankfurt.de |
dátarochtana = 2017-03-08
}}&lt;/ref&gt;
| [[Cluain Muirís]], [[Barr na Cúile]], Co. Liatroma

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 3
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/islan_1.html ISLAN/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚉᚒᚅᚐᚂᚓᚌᚔ ᚐᚃᚔ ᚊᚒᚅᚐᚉᚐᚅᚑᚄ᚜ &lt;br&gt;
CUNALEGI AVI QUNACANOS
| ''Cunalegi'' Uí ''Qunacanos''
| An tOileán, [[Coistealaigh]], Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 4
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/kilma_1.html KILMA/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200901051625/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/kilma_1.html |date=2020-09-01 }}
| ᚛ᚂᚒᚌᚐᚇᚇᚑᚅ ᚋᚐᚊᚔ ᚂᚒᚌᚒᚇᚓᚉ᚜&lt;br&gt;
᚛ᚇᚇᚔᚄᚔ ᚋᚑ[--]ᚉᚊᚒᚄᚓᚂ᚜&lt;br&gt;
LUGADDON MA[QI] L[U]GUDEC&lt;br&gt;DDISI MO[--]CQU SEL  
| ''Lugáed'' mhic ''Luguid''
| [[Cill Mhainín]], Coistealaigh, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 5
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushe_1.html RUSHE/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513215328/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushe_1.html |date=2021-05-13 }}
| ᚛ᚐᚂᚐᚈᚈᚑᚄ ᚋᚐᚊᚔ ᚁᚏ᚜&lt;br&gt;
ALATTOS MAQI BR
| ''Alattos'' mhic Br...
| [[An Roisín Thoir]], [[Cill Mobhí]], Coistealaigh, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 6
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/tulla_1.html TULLA/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200829113443/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/tulla_1.html |date=2020-08-29 }}
| ᚛ᚊᚐᚄᚔᚌᚔᚅᚔᚋᚐᚊᚔ᚜&lt;br&gt;QASIGN[I]MAQ[I]
| ''Qasignias'' mhic ...
| [[An Tulachán]], Coistealaigh, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 7
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/corro_1.html CORRO/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826101917/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/corro_1.html |date=2020-08-26 }}
| ᚛ᚋᚐᚊ ᚉᚓᚏᚐᚅᚔ ᚐᚃᚔ ᚐᚈᚆᚓᚉᚓᚈᚐᚔᚋᚔᚅ᚜&lt;br&gt;
MAQ CERAN[I] AVI ATHECETAIMIN
| Mac Ciaráin Uí Riaghan
| [[Corr Odhar]], [[Gaileanga]], Co. Mhaigh Eo 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 8
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/doogh_1.html DOOGH/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513211725/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/doogh_1.html |date=2021-05-13 }}
| ᚛ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚒᚉᚑᚔ ᚉᚑᚏᚁᚐᚌᚅᚔ ᚌᚂᚐᚄᚔᚉᚑᚅᚐᚄ᚜&lt;br&gt;
MA[QUI MUCOI] CORBAGNI GLASICONAS
| Mhic chlainne ''Corbagnus Glasiconas''
| [[Dumhach Mhic Eoghain]], Muraisc, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 9
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/aghal_1.html AGHAL/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210510020032/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/aghal_1.html |date=2021-05-10 }}
| ᚛ᚋᚐᚊᚐᚉᚈᚑᚋᚐᚊᚌᚐᚏ᚜&lt;br&gt;
MAQACTOMAQGAR
| Mac ''Acto'', Mac ''Gar''
| [[Achadh Liag]], [[Tír Amhlaidh]], Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Breastagh Ogham Stone|10]]
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/breas_1.html BREAS/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070214/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/breas_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚂᚓᚌᚌ[--]ᚄᚇ[--]ᚂᚓᚌᚓᚄᚉᚐᚇ᚜ / ᚛ᚋᚐᚊ ᚉᚑᚏᚏᚁᚏᚔ ᚋᚐᚊ ᚐᚋᚋᚂᚂᚑᚌᚔᚈᚈ᚜&lt;br&gt;
L[E]GG[--]SD[--] LEGwESCAD  / MAQ CORRBRI MAQ AMMLLOGwITT
| ''Legwescad'' mac ''Corrbrias'' mac ''Ammllogwitt''
| [[Bréisteach]], Tír Amhlaidh, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Ballyboodan Ogham Stone|38]] 
| &lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?lang=en&amp;site=Ballyboodan&amp;stone=38._Ballyboodan&amp;stoneinfo=description  |
teideal = Ogham in 3D - Ballyboodan / 38. Ballyboodan |
website = Ogham.celt.dias.ie 
| date = 2015-07-21
| accessdate = 2017-03-08
}}&lt;/ref&gt;
| ᚛ᚉᚑᚏᚁᚔᚕᚑᚔᚋᚐᚊᚔᚂᚐᚏᚔᚇ᚜&lt;br&gt;
CORBI KOI MAQI LABRID
| Seo é Corb mhic ''Labraid''
| [[Baile Mhuadáin]], [[Cnoc an Tóchair]], Co. Chill Chainnigh

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Castletimon Ogham Stone|47]]
| &lt;ref&gt;{{
cite web |
url = http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/database/ogam/ogquery.asp?ciic1=047 |
teideal = Titus Database Ogamica: CIIC No. 047 |
website = Titus.fkidgl.uni-frankfurt.de |
accessdate = 2017-03-08
}}&lt;/ref&gt;
| ᚛ᚅᚓᚈᚐᚉᚐᚏᚔᚅᚓᚈᚐᚉᚉᚐᚌᚔ᚜&lt;br&gt;
NETACARI NETA CAGI
| ''Netacari'' nia ''Cagi''
| [[Cáisleán tSíomoin]], [[Cuan an Bhriotáis]], Co. Chill Mhantáin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Crossoona Rath|50]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |
last = Marsh |
first = Richard |
url = http://www.countywicklowheritage.org/page/crossoona_rath |
teideal = Crossoona Rath &amp;#124; BALTINGLASS &amp;#124; Places |
publisher = County Wicklow Heritage |
accessdate = 2017-03-08 |
dátarochtana = 2019-11-30 |
archivedate = 2019-11-26 |
archiveurl = https://web.archive.org/web/20191126044812/http://www.countywicklowheritage.org/page/crossoona_rath }}&lt;/ref&gt;
| ᚛ᚃᚑᚈᚔ᚜&lt;br&gt;
VOTI
| ''Votais''
| [[Buaile an Charraigín]], [[Cill Rannaileach]], Co. Chill Mhantáin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[CIIC 193|193]]
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/mauig_1.html MAUIG/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070822/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/mauig_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚐᚅᚋ ᚉᚑᚂᚋᚐᚅ ᚐᚔᚂᚔᚈᚆᚔᚏ᚜&lt;br&gt;
ANM COLMAN AILITHIR&lt;ref&gt;[http://dil.ie/1031 ailithir], oilithreach, ar eDIL&lt;/ref&gt;
| &quot;[scríofa in] ainm Colmáin, oilithreach&quot;
| [[Mám an Óraigh]], [[Corca Dhuibhne]], Co. Chiarraí

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 200 
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/coolm_4.html COOLM/4]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚋᚐᚊᚔ ᚈᚈᚐᚂ ᚋᚐᚊᚔ ᚃᚑᚏᚌᚑᚄ ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚒᚉᚑᚔᚉᚐᚉ᚜&lt;br&gt;
MAQI-TTAL MAQI VORGOS MAQI MUCOI TOICAC
| mhic ''Dal'' mhic ''Vergos'' (Fearghas) mhic clainne Toiceach
| [[Cúil Má Ghort]], [[Dún Ciaráin Thuaidh]], Co. Chiarraí

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 300
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/oldis_1.html OLDIS/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070947/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/oldis_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚉᚒᚅᚅᚓᚈᚐᚄ ᚋᚐᚊᚔ ᚌᚒᚉᚑᚔ ᚅᚓᚈᚐ ᚄᚓᚌᚐᚋᚑᚅᚐᚄ᚜&lt;br&gt;
CUNNETAS MAQI GUC[OI] NETA-SEGAMONAS
| ''Cunnetas'', nia ''Segamonas''
| An tOileán, [[Na Déise lasmuigh den Drom]], Co. Phort Láirge

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 317&lt;ref&gt;final Irish inscription in Macalister 1945&lt;/ref&gt;
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/aghas_1.html AGHAS/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚇᚑᚈᚓᚈᚈᚑ ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚐᚌᚂᚐᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
DOTETTO MAQ[I MAGLANI]
| ''Dotetto'' mhic ''Maglani(?)''
| [[Achadh Scriobach]], [[An Srath Bán Uachtarach]], Co. Thír Eoghain

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 1082 
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/balbr_1.html BALBR/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826101955/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/balbr_1.html |date=2020-08-26 }}
| ᚛ᚌᚂᚐᚅᚅᚐᚅᚔ ᚋᚐᚊᚔ ᚁᚁᚏᚐᚅᚅᚐᚇ᚜&lt;br&gt;
GLANNANI MAQI BBRANNAD
| ''Glannani'' mhic ''Brannad''
| [[Baile Bhromáin]], [[Clann Mhuiris]], Co. Chiarraí

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 1083
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rthke_1.html RTHKE/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070836/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rthke_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚉᚑᚋᚋᚐᚌᚌᚐᚌᚅᚔ ᚋᚒᚉᚑᚔ ᚄᚐᚋᚋᚅᚅ᚜&lt;br&gt;
COMMAGGAGNI MU[CO]I SAMMNN
| ''Commaggagmi'' clainne ''Sammnn''
| ''Rathkenny, Ardfert'', Corca Dhuibhne, Co. Chiarraí

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| —
| RATAS/1&lt;ref&gt;Discovered in 1975.  
Thomas Fanning and Donncha Ó Corráin, &quot;An Ogham stone and cross-slab from Ratass Church, Tralee&quot;, JKAHS 10 (1977), ll. 14–18.
&lt;/ref&gt;
| ᚛ᚐᚅᚋ  ᚋᚐᚊ ᚃᚐᚈᚈᚔᚂᚂᚑᚌᚌ᚜&lt;br&gt;
[A]NM SILLANN MAQ FATTILLOGG
| [scríofa in] ainm ''Sillann'' mhic ''Fattillogg''
| Eaglais [[Ráth Teas]], Trá Laoi, Co. Chiarraí
|}

===An Bhreatain Bheag===
Tá cáil ag na inscríbhinní ortodachsacha sa Bhreatain Bheag as a n-ainmneacha idir Laidin agus [[Briotainic]] (nó SeanBhreatnais), agus toisc go bhfuil inscríbhinní Laidine san aibítir rómhánach ina dteannta (bhíodh Laidin Dhéanach agus Eaglasta ina teanga scríbhneoireachta le linn an ré iar-rómhánaigh).  I measc ainmneacha Briotáinise tá:
* (446) ᚋᚐᚌᚂᚑᚉᚒᚅᚔ
*: MAGLOCUNI
*: Breatnais ''Maelgwn''
* (449) ᚉᚒᚅᚑᚈᚐᚋᚔ
*: CUNOTAMI
*: Breatnais ''Cyndaf''

Tá sé le rá ag an mBreatain Bheag go bhfuil aici an t-aon chloch oghaim amháin le hainm duine aithne.  Comórann an chloch [[Vortiporius]], rí [[Dyfed]] den  a 6ú haois.&lt;ref&gt;{{
cite book |
last = Davies |
first = John |
title = The Welsh Academy Encyclopedia of Wales | url = https://archive.org/details/welshacademyency0000unse |
publisher = [[University of Wales Press]] |
location = Cardiff |
year = 2008 | 
isbn = 0-7083-1953-X
}}&lt;/ref&gt;

Faightear sa Bhreatain Bheag an t-aon inscríbhinn amháin a chomóradh bean, ag [[Eglwys Cymmin]] (Eaglais Cymmin) i gCarmarthenshire: 
* ([[CIIC 362|362]]) ᚛ᚔᚅᚔᚌᚓᚅᚐ ᚉᚒᚅᚔᚌᚅᚔ ᚐᚃᚔᚈᚈᚑᚏᚔᚌᚓᚄ᚜*: INIGENA AVITORIGES CUNIGNI
*: iníne '''Avitoriges'' ''Cunigni''.
Ainm Gaelach is ea ''Avitoriges'', agus Briotainic is ea Cunigni (Breatnais ''Cynin''), rud a léiríonn oidhreacht measctha na n- inscríbhinneoirí.

Tá fosta roinnt inscríbhinní sa Bhreatain Bheag  which attempt to replicate the supplementary letter or [[forfeda]] for P (inscríbhinní 327 and 409).

[[Íomhá:Ogham.Inscriptions.Wales.jpg|mion|center|240px|Suíomhanna inscríbhinní na Breataine Bige]]

Sa chatalóg CIIC, tosaíonn inscríbhinní sa Bhreatain Bheag ag CIIC 319, agus an chuid is mó díobh as Laidin.
{{clear}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! CIIC 
! CISP
! Ogham
! Gaeilge
! Suíomh 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 423
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/braw1_1.html BRAW/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200829113504/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/braw1_1.html |date=2020-08-29 }}
| ᚛ᚊ[--]ᚊᚐ[--]ᚌᚈᚓ᚜&lt;br&gt;
Q[--]QA[--]GTE
|
| Castle Villa, Brawdy, Pembrokeshire

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 426
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bridl_1.html BRIDL/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070436/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bridl_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚅᚓᚈᚈᚐᚄᚐᚌᚏᚔ ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚒᚉᚑᚓ ᚁᚏᚔᚐᚉᚔ᚜&lt;br&gt;
NETTASAGRI MAQI MUCOE BRIACI
| Nettasagri, Briaci
| Bridell, Pembrokeshire

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 427
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/caldy_1.html CALDY/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181222124135/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/caldy_1.html |date=2018-12-22 }}
| ᚛ᚋᚐᚌᚂᚔᚇᚒᚁᚐᚏ[--]ᚊᚔ᚜&lt;br&gt;
MAGL[I]DUBAR [--]QI
| Magl[ia], Dubr[acunas]
| Caldey Island, Penally, Pembrokeshire

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 456
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/stntn_1.html STNTN/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190117151956/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/stntn_1.html |date=2019-01-17 }}
| ᚛ᚌᚓᚅᚇᚔᚂᚔ᚜&lt;br&gt;
GENDILI
|
| Steynton, Pembrokeshire
|}

===Sasana, Alba, Oileán Mhanann===
Faightear a seacht nó ocht n-inscríbhinn i Sasana.  Tá cúig cinn i gCorn na Breataine agus dhá cheann in Devon, '' which are the product of early Irish settlement in the area.  Tá inscríbhinn eile i Silchester, Hampshire, a mheastar gur presumed to be the work of a lonnaitheoir Gaelach aonair.  

Aisteach go leor, níl ach trí inscríbhinn ortadocsacha in Albain, óir gur inscríbhinní scolaíocha déanta ag na Cruitnigh iad na cinn eile (féach thíos).

Faightear cúig inscríbhinn ar Oileán Mhanann, san áireamh an ceann cáiliúil i bPort Naomh Muire:
* (503) ᚛ᚇᚑᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐ ᚋᚐᚊᚔ ᚇᚏᚑᚐᚈᚐ᚜
*: DOVAIDONA MAQI DROATA
*: ''Dovaidona'' mhic an draoi

[[Íomhá:Ogham.Inscriptions.Cornwall.jpg|mion|center|240px|Inscríbhinní Chorn na Breataine]]

{{clear}}
{| class=wikitable
|-
! CIIC
! CISP
! Ogham
! Gaeilge
! Suíomh
! Notes

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 466
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/lwnck_1.html LWNCK/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200901051435/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/lwnck_1.html |date=2020-09-01 }}
| ᚛ᚔᚌᚓᚅᚐᚃᚔ ᚋᚓᚋᚑᚏ᚜&lt;br&gt;
IGENAVI MEMOR
| 
| [[Lewannick]], Corn na Breataine
| &quot;INGENVI MEMORIA&quot; as Laidin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 467
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/lwnck_2.html LWNCK/2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226230831/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/lwnck_2.html |date=2018-12-26 }}
| ᚛ᚒᚂᚉᚐᚌᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
U[L]CAG[.I] / [.L]CAG[.]I
| Ulcagni
| Lewannick, Corn na Breataine
| &quot;[HI]C IACIT VLCAGNI&quot; as Laidin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 470
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/wvale_1.html WVALE/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513224307/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/wvale_1.html |date=2021-05-13 }}
| ᚛ᚂᚐᚈᚔᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
LA[TI]NI
| 
| Worthyvale, Slaughterbridge, Minster, Corn na Breataine
| &quot;LATINI IC IACIT FILIUS MACARI&quot; as Laidin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 484
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/stkew_1.html STKEW/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200901051536/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/stkew_1.html |date=2020-09-01 }}
| ᚛ᚔᚒᚄᚈᚔ᚜&lt;br&gt;
[I]USTI
| 
| [[St. Kew]], Corn na Breataine
| Leac eibhir, Laidin &quot;IVSTI&quot; i ndearadh cartouche

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 489
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/fardl_1.html FARDL/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226231642/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/fardl_1.html |date=2018-12-26 }}
| ᚛ᚄᚃᚐᚊᚊᚒᚉᚔ ᚋᚐᚊᚔ ᚊᚔᚉᚔ᚜&lt;br&gt;
SVAQQUCI MAQI QICI
| &quot;[Cloch] ''Safaqqucus'' nhic ''Qicus''&quot;
| [[Fardel Manor]], gar do Ivybridge, Devon
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 488
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/tvst3_1.html TVST3/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226204813/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/tvst3_1.html |date=2018-12-26 }}
| ᚛ᚓᚅᚐᚁᚐᚏᚏ᚜&lt;br&gt;
ENABARR
| Ainm chapall [[Manannán mac Lir|Mhanannáin mhic Lir]]&lt;ref&gt;J. A. MacCulloch, The Religion of the Ancient Celts&lt;/ref&gt;
| Roborough Down, Buckland Monachorum, Devon
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 496
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/silch_1.html SILCH/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200827114820/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/silch_1.html |date=2020-08-27 }}
| ᚛ᚓᚁᚔᚉᚐᚈᚑᚄ ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚒᚉᚑᚔ᚜&lt;br&gt;
EBICATO[S] [MAQ]I MUCO[I] [
| 
| Silchester, Hampshire
| Tochailte sa bhliain 1893

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[CIIC 500|500]]
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/andrs_1.html ANDRS/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070205/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/andrs_1.html |date=2020-08-31 }}
| AMMECATI | FILIVS-ROCATI | HIC-IACIT&lt;br&gt;
᚛ᚒᚁᚔᚉᚐᚈᚑᚄᚋᚐᚊᚔᚏᚑᚉᚐᚈᚑᚄ᚜&lt;br&gt;
[.]b[i]catos-m[a]qi-r[o]c[a]t[o]s 
| &quot;Ammecatus son of Rocatus lies here&quot;&lt;br&gt;
&quot;[Am]bicatos son of Rocatos&quot;
| Knoc y Doonee, Kirk Andreas
| Laidin agus Ogham le chéile

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 501
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/arbry_1.html ARBRY/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730220638/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/arbry_1.html |date=2018-07-30 }}
| ᚛ᚉᚒᚅᚐᚋᚐᚌᚂᚔ ᚋᚐᚉ᚜&lt;br&gt;
CUNAMAGLI MAC[
| 
| 
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 502
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/arbry_2.html ARBRY/2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200901051551/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/arbry_2.html |date=2020-09-01 }}
| ᚛ᚋᚐᚊ ᚂᚓᚑᚌ᚜&lt;br&gt;
MAQ LEOG
|
| 
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 503
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushn_1.html RUSHN/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚇᚑᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐ ᚋᚐᚊᚔ ᚇᚏᚑᚐᚈᚐ᚜&lt;br&gt;
DOVAIDONA MAQI DROATA
| &quot;Dovaido'' mac an Draoi
| Ballaqueeney, Port St. Mary, Rushen
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[CIIC 504|504]]
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushn_2.html RUSHN/2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070351/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushn_2.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚁᚔᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐᚄᚋᚐᚊᚔᚋᚒᚉᚑᚔ᚜ ᚛ᚉᚒᚅᚐᚃᚐᚂᚔ᚜&lt;br&gt; BIVAIDONAS MAQI MUCOI CUNAVA[LI]
| &quot;Of Bivaidonas, son of the tribe Cunava[li]&quot;
| Ballaqueeney, Port St Mary, Rushen
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 506
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/gigha_1.html GIGHA/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180819150827/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/gigha_1.html |date=2018-08-19 }}
| ᚛ᚃᚔᚉᚒᚂᚐ ᚋᚐᚊ ᚉᚒᚌᚔᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
VICULA MAQ CUGINI
| Vicula, Cugini
| Gigha, Argyll
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 507
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/polch_1.html POLCH/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102040717/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/polch_1.html |date=2019-01-02 }}
| ᚛ᚉᚏᚑᚅ[-]ᚅ᚜&lt;br&gt;
CRON[-][N][
| 
| Poltaloch, Kilmartin, Argyll
| Blúirín, aitheanta sa bhliain 1931

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 1068
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bride_1.html BRIDE/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚂᚒᚌᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
LUGNI
|
| Ballavarkish, Bride
| Aitheanta sa bhliain 1911; croiseanna agus ainmhithe animals, 8ú nó 9ú haois
|}séimhithe

==Inscríbhinní Scholaíocha==
Glaoitear 'scholaíoch' ar a leithid d'inscríbhinn, toisc go gcreidtear gur spreagadh iad ó fhoinsí lámhscríbhinne, in ionad sean-nós na séadchomhartha.  De ghnáth, scríobhadh stoclíne ar dhromchla na cloiche ar a scríobhadh na litreacha, seachas ar imeall na cloiche.  Scríobhadh ar dtús iad i rith na 6ú haoise, agus leanann ar aghaidh trí réanna na Sean- agus Meán- Ghaeilge, agus fiú go dtí an lá atá inniu ann.  Ón meánaois dhéanach these aghaidh, faightear iontu [[Forfeda]].  Is scolaíoch iad na 30-nó-mar-sin cloch Cruithneach, 6ú go 9ú haois a bheag nó a mhór.  Is as [[Sean-Ioruais]] iad roinnt cloch den [[Ré Uigingeach]] ar Mhanainn agus Sealtainn, nó ar a laghad tá ainmneach Ioruaise iontu.

===Alba===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! CISP
! Ogham
! Gaeilge
! Suíomh
! Notes

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bratt_1.html BRATT/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102040642/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bratt_1.html |date=2019-01-02 }}
| ᚛ᚔᚏᚐᚈᚐᚇᚇᚑᚐᚏᚓᚅᚄ᚜&lt;br&gt;
IRATADDOARENS[
| Addoaren ([[Saint Ethernan]]?)
| Brandsbutt, [[Inverurie]], Aberdeenshire
| Cruitnise(?), ón 6ú-8ú haois

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/breay_1.html BREAY/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023020131/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/breay_1.html |date=2013-10-23 }}
| ᚛ᚉᚏᚏᚑᚄᚄᚉᚉ᚜ : ᚛ᚅᚐᚆᚆᚈᚃᚃᚇᚇᚐᚇᚇᚄ᚜ : ᚛ᚇᚐᚈᚈᚏᚏ᚜ : ᚛ᚐᚅᚅ[--]ᚁᚓᚅᚔᚄᚓᚄ ᚋᚓᚊᚊ ᚇᚇᚏᚑᚐᚅᚅ[--]᚜&lt;br&gt;
CRRO[S]SCC : NAHHTVVDDA[DD]S : DATTRR : [A]NN[--] BEN[I]SES MEQQ DDR[O]ANN[--
| Nahhtvdd[add]s, Benises, Dr[o]ann
| [[Bressay]], Sealtainn
| Ioruais nó Gaeilge, le cúig ''fhorfid''

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| ?
| ᚛ᚁᚓᚅᚇᚇᚐᚉᚈᚐᚅᚔᚋᚂ᚜&lt;br&gt;
[B]ENDDACTANIM[L]
| a blessing ar anam of L.
| [[Birsay]], Orkney
| Tochailte sa bhliain 1970.&lt;ref&gt;{{
cite journal |
last = Forsyth |
first = Katherine |
authorlink = Katherine Forsyth |
title = The ogham-inscribed spindle-whorl from Buckquoy: evidence for the Irish language in pre-Viking Orkney? |
journal = [[Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland]] |
volume = 125 |
pages = 677–696 |
year = 1995 |
issn = 0081-1564
}}&lt;/ref&gt;  Féach [[Buckquoy spindle-whorl]]

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/auquh_1.html AUQUH/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180819150722/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/auquh_1.html |date=2018-08-19 }}
| ᚛ᚐᚃᚒᚑᚐᚅᚅᚒᚅᚐᚑᚒᚐᚈᚓᚇᚑᚃᚓᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
AVUOANNUNAOUATEDOVENI
| Avuo Anuano soothsayer of the Doveni
| Auquhollie, gar do [[Stonehaven]]
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Newton Stone]]
| ᚐᚔᚇᚇᚐᚏᚉᚒᚅ ᚃᚓᚐᚅ ᚃᚑᚁᚏᚓᚅᚅᚔ ᚁᚐᚂᚄ[ᚁᚐᚉᚄ] ᚔᚑᚄᚄᚐᚏ&lt;br&gt;
AIDDARCUN FEAN FOBRENNI BA(L or K)S IOSSAR&lt;ref&gt;{{
cite journal |
last = Brash |
first = Richard Rolt |
title = On the Inscriptions Found on the Ancient Pillar Stone at Newton |
journal = Proceedings of the [[Society of Antiquaries of Scotland]] |
date = 10 Mí Márta 1873 |
page = 139 |
url = https://www.jstor.org/stable/20520279?seq=1
}}&lt;/ref&gt;
| ?
| Shevock, Aberdeenshire
| Tá ann 2(?) líne Oghaim agus fo- inscríbhinn neamhscaoileadh&lt;ref&gt;{{cite web |
teideal = Site Record for Newton House, The Newton Stone Newton in the Garioch |
url = http://canmore.rcahms.gov.uk/en/site/18086/details/newton+house+the+newton+stone/ |
work = RCAHMS |
accessdate = 3 Mí Márta 2013 }}{{Dead link|date=Aibreán 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
|}

===Oileán Mhanann===
* CISP [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/kmich_1.html KMICH/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, inscríbhinn den 11ú haois, Rúnscribhinn agus Ogham Ogham chéile, sa reilig in Kirk Michael, Oileán Mhanann:
*: ᚛ᚁᚂᚃᚄᚅᚆᚇᚈᚉᚊᚋᚌᚍᚎᚏᚐᚑᚒᚓᚔ᚜
*: ᚛ᚋᚒᚒᚉᚑᚋᚐᚂᚂᚐᚃᚔᚒᚐᚋᚒᚂᚂᚌᚒᚉ᚜
*: ᛘᛅᛚ᛬ᛚᚢᛘᚴᚢᚿ᛬ᚱᛅᛁᛋᛏᛁ᛬ᚴᚱᚢᛋ᛬ᚦᛁᚾᛅ᛬ᛁᚠᛏᛁᚱ᛬ᛘᛅᛚ᛬ᛘᚢᚱᚢ᛬ᚠᚢᛋᛏᚱᛅ᛬ᛋᛁᚾᛁ᛬ᛏᚭᛏᛁᚱᛏᚢᚠᚴᛅᛚᛋ᛬ᚴᚭᚾᛅ᛬ᛁᛋ᛬ᛅᚦᛁᛋᛚ᛬ᛅᛏᛁ᛭
*: ᛒᛁᛏᚱᛅᛁᛋ᛬ᛚᛅᛁᚠᛅ᛬ᚠᚢᛋᛏᚱᛅ᛬ᚴᚢᚦᛅᚾ᛬ᚦᛅᚾ᛬ᛋᚭᚾ᛬ᛁᛚᛅᚾ᛭
*: Trascríbhinn:
*:: BLFSNHDTCQMG''H''ZRAOUEI blfsnhdtcqmgηzraouei
*:: MUUCOMAL LAFIUA MULLGUC
*:: MAL : LUMKUN : RAISTI : KRUS : ÞINA : IFTIR : MAL : MURU : FUSTRA : SINI : TOTIRTUFKALS : KONA : IS : AÞISL : ATI+&lt;br&gt;[B]ITRA : IS : LAIFA : FUSTRA : KUÞAN : ÞAN : SON : ILAN +
*: Aistriúchán:
*:: ''[[Abecedarium]]'' Oghaim - an aibítir go léir
*:: &quot;Mucomael uí Mhaelguc&quot;
*:: &quot;Chuir ''Mal Lumkun'' suas an crois seo i chuimhneachán ''Mal Mury'', a mac altrama, iníon ''Dufgal'', bean chéile a phós Athisl í,&quot;
*:: &quot;Níos fearr é dea-mhac altrama ná drochmhac&quot;
*:: (As Ioruais é an téacs Rúnach.)

===Éire===
* Inscríbhinn Oghaim den 19ú haois ag [[Áth Eine]], Co. Thiobraid Árann (Raftery 1969)
*: ᚛ᚃᚐᚐᚅᚂᚔᚌᚄᚑᚅᚐᚂᚒᚐᚈᚐᚋᚐᚏᚔᚅᚔᚇᚆᚔᚋᚒᚄᚐ᚜  ᚛ᚑᚋᚁᚐᚂᚂᚔᚅᚐᚌᚉᚏᚐᚅᚔᚁᚆ᚜
*: fa an lig so na lu ata mari ni dhimusa / o mballi na gcranibh
*: &quot;Faoin lia seo ina luí atá Mári Ní Dhíomasaigh ó Bhaile an Chránaigh&quot;

==Lámhscríbhinní==
* Téacs as Laidin scríofa in ogham, sna h[[Annála Inis Faithlinn]] den bhliain 1193 (Rawlinson MS B 503, f. 40c)
*: ᚛ᚅᚒᚋᚒᚄ ᚆᚑᚅᚑᚏᚐᚈᚒᚏ ᚄᚔᚅᚓ᚜ ᚛ᚅᚒᚋᚑ ᚅᚒᚂᚂᚒᚄ ᚐᚋᚐᚈᚒᚏ᚜
*: &lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;&quot;&gt;nummus honoratur sine / nummo nullus amatur&lt;/span&gt;
*: Líne [[heicsiméadar|heicsiméadair]] is é seo, le [[rím inmheánach]] ag an [[caesúr]], le scanadh mar a leanas: ''nūmmus honōrātur'' || ''sine nūmmō nullus amātur.''
*: &quot;tugtar urraim d'airgid, gan airgid ní ghráitear aon duine&quot;
* Inscríbhinn ficseanúil: i sága Meán-Ghaeilge sa [[Leabhar Laighneach]] (LL 66 AB), luaitear an inscríbhinn oghaim a leanas:
*: ᚛ᚌᚔᚚ ᚓ ᚈᚔᚄᚓᚇ ᚔᚅ ᚃᚐᚔᚇᚉᚆᚓ᚜ ᚛ᚇᚘᚐ ᚋᚁᚐ ᚌᚐᚄᚉᚓᚇᚐᚉᚆ᚜
*: ᚛ᚌᚓᚔᚄ ᚃᚐᚔᚏ ᚐᚏ ᚈᚆᚓᚉᚆᚈ ᚇᚔᚅᚇ ᚃᚐᚔᚇᚉᚆᚔ᚜
*: ᚛ᚉᚓᚅ ᚉᚆᚑᚋᚏᚐᚉ ᚅᚑᚓᚅᚃᚆᚔᚏ ᚇᚑ ᚃᚆᚒᚐᚉᚏᚐ᚜
*: ''Gip e tised in faidche, dia m-ba gascedach, geis fair ar thecht dind faidchi cen chomrac n-oenfhir do &lt;ref&gt;[http://dil.ie/24589 fúacair, fo-úacair, fócair], fógair, ar eDIL&lt;/ref&gt;fhuacra.''
*: &quot;Cibé a thagann san fhaiche, dá mba gaisce aige, tá geis air theacht as an fhaiche gan chomhrac aonair a fhógairt.&quot;

==Foinsí==
* Brash, R. R., ''The Ogam Inscribed Monuments of the Gaedhil in the British Isles'', Londain (1879).
* J. Higgitt, [[Katherine Forsyth|K. Forsyth]], D. Parsons (eag.), ''Roman, Runes and Ogham. Medieval Inscriptions in the Insular World and on the Continent'', Donington: Shaun Tyas (2001).
* [[Kenneth H. Jackson|Jackson, K.H.]], ''Notes on the Ogam inscriptions of southern Britain'', in C. Fox, B. Dickins (eag.) The Early Cultures of North-West Europe. Cambridge: ll. 197—213 (1950).
* [[R. A. Stewart Macalister|Macalister, Robert A.S.]] ''The Secret Languages of Ireland'', ll. 27 – 36, Cambridge University Press, 1937
* &amp;mdash;, ''Corpus Inscriptionum Insularum Celticarum'' Vol. I., Baile Átha Cliath: Oifig an tSoláthair (1945).
* &amp;mdash;, ''Corpus Inscriptionum Insularum Celticarum''' Vol. II., Baile Átha Cliath: Oifig an tSoláthair (1949).
*McManus, D, ''A Guide to Ogam'', An Sagart, Maigh Nuad, Co. Chill Dara (1991)
* [[Eoin Mac Néill|Mac Néill, Eoin]]. ''Archaisms in the Ogham Inscriptions'', Imeachtaí [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] 39, ll. 33–53, Baile Átha Cliath
* Ziegler, S., ''Die Sprache der altirischen Ogam-Inschriften'', Göttingen: Vandenhoeck and Ruprecht (1994).

==Naisc sheachtracha==
* [https://ogham.celt.dias.ie/menu.php?lang=ga Ogham in 3D], [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]].
* [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/ Celtic Inscribed Stones Project] (CISP), University College London
* [http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/ogam/index.htm TITUS Ogamica], Josh Gippert, Universität Frankfurt am Main
* [http://www.megalithicireland.com/Ogham%20Stones%20Page%201.htm Irish Ogham stones], ar [http://www.megalithicireland.com/ Megalithic Ireland]
* [https://www.reading.ac.uk/silchester/i3/victorians/vic_home.php Silchester Roman Town] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190727105215/https://www.reading.ac.uk/silchester/i3/victorians/vic_home.php |date=2019-07-27 }}, [https://www.reading.ac.uk/silchester/i3/victorians/vic_ogham.php The Ogham Stone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190727105200/https://www.reading.ac.uk/silchester/i3/victorians/vic_ogham.php |date=2019-07-27 }} ar University of Reading

==Tagairtí==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Inscribhinni Oghaim}}
[[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim| ]]</text>
      <sha1>fk0aovbnqewg314a5ul0kw84egyq2ks</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315350</id>
      <parentid>1315348</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T22:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inscríbhinní ortadocsacha */</comment>
      <origin>1315350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39670" sha1="4qkr18jdjay43xlvsh2urml306ki71q" xml:space="preserve">Feictear '''inscríbhinní [[ogham|oghaim]]''' ar leachtanna cuimhneacháin de Cheiltigh na nOileán.  Faightear an mhórchuid díobh in iardheisceart na hÉireann, agus thart timpeall an [[Muir Éireann|Mhuir Éireann]] &amp;mdash; oirdheisceart na hÉireann, [[Corn na Breataine]], [[an Bhreatain Bheag]] agus [[Oileán Mhanann]].  Téann siad siar chomh fada leis na 5ú agus 6ú haoiseanna.  Is as [[Gaeilge Chianach]] a scríobhadh iad go formhór, ach tá cúpla ceann le blúiríní [[Cruithnis]]e orthu, agus tá Laidin le feiceáil fosta.

[[Íomhá:CIIC 504.gif|mion|150px|Cloch Oghaim [[CIIC 504]] ó Oileán Mhanann, leis an ''droim'' sa lár, ᚛ᚁᚔᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐᚄᚋᚐᚊᚔᚋᚒᚉᚑᚔ᚜ ᚛ᚉᚒᚅᚐᚃᚐᚂᚔ᚜ BIVAIDONAS MAQI MUCOI CUNAVA[LI], ''Bivaidonas'' (beo-mar-thine) mhic chlainne ''Cunava[li]'']]

Tá tuairim is 400 inscríbhinn a bhfuil eolas orthu.  Tá roinnt córas uimhrithe le fáil.    Is é an córas is forleithne ná '''Corpus inscriptionum insularum Celticarum''' (CIIC), bunaithe ar saothar [[R. A. Stewart Macalister|R. A. S. Macalister]].  Faightear ann na hinscríbhinní  aitheanta faoina 1940í, le 507 iontráil go dtí 1945, san áireamh inscríbhinní Laidine agus Rúnacha, agus trí cinn curtha ann i 1949.  Córas eile is ea '''Celtic Inscribed Stones Project''' (CISP), bunaithe ar shuíomh na gcloch.  Mar shampla, is ionann [[CIIC 1]] agus CISP INCHA/1.&lt;!--cé: Ziegler lists 344 Gaelic ogham inscriptions known to Macalister (Éire agus [[Oileán Mhanann]]), and seven additional inscriptions discovered later.--&gt;

Is féidir na hinscríbhinní a roinnt idir cineálacha &quot;ortadocsacha&quot; agus &quot;scolaíocha&quot;.  Téann inscríbhinní ortadocsacha siar go dtí ré na [[Gaeilge Chianach|Gaeilge Cianaí]], agus record a ainm duine, nó ar leac uaighe, sin nó chun seilbh talún a chur in iúl.  Téann inscríbhinní  scolaíocha siar go dtí ré na [[Sean-Ghaeilge]] suas go dtí na linne seo.&lt;!--[[Corca Dhuibhne]] [[Dyfed]]--&gt;

==Inscríbhinní ortadocsacha==
{{Litreacha Oghaim}}
In inscríbhinní ortadocsacha, scríobhadh an téacs ar dhroim nó faobhar na cloiche, mar a raibh ina scorlíne na litreacha.  Léitear an téacs ó thaobh íochtair ar chlé na cloiche, ag leanúint  suas an chloch ar a himeall, trasna an barr agus síos ar dheis, más gá.

Thug MacManus (1991) liosta le 382 inscríbhinn dá leithéid. Faightear iad ar fud na tíre in Éirinn, ach lonnaithe go formhór sa deisceart:
* [[Contae Chiarraí|Ciarraí]] 130
* [[Contae Chorcaí|Corcaigh]] 84
* [[Contae Phort Láirge|Port Láirge]] 48
* [[Contae Chill Chainnigh|Cill Chainnigh]] 14
* [[Contae Mhaigh Eo|Maigh Eo]] 9
* [[Contae Chill Dara|Cill Dara]] 8
* [[Contae Chill Mhantáin|Cill Mhantáin]] 5
* [[Contae na Mí|An Mhí]] 5
* [[Contae Cheatharlach|Ceatharlach]] 4
* [[Contae Loch Garman|Loch Garman]] 3
* [[Contae Luimnigh|Luimneach]] 3
* [[Contae Ros Comáin|Ros Comáin]] 3
* [[Contae Aontroma|Aontroim]] 2
* [[Contae an Chabháin|An Cabhán]] 2
* [[Contae Lú|Lú]] 2
* [[Contae Thiobraid Árann|Tiobraid Árann]] 2
* [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha]] 1
* [[Contae Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] 1
* [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]] 1
* [[Contae Liatroma|Liatroim]] 1
* [[Contae Dhoire|Doire]] 1
* [[Contae Thír Eoghain|Tír Eoghain]] 1

Feictear samplaí eile sa Bhreatain mar a leanas:
* [[Breatain Bheag]] ca. 40
** [[Pembrokeshire]] 16
** [[Breconshire]] 7
** [[Carmarthenshire]] 7
** [[Glamorgan]] 4
** [[Ceredigion]] 3
** [[Denbighshire]] 2
** [[Powys]] 1
** [[Caernarvonshire]] 1
* Sasana
** [[Corn na Breataine]] 5
** [[Devon]] 2
** áiteanna eile 1
* [[Oileán Mhanann]] 5
* roinnt samplaí amhrasacha in [[Albain]] 3?

===Nathanna struchtúrtha===
Is ainmneacha pearsanta iad tromlach iomadúil na n-inscríbhinní, scríofa i nathanna struchtúrtha, a dhéanann de ghnáth cur síos ar shinsearacht nó gaol treibhe an duine i gceist.

Is iad a leanas na focail ghaoil:

* [[:en:wikt:ᚋᚐᚊᚔ|ᚋᚐᚊᚔ]] MAQI mic
* [[:en:wikt:ᚔᚅᚔᚌᚓᚅᚐ|ᚔᚅᚔᚌᚓᚅᚐ]] INIGENA iníne
* [[:en:wikt:ᚋᚒᚉᚑᚔ|ᚋᚒᚉᚑᚔ]] MUCOI treibhe, clainne
* [[:en:wikt:ᚐᚃᚔ|ᚐᚃᚔ]] AVI uí
* [[:en:wikt:ᚉᚓᚂᚔ|ᚉᚓᚂᚔ]] CELI céile
* [[:en:wikt:ᚅᚓᚈᚐ|ᚅᚓᚈᚐ]], [[:en:wikt:ᚅᚔᚑᚈᚈᚐ|ᚅᚔᚑᚈᚈᚐ]] NETA, NIOTTA nia, curaidh&lt;ref&gt;[https://www.teanglann.ie/ga/fgb/nia nia&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;], laoch, curadh, ar teanglann.ie FGB&lt;/ref&gt;

Tug faoi ndeara go bhfuil na focal úd uile sa tuiseal ginideach, mar chuid de nath iomlán den fhoirm &quot;[cloch] mo dhuine mhic ...&quot; nó &quot;[[in] ainm] mo dhuine mhic ...&quot;, na túsfhocail go hannamh scríofa, de ghnáth intuigthe:
* [[:en:wikt:ᚂᚔᚓ|ᚂᚔᚓ]] LIE lia (féach [[CIIC 1]])
* [[:en:wikt:ᚐᚅᚋ|ᚐᚅᚋ]] ANM ainm

Ina dteannta sin, feictear an focal KOI, arb ionann é agus ''Hic Iacit'' as Laidin:
* [[:en:wikt:ᚕᚑᚔ|ᚕᚑᚔ]] KOI seo é
Is suimiúil é KOI óir gur scríobhadh an litir K leis an ''[[Forfeda|bhforfid]]'', ''[[Ébad (ogham)|Éabhadh]]''.

In ord minicíochta, feictear na focail formula i nathanna mar a leanas:
* X MAQI Y
* X MAQI MUCOI Y
* X MAQI Y MUCOI Z
* X KOI MAQI MUCOI Y
* X MUCOI Y
* X MAQI Y MAQI MUCOI Z
* Ainm lom gan focal ''formula
* ANM X MAQI Y
* ANM X
* X AVI Y
* X MAQI Y AVI Z
* X CELI Y
* NETA X
* INIGENA X Y (féach [[CIIC 362]])

===Ainmneacha===
Nochtann a n-ainmneacha pearsanta  lear mór faoi luathshochaí na nGael, a tréith cogaidh ach go háirithe.  Mar shampla, is iad an dá fhréamh is coitinne ná:
* [[:en:wikt:ᚉᚒᚅᚐ|ᚉᚒᚅᚐ]]
*: CUNA
*: cú
* [[:en:wikt:ᚉᚐᚈᚈᚒ|ᚉᚐᚈᚈᚒ]]
*: CATTU
*: cath

Feictear na fréamhacha seo i n-ainmneacha amhail is:
* CIIC 300
*: ᚉᚒᚅᚐᚅᚓᚈᚐᚄ
*: CUNANETAS
*: Nia/curadh cúnna
* (501) ᚉᚒᚅᚐᚋᚐᚌᚂᚔ
*: CUNAMAGLI
*: Flaith cúnna
* (107)
*: CUNAGUSSOS
*: tréan le cú
* (250) ᚉᚐᚈᚈᚒᚃᚃᚔᚏᚏ
*: CATTUVVIRR
*: fear catha
* (303) ᚉᚐᚈᚐᚁᚐᚏ
*: CATABAR
*: barr sa chath
* ᚔᚃᚐᚉᚐᚈᚈᚑᚄ
*: IVACATTOS
*: iúr an chatha

I measc ainmneacha cogaidh eile, faightear:
* (39) ᚁᚏᚐᚅᚑᚌᚓᚅᚔ
*: BRANOGENI
*: Branghinte&lt;ref&gt;[http://dil.ie/6537 1 bran], fiach, ar eDIL&lt;/ref&gt;
* (428) ᚈᚏᚓᚅᚐᚌᚒᚄᚒ
*: TRENAGUSU
*: tréan-ghus
* (504) ᚁᚔᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐᚄ
*: BIVAIDONAS&lt;ref&gt;[http://dil.ie/5991 biu], beo, ar eDIL&lt;/ref&gt;
*: beo mar thine

Is coiteann iad focail a luann tréithe fisiciúil, amhail is:
* (368) ᚃᚓᚅᚇᚒᚁᚐᚏᚔ
*: VENDUBARI
*: barr/ceann fionn
* (75) ᚉᚐᚄᚑᚅᚔ 
*: CASONI
*: ceann catach
* (119) ᚇᚐᚂᚐᚌᚅᚔ
*: DALAGNI
*: dall-ghinte
* (46) ᚇᚓᚏᚉᚋᚐᚄᚑᚉ
*: DERCMASOCA&lt;ref&gt;[http://dil.ie/31660 2 mass], maise, ar eDIL&lt;/ref&gt;
*: dearc/súil mhaiseach
* (60) ᚋᚐᚔᚂᚐᚌᚅᚔ
*: MAILAGNI
*: maol-ghinte
* (239) ᚌᚐᚈᚈᚐᚌᚂᚐᚅ
*: GATTAGLAN
*: eagnaí glan

Tugann roinnt ainmneacha sinsear díoga le fios.  Feictear an dia [[Lugh]] i n-ainmneacha amhail is:
* (4) ᚂᚒᚌᚌᚐᚇᚑᚅ LUGADDON
* (286) ᚂᚒᚌᚒᚇᚓᚉᚐ LUGUDECA
* (140) ᚂᚒᚌᚐᚃᚃᚓᚉᚉᚐ LUGAVVECCA

Feictear an t-ainm díoga ERC,&lt;ref&gt;[http://dil.ie/20223 1 erc], neamh; ach féach freisin [http://dil.ie/search?q=Erc&amp;search_in=headword 2-7 erc]; ar eDIL &lt;/ref&gt; neamh, i n-ainmneacha amhail is:
* (93) ᚓᚏᚉᚐᚔᚇᚐᚅᚐ ERCAIDANA
* (196) ᚓᚏᚉᚐᚃᚔᚉᚉᚐᚄ ERCAVICCAS

Tugann ainmneacha duine le fios clann nó cine an duine, such as:
* (156) ᚇᚑᚃᚃᚔᚅᚔᚐᚄ '' DOVVINIAS,  as clann Chorca Dhuibhne, sa Daingean agus Uíbh Ráthach i gCo. Chiarraí (ainmnithe as bandia áitiúil)
* (215) ᚐᚂᚂᚐᚈᚑ ALLATO, den chlann ''Altraige'' i dtuaisceart Ciarraí
* (106) ᚉᚑᚏᚔᚁᚔᚏᚔ CORIBIRI den ''Dál Coirpri'' as [[Contae Chorcaí]].

Ar deireadh, is suimiúil é go bhfuil baint ar leith le crainn ag roinnt ainmneacha:
* (230) ᚋᚐᚊᚔ ᚉᚐᚏᚐᚈᚈᚔᚅᚅ
*: MAQI-CARATTINN
*: Mac Caorthainn
* (v) ᚋᚐᚊᚃᚔ ᚊᚑᚂᚔ
*: MAQVI QOLI
*: Mac Coill 
* (259) ᚔᚃᚑᚌᚓᚅᚔ
*: IVOGENI
*: Iúr-ghinte

===Léirmheas===
Molann scoláirí amhail is McNeill agus Macalister gur págánach iad na hinscríbhinní ortadocsacha ó thaobh ábhair de, agus gur loit  iompaithigh Chríostaí iad chun an focal treibhe MUCOI ᚋᚒᚉᚑᚔ a bhaint, ag cur fosta croiseanna Críostaí ann.  De réir scoláirí eile amhail is McManus, níl fianaise dá laghad ann chun an smaoineamh seo a thacú, ag lua inscríbhinní amhail is:
* (145) ᚛ᚊᚏᚔᚋᚔᚈᚔᚏ ᚏᚑᚅᚐᚅᚅ ᚋᚐᚊ ᚉᚑᚋᚑᚌᚐᚅᚅ᚜, QRIMITIR RONANN MAQ COMOGANN,
áit arb iasacht é QRIMITIR as ''presbyter'' (sagart) na Laidine.

Molann McManus nach loitiméireacht atá ann ach go díreach caitheamh agus cuimilt, agus óir gur úsáideadh na clocha le haghaidh ábhair thógála (McManus, §4.9).  Molann McManus freisin gur mhair an focal MUCOI survived into Christian manuscript usage.  I dteannta sin, is léir gur scríobhadh na hinscríbhinní le linn ré agus an Chríostaíocht go  bunaithe go daingean in Éirinn.  Is soiléire fós é ar phágánach nó Críostaí iad a rinne na hinscríbhinní, nó meacan dóibh siúd.

===Éire===
Faightear an chuid is mó desna na hinscríbhinní in Éirinn, le 330 as 382. 

Feictear ar cheann desna na bailiúcháin oghaim ortadocsaigh is tábhachtaí ná hÉireann i g[[Coláiste na hOllscoile Corcaigh]] (UCC), ar taispeáint don phobal sa 'Dorchla na gCloch'.  Bhailigh [[Abraham Abell]] ársaitheoir (1783–1851) na hinscríbhinní úd agus bronnadh iad don ''Cork Institution'' sular cuireadh ar taispeáint iad i gCnOC.  Ball ab ea Abell den [[Cuvierian Society]] Corcaí, a ndeara a chuid ball, ina measc [[John Windele]], Fr. Matt Horgan agus R.R. Brash, sárobair orthu li lár na 19ú haoise. 

Feictear bailiúcháin mór le rá éinne i n[[Dún Lóich]], gar do [[Cill Áirne|Chill Airne]] i gCo. Chiarraí.  Leagtar na clocha amach i leathchiorcal ar thaobh an bhóthair agus caomhnaítear go maith iad.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! CIIC
! CISP
! Ogham
! Gaeilge
! Suíomh

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 1
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/incha_1.html INCHA/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204204432/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/incha_1.html |date=2012-02-04 }}
| ᚛ᚂᚔᚓ ᚂᚒᚌᚅᚐᚓᚇᚑᚅ ᚋᚐᚉᚉᚔ ᚋᚓᚅᚒᚓᚆ᚜&lt;br&gt;LIE LUGNAEDON MACCI MENUEH
| Lia ''Lugnaedon'' mhic ''Menueh''.
| [[Inis an Ghaill]], Co. na  Gaillimhe 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Cloonmorris Ogham stone|2]]
|[http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/cloom_1.html CLOOM/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚊᚓᚅᚒᚃᚓᚅᚇᚔ᚜&lt;br&gt;
QENUVEN[DI]
| &quot;ceann fionn&quot;, gaolta leis na ainmneacha ''Cenond, Cenondÿn, Cenindÿn''&lt;ref&gt;{{
lua idirlín |
url = http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/ogam/h/og002.htm |
teideal = TITUS-Ogamica 002 |
suíomh = Titus.fkidg1.uni-frankfurt.de |
dátarochtana = 2017-03-08
}}&lt;/ref&gt;
| [[Cluain Muirís]], [[Barr na Cúile]], Co. Liatroma

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 3
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/islan_1.html ISLAN/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚉᚒᚅᚐᚂᚓᚌᚔ ᚐᚃᚔ ᚊᚒᚅᚐᚉᚐᚅᚑᚄ᚜ &lt;br&gt;
CUNALEGI AVI QUNACANOS
| ''Cunalegi'' Uí ''Qunacanos''
| An tOileán, [[Coistealaigh]], Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 4
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/kilma_1.html KILMA/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200901051625/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/kilma_1.html |date=2020-09-01 }}
| ᚛ᚂᚒᚌᚐᚇᚇᚑᚅ ᚋᚐᚊᚔ ᚂᚒᚌᚒᚇᚓᚉ᚜&lt;br&gt;
᚛ᚇᚇᚔᚄᚔ ᚋᚑ[--]ᚉᚊᚒᚄᚓᚂ᚜&lt;br&gt;
LUGADDON MA[QI] L[U]GUDEC&lt;br&gt;DDISI MO[--]CQU SEL  
| ''Lugáed'' mhic ''Luguid''
| [[Cill Mhainín]], Coistealaigh, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 5
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushe_1.html RUSHE/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513215328/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushe_1.html |date=2021-05-13 }}
| ᚛ᚐᚂᚐᚈᚈᚑᚄ ᚋᚐᚊᚔ ᚁᚏ᚜&lt;br&gt;
ALATTOS MAQI BR
| ''Alattos'' mhic Br...
| [[An Roisín Thoir]], [[Cill Mobhí]], Coistealaigh, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 6
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/tulla_1.html TULLA/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200829113443/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/tulla_1.html |date=2020-08-29 }}
| ᚛ᚊᚐᚄᚔᚌᚔᚅᚔᚋᚐᚊᚔ᚜&lt;br&gt;QASIGN[I]MAQ[I]
| ''Qasignias'' mhic ...
| [[An Tulachán]], Coistealaigh, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 7
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/corro_1.html CORRO/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826101917/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/corro_1.html |date=2020-08-26 }}
| ᚛ᚋᚐᚊ ᚉᚓᚏᚐᚅᚔ ᚐᚃᚔ ᚐᚈᚆᚓᚉᚓᚈᚐᚔᚋᚔᚅ᚜&lt;br&gt;
MAQ CERAN[I] AVI ATHECETAIMIN
| Mac Ciaráin Uí Riaghan
| [[Corr Odhar]], [[Gaileanga]], Co. Mhaigh Eo 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 8
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/doogh_1.html DOOGH/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513211725/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/doogh_1.html |date=2021-05-13 }}
| ᚛ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚒᚉᚑᚔ ᚉᚑᚏᚁᚐᚌᚅᚔ ᚌᚂᚐᚄᚔᚉᚑᚅᚐᚄ᚜&lt;br&gt;
MA[QUI MUCOI] CORBAGNI GLASICONAS
| Mhic chlainne ''Corbagnus Glasiconas''
| [[Dumhach Mhic Eoghain]], Muraisc, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 9
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/aghal_1.html AGHAL/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210510020032/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/aghal_1.html |date=2021-05-10 }}
| ᚛ᚋᚐᚊᚐᚉᚈᚑᚋᚐᚊᚌᚐᚏ᚜&lt;br&gt;
MAQACTOMAQGAR
| Mac ''Acto'', Mac ''Gar''
| [[Achadh Liag]], [[Tír Amhlaidh]], Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Breastagh Ogham Stone|10]]
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/breas_1.html BREAS/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070214/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/breas_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚂᚓᚌᚌ[--]ᚄᚇ[--]ᚂᚓᚌᚓᚄᚉᚐᚇ᚜ / ᚛ᚋᚐᚊ ᚉᚑᚏᚏᚁᚏᚔ ᚋᚐᚊ ᚐᚋᚋᚂᚂᚑᚌᚔᚈᚈ᚜&lt;br&gt;
L[E]GG[--]SD[--] LEGwESCAD  / MAQ CORRBRI MAQ AMMLLOGwITT
| ''Legwescad'' mac ''Corrbrias'' mac ''Ammllogwitt''
| [[Bréisteach]], Tír Amhlaidh, Co. Mhaigh Eo

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Ballyboodan Ogham Stone|38]] 
| &lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?lang=en&amp;site=Ballyboodan&amp;stone=38._Ballyboodan&amp;stoneinfo=description  |
teideal = Ogham in 3D - Ballyboodan / 38. Ballyboodan |
website = Ogham.celt.dias.ie 
| date = 2015-07-21
| accessdate = 2017-03-08
}}&lt;/ref&gt;
| ᚛ᚉᚑᚏᚁᚔᚕᚑᚔᚋᚐᚊᚔᚂᚐᚏᚔᚇ᚜&lt;br&gt;
CORBI KOI MAQI LABRID
| Seo é Corb mhic ''Labraid''
| [[Baile Mhuadáin]], [[Cnoc an Tóchair]], Co. Chill Chainnigh

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Castletimon Ogham Stone|47]]
| &lt;ref&gt;{{
cite web |
url = http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/database/ogam/ogquery.asp?ciic1=047 |
teideal = Titus Database Ogamica: CIIC No. 047 |
website = Titus.fkidgl.uni-frankfurt.de |
accessdate = 2017-03-08
}}&lt;/ref&gt;
| ᚛ᚅᚓᚈᚐᚉᚐᚏᚔᚅᚓᚈᚐᚉᚉᚐᚌᚔ᚜&lt;br&gt;
NETACARI NETA CAGI
| ''Netacari'' nia ''Cagi''
| [[Cáisleán tSíomoin]], [[Cuan an Bhriotáis]], Co. Chill Mhantáin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Crossoona Rath|50]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |
last = Marsh |
first = Richard |
url = http://www.countywicklowheritage.org/page/crossoona_rath |
teideal = Crossoona Rath &amp;#124; BALTINGLASS &amp;#124; Places |
publisher = County Wicklow Heritage |
accessdate = 2017-03-08 |
dátarochtana = 2019-11-30 |
archivedate = 2019-11-26 |
archiveurl = https://web.archive.org/web/20191126044812/http://www.countywicklowheritage.org/page/crossoona_rath }}&lt;/ref&gt;
| ᚛ᚃᚑᚈᚔ᚜&lt;br&gt;
VOTI
| ''Votais''
| [[Buaile an Charraigín]], [[Cill Rannaileach]], Co. Chill Mhantáin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[CIIC 193|193]]
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/mauig_1.html MAUIG/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070822/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/mauig_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚐᚅᚋ ᚉᚑᚂᚋᚐᚅ ᚐᚔᚂᚔᚈᚆᚔᚏ᚜&lt;br&gt;
ANM COLMAN AILITHIR&lt;ref&gt;[http://dil.ie/1031 ailithir], oilithreach, ar eDIL&lt;/ref&gt;
| &quot;[scríofa in] ainm Colmáin, oilithreach&quot;
| [[Mám an Óraigh]], [[Corca Dhuibhne]], Co. Chiarraí

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 200 
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/coolm_4.html COOLM/4]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚋᚐᚊᚔ ᚈᚈᚐᚂ ᚋᚐᚊᚔ ᚃᚑᚏᚌᚑᚄ ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚒᚉᚑᚔᚉᚐᚉ᚜&lt;br&gt;
MAQI-TTAL MAQI VORGOS MAQI MUCOI TOICAC
| mhic ''Dal'' mhic ''Vergos'' (Fearghas) mhic clainne Toiceach
| [[Cúil Má Ghort]], [[Dún Ciaráin Thuaidh]], Co. Chiarraí

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 300
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/oldis_1.html OLDIS/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070947/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/oldis_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚉᚒᚅᚅᚓᚈᚐᚄ ᚋᚐᚊᚔ ᚌᚒᚉᚑᚔ ᚅᚓᚈᚐ ᚄᚓᚌᚐᚋᚑᚅᚐᚄ᚜&lt;br&gt;
CUNNETAS MAQI GUC[OI] NETA-SEGAMONAS
| ''Cunnetas'', nia ''Segamonas''
| An tOileán, [[Na Déise lasmuigh den Drom]], Co. Phort Láirge

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 317&lt;ref&gt;final Irish inscription in Macalister 1945&lt;/ref&gt;
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/aghas_1.html AGHAS/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚇᚑᚈᚓᚈᚈᚑ ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚐᚌᚂᚐᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
DOTETTO MAQ[I MAGLANI]
| ''Dotetto'' mhic ''Maglani(?)''
| [[Achadh Scriobach]], [[An Srath Bán Uachtarach]], Co. Thír Eoghain

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 1082 
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/balbr_1.html BALBR/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200826101955/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/balbr_1.html |date=2020-08-26 }}
| ᚛ᚌᚂᚐᚅᚅᚐᚅᚔ ᚋᚐᚊᚔ ᚁᚁᚏᚐᚅᚅᚐᚇ᚜&lt;br&gt;
GLANNANI MAQI BBRANNAD
| ''Glannani'' mhic ''Brannad''
| [[Baile Bhromáin]], [[Clann Mhuiris]], Co. Chiarraí

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 1083
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rthke_1.html RTHKE/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070836/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rthke_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚉᚑᚋᚋᚐᚌᚌᚐᚌᚅᚔ ᚋᚒᚉᚑᚔ ᚄᚐᚋᚋᚅᚅ᚜&lt;br&gt;
COMMAGGAGNI MU[CO]I SAMMNN
| ''Commaggagmi'' clainne ''Sammnn''
| ''Rathkenny, Ardfert'', Corca Dhuibhne, Co. Chiarraí

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| —
| RATAS/1&lt;ref&gt;Discovered in 1975.  
Thomas Fanning and Donncha Ó Corráin, &quot;An Ogham stone and cross-slab from Ratass Church, Tralee&quot;, JKAHS 10 (1977), ll. 14–18.
&lt;/ref&gt;
| ᚛ᚐᚅᚋ  ᚋᚐᚊ ᚃᚐᚈᚈᚔᚂᚂᚑᚌᚌ᚜&lt;br&gt;
[A]NM SILLANN MAQ FATTILLOGG
| [scríofa in] ainm ''Sillann'' mhic ''Fattillogg''
| Eaglais [[Ráth Teas]], Trá Laoi, Co. Chiarraí
|}

===An Bhreatain Bheag===
Tá cáil ag na inscríbhinní ortodachsacha sa Bhreatain Bheag as a n-ainmneacha idir Laidin agus [[Briotainic]] (nó SeanBhreatnais), agus toisc go bhfuil inscríbhinní Laidine san aibítir rómhánach ina dteannta (bhíodh Laidin Dhéanach agus Eaglasta ina teanga scríbhneoireachta le linn an ré iar-rómhánaigh).  I measc ainmneacha Briotáinise tá:
* (446) ᚋᚐᚌᚂᚑᚉᚒᚅᚔ
*: MAGLOCUNI
*: Breatnais ''Maelgwn''
* (449) ᚉᚒᚅᚑᚈᚐᚋᚔ
*: CUNOTAMI
*: Breatnais ''Cyndaf''

Tá sé le rá ag an mBreatain Bheag go bhfuil aici an t-aon chloch oghaim amháin le hainm duine aithne.  Comórann an chloch [[Vortiporius]], rí [[Dyfed]] den  a 6ú haois.&lt;ref&gt;{{
cite book |
last = Davies |
first = John |
title = The Welsh Academy Encyclopedia of Wales | url = https://archive.org/details/welshacademyency0000unse |
publisher = [[University of Wales Press]] |
location = Cardiff |
year = 2008 | 
isbn = 0-7083-1953-X
}}&lt;/ref&gt;

Faightear sa Bhreatain Bheag an t-aon inscríbhinn amháin a chomóradh bean, ag [[Eglwys Cymmin]] (Eaglais Cymmin) i gCarmarthenshire: 
* ([[CIIC 362|362]]) ᚛ᚔᚅᚔᚌᚓᚅᚐ ᚉᚒᚅᚔᚌᚅᚔ ᚐᚃᚔᚈᚈᚑᚏᚔᚌᚓᚄ᚜*: INIGENA AVITORIGES CUNIGNI
*: iníne '''Avitoriges'' ''Cunigni''.
Ainm Gaelach is ea ''Avitoriges'', agus Briotainic is ea Cunigni (Breatnais ''Cynin''), rud a léiríonn oidhreacht measctha na n- inscríbhinneoirí.

Tá fosta roinnt inscríbhinní sa Bhreatain Bheag  which attempt to replicate the supplementary letter or [[forfeda]] for P (inscríbhinní 327 and 409).

[[Íomhá:Ogham.Inscriptions.Wales.jpg|mion|center|240px|Suíomhanna inscríbhinní na Breataine Bige]]

Sa chatalóg CIIC, tosaíonn inscríbhinní sa Bhreatain Bheag ag CIIC 319, agus an chuid is mó díobh as Laidin.
{{clear}}
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! CIIC 
! CISP
! Ogham
! Gaeilge
! Suíomh 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 423
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/braw1_1.html BRAW/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200829113504/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/braw1_1.html |date=2020-08-29 }}
| ᚛ᚊ[--]ᚊᚐ[--]ᚌᚈᚓ᚜&lt;br&gt;
Q[--]QA[--]GTE
|
| Castle Villa, Brawdy, Pembrokeshire

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 426
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bridl_1.html BRIDL/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070436/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bridl_1.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚅᚓᚈᚈᚐᚄᚐᚌᚏᚔ ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚒᚉᚑᚓ ᚁᚏᚔᚐᚉᚔ᚜&lt;br&gt;
NETTASAGRI MAQI MUCOE BRIACI
| Nettasagri, Briaci
| Bridell, Pembrokeshire

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 427
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/caldy_1.html CALDY/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181222124135/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/caldy_1.html |date=2018-12-22 }}
| ᚛ᚋᚐᚌᚂᚔᚇᚒᚁᚐᚏ[--]ᚊᚔ᚜&lt;br&gt;
MAGL[I]DUBAR [--]QI
| Magl[ia], Dubr[acunas]
| Caldey Island, Penally, Pembrokeshire

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 456
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/stntn_1.html STNTN/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190117151956/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/stntn_1.html |date=2019-01-17 }}
| ᚛ᚌᚓᚅᚇᚔᚂᚔ᚜&lt;br&gt;
GENDILI
|
| Steynton, Pembrokeshire
|}

===Sasana, Alba, Oileán Mhanann===
Faightear a seacht nó ocht n-inscríbhinn i Sasana.  Tá cúig cinn i gCorn na Breataine agus dhá cheann in Devon, '' which are the product of early Irish settlement in the area.  Tá inscríbhinn eile i Silchester, Hampshire, a mheastar gur presumed to be the work of a lonnaitheoir Gaelach aonair.  

Aisteach go leor, níl ach trí inscríbhinn ortadocsacha in Albain, óir gur inscríbhinní scolaíocha déanta ag na Cruitnigh iad na cinn eile (féach thíos).

Faightear cúig inscríbhinn ar Oileán Mhanann, san áireamh an ceann cáiliúil i bPort Naomh Muire:
* (503) ᚛ᚇᚑᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐ ᚋᚐᚊᚔ ᚇᚏᚑᚐᚈᚐ᚜
*: DOVAIDONA MAQI DROATA
*: ''Dovaidona'' mhic an draoi

[[Íomhá:Ogham.Inscriptions.Cornwall.jpg|mion|center|240px|Inscríbhinní Chorn na Breataine]]

{{clear}}
{| class=wikitable
|-
! CIIC
! CISP
! Ogham
! Gaeilge
! Suíomh
! Notes

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 466
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/lwnck_1.html LWNCK/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200901051435/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/lwnck_1.html |date=2020-09-01 }}
| ᚛ᚔᚌᚓᚅᚐᚃᚔ ᚋᚓᚋᚑᚏ᚜&lt;br&gt;
IGENAVI MEMOR
| 
| [[Lewannick]], Corn na Breataine
| &quot;INGENVI MEMORIA&quot; as Laidin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 467
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/lwnck_2.html LWNCK/2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226230831/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/lwnck_2.html |date=2018-12-26 }}
| ᚛ᚒᚂᚉᚐᚌᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
U[L]CAG[.I] / [.L]CAG[.]I
| Ulcagni
| Lewannick, Corn na Breataine
| &quot;[HI]C IACIT VLCAGNI&quot; as Laidin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 470
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/wvale_1.html WVALE/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513224307/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/wvale_1.html |date=2021-05-13 }}
| ᚛ᚂᚐᚈᚔᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
LA[TI]NI
| 
| Worthyvale, Slaughterbridge, Minster, Corn na Breataine
| &quot;LATINI IC IACIT FILIUS MACARI&quot; as Laidin

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 484
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/stkew_1.html STKEW/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200901051536/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/stkew_1.html |date=2020-09-01 }}
| ᚛ᚔᚒᚄᚈᚔ᚜&lt;br&gt;
[I]USTI
| 
| [[St. Kew]], Corn na Breataine
| Leac eibhir, Laidin &quot;IVSTI&quot; i ndearadh cartouche

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 489
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/fardl_1.html FARDL/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226231642/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/fardl_1.html |date=2018-12-26 }}
| ᚛ᚄᚃᚐᚊᚊᚒᚉᚔ ᚋᚐᚊᚔ ᚊᚔᚉᚔ᚜&lt;br&gt;
SVAQQUCI MAQI QICI
| &quot;[Cloch] ''Safaqqucus'' nhic ''Qicus''&quot;
| [[Fardel Manor]], gar do Ivybridge, Devon
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 488
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/tvst3_1.html TVST3/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226204813/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/tvst3_1.html |date=2018-12-26 }}
| ᚛ᚓᚅᚐᚁᚐᚏᚏ᚜&lt;br&gt;
ENABARR
| Ainm chapall [[Manannán mac Lir|Mhanannáin mhic Lir]]&lt;ref&gt;J. A. MacCulloch, The Religion of the Ancient Celts&lt;/ref&gt;
| Roborough Down, Buckland Monachorum, Devon
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 496
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/silch_1.html SILCH/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200827114820/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/silch_1.html |date=2020-08-27 }}
| ᚛ᚓᚁᚔᚉᚐᚈᚑᚄ ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚒᚉᚑᚔ᚜&lt;br&gt;
EBICATO[S] [MAQ]I MUCO[I] [
| 
| Silchester, Hampshire
| Tochailte sa bhliain 1893

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[CIIC 500|500]]
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/andrs_1.html ANDRS/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070205/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/andrs_1.html |date=2020-08-31 }}
| AMMECATI | FILIVS-ROCATI | HIC-IACIT&lt;br&gt;
᚛ᚒᚁᚔᚉᚐᚈᚑᚄᚋᚐᚊᚔᚏᚑᚉᚐᚈᚑᚄ᚜&lt;br&gt;
[.]b[i]catos-m[a]qi-r[o]c[a]t[o]s 
| &quot;Ammecatus son of Rocatus lies here&quot;&lt;br&gt;
&quot;[Am]bicatos son of Rocatos&quot;
| Knoc y Doonee, Kirk Andreas
| Laidin agus Ogham le chéile

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 501
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/arbry_1.html ARBRY/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730220638/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/arbry_1.html |date=2018-07-30 }}
| ᚛ᚉᚒᚅᚐᚋᚐᚌᚂᚔ ᚋᚐᚉ᚜&lt;br&gt;
CUNAMAGLI MAC[
| 
| 
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 502
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/arbry_2.html ARBRY/2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200901051551/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/arbry_2.html |date=2020-09-01 }}
| ᚛ᚋᚐᚊ ᚂᚓᚑᚌ᚜&lt;br&gt;
MAQ LEOG
|
| 
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 503
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushn_1.html RUSHN/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚇᚑᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐ ᚋᚐᚊᚔ ᚇᚏᚑᚐᚈᚐ᚜&lt;br&gt;
DOVAIDONA MAQI DROATA
| &quot;Dovaido'' mac an Draoi
| Ballaqueeney, Port St. Mary, Rushen
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[CIIC 504|504]]
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushn_2.html RUSHN/2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831070351/https://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/rushn_2.html |date=2020-08-31 }}
| ᚛ᚁᚔᚃᚐᚔᚇᚑᚅᚐᚄᚋᚐᚊᚔᚋᚒᚉᚑᚔ᚜ ᚛ᚉᚒᚅᚐᚃᚐᚂᚔ᚜&lt;br&gt; BIVAIDONAS MAQI MUCOI CUNAVA[LI]
| &quot;Of Bivaidonas, son of the tribe Cunava[li]&quot;
| Ballaqueeney, Port St Mary, Rushen
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 506
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/gigha_1.html GIGHA/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180819150827/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/gigha_1.html |date=2018-08-19 }}
| ᚛ᚃᚔᚉᚒᚂᚐ ᚋᚐᚊ ᚉᚒᚌᚔᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
VICULA MAQ CUGINI
| Vicula, Cugini
| Gigha, Argyll
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 507
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/polch_1.html POLCH/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102040717/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/polch_1.html |date=2019-01-02 }}
| ᚛ᚉᚏᚑᚅ[-]ᚅ᚜&lt;br&gt;
CRON[-][N][
| 
| Poltaloch, Kilmartin, Argyll
| Blúirín, aitheanta sa bhliain 1931

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| 1068
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bride_1.html BRIDE/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
| ᚛ᚂᚒᚌᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
LUGNI
|
| Ballavarkish, Bride
| Aitheanta sa bhliain 1911; croiseanna agus ainmhithe animals, 8ú nó 9ú haois
|}séimhithe

==Inscríbhinní Scholaíocha==
Glaoitear 'scholaíoch' ar a leithid d'inscríbhinn, toisc go gcreidtear gur spreagadh iad ó fhoinsí lámhscríbhinne, in ionad sean-nós na séadchomhartha.  De ghnáth, scríobhadh stoclíne ar dhromchla na cloiche ar a scríobhadh na litreacha, seachas ar imeall na cloiche.  Scríobhadh ar dtús iad i rith na 6ú haoise, agus leanann ar aghaidh trí réanna na Sean- agus Meán- Ghaeilge, agus fiú go dtí an lá atá inniu ann.  Ón meánaois dhéanach these aghaidh, faightear iontu [[Forfeda]].  Is scolaíoch iad na 30-nó-mar-sin cloch Cruithneach, 6ú go 9ú haois a bheag nó a mhór.  Is as [[Sean-Ioruais]] iad roinnt cloch den [[Ré Uigingeach]] ar Mhanainn agus Sealtainn, nó ar a laghad tá ainmneach Ioruaise iontu.

===Alba===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! CISP
! Ogham
! Gaeilge
! Suíomh
! Notes

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bratt_1.html BRATT/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102040642/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/bratt_1.html |date=2019-01-02 }}
| ᚛ᚔᚏᚐᚈᚐᚇᚇᚑᚐᚏᚓᚅᚄ᚜&lt;br&gt;
IRATADDOARENS[
| Addoaren ([[Saint Ethernan]]?)
| Brandsbutt, [[Inverurie]], Aberdeenshire
| Cruitnise(?), ón 6ú-8ú haois

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/breay_1.html BREAY/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131023020131/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/breay_1.html |date=2013-10-23 }}
| ᚛ᚉᚏᚏᚑᚄᚄᚉᚉ᚜ : ᚛ᚅᚐᚆᚆᚈᚃᚃᚇᚇᚐᚇᚇᚄ᚜ : ᚛ᚇᚐᚈᚈᚏᚏ᚜ : ᚛ᚐᚅᚅ[--]ᚁᚓᚅᚔᚄᚓᚄ ᚋᚓᚊᚊ ᚇᚇᚏᚑᚐᚅᚅ[--]᚜&lt;br&gt;
CRRO[S]SCC : NAHHTVVDDA[DD]S : DATTRR : [A]NN[--] BEN[I]SES MEQQ DDR[O]ANN[--
| Nahhtvdd[add]s, Benises, Dr[o]ann
| [[Bressay]], Sealtainn
| Ioruais nó Gaeilge, le cúig ''fhorfid''

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| ?
| ᚛ᚁᚓᚅᚇᚇᚐᚉᚈᚐᚅᚔᚋᚂ᚜&lt;br&gt;
[B]ENDDACTANIM[L]
| a blessing ar anam of L.
| [[Birsay]], Orkney
| Tochailte sa bhliain 1970.&lt;ref&gt;{{
cite journal |
last = Forsyth |
first = Katherine |
authorlink = Katherine Forsyth |
title = The ogham-inscribed spindle-whorl from Buckquoy: evidence for the Irish language in pre-Viking Orkney? |
journal = [[Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland]] |
volume = 125 |
pages = 677–696 |
year = 1995 |
issn = 0081-1564
}}&lt;/ref&gt;  Féach [[Buckquoy spindle-whorl]]

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/auquh_1.html AUQUH/1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180819150722/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/auquh_1.html |date=2018-08-19 }}
| ᚛ᚐᚃᚒᚑᚐᚅᚅᚒᚅᚐᚑᚒᚐᚈᚓᚇᚑᚃᚓᚅᚔ᚜&lt;br&gt;
AVUOANNUNAOUATEDOVENI
| Avuo Anuano soothsayer of the Doveni
| Auquhollie, gar do [[Stonehaven]]
| 

|- style=&quot;vertical-align: top&quot;
| [[Newton Stone]]
| ᚐᚔᚇᚇᚐᚏᚉᚒᚅ ᚃᚓᚐᚅ ᚃᚑᚁᚏᚓᚅᚅᚔ ᚁᚐᚂᚄ[ᚁᚐᚉᚄ] ᚔᚑᚄᚄᚐᚏ&lt;br&gt;
AIDDARCUN FEAN FOBRENNI BA(L or K)S IOSSAR&lt;ref&gt;{{
cite journal |
last = Brash |
first = Richard Rolt |
title = On the Inscriptions Found on the Ancient Pillar Stone at Newton |
journal = Proceedings of the [[Society of Antiquaries of Scotland]] |
date = 10 Mí Márta 1873 |
page = 139 |
url = https://www.jstor.org/stable/20520279?seq=1
}}&lt;/ref&gt;
| ?
| Shevock, Aberdeenshire
| Tá ann 2(?) líne Oghaim agus fo- inscríbhinn neamhscaoileadh&lt;ref&gt;{{cite web |
teideal = Site Record for Newton House, The Newton Stone Newton in the Garioch |
url = http://canmore.rcahms.gov.uk/en/site/18086/details/newton+house+the+newton+stone/ |
work = RCAHMS |
accessdate = 3 Mí Márta 2013 }}{{Dead link|date=Aibreán 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 
|}

===Oileán Mhanann===
* CISP [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/kmich_1.html KMICH/1]{{Dead link|date=Meitheamh 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, inscríbhinn den 11ú haois, Rúnscribhinn agus Ogham Ogham chéile, sa reilig in Kirk Michael, Oileán Mhanann:
*: ᚛ᚁᚂᚃᚄᚅᚆᚇᚈᚉᚊᚋᚌᚍᚎᚏᚐᚑᚒᚓᚔ᚜
*: ᚛ᚋᚒᚒᚉᚑᚋᚐᚂᚂᚐᚃᚔᚒᚐᚋᚒᚂᚂᚌᚒᚉ᚜
*: ᛘᛅᛚ᛬ᛚᚢᛘᚴᚢᚿ᛬ᚱᛅᛁᛋᛏᛁ᛬ᚴᚱᚢᛋ᛬ᚦᛁᚾᛅ᛬ᛁᚠᛏᛁᚱ᛬ᛘᛅᛚ᛬ᛘᚢᚱᚢ᛬ᚠᚢᛋᛏᚱᛅ᛬ᛋᛁᚾᛁ᛬ᛏᚭᛏᛁᚱᛏᚢᚠᚴᛅᛚᛋ᛬ᚴᚭᚾᛅ᛬ᛁᛋ᛬ᛅᚦᛁᛋᛚ᛬ᛅᛏᛁ᛭
*: ᛒᛁᛏᚱᛅᛁᛋ᛬ᛚᛅᛁᚠᛅ᛬ᚠᚢᛋᛏᚱᛅ᛬ᚴᚢᚦᛅᚾ᛬ᚦᛅᚾ᛬ᛋᚭᚾ᛬ᛁᛚᛅᚾ᛭
*: Trascríbhinn:
*:: BLFSNHDTCQMG''H''ZRAOUEI blfsnhdtcqmgηzraouei
*:: MUUCOMAL LAFIUA MULLGUC
*:: MAL : LUMKUN : RAISTI : KRUS : ÞINA : IFTIR : MAL : MURU : FUSTRA : SINI : TOTIRTUFKALS : KONA : IS : AÞISL : ATI+&lt;br&gt;[B]ITRA : IS : LAIFA : FUSTRA : KUÞAN : ÞAN : SON : ILAN +
*: Aistriúchán:
*:: ''[[Abecedarium]]'' Oghaim - an aibítir go léir
*:: &quot;Mucomael uí Mhaelguc&quot;
*:: &quot;Chuir ''Mal Lumkun'' suas an crois seo i chuimhneachán ''Mal Mury'', a mac altrama, iníon ''Dufgal'', bean chéile a phós Athisl í,&quot;
*:: &quot;Níos fearr é dea-mhac altrama ná drochmhac&quot;
*:: (As Ioruais é an téacs Rúnach.)

===Éire===
* Inscríbhinn Oghaim den 19ú haois ag [[Áth Eine]], Co. Thiobraid Árann (Raftery 1969)
*: ᚛ᚃᚐᚐᚅᚂᚔᚌᚄᚑᚅᚐᚂᚒᚐᚈᚐᚋᚐᚏᚔᚅᚔᚇᚆᚔᚋᚒᚄᚐ᚜  ᚛ᚑᚋᚁᚐᚂᚂᚔᚅᚐᚌᚉᚏᚐᚅᚔᚁᚆ᚜
*: fa an lig so na lu ata mari ni dhimusa / o mballi na gcranibh
*: &quot;Faoin lia seo ina luí atá Mári Ní Dhíomasaigh ó Bhaile an Chránaigh&quot;

==Lámhscríbhinní==
* Téacs as Laidin scríofa in ogham, sna h[[Annála Inis Faithlinn]] den bhliain 1193 (Rawlinson MS B 503, f. 40c)
*: ᚛ᚅᚒᚋᚒᚄ ᚆᚑᚅᚑᚏᚐᚈᚒᚏ ᚄᚔᚅᚓ᚜ ᚛ᚅᚒᚋᚑ ᚅᚒᚂᚂᚒᚄ ᚐᚋᚐᚈᚒᚏ᚜
*: &lt;span style=&quot;font-variant:small-caps;&quot;&gt;nummus honoratur sine / nummo nullus amatur&lt;/span&gt;
*: Líne [[heicsiméadar|heicsiméadair]] is é seo, le [[rím inmheánach]] ag an [[caesúr]], le scanadh mar a leanas: ''nūmmus honōrātur'' || ''sine nūmmō nullus amātur.''
*: &quot;tugtar urraim d'airgid, gan airgid ní ghráitear aon duine&quot;
* Inscríbhinn ficseanúil: i sága Meán-Ghaeilge sa [[Leabhar Laighneach]] (LL 66 AB), luaitear an inscríbhinn oghaim a leanas:
*: ᚛ᚌᚔᚚ ᚓ ᚈᚔᚄᚓᚇ ᚔᚅ ᚃᚐᚔᚇᚉᚆᚓ᚜ ᚛ᚇᚘᚐ ᚋᚁᚐ ᚌᚐᚄᚉᚓᚇᚐᚉᚆ᚜
*: ᚛ᚌᚓᚔᚄ ᚃᚐᚔᚏ ᚐᚏ ᚈᚆᚓᚉᚆᚈ ᚇᚔᚅᚇ ᚃᚐᚔᚇᚉᚆᚔ᚜
*: ᚛ᚉᚓᚅ ᚉᚆᚑᚋᚏᚐᚉ ᚅᚑᚓᚅᚃᚆᚔᚏ ᚇᚑ ᚃᚆᚒᚐᚉᚏᚐ᚜
*: ''Gip e tised in faidche, dia m-ba gascedach, geis fair ar thecht dind faidchi cen chomrac n-oenfhir do &lt;ref&gt;[http://dil.ie/24589 fúacair, fo-úacair, fócair], fógair, ar eDIL&lt;/ref&gt;fhuacra.''
*: &quot;Cibé a thagann san fhaiche, dá mba gaisce aige, tá geis air theacht as an fhaiche gan chomhrac aonair a fhógairt.&quot;

==Foinsí==
* Brash, R. R., ''The Ogam Inscribed Monuments of the Gaedhil in the British Isles'', Londain (1879).
* J. Higgitt, [[Katherine Forsyth|K. Forsyth]], D. Parsons (eag.), ''Roman, Runes and Ogham. Medieval Inscriptions in the Insular World and on the Continent'', Donington: Shaun Tyas (2001).
* [[Kenneth H. Jackson|Jackson, K.H.]], ''Notes on the Ogam inscriptions of southern Britain'', in C. Fox, B. Dickins (eag.) The Early Cultures of North-West Europe. Cambridge: ll. 197—213 (1950).
* [[R. A. Stewart Macalister|Macalister, Robert A.S.]] ''The Secret Languages of Ireland'', ll. 27 – 36, Cambridge University Press, 1937
* &amp;mdash;, ''Corpus Inscriptionum Insularum Celticarum'' Vol. I., Baile Átha Cliath: Oifig an tSoláthair (1945).
* &amp;mdash;, ''Corpus Inscriptionum Insularum Celticarum''' Vol. II., Baile Átha Cliath: Oifig an tSoláthair (1949).
*McManus, D, ''A Guide to Ogam'', An Sagart, Maigh Nuad, Co. Chill Dara (1991)
* [[Eoin Mac Néill|Mac Néill, Eoin]]. ''Archaisms in the Ogham Inscriptions'', Imeachtaí [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] 39, ll. 33–53, Baile Átha Cliath
* Ziegler, S., ''Die Sprache der altirischen Ogam-Inschriften'', Göttingen: Vandenhoeck and Ruprecht (1994).

==Naisc sheachtracha==
* [https://ogham.celt.dias.ie/menu.php?lang=ga Ogham in 3D], [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]].
* [http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/ Celtic Inscribed Stones Project] (CISP), University College London
* [http://titus.fkidg1.uni-frankfurt.de/ogam/index.htm TITUS Ogamica], Josh Gippert, Universität Frankfurt am Main
* [http://www.megalithicireland.com/Ogham%20Stones%20Page%201.htm Irish Ogham stones], ar [http://www.megalithicireland.com/ Megalithic Ireland]
* [https://www.reading.ac.uk/silchester/i3/victorians/vic_home.php Silchester Roman Town] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190727105215/https://www.reading.ac.uk/silchester/i3/victorians/vic_home.php |date=2019-07-27 }}, [https://www.reading.ac.uk/silchester/i3/victorians/vic_ogham.php The Ogham Stone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190727105200/https://www.reading.ac.uk/silchester/i3/victorians/vic_ogham.php |date=2019-07-27 }} ar University of Reading

==Tagairtí==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Inscribhinni Oghaim}}
[[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim| ]]</text>
      <sha1>4qkr18jdjay43xlvsh2urml306ki71q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clocha Oghaim Chill Tíre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91254</id>
    <revision>
      <id>1315345</id>
      <parentid>1312806</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cur síos */ Naisc</comment>
      <origin>1315345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3477" sha1="1f6ulsv65rejylppmznk0nz6nut81i7" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}}

[[Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] ([[Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Port Láirge)|330]]) is ea '''Clocha Oghaim Chill Tíre''', dhá chloch Oghaim suite i g[[Contae Phort Láirge]], [[Éire]].&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_012239 |
teideal = Holdings: On an Ogham stone, at Kiltera, Co. Waterford |
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite journal |
jstor = 25515990n |
title = The Excavation of Kiltera, Co. Waterford |
first1 = R. A. S. |
last1 = Macalister | 
first2 = C. P.|
last2 = Martin |
date = 1d Eanáir 1935 |
journal=Proceedings of the Royal Irish Academy, Section C |
volume = 43 |
pages = 1–16
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=B6cMAQAAMAAJ&amp;q=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;dq=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjz-NKNmbvRAhWqDMAKHREMDb8Q6AEIQzAI |
teideal = The Shell guide to Ireland |
first1 = Baron Michael Morris |
last1 = Killanin |
first2 = Michael V. |
last2 = Duignan |
date = 1d Eanáir 1989 |
publisher = Gill and Macmillan |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;

==Suíomh==
Tá Clocha Oghaim Chill Tíre suite i ngort ar bhruach thoir na [[An Abhainn Mhór|hAbhann Móire]], i nDrom Mór, 1.8&amp;nbsp;km (1.1&amp;nbsp;mi) siar ón [[An Eaglais|Eaglais]], Co. Phort Láirge,&lt;ref&gt;{{cite web |
url = http://homepage.eircom.net/~whitech/kilterastones.htm |
teideal = Kiltera Stones |
dátarochtana = 2019-12-07 |
archivedate = 2025-05-29 |
archiveurl = https://web.archive.org/web/20250529090304/http://homepage.eircom.net/~whitech/kilterastones.htm }}&lt;/ref&gt; ag {{coord|52.074351|N|7.847713|W|display=inline|format=dms}}

==Stair==
Greanadh na Clocha Oghaim Chill Tíre sna 6ú nó 7ú haoiseanna AD.&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=5C9gAAAAMAAJ&amp;q=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;dq=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjz-NKNmbvRAhWqDMAKHREMDb8Q6AEIKzAD|
teideal = Ogham Inscriptions in Ireland, Wales, and Scotland |
first = Sir Samuel |
last = Ferguson |
date = 1d Eanáir 1887 |
publisher = D. Douglas |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;

==Cur síos==
Téann an chloch níos mó (CIIC 266) siar go c. AD 500–700, agus is [[slinn]] le féitheacha [[grianchloch|grianchloiche]] í, le tomhas 132 × 51 × 13&amp;nbsp;cm.  Léitear an inscríbhinn :
: ᚛ᚉᚑᚂᚂᚐᚁᚑᚈ ᚋᚒᚉᚖ ᚂᚒᚌᚐ ᚋᚐᚊᚔ ᚂᚑᚁᚐᚉᚉᚑᚅᚐ᚜
: COLLABOT MUCOI LUGA MAQI LOBACCONA
: ''Cóelub'' clainne Lugh mhic Lubchú&lt;ref name&gt;{{cite web |
url = https://prehistoricwaterford.webnode.page/products/kiltrea-ogham-stones/ |
teideal = Kiltrea - Ogham Stones}}&lt;/ref&gt;

Ar an chloch níos lú (CIIC 267), le tomhas 130 × 41 × 25&amp;nbsp;cm, tá an inscríbhinn:
: ᚛ᚋᚓᚇᚒᚄᚔ ᚋᚒᚉᚖ ᚂᚒᚌᚐ᚜
: MEDUSI MUCOI LUGA)
: ''Medusi'' clainne Lugh&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?lang=en&amp;site=Dromore&amp;stone=267._Dromore_II |
teideal = Ogham in 3D - Dromore / 267. Dromore II
}}&lt;/ref&gt;

Bhíodh tríú cloch ann  (CIIC 268), greanadh c. AD 540–600, bogtha níos deireanaí go dtí [[Ard-Mhúsaem na hÉireann]], agus léitear an inscríbhinn:
: ᚛ᚉᚐᚈᚈᚒᚃᚔᚏ᚜ 
: CATTUVIR
: cath-fhir&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?lang=en&amp;site=National_Museum&amp;stone=268._Dromore_III&amp;stoneinfo=inscription |
teideal = Ogham in 3D - National Museum / 268. Dromore III
}}&lt;/ref&gt;

==Tagairtí==
{{reflist}}

[[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]]</text>
      <sha1>1f6ulsv65rejylppmznk0nz6nut81i7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315346</id>
      <parentid>1315345</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cur síos */ Typo</comment>
      <origin>1315346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3476" sha1="rh7czfdrfk4p3wo80nnsz1k2q41vy8d" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}}

[[Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] ([[Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Port Láirge)|330]]) is ea '''Clocha Oghaim Chill Tíre''', dhá chloch Oghaim suite i g[[Contae Phort Láirge]], [[Éire]].&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_012239 |
teideal = Holdings: On an Ogham stone, at Kiltera, Co. Waterford |
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite journal |
jstor = 25515990n |
title = The Excavation of Kiltera, Co. Waterford |
first1 = R. A. S. |
last1 = Macalister | 
first2 = C. P.|
last2 = Martin |
date = 1d Eanáir 1935 |
journal=Proceedings of the Royal Irish Academy, Section C |
volume = 43 |
pages = 1–16
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=B6cMAQAAMAAJ&amp;q=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;dq=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjz-NKNmbvRAhWqDMAKHREMDb8Q6AEIQzAI |
teideal = The Shell guide to Ireland |
first1 = Baron Michael Morris |
last1 = Killanin |
first2 = Michael V. |
last2 = Duignan |
date = 1d Eanáir 1989 |
publisher = Gill and Macmillan |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;

==Suíomh==
Tá Clocha Oghaim Chill Tíre suite i ngort ar bhruach thoir na [[An Abhainn Mhór|hAbhann Móire]], i nDrom Mór, 1.8&amp;nbsp;km (1.1&amp;nbsp;mi) siar ón [[An Eaglais|Eaglais]], Co. Phort Láirge,&lt;ref&gt;{{cite web |
url = http://homepage.eircom.net/~whitech/kilterastones.htm |
teideal = Kiltera Stones |
dátarochtana = 2019-12-07 |
archivedate = 2025-05-29 |
archiveurl = https://web.archive.org/web/20250529090304/http://homepage.eircom.net/~whitech/kilterastones.htm }}&lt;/ref&gt; ag {{coord|52.074351|N|7.847713|W|display=inline|format=dms}}

==Stair==
Greanadh na Clocha Oghaim Chill Tíre sna 6ú nó 7ú haoiseanna AD.&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=5C9gAAAAMAAJ&amp;q=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;dq=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjz-NKNmbvRAhWqDMAKHREMDb8Q6AEIKzAD|
teideal = Ogham Inscriptions in Ireland, Wales, and Scotland |
first = Sir Samuel |
last = Ferguson |
date = 1d Eanáir 1887 |
publisher = D. Douglas |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;

==Cur síos==
Téann an chloch níos mó (CIIC 266) siar go c. AD 500–700, agus is [[slinn]] le féitheacha [[grianchloch|grianchloiche]] í, le tomhas 132 × 51 × 13&amp;nbsp;cm.  Léitear an inscríbhinn :
: ᚛ᚉᚑᚂᚂᚐᚁᚑᚈ ᚋᚒᚉᚖ ᚂᚒᚌᚐ ᚋᚐᚊᚔ ᚂᚑᚁᚐᚉᚉᚑᚅᚐ᚜
: COLLABOT MUCOI LUGA MAQI LOBACCONA
: ''Cóelub'' clainne Lugh mhic Lubchú&lt;ref name&gt;{{cite web |
url = https://prehistoricwaterford.webnode.page/products/kiltrea-ogham-stones/ |
teideal = Kiltrea - Ogham Stones}}&lt;/ref&gt;

Ar an chloch níos lú (CIIC 267), le tomhas 130 × 41 × 25&amp;nbsp;cm, tá an inscríbhinn:
: ᚛ᚋᚓᚇᚒᚄᚔ ᚋᚒᚉᚖ ᚂᚒᚌᚐ᚜
: MEDUSI MUCOI LUGA
: ''Medusi'' clainne Lugh&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?lang=en&amp;site=Dromore&amp;stone=267._Dromore_II |
teideal = Ogham in 3D - Dromore / 267. Dromore II
}}&lt;/ref&gt;

Bhíodh tríú cloch ann  (CIIC 268), greanadh c. AD 540–600, bogtha níos deireanaí go dtí [[Ard-Mhúsaem na hÉireann]], agus léitear an inscríbhinn:
: ᚛ᚉᚐᚈᚈᚒᚃᚔᚏ᚜ 
: CATTUVIR
: cath-fhir&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?lang=en&amp;site=National_Museum&amp;stone=268._Dromore_III&amp;stoneinfo=inscription |
teideal = Ogham in 3D - National Museum / 268. Dromore III
}}&lt;/ref&gt;

==Tagairtí==
{{reflist}}

[[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]]</text>
      <sha1>rh7czfdrfk4p3wo80nnsz1k2q41vy8d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315347</id>
      <parentid>1315346</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cur síos */</comment>
      <origin>1315347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3570" sha1="afivcxswxl1y3t57q8by3o2572q88nc" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}}

[[Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] ([[Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Port Láirge)|330]]) is ea '''Clocha Oghaim Chill Tíre''', dhá chloch Oghaim suite i g[[Contae Phort Láirge]], [[Éire]].&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_012239 |
teideal = Holdings: On an Ogham stone, at Kiltera, Co. Waterford |
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite journal |
jstor = 25515990n |
title = The Excavation of Kiltera, Co. Waterford |
first1 = R. A. S. |
last1 = Macalister | 
first2 = C. P.|
last2 = Martin |
date = 1d Eanáir 1935 |
journal=Proceedings of the Royal Irish Academy, Section C |
volume = 43 |
pages = 1–16
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=B6cMAQAAMAAJ&amp;q=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;dq=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjz-NKNmbvRAhWqDMAKHREMDb8Q6AEIQzAI |
teideal = The Shell guide to Ireland |
first1 = Baron Michael Morris |
last1 = Killanin |
first2 = Michael V. |
last2 = Duignan |
date = 1d Eanáir 1989 |
publisher = Gill and Macmillan |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;

==Suíomh==
Tá Clocha Oghaim Chill Tíre suite i ngort ar bhruach thoir na [[An Abhainn Mhór|hAbhann Móire]], i nDrom Mór, 1.8&amp;nbsp;km (1.1&amp;nbsp;mi) siar ón [[An Eaglais|Eaglais]], Co. Phort Láirge,&lt;ref&gt;{{cite web |
url = http://homepage.eircom.net/~whitech/kilterastones.htm |
teideal = Kiltera Stones |
dátarochtana = 2019-12-07 |
archivedate = 2025-05-29 |
archiveurl = https://web.archive.org/web/20250529090304/http://homepage.eircom.net/~whitech/kilterastones.htm }}&lt;/ref&gt; ag {{coord|52.074351|N|7.847713|W|display=inline|format=dms}}

==Stair==
Greanadh na Clocha Oghaim Chill Tíre sna 6ú nó 7ú haoiseanna AD.&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=5C9gAAAAMAAJ&amp;q=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;dq=Kiltera%20Ogham%20Stone&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjz-NKNmbvRAhWqDMAKHREMDb8Q6AEIKzAD|
teideal = Ogham Inscriptions in Ireland, Wales, and Scotland |
first = Sir Samuel |
last = Ferguson |
date = 1d Eanáir 1887 |
publisher = D. Douglas |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;

==Cur síos==
Téann an chloch níos mó (CIIC 266) siar go c. AD 500–700, agus is [[slinn]] le féitheacha [[grianchloch|grianchloiche]] í, le tomhas 132 × 51 × 13&amp;nbsp;cm.  Léitear an inscríbhinn :
: ᚛ᚉᚑᚂᚂᚐᚁᚑᚈ ᚋᚒᚉᚖ ᚂᚒᚌᚐ ᚋᚐᚊᚔ ᚂᚑᚁᚐᚉᚉᚑᚅᚐ᚜
: COLLABOT MUCOI LUGA MAQI LOBACCONA
: ''Cóelub'' clainne Lugh mhic Lubchú&lt;ref name&gt;{{cite web |
url = https://prehistoricwaterford.webnode.page/products/kiltrea-ogham-stones/ |
teideal = Kiltrea - Ogham Stones |
work = prehistoricwaterford
}}&lt;/ref&gt;

Ar an chloch níos lú (CIIC 267), le tomhas 130 × 41 × 25&amp;nbsp;cm, tá an inscríbhinn:
: ᚛ᚋᚓᚇᚒᚄᚔ ᚋᚒᚉᚖ ᚂᚒᚌᚐ᚜
: MEDUSI MUCOI LUGA
: ''Medusi'' clainne Lugh&lt;ref&gt;{{
lua idirlín |
url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?lang=en&amp;site=Dromore&amp;stone=267._Dromore_II |
teideal = Ogham in 3D - Dromore / 267. Dromore II |
work = ogham.celt.dias.ie
}}&lt;/ref&gt;

Bhíodh tríú cloch ann (CIIC 268), greanadh c. AD 540–600, bogtha níos deireanaí go dtí [[Ard-Mhúsaem na hÉireann]], agus léitear an inscríbhinn:
: ᚛ᚉᚐᚈᚈᚒᚃᚔᚏ᚜ 
: CATTUVIR
: cath-fhir&lt;ref&gt;{{
lua idirlín |
url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?lang=en&amp;site=National_Museum&amp;stone=268._Dromore_III&amp;stoneinfo=inscription |
teideal = Ogham in 3D - National Museum / 268. Dromore III |
work = ogham.celt.dias.ie
}}&lt;/ref&gt;

==Tagairtí==
{{reflist}}

[[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]]</text>
      <sha1>afivcxswxl1y3t57q8by3o2572q88nc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nintendo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94489</id>
    <revision>
      <id>1315332</id>
      <parentid>1297025</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cicihwahyuni6</username>
        <id>56512</id>
      </contributor>
      <origin>1315332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1620" sha1="fkrw2sdb0e5xo6x0skayh3ksjkcdjat" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta‎}}

[[Comhlacht]] [[An tSeapáin|Seapánach]]

is ea '''Nintendo Co., Ltd.''' ([[Seapáinis]]: 任天堂株式会社) a tháirgeann earraí leictreonaice agus [[físchluiche|físchluichí]] le ceanncheathrú acu i [[Kyoto]]. 
[[Íomhá:Nintendo Former Headquarters Building.jpg|clé|mion|Nintendo Playing Card Co. - sean cheanncheathrú, Kyoto]]

== Stair ==
Bunaíodh an comhlacht faoin ainm Nintendo Karuta sa bhliain 1889 ag ceardaí darb ainm Fusajiro Yamauchi chun na [[Cártaí imeartha|cártai imeartha]] lámhdhéanta siúd ''[[hanafuda]]'' a dhéanamh. Sna [[1960idí|1960idi]], thosaigh réimsí an chomhlachta ag leathnú i dtreo earraí eile agus chuir Nintendo a chéad chonsól cluichí, The Color TV-Game, ar an margadh sa bhliain 1977. Le scaoileadh an [[Nintendo Entertainment System]] sa bhliain 1985, bhain Nintendo aitheantas idirnáisiúnta amach den chéad uair.
[[Íomhá:Nintendo former headquarter plate Kyoto.jpg|clé|mion|Nintendo Playing Card Co. - sean cheanncheathrú, Kyoto]]
Ó shin i leith, tá cuid mhaith de na consóil chluichí is mó rath i stair an thionscail cruthaithe acu, mar atá an [[Game Boy]], [[Super Nintendo Entertainment System]], [[Wii]] agus an [[Nintendo Switch]]. Anuas ar sin, is iomaí saincheadúnas suntasacha atá scaoilte acu, amhail [[Donkey Kong]], [[Mario]], [[The Legend of Zelda]], [[Kirby]], [[Metroid]], [[Fire Emblem]], [[Splatoon]], [[Super Smash Bros.]] agus [[Pokémon]].

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Mario}}

{{síol-jp}}

{{DEFAULTSORT:Nintendo}}
[[Catagóir:Brandaí Seapánacha]]
[[Catagóir:Físchluichí]]</text>
      <sha1>fkrw2sdb0e5xo6x0skayh3ksjkcdjat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Óengus mac Óengobann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96587</id>
    <revision>
      <id>1315331</id>
      <parentid>1197145</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1367" sha1="thd9rvg60o14bqfcqnms4vv0mnunmov" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Easpag]], leasaitheoir agus scríbhneoir [[Éire|Éireannach]] ba ea '''Óengus mac Óengobann''', ar a dtugtar Naomh Óengus [[Tamhlacht|Tamhlachta]], nó Óengus Chéile Dé,&lt;ref&gt;Tugadh an leasainm dó don chéad uair, gan fianaise ar bith de réir cosúlachta, sa 17ú haois ag [[Seán Mac Colgáin]].&lt;/ref&gt; a tháinig chun cinn sa chéad ráithe den 9ú haois. 

Meastar go raibh sé ina údar ar &quot;Fhélire Óengusso Céileí Dé&quot; ({{lang-en|The Martyrology of Oengus the Culdee}}),&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/martyrologyoeng01stokgoog/page/n8/mode/2up Félire Óengusso célí dé], 1880, [[Acadamh Ríoga na hÉireann]]; via Google Books&lt;/ref&gt; agus b’fhéidir freisin &quot;Martarlaig/[[Féilire Thamhlachta]]&quot; (''The Martyrology of Tallaght'').&lt;ref&gt;[[Richard Irvine Best|Best, Richard Irvine]] &amp; Lawlor, Hugh Jackson (eag.), ''The martyrology of Tallaght'', Henry Bradshaw Society 68, 1931&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

[[Catagóir:Daoine a rugadh sa 8ú haois]]
[[Catagóir:8ú haois in Éirinn]]
[[Catagóir:Caitlicigh Éireannacha]]
[[Catagóir:Céilí Dé]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Laoise]]
[[Catagóir:Daoine na Meánaoise]]
[[Catagóir:Easpaig]]
[[Catagóir:Filí Gaeilge]]
[[Catagóir:Filí na hÉireann]]
[[Catagóir:Naoimh Éireannacha]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]]
[[Catagóir:Sagairt Éireannacha]]</text>
      <sha1>thd9rvg60o14bqfcqnms4vv0mnunmov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mac Aodha Ua Dubhda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98293</id>
    <revision>
      <id>1315316</id>
      <parentid>1265872</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lua annál */ Nasc beo</comment>
      <origin>1315316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1523" sha1="d2rc72clk9vqitqcq7iz4yxna1040pt" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
__NOTOC__
[[Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe|Rí Uí Fhiachrach Mhuaidhe]] ba ea ''' Mac Aodha Ua Dubhda ''' (bás [[1128]]).

== Lua annál ==
* [[Annála na gCeithre Máistrí|ACM]] 1128.13: ''Maidhm Atha Fhirdhiadh ria marc-shluagh Conchobhair mac Meic Lochlainn for mharc-shluagh Tighernáin Uí Ruairc, i t-torchair&lt;ref&gt;[http://dil.ie/18533 1 do-tuit], tit, ar eDIL&lt;/ref&gt; Ua Ciarrdha, tigherna Cairpre, &amp; Cathal Ua Raghailligh, Sitriucc Ua Maoil Brighde, '''mac Aodha Uí Dúbhda''', tigherna Ua n-Amhalghadha, &amp; sochaidhe oile amaille friu a n-díoghail&lt;ref&gt;[https://www.teanglann.ie/ga/fgb/díoghail díoghail], díoltas, ar teanglann FGB&lt;/ref&gt; enigh&lt;ref&gt;[https://www.teanglann.ie/ga/fgb/oineach oineach], cáil, ainm&lt;/ref&gt; Pháttraicc.

== Foinsí ==
* [http://www.ucc.ie/celt/published/G100005A/ Annála na gCeithre Máistrí]
* [[Hubert T. Knox]] (1908), ''The History of Mayo'', lch. 379.
* [[an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh|Dubhaltach Mac Firbhisigh]], [[Leabhar na nGinealach]], ''Genealach Ua fFiachrach Muaidhe'', 263.8 (ll. 596-97), 264.5 (ll. 598-99), eag. [[Nollaig Ó Muraíle]], 2004-05, De Burca, Baile Átha Cliath.

== Tagairtí ==
{{reflist}}


{{s-start}}
{{succession box |
roimh = [[Muircheartach An Collach Ua Dubhda]] |
teideal = [[Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe|rí Uí Fhiachrach Mhuaidhe]] |
tar éis = [[Amhlaibh mac Domhnaill Fhionn Ua Dubhda]] |
bliain = 1125?–1128 |
}}
{{s-end}}

{{DEFAULTSORT:Dubhda, Mac Aodha ua}}
[[Catagóir:Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe]]</text>
      <sha1>d2rc72clk9vqitqcq7iz4yxna1040pt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frederick Cavendish (an Tiarna)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98560</id>
    <revision>
      <id>1315285</id>
      <parentid>1295462</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:53:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir:Sealbhóirí oifige polaitiúla in Éirinn</comment>
      <origin>1315285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1647" sha1="hmehk75z6zz5bqe90tul6yqfqaed5cu" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}Polaiteoir Sasanach ab ea '''an Tiarna Frederick Cavendish''' ( 30 Samhain 1836 - 6 Bealtaine 1882 ). 
Rugadh é in [[Eastbourne (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Eastbourne]] i 1836 agus fuair sé bás i m[[Baile Átha Cliath]]. Ba mhac é le William Cavendish, 7ú Diúc Devon agus Blanche Howard. Cuireadh oideachas air i gColáiste Drindon, Cambridge. Le linn a shlí bheatha bhí sé ina Fheisire Parlaiminte sa Ríocht Aontaithe agus ina [[Príomh-Rúnaí na hÉireann|Phríomh-Rúnaí na hÉireann]].

== Cúlra agus oideachas ==
Rugadh Cavendish ag Compton Place, Eastbourne, [[Sussex]], an dara mac le William Cavendish, 7ú Diúc Devonshire, ag a bhean Lady Blanche Howard, ceathrú iníon George Howard, 6ú Iarla Carlisle, agus deartháir Spencer Cavendish, 8ú Diúc Devonshire, a bhí ina Phríomh-Rúnaí freisin. Tháinig Cavendish, tar éis dó oideachas a fháil sa bhaile, mháithreánaigh sé sa bhliain 1855 i g[[Coláiste na Tríonóide, Cambridge]], áit ar bhain sé céim B.A. amach sa bhliain in 1858, agus ansin d’fhóin sé mar choirnéad le marcra &quot;Duke of Lancaster's Own Yeomanry&quot;.

{{DEFAULTSORT:Cavendish, Frederick}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1836]]
[[Catagóir:Básanna i 1882]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]]
[[Catagóir:Daoine a feallmharaíodh]]
[[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Ré Victeoiriach]]
[[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Sealbhóirí oifige polaitiúla in Éirinn]]
[[Catagóir:Tiarnas Briotanach na hÉireann]]
[[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]]</text>
      <sha1>hmehk75z6zz5bqe90tul6yqfqaed5cu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alasdair Camshron (Bàrd Thùrnaig)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99831</id>
    <revision>
      <id>1315253</id>
      <parentid>1246137</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T13:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2239" sha1="epjbu903maayf60execddbily8fa28e" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}[[Íomhá:Bard_of_Tournaig_Memorial_Cairn_-_geograph.org.uk_-_246937.jpg|mion| Séadchomhartha  Bhàrd Thùrnaig]]
Ba fhile Gaelach as Turnaig i dTaobh Siar Rois é '''Alasdair Camshron (Bàrd Thùrnaig) (1848-1933).''' Bhí cáil air, ní amháin mar gheall ar a chuid filíochta, ach freisin mar gheall ar a chuid eolais ar chroiteoireacht, ábhar a chuaigh go mór i bhfeidhm ar a chuid filíochta. Rugadh é sa bhliain 1848 in Inbhir Àsdal  ar bhruacha thiar Loch Iùbh. Cuireadh oideachas air i scoil na hEaglaise Saoire sula ndeachaigh sé ag obair le O. H. MacCoinnich in Inbhir Iùbh (deartháir le Sir K Mackenzie as Geàrrloch), áit ar fhan sé ag obair ar feadh 40 bliain. Ghlac MacCoinnich spéis in oideachas a' Chamshronaich òig, ag thug sé an deis dó oideachas ceart a fháil ionas go bhféadfadh sé scríobh go líofa sa Ghaeilge agus sa Bhéarla.

Bhain Alasdair clú agus cáil amach: bhí roinnt dá dhánta le feiceáil sa phreas thuaidh agus d’aithris sé cuid dá dhánta do Chomann Gàidhlig Inbhir Nis. Bhí a chuid filíochta neamhpholaitiúil nó aorach, ach bhí siad dírithe ar chúraimí baile.

Sa bhliain 1926, foilsíodh leabhar dá shaothar [https://www.worldcat.org/title/bard-orain-sgriobhaidhean-agus-litrichean/oclc/148443544 “Am Bàrd: Òrain, Sgriobhaidhean agus Litricheanrs] &quot;, curtha in eagar agus foilsithe le Iain MacAlasdair Moffatt-Pender.

== Naisc sheachtracha ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=cIv6gnAO8jc Canann Kathleen MacInnes Lament of the Tournaig Bard]
* [http://worldcat.org/identities/lccn-nr2007009604/ Aitheantais WorldCat: Cameron, Alexander 1848-1933] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200615161629/http://worldcat.org/identities/lccn-nr2007009604/ |date=2020-06-15 }}
* [https://www.ambaile.org.uk/detail/gd/5433/1/EN5433-alexander-cameron-memorial-cairn-plaque.htm Séadchomhartha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200615162956/https://www.ambaile.org.uk/detail/gd/5433/1/EN5433-alexander-cameron-memorial-cairn-plaque.htm |date=2020-06-15 }} ''(Am Baile)''
*ambaile.Sluaite bailithe timpeall séadchomhartha Alasdair Chamshroin. https://www.ambaile.org.uk/gd/asset/5425/
{{DEFAULTSORT:Camshron, Alasdair}}</text>
      <sha1>epjbu903maayf60execddbily8fa28e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coláiste Phádraig Mhá Nuad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100257</id>
    <redirect title="Coláiste Naoimh Phádraig, Maigh Nuad" />
    <revision>
      <id>1315355</id>
      <parentid>1022751</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T00:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>3926</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Coláiste Naoimh Phádraig, Maigh Nuad]]</comment>
      <origin>1315355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="rt1uvyqryi0qffijbfzdfm4vncqzzn4" xml:space="preserve">#athsheoladh [[Coláiste Naoimh Phádraig, Maigh Nuad]]</text>
      <sha1>rt1uvyqryi0qffijbfzdfm4vncqzzn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coláiste Phádraig, Maigh Nuad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100258</id>
    <redirect title="Coláiste Naoimh Phádraig, Maigh Nuad" />
    <revision>
      <id>1315356</id>
      <parentid>1022755</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T00:18:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>3926</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Coláiste Naoimh Phádraig, Maigh Nuad]]</comment>
      <origin>1315356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="rt1uvyqryi0qffijbfzdfm4vncqzzn4" xml:space="preserve">#athsheoladh [[Coláiste Naoimh Phádraig, Maigh Nuad]]</text>
      <sha1>rt1uvyqryi0qffijbfzdfm4vncqzzn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ollscoil Phontaifiúil Mhaigh Nuad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100686</id>
    <redirect title="Coláiste Naoimh Phádraig, Maigh Nuad" />
    <revision>
      <id>1315357</id>
      <parentid>1026731</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T00:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>3926</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Coláiste Naoimh Phádraig, Maigh Nuad]]</comment>
      <origin>1315357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="rt1uvyqryi0qffijbfzdfm4vncqzzn4" xml:space="preserve">#athsheoladh [[Coláiste Naoimh Phádraig, Maigh Nuad]]</text>
      <sha1>rt1uvyqryi0qffijbfzdfm4vncqzzn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uí Raghallaigh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101894</id>
    <revision>
      <id>1315277</id>
      <parentid>1241191</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tagairtí */ -defaultsort</comment>
      <origin>1315277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9662" sha1="jvj6htpvsw1f3dkemnl8oxeumsjwyth" xml:space="preserve">{{#invoke:Interwiki from P460|Interwiki}}
[[Íomhá:Coat of arms of O'Reilly.svg|135px|mion|Armas Uí Raghallaigh]]
[[Íomhá:Cavan crest.svg|180px|mion|Suaitheantas 'millte' Uí Raghallaigh ar armas [[Contae an Chabháin|Chontae an Chabháin]], a gceantar dúchais]]

Clann Gaelach is ea '''Uí Raghallaigh''' a bhíodh go stairiúil ina rítheaghlach [[Bréifne Thoir|Bhréifne Thoir]] i g[[Contae an Chabháin]].  [[Connachta]] is ea iad, de mhuintir [[Uí Bhriúin]] Bhréifne, agus tá garghaol acu le clann [[Uí Ruairc]] as [[Bréifne Thiar]].

== Sanas ==
Meastar go bhfuil an t-ainm Raghallach bunaithe ar compounds ''rag'' ( &quot;cine, dream&quot;; m.s. [[Dartraí|Dart'''raí''']] [[Ciarraí|Ciar'''raí''']]) agus ''ceallach'' (le brí &quot;cairdiúil&quot;&lt;ref&gt;ach féach: [https://dil.ie/8563 cellach] ar eDIL; [https://www.teanglann.ie/ga/fgb/ceallach ceannach&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;] ar teanglann.ie&lt;/ref&gt;).

Faightear an sloinne go forleathan ar fud na hÉireann, san 11ú háit is coitianta sa bhliain 1890&lt;ref&gt;Matheson, Robert E. (1894), ''Special report on surnames in Ireland, ...'', Baile Átha Cliath: For Her Majesty's Stationery Office by Alexander Thom &amp; Co. (Limited), lch. 9 ([https://archive.org/details/cu31924029805540/page/n11 le fáil ar líne online])&lt;/ref&gt; agus sa bhliain 1997.&lt;ref&gt;Murphy, Sean J. (2014), A Survey of Irish Surnames 1992–97. In: ''Studies in Irish Genealogy and Heraldry'', Windgates, Contae Chill Mhantáin, ll. 14–29 (céad chló 2008, eagrán is déanaí 2014) ([https://www.academia.edu/9204227/A_Survey_of_Irish_Surnames_1992-97 lch. 27])&lt;/ref&gt;

== Stair ==
Deirtear gur éag an sinsear eapainmneach, Raghallach mac Cathaláin, i rith [[Cath Chluain Tarbh|Chath Chluain Tarbh]] sa bhliain 1014.  D'éirigh an chlann ina rítheaghlach [[Bréifne Thoir|Bhréifne Thoir]], i g[[Contae an Chabháin]] agus [[Contae an Longfoirt]].

Go dtí an lae inniu, tá achrann ann idir taoisigh Uí Raghallaigh agus Uí Ruairc, maidir le teideal Rí Bhréifne (iomláin).&lt;ref name=Newerkla&gt;Newerkla, Stefan Michael (2020), Das irische Geschlecht O'Reilly und seine Verbindungen zu Österreich und Russland [The Irish O'Reilly family and their connections to Austria and Russia]. In: ''Diachronie – Ethnos – Tradition: Studien zur slawischen Sprachgeschichte [Diachrony – Ethnos – Tradition: Studies in Slavic Language History],'' eag. Jasmina Grković-Major, Natalia B. Korina, Stefan M. Newerkla, Fedor B. Poljakov, Svetlana M. Tolstaja. Brno, Tribun EU, ll. 259–279 ([https://uscholar.univie.ac.at/o:1405256 263–265])&lt;/ref&gt;  Socraíodh seo sa bhliain 1994 nuair a rialaigh Príomh aralt na hÉireann i leith Uí Ruairc. Cuireadh deireadh le teidil chúirtéise sa bhliain 2003.  Sa bhliain 2014, agus taoiseach nua Uí Raghallaigh tofa, thosaigh an t-achrann arís.

== Daoine ==
I measc daoine leis an sloinne Ó Raghallaigh (Ó Reilly, O'Riley), tá a leanas:

=== Ó Raghallaigh agus Ní Raghallaigh ===
* [[Aisling Ní Raghallaigh]]
* [[Éadbhard Ó Raghallaigh]]
* [[Máirtín Ó Raghallaigh]]
* [[Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh]]
* [[Seán Pádraig Ó Raghallaigh]]
* [[Seán Seosamh Ó Raghallaigh]]
* [[Sorcha O'Raghallaigh]]

===Leagan galldaithe “O'Reilly”===
* [[Alejandro O'Reilly]] (1722–1794), dara gobharnóir Spáinneach de Louisiana
* [[Andrew O'Reilly von Ballinlough]] (1742–1832), ginearál Ostarach a rugadh i nÉirinn
* [[Bernard O'Reilly (údar)|Bernard O'Reilly]] (1903–1975), údar Astrálach
* [[Bernard O'Reilly (easpag Hartford)]] (1803–1856), easpag Caitliceach
* [[Bernard O'Reilly (easpag Liverpool)]] (1824–1894), easpag Caitliceach
* [[Bill O'Reilly (tráchtaire polaitiúil)|Bill O'Reilly]] (rugadh 1949), tráchtaire agus láithreoir teilifíse Meiriceánach de [[The O'Reilly Factor]] ar Fox News
* [[Bill O'Reilly (imreoir cruicéid)|Bill O'Reilly]], imreoir cruicéid Astrálach
* [[Bob O'Reilly]], imreoir rugbaí sraithe Astrálach
* [[Caitriona O'Reilly]], file agus léirmheastóir Éireannach
* [[Cal O'Reilly]], imreoir haca oighir Ceanadach
* [[Cameron O'Reilly]], fear gnó Éireannach agus Astrálach
* [[Cassia O'Reilly]], amhránaí Éireannach
* [[Charles O'Reilly]] (bás 1800), easpag Chille Móire ón mbliain 1798 go dtí 1800
* [[Danny O'Reilly]], príomhamhránaí leis an mbanna ceoil, The Coronas
* [[David O'Reilly (idirdhealú)|David O'Reilly]], roinnt daoine 
* [[Dermot O'Reilly]] (1942–2007), amhránaí Ceanadach a rugadh i Éirinn, leis an mbanna ceoil Ryan's Fancy, ag obair i dTalamh an Éisc agus Labradór
* [[Des O'Reilly]] (1954–2016), imreoir rugbaí sraithe Astrálach
* [[Emily O'Reilly]], iriseoir Éireannach
* [[Emma O'Reilly]], Irish fisiteiripeoir agus and cycling soigneuse rothaíochta Éireannach a bhí i bhfostú Lance Armstrong
* [[Finbarr O'Reilly]], grianghrafadóir Ceanadach
* [[Gary O'Reilly]], peileadóir Sasanach
* [[Genevieve O'Reilly]], aisteoir Éireannach
* [[Heather O'Reilly]] (rugadh 1985), peileadóir Meiriceánach
* [[Hugh Reily]] (1630–1695), Irish M.P. Éireannach agus údar polaitiúil
* [[James Reilly (polaiteoir Ceanadach)]] (1835–1909), fear gnó agus polaiteoir Ceanadach ar Alberta
* [[James O'Reilly (sagart)|James O'Reilly]], sagart Caitliceach Meiriceánach
* [[Jennifer O'Reilly]] (1943–2016), staraí meánaoise den Bhreatain agus Éirinn
* [[Jenny Quinn O'Reilly]] (1762–1802), rugadh [[Evgenia Ivanovna Vyazemskaya]], Prionsa [[Andrey Vyazemsky]], máthair an fhile Rúisigh [[Pyotr Vyazemsky]]
* [[Joe O'Reilly]], polaiteoir Éireannach 
* [[John Boyle O'Reilly]], file, úrscéalaí agus gníomhaí ar son na hÉireann (1844–1890)
* [[John C. Reilly]], aisteoir Meiriceánach
* [[John Joe O'Reilly]], polaiteoir Éireannach (1881–1967)
* [[John O'Reilly (polaiteoir)|John O'Reilly]] (rugadh 1940), polaiteoir Ceanadach as Ontario
* [[John Reyly]] (recte O'Reilly) (c. 1646–1717), M.P. do Chontae an Chabháin i dParlaimint Parliament na hÉireann, 1689
* [[Kyle O'Reilly]] (rugadh 1987), ainm cró den choraí Ceanadach, Kyle Greenwood
* [[Leonora O'Reilly]], feimineach Meiriceánach 
* [[Louise O'Reilly]], polaiteoir Éireannach
* [[Luke O'Reilly (idirdhealú)]], roinnt daoine 
* [[Matthew O'Reilly]], feirmeoir agus polaiteoir Éireannach 
* [[Patrick O'Reilly (An Cabhán)|Patrick O'Reilly]], polaiteoir Éireannach as an gCabhán (1927–1994)
* [[Patrick O'Reilly (polaiteoir neamhspleách)|Patrick O'Reilly]], polaiteoir neamhspleách (1893–1972)
* [[Patrick Thomas O'Reilly]] (1833–1892), easpag Caitliceach Meiriceánach, rugadh i nÉirinn
* [[Peter O'Reilly (iománaí)]] (1902–1940), iománaí
* [[Philip O'Reilly (Cavan County M.P.)]] (c. 1600–1655), M.P. do Contae an Chabháin 
* [[Philip Og O'Reilly]] (c. 1640 – 1703), M.P. do Buirg Chabháin i bParlaimint na hÉireann, 1689
* [[Philip Reyley]] (recte O'Reilly) (c. 1630 – after 1689), M.P. don Chabhán Cavan County i bParlaimint na hÉireann, 1689
* [[Randall C. O'Reilly]] (rugadh 1967), ollamh síceolaíochta Meiriceánach, forbróir [[Leabra]]
* [[Robert O'Reilly]] (rugadh 1950), aisteoir Meiriceánach 
* [[Ruth O'Reilly]] (rugadh 1981), imreoir rugbaí Éireannach
* [[Ryan O'Reilly (ice hockey)]] (born 1991), imreoir haca oighir Ceanadach
* [[Ryan O'Reilly (coraí)]] (rugadh 1980), coraí Meiriceánach 
* Stephen O'Reilly (rugadh 1964) (aitheanta mar [[Stephen Egerton (guitarist)|Stephen Egerton]]), ceoltóir Meiriceánach
* [[Stephen O'Reilly (aistriú)|Stephen O'Reilly]], aisteoir Meiriceánach 
* [[Stephen O'Reilly (peileadóir)|Stephen O'Reilly]], peileadóir Astrálach
* [[Terry O'Reilly]], imreoir haca Ceanadach
* [[Thomas O'Reilly (polaiteoir)|Tom O'Reilly]] (1915–1995), polaiteoir Fhianna Fáil
* [[Thomas O'Reilly (Ciarraí)|Thomas O'Reilly]], polaiteoir Éireannach (bás 1944)
* [[Tim O'Reilly]] (rugadh 1954), bunaitheoir O'Reilly Media
* [[Tom O'Reilly (An Cabhán)|Tom O'Reilly]] (1915–1995), peileadóir agus polaiteoir Éireannach
* [[Tom O'Reilly (polaiteoir Fhear Manach)|Tom O'Reilly]], polaiteoir Shinn Féin
* [[Tom O'Reilly (rugbaí sraithe)|Tom O'Reilly]], imreoir rugbaí sraithe le Nua-Ghuine Phapua 
* [[Tony O'Reilly]] (rugadh 1936), fear gnó Éireannach
* [[Valli O'Reilly]], ealaíontóir smididh Meiriceánaigh

=== O'Riley ===
* [[Bunny Wailer]] (1947–2021), amhránaí reggae as Iamáice aitheanta mar Bhunny O'Riley
* [[Christopher O'Riley]] (rugadh 1956), pianódóir Meiriceánach
* [[Don O'Riley]] (1945–1997), caiteoir daorchluiche Meiriceánach 
* [[Matt O'Riley]] (rugadh 2000), peileadóir le Celtic F.C.

=== Pearsana ficseanúla ===
* Mr. O'Reilly, léirithe ag an aisteoir Éireannach by the Irish actor [[David Kelly (aisteoirí)|David Kelly]] i sraith &quot;[[The Builders]]&quot; de chuid ''[[Fawlty Towers]]''  
* Aloysius Umbongo N'Danga O'Reilly, san amhrán &quot;Baguette Dilemma for the Booker Prize Guy&quot; leis an mbanna ceoil [[Half Man Half Biscuit]] ar a n-albam 2014, ''[[Urge for Offal]]''
* Corporal Walter &quot;Radar&quot; O'Reilly, ''[[M*A*S*H]]''

== Naisc sheachtracha ==
* ''[http://oreillyreillyclan.blogspot.co.uk/ O'Reilly Clan]
*[http://www.libraryireland.com/Pedigrees1/o-reilly-1-heremon.php O'Reilly (no. 1)] ar Leabharlann Náisiúnta Éireann
* ''[http://genforum.genealogy.com/oreilly/messages/855.html O'Reilly Genealogy- Some statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714155319/http://genforum.genealogy.com/oreilly/messages/855.html |date=2014-07-14 }}'' le Tom Smith
*''[https://uscholar.univie.ac.at/o:1405256 The Irish O'Reilly family and their connections to Austria and Russia]'' le Stefan M. Newerkla

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Ríocht na gConnacht}}

[[Catagóir:Connachta]]</text>
      <sha1>jvj6htpvsw1f3dkemnl8oxeumsjwyth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ealaín na nOileán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102531</id>
    <revision>
      <id>1315340</id>
      <parentid>1260737</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Foinsí */ Nasc beo</comment>
      <origin>1315340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8705" sha1="ddrp7aofsj51zvomvcjb944is1tolew" xml:space="preserve">[[Íomhá:KellsFol292rIncipJohn.jpg|mion|300px|Fóilió 292r as [[Leabhar Cheanannais]], tús le [[Soiscéal Eoin]] maisithe go galánta.]]

Rinneadh ''' Ealaín na nOileán ''' sa [[an Bhreatain|Bhreatain]] agus i [[Éire|nÉirinn]] le linn na ré iarRómhánaí.   Dar le staraithe ealaíne, is cuid í d'ealaín [[Imirce na dTreabh]] chomh maith le healaín luath-mheánaoiseach iartharach.  Is é an meascán den dá níos seo a thugann don ealaín a saintréith speisialta.&lt;ref&gt;Honour &amp; Fleming, ll. 244–247&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pächt, ll. 65–66&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Walies &amp; Zoll, ll. 27–30&lt;/ref&gt;

Is de thoradh an ghluaiseacht mainistreach Éireannach den {{h|Críostaíocht Cheilteach}} í ealaín na nOileán, é sin nó miotalóireacht don scothaicme saolta.  Tosaíonn an ré timpeall na bliana 600 le meascán [[Ealaín Cheilteach|Ceilteacha]] agus [[Ealaín Angla-Shacsanach|Angla-Shacsanacha]].  Feictear roinnt seodra, go formhór Éireannach, a théann siar go dtí na 500í.&lt;ref&gt;Youngs, ll. 20–22.&lt;/ref&gt;  '' The earliest Pictish stones may date from the fifth century however.&lt;ref&gt;Laing, ll. 55–56.&lt;/ref&gt;

[[Íomhá:DurhamCassiodorusDavidVictor.JPG|mion|[[Dáiví]] as an [[Durham Cassiodorus]], luath-8ú haois, Jarrow&lt;ref&gt;Nordenfalk, ll. 29, 86–87&lt;/ref&gt;]]

Tháinig buaicphointe na stíle, ó thaobh maisithe de, chun críche le teacht na [[Lochlannaigh|Lochlannach]] san 8ú haois.  Glactar gur chuir na ruathair isteach ar [[Leabhar Cheanannais]].&lt;ref&gt;Dodwell (1993), ll. 85, 90&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Wilson, lch. 141&lt;/ref&gt;  I Sasana, chumaisc an stíl le healaín Angla-Sacsanach timpeall na bliana 900, agus i nÉirinn le h[[ealaín Rómhánúil]] sa 12ú haois.&lt;ref&gt;Ryan&lt;/ref&gt; 

Add na samplaí den ealaín atá fós ar marthain, tá ann go formhór lámhscríbhinní dathmhaisithe, obair mhiotail agus snoiteán cloiche, go háirithe [[Ardchros]]a.  Feictear are patrúin mjionsaothraithe ach gan aon léaráid doimhneachta nó toirte.  Is saintréith é [[crosfhí]], rud a fheictear ach go háirithe ag [[Sutton Hoo]] in [[East Anglia]].&lt;ref&gt;Wilson, ll. 16–27.&lt;/ref&gt;  Is é saintréith eile ná [[leathanaigh cairpéid]], cé gur coiteann iad fosta [[historiated túslitir|turasóireachta]] (aireagán na nOileán), [[tábla canóna|táblaí canóna]] agus mionfhíoracha, go háirithe portráidí na Soiscéalaithe.

Is iad Éire, an [[Alba]] agus ríocht [[Northumbria]] más hionadaí is tábhachtaí, ach feictear samplaí gcósta i ndeisceart Shasana, sa Bhreatain Bheag&lt;ref&gt;Mar shampla, [[Ricemarch Psalter]], [[Hereford Gospels]] (féach Grove Art Online, S2)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Leabhar Dhéir]] den 10ú haois, an lámhscríbhinn is luaite le [[Gaeilge na hAlban]]&lt;/ref&gt; agus ar an mór-roinn, go háirithe sa [[an Ghall|Ghall]].  I measc na samplaí is fearr, tá [[Leabhar Dharú]], Leabhar Cheanannais, [[Soiscéil Lindisfarne]], dealga amhail is [[Dealg na Teamhrach]], agus an [[Ruthwell Cross]].  

Tá tionchar Ealaín na nOileán le feiceáil i ngach stíl ealaín eile na hEorpach a tháinig ina diaidh, go háirithe na gnéithe maisitheacha i lámhscríbhinní Rómhánúla agus Gotacha.&lt;ref&gt;Henderson, ll. 63–71&lt;/ref&gt;

== Foinsí ==
* Alexander, Jonathan J.G.. ''Medieval Illuminators and their Methods of Work'', Yale UP, 1992, {{ISBN|978-0-300-05689-1}}
* Bloxham, Jim &amp; Rose, Krisine. [https://web.archive.org/web/20110726074901/http://www.gbwny.org/news/2007/11/st-cuthbert-gospel-of-st-john-formerly-known-as-the-stonyhurst-gospel/ ''St. Cuthbert Gospel of St. John], Formerly Known as the Stonyhurst Gospel''
* Brown, Michelle P. [https://books.google.com/books?id=H8Ke9acHFm4C&amp;pg=PA279&amp;dq=%22Tiberius+group%22&amp;as_brr=3&amp;ei=A77PS_6dJI7WzASrp9CKCQ&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=%22Tiberius%20group%22&amp;f=false ''Mercian Manuscripts? The &quot;Tiberius&quot; Group and its Historical Context''], in Michelle P. Brown, Carol Ann Farr: ''Mercia: an Anglo-Saxon kingdom in Europe'', Continuum International Publishing Group, 2005, {{ISBN|978-0-8264-7765-1}}
* Calkins, Robert G. ''Illuminated Books of the Middle Ages''. Ithaca, Nua-Eabhrac: Cornell University Press, 1983, {{ISBN|978-0-8014-1506-7}}
* Dodwell, C.R. (1982). ''Anglo-Saxon Art, a new perspective'', 1982, Manchester UP, {{ISBN|978-0-7190-0926-6}}
* &amp;mdash; (1993). ''The Pictorial arts of the West, 800–1200'', 1993, Yale UP, {{ISBN|978-0-300-06493-3}}
* [[Ernst Gombrich|Gombrich, E.H.]] ''The Story of Art'', Phaidon, 13th edn. 1982. {{ISBN|978-0-7148-1841-2}}
* [[Raghnall Ó Floinn|Ó Floinn, Raghnal]]; Wallace, Patrick (eag.). ''Treasures of the National Museum of Ireland: Irish Antiquities''. Baile Átha Cliath: [[Ard-Mhúsaem na hÉireann]], 2002. {{ISBN|978-0-7171-2829-7}}
* Forbes, Andrew; Henley, David (2012). ''Pages from the Book of Kells''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B00AN4JVI0
* [[Grove Art Online]]. &quot;Insular Art&quot;, féach fosta Ryan, Michael.
* Henderson, George. ''Early Medieval Art'', 1972, {{ISBN|978-0-14-021420-8}}, eagrán 1977, Penguin,
* &quot;Hendersons&quot;: Henderson, George and Henderson, Isabel, [https://finds.org.uk/staffshoardsymposium/papers/georgeandisabelhenderson &quot;The implications of the Staffordshire Hoard for the understanding of the origins and development of the Insular art style as it appears in manuscripts and sculpture&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230116212152/https://finds.org.uk/staffshoardsymposium/papers/georgeandisabelhenderson |date=2023-01-16 }}, ''Papers from the Staffordshire Hoard Symposium'' (online), 2010, [[Portable Antiquities Scheme]], [[British Museum]]    
* [[Carola Hicks|Hicks, Carola]], [http://arts.jrank.org/pages/15629/Insular.html Insular – The Age of Migrating Ideas: Early Medieval Art in Northern Britain and Ireland]
* [[Hugh Honour]] agus John Fleming. &quot;A World History of Art&quot;, 1984 (chéad eagrán clúdach bog), Macmillan, Londain. {{ISBN|978-0-333-37185-5}}
* Laing, Lloyd Robert. [https://books.google.com/books?id=mdwOAAAAQAAJ&amp;pg=PA53&amp;dq=Pictish+Stones+purposes&amp;as_brr=3&amp;ei=CcHMS8-sAZzOMMy13KoG&amp;cd=2#v=onepage&amp;q&amp;f=false The archaeology of late Celtic Britain and Ireland, c. 400–1200 AD], Taylor &amp; Francis, 1975, {{ISBN|978-0-416-82360-8}}
* Lasko, Peter. ''Ars Sacra, 800–1200'', Penguin History of Art, 1972 {{ISBN|978-0-14-056036-7}}
* [[Rachel Moss (art historian)|Moss, Rachel]]. ''Medieval c. 400—c. 1600'', &quot;Art and Architecture of Ireland&quot; series. CT: Yale University Press, 2014. {{ISBN|978-03-001-7919-4}}
* [[George Francis Mitchell|Mitchell, G. F.]] &quot;The Cap of St Lachtin's Arm&quot;. ''The Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland'', imleabhar 114, 1984. {{JSTOR|25508863}}
* Moss, Rachel. ''The Book of Durrow''. Baile Átha Cliath: Coláiste na Tríonóide; Londain: Thames and Hudson, 2018. {{ISBN|978-0-5002-9460-4}}
* [[Griffin Murray|Murray, Griffin]]. &quot;[https://www.academia.edu/4638094/The_Makers_of_Church_Metalwork_in_Early_Medieval_Ireland_Their_Identity_and_Status The Makers of Church Metalwork in Early Medieval Ireland: Their Identity and Status]&quot;. ''Making Histories: Proceedings of the Sixth International Insular Art Conference''. Eabhrac, 2011
* Murray, Griffin. &quot;The Medieval Treasures of County Kerry&quot;.Tralee: Kerry County Museum, 2010. {{ISBN|978-0-956-5714-0-3}}
* Nordenfalk, Carl. ''Celtic and Anglo-Saxon Painting: Book illumination in the British Isles 600–800''. Nua-Eabhrac: George Braziller, 1976, {{ISBN|978-0-8076-0825-8}}
* Pächt, Otto. ''Book Illumination in the Middle Ages'' (trans fr German), 1986, Harvey Miller Publishers, London, {{ISBN|978-0-19-921060-2}}
* Rigby, Stephen Henry. ''A companion to Britain in the later Middle Ages'', Wiley-Blackwell, 2003, {{ISBN|978-0-631-21785-5}}. [https://books.google.com/books?id=H4gfZGPDuu8C&amp;pg=PA563&amp;dq=Cross+of+Cong&amp;as_brr=3&amp;ei=g1pGSrLZL4zayQSB9NRA Google books]
* Ryan, Michael, and others, in [[Grove Art Online]], ''Insular art''
* [[Meyer Schapiro|Schapiro, Meyer]], ''Selected Papers'', imleabhar 3, ''Late Antique, Early Christian and Mediaeval Art'', 1980, Chatto &amp; Windus, Londain, {{ISBN|978-0-7011-2514-1}}
* Wailes, Bernard and Zoll, Amy L., in Philip L. Kohl, Clare P. Fawcett, ''[https://www.cambridge.org/core/books/nationalism-politics-and-the-practice-of-archaeology/3F094BA660F390266D6ED0B68992D247 Nationalism, politics, and the practice of archaeology]'', Cambridge University Press, 1995, {{ISBN|978-0-521-55839-6}}
* [[David M. Wilson|Wilson, David M.]] ''Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century To The Norman Conquest'', Thames and Hudson, 1984, {{ISBN|978-0-87951-976-6}}
* Susan Youngs (eag.). ''&quot;The Work of Angels&quot;, Masterpieces of Celtic Metalwork, 6th–9th centuries AD'', 1989, British Museum Press, Londain, {{ISBN|978-0-7141-0554-3}}

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Síol}}</text>
      <sha1>ddrp7aofsj51zvomvcjb944is1tolew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katie McCabe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105343</id>
    <revision>
      <id>1315368</id>
      <parentid>1256817</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T11:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31218-36</username>
        <id>74527</id>
      </contributor>
      <comment>/* Arsenal: 2017 - i láthair */</comment>
      <origin>1315368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8350" sha1="mmu51055oe5kndocj6u7b4p6hvu139r" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Is imreoir sacair í '''Katie McCabe''' (a rugadh ar an 21ú Meán Fómhair 1995). 

Imríonn sí do club [[Arsenal Women Football Club|Arsenal]] [[Women's Super League]] (WSL) agus feidhmíonn sé mar chaptaen ar [[Foireann sacair ban Phoblacht na hÉireann|fhoireann náisiúnta na hÉireann]].

Imríonn McCabe mar cosantóir ar chlé, cliathánaí clé agus imreoir lár páirce ar chlé.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Katie McCabe|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Katie_McCabe&amp;oldid=1208078197|journal=Wikipedia|date=2024-02-16|language=en}}&lt;/ref&gt;

Agus í ina déagóir, bhuaigh sí Craobhchomórtas Náisiúnta na mBan faoi dhó agus Corn na mBan an FAI trí huaire le Raheny United sular síníodh sí le Arsenal in 2015.

Le Arsenal, tá Corn FA na mBan buaite aici ó shin in 2016, an FA WSL 2018–19. teideal sraithe, agus ainmníodh í ar Fhoireann na Bliana PFA do 2021. 

Tar éis di a céad caipín d’Éirinn a bhaint amach in 2015, ainmníodh í mar chaptaen na tíre in 2017, an captaen is óige i stair na foirne.

[[Íomhá:McCabe Arsenal.jpg|clé|mion|2023]]
[[Íomhá:Arsenal LFC v Kelly Smith All-Stars XI (092) (cropped) - Katie McCabe.jpg|clé|mion|2017]]
[[Íomhá:Katie McCabe 20191016.jpg|clé|mion|vs Slavia Praha, DF 2019]]
[[Íomhá:Arsenal WFC v Manchester United WFC, 7 February 2019 (03).jpg|clé|mion|Cúl !  Arsenal WFC v Manchester United WFC, 7 Fea 2019]]

== Saol Pearsanta ==
Tá 10 siblíní ag McCabe, Gary McCabe ina measc, a d'imir i bPríomhroinn Shraith na hÉireann ó 2007 go 2018. Tá sí leispiach go hoscailte. I mí an Mheithimh 2019, thug sí le fios go bhfuil sí i gcaidreamh lena comh-imreoir Ruesha Littlejohn agus go bhfuil peil chumann na mban ag glacadh go mór le daoine [[LADT|LADT.]]

== Gairmréim óige ==
Agus í ag fás aníos, d'imir McCabe ar fhoirne óige buachaillí do Kilnamanagh AFC agus Crumlin United F.C. Agus í 10 mbliana d'aois, chuaigh sí isteach ina céad fhoireann cailíní i Templeogue, ag imirt d'fhoireann na gcailíní agus d'fhoireann na mbuachaillí araon go dtí gur chas sí 13 bliana d'aois. Ba é [[Damien Duff]]  agus Robbie Keane an t-imreoir ab fhearr léi mar pháiste.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/66056628|teideal=McCabe felt 'imposter syndrome' when made captain|language=en-GB|work=BBC Sport|dátarochtana=2024-02-19}}&lt;/ref&gt; Le linn na meánscoile, d'imir sí [[peil Ghaelach]] agus [[cispheil]] freisin.

== Sraith Náisiúnta na mBan: 2011–2015 ==
Nuair a bunaíodh Sraith Náisiúnta na mBan (WNL) in 2011, shínigh McCabe le Raheny United. Bhí oiliúint déanta aici leis an gclub roimhe sin, ach chuir rialacháin na sraithe cosc uirthi conradh a shíniú go dtí gur iompaigh sí 16 bliana d'aois. Rinne sí ionadaíocht ar an gclub sa chéad séasúr den chomórtas. As seo go ceann trí shéasúr bhuaigh sí dhá theideal sraithe agus trí Chorn na mBan FAI as a chéile le &quot;The Pandas&quot;. Rinne sí ionadaíocht freisin ar an gclub i Sraith Seaimpíní na mBan [[UEFA Champions League|UEFA.]] 

== Arsenal: 2015-2017 ==
McCabe ag déanamh a chéad chluiche Arsenal i mí Feabhra 2016

I mí na Nollag 2015 shínigh sí do chlub Londain Arsenal Ladies,ag diúltú do thairiscintí iomaíochta ó [[Glaschú Lár na Cathrach|Glasgow City]], [[Chelsea Football Club|Chelsea]] agus [[Manchester City Football Club|Manchester City]].

== Cathair Ghlaschú: 2017 (iasacht) ==
Tar éis di a bheith ag streachailt le gortuithe agus easpa ama imeartha den chéad fhoireann ina céad bhliain le Arsenal, chuaigh sí ar iasacht chuig Glasgow City i mí Lúnasa 2017, don dara leath de shéasúr Phríomhshraith na mBan in [[Albain]]. Chabhródh sí le Glaschú a threorú chuig an teideal Albanach chomh maith le dornán láithrithe i Sraith Seaimpíní na mBan UEFA.

== Arsenal: 2017 - 2026 ==
Nuair a d’fhill sí ar Arsenal tar éis deireadh a chur lena iasacht, d’aistrigh bainisteoir nua Arsenal Joe Montemurro í go dtí suíomh an chúl chlé.

Sa séasúr 2018–19, chabhraigh sí Arsenal a threorú chuig an teideal FA WSL, ag imirt na miontuairiscí ba mhó d’aon imreoir ar an scuad. An 26 Márta 2019, shínigh sí síneadh le Arsenal. Cúig lá ina dhiaidh sin, i gceann de chluichí deireanacha na bliana, scóráil sí cúl ríthábhachtach a bhuaigh cluiche in aghaidh [[Birmingham City Football Club|Birmingham]], rud a choinnigh Arsenal pointe amháin glan ar bharr na sraithe.

Scóráil sí 5 chúilín agus ghnóthaigh 12 cúntóir le linn shéasúr FA WSL 2020–21 nuair a chríochnaigh Arsenal sa tríú háit, ceangailte den chéad uair sa léig i gcúnamh agus ainmnithe ar Fhoireann PFA na Bliana.[18] I mí na Nollag 2020, rinne sí an 100ú láithreas d’Arsenal i mbua 4-0 ar Everton, ag tógáil cúnaimh ón gcúinne ar chúl ó Jen Beattie. Níos déanaí an mhí sin, bhí sí páirteach i gconspóid a bhain le [[COVID-19]] tar éis di pictiúr di féin a phostáil ar thrá i [[Dubai]] in ainneoin toirmeasc taistil ar chónaitheoirí Shraith 4 i [[Londain]]. Dúirt sí go ndeachaigh sí go Dubai le haghaidh cruinniú gnó lena gníomhaire. Ní bhfuair sí aon smachtbhannaí araíonachta ón FA mar gheall ar an gconspóid.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.thesun.co.uk/sport/13663370/arsenal-women-furious-dubai-coronavirus/|teideal=Arsenal Women players 'furious' after star catches Covid-19 from Dubai trip as WSL hit with coronavirus crisis|dáta=2021-01-06|language=en-gb|work=The Sun|dátarochtana=2024-02-19}}&lt;/ref&gt;

Roimh shéasúr FA WSL 2021–22, shínigh sí conradh nua fadtéarmach le Arsenal.

Chaill sí ceithre mhí de shéasúr 2013–14 le cos briste. An bhliain sin, bhí sí earcaithe ag Ollscoil Stáit [[Florida]] freisin chun imirt d'fhoireann sacair na mban Florida State Seminoles sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]], ach thit an t-aistriú as a chéile mar gheall ar a gortú.

In 2014–15 scóráil McCabe 23 sprioc WNL do Raheny, dhá chúl taobh thiar den phríomhscórálaí [[Áine O'Gorman]] ó UCD Waves

I mí na Samhna 2014, scóráil sí an cúl tosaigh do Raheny i gcluiche ceannais Chorn na mBan FAI, ó chic saor 35 slat, agus bhuaigh sí a dara Corn FAI leis an gclub.

Do shéasúr 2015–16, d'fhan McCabe leis an gclub ina guise nua mar [[Shelbourne Football Club|Shelbourne]] Ladies.

== Gairmréim idirnáisiúnta ==
[[Íomhá:Arsenal Ladies Vs Bayern Munich (24934067101).jpg|mion|328x328px|McCabe le bainisteoir s'aici.]]
Ag Craobh Faoi-19 na mBan UEFA 2014, bhí McCabe le feiceáil mar bhuaigh Éire a ngrúpa, sular bhuail siad 4–0 go dtí an Ísiltír a spreag Vivianne Miedema sa chluiche leathcheannais. I mí an Mhárta 2015 thug an cóitseálaí náisiúnta Susan Ronan tús sinsearach do McCabe i gcoinne na hUngáire ag Corn Istria 2015, tarraingt 1–1. Choinnigh gortú quad McCabe amach as an mbua cáilithe 3–0 UEFA Women's Euro 2017 na hÉireann ar an 26 Samhain 2015 i Staid Thamhlachta, Baile Átha Cliath. Ag Corn na Cipire 2016, scóráil McCabe a céad sprioc idirnáisiúnta chun tarraingt 1–1 a fháil leis an Iodáil.
[[Íomhá:Katie McCabe Aine O'Gorman Republic of Ireland mix zone 2020-03-05.jpg|mion|328x328px|Katie McCabe le comhimreoir s'aici, Aine O'Gorman 2020.]]
Bhí McCabe le feiceáil i scuad Ronan do chéim cháilithe Euro na mBan UEFA, ag déanamh seacht láithriú san iomlán. I mí Lúnasa 2017, cheap cóitseálaí nua na foirne náisiúnta Colin Bell McCabe, 21 bliain d'aois, mar chaptaen na hÉireann, an captaen is óige i stair na foirne. I mí Aibreáin 2021, thuill sí a 50ú caipín d'Éirinn in aghaidh na Beilge. I mí Mheán Fómhair 2021, d'fhógair an FAI go gcuirfeadh sé pá comhionann i bhfeidhm d'fhoirne náisiúnta a chuid fear agus ban, tar éis idirbheartaíochta faoi stiúir McCabe agus captaen na bhfear Séamus Coleman.

==== Corn Domhanda 2023 ====
Scóráil McCabe cúl ar son na hÉireann ag an g[[Corn Domhanda FIFA na mBan 2023|Corn Domhanda]]. Bhí sí ainmnithe don duais Ballon d'Or 2023 ach níor bhuaigh sí é.

== Féach freisin ==

* [[Corn Domhanda FIFA na mBan 2023]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}


{{DEFAULTSORT:McCabe, Katie}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1995]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Imreoirí sacair na hÉireann]]
[[Catagóir:Imreoirí sacair mná]]</text>
      <sha1>mmu51055oe5kndocj6u7b4p6hvu139r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Méaraí na Gaillimhe</title>
    <ns>14</ns>
    <id>106731</id>
    <revision>
      <id>1315288</id>
      <parentid>1125732</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe</comment>
      <origin>1315288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="52ucf3z9xsftuh0ztdd40k667c7mukb" xml:space="preserve">[[Catagóir:Méaraí Éireannacha]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>52ucf3z9xsftuh0ztdd40k667c7mukb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315289</id>
      <parentid>1315288</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir:Daoine as Gaillimh (cathair)</comment>
      <origin>1315289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="o8vssyq7r8e5up9qjuzx0rvz95xnrb6" xml:space="preserve">[[Catagóir:Daoine as Gaillimh (cathair)]]
[[Catagóir:Méaraí Éireannacha]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]]</text>
      <sha1>o8vssyq7r8e5up9qjuzx0rvz95xnrb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles Coote, 1ú Bhairnéad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111273</id>
    <revision>
      <id>1315300</id>
      <parentid>1295875</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3078" sha1="nnvrys1pjg6g7d2sk1npbpurcqxbftq" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Saighdiúir, riarthóir agus úinéir talún Sasanach a bhí ina chónaí in Éirinn ab ea '''Sir Charles Coote, 1ú Bhairnéad''' (1581–1642), as ''Castlecuffe'' i [[Contae Laoise|gContae na Banríona]] (Contae Laoise an lae inniu). Throid sé i [[Cath Chionn tSáile|Léigear Chionn tSáile]] (1601–1602) i [[Cogadh na Naoi mBliana (Éire)|gCogadh na Naoi mBliana]] agus bhí sé i gceannas ar an ruathar cinntitheach marcra ag Cath Chill Rois (1642) de [[Cogadh na hAon Bhliana Déag|Chogaí Cónaidhm na hÉireann]]. 

Déanann ainm Béarla na háite, c.1660 ‘Castlecuffe’, tagairt do Dorothea Cuffe, máthair an Charles Coote a bhí i seilbh na háite seo sa 17ú haois. &lt;ref&gt;[https://www.logainm.ie/en/1373506 Explanatory note]&lt;/ref&gt;

== Breith agus bunadh eitneach ==
Rugadh Charles i Sasana, an chéad mhac le Sir Nicholas Coote agus a dhara bean chéile, Eleanor Stanhope. Ó Blo' Norton i Norfolk a athair. Iníon le Sir Michael Stanhope ab ea a mháthair, Eleanor, agus deirfiúr le John Stanhope, 1ú Bharún Stanhope (d’éag 1621), a chuir chun cinn gairm bheatha luath Charles.

== Luathshaol ==
Sa bhliain 1600, d'aistrigh Coote go hÉirinn  mar chaptaen ar chomplacht de 100 fear i reisimint coisithe in arm an [[Charles Blount, 8ú Barún Mhuinseo|Tiarna Mountjoy]] [[Charles Blount, 8ú Barún Mhuinseo|Charles Blount]], [[Fear Ionad na hÉireann]], áit ar throid sé sna blianta deireanacha de Chogadh na Naoi mBliana, agus bhí sé ag [[Cath Chionn tSáile|Léigear Chionn tSáile]] i 1601–1602, rud ba chúis le briseadh [[Aodh Ó Néill|Aodha Uí Néill]] ar deireadh thiar.

Sa bhliain 1605 ceapadh Coote ina Phropast-Mharascal Chonnachta ar feadh a shaoil agus i 1613 ceapadh é chun oifig an Ard-Bhailitheora agus ghlacadóra, d'airgead comhshuímh Chonnachta an Rí, ar feadh a shaoil freisin. Rinne Oliver St John, Leas-Ionadaí an Rí, ridire de sa bhliain 1616.

== Pósadh agus leanaí ==
Roimh 1617 phós Coote Dorothea, an iníon ab óige agus comhoidhre le Hugh Cuffe as Choill Chuffe, [[Contae Chorcaí]].

Bhí cúigear clainne ag Charles agus Dorothea, ceathrar mac:

# [[Charles Coote, 1ú Iarla Mhaighean Rátha|Charles]], a ndearnadh Iarla Mhaighean Rátha de i 1660.
# Chidley
# Risteard, Barún Coote de Chúil Mhuine níos déanaí, agus ba athair é do Risteard Coote, 1ú Iarla Bellomont
# Thomas (d’éag 1671) as [[Muinchille]] i gContae an Chabháin

—agus iníon amháin

# Laetitia, a phós Sir Francis Hamilton, 1ú Bhairnéad, Killock, ar a dtugtar freisin [[Cill na Seanrátha]], [[Contae an Chabháin]]

==Tagairtí==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Coote, Charles}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1581]]
[[Catagóir:Básanna i 1642]]
[[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]]
[[Catagóir:Cogadh na Naoi mBliana]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Frith-Chaitliceachas]]
[[Catagóir:Reachtóirí]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Laoise]]
[[Catagóir:Saighdiúirí Éireannacha i gCogaí na Comhdhála Éireannaí]]
[[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]]</text>
      <sha1>nnvrys1pjg6g7d2sk1npbpurcqxbftq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315301</id>
      <parentid>1315300</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:09:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3135" sha1="bv2stiq9liycdn40r6mz5t9ddg1e99h" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Saighdiúir, riarthóir agus úinéir talún Sasanach a bhí ina chónaí in Éirinn ab ea '''Sir Charles Coote, 1ú Bhairnéad''' (1581–1642), as ''Castlecuffe'' i [[Contae Laoise|gContae na Banríona]] (Contae Laoise an lae inniu). Throid sé i [[Cath Chionn tSáile|Léigear Chionn tSáile]] (1601–1602) i [[Cogadh na Naoi mBliana (Éire)|gCogadh na Naoi mBliana]] agus bhí sé i gceannas ar an ruathar cinntitheach marcra ag Cath Chill Rois (1642) de [[Cogadh na hAon Bhliana Déag|Chogaí Cónaidhm na hÉireann]]. 

Déanann ainm Béarla na háite, c.1660 ‘Castlecuffe’, tagairt do Dorothea Cuffe, máthair an Charles Coote a bhí i seilbh na háite seo sa 17ú haois. &lt;ref&gt;[https://www.logainm.ie/en/1373506 Explanatory note]&lt;/ref&gt;

== Breith agus bunadh eitneach ==
Rugadh Charles i Sasana, an chéad mhac le Sir Nicholas Coote agus a dhara bean chéile, Eleanor Stanhope. Ó Blo' Norton i Norfolk a athair. Iníon le Sir Michael Stanhope ab ea a mháthair, Eleanor, agus deirfiúr le John Stanhope, 1ú Bharún Stanhope (d’éag 1621), a chuir chun cinn gairm bheatha luath Charles.

== Luathshaol ==
Sa bhliain 1600, d'aistrigh Coote go hÉirinn  mar chaptaen ar chomplacht de 100 fear i reisimint coisithe in arm an [[Charles Blount, 8ú Barún Mhuinseo|Tiarna Mountjoy]] [[Charles Blount, 8ú Barún Mhuinseo|Charles Blount]], [[Fear Ionad na hÉireann]], áit ar throid sé sna blianta deireanacha de Chogadh na Naoi mBliana, agus bhí sé ag [[Cath Chionn tSáile|Léigear Chionn tSáile]] i 1601–1602, rud ba chúis le briseadh [[Aodh Ó Néill|Aodha Uí Néill]] ar deireadh thiar.

Sa bhliain 1605 ceapadh Coote ina Phropast-Mharascal Chonnachta ar feadh a shaoil agus i 1613 ceapadh é chun oifig an Ard-Bhailitheora agus ghlacadóra, d'airgead comhshuímh Chonnachta an Rí, ar feadh a shaoil freisin. Rinne Oliver St John, Leas-Ionadaí an Rí, ridire de sa bhliain 1616.

== Pósadh agus leanaí ==
Roimh 1617 phós Coote Dorothea, an iníon ab óige agus comhoidhre le Hugh Cuffe as Choill Chuffe, [[Contae Chorcaí]].

Bhí cúigear clainne ag Charles agus Dorothea, ceathrar mac:

# [[Charles Coote, 1ú Iarla Mhaighean Rátha|Charles]], a ndearnadh Iarla Mhaighean Rátha de i 1660.
# Chidley
# Risteard, Barún Coote de Chúil Mhuine níos déanaí, agus ba athair é do Risteard Coote, 1ú Iarla Bellomont
# Thomas (d’éag 1671) as [[Muinchille]] i gContae an Chabháin

—agus iníon amháin

# Laetitia, a phós Sir Francis Hamilton, 1ú Bhairnéad, Killock, ar a dtugtar freisin [[Cill na Seanrátha]], [[Contae an Chabháin]]

==Tagairtí==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Coote, Charles}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1581]]
[[Catagóir:Básanna i 1642]]
[[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]]
[[Catagóir:Cogadh na Naoi mBliana]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Frith-Chaitliceachas]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Laoise]]
[[Catagóir:Reachtóirí]]
[[Catagóir:Saighdiúirí Éireannacha i gCogaí na Comhdhála Éireannaí]]
[[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Sealbhóirí oifige polaitiúla in Éirinn]]
[[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]]</text>
      <sha1>bv2stiq9liycdn40r6mz5t9ddg1e99h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alief (staid mheabhrach)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112228</id>
    <revision>
      <id>1315255</id>
      <parentid>1250062</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T13:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2731" sha1="r7npjfs30ed9hy20wcyw11hc51lua6y" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
San [[Fealsúnacht|fhealsúnacht]] agus sa [[Síceolaíocht|tsíceolaíocht]], is éard is '''''alief''''' ann ná dearcadh uathoibríoch atá cosúil le creideamh (''belief'') ach a thagann salach ar rud éigin a chreidtear go comhfhiosach.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|url=http://philpapers.org/rec/GENAAB|title=Tamar Szabó Gendler, Alief and Belief|publisher=PhilPapers|date=2009-01-27|doi=10.5840/jphil20081051025|accessdate=2010-06-01}}&lt;/ref&gt; Is imeartas focal é, bunaithe ar an bhfocal Béarla ''belief''.

Mar shampla, d'fhéadfadh duine atá ina sheasamh ar bhalcóin thrédhearcach a ''chreidiúint'' go bhfuil sé slán sábháilte, ach, san am céanna, ''alief'' a bheith aige go bhfuil sé i mbaol. Nó is ''alief'' ba chúis leis an drogall a d'fhéadfadh a bheith ar dhuine uisce a ól as [[Soitheach leapan|soitheach leapa]] steirilithe, cé go dtuigeann sé go mbeadh sé slán sábháilte.

Is í [[Tamar Gendler]], ollamh le fealsúnacht agus le heolaíocht chognaíoch in [[Ollscoil Yale]], a cheap an téarma ''alief'', in dhá alt thábhachtacha a foilsíodh in 2008.&lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.philosophersannual.org/|title=Philosopher's Annual|date=|publisher=Philosophersannual.org|access-date=2010-05-27}}&lt;/ref&gt; Ó foilsíodh na hailt seo, bhain Gendler agus scoláirí eile — Paul Bloom&lt;ref name=&quot;bloom&quot;&gt;{{Cite book-en|author=Bloom|first=Paul|date=2011|title=How Pleasure Works: The New Science of Why We Like What We Like|publisher=W. W. Norton &amp; Co|isbn=978-0393340006|author-link=Paul Bloom (psychologist)}}&lt;/ref&gt; agus Daniel Dennett&lt;ref name=&quot;mckay-dennett&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=T. McKay|first=Ryan|date=2009|title=The Evolution of Misbelief|journal=Behavioral and Brain Sciences|volume=32|issue=6|doi=10.1017/S0140525X09990975|pmid=20105353|pages=493–510|url=https://www.zora.uzh.ch/id/eprint/28933/11/evolution_of_misbelief.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221228182540/https://www.zora.uzh.ch/id/eprint/28933/11/evolution_of_misbelief.pdf |date=2022-12-28 }}&lt;/ref&gt; ina measc — úsáid as an gcoincheap seo chun míniú a dhéanamh ar raon feiniméan síceolaíochta, mar shampla an taitneamh a bhaintear as [[Scéal|scéalta]],&lt;ref name=&quot;bloom&quot; /&gt; marthanacht seachmall dearfach,&lt;ref name=&quot;mckay-dennett&quot; /&gt; creidimh reiligiúnacha áirithe,&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=K. Mitch Hodge|title=On Imagining the Afterlife|date=2011|journal=Journal of Cognition and Culture|volume=11|issue=3–4|pages=367–389|doi=10.1163/156853711X591305}}&lt;/ref&gt; agus fadhbanna síciatracha ar nós [[Fóibe|fóibí]] agus [[neamhord éigníoch dúghafach]].&lt;ref name=&quot;mckay-dennett&quot; /&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

[[Catagóir:Eipistéimeolaíocht]]</text>
      <sha1>r7npjfs30ed9hy20wcyw11hc51lua6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alba (Páirtí)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115952</id>
    <revision>
      <id>1315254</id>
      <parentid>1238596</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T13:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2860" sha1="hy2tksnm6vqybdlljmpi890sntaf3vx" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}

Is páirtí polaitíochta [[Albanach]] é '''Alba,''' a dhéanann stocaireacht ar son [[neamhspleáchas na hAlban]] ón [[Ríocht Aontaithe]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.albaparty.org/|teideal=ALBA|language=en|work=ALBA|dátarochtana=2024-10-13|archivedate=2021-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421113211/https://www.albaparty.org/}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:Alex Salmond in 2022 (cropped).jpg|clé|mion|Alex Salmond in 2022]]

=== Stair ===
Fuarthas iarcheannaire [[Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba|Pháirtí Náisiúnta na hAlban]] (an SNP), [[Alex Salmond]] neamhchiontach sa bhliain 2020 i dtriail inar cuireadh [[Mí-úsáid ghnéis|ionsaí gnéis]] ina leith.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/pairti-nua-le-hainm-gaeilge-bunaithe-ag-alex-salmond-in-albain/|teideal=Páirtí nua le hainm Gaeilge bunaithe ag Alex Salmond in Albain|dáta=2021-03-26|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-10-13}}&lt;/ref&gt;  Cé go bhfuarthas neamhchiontach sa deireadh é, mheas Salmond gur thréig Nicola Sturgeon agus an SNP é.  Ar buile, bhunaigh sé Alba sa bhliain 2021.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nicola-sturgeon-ag-eiri-as-mar-chead-aire-pharlaimint-na-halban/|teideal=Nicola Sturgeon ag éirí as mar Chéad-Aire Pharlaimint na hAlban|dáta=2023-02-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-10-13}}&lt;/ref&gt; Bhuail taom croí é in 2024.

Theip ar ''Alba'' aon suíochán a ghnóthú sa Pharlaimint sa toghchán in Albain in 2021.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://peig.ie/2021/05/aisling-an-neamhspleachais-fos-beo-in-albain-tar-eis-an-toghchain/|teideal=Aisling an neamhspleáchais fós beo in Albain tar éis an toghcháin|údar=Tuairisc.ie|dáta=2021-05-09|language=ga-IE|work=PEIG.ie|dátarochtana=2024-10-13}}&lt;/ref&gt;

=== Gaidhlig ===
Níl focal dá laghad as [[Gaidhlig]] ar shuíomh an Pháirtí (in 2024).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.albaparty.org/the_gaidhealtachd|teideal=&quot;Recognising the Gàidhealtachd&quot;:   Deirtear  we have &quot;established a Gaelic Speakers for ALBA group where members will promote the Gaelic Language and develop up-to-date policies for the party.&quot;|language=en|work=ALBA|dátarochtana=2024-10-13|archivedate=2024-10-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241012200012/https://www.albaparty.org/the_gaidhealtachd}}&lt;/ref&gt;

== Féach Freisin ==

* [[Reifreann faoi neamhspleáchas na hAlban, 2014]]
* [[Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]]
* [[Páirtí Shír Eabhraic]]

== Naisc sheachtracha ==

* [https://www.albaparty.org/ Suíomh oifigiúil an pháirtí] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210421113211/https://www.albaparty.org/ |date=2021-04-21 }}

== Tagairtí ==
&lt;references /&gt;
[[Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 2021]]
[[Catagóir:Páirtithe polaitíochta san Albain]]</text>
      <sha1>hy2tksnm6vqybdlljmpi890sntaf3vx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eoghan Ó Ceannabháin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120448</id>
    <revision>
      <id>1315283</id>
      <parentid>1275372</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T16:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seachránaí</username>
        <id>53315</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóirí</comment>
      <origin>1315283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2043" sha1="l6y8qu8jk4b9xcw20dv8knjqt6lxq0h" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Is amhránaí, scríbhneoir amhrán agus seinnteoir iluirlisí é '''Eoghan Ó Ceannabháin''' atá lonnaithe i m[[Baile Átha Cliath]], ar féidir a fhréamhacha ceoil a rianú siar go traidisiún shean-nóis [[Conamara|Chonamara]]. Is oirfideach ildánach é, ag tarraingt ar theicnící gutha éagsúla ar nós na portaireachta agus na hamhránaíochta sceadamáin, seinm an [[consairtín|chonsairtín]] a análaíonn lena chuid amhránaíochta, agus stíl phortaireachta fliúite a mheascann sé uilig le chéile chun fuaimdhreach fréamhaithe fairsing a chruthú. Is é mac [[Peadar Ó Ceannabháin|Pheadair Uí Ceannabháin]] é.

Is iad [[Sorcha Ní Ghuairim]], [[Seán 'ac Dhonncha]], [[Nioclás Tóibín]] agus [[Colm Ó Caoidheáin]] a spreagann a chuid ceoil.&lt;ref name=&quot;rté&quot;&gt;{{cite web-en|url=https://www.rte.ie/entertainment/2022/0921/1321196-behind-the-music-eoghan-o-ceannabhain/ |work=RTÉ.ie |title=Behind the music - Eoghan Ó Ceannabháin |date=2022-09-22 |access-date=2025-03-11|language=en}}&lt;/ref&gt;

Sheas sé in olltoghchán 2024 ar son [[Pobal seachas Brabús]] i mBaile Átha Cliath Láir (dáilcheantar ceithre shuíochán), áit ar tháinig sé sa naoú háit ó thaobh vótaí céad rogha. Cuireadh as an áireamh é sa 5ú babhta.&lt;ref name=RTE_dublinc_2024&gt;{{cite web-en|url=https://www.rte.ie/news/election-2024/results/#/dublin-central|title=General Election 2024 Results – Dublin Central|work=[[RTÉ News]]|date=Nollaig 2024|access-date=5 Nollaig 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Naisc sheachtracha ==
*

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Rialú údaráis}}
{{Síol-beath-ie}}
{{Síolta ceol}}

{{DEFAULTSORT:Ó Ceannabháin, Eoghan}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh sa 20ú haois]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Amhránaithe ar an Sean-Nós]]
[[Catagóir:Amhránaithe Éireannacha]]
[[Catagóir:Baill den Chomhaontas Pobal seachas Brabús]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha]]
[[Catagóir:Gníomhaithe polaitiúla]]
[[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]]</text>
      <sha1>l6y8qu8jk4b9xcw20dv8knjqt6lxq0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Natura 2000</title>
    <ns>2</ns>
    <id>120601</id>
    <revision>
      <id>1315362</id>
      <parentid>1314426</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T02:03:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>25319</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>1315362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3337" sha1="8zs05xkdbonom2agu27byhoy0liqyzp" xml:space="preserve">* Tá an focal &quot;item&quot; de dhíth ón mbot, is amhlaidh... tá!
* An eochairfhocal é &quot;Label&quot;? Is .
* Ní fheictear anseo go díreach na torthaí SQL, ach ina ionad sin, céard a dhéanann an bot leo, mar shampla ?item -&gt; &lt;nowiki&gt;[[:d:?item|?item]]&lt;/nowiki&gt;


{{Wikidata list | sparql = 
SELECT ?item ?itemLabel ?can2000 {
  # P3425=(Comhartha) Aitheantas Nature 2000
  # P17=tír, Q27=Éire
  ?item wdt:P3425 ?can2000;
        wdt:P17 wd:Q27.

  # label
  SERVICE wikibase:label {
    bd:serviceParam wikibase:language &quot;ga&quot;.
  }
}
| columns = number:#, label:Alt, P7959:Contae, P18:Íomhá, P3425:Natura 2000
| links = local
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Alt
! Contae
! Íomhá
! Natura 2000
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Loch Iascaigh]]
| [[Contae Dhún na nGall]]
| [[Íomhá:Lough Eske sud est.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000163 IE0000163]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]]
| [[Contae Chill Mhantáin]]
| [[Íomhá:Wicklow Mountains National Park Information Office.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002122 IE0002122]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Portach Chlóirthigh|Dúlra Phortach Chlóirthigh]]
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
| [[Íomhá:Clara bog boardwalk. 07.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000572 IE0000572]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Gleann Dá Ghrua]]
| [[Contae Chill Mhantáin]]
| [[Íomhá:Glen walk way.JPG|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000719 IE0000719]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[An Abhainn Mhór]]
| [[Contae Phort Láirge]]
| [[Íomhá:IMG BlackwaterBridge3720rz.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002170 IE0002170]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Bá Bhaile Dúill|Bá Baile Dúill]]
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| [[Íomhá:The View from Strand Road Baldoyle - geograph.org.uk - 181928.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000199 IE0000199]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[An Sliabh Riabhach]]
| [[Contae Luimnigh]]
| [[Íomhá:Black Rock on the Ballyhoura Mountain Range - geograph.org.uk - 1103684.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002036 IE0002036]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[Loch Uí Ghadhra]]
| [[Contae Shligigh]]
| [[Íomhá:Lough Gara 1.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0004048 IE0004048]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[Inbhear Bhaile Roiséir]]
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| [[Íomhá:View of Rogerstown Estuary.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000208 IE0000208]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[Loch Coirib]]
| [[Contae na Gaillimhe]]
| [[Íomhá:Loughcorrib.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0004042 IE0004042]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[Coill Chnoc Sinche]]
| [[Contae Chill Mhantáin]]
| [[Íomhá:Plants on damp bankside in Knocksink woods.jpg|center|128px]]
| [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000725 IE0000725]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>8zs05xkdbonom2agu27byhoy0liqyzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Shan Vans</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126068</id>
    <revision>
      <id>1315295</id>
      <parentid>1312232</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T17:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AoifeMcG</username>
        <id>74018</id>
      </contributor>
      <comment>/* The Shan Vans */</comment>
      <origin>1315295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4891" sha1="4gmafsm51sh01b4hwpavdl9fkqx2c3z" xml:space="preserve">= The Shan Vans =
Grúpa ceoil as [[Béal Feirste]] i gContae Aontroma, Éire, is ea '''The Shan Vans'''. Is banna dúchasach neamhspleách punc iad, a tháinig le chéile sa bhliain 2023, tá ceathrar sa bhanna a sheinneann ceolta trí mhéan na Gaeilge agus Béarla. Aithnítear iad do a rac-ceoil chomhaimseartha le téamaí ar nós, athbheothán na Gaeilge, féiniúlacht chultúrtha agus gníomhachtú polaitiúil. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://irishrockers.com/artist/The%20Shan%20Vans|teideal=The Shan Vans profile on IrishRockers.com|language=en|work=IrishRockers.com|dátarochtana=2026-05-07}}&lt;/ref&gt;

== Stair ==
Bunaíodh The Shan Vans in Iarthar Bhéal Feirste sa bhliain 2023. Ina measc, tá Gaelgóirí acu, atá mar iardhaltaí de [[Coláiste Feirste|Choláiste Feirste]]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://belfastmedia.com/west-belfast-irish-language-indie-rockers-the-shan-vans-to-feature-on-utv|teideal=West Belfast Irish language indie rockers The Shan Vans to feature on UTV|údar=Joe McCann|language=en|work=Belfast Media Group|dátarochtana=2026-05-07}}&lt;/ref&gt;. Tháinig ainm an banna ó '[[:en:The_Sean-Bhean_bhocht|An Sean-Bhean bhocht]]'. Ón fíor thús, b'aidhm s'acu mar ghrúpa le ceol a chruthú faoin saol sa lá atá inniu ann chomh maith le hoidhreacht chultúrtha na hÉireann. I gcéad bliain s'acu mar bhanna, cuir siad amach a gcéad shingil 'Inside', agus is é an ceannaire naisiúach [[Pádraig Mac Piarais|Padráig Mac Piarais]] agus a chuid filíochta a spreag an t-amhrán seo. Níos moille sa bhliain chéanna, chuir siad a dara amhrán amhach, 'This is our Religion', amhrán a dhéanann iniúchadh ar thírdhreach na hÉireann agus ar an cheangal idir nadúr, mhiotseolaíocht agus an teanga. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Taibhithe beo ==
I ndiaidh dóibh a gcéad amhrán a chuir amach, fuair an banna aitheantas níos leithne sna meáin. Feictear iad ar chainéal teilifíse ar nós BBC, UTV, [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]], [[TG4]], [[Al Jazeera]], agus fiú NVTV. Maidir leis an raidió, bíonn '''The Shan Vans''' le cloistéail go minic ar raidió náisiúnta agus ar ardáin idirnáisiúnta, ar KEXP, NPR, [[Raidió Fáilte]] agus [[Raidió na Life|Raidió na Life.]] Chomh maith leis sin, feictear an banna sna paipéair nuachtáin ar nós, The Irish Independant, [[Sunday World]] agus ar réimse de phodchraoltaí idirnáisiúnta, priontaí agus ar na meáin chumarsáide.

I mí Márta 2026, bhí '''The Shan Vans''' le feicéail ar chlár teilifíse náisiúnta ar TG4 a dhírigh isteach ar an bhanna agus a bpróiseas cruthaitheach. 

Sa bhliain 2023, sheinn '''The Shan Vans''' i bh[[Féile an Phobail|Feile an Pobail]] i mBéal Feirste, bhí siad i mbun ceolchoirme i Raidió Failte, i ndiaidh sin, sheinn siad le bannaí eile ar nós [[Kneecap]] agus The Whistlin' Donkeys, [[Hothouse Flowers]], Brian Cross, Enola Gay agus Beoga Huartan. Ar a bharr seo ar fad, sheinn siad i [[Liú Lúnasa]] agus [[An Phicnic Leictreach|Electric Picnic]]. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Gníomhachtú agus tionscadail ==

Tá gníomhachtú cultúrtha agus polaitiúil ríthabhachtach maidir le féiniúlacht an bhanna. I mí Nollag 2023, ghlac siad páirt san imeacht [https://artistsforpalestine.org.uk/ Artists for Palestine] i mBéal Feirste. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Sa bhliain 2025, chuir siad amach an singil 'The Shan Van'. Bhí seo mar thionscadal comhoibrithe mór de cheoltóirí idirnáisiúnta. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://imro.ie/news/west-belfasts-the-shan-vans-to-release-bold-anthem-the-shan-van-feat-mikey-cullen-february-7th/|teideal=West Belfast’s The Shan Vans to release bold anthem 'The Shan Van' feat. Mikey Cullen February 7th|údar=Zoé Piater|dáta=2025-01-20|language=en-GB|work=IMRO|dátarochtana=2026-05-07}}&lt;/ref&gt; Tár éis eisiúint 'The Shan Van', tugadh cuireadh taisteala chun na Palaistíne ag an bhanna, ina chuir siad amhráin agus físeáin i láthair ag [[:en:Al_Ma'mal_Foundation_for_Contemporary_Art|Al Ma'mal Foundation for Contemporary Art in Jerusalem]].

== Dioscagrafaíocht ==

=== Singilí ===
'[https://www.youtube.com/watch?v=H9wMtiAkvps&amp;list=RDH9wMtiAkvps&amp;start_radio=1 Inside]' - 2023

'This is our Religion'- 2023

'[https://www.youtube.com/watch?v=lQyDihm49s0&amp;list=PLNgrKigTn0bT3carY_EMAWt-kgJYX6viu&amp;index=2 The Shan Van]' - 2025

=== Baill an Bhanna ===
Jake Óg Mac Siacais - Príomh-amhránaí

Breandán McGlone - Príomh-ghíotar

Colm Gillen - Dordghiotár

Caolan Fitzsimons - Méarchlár  

== Forléargas ==
Ó a bhunaíodh iad i 2023, rinne '''The Shan Vans''' dul chun cinn ollmhór mar chuid den chéad ghlúin eile de cheoltóirí Éireannacha a nascann rac-ceoil le athbheochán na Gaeilge agus feasacht pholaitiúil tá siad go háirithe aitheanta mar gheall ar a ndátheangachas agus a gcuid téamaí cultúrtha atá fite fuaite ina gcuid ceoil. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>4gmafsm51sh01b4hwpavdl9fkqx2c3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315312</id>
      <parentid>1315295</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AoifeMcG</username>
        <id>74018</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1315312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5011" sha1="bemo2p0yeg7dt3urj0ebddopgxqtk3y" xml:space="preserve">= The Shan Vans =
Grúpa ceoil as [[Béal Feirste]] i gContae Aontroma, Éire, is ea '''The Shan Vans'''. Is banna dúchasach neamhspleách punc iad, a tháinig le chéile sa bhliain 2023, tá ceathrar sa bhanna a sheinneann ceolta trí mheán na Gaeilge agus i mBéarla. Aithnítear iad dá rac-ceol chomhaimseartha le téamaí ar nós, athbheochan na Gaeilge, féiniúlacht chultúrtha agus gníomhachtú polaitiúil. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://irishrockers.com/artist/The%20Shan%20Vans|teideal=The Shan Vans profile on IrishRockers.com|language=en|work=IrishRockers.com|dátarochtana=2026-05-07}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:The_Shan_Vans.jpg|mion|(Ó chlé go deis) Jake Óg Mac Siacais, Breandán McGlone, Caolan Fitzsimons, Colm Gillen]]

== Stair ==
Bunaíodh The Shan Vans in Iarthar Bhéal Feirste sa bhliain 2023. Ina measc, tá Gaeilgoirí ar iardhaltaí de [[Coláiste Feirste|Choláiste Feirste]] iad.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://belfastmedia.com/west-belfast-irish-language-indie-rockers-the-shan-vans-to-feature-on-utv|teideal=West Belfast Irish language indie rockers The Shan Vans to feature on UTV|údar=Joe McCann|language=en|work=Belfast Media Group|dátarochtana=2026-05-07}}&lt;/ref&gt; Tháinig ainm an banna ó '[[:en:The_Sean-Bhean_bhocht|An Sean-Bhean bhocht]]'. Ón fhíor thús, b'aidhm s'acu mar ghrúpa ceol a chruthú faoin saol sa lá atá inniu ann chomh maith le hoidhreacht chultúrtha na hÉireann. Sa gcéad bliain s'acu mar bhanna, chuir siad amach a gcéad shingil 'Inside', agus is é an ceannaire náisiúach [[Pádraig Mac Piarais|Padráig Mac Piarais]] agus a chuid filíochta a spreag an t-amhrán seo. Níos moille sa bhliain chéanna, chuir siad a dara hamhrán amach, 'This is our Religion', amhrán a dhéanann iniúchadh ar thírdhreach na hÉireann agus ar an cheangal idir nádúr, mhiotaseolaíocht agus an teanga. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Taibhithe beo ==
I ndiaidh dóibh a gcéad amhrán a chuir amach, fuair an banna aitheantas níos leithne sna meáin. Feictear iad ar chainéal teilifíse ar nós BBC, UTV, [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]], [[TG4]], [[Al Jazeera]], agus fiú NVTV. Maidir leis an raidió, bíonn '''The Shan Vans''' le cloisteáil go minic ar raidió náisiúnta agus ar ardáin idirnáisiúnta, ar KEXP, NPR, [[Raidió Fáilte]] agus [[Raidió na Life|Raidió na Life.]] Chomh maith leis sin, feictear an banna ar na paipéir nuachtáin ar nós, The Irish Independent, [[Sunday World]] agus ar réimse de phodchraoltaí idirnáisiúnta, priontaí agus ar na meáin chumarsáide.

I mí an Mhárta 2026, bhí '''The Shan Vans''' le feiceáil ar chlár teilifíse náisiúnta ar TG4 a dhírigh isteach ar an bhanna agus a bpróiseas cruthaitheach. 

Sa bhliain 2023, sheinn '''The Shan Vans''' i bh[[Féile an Phobail|Feile an Pobail]] i mBéal Feirste, bhí siad i mbun ceolchoirme i Raidió Failte, i ndiaidh sin, sheinn siad le bannaí eile ar nós [[Kneecap]] agus The Whistlin' Donkeys, [[Hothouse Flowers]], Brian Cross, Enola Gay agus Beoga Huartan. Ar a bharr seo ar fad, sheinn siad i [[Liú Lúnasa]] agus [[An Phicnic Leictreach|Electric Picnic]]. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Gníomhachas agus tionscadail ==

Tá gníomhachtú cultúrtha agus polaitiúil ríthábhachtach maidir le féiniúlacht an bhanna. I mí Nollag 2023, ghlac siad páirt san imeacht [https://artistsforpalestine.org.uk/ Artists for Palestine] i mBéal Feirste. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Sa bhliain 2025, chuir siad amach an singil 'The Shan Van'. Bhí seo mar thionscadal comhoibrithe mór de cheoltóirí idirnáisiúnta. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://imro.ie/news/west-belfasts-the-shan-vans-to-release-bold-anthem-the-shan-van-feat-mikey-cullen-february-7th/|teideal=West Belfast’s The Shan Vans to release bold anthem 'The Shan Van' feat. Mikey Cullen February 7th|údar=Zoé Piater|dáta=2025-01-20|language=en-GB|work=IMRO|dátarochtana=2026-05-07}}&lt;/ref&gt; Tár éis eisiúint 'The Shan Van', tugadh cuireadh don bhanna taisteal chun na Palaistíne, chuir siad amhráin agus físeáin i láthair ag [[:en:Al_Ma'mal_Foundation_for_Contemporary_Art|Al Ma'mal Foundation for Contemporary Art in Jerusalem]].

== Dioscagrafaíocht ==

=== Singilí ===
'[https://www.youtube.com/watch?v=H9wMtiAkvps&amp;list=RDH9wMtiAkvps&amp;start_radio=1 Inside]' - 2023

'This is our Religion'- 2023

'[https://www.youtube.com/watch?v=lQyDihm49s0&amp;list=PLNgrKigTn0bT3carY_EMAWt-kgJYX6viu&amp;index=2 The Shan Van]' - 2025

=== Baill an Bhanna ===
Jake Óg Mac Siacais - Príomh-amhránaí

Breandán McGlone - Príomh-ghíotar

Colm Gillen - Dordghiotár

Caolan Fitzsimons - Méarchlár  

== Forléargas ==
Ó a bhunaíodh iad i 2023, rinne '''The Shan Vans''' dul chun cinn ollmhór mar chuid den chéad ghlúin eile de cheoltóirí Éireannacha a nascann rac-ceoil le athbheochan na Gaeilge agus feasacht pholaitiúil. Tá siad aitheanta go háirithe mar gheall ar a ndátheangachas agus a gcuid téamaí cultúrtha atá fite fuaite ina gcuid ceoil. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>bemo2p0yeg7dt3urj0ebddopgxqtk3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315365</id>
      <parentid>1315312</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T08:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>440</id>
      </contributor>
      <comment>Ag baint [[:Íomhá:The_Shan_Vans.jpg|The_Shan_Vans.jpg]] amach, scrios [[commons:User:Ziv|Ziv]] é ón Chómhaoin mar: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: taken from Instagram as stated in the source</comment>
      <origin>1315365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4885" sha1="44ssg7cnzayrk6g9389z9gz1ix4z2cq" xml:space="preserve">= The Shan Vans =
Grúpa ceoil as [[Béal Feirste]] i gContae Aontroma, Éire, is ea '''The Shan Vans'''. Is banna dúchasach neamhspleách punc iad, a tháinig le chéile sa bhliain 2023, tá ceathrar sa bhanna a sheinneann ceolta trí mheán na Gaeilge agus i mBéarla. Aithnítear iad dá rac-ceol chomhaimseartha le téamaí ar nós, athbheochan na Gaeilge, féiniúlacht chultúrtha agus gníomhachtú polaitiúil. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://irishrockers.com/artist/The%20Shan%20Vans|teideal=The Shan Vans profile on IrishRockers.com|language=en|work=IrishRockers.com|dátarochtana=2026-05-07}}&lt;/ref&gt;

== Stair ==
Bunaíodh The Shan Vans in Iarthar Bhéal Feirste sa bhliain 2023. Ina measc, tá Gaeilgoirí ar iardhaltaí de [[Coláiste Feirste|Choláiste Feirste]] iad.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://belfastmedia.com/west-belfast-irish-language-indie-rockers-the-shan-vans-to-feature-on-utv|teideal=West Belfast Irish language indie rockers The Shan Vans to feature on UTV|údar=Joe McCann|language=en|work=Belfast Media Group|dátarochtana=2026-05-07}}&lt;/ref&gt; Tháinig ainm an banna ó '[[:en:The_Sean-Bhean_bhocht|An Sean-Bhean bhocht]]'. Ón fhíor thús, b'aidhm s'acu mar ghrúpa ceol a chruthú faoin saol sa lá atá inniu ann chomh maith le hoidhreacht chultúrtha na hÉireann. Sa gcéad bliain s'acu mar bhanna, chuir siad amach a gcéad shingil 'Inside', agus is é an ceannaire náisiúach [[Pádraig Mac Piarais|Padráig Mac Piarais]] agus a chuid filíochta a spreag an t-amhrán seo. Níos moille sa bhliain chéanna, chuir siad a dara hamhrán amach, 'This is our Religion', amhrán a dhéanann iniúchadh ar thírdhreach na hÉireann agus ar an cheangal idir nádúr, mhiotaseolaíocht agus an teanga. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Taibhithe beo ==
I ndiaidh dóibh a gcéad amhrán a chuir amach, fuair an banna aitheantas níos leithne sna meáin. Feictear iad ar chainéal teilifíse ar nós BBC, UTV, [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]], [[TG4]], [[Al Jazeera]], agus fiú NVTV. Maidir leis an raidió, bíonn '''The Shan Vans''' le cloisteáil go minic ar raidió náisiúnta agus ar ardáin idirnáisiúnta, ar KEXP, NPR, [[Raidió Fáilte]] agus [[Raidió na Life|Raidió na Life.]] Chomh maith leis sin, feictear an banna ar na paipéir nuachtáin ar nós, The Irish Independent, [[Sunday World]] agus ar réimse de phodchraoltaí idirnáisiúnta, priontaí agus ar na meáin chumarsáide.

I mí an Mhárta 2026, bhí '''The Shan Vans''' le feiceáil ar chlár teilifíse náisiúnta ar TG4 a dhírigh isteach ar an bhanna agus a bpróiseas cruthaitheach. 

Sa bhliain 2023, sheinn '''The Shan Vans''' i bh[[Féile an Phobail|Feile an Pobail]] i mBéal Feirste, bhí siad i mbun ceolchoirme i Raidió Failte, i ndiaidh sin, sheinn siad le bannaí eile ar nós [[Kneecap]] agus The Whistlin' Donkeys, [[Hothouse Flowers]], Brian Cross, Enola Gay agus Beoga Huartan. Ar a bharr seo ar fad, sheinn siad i [[Liú Lúnasa]] agus [[An Phicnic Leictreach|Electric Picnic]]. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Gníomhachas agus tionscadail ==

Tá gníomhachtú cultúrtha agus polaitiúil ríthábhachtach maidir le féiniúlacht an bhanna. I mí Nollag 2023, ghlac siad páirt san imeacht [https://artistsforpalestine.org.uk/ Artists for Palestine] i mBéal Feirste. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Sa bhliain 2025, chuir siad amach an singil 'The Shan Van'. Bhí seo mar thionscadal comhoibrithe mór de cheoltóirí idirnáisiúnta. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://imro.ie/news/west-belfasts-the-shan-vans-to-release-bold-anthem-the-shan-van-feat-mikey-cullen-february-7th/|teideal=West Belfast’s The Shan Vans to release bold anthem 'The Shan Van' feat. Mikey Cullen February 7th|údar=Zoé Piater|dáta=2025-01-20|language=en-GB|work=IMRO|dátarochtana=2026-05-07}}&lt;/ref&gt; Tár éis eisiúint 'The Shan Van', tugadh cuireadh don bhanna taisteal chun na Palaistíne, chuir siad amhráin agus físeáin i láthair ag [[:en:Al_Ma'mal_Foundation_for_Contemporary_Art|Al Ma'mal Foundation for Contemporary Art in Jerusalem]].

== Dioscagrafaíocht ==

=== Singilí ===
'[https://www.youtube.com/watch?v=H9wMtiAkvps&amp;list=RDH9wMtiAkvps&amp;start_radio=1 Inside]' - 2023

'This is our Religion'- 2023

'[https://www.youtube.com/watch?v=lQyDihm49s0&amp;list=PLNgrKigTn0bT3carY_EMAWt-kgJYX6viu&amp;index=2 The Shan Van]' - 2025

=== Baill an Bhanna ===
Jake Óg Mac Siacais - Príomh-amhránaí

Breandán McGlone - Príomh-ghíotar

Colm Gillen - Dordghiotár

Caolan Fitzsimons - Méarchlár  

== Forléargas ==
Ó a bhunaíodh iad i 2023, rinne '''The Shan Vans''' dul chun cinn ollmhór mar chuid den chéad ghlúin eile de cheoltóirí Éireannacha a nascann rac-ceoil le athbheochan na Gaeilge agus feasacht pholaitiúil. Tá siad aitheanta go háirithe mar gheall ar a ndátheangachas agus a gcuid téamaí cultúrtha atá fite fuaite ina gcuid ceoil. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>44ssg7cnzayrk6g9389z9gz1ix4z2cq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fothoghchán Ghaillimh Thiar, 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126160</id>
    <revision>
      <id>1315333</id>
      <parentid>1313681</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T20:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SraithPictiúr</username>
        <id>46632</id>
      </contributor>
      <comment>Uasdátú: Torthaí an fhothoghcháin</comment>
      <origin>1315333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10262" sha1="am4e08cpa5h8nbcfq862nhx9xk9qezx" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}

Tharla fothoghchán i nDáilcheantar [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Ghaillimh Thiar]] ar an 22ú Bealtaine 2026 le seansuíochán an Uachtaráin [[Catherine Connolly]] a líonadh.&lt;ref name = Tuairisc23Aib&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/data-fogartha-dfhothoghchain-ghaillimh-thiar-agus-bhaile-atha-cliath-lair/|teideal=Dáta fógartha d'fhothoghcháin Ghaillimh-Thiar agus Bhaile Átha Cliath Láir|dáta=23/04/2026|dátarochtana=14/06/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt; D'éirigh le hiarrthóir [[Éire Neamhspleách]], Noel Thomas an méid is sciar is mó den vóta céadrogha a fháil, ach bhí an bua ag [[Seán Kyne]], iarrthóir [[Fine Gael|Fhine Gael]] ar deireadh ar an 11ú comhaireamh, tar éis na haistrithe ar fad.

== Torthaí ==
{{STV Election box begin2
 |teideal = Fothoghchán Ghaillimh Thiar 2026&lt;ref name = NoticeofPoll&gt;{{Lua idirlín|url=https://galwayreturningofficer.com/by-election-galway-west-2026/notice-of-poll-may-2026|teideal=Notice of Poll: Dáil Bye-election 2026. Constituency of Galway West|dáta=02/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Returning Officer for County Galway}}&lt;/ref&gt;
 |numcounts = 11}}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Éire Neamhspleách
 |iarrthóir = Noel Thomas
 |ceatadán = 20.9
 |comhair1 = 10,007
 |comhair2 = 10,038
 |comhair3 = 10,477
 |comhair4 = 10,497
 |comhair5 = 11,075
 |comhair6 = 12,246
 |comhair7 = 12,947
 |comhair8 = 13,897
 |comhair9 = 14,694
 |comhair10 = 15,246
 |comhair11 = 16,519
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fine Gael
 |iarrthóir = [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]]
 |ceatadán = 20.1
 |comhair1 = 9,647
 |comhair2 = 9,673
 |comhair3 = 9,693
 |comhair4 = 9,907
 |comhair5 = 10,126
 |comhair6 = 10,966
 |comhair7 = 11,114
 |comhair8 = 11,788
 |comhair9 = 14,369
 |comhair10 = 14,969
 |comhair11 = ''19,218'''
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Páirtí an Lucht Oibre (Éire)
 |iarrthóir = Helen Ogbu
 |ceatadán = 11.4
 |comhair1 = 5,462
 |comhair2 = 5,560
 |comhair3 = 5,578
 |comhair4 = 5,970
 |comhair5 = 6,545
 |comhair6 = 6,763
 |comhair7 = 7,457
 |comhair8 = 8,500
 |comhair9 = 9,063
 |comhair10 = 12,960
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fianna Fáil
 |iarrthóir = Cillian Keane
 |ceatadán = 8.8
 |comhair1 = 4,192
 |comhair2 = 4,201
 |comhair3 = 4,226
 |comhair4 = 4,259
 |comhair5 = 4,401
 |comhair6 = 4,668
 |comhair7 = 4,749
 |comhair8 = 5,154
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Mike Cubbard
 |ceatadán = 7.1
 |comhair1 = 3,396
 |comhair2 = 3,440
 |comhair3 = 3,524
 |comhair4 = 3,595
 |comhair5 = 3,908
 |comhair6 = 4,140
 |comhair7 = 4,737
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Na Daonlathaigh Shóisialta
 |iarrthóir = Míde Nic Fhionnlaoich
 |ceatadán = 7.0
 |comhair1 = 3,354
 |comhair2 = 3,551
 |comhair3 = 3,569
 |comhair4 = 3,836
 |comhair5 = 4,440
 |comhair6 = 4,587
 |comhair7 = 5,409
 |comhair8 = 5,938
 |comhair9 = 6,158
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Sinn Féin
 |iarrthóir = Mark Lohan
 |ceatadán = 6.7
 |comhair1 = 3,208 
 |comhair2 = 3,298
 |comhair3 = 3,333
 |comhair4 = 3,364
 |comhair5 = 3,618
 |comhair6 = 3,763
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Thomas Welby
 |ceatadán = 6.6
 |comhair1 = 3,138
 |comhair2 = 3,161
 |comhair3 = 3,193
 |comhair4 = 3,219
 |comhair5 = 3,351
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Sheila Garrity
 |ceatadán = 3.0
 |comhair1 = 1,421
 |comhair2 = 1,542
 |comhair3 = 1,568
 |comhair4 = 1,696
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Comhaontas Glas
 |iarrthóir = Niall Murphy
 |ceatadán = 2.5
 |comhair1 = 1,199
 |comhair2 = 1,241
 |comhair3 = 1,252
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Aontú
 |iarrthóir = Orla Nugent
 |ceatadán = 2.4
 |comhair1 = 1,167
 |comhair2 = 1,194
 |comhair3 = 1,368
 |comhair4 = 1,397
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = The Irish People
 |iarrthóir = A.J. Cahill
 |ceatadán = 1.9
 |comhair1 = 890
 |comhair2 = 949
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Pobal seachas Brabús
 |iarrthóir = Denman Rooke
 |ceatadán = 1.1
 |comhair1 = 540
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Néill Bairéad
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 112
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Michael Ryan
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 108
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Patrick Feeney
 |ceatadán = 0.1
 |comhair1 = 39
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = John O'Leary
 |ceatadán = 0.0
 |comhair1 = 13
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box end2}}

== Conspóid ==
Mhol iarrthóirí Míde Nic Fhionnlaioch agus Seán Kyne gur cheart díospóireacht a bheith ann don fhothoghchán a reáchtáil i nGaeilge mar gheall go bhfuil [[Conamara|an ceantar Gaeltachta is mó sa tír]] lonnaithe sa Dáilcheantar seo. Ní féidir a leithead de dhíospóireacht a chraoladh, áfach, mar gheall ar an easpa iarrthóirí le Gaeilge. Mhol Nic Fhionnlaioch gurbh fhéidir do na hiarrthóirí gan Gaeilge ionadaithe a chur ar fáil do dhíospóireacht.&lt;ref name=Tuairisc1Beal&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-diospoireacht-i-ngaeilge-tuillte-ag-muintir-ghaillimh-thiar-roimh-la-an-toghchain-sean-kyne/|teideal='Tá díospóireacht i nGaeilge tuillte ag muintir Ghaillimh Thiar roimh lá an toghcháin' – Seán Kyne|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=01/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt;

== Pobalbhreith ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- 
! rowspan=&quot;2&quot; |Dáta deireanach
! rowspan=&quot;2&quot; |Foinse
! rowspan=&quot;2&quot; |Suirbhéir
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Méid sampla
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Foinsí
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Bairéad
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cahill
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cubbard
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Feeney
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Garrity
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Keane
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Kyne
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Lohan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Murphy
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nic Fhionnlaoich
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nugent
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ogbu
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |O'Leary
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Rooke
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ryan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Thomas
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Welby
|-
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{The Irish People/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fianna Fáil/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fine Gael/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Sinn Féin/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Na Daonlathaigh Shóisialta/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Aontú/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Páirtí an Lucht Oibre (Éire)/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Pobal seachas Brabús/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}}};&quot;|
|-
|-
|7 Bealtaine 2026
|[[TG4]]&lt;br&gt;[[The Irish Times]]
| Ipsos B&amp;A
| 530
| &lt;ref name=PobalbhreithTG4&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0507/1572248-pobalbhreith-tg4-the-irish-times-ar-ghaillimh-thiar/|teideal=Pobalbhreith TG4/The Irish Times ar Ghaillimh Thiar|dáta=07/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=RTÉ}}&lt;/ref&gt;
| -
| 1
| 7
| -
| 3
| 8
| style=&quot;background:#D9E9F4&quot; |'''17'''
| 7
| 6
| 9
| 4
| 12
| 1
| 2
| 1
| 16
| 6
|-
|}


== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]</text>
      <sha1>am4e08cpa5h8nbcfq862nhx9xk9qezx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315351</id>
      <parentid>1315333</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T22:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14654" sha1="0j6knwcbuyluqmryhfqf06n8jdmgye7" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}

Tharla fothoghchán i nDáilcheantar [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Ghaillimh Thiar]] ar an 22ú Bealtaine 2026 le seansuíochán an Uachtaráin [[Catherine Connolly]] a líonadh.&lt;ref name = Tuairisc23Aib&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/data-fogartha-dfhothoghchain-ghaillimh-thiar-agus-bhaile-atha-cliath-lair/|teideal=Dáta fógartha d'fhothoghcháin Ghaillimh-Thiar agus Bhaile Átha Cliath Láir|dáta=23/04/2026|dátarochtana=14/06/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt; D'éirigh le hiarrthóir [[Éire Neamhspleách]], Noel Thomas an méid is sciar is mó den vóta céadrogha a fháil, ach bhí an bua ag [[Seán Kyne]], iarrthóir [[Fine Gael|Fhine Gael]] ar deireadh ar an 11ú comhaireamh, tar éis na haistrithe ar fad.

== Iarrthóirí ==
Ba í an t-iarrthóir a bhí ag Sinn Féin, an Teachta [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]], a bhí ag barr an chomhairimh in Olltoghchán na bliana 2024. 

Sheas 12 iarrthóir sa Dáilcheantar ina bhfuil an chuid is mó de Ghaeltacht na Gaillimhe, agus cainteoirí Gaeilge iad ceathrar den 12 iarrthóir. D'imir cumas Gaeilge na n-iarrthóirí tionchar ar an bhfothoghchán an uair seo.  Níl aon dáilcheantar eile sa tír ina mbíonn an tábhacht chéanna le ceist na Gaeilge is a bhíonn i nGaillimh Thiar.

Roghnaíodh an comhairleoir contae óg Cillian Keane as Meáraí in Órán Mór i bhfíoroirthear an Dáilcheantair ag coinbhinsiún Fhianna Fáil. B'iad an triúr eile an Seanadóir [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael, a bhí ina aire stáit don Ghaeltacht in 2016-2017 agus 2018-2020), as an mbaile Gaeltachta [[Maigh Cuilinn]]; Míde Nic Fhionnlaoich (Daonlathaithe Sóisialta), as [[Ceantar na nOileán]]; agus an múinteoir bunscoile Orla Nugent (Aontú) as [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]] ó dhúchas atá ina cónaí i dTír Oileáin, atá i nGaeltacht chathair na Gaillimhe.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceathrar-cainteoiri-gaeilge-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar-cainteoir-gaeilge-amhain-i-mbaile-atha-cliath-lair/|teideal=Ceathrar cainteoirí Gaeilge i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar, cainteoir Gaeilge amháin i mBaile Átha Cliath Láir|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=31 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;
Ní raibh ach iarrthóir amháin ag [[Éire Neamhspleách]], duine atá ar bheagán Gaeilge agus ní raibh ach iarrthóir amháin ag Sinn Féin, duine gan Ghaeilge. Níl Gaeilge ag an iarrthóir is mó a bhí luaite leis an suíochán ar dtús, an comhairleoir contae Noel Thomas ó [[Independent Ireland]], ná ag iarrthóir Shinn Féin Mark Lohan. Rinne  sé “dochar” gan dabht d’iarrthóir Shinn Féin sa toghchán seo go raibh amhras ann faoina chumas Gaeilge. Mar shampla mhaígh cumann SF i gConamara Theas nach dtacóidh siad le hiarrthóir an pháirtí mar gheall nach raibh Gaeilge ar a thoil aige. 

Thug an Ghaeilge buntáiste breise do Sheán Kyne agus fuair sé vótaí i gceantair Ghaeltachta, roinnt vótaí ar a laghad, de bharr a chuid Gaeilge. Bhí triúr san iomaíocht ó [[Uachtar Ard]] soir – Noel Thomas, Thomas Welby, agus Seán Kyne.
Thug a líofacht sa Ghaeilge buntáiste do Mhíde Nic Fhionnlaoich thar na hiarrthóirí eile ón eite chlé.  Bhí daoine ag rá ar dtús go raibh Mark Lohan chun cinn ar Mhíde Nic Fhionnlaoich. Ach fuair Mairéad Farrell go leor, leor vótaí i  i nGaeltacht Chonamara in 2024.  Mar sin, bhí sé i bhfad, i bhfad níos deacra ag Sinn Féin an vóta sin a thabhairt leo in 2026.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fonn-ort-a-bheith-i-do-theachta-dala-do-ghaillimh-thiar-an-bhfuil-an-ghaeilge-riachtanach/|teideal=Fonn ort a bheith i do Theachta Dála do Ghaillimh Thiar? An bhfuil an Ghaeilge riachtanach?|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=30 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Conspóidí ==
Mhol iarrthóirí Míde Nic Fhionnlaioch agus Seán Kyne gur cheart díospóireacht a bheith ann don fhothoghchán a reáchtáil i nGaeilge mar gheall go bhfuil [[Conamara|an ceantar Gaeltachta is mó sa tír]] lonnaithe sa Dáilcheantar seo. Ní féidir a leithead de dhíospóireacht a chraoladh, áfach, mar gheall ar an easpa iarrthóirí le Gaeilge. Mhol Nic Fhionnlaioch gurbh fhéidir do na hiarrthóirí gan Gaeilge ionadaithe a chur ar fáil do dhíospóireacht.&lt;ref name=&quot;Tuairisc1Beal&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-diospoireacht-i-ngaeilge-tuillte-ag-muintir-ghaillimh-thiar-roimh-la-an-toghchain-sean-kyne/|teideal='Tá díospóireacht i nGaeilge tuillte ag muintir Ghaillimh Thiar roimh lá an toghcháin' – Seán Kyne|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=01/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt;

Scaip an grúpa feachtais Bánú suirbhé i measc na n-iarrthóirí chun a dtuairim a fháil ar roinnt ceisteanna a bhaineann leis an ngéarchéim thithíochta sa nGaeltacht, ról Údarás na Gaeltachta, cumhachtaí Aire na Gaeltachta agus tithe a ligtear ar cíos gearrthéarmach ina measc. Ochtar den 16 iarrthóir a thug freagra ar an suirbhé faoin Aoine seo caite, sin iad Mark Lohan (Sinn Féin); Orla Nugent (Aontú); Míde Nic Fhionnlaoich (Na Daonlathaithe Sóisialta); Denman Rooke (Pobal Seachas Brabús) agus triúr iarrthóirí neamhspleácha, Sheila Garrity, Thomas Welby agus Michael Ryan.  Ní bhfuair Bánú freagra ó [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/srianta-ar-thithiocht-a-ligean-ar-bhonn-gearrthearmach-molta-ag-iarrthoiri-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar/|teideal=Srianta ar thithíocht a ligean ar bhonn gearrthéarmach molta ag iarrthóirí i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar|dáta=2026-05-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Torthaí ==

== Torthaí ==
{{STV Election box begin2
 |teideal = Fothoghchán Ghaillimh Thiar 2026&lt;ref name = NoticeofPoll&gt;{{Lua idirlín|url=https://galwayreturningofficer.com/by-election-galway-west-2026/notice-of-poll-may-2026|teideal=Notice of Poll: Dáil Bye-election 2026. Constituency of Galway West|dáta=02/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Returning Officer for County Galway}}&lt;/ref&gt;
 |numcounts = 11}}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Éire Neamhspleách
 |iarrthóir = Noel Thomas
 |ceatadán = 20.9
 |comhair1 = 10,007
 |comhair2 = 10,038
 |comhair3 = 10,477
 |comhair4 = 10,497
 |comhair5 = 11,075
 |comhair6 = 12,246
 |comhair7 = 12,947
 |comhair8 = 13,897
 |comhair9 = 14,694
 |comhair10 = 15,246
 |comhair11 = 16,519
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fine Gael
 |iarrthóir = [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]]
 |ceatadán = 20.1
 |comhair1 = 9,647
 |comhair2 = 9,673
 |comhair3 = 9,693
 |comhair4 = 9,907
 |comhair5 = 10,126
 |comhair6 = 10,966
 |comhair7 = 11,114
 |comhair8 = 11,788
 |comhair9 = 14,369
 |comhair10 = 14,969
 |comhair11 = ''19,218'''
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Páirtí an Lucht Oibre (Éire)
 |iarrthóir = Helen Ogbu
 |ceatadán = 11.4
 |comhair1 = 5,462
 |comhair2 = 5,560
 |comhair3 = 5,578
 |comhair4 = 5,970
 |comhair5 = 6,545
 |comhair6 = 6,763
 |comhair7 = 7,457
 |comhair8 = 8,500
 |comhair9 = 9,063
 |comhair10 = 12,960
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fianna Fáil
 |iarrthóir = Cillian Keane
 |ceatadán = 8.8
 |comhair1 = 4,192
 |comhair2 = 4,201
 |comhair3 = 4,226
 |comhair4 = 4,259
 |comhair5 = 4,401
 |comhair6 = 4,668
 |comhair7 = 4,749
 |comhair8 = 5,154
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Mike Cubbard
 |ceatadán = 7.1
 |comhair1 = 3,396
 |comhair2 = 3,440
 |comhair3 = 3,524
 |comhair4 = 3,595
 |comhair5 = 3,908
 |comhair6 = 4,140
 |comhair7 = 4,737
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Na Daonlathaigh Shóisialta
 |iarrthóir = Míde Nic Fhionnlaoich
 |ceatadán = 7.0
 |comhair1 = 3,354
 |comhair2 = 3,551
 |comhair3 = 3,569
 |comhair4 = 3,836
 |comhair5 = 4,440
 |comhair6 = 4,587
 |comhair7 = 5,409
 |comhair8 = 5,938
 |comhair9 = 6,158
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Sinn Féin
 |iarrthóir = Mark Lohan
 |ceatadán = 6.7
 |comhair1 = 3,208 
 |comhair2 = 3,298
 |comhair3 = 3,333
 |comhair4 = 3,364
 |comhair5 = 3,618
 |comhair6 = 3,763
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Thomas Welby
 |ceatadán = 6.6
 |comhair1 = 3,138
 |comhair2 = 3,161
 |comhair3 = 3,193
 |comhair4 = 3,219
 |comhair5 = 3,351
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Sheila Garrity
 |ceatadán = 3.0
 |comhair1 = 1,421
 |comhair2 = 1,542
 |comhair3 = 1,568
 |comhair4 = 1,696
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Comhaontas Glas
 |iarrthóir = Niall Murphy
 |ceatadán = 2.5
 |comhair1 = 1,199
 |comhair2 = 1,241
 |comhair3 = 1,252
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Aontú
 |iarrthóir = Orla Nugent
 |ceatadán = 2.4
 |comhair1 = 1,167
 |comhair2 = 1,194
 |comhair3 = 1,368
 |comhair4 = 1,397
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = The Irish People
 |iarrthóir = A.J. Cahill
 |ceatadán = 1.9
 |comhair1 = 890
 |comhair2 = 949
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Pobal seachas Brabús
 |iarrthóir = Denman Rooke
 |ceatadán = 1.1
 |comhair1 = 540
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Néill Bairéad
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 112
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Michael Ryan
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 108
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Patrick Feeney
 |ceatadán = 0.1
 |comhair1 = 39
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = John O'Leary
 |ceatadán = 0.0
 |comhair1 = 13
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box end2}}

== Pobalbhreith ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- 
! rowspan=&quot;2&quot; |Dáta deireanach
! rowspan=&quot;2&quot; |Foinse
! rowspan=&quot;2&quot; |Suirbhéir
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Méid sampla
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Foinsí
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Bairéad
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cahill
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cubbard
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Feeney
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Garrity
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Keane
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Kyne
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Lohan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Murphy
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nic Fhionnlaoich
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nugent
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ogbu
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |O'Leary
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Rooke
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ryan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Thomas
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Welby
|-
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{The Irish People/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fianna Fáil/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fine Gael/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Sinn Féin/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Na Daonlathaigh Shóisialta/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Aontú/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Páirtí an Lucht Oibre (Éire)/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Pobal seachas Brabús/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}}};&quot;|
|-
|-
|7 Bealtaine 2026
|[[TG4]]&lt;br&gt;[[The Irish Times]]
| Ipsos B&amp;A
| 530
| &lt;ref name=PobalbhreithTG4&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0507/1572248-pobalbhreith-tg4-the-irish-times-ar-ghaillimh-thiar/|teideal=Pobalbhreith TG4/The Irish Times ar Ghaillimh Thiar|dáta=07/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=RTÉ}}&lt;/ref&gt;
| -
| 1
| 7
| -
| 3
| 8
| style=&quot;background:#D9E9F4&quot; |'''17'''
| 7
| 6
| 9
| 4
| 12
| 1
| 2
| 1
| 16
| 6
|-
|}

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]</text>
      <sha1>0j6knwcbuyluqmryhfqf06n8jdmgye7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315352</id>
      <parentid>1315351</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T22:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17884" sha1="cis30pm7m1cm3408ob0642nh7997yuy" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}

Tharla fothoghchán i nDáilcheantar [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Ghaillimh Thiar]] ar an 22ú Bealtaine 2026,  an chéad fhothoghchán sa Dáilcheantar ó bhí 1975 ann, le seansuíochán an Uachtaráin [[Catherine Connolly]] a líonadh.&lt;ref name = Tuairisc23Aib&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/data-fogartha-dfhothoghchain-ghaillimh-thiar-agus-bhaile-atha-cliath-lair/|teideal=Dáta fógartha d'fhothoghcháin Ghaillimh-Thiar agus Bhaile Átha Cliath Láir|dáta=23/04/2026|dátarochtana=14/06/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt; D'éirigh le hiarrthóir [[Éire Neamhspleách]], Noel Thomas an méid is sciar is mó den vóta céadrogha a fháil. Ach bhí an bua ag [[Seán Kyne]], iarrthóir [[Fine Gael|Fhine Gael]] ar deireadh ar an 11ú comhaireamh, tar éis na haistrithe ar fad.

[[Íomhá:2026 Galway West by-election tally electoral divisions.svg|mion|220x220px]]
[[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|mion|294x294px|Seán Kyne in 2025]]

== Iarrthóirí ==
Ba í an t-iarrthóir a bhí ag Sinn Féin, an Teachta [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]], a bhí ag barr an chomhairimh in Olltoghchán na bliana 2024. 

Sheas 12 iarrthóir sa Dáilcheantar ina bhfuil an chuid is mó de Ghaeltacht na Gaillimhe, agus cainteoirí Gaeilge iad ceathrar den 12 iarrthóir. D'imir cumas Gaeilge na n-iarrthóirí tionchar ar an bhfothoghchán an uair seo.  Níl aon dáilcheantar eile sa tír ina mbíonn an tábhacht chéanna le ceist na Gaeilge is a bhíonn i nGaillimh Thiar.

Roghnaíodh an comhairleoir contae óg Cillian Keane as Meáraí in Órán Mór i bhfíoroirthear an Dáilcheantair ag coinbhinsiún Fhianna Fáil. B'iad an triúr eile an Seanadóir [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael, a bhí ina aire stáit don Ghaeltacht in 2016-2017 agus 2018-2020), as an mbaile Gaeltachta [[Maigh Cuilinn]]; Míde Nic Fhionnlaoich (Daonlathaithe Sóisialta), as [[Ceantar na nOileán]]; agus an múinteoir bunscoile Orla Nugent (Aontú) as [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]] ó dhúchas atá ina cónaí i dTír Oileáin, atá i nGaeltacht chathair na Gaillimhe.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceathrar-cainteoiri-gaeilge-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar-cainteoir-gaeilge-amhain-i-mbaile-atha-cliath-lair/|teideal=Ceathrar cainteoirí Gaeilge i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar, cainteoir Gaeilge amháin i mBaile Átha Cliath Láir|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=31 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;
Ní raibh ach iarrthóir amháin ag [[Éire Neamhspleách]], duine atá ar bheagán Gaeilge agus ní raibh ach iarrthóir amháin ag Sinn Féin, duine gan Ghaeilge. Níl Gaeilge ag an iarrthóir is mó a bhí luaite leis an suíochán ar dtús, an comhairleoir contae Noel Thomas ó [[Independent Ireland]], ná ag iarrthóir Shinn Féin Mark Lohan.  

* Dúirt urlabhraí thar cheann Noel Thomas nach raibh labhairt na Gaeilge ag an iarrthóir ach go raibh &quot;grá&quot; aige don Ghaeilge agus tuiscint ar thábhacht “ollmhór an teanga a chur chun cínn”.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/gaillimh-thiar-an-toghcheantar-is-gaelai-sa-tir-7040445-May2026/|teideal=Tábhacht na Gaeilge i nGaillimh Thiar - an Dáilcheantar leis an pobal Ghaeltachta is mó sa tír|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-05-19|language=ga-IE|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;
* Rinne  sé “dochar” gan dabht d’iarrthóir Shinn Féin sa toghchán seo go raibh amhras ann faoina chumas Gaeilge. Mar shampla mhaígh cumann SF i gConamara Theas nach dtacóidh siad le hiarrthóir an pháirtí mar gheall nach raibh Gaeilge ar a thoil aige.

* Thug an Ghaeilge buntáiste breise do Sheán Kyne agus fuair sé vótaí i gceantair Ghaeltachta, roinnt vótaí ar a laghad, de bharr a chuid Gaeilge. Bhí triúr san iomaíocht ó [[Uachtar Ard]] soir – Noel Thomas, Thomas Welby, agus Seán Kyne.
* Thug a líofacht sa Ghaeilge buntáiste do Mhíde Nic Fhionnlaoich thar na hiarrthóirí eile ón eite chlé.  Bhí daoine ag rá ar dtús go raibh Mark Lohan chun cinn ar Mhíde Nic Fhionnlaoich. Ach fuair Mairéad Farrell go leor, leor vótaí i  i nGaeltacht Chonamara in 2024.  Mar sin, bhí sé i bhfad, i bhfad níos deacra ag Sinn Féin an vóta sin a thabhairt leo in 2026.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fonn-ort-a-bheith-i-do-theachta-dala-do-ghaillimh-thiar-an-bhfuil-an-ghaeilge-riachtanach/|teideal=Fonn ort a bheith i do Theachta Dála do Ghaillimh Thiar? An bhfuil an Ghaeilge riachtanach?|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=30 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Feachtas ==
De réir pobalbhreith, is cosúil go raibh an costas maireachtála agus cúrsaí tithíochta ar an gcloch is mó ar an bpaidrín ag formhór na ndaoine a bhí ag caitheamh vóta.   É sin ráite, bhí cuid mhór daoine a bheidh ag caitheamh vóta ag cur na ceiste faoi ról na Gaeilge sna feachtais agus seasamh na bpolaiteoirí ar an teanga freisin.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=An bhfuil an Ghaeilge tábhachtach sna fothoghcháin?|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2026/0520/1574287-an-bhfuil-an-ghaeilge-tabhachtach-sna-fothoghchain/|date=2026-05-20|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;   De réir torthaí phobal bhreith coimisiúnaithe ag TG4 agus an Irish Times, thug 67% d’fhreagróirí le fios nach ndéanfadh sé difir dá laghad dóibh cé acu an raibh Gaeilge líofa ag an iarrthóir nó ná raibh agus iad ag caitheamh vóta.   Dúirt 32% go n-imreodh sé tionchar ar an vóta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Bhí scoilt shoiléir le feiceáil idir an chathair agus an tuath san fheachtas seo. 

* Bhi cúrsaí tráchta, an cuarbhóthar agus easpa tithíochta i gcroílár na díospóireachta sa chathair, agus tá iarrthóirí cosúil le Helen Ogbu agus Mike Cubbard ag iarraidh leas a bhaint as míshástacht uirbeach. 
* I gConamara agus sna ceantair thuaithe, áfach, tá cúrsaí bonneagair, costais mhaireachtála agus ionadaíocht Ghaeltachta chun cinn.

Mhol iarrthóirí Míde Nic Fhionnlaioch agus Seán Kyne gur cheart díospóireacht a bheith ann don fhothoghchán a reáchtáil i nGaeilge mar gheall go bhfuil [[Conamara|an ceantar Gaeltachta is mó sa tír]] lonnaithe sa Dáilcheantar seo. Ní féidir a leithead de dhíospóireacht a chraoladh, áfach, mar gheall ar an easpa iarrthóirí le Gaeilge. Mhol Nic Fhionnlaioch gurbh fhéidir do na hiarrthóirí gan Gaeilge ionadaithe a chur ar fáil do dhíospóireacht.&lt;ref name=&quot;Tuairisc1Beal&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-diospoireacht-i-ngaeilge-tuillte-ag-muintir-ghaillimh-thiar-roimh-la-an-toghchain-sean-kyne/|teideal='Tá díospóireacht i nGaeilge tuillte ag muintir Ghaillimh Thiar roimh lá an toghcháin' – Seán Kyne|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=01/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt;

Scaip an grúpa feachtais Bánú suirbhé i measc na n-iarrthóirí chun a dtuairim a fháil ar roinnt ceisteanna a bhaineann leis an ngéarchéim thithíochta sa nGaeltacht, ról Údarás na Gaeltachta, cumhachtaí Aire na Gaeltachta agus tithe a ligtear ar cíos gearrthéarmach ina measc. Ochtar den 16 iarrthóir a thug freagra ar an suirbhé faoin Aoine seo caite, sin iad Mark Lohan (Sinn Féin); Orla Nugent (Aontú); Míde Nic Fhionnlaoich (Na Daonlathaithe Sóisialta); Denman Rooke (Pobal Seachas Brabús) agus triúr iarrthóirí neamhspleácha, Sheila Garrity, Thomas Welby agus Michael Ryan.  Ní bhfuair Bánú freagra ó [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/srianta-ar-thithiocht-a-ligean-ar-bhonn-gearrthearmach-molta-ag-iarrthoiri-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar/|teideal=Srianta ar thithíocht a ligean ar bhonn gearrthéarmach molta ag iarrthóirí i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar|dáta=2026-05-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

Bhí na hiarrthóirí ar an eite chlé, an Lucht Oibre, na Daonlathaithe Sóisialta, Sinn Féin, na Glasaigh agus Pobal Roimh Bhrabús, ag brú an mhana “vóta clé, aistriú clé”, cé nach raibh aon iarrthóir aonair aontaithe acu. 

== Torthaí ==
Bhí Seán Kyne níos láidre ar aistriúcháin ná mar a bhí Noel Thomas.  Kyne thar a bheith láidir i measc daoine os cionn 65 bliain d’aois, dream a thagann amach ag vótáil go hiontaofa. Tá Helen Ogbu níos láidre i measc daoine óga, ach beidh ceist mhór ann an dtiocfaidh an dream sin amach chuig na boscaí vótaíochta. Bhí Kyne thar a bheith láidir i measc daoine os cionn 65 bliain d’aois, dream a thagann amach ag vótáil go hiontaofa. Bhí Ogbu níos láidre i measc daoine óga, ach beidh ceist mhór ann an dtiocfaidh an dream sin amach chuig na boscaí vótaíochta.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/05/proifil-dailcheantair-gaillimh-thiar/|teideal=Próifíl Dáilcheantair: Gaillimh Thiar|údar=Cóilín Duffy|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Torthaí ==
{{STV Election box begin2
 |teideal = Fothoghchán Ghaillimh Thiar 2026&lt;ref name = NoticeofPoll&gt;{{Lua idirlín|url=https://galwayreturningofficer.com/by-election-galway-west-2026/notice-of-poll-may-2026|teideal=Notice of Poll: Dáil Bye-election 2026. Constituency of Galway West|dáta=02/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Returning Officer for County Galway}}&lt;/ref&gt;
 |numcounts = 11}}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Éire Neamhspleách
 |iarrthóir = Noel Thomas
 |ceatadán = 20.9
 |comhair1 = 10,007
 |comhair2 = 10,038
 |comhair3 = 10,477
 |comhair4 = 10,497
 |comhair5 = 11,075
 |comhair6 = 12,246
 |comhair7 = 12,947
 |comhair8 = 13,897
 |comhair9 = 14,694
 |comhair10 = 15,246
 |comhair11 = 16,519
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fine Gael
 |iarrthóir = [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]]
 |ceatadán = 20.1
 |comhair1 = 9,647
 |comhair2 = 9,673
 |comhair3 = 9,693
 |comhair4 = 9,907
 |comhair5 = 10,126
 |comhair6 = 10,966
 |comhair7 = 11,114
 |comhair8 = 11,788
 |comhair9 = 14,369
 |comhair10 = 14,969
 |comhair11 = ''19,218'''
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Páirtí an Lucht Oibre (Éire)
 |iarrthóir = Helen Ogbu
 |ceatadán = 11.4
 |comhair1 = 5,462
 |comhair2 = 5,560
 |comhair3 = 5,578
 |comhair4 = 5,970
 |comhair5 = 6,545
 |comhair6 = 6,763
 |comhair7 = 7,457
 |comhair8 = 8,500
 |comhair9 = 9,063
 |comhair10 = 12,960
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fianna Fáil
 |iarrthóir = Cillian Keane
 |ceatadán = 8.8
 |comhair1 = 4,192
 |comhair2 = 4,201
 |comhair3 = 4,226
 |comhair4 = 4,259
 |comhair5 = 4,401
 |comhair6 = 4,668
 |comhair7 = 4,749
 |comhair8 = 5,154
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Mike Cubbard
 |ceatadán = 7.1
 |comhair1 = 3,396
 |comhair2 = 3,440
 |comhair3 = 3,524
 |comhair4 = 3,595
 |comhair5 = 3,908
 |comhair6 = 4,140
 |comhair7 = 4,737
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Na Daonlathaigh Shóisialta
 |iarrthóir = Míde Nic Fhionnlaoich
 |ceatadán = 7.0
 |comhair1 = 3,354
 |comhair2 = 3,551
 |comhair3 = 3,569
 |comhair4 = 3,836
 |comhair5 = 4,440
 |comhair6 = 4,587
 |comhair7 = 5,409
 |comhair8 = 5,938
 |comhair9 = 6,158
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Sinn Féin
 |iarrthóir = Mark Lohan
 |ceatadán = 6.7
 |comhair1 = 3,208 
 |comhair2 = 3,298
 |comhair3 = 3,333
 |comhair4 = 3,364
 |comhair5 = 3,618
 |comhair6 = 3,763
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Thomas Welby
 |ceatadán = 6.6
 |comhair1 = 3,138
 |comhair2 = 3,161
 |comhair3 = 3,193
 |comhair4 = 3,219
 |comhair5 = 3,351
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Sheila Garrity
 |ceatadán = 3.0
 |comhair1 = 1,421
 |comhair2 = 1,542
 |comhair3 = 1,568
 |comhair4 = 1,696
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Comhaontas Glas
 |iarrthóir = Niall Murphy
 |ceatadán = 2.5
 |comhair1 = 1,199
 |comhair2 = 1,241
 |comhair3 = 1,252
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Aontú
 |iarrthóir = Orla Nugent
 |ceatadán = 2.4
 |comhair1 = 1,167
 |comhair2 = 1,194
 |comhair3 = 1,368
 |comhair4 = 1,397
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = The Irish People
 |iarrthóir = A.J. Cahill
 |ceatadán = 1.9
 |comhair1 = 890
 |comhair2 = 949
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Pobal seachas Brabús
 |iarrthóir = Denman Rooke
 |ceatadán = 1.1
 |comhair1 = 540
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Néill Bairéad
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 112
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Michael Ryan
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 108
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Patrick Feeney
 |ceatadán = 0.1
 |comhair1 = 39
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = John O'Leary
 |ceatadán = 0.0
 |comhair1 = 13
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box end2}}

== Pobalbhreith ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- 
! rowspan=&quot;2&quot; |Dáta deireanach
! rowspan=&quot;2&quot; |Foinse
! rowspan=&quot;2&quot; |Suirbhéir
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Méid sampla
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Foinsí
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Bairéad
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cahill
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cubbard
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Feeney
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Garrity
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Keane
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Kyne
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Lohan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Murphy
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nic Fhionnlaoich
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nugent
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ogbu
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |O'Leary
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Rooke
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ryan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Thomas
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Welby
|-
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{The Irish People/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fianna Fáil/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fine Gael/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Sinn Féin/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Na Daonlathaigh Shóisialta/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Aontú/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Páirtí an Lucht Oibre (Éire)/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Pobal seachas Brabús/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}}};&quot;|
|-
|-
|7 Bealtaine 2026
|[[TG4]]&lt;br&gt;[[The Irish Times]]
| Ipsos B&amp;A
| 530
| &lt;ref name=PobalbhreithTG4&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0507/1572248-pobalbhreith-tg4-the-irish-times-ar-ghaillimh-thiar/|teideal=Pobalbhreith TG4/The Irish Times ar Ghaillimh Thiar|dáta=07/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=RTÉ}}&lt;/ref&gt;
| -
| 1
| 7
| -
| 3
| 8
| style=&quot;background:#D9E9F4&quot; |'''17'''
| 7
| 6
| 9
| 4
| 12
| 1
| 2
| 1
| 16
| 6
|-
|}

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]</text>
      <sha1>cis30pm7m1cm3408ob0642nh7997yuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315353</id>
      <parentid>1315352</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T23:03:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Torthaí */</comment>
      <origin>1315353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19009" sha1="fxcp8jb506rn0aojc25jimcqr73zkgy" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}

Tharla fothoghchán i nDáilcheantar [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Ghaillimh Thiar]] ar an 22ú Bealtaine 2026,  an chéad fhothoghchán sa Dáilcheantar ó bhí 1975 ann, le seansuíochán an Uachtaráin [[Catherine Connolly]] a líonadh.&lt;ref name = Tuairisc23Aib&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/data-fogartha-dfhothoghchain-ghaillimh-thiar-agus-bhaile-atha-cliath-lair/|teideal=Dáta fógartha d'fhothoghcháin Ghaillimh-Thiar agus Bhaile Átha Cliath Láir|dáta=23/04/2026|dátarochtana=14/06/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt; D'éirigh le hiarrthóir [[Éire Neamhspleách]], Noel Thomas an méid is sciar is mó den vóta céadrogha a fháil. Ach bhí an bua ag [[Seán Kyne]], iarrthóir [[Fine Gael|Fhine Gael]] ar deireadh ar an 11ú comhaireamh, tar éis na haistrithe ar fad.  Lá maith a bhí ann d’Fhine Gael, go háirithe toisc gur rud annamh é an bua a bheith ag páirtí rialtais i bhfothoghchán.

[[Íomhá:2026 Galway West by-election tally electoral divisions.svg|mion|220x220px]]
[[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|mion|294x294px|Seán Kyne in 2025]]

== Iarrthóirí ==
Ba í an t-iarrthóir a bhí ag Sinn Féin, an Teachta [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]], a bhí ag barr an chomhairimh in Olltoghchán na bliana 2024. 

Sheas 12 iarrthóir sa Dáilcheantar ina bhfuil an chuid is mó de Ghaeltacht na Gaillimhe, agus cainteoirí Gaeilge iad ceathrar den 12 iarrthóir. D'imir cumas Gaeilge na n-iarrthóirí tionchar ar an bhfothoghchán an uair seo.  Níl aon dáilcheantar eile sa tír ina mbíonn an tábhacht chéanna le ceist na Gaeilge is a bhíonn i nGaillimh Thiar.

Roghnaíodh an comhairleoir contae óg Cillian Keane as Meáraí in Órán Mór i bhfíoroirthear an Dáilcheantair ag coinbhinsiún Fhianna Fáil. B'iad an triúr eile an Seanadóir [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael, a bhí ina aire stáit don Ghaeltacht in 2016-2017 agus 2018-2020), as an mbaile Gaeltachta [[Maigh Cuilinn]]; Míde Nic Fhionnlaoich (Daonlathaithe Sóisialta), as [[Ceantar na nOileán]]; agus an múinteoir bunscoile Orla Nugent (Aontú) as [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]] ó dhúchas atá ina cónaí i dTír Oileáin, atá i nGaeltacht chathair na Gaillimhe.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceathrar-cainteoiri-gaeilge-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar-cainteoir-gaeilge-amhain-i-mbaile-atha-cliath-lair/|teideal=Ceathrar cainteoirí Gaeilge i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar, cainteoir Gaeilge amháin i mBaile Átha Cliath Láir|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=31 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;
Ní raibh ach iarrthóir amháin ag [[Éire Neamhspleách]], duine atá ar bheagán Gaeilge agus ní raibh ach iarrthóir amháin ag Sinn Féin, duine gan Ghaeilge. Níl Gaeilge ag an iarrthóir is mó a bhí luaite leis an suíochán ar dtús, an comhairleoir contae Noel Thomas ó [[Independent Ireland]], ná ag iarrthóir Shinn Féin Mark Lohan.  

* Dúirt urlabhraí thar cheann Noel Thomas nach raibh labhairt na Gaeilge ag an iarrthóir ach go raibh &quot;grá&quot; aige don Ghaeilge agus tuiscint ar thábhacht “ollmhór an teanga a chur chun cínn”.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/gaillimh-thiar-an-toghcheantar-is-gaelai-sa-tir-7040445-May2026/|teideal=Tábhacht na Gaeilge i nGaillimh Thiar - an Dáilcheantar leis an pobal Ghaeltachta is mó sa tír|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-05-19|language=ga-IE|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;
* Rinne  sé “dochar” gan dabht d’iarrthóir Shinn Féin sa toghchán seo go raibh amhras ann faoina chumas Gaeilge. Mar shampla mhaígh cumann SF i gConamara Theas nach dtacóidh siad le hiarrthóir an pháirtí mar gheall nach raibh Gaeilge ar a thoil aige.

* Thug an Ghaeilge buntáiste breise do Sheán Kyne agus fuair sé vótaí i gceantair Ghaeltachta, roinnt vótaí ar a laghad, de bharr a chuid Gaeilge. Bhí triúr san iomaíocht ó [[Uachtar Ard]] soir – Noel Thomas, Thomas Welby, agus Seán Kyne.
* Thug a líofacht sa Ghaeilge buntáiste do Mhíde Nic Fhionnlaoich thar na hiarrthóirí eile ón eite chlé.  Bhí daoine ag rá ar dtús go raibh Mark Lohan chun cinn ar Mhíde Nic Fhionnlaoich. Ach fuair Mairéad Farrell go leor, leor vótaí i  i nGaeltacht Chonamara in 2024.  Mar sin, bhí sé i bhfad, i bhfad níos deacra ag Sinn Féin an vóta sin a thabhairt leo in 2026.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fonn-ort-a-bheith-i-do-theachta-dala-do-ghaillimh-thiar-an-bhfuil-an-ghaeilge-riachtanach/|teideal=Fonn ort a bheith i do Theachta Dála do Ghaillimh Thiar? An bhfuil an Ghaeilge riachtanach?|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=30 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Feachtas ==
De réir pobalbhreith, is cosúil go raibh an costas maireachtála agus cúrsaí tithíochta ar an gcloch is mó ar an bpaidrín ag formhór na ndaoine a bhí ag caitheamh vóta.   É sin ráite, bhí cuid mhór daoine a bheidh ag caitheamh vóta ag cur na ceiste faoi ról na Gaeilge sna feachtais agus seasamh na bpolaiteoirí ar an teanga freisin.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=An bhfuil an Ghaeilge tábhachtach sna fothoghcháin?|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2026/0520/1574287-an-bhfuil-an-ghaeilge-tabhachtach-sna-fothoghchain/|date=2026-05-20|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;   De réir torthaí phobal bhreith coimisiúnaithe ag TG4 agus an Irish Times, thug 67% d’fhreagróirí le fios nach ndéanfadh sé difir dá laghad dóibh cé acu an raibh Gaeilge líofa ag an iarrthóir nó ná raibh agus iad ag caitheamh vóta.   Dúirt 32% go n-imreodh sé tionchar ar an vóta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Bhí scoilt shoiléir le feiceáil idir an chathair agus an tuath san fheachtas seo. 

* Bhi cúrsaí tráchta, an cuarbhóthar agus easpa tithíochta i gcroílár na díospóireachta sa chathair, agus tá iarrthóirí cosúil le Helen Ogbu agus Mike Cubbard ag iarraidh leas a bhaint as míshástacht uirbeach. 
* I gConamara agus sna ceantair thuaithe, áfach, tá cúrsaí bonneagair, costais mhaireachtála agus ionadaíocht Ghaeltachta chun cinn.

Mhol iarrthóirí Míde Nic Fhionnlaioch agus Seán Kyne gur cheart díospóireacht a bheith ann don fhothoghchán a reáchtáil i nGaeilge mar gheall go bhfuil [[Conamara|an ceantar Gaeltachta is mó sa tír]] lonnaithe sa Dáilcheantar seo. Ní féidir a leithead de dhíospóireacht a chraoladh, áfach, mar gheall ar an easpa iarrthóirí le Gaeilge. Mhol Nic Fhionnlaioch gurbh fhéidir do na hiarrthóirí gan Gaeilge ionadaithe a chur ar fáil do dhíospóireacht.&lt;ref name=&quot;Tuairisc1Beal&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-diospoireacht-i-ngaeilge-tuillte-ag-muintir-ghaillimh-thiar-roimh-la-an-toghchain-sean-kyne/|teideal='Tá díospóireacht i nGaeilge tuillte ag muintir Ghaillimh Thiar roimh lá an toghcháin' – Seán Kyne|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=01/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt;

Scaip an grúpa feachtais Bánú suirbhé i measc na n-iarrthóirí chun a dtuairim a fháil ar roinnt ceisteanna a bhaineann leis an ngéarchéim thithíochta sa nGaeltacht, ról Údarás na Gaeltachta, cumhachtaí Aire na Gaeltachta agus tithe a ligtear ar cíos gearrthéarmach ina measc. Ochtar den 16 iarrthóir a thug freagra ar an suirbhé faoin Aoine seo caite, sin iad Mark Lohan (Sinn Féin); Orla Nugent (Aontú); Míde Nic Fhionnlaoich (Na Daonlathaithe Sóisialta); Denman Rooke (Pobal Seachas Brabús) agus triúr iarrthóirí neamhspleácha, Sheila Garrity, Thomas Welby agus Michael Ryan.  Ní bhfuair Bánú freagra ó [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/srianta-ar-thithiocht-a-ligean-ar-bhonn-gearrthearmach-molta-ag-iarrthoiri-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar/|teideal=Srianta ar thithíocht a ligean ar bhonn gearrthéarmach molta ag iarrthóirí i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar|dáta=2026-05-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

Bhí na hiarrthóirí ar an eite chlé, an Lucht Oibre, na Daonlathaithe Sóisialta, Sinn Féin, na Glasaigh agus Pobal Roimh Bhrabús, ag brú an mhana “vóta clé, aistriú clé”, cé nach raibh aon iarrthóir aonair aontaithe acu. 

== Torthaí ==
Chuaigh Seán Kyne chun cinn ar Thomas ar deireadh sa chomhaireamh deireanach, an 11ú ceann, a bhuíochas do vótaí aistrithe. Fuair Kyne 4,249 vóta aistrithe ó Helen Ogbu Pháirtí an Lucht Obre, rud a chuir go maith chun cinn ar Thomas é, a fuair 1,273 vóta aistrithe.   D’fhág sin 19,218 vóta ag Kyne sa deireadh agus é go maith chun cinn ar Thomas ar 16,519.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-aire-stait-gaeltachta-sean-kyne-ag-filleadh-ar-dhail-eireann-agus-toghchan-ghaillimh-thiar-buaite-aige/|teideal=An t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne ag filleadh ar Dháil Éireann agus toghchán Ghaillimh Thiar buaite aige|dáta=2026-05-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt; Bhí Seán Kyne níos láidre ar aistriúcháin ná mar a bhí Noel Thomas.  Bhí Kyne thar a bheith láidir i measc daoine os cionn 65 bliain d’aois, dream a thagann amach ag vótáil go hiontaofa. 

Tháinig Helen Ogbu, iarrthóir pháirtí an Lucht Oibre, sa tríú háit le 5,462 vóta céadrogha. Díol suntais go bhfuair Helen Ogbu, an comhairleoir ó chathair na Gaillimhe beagnach 13,000 ina céad toghchán ar an staid náisiúnta.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Seán Kyne buacach i nGaillimh Thiar|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0524/1574987-welby-as-an-aireamh-i-ngaillimh-thiar/|date=2026-05-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt; Bhí Helen Ogbu níos láidre i measc daoine óga, ach beidh ceist mhór ann an dtiocfaidh an dream sin amach chuig na boscaí vótaíochta.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/05/proifil-dailcheantair-gaillimh-thiar/|teideal=Próifíl Dáilcheantair: Gaillimh Thiar|údar=Cóilín Duffy|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Torthaí ==
{{STV Election box begin2
 |teideal = Fothoghchán Ghaillimh Thiar 2026&lt;ref name = NoticeofPoll&gt;{{Lua idirlín|url=https://galwayreturningofficer.com/by-election-galway-west-2026/notice-of-poll-may-2026|teideal=Notice of Poll: Dáil Bye-election 2026. Constituency of Galway West|dáta=02/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Returning Officer for County Galway}}&lt;/ref&gt;
 |numcounts = 11}}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Éire Neamhspleách
 |iarrthóir = Noel Thomas
 |ceatadán = 20.9
 |comhair1 = 10,007
 |comhair2 = 10,038
 |comhair3 = 10,477
 |comhair4 = 10,497
 |comhair5 = 11,075
 |comhair6 = 12,246
 |comhair7 = 12,947
 |comhair8 = 13,897
 |comhair9 = 14,694
 |comhair10 = 15,246
 |comhair11 = 16,519
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fine Gael
 |iarrthóir = [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]]
 |ceatadán = 20.1
 |comhair1 = 9,647
 |comhair2 = 9,673
 |comhair3 = 9,693
 |comhair4 = 9,907
 |comhair5 = 10,126
 |comhair6 = 10,966
 |comhair7 = 11,114
 |comhair8 = 11,788
 |comhair9 = 14,369
 |comhair10 = 14,969
 |comhair11 = ''19,218'''
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Páirtí an Lucht Oibre (Éire)
 |iarrthóir = Helen Ogbu
 |ceatadán = 11.4
 |comhair1 = 5,462
 |comhair2 = 5,560
 |comhair3 = 5,578
 |comhair4 = 5,970
 |comhair5 = 6,545
 |comhair6 = 6,763
 |comhair7 = 7,457
 |comhair8 = 8,500
 |comhair9 = 9,063
 |comhair10 = 12,960
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fianna Fáil
 |iarrthóir = Cillian Keane
 |ceatadán = 8.8
 |comhair1 = 4,192
 |comhair2 = 4,201
 |comhair3 = 4,226
 |comhair4 = 4,259
 |comhair5 = 4,401
 |comhair6 = 4,668
 |comhair7 = 4,749
 |comhair8 = 5,154
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Mike Cubbard
 |ceatadán = 7.1
 |comhair1 = 3,396
 |comhair2 = 3,440
 |comhair3 = 3,524
 |comhair4 = 3,595
 |comhair5 = 3,908
 |comhair6 = 4,140
 |comhair7 = 4,737
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Na Daonlathaigh Shóisialta
 |iarrthóir = Míde Nic Fhionnlaoich
 |ceatadán = 7.0
 |comhair1 = 3,354
 |comhair2 = 3,551
 |comhair3 = 3,569
 |comhair4 = 3,836
 |comhair5 = 4,440
 |comhair6 = 4,587
 |comhair7 = 5,409
 |comhair8 = 5,938
 |comhair9 = 6,158
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Sinn Féin
 |iarrthóir = Mark Lohan
 |ceatadán = 6.7
 |comhair1 = 3,208 
 |comhair2 = 3,298
 |comhair3 = 3,333
 |comhair4 = 3,364
 |comhair5 = 3,618
 |comhair6 = 3,763
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Thomas Welby
 |ceatadán = 6.6
 |comhair1 = 3,138
 |comhair2 = 3,161
 |comhair3 = 3,193
 |comhair4 = 3,219
 |comhair5 = 3,351
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Sheila Garrity
 |ceatadán = 3.0
 |comhair1 = 1,421
 |comhair2 = 1,542
 |comhair3 = 1,568
 |comhair4 = 1,696
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Comhaontas Glas
 |iarrthóir = Niall Murphy
 |ceatadán = 2.5
 |comhair1 = 1,199
 |comhair2 = 1,241
 |comhair3 = 1,252
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Aontú
 |iarrthóir = Orla Nugent
 |ceatadán = 2.4
 |comhair1 = 1,167
 |comhair2 = 1,194
 |comhair3 = 1,368
 |comhair4 = 1,397
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = The Irish People
 |iarrthóir = A.J. Cahill
 |ceatadán = 1.9
 |comhair1 = 890
 |comhair2 = 949
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Pobal seachas Brabús
 |iarrthóir = Denman Rooke
 |ceatadán = 1.1
 |comhair1 = 540
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Néill Bairéad
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 112
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Michael Ryan
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 108
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Patrick Feeney
 |ceatadán = 0.1
 |comhair1 = 39
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = John O'Leary
 |ceatadán = 0.0
 |comhair1 = 13
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box end2}}

== Pobalbhreith ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- 
! rowspan=&quot;2&quot; |Dáta deireanach
! rowspan=&quot;2&quot; |Foinse
! rowspan=&quot;2&quot; |Suirbhéir
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Méid sampla
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Foinsí
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Bairéad
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cahill
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cubbard
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Feeney
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Garrity
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Keane
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Kyne
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Lohan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Murphy
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nic Fhionnlaoich
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nugent
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ogbu
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |O'Leary
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Rooke
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ryan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Thomas
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Welby
|-
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{The Irish People/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fianna Fáil/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fine Gael/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Sinn Féin/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Na Daonlathaigh Shóisialta/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Aontú/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Páirtí an Lucht Oibre (Éire)/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Pobal seachas Brabús/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}}};&quot;|
|-
|-
|7 Bealtaine 2026
|[[TG4]]&lt;br&gt;[[The Irish Times]]
| Ipsos B&amp;A
| 530
| &lt;ref name=PobalbhreithTG4&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0507/1572248-pobalbhreith-tg4-the-irish-times-ar-ghaillimh-thiar/|teideal=Pobalbhreith TG4/The Irish Times ar Ghaillimh Thiar|dáta=07/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=RTÉ}}&lt;/ref&gt;
| -
| 1
| 7
| -
| 3
| 8
| style=&quot;background:#D9E9F4&quot; |'''17'''
| 7
| 6
| 9
| 4
| 12
| 1
| 2
| 1
| 16
| 6
|-
|}

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]
* [[Fothoghchán Bhaile Átha Cliath Láir 2026]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]</text>
      <sha1>fxcp8jb506rn0aojc25jimcqr73zkgy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315358</id>
      <parentid>1315353</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T00:26:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19065" sha1="o25on5n11of28llaoy6okidn5a7f2ti" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}

Tharla fothoghchán i nDáilcheantar [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Ghaillimh Thiar]] ar an 22ú Bealtaine 2026,  an chéad fhothoghchán sa Dáilcheantar ó bhí 1975 ann, le seansuíochán an Uachtaráin [[Catherine Connolly]] a líonadh.&lt;ref name = Tuairisc23Aib&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/data-fogartha-dfhothoghchain-ghaillimh-thiar-agus-bhaile-atha-cliath-lair/|teideal=Dáta fógartha d'fhothoghcháin Ghaillimh-Thiar agus Bhaile Átha Cliath Láir|dáta=23/04/2026|dátarochtana=14/06/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt; D'éirigh le hiarrthóir [[Éire Neamhspleách]], Noel Thomas an méid is sciar is mó den vóta céadrogha a fháil. Ach bhí an bua ag [[Seán Kyne]], iarrthóir [[Fine Gael|Fhine Gael]] ar deireadh ar an 11ú comhaireamh, tar éis na haistrithe ar fad.  Lá maith a bhí ann d’Fhine Gael, go háirithe toisc gur rud annamh é an bua a bheith ag páirtí rialtais i bhfothoghchán.

[[Íomhá:2026 Galway West by-election tally electoral divisions.svg|mion|220x220px]]
[[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|mion|294x294px|Seán Kyne in 2025]]

== Iarrthóirí ==
Ba í an t-iarrthóir a bhí ag Sinn Féin, an Teachta [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]], a bhí ag barr an chomhairimh in Olltoghchán na bliana 2024. 

Sheas 12 iarrthóir sa Dáilcheantar ina bhfuil an chuid is mó de Ghaeltacht na Gaillimhe, agus cainteoirí Gaeilge iad ceathrar den 12 iarrthóir. D'imir cumas Gaeilge na n-iarrthóirí tionchar ar an bhfothoghchán an uair seo.  Níl aon dáilcheantar eile sa tír ina mbíonn an tábhacht chéanna le ceist na Gaeilge is a bhíonn i nGaillimh Thiar.

Roghnaíodh an comhairleoir contae óg Cillian Keane as Meáraí in Órán Mór i bhfíoroirthear an Dáilcheantair ag coinbhinsiún Fhianna Fáil. B'iad an triúr eile an Seanadóir [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael, a bhí ina aire stáit don Ghaeltacht in 2016-2017 agus 2018-2020), as an mbaile Gaeltachta [[Maigh Cuilinn]]; Míde Nic Fhionnlaoich (Daonlathaithe Sóisialta), as [[Ceantar na nOileán]]; agus an múinteoir bunscoile Orla Nugent (Aontú) as [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]] ó dhúchas atá ina cónaí i dTír Oileáin, atá i nGaeltacht chathair na Gaillimhe.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceathrar-cainteoiri-gaeilge-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar-cainteoir-gaeilge-amhain-i-mbaile-atha-cliath-lair/|teideal=Ceathrar cainteoirí Gaeilge i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar, cainteoir Gaeilge amháin i mBaile Átha Cliath Láir|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=31 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;
Ní raibh ach iarrthóir amháin ag [[Éire Neamhspleách]], duine atá ar bheagán Gaeilge agus ní raibh ach iarrthóir amháin ag Sinn Féin, duine gan Ghaeilge. Níl Gaeilge ag an iarrthóir is mó a bhí luaite leis an suíochán ar dtús, an comhairleoir contae Noel Thomas ó [[Independent Ireland]], ná ag iarrthóir Shinn Féin Mark Lohan.  

* Dúirt urlabhraí thar cheann Noel Thomas nach raibh labhairt na Gaeilge ag an iarrthóir ach go raibh &quot;grá&quot; aige don Ghaeilge agus tuiscint ar thábhacht “ollmhór an teanga a chur chun cínn”.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/gaillimh-thiar-an-toghcheantar-is-gaelai-sa-tir-7040445-May2026/|teideal=Tábhacht na Gaeilge i nGaillimh Thiar - an Dáilcheantar leis an pobal Ghaeltachta is mó sa tír|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-05-19|language=ga-IE|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;
* Rinne  sé “dochar” gan dabht d’iarrthóir Shinn Féin sa toghchán seo go raibh amhras ann faoina chumas Gaeilge. Mar shampla mhaígh cumann SF i gConamara Theas nach dtacóidh siad le hiarrthóir an pháirtí mar gheall nach raibh Gaeilge ar a thoil aige.

* Thug an Ghaeilge buntáiste breise do Sheán Kyne agus fuair sé vótaí i gceantair Ghaeltachta, roinnt vótaí ar a laghad, de bharr a chuid Gaeilge. Bhí triúr san iomaíocht ó [[Uachtar Ard]] soir – Noel Thomas, Thomas Welby, agus Seán Kyne.
* Thug a líofacht sa Ghaeilge buntáiste do Mhíde Nic Fhionnlaoich thar na hiarrthóirí eile ón eite chlé.  Bhí daoine ag rá ar dtús go raibh Mark Lohan chun cinn ar Mhíde Nic Fhionnlaoich. Ach fuair Mairéad Farrell go leor, leor vótaí i  i nGaeltacht Chonamara in 2024.  Mar sin, bhí sé i bhfad, i bhfad níos deacra ag Sinn Féin an vóta sin a thabhairt leo in 2026.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fonn-ort-a-bheith-i-do-theachta-dala-do-ghaillimh-thiar-an-bhfuil-an-ghaeilge-riachtanach/|teideal=Fonn ort a bheith i do Theachta Dála do Ghaillimh Thiar? An bhfuil an Ghaeilge riachtanach?|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=30 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Feachtas ==
De réir pobalbhreith, is cosúil go raibh an costas maireachtála agus cúrsaí tithíochta ar an gcloch is mó ar an bpaidrín ag formhór na ndaoine a bhí ag caitheamh vóta.   É sin ráite, bhí cuid mhór daoine a bheidh ag caitheamh vóta ag cur na ceiste faoi ról na Gaeilge sna feachtais agus seasamh na bpolaiteoirí ar an teanga freisin.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=An bhfuil an Ghaeilge tábhachtach sna fothoghcháin?|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2026/0520/1574287-an-bhfuil-an-ghaeilge-tabhachtach-sna-fothoghchain/|date=2026-05-20|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;   De réir torthaí phobal bhreith coimisiúnaithe ag TG4 agus an Irish Times, thug 67% d’fhreagróirí le fios nach ndéanfadh sé difir dá laghad dóibh cé acu an raibh Gaeilge líofa ag an iarrthóir nó ná raibh agus iad ag caitheamh vóta.   Dúirt 32% go n-imreodh sé tionchar ar an vóta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Bhí scoilt shoiléir le feiceáil idir an chathair agus an tuath san fheachtas seo. 

* Bhi cúrsaí tráchta, an cuarbhóthar agus easpa tithíochta i gcroílár na díospóireachta sa chathair, agus tá iarrthóirí cosúil le Helen Ogbu agus Mike Cubbard ag iarraidh leas a bhaint as míshástacht uirbeach. 
* I gConamara agus sna ceantair thuaithe, áfach, tá cúrsaí bonneagair, costais mhaireachtála agus ionadaíocht Ghaeltachta chun cinn.

Mhol iarrthóirí Míde Nic Fhionnlaioch agus Seán Kyne gur cheart díospóireacht a bheith ann don fhothoghchán a reáchtáil i nGaeilge mar gheall go bhfuil [[Conamara|an ceantar Gaeltachta is mó sa tír]] lonnaithe sa Dáilcheantar seo. Ní féidir a leithead de dhíospóireacht a chraoladh, áfach, mar gheall ar an easpa iarrthóirí le Gaeilge. Mhol Nic Fhionnlaioch gurbh fhéidir do na hiarrthóirí gan Gaeilge ionadaithe a chur ar fáil do dhíospóireacht.&lt;ref name=&quot;Tuairisc1Beal&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-diospoireacht-i-ngaeilge-tuillte-ag-muintir-ghaillimh-thiar-roimh-la-an-toghchain-sean-kyne/|teideal='Tá díospóireacht i nGaeilge tuillte ag muintir Ghaillimh Thiar roimh lá an toghcháin' – Seán Kyne|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=01/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt;

Scaip an grúpa feachtais Bánú suirbhé i measc na n-iarrthóirí chun a dtuairim a fháil ar roinnt ceisteanna a bhaineann leis an ngéarchéim thithíochta sa nGaeltacht, ról Údarás na Gaeltachta, cumhachtaí Aire na Gaeltachta agus tithe a ligtear ar cíos gearrthéarmach ina measc. Ochtar den 16 iarrthóir a thug freagra ar an suirbhé faoin Aoine seo caite, sin iad Mark Lohan (Sinn Féin); Orla Nugent (Aontú); Míde Nic Fhionnlaoich (Na Daonlathaithe Sóisialta); Denman Rooke (Pobal Seachas Brabús) agus triúr iarrthóirí neamhspleácha, Sheila Garrity, Thomas Welby agus Michael Ryan.  Ní bhfuair Bánú freagra ó [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/srianta-ar-thithiocht-a-ligean-ar-bhonn-gearrthearmach-molta-ag-iarrthoiri-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar/|teideal=Srianta ar thithíocht a ligean ar bhonn gearrthéarmach molta ag iarrthóirí i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar|dáta=2026-05-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

Bhí na hiarrthóirí ar an eite chlé, an Lucht Oibre, na Daonlathaithe Sóisialta, Sinn Féin, na Glasaigh agus Pobal Roimh Bhrabús, ag brú an mhana “vóta clé, aistriú clé”, cé nach raibh aon iarrthóir aonair aontaithe acu. 

== Torthaí ==
Chuaigh Seán Kyne chun cinn ar Thomas ar deireadh sa chomhaireamh deireanach, an 11ú ceann, a bhuíochas do vótaí aistrithe. Fuair Kyne 4,249 vóta aistrithe ó Helen Ogbu Pháirtí an Lucht Obre, rud a chuir go maith chun cinn ar Thomas é, a fuair 1,273 vóta aistrithe.   D’fhág sin 19,218 vóta ag Kyne sa deireadh agus é go maith chun cinn ar Thomas ar 16,519.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-aire-stait-gaeltachta-sean-kyne-ag-filleadh-ar-dhail-eireann-agus-toghchan-ghaillimh-thiar-buaite-aige/|teideal=An t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne ag filleadh ar Dháil Éireann agus toghchán Ghaillimh Thiar buaite aige|dáta=2026-05-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt; Bhí Seán Kyne níos láidre ar aistriúcháin ná mar a bhí Noel Thomas.  Bhí Kyne thar a bheith láidir i measc daoine os cionn 65 bliain d’aois, dream a thagann amach ag vótáil go hiontaofa. 

Tháinig Helen Ogbu, iarrthóir pháirtí an Lucht Oibre, sa tríú háit le 5,462 vóta céadrogha. Díol suntais go bhfuair Helen Ogbu, an comhairleoir ó chathair na Gaillimhe beagnach 13,000 ina céad toghchán ar an staid náisiúnta.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Seán Kyne buacach i nGaillimh Thiar|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0524/1574987-welby-as-an-aireamh-i-ngaillimh-thiar/|date=2026-05-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt; Bhí Helen Ogbu níos láidre i measc daoine óga, ach beidh ceist mhór ann an dtiocfaidh an dream sin amach chuig na boscaí vótaíochta.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/05/proifil-dailcheantair-gaillimh-thiar/|teideal=Próifíl Dáilcheantair: Gaillimh Thiar|údar=Cóilín Duffy|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Torthaí ==
{{STV Election box begin2
 |teideal = Fothoghchán Ghaillimh Thiar 2026&lt;ref name = NoticeofPoll&gt;{{Lua idirlín|url=https://galwayreturningofficer.com/by-election-galway-west-2026/notice-of-poll-may-2026|teideal=Notice of Poll: Dáil Bye-election 2026. Constituency of Galway West|dáta=02/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Returning Officer for County Galway}}&lt;/ref&gt;
 |numcounts = 11}}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Éire Neamhspleách
 |iarrthóir = Noel Thomas
 |ceatadán = 20.9
 |comhair1 = 10,007
 |comhair2 = 10,038
 |comhair3 = 10,477
 |comhair4 = 10,497
 |comhair5 = 11,075
 |comhair6 = 12,246
 |comhair7 = 12,947
 |comhair8 = 13,897
 |comhair9 = 14,694
 |comhair10 = 15,246
 |comhair11 = 16,519
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fine Gael
 |iarrthóir = [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]]
 |ceatadán = 20.1
 |comhair1 = 9,647
 |comhair2 = 9,673
 |comhair3 = 9,693
 |comhair4 = 9,907
 |comhair5 = 10,126
 |comhair6 = 10,966
 |comhair7 = 11,114
 |comhair8 = 11,788
 |comhair9 = 14,369
 |comhair10 = 14,969
 |comhair11 = ''19,218'''
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Páirtí an Lucht Oibre (Éire)
 |iarrthóir = Helen Ogbu
 |ceatadán = 11.4
 |comhair1 = 5,462
 |comhair2 = 5,560
 |comhair3 = 5,578
 |comhair4 = 5,970
 |comhair5 = 6,545
 |comhair6 = 6,763
 |comhair7 = 7,457
 |comhair8 = 8,500
 |comhair9 = 9,063
 |comhair10 = 12,960
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fianna Fáil
 |iarrthóir = Cillian Keane
 |ceatadán = 8.8
 |comhair1 = 4,192
 |comhair2 = 4,201
 |comhair3 = 4,226
 |comhair4 = 4,259
 |comhair5 = 4,401
 |comhair6 = 4,668
 |comhair7 = 4,749
 |comhair8 = 5,154
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Mike Cubbard
 |ceatadán = 7.1
 |comhair1 = 3,396
 |comhair2 = 3,440
 |comhair3 = 3,524
 |comhair4 = 3,595
 |comhair5 = 3,908
 |comhair6 = 4,140
 |comhair7 = 4,737
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Na Daonlathaigh Shóisialta
 |iarrthóir = Míde Nic Fhionnlaoich
 |ceatadán = 7.0
 |comhair1 = 3,354
 |comhair2 = 3,551
 |comhair3 = 3,569
 |comhair4 = 3,836
 |comhair5 = 4,440
 |comhair6 = 4,587
 |comhair7 = 5,409
 |comhair8 = 5,938
 |comhair9 = 6,158
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Sinn Féin
 |iarrthóir = Mark Lohan
 |ceatadán = 6.7
 |comhair1 = 3,208 
 |comhair2 = 3,298
 |comhair3 = 3,333
 |comhair4 = 3,364
 |comhair5 = 3,618
 |comhair6 = 3,763
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Thomas Welby
 |ceatadán = 6.6
 |comhair1 = 3,138
 |comhair2 = 3,161
 |comhair3 = 3,193
 |comhair4 = 3,219
 |comhair5 = 3,351
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Sheila Garrity
 |ceatadán = 3.0
 |comhair1 = 1,421
 |comhair2 = 1,542
 |comhair3 = 1,568
 |comhair4 = 1,696
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Comhaontas Glas
 |iarrthóir = Niall Murphy
 |ceatadán = 2.5
 |comhair1 = 1,199
 |comhair2 = 1,241
 |comhair3 = 1,252
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Aontú
 |iarrthóir = Orla Nugent
 |ceatadán = 2.4
 |comhair1 = 1,167
 |comhair2 = 1,194
 |comhair3 = 1,368
 |comhair4 = 1,397
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = The Irish People
 |iarrthóir = A.J. Cahill
 |ceatadán = 1.9
 |comhair1 = 890
 |comhair2 = 949
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Pobal seachas Brabús
 |iarrthóir = Denman Rooke
 |ceatadán = 1.1
 |comhair1 = 540
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Néill Bairéad
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 112
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Michael Ryan
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 108
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Patrick Feeney
 |ceatadán = 0.1
 |comhair1 = 39
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = John O'Leary
 |ceatadán = 0.0
 |comhair1 = 13
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box end2}}

== Pobalbhreith ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- 
! rowspan=&quot;2&quot; |Dáta deireanach
! rowspan=&quot;2&quot; |Foinse
! rowspan=&quot;2&quot; |Suirbhéir
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Méid sampla
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Foinsí
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Bairéad
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cahill
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cubbard
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Feeney
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Garrity
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Keane
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Kyne
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Lohan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Murphy
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nic Fhionnlaoich
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nugent
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ogbu
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |O'Leary
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Rooke
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ryan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Thomas
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Welby
|-
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{The Irish People/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fianna Fáil/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fine Gael/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Sinn Féin/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Na Daonlathaigh Shóisialta/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Aontú/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Páirtí an Lucht Oibre (Éire)/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Pobal seachas Brabús/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}}};&quot;|
|-
|-
|7 Bealtaine 2026
|[[TG4]]&lt;br&gt;[[The Irish Times]]
| Ipsos B&amp;A
| 530
| &lt;ref name=PobalbhreithTG4&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0507/1572248-pobalbhreith-tg4-the-irish-times-ar-ghaillimh-thiar/|teideal=Pobalbhreith TG4/The Irish Times ar Ghaillimh Thiar|dáta=07/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=RTÉ}}&lt;/ref&gt;
| -
| 1
| 7
| -
| 3
| 8
| style=&quot;background:#D9E9F4&quot; |'''17'''
| 7
| 6
| 9
| 4
| 12
| 1
| 2
| 1
| 16
| 6
|-
|}

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]
* [[Fothoghchán Bhaile Átha Cliath Láir 2026]]
* [[An 34ú Dáil|34ú Dáil]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
[[Catagóir:34ú Dáil]]</text>
      <sha1>o25on5n11of28llaoy6okidn5a7f2ti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315363</id>
      <parentid>1315358</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T05:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SraithPictiúr</username>
        <id>46632</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Formáidiú ar an tábla</comment>
      <origin>1315363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19066" sha1="1suvhgdin83w7zoun00owoe9sknxvbz" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}

Tharla fothoghchán i nDáilcheantar [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Ghaillimh Thiar]] ar an 22ú Bealtaine 2026,  an chéad fhothoghchán sa Dáilcheantar ó bhí 1975 ann, le seansuíochán an Uachtaráin [[Catherine Connolly]] a líonadh.&lt;ref name = Tuairisc23Aib&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/data-fogartha-dfhothoghchain-ghaillimh-thiar-agus-bhaile-atha-cliath-lair/|teideal=Dáta fógartha d'fhothoghcháin Ghaillimh-Thiar agus Bhaile Átha Cliath Láir|dáta=23/04/2026|dátarochtana=14/06/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt; D'éirigh le hiarrthóir [[Éire Neamhspleách]], Noel Thomas an méid is sciar is mó den vóta céadrogha a fháil. Ach bhí an bua ag [[Seán Kyne]], iarrthóir [[Fine Gael|Fhine Gael]] ar deireadh ar an 11ú comhaireamh, tar éis na haistrithe ar fad.  Lá maith a bhí ann d’Fhine Gael, go háirithe toisc gur rud annamh é an bua a bheith ag páirtí rialtais i bhfothoghchán.

[[Íomhá:2026 Galway West by-election tally electoral divisions.svg|mion|220x220px]]
[[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|mion|294x294px|Seán Kyne in 2025]]

== Iarrthóirí ==
Ba í an t-iarrthóir a bhí ag Sinn Féin, an Teachta [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]], a bhí ag barr an chomhairimh in Olltoghchán na bliana 2024. 

Sheas 12 iarrthóir sa Dáilcheantar ina bhfuil an chuid is mó de Ghaeltacht na Gaillimhe, agus cainteoirí Gaeilge iad ceathrar den 12 iarrthóir. D'imir cumas Gaeilge na n-iarrthóirí tionchar ar an bhfothoghchán an uair seo.  Níl aon dáilcheantar eile sa tír ina mbíonn an tábhacht chéanna le ceist na Gaeilge is a bhíonn i nGaillimh Thiar.

Roghnaíodh an comhairleoir contae óg Cillian Keane as Meáraí in Órán Mór i bhfíoroirthear an Dáilcheantair ag coinbhinsiún Fhianna Fáil. B'iad an triúr eile an Seanadóir [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael, a bhí ina aire stáit don Ghaeltacht in 2016-2017 agus 2018-2020), as an mbaile Gaeltachta [[Maigh Cuilinn]]; Míde Nic Fhionnlaoich (Daonlathaithe Sóisialta), as [[Ceantar na nOileán]]; agus an múinteoir bunscoile Orla Nugent (Aontú) as [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]] ó dhúchas atá ina cónaí i dTír Oileáin, atá i nGaeltacht chathair na Gaillimhe.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceathrar-cainteoiri-gaeilge-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar-cainteoir-gaeilge-amhain-i-mbaile-atha-cliath-lair/|teideal=Ceathrar cainteoirí Gaeilge i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar, cainteoir Gaeilge amháin i mBaile Átha Cliath Láir|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=31 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;
Ní raibh ach iarrthóir amháin ag [[Éire Neamhspleách]], duine atá ar bheagán Gaeilge agus ní raibh ach iarrthóir amháin ag Sinn Féin, duine gan Ghaeilge. Níl Gaeilge ag an iarrthóir is mó a bhí luaite leis an suíochán ar dtús, an comhairleoir contae Noel Thomas ó [[Independent Ireland]], ná ag iarrthóir Shinn Féin Mark Lohan.  

* Dúirt urlabhraí thar cheann Noel Thomas nach raibh labhairt na Gaeilge ag an iarrthóir ach go raibh &quot;grá&quot; aige don Ghaeilge agus tuiscint ar thábhacht “ollmhór an teanga a chur chun cínn”.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/gaillimh-thiar-an-toghcheantar-is-gaelai-sa-tir-7040445-May2026/|teideal=Tábhacht na Gaeilge i nGaillimh Thiar - an Dáilcheantar leis an pobal Ghaeltachta is mó sa tír|údar=Concubhar Ó Liatháin|dáta=2026-05-19|language=ga-IE|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;
* Rinne  sé “dochar” gan dabht d’iarrthóir Shinn Féin sa toghchán seo go raibh amhras ann faoina chumas Gaeilge. Mar shampla mhaígh cumann SF i gConamara Theas nach dtacóidh siad le hiarrthóir an pháirtí mar gheall nach raibh Gaeilge ar a thoil aige.

* Thug an Ghaeilge buntáiste breise do Sheán Kyne agus fuair sé vótaí i gceantair Ghaeltachta, roinnt vótaí ar a laghad, de bharr a chuid Gaeilge. Bhí triúr san iomaíocht ó [[Uachtar Ard]] soir – Noel Thomas, Thomas Welby, agus Seán Kyne.
* Thug a líofacht sa Ghaeilge buntáiste do Mhíde Nic Fhionnlaoich thar na hiarrthóirí eile ón eite chlé.  Bhí daoine ag rá ar dtús go raibh Mark Lohan chun cinn ar Mhíde Nic Fhionnlaoich. Ach fuair Mairéad Farrell go leor, leor vótaí i  i nGaeltacht Chonamara in 2024.  Mar sin, bhí sé i bhfad, i bhfad níos deacra ag Sinn Féin an vóta sin a thabhairt leo in 2026.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fonn-ort-a-bheith-i-do-theachta-dala-do-ghaillimh-thiar-an-bhfuil-an-ghaeilge-riachtanach/|teideal=Fonn ort a bheith i do Theachta Dála do Ghaillimh Thiar? An bhfuil an Ghaeilge riachtanach?|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=30 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Feachtas ==
De réir pobalbhreith, is cosúil go raibh an costas maireachtála agus cúrsaí tithíochta ar an gcloch is mó ar an bpaidrín ag formhór na ndaoine a bhí ag caitheamh vóta.   É sin ráite, bhí cuid mhór daoine a bheidh ag caitheamh vóta ag cur na ceiste faoi ról na Gaeilge sna feachtais agus seasamh na bpolaiteoirí ar an teanga freisin.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=An bhfuil an Ghaeilge tábhachtach sna fothoghcháin?|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2026/0520/1574287-an-bhfuil-an-ghaeilge-tabhachtach-sna-fothoghchain/|date=2026-05-20|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;   De réir torthaí phobal bhreith coimisiúnaithe ag TG4 agus an Irish Times, thug 67% d’fhreagróirí le fios nach ndéanfadh sé difir dá laghad dóibh cé acu an raibh Gaeilge líofa ag an iarrthóir nó ná raibh agus iad ag caitheamh vóta.   Dúirt 32% go n-imreodh sé tionchar ar an vóta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Bhí scoilt shoiléir le feiceáil idir an chathair agus an tuath san fheachtas seo. 

* Bhi cúrsaí tráchta, an cuarbhóthar agus easpa tithíochta i gcroílár na díospóireachta sa chathair, agus tá iarrthóirí cosúil le Helen Ogbu agus Mike Cubbard ag iarraidh leas a bhaint as míshástacht uirbeach. 
* I gConamara agus sna ceantair thuaithe, áfach, tá cúrsaí bonneagair, costais mhaireachtála agus ionadaíocht Ghaeltachta chun cinn.

Mhol iarrthóirí Míde Nic Fhionnlaioch agus Seán Kyne gur cheart díospóireacht a bheith ann don fhothoghchán a reáchtáil i nGaeilge mar gheall go bhfuil [[Conamara|an ceantar Gaeltachta is mó sa tír]] lonnaithe sa Dáilcheantar seo. Ní féidir a leithead de dhíospóireacht a chraoladh, áfach, mar gheall ar an easpa iarrthóirí le Gaeilge. Mhol Nic Fhionnlaioch gurbh fhéidir do na hiarrthóirí gan Gaeilge ionadaithe a chur ar fáil do dhíospóireacht.&lt;ref name=&quot;Tuairisc1Beal&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-diospoireacht-i-ngaeilge-tuillte-ag-muintir-ghaillimh-thiar-roimh-la-an-toghchain-sean-kyne/|teideal='Tá díospóireacht i nGaeilge tuillte ag muintir Ghaillimh Thiar roimh lá an toghcháin' – Seán Kyne|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=01/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Tuairisc}}&lt;/ref&gt;

Scaip an grúpa feachtais Bánú suirbhé i measc na n-iarrthóirí chun a dtuairim a fháil ar roinnt ceisteanna a bhaineann leis an ngéarchéim thithíochta sa nGaeltacht, ról Údarás na Gaeltachta, cumhachtaí Aire na Gaeltachta agus tithe a ligtear ar cíos gearrthéarmach ina measc. Ochtar den 16 iarrthóir a thug freagra ar an suirbhé faoin Aoine seo caite, sin iad Mark Lohan (Sinn Féin); Orla Nugent (Aontú); Míde Nic Fhionnlaoich (Na Daonlathaithe Sóisialta); Denman Rooke (Pobal Seachas Brabús) agus triúr iarrthóirí neamhspleácha, Sheila Garrity, Thomas Welby agus Michael Ryan.  Ní bhfuair Bánú freagra ó [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]] (Fine Gael).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/srianta-ar-thithiocht-a-ligean-ar-bhonn-gearrthearmach-molta-ag-iarrthoiri-i-bhfothoghchan-ghaillimh-thiar/|teideal=Srianta ar thithíocht a ligean ar bhonn gearrthéarmach molta ag iarrthóirí i bhfothoghchán Ghaillimh Thiar|dáta=2026-05-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

Bhí na hiarrthóirí ar an eite chlé, an Lucht Oibre, na Daonlathaithe Sóisialta, Sinn Féin, na Glasaigh agus Pobal Roimh Bhrabús, ag brú an mhana “vóta clé, aistriú clé”, cé nach raibh aon iarrthóir aonair aontaithe acu. 

== Torthaí ==
Chuaigh Seán Kyne chun cinn ar Thomas ar deireadh sa chomhaireamh deireanach, an 11ú ceann, a bhuíochas do vótaí aistrithe. Fuair Kyne 4,249 vóta aistrithe ó Helen Ogbu Pháirtí an Lucht Obre, rud a chuir go maith chun cinn ar Thomas é, a fuair 1,273 vóta aistrithe.   D’fhág sin 19,218 vóta ag Kyne sa deireadh agus é go maith chun cinn ar Thomas ar 16,519.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-aire-stait-gaeltachta-sean-kyne-ag-filleadh-ar-dhail-eireann-agus-toghchan-ghaillimh-thiar-buaite-aige/|teideal=An t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne ag filleadh ar Dháil Éireann agus toghchán Ghaillimh Thiar buaite aige|dáta=2026-05-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt; Bhí Seán Kyne níos láidre ar aistriúcháin ná mar a bhí Noel Thomas.  Bhí Kyne thar a bheith láidir i measc daoine os cionn 65 bliain d’aois, dream a thagann amach ag vótáil go hiontaofa. 

Tháinig Helen Ogbu, iarrthóir pháirtí an Lucht Oibre, sa tríú háit le 5,462 vóta céadrogha. Díol suntais go bhfuair Helen Ogbu, an comhairleoir ó chathair na Gaillimhe beagnach 13,000 ina céad toghchán ar an staid náisiúnta.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Seán Kyne buacach i nGaillimh Thiar|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0524/1574987-welby-as-an-aireamh-i-ngaillimh-thiar/|date=2026-05-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt; Bhí Helen Ogbu níos láidre i measc daoine óga, ach beidh ceist mhór ann an dtiocfaidh an dream sin amach chuig na boscaí vótaíochta.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/05/proifil-dailcheantair-gaillimh-thiar/|teideal=Próifíl Dáilcheantair: Gaillimh Thiar|údar=Cóilín Duffy|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Torthaí ==
{{STV Election box begin2
 |teideal = Fothoghchán Ghaillimh Thiar 2026&lt;ref name = NoticeofPoll&gt;{{Lua idirlín|url=https://galwayreturningofficer.com/by-election-galway-west-2026/notice-of-poll-may-2026|teideal=Notice of Poll: Dáil Bye-election 2026. Constituency of Galway West|dáta=02/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=Returning Officer for County Galway}}&lt;/ref&gt;
 |numcounts = 11}}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Éire Neamhspleách
 |iarrthóir = Noel Thomas
 |ceatadán = 20.9
 |comhair1 = 10,007
 |comhair2 = 10,038
 |comhair3 = 10,477
 |comhair4 = 10,497
 |comhair5 = 11,075
 |comhair6 = 12,246
 |comhair7 = 12,947
 |comhair8 = 13,897
 |comhair9 = 14,694
 |comhair10 = 15,246
 |comhair11 = 16,519
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fine Gael
 |iarrthóir = [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Kyne]]
 |ceatadán = 20.1
 |comhair1 = 9,647
 |comhair2 = 9,673
 |comhair3 = 9,693
 |comhair4 = 9,907
 |comhair5 = 10,126
 |comhair6 = 10,966
 |comhair7 = 11,114
 |comhair8 = 11,788
 |comhair9 = 14,369
 |comhair10 = 14,969
 |comhair11 = '''19,218'''
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Páirtí an Lucht Oibre (Éire)
 |iarrthóir = Helen Ogbu
 |ceatadán = 11.4
 |comhair1 = 5,462
 |comhair2 = 5,560
 |comhair3 = 5,578
 |comhair4 = 5,970
 |comhair5 = 6,545
 |comhair6 = 6,763
 |comhair7 = 7,457
 |comhair8 = 8,500
 |comhair9 = 9,063
 |comhair10 = 12,960
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Fianna Fáil
 |iarrthóir = Cillian Keane
 |ceatadán = 8.8
 |comhair1 = 4,192
 |comhair2 = 4,201
 |comhair3 = 4,226
 |comhair4 = 4,259
 |comhair5 = 4,401
 |comhair6 = 4,668
 |comhair7 = 4,749
 |comhair8 = 5,154
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Mike Cubbard
 |ceatadán = 7.1
 |comhair1 = 3,396
 |comhair2 = 3,440
 |comhair3 = 3,524
 |comhair4 = 3,595
 |comhair5 = 3,908
 |comhair6 = 4,140
 |comhair7 = 4,737
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Na Daonlathaigh Shóisialta
 |iarrthóir = Míde Nic Fhionnlaoich
 |ceatadán = 7.0
 |comhair1 = 3,354
 |comhair2 = 3,551
 |comhair3 = 3,569
 |comhair4 = 3,836
 |comhair5 = 4,440
 |comhair6 = 4,587
 |comhair7 = 5,409
 |comhair8 = 5,938
 |comhair9 = 6,158
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Sinn Féin
 |iarrthóir = Mark Lohan
 |ceatadán = 6.7
 |comhair1 = 3,208 
 |comhair2 = 3,298
 |comhair3 = 3,333
 |comhair4 = 3,364
 |comhair5 = 3,618
 |comhair6 = 3,763
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Thomas Welby
 |ceatadán = 6.6
 |comhair1 = 3,138
 |comhair2 = 3,161
 |comhair3 = 3,193
 |comhair4 = 3,219
 |comhair5 = 3,351
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Sheila Garrity
 |ceatadán = 3.0
 |comhair1 = 1,421
 |comhair2 = 1,542
 |comhair3 = 1,568
 |comhair4 = 1,696
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Comhaontas Glas
 |iarrthóir = Niall Murphy
 |ceatadán = 2.5
 |comhair1 = 1,199
 |comhair2 = 1,241
 |comhair3 = 1,252
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Aontú
 |iarrthóir = Orla Nugent
 |ceatadán = 2.4
 |comhair1 = 1,167
 |comhair2 = 1,194
 |comhair3 = 1,368
 |comhair4 = 1,397
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = The Irish People
 |iarrthóir = A.J. Cahill
 |ceatadán = 1.9
 |comhair1 = 890
 |comhair2 = 949
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Pobal seachas Brabús
 |iarrthóir = Denman Rooke
 |ceatadán = 1.1
 |comhair1 = 540
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Néill Bairéad
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 112
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Michael Ryan
 |ceatadán = 0.2
 |comhair1 = 108
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = Patrick Feeney
 |ceatadán = 0.1
 |comhair1 = 39
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box candidate2
 |pairtí = Neamhspleách
 |iarrthóir = John O'Leary
 |ceatadán = 0.0
 |comhair1 = 13
 |comhair2 = &amp;nbsp;
 |comhair3 = &amp;nbsp;
 |comhair4 = &amp;nbsp;
 |comhair5 = &amp;nbsp;
 |comhair6 = &amp;nbsp;
 |comhair7 = &amp;nbsp;
 |comhair8 = &amp;nbsp;
 |comhair9 = &amp;nbsp;
 |comhair10 = &amp;nbsp;
 |comhair11 = &amp;nbsp;
 }}
{{STV Election box end2}}

== Pobalbhreith ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- 
! rowspan=&quot;2&quot; |Dáta deireanach
! rowspan=&quot;2&quot; |Foinse
! rowspan=&quot;2&quot; |Suirbhéir
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;|Méid sampla
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Foinsí
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Bairéad
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cahill
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Cubbard
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Feeney
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Garrity
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Keane
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Kyne
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Lohan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Murphy
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nic Fhionnlaoich
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Nugent
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ogbu
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |O'Leary
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Rooke
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Ryan
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Thomas
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:50px;&quot; |Welby
|-
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{The Irish People/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fianna Fáil/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Fine Gael/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Sinn Féin/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Na Daonlathaigh Shóisialta/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Aontú/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Páirtí an Lucht Oibre (Éire)/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Pobal seachas Brabús/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}};&quot;|
! style=&quot;background:{{Éire Neamhspleách/meta/color}}};&quot;|
|-
|-
|7 Bealtaine 2026
|[[TG4]]&lt;br&gt;[[The Irish Times]]
| Ipsos B&amp;A
| 530
| &lt;ref name=PobalbhreithTG4&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0507/1572248-pobalbhreith-tg4-the-irish-times-ar-ghaillimh-thiar/|teideal=Pobalbhreith TG4/The Irish Times ar Ghaillimh Thiar|dáta=07/05/2026|dátarochtana=14/05/2026|work=RTÉ}}&lt;/ref&gt;
| -
| 1
| 7
| -
| 3
| 8
| style=&quot;background:#D9E9F4&quot; |'''17'''
| 7
| 6
| 9
| 4
| 12
| 1
| 2
| 1
| 16
| 6
|-
|}

== Féach freisin ==

* [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
* [[:Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thiar]]
* [[Fothoghchán Bhaile Átha Cliath Láir 2026]]
* [[An 34ú Dáil|34ú Dáil]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)]]
[[Catagóir:34ú Dáil]]</text>
      <sha1>1suvhgdin83w7zoun00owoe9sknxvbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maistini Beaga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126449</id>
    <revision>
      <id>1315309</id>
      <parentid>1315200</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2721" sha1="n1ick7u8lngx1btbyfha83y497iwm6l" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Maistini Beaga a craoladh ar TG4.    

== Carachtair ==

* Sulc Sue: Is cailín beag í a bhfuil fadhb aici le bheith míshásta agus míshásta an chuid is mó den am, agus sin an fáth a bhfuil a leasainm uirthi. Bíonn Sue i gcónaí ag gníomhú mar dhuine míshásta. Ní féidir fiú leis na rudaí is greannmhaire, is spreagúla agus is siamsúla í a spreagadh, agus is minic a bhíonn sí ag cogarnaíl go bhfuil fuath aici don rud atá sí ar tí a dhéanamh, fiú ag glaoch &quot;amaideach&quot; orthu. Is iad a tuismitheoirí a mhalairt ar fad. Is cailín bándearg í Sue le gruaig fhionn, a chaitheann léine dhearg, sciorta bándearg-corcra, stocaí bána agus bróga dearga. Ceanglaíonn sí a cuid gruaige le bobbailí dearga. Tá gruaig ghearr fionn dorcha ar mhamaí Sue, agus caitheann sí léine bán, veist gorm le muinchille fada, jeans gearrtha buataisí gorma, agus bróga bána. Tá gruaig dhonn dorcha ar Mervin, agus caitheann sé léine mauve, brístí liatha, agus bróga donn.
* Wesley leathan dúiseacht: Is buachaill dubh Sasanach é nach bhfuil ag dul a chodladh. Tá droch-nós ag Wesley fanacht ina dhúiseacht ar feadh na hoíche, agus déanfaidh sé aon rud le gan dul a chodladh, fiú nuair a bhíonn sé in am dó é sin a dhéanamh. Tá craiceann dorcha, gruaig dhubh, agus málaí súl le feiceáil ar Wesley. Is éard atá ina chuid éadaí codlata ná pitseámaí stríocacha gorma agus bána. Is éard atá ina chulaith ócáideach ná seaicéad cabhlaigh le coiléar gorm éadrom, brístí buí, agus bróga donn-dearga. Tá craiceann dorcha ar mháthair Wesley, cosúil lena fear céile agus a mac, agus tá gruaig ghearr dhubh biorach uirthi. Tá lipstick bándearg, cluaise gorma, barr glas éadrom le frainsí oráiste, luiteoga donna, muince gorma, agus bróga buí uirthi. Tá George maol, agus is gnách go bhfeictear é ag caitheamh geansaí rith dearg, brístí glasa, agus bróga reatha gorma.

== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) ==

# Ní féidir, ní dhéanfaidh (20 Aibreán 2000)
# An Sulch Mór (24 Aibreán 2000)
# Déan Inis (28 Aibreán 2000)
# Pioc agus Measc (1 Bealtaine 2000)
# Ar Do Néaróga (3 Bealtaine 2000)
# Ní féidir stop a chur leis anois (9 Bealtaine 2000)
# Áit do Chách (12 Bealtaine 2000)
# Buartha Amaideach (22 Bealtaine 2000)
# An Dá Chaird (23 Bealtaine 2000)
# Is rud contúirteach é beagán eolais (28 Bealtaine 2000)
# Brón milis dá leithéid (26 Bealtaine 2000)
# Ionsaí na nGáire (6 Meitheamh 2000)
# Riamh Ró-dhéanach (12 Meitheamh 2000)
# Craiceann imní (18 Meitheamh 2000)
# Déan anois é! (21 Meitheamh 2000)

[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>n1ick7u8lngx1btbyfha83y497iwm6l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315321</id>
      <parentid>1315309</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:16:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2761" sha1="dcb831vc6lkkjwl8yhiwv0x7nqh44fv" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Maistini Beaga a craoladh ar TG4.    

== Carachtair ==

* Sulc Sue: Is cailín beag í a bhfuil fadhb aici le bheith míshásta agus míshásta an chuid is mó den am, agus sin an fáth a bhfuil a leasainm uirthi. Bíonn Sue i gcónaí ag gníomhú mar dhuine míshásta. Ní féidir fiú leis na rudaí is greannmhaire, is spreagúla agus is siamsúla í a spreagadh, agus is minic a bhíonn sí ag cogarnaíl go bhfuil fuath aici don rud atá sí ar tí a dhéanamh, fiú ag glaoch &quot;amaideach&quot; orthu. Is iad a tuismitheoirí a mhalairt ar fad. Is cailín bándearg í Sue le gruaig fhionn, a chaitheann léine dhearg, sciorta bándearg-corcra, stocaí bána agus bróga dearga. Ceanglaíonn sí a cuid gruaige le bobbailí dearga. Tá gruaig ghearr fionn dorcha ar mhamaí Sue, agus caitheann sí léine bán, veist gorm le muinchille fada, jeans gearrtha buataisí gorma, agus bróga bána. Tá gruaig dhonn dorcha ar Mervin, agus caitheann sé léine mauve, brístí liatha, agus bróga donn.
* Wesley leathan dúiseacht: Is buachaill dubh Sasanach é nach bhfuil ag dul a chodladh. Tá droch-nós ag Wesley fanacht ina dhúiseacht ar feadh na hoíche, agus déanfaidh sé aon rud le gan dul a chodladh, fiú nuair a bhíonn sé in am dó é sin a dhéanamh. Tá craiceann dorcha, gruaig dhubh, agus málaí súl le feiceáil ar Wesley. Is éard atá ina chuid éadaí codlata ná pitseámaí stríocacha gorma agus bána. Is éard atá ina chulaith ócáideach ná seaicéad cabhlaigh le coiléar gorm éadrom, brístí buí, agus bróga donn-dearga. Tá craiceann dorcha ar mháthair Wesley, cosúil lena fear céile agus a mac, agus tá gruaig ghearr dhubh biorach uirthi. Tá lipstick bándearg, cluaise gorma, barr glas éadrom le frainsí oráiste, luiteoga donna, muince gorma, agus bróga buí uirthi. Tá George maol, agus is gnách go bhfeictear é ag caitheamh geansaí rith dearg, brístí glasa, agus bróga reatha gorma.

== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) ==

# Ní féidir, ní dhéanfaidh (20 Aibreán 2000)
# An Sulch Mór (24 Aibreán 2000)
# Déan Inis (28 Aibreán 2000)
# Pioc agus Measc (1 Bealtaine 2000)
# Ar Do Néaróga (3 Bealtaine 2000)
# Ní féidir stop a chur leis anois (9 Bealtaine 2000)
# Úps, a nóinín! (10 Bealtaine 2000)
# Áit do Chách (12 Bealtaine 2000)
# Buartha Amaideach (22 Bealtaine 2000)
# An Dá Chaird (23 Bealtaine 2000)
# Is rud contúirteach é beagán eolais (28 Bealtaine 2000)
# Brón milis dá leithéid (26 Bealtaine 2000)
# Ionsaí na nGáire (6 Meitheamh 2000)
# Riamh Ró-dhéanach (12 Meitheamh 2000)
# Craiceann imní (18 Meitheamh 2000)
# Déan anois é! (21 Meitheamh 2000)

[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>dcb831vc6lkkjwl8yhiwv0x7nqh44fv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315322</id>
      <parentid>1315321</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2809" sha1="olvi7ifq2sm9ge21ejtoq1l9be18gwf" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Maistini Beaga a craoladh ar TG4.    

== Carachtair ==

* Sulc Sue: Is cailín beag í a bhfuil fadhb aici le bheith míshásta agus míshásta an chuid is mó den am, agus sin an fáth a bhfuil a leasainm uirthi. Bíonn Sue i gcónaí ag gníomhú mar dhuine míshásta. Ní féidir fiú leis na rudaí is greannmhaire, is spreagúla agus is siamsúla í a spreagadh, agus is minic a bhíonn sí ag cogarnaíl go bhfuil fuath aici don rud atá sí ar tí a dhéanamh, fiú ag glaoch &quot;amaideach&quot; orthu. Is iad a tuismitheoirí a mhalairt ar fad. Is cailín bándearg í Sue le gruaig fhionn, a chaitheann léine dhearg, sciorta bándearg-corcra, stocaí bána agus bróga dearga. Ceanglaíonn sí a cuid gruaige le bobbailí dearga. Tá gruaig ghearr fionn dorcha ar mhamaí Sue, agus caitheann sí léine bán, veist gorm le muinchille fada, jeans gearrtha buataisí gorma, agus bróga bána. Tá gruaig dhonn dorcha ar Mervin, agus caitheann sé léine mauve, brístí liatha, agus bróga donn.
* Wesley leathan dúiseacht: Is buachaill dubh Sasanach é nach bhfuil ag dul a chodladh. Tá droch-nós ag Wesley fanacht ina dhúiseacht ar feadh na hoíche, agus déanfaidh sé aon rud le gan dul a chodladh, fiú nuair a bhíonn sé in am dó é sin a dhéanamh. Tá craiceann dorcha, gruaig dhubh, agus málaí súl le feiceáil ar Wesley. Is éard atá ina chuid éadaí codlata ná pitseámaí stríocacha gorma agus bána. Is éard atá ina chulaith ócáideach ná seaicéad cabhlaigh le coiléar gorm éadrom, brístí buí, agus bróga donn-dearga. Tá craiceann dorcha ar mháthair Wesley, cosúil lena fear céile agus a mac, agus tá gruaig ghearr dhubh biorach uirthi. Tá lipstick bándearg, cluaise gorma, barr glas éadrom le frainsí oráiste, luiteoga donna, muince gorma, agus bróga buí uirthi. Tá George maol, agus is gnách go bhfeictear é ag caitheamh geansaí rith dearg, brístí glasa, agus bróga reatha gorma.

== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) ==

# Ní féidir, ní dhéanfaidh (20 Aibreán 2000)
# An Sulch Mór (24 Aibreán 2000)
# Déan Inis (28 Aibreán 2000)
# Pioc agus Measc (1 Bealtaine 2000)
# Ar Do Néaróga (3 Bealtaine 2000)
# Ní féidir stop a chur leis anois (9 Bealtaine 2000)
# Úps, a nóinín! (10 Bealtaine 2000)
# Áit do Chách (12 Bealtaine 2000)
# Buartha Amaideach (22 Bealtaine 2000)
# An Dá Chaird (23 Bealtaine 2000)
# Is rud contúirteach é beagán eolais (28 Bealtaine 2000)
# Brón milis dá leithéid (26 Bealtaine 2000)
# Ionsaí na nGáire (6 Meitheamh 2000)
# Riamh Ró-dhéanach (12 Meitheamh 2000)
# Tuairt! Pléasc! Bualadh! (13 Meitheamh 2000)
# Craiceann imní (18 Meitheamh 2000)
# Déan anois é! (21 Meitheamh 2000)

[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>olvi7ifq2sm9ge21ejtoq1l9be18gwf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315330</id>
      <parentid>1315322</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2847" sha1="sduix0icq4z2ff7wz15w3wq1onbgg8r" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Maistini Beaga a craoladh ar TG4.    

== Carachtair ==

* Sulc Sue: Is cailín beag í a bhfuil fadhb aici le bheith míshásta agus míshásta an chuid is mó den am, agus sin an fáth a bhfuil a leasainm uirthi. Bíonn Sue i gcónaí ag gníomhú mar dhuine míshásta. Ní féidir fiú leis na rudaí is greannmhaire, is spreagúla agus is siamsúla í a spreagadh, agus is minic a bhíonn sí ag cogarnaíl go bhfuil fuath aici don rud atá sí ar tí a dhéanamh, fiú ag glaoch &quot;amaideach&quot; orthu. Is iad a tuismitheoirí a mhalairt ar fad. Is cailín bándearg í Sue le gruaig fhionn, a chaitheann léine dhearg, sciorta bándearg-corcra, stocaí bána agus bróga dearga. Ceanglaíonn sí a cuid gruaige le bobbailí dearga. Tá gruaig ghearr fionn dorcha ar mhamaí Sue, agus caitheann sí léine bán, veist gorm le muinchille fada, jeans gearrtha buataisí gorma, agus bróga bána. Tá gruaig dhonn dorcha ar Mervin, agus caitheann sé léine mauve, brístí liatha, agus bróga donn.
* Wesley leathan dúiseacht: Is buachaill dubh Sasanach é nach bhfuil ag dul a chodladh. Tá droch-nós ag Wesley fanacht ina dhúiseacht ar feadh na hoíche, agus déanfaidh sé aon rud le gan dul a chodladh, fiú nuair a bhíonn sé in am dó é sin a dhéanamh. Tá craiceann dorcha, gruaig dhubh, agus málaí súl le feiceáil ar Wesley. Is éard atá ina chuid éadaí codlata ná pitseámaí stríocacha gorma agus bána. Is éard atá ina chulaith ócáideach ná seaicéad cabhlaigh le coiléar gorm éadrom, brístí buí, agus bróga donn-dearga. Tá craiceann dorcha ar mháthair Wesley, cosúil lena fear céile agus a mac, agus tá gruaig ghearr dhubh biorach uirthi. Tá lipstick bándearg, cluaise gorma, barr glas éadrom le frainsí oráiste, luiteoga donna, muince gorma, agus bróga buí uirthi. Tá George maol, agus is gnách go bhfeictear é ag caitheamh geansaí rith dearg, brístí glasa, agus bróga reatha gorma.

== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) ==

# Ní féidir, ní dhéanfaidh (20 Aibreán 2000)
# An Sulch Mór (24 Aibreán 2000)
# Déan Inis (28 Aibreán 2000)
# Pioc agus Measc (1 Bealtaine 2000)
# Ar Do Néaróga (3 Bealtaine 2000)
# Ní féidir stop a chur leis anois (9 Bealtaine 2000)
# Úps, a nóinín! (10 Bealtaine 2000)
# Áit do Chách (12 Bealtaine 2000)
# Gan Poiblíocht (16 Bealtaine 2000)
# Buartha Amaideach (22 Bealtaine 2000)
# An Dá Chaird (23 Bealtaine 2000)
# Is rud contúirteach é beagán eolais (28 Bealtaine 2000)
# Brón milis dá leithéid (26 Bealtaine 2000)
# Ionsaí na nGáire (6 Meitheamh 2000)
# Riamh Ró-dhéanach (12 Meitheamh 2000)
# Tuairt! Pléasc! Bualadh! (13 Meitheamh 2000)
# Craiceann imní (18 Meitheamh 2000)
# Déan anois é! (21 Meitheamh 2000)

[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>sduix0icq4z2ff7wz15w3wq1onbgg8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315339</id>
      <parentid>1315330</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2891" sha1="brxs7fp2ks6r1bi5x7alh894up9zolg" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Maistini Beaga a craoladh ar TG4.    

== Carachtair ==

* Sulc Sue: Is cailín beag í a bhfuil fadhb aici le bheith míshásta agus míshásta an chuid is mó den am, agus sin an fáth a bhfuil a leasainm uirthi. Bíonn Sue i gcónaí ag gníomhú mar dhuine míshásta. Ní féidir fiú leis na rudaí is greannmhaire, is spreagúla agus is siamsúla í a spreagadh, agus is minic a bhíonn sí ag cogarnaíl go bhfuil fuath aici don rud atá sí ar tí a dhéanamh, fiú ag glaoch &quot;amaideach&quot; orthu. Is iad a tuismitheoirí a mhalairt ar fad. Is cailín bándearg í Sue le gruaig fhionn, a chaitheann léine dhearg, sciorta bándearg-corcra, stocaí bána agus bróga dearga. Ceanglaíonn sí a cuid gruaige le bobbailí dearga. Tá gruaig ghearr fionn dorcha ar mhamaí Sue, agus caitheann sí léine bán, veist gorm le muinchille fada, jeans gearrtha buataisí gorma, agus bróga bána. Tá gruaig dhonn dorcha ar Mervin, agus caitheann sé léine mauve, brístí liatha, agus bróga donn.
* Wesley leathan dúiseacht: Is buachaill dubh Sasanach é nach bhfuil ag dul a chodladh. Tá droch-nós ag Wesley fanacht ina dhúiseacht ar feadh na hoíche, agus déanfaidh sé aon rud le gan dul a chodladh, fiú nuair a bhíonn sé in am dó é sin a dhéanamh. Tá craiceann dorcha, gruaig dhubh, agus málaí súl le feiceáil ar Wesley. Is éard atá ina chuid éadaí codlata ná pitseámaí stríocacha gorma agus bána. Is éard atá ina chulaith ócáideach ná seaicéad cabhlaigh le coiléar gorm éadrom, brístí buí, agus bróga donn-dearga. Tá craiceann dorcha ar mháthair Wesley, cosúil lena fear céile agus a mac, agus tá gruaig ghearr dhubh biorach uirthi. Tá lipstick bándearg, cluaise gorma, barr glas éadrom le frainsí oráiste, luiteoga donna, muince gorma, agus bróga buí uirthi. Tá George maol, agus is gnách go bhfeictear é ag caitheamh geansaí rith dearg, brístí glasa, agus bróga reatha gorma.

== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) ==

# Ní féidir, ní dhéanfaidh (20 Aibreán 2000)
# An Sulch Mór (24 Aibreán 2000)
# Déan Inis (28 Aibreán 2000)
# Pioc agus Measc (1 Bealtaine 2000)
# Ar Do Néaróga (3 Bealtaine 2000)
# Ní féidir stop a chur leis anois (9 Bealtaine 2000)
# Úps, a nóinín! (10 Bealtaine 2000)
# Áit do Chách (12 Bealtaine 2000)
# Gan Poiblíocht (16 Bealtaine 2000)
# Salachar agus Pionós (17 Bealtaine 2000)
# Buartha Amaideach (22 Bealtaine 2000)
# An Dá Chaird (23 Bealtaine 2000)
# Is rud contúirteach é beagán eolais (28 Bealtaine 2000)
# Brón milis dá leithéid (26 Bealtaine 2000)
# Ionsaí na nGáire (6 Meitheamh 2000)
# Riamh Ró-dhéanach (12 Meitheamh 2000)
# Tuairt! Pléasc! Bualadh! (13 Meitheamh 2000)
# Craiceann imní (18 Meitheamh 2000)
# Déan anois é! (21 Meitheamh 2000)

[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>brxs7fp2ks6r1bi5x7alh894up9zolg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315342</id>
      <parentid>1315339</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2964" sha1="63m3g4nax7t5ovth57p2p3dzp0t2qq3" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Maistini Beaga a craoladh ar TG4.    

== Carachtair ==

* Sulc Sue: Is cailín beag í a bhfuil fadhb aici le bheith míshásta agus míshásta an chuid is mó den am, agus sin an fáth a bhfuil a leasainm uirthi. Bíonn Sue i gcónaí ag gníomhú mar dhuine míshásta. Ní féidir fiú leis na rudaí is greannmhaire, is spreagúla agus is siamsúla í a spreagadh, agus is minic a bhíonn sí ag cogarnaíl go bhfuil fuath aici don rud atá sí ar tí a dhéanamh, fiú ag glaoch &quot;amaideach&quot; orthu. Is iad a tuismitheoirí a mhalairt ar fad. Is cailín bándearg í Sue le gruaig fhionn, a chaitheann léine dhearg, sciorta bándearg-corcra, stocaí bána agus bróga dearga. Ceanglaíonn sí a cuid gruaige le bobbailí dearga. Tá gruaig ghearr fionn dorcha ar mhamaí Sue, agus caitheann sí léine bán, veist gorm le muinchille fada, jeans gearrtha buataisí gorma, agus bróga bána. Tá gruaig dhonn dorcha ar Mervin, agus caitheann sé léine mauve, brístí liatha, agus bróga donn.
* Wesley leathan dúiseacht: Is buachaill dubh Sasanach é nach bhfuil ag dul a chodladh. Tá droch-nós ag Wesley fanacht ina dhúiseacht ar feadh na hoíche, agus déanfaidh sé aon rud le gan dul a chodladh, fiú nuair a bhíonn sé in am dó é sin a dhéanamh. Tá craiceann dorcha, gruaig dhubh, agus málaí súl le feiceáil ar Wesley. Is éard atá ina chuid éadaí codlata ná pitseámaí stríocacha gorma agus bána. Is éard atá ina chulaith ócáideach ná seaicéad cabhlaigh le coiléar gorm éadrom, brístí buí, agus bróga donn-dearga. Tá craiceann dorcha ar mháthair Wesley, cosúil lena fear céile agus a mac, agus tá gruaig ghearr dhubh biorach uirthi. Tá lipstick bándearg, cluaise gorma, barr glas éadrom le frainsí oráiste, luiteoga donna, muince gorma, agus bróga buí uirthi. Tá George maol, agus is gnách go bhfeictear é ag caitheamh geansaí rith dearg, brístí glasa, agus bróga reatha gorma.

== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) ==

# Ní féidir, ní dhéanfaidh (20 Aibreán 2000)
# An Sulch Mór (24 Aibreán 2000)
# Déan Inis (28 Aibreán 2000)
# Pioc agus Measc (1 Bealtaine 2000)
# Ar Do Néaróga (3 Bealtaine 2000)
# Ní féidir stop a chur leis anois (9 Bealtaine 2000)
# Úps, a nóinín! (10 Bealtaine 2000)
# Áit do Chách (12 Bealtaine 2000)
# Gan Poiblíocht (16 Bealtaine 2000)
# Salachar agus Pionós (17 Bealtaine 2000)
# Buartha Amaideach (22 Bealtaine 2000)
# An Dá Chaird (23 Bealtaine 2000)
# Is rud contúirteach é beagán eolais (24 Bealtaine 2000)
# Seilidí, Seilidí agus Eireabaill Choileáiníní (25 Bealtaine 2000)
# Brón milis dá leithéid (26 Bealtaine 2000)
# Ionsaí na nGáire (6 Meitheamh 2000)
# Riamh Ró-dhéanach (12 Meitheamh 2000)
# Tuairt! Pléasc! Bualadh! (13 Meitheamh 2000)
# Craiceann imní (18 Meitheamh 2000)
# Déan anois é! (21 Meitheamh 2000)

[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>63m3g4nax7t5ovth57p2p3dzp0t2qq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scéalta na Draguin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126452</id>
    <revision>
      <id>1315252</id>
      <parentid>1315202</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T12:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="494" sha1="aqeiuj4ru52mvquawbqe429lvl8phgq" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Scéalta na Draguin a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) ==

# Faigheann Ord na Gormacha Breithlá (24 Aibreán 2000)
# Dragain Sneachta (1 Bealtaine 2000)
# Eitleog do Quetzal (22 Bealtaine 2000)
# An Léim Bean express (11 Meitheamh 2000)
# Priontaí Frog (18 Meitheamh 2000)
# Tumann Zak (25 Meitheamh 2000)
# Feiceann Ord an Solas (9 Iúil 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>aqeiuj4ru52mvquawbqe429lvl8phgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315328</id>
      <parentid>1315252</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="536" sha1="mmrbxon8d3mh14cd5xk8qkr3nkoolsr" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Scéalta na Draguin a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) ==

# Faigheann Ord na Gormacha Breithlá (24 Aibreán 2000)
# Dragain Sneachta (1 Bealtaine 2000)
# Ceithre Mhuc Bheaga (16 Bealtaine 2000)
# Eitleog do Quetzal (22 Bealtaine 2000)
# An Léim Bean express (11 Meitheamh 2000)
# Priontaí Frog (18 Meitheamh 2000)
# Tumann Zak (25 Meitheamh 2000)
# Feiceann Ord an Solas (9 Iúil 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>mmrbxon8d3mh14cd5xk8qkr3nkoolsr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315344</id>
      <parentid>1315328</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="571" sha1="00u8kyc2y1yatw5knp0qp9b534ph00o" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Scéalta na Draguin a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) ==

# Faigheann Ord na Gormacha Breithlá (24 Aibreán 2000)
# Dragain Sneachta (1 Bealtaine 2000)
# Ceithre Mhuc Bheaga (16 Bealtaine 2000)
# Eitleog do Quetzal (22 Bealtaine 2000)
# Titim dragan (23 Bealtaine 2000)
# An Léim Bean express (11 Meitheamh 2000)
# Priontaí Frog (18 Meitheamh 2000)
# Tumann Zak (25 Meitheamh 2000)
# Feiceann Ord an Solas (9 Iúil 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>00u8kyc2y1yatw5knp0qp9b534ph00o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rainbow Fish</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126453</id>
    <revision>
      <id>1315325</id>
      <parentid>1315201</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T19:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="0wbdpq0vep0w4cflimz23cwy5fxmou5" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Rainbow Fish a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Riptide (20 Aibreán 2000)
# Caillte i gCeantar a Chruachás (28 Aibreán 2000)
# Iomaíocht deartháireacha (8 Bealtaine 2000)
# Taisce Aon Éisc (9 Bealtaine 2000)
# Tionscadal Rainbow Fish (10 Bealtaine 2000)
# Iasc Oibre (12 Bealtaine 2000)
# Ridirí an Tábla Corail (22 Bealtaine 2000)
# Ádh mór Ruby (23 Bealtaine 2000)
# Go mbuafaidh an t-iasc is fearr (26 Bealtaine 2000)
# Gabháil éisc an Ghorm (29 Bealtaine 2000)
# Buille faoi thuairim cé atá ag teacht chuig dinnéar (31 Bealtaine 2000)
# Lán-Mara Meánlae (9 Meitheamh 2000)
# Teastaíonn eite chabhrach ó Fhileog na Mara (11 Meitheamh 2000)
# Cluiche Cailín (12 Meitheamh 2000)
# Níl aon ghnó cosúil leis (13 Meitheamh 2000)
# Chomper, Máistir-Aisteoirí (18 Meitheamh 2000)
# Fógra Díbeartha (20 Meitheamh 2000)
# An Laethanta Saoire (21 Meitheamh 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>0wbdpq0vep0w4cflimz23cwy5fxmou5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315341</id>
      <parentid>1315325</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="tq6kz1yzat6xd9dwiir4eseu9b5g2a7" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Rainbow Fish a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Riptide (20 Aibreán 2000)
# Caillte i gCeantar a Chruachás (28 Aibreán 2000)
# Iomaíocht deartháireacha (8 Bealtaine 2000)
# Taisce Aon Éisc (9 Bealtaine 2000)
# Tionscadal Rainbow Fish (10 Bealtaine 2000)
# Iasc Oibre (12 Bealtaine 2000)
# Campas Reatha (23 Bealtaine 2000)
# Ridirí an Tábla Corail (22 Bealtaine 2000)
# Ádh mór Ruby (23 Bealtaine 2000)
# Go mbuafaidh an t-iasc is fearr (26 Bealtaine 2000)
# Gabháil éisc an Ghorm (29 Bealtaine 2000)
# Buille faoi thuairim cé atá ag teacht chuig dinnéar (31 Bealtaine 2000)
# Lán-Mara Meánlae (9 Meitheamh 2000)
# Teastaíonn eite chabhrach ó Fhileog na Mara (11 Meitheamh 2000)
# Cluiche Cailín (12 Meitheamh 2000)
# Níl aon ghnó cosúil leis (13 Meitheamh 2000)
# Chomper, Máistir-Aisteoirí (18 Meitheamh 2000)
# Fógra Díbeartha (20 Meitheamh 2000)
# An Laethanta Saoire (21 Meitheamh 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>tq6kz1yzat6xd9dwiir4eseu9b5g2a7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315343</id>
      <parentid>1315341</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1108" sha1="n554uoqt6mvaeriknlkpu26h9769u9s" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Rainbow Fish a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Riptide (20 Aibreán 2000)
# Caillte i gCeantar a Chruachás (28 Aibreán 2000)
# Iomaíocht deartháireacha (8 Bealtaine 2000)
# Taisce Aon Éisc (9 Bealtaine 2000)
# Tionscadal Rainbow Fish (10 Bealtaine 2000)
# Iasc Oibre (12 Bealtaine 2000)
# Campas Reatha (23 Bealtaine 2000)
# Ridirí an Tábla Corail (22 Bealtaine 2000)
# Ádh mór Ruby (23 Bealtaine 2000)
# Pail Réamhstairiúil (25 Bealtaine 2000)
# Go mbuafaidh an t-iasc is fearr (26 Bealtaine 2000)
# Gabháil éisc an Ghorm (29 Bealtaine 2000)
# Buille faoi thuairim cé atá ag teacht chuig dinnéar (31 Bealtaine 2000)
# Lán-Mara Meánlae (9 Meitheamh 2000)
# Teastaíonn eite chabhrach ó Fhileog na Mara (11 Meitheamh 2000)
# Cluiche Cailín (12 Meitheamh 2000)
# Níl aon ghnó cosúil leis (13 Meitheamh 2000)
# Chomper, Máistir-Aisteoirí (18 Meitheamh 2000)
# Fógra Díbeartha (20 Meitheamh 2000)
# An Laethanta Saoire (21 Meitheamh 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>n554uoqt6mvaeriknlkpu26h9769u9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carthach is Sine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126556</id>
    <revision>
      <id>1315349</id>
      <parentid>1315094</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T22:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2637" sha1="rrxqe41dxwxb6sfyj2n6huf88gvt39a" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

[[Íomhá:28 St Carthage detail, Ethel Rhind, Honan Chapel Stained Glass.jpg | mion | ''N. Carthach'' le Ethel Rhind i Séipéal Honan]]

[[Easpag]] agus [[ab]] Éireannach den séú haois ba ea '''Naomh Carthach is Sine'''.  Tá a lá féile ar an 5ú Márta.  Leantóir agus comharba ar [[Ciarán Saighre]] ba ea é, agus oide a comhainmnigh níos mó le rá, Naomh Carthach Leasa Mhóir (aitheanta fosta mar N. [[Mochuda]]).&lt;ref name=Bethada /&gt;

De sliocht [[Eoghanacht Chaisil]] ba ea Carthach, mac nó garmhac le h[[Óengus mac Nad Froích|Aonghas mac Nadha Fraoigh]] (blaistithe ag [[Naomh Pádraig]]).  Chuir Ciarán ar oilithreacht é le seacht mbliana thar lear, ag tabhairt cuairte ar an Fhrainc agus an Róimh.  Ar ais abhaile, ceapadh arís é ina bhall de {{h|Saighir Chiaráin}}.  Níos deireanaí, bhunaigh sé mainistreacha ag Droim Feartain i g[[Cairbre Gabhra]] agus ar an oileán uachtarach i [[Loch Síleann]], [[Contae na Mí]].&lt;ref name=Strong1880 /&gt;

San Leacht i mbarúntacht {{h|Clann Mhuiris}} iarsmaí beaga de chill ársa  dath ainm ''Cill Cartaig''.  Tá [[Cill Charthaigh]] eile suite i ndeisceart [[Dún na nGall]].

Tá alt gearr ar Charthach in ''The Martyrology of Donegal: a Calendar of the Saints of Ireland'' (1864) le [[James Michael O'Clery]], lch. 65:
&lt;blockquote&gt;''Carthach, Bishop, alumnus of Ciarán Saighre.  One of his places was Druim-fertain, and in Cairbre Ua Ciardha is Druim-fertain; and to him belongs Inish Uachtair in Loch Sileann, and Cill Charthaigh in Tir Boghaine in Cinel Conaill.  He was son of Aenghus, son of Nadfraech king of Munster, &amp;c.&lt;/blockquote&gt;

== Féach freisin ==
* [[Óengus mac Nad Froích|Aonghas mac Nadha Fraoigh]]
* [[Ciarán Saighre]]
* [[Saighir Chiaráin]]
* ''[[Osraige]]
* [[Deoise Osraí]]

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.a-wee-bit-of-ireland.com/eire_jul_2005/kilcar_2.html Grianghraf de Chill Charthaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090510051755/http://www.a-wee-bit-of-ireland.com/eire_jul_2005/kilcar_2.html |date=2009-05-10 }} ó fothrach na cealla féin.

== Tagairtí ==
{{reflist | refs =

&lt;ref name=Bethada&gt;''[http://www.ucc.ie/celt/published/T201000F/index.html Bethada Náem nÉrenn]''. Charles Plummer (eag.), Richard Irvine Best (eag.), dara heagrán, [iml. 1: ll. xliv + 346; iml. 2: 484pp] Clarendon Press Oxford (1922) (repr. 1968). &lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Strong1880&gt;[https://www.biblicalcyclopedia.com/C/carthach.html &quot;Carthach&quot;, ''The Cyclopedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature'']. (James Strong and John McClintock, eag.) Harper and Brothers; NY; 1880&lt;/ref&gt;
}}</text>
      <sha1>rrxqe41dxwxb6sfyj2n6huf88gvt39a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Power Rangers Réalta Rúnda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126563</id>
    <revision>
      <id>1315249</id>
      <parentid>1315188</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T12:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="338" sha1="2bc4bpr6hhje9bigq4c982m4zbfsvru" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Power Rangers Réalta Rúnda a craoladh ar TG4.     

== Guthanna agus Criú ==

* [[Carmel Stephens]]
* Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Cuasar rompu (4 Méan Fómhair 2000)
# An Misean Tarrthála (15 Deireadh Fómhair 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>2bc4bpr6hhje9bigq4c982m4zbfsvru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315308</id>
      <parentid>1315249</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="391" sha1="13if5tu1da3plve7pwo400d3lwxfwmj" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Power Rangers Réalta Rúnda a craoladh ar TG4.     

== Guthanna agus Criú ==

* [[Carmel Stephens]]
* Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Cuasar rompu (4 Méan Fómhair 2000)
# An Misean Tarrthála (15 Deireadh Fómhair 2000)
# Cuir isteach an Réaltra Caillte (22 Samhain 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>13if5tu1da3plve7pwo400d3lwxfwmj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315338</id>
      <parentid>1315308</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="438" sha1="rhczzvjn6lbm4jz38hjvyfnv23c4xzp" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Power Rangers Réalta Rúnda a craoladh ar TG4.     

== Guthanna agus Criú ==

* [[Carmel Stephens]]
* Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Cuasar rompu (4 Méan Fómhair 2000)
# An Misean Tarrthála (15 Deireadh Fómhair 2000)
# Cuir isteach an Réaltra Caillte (22 Samhain 2000)
# Bígí Aire don Cheannairc (24 Samhain 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>rhczzvjn6lbm4jz38hjvyfnv23c4xzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315366</id>
      <parentid>1315338</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T08:49:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="498" sha1="d03kpze21bakorosgfkjjbd2b8s6jda" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Power Rangers Réalta Rúnda a craoladh ar TG4.     

== Guthanna agus Criú ==

* [[Carmel Stephens]]
* Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Cuasar rompu (4 Méan Fómhair 2000)
# An Misean Tarrthála (15 Deireadh Fómhair 2000)
# Na Réaltbhéisteanna Caillte (16 Deireadh Fómhair 2000)
# Cuir isteach an Réaltra Caillte (22 Samhain 2000)
# Bígí Aire don Cheannairc (24 Samhain 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>d03kpze21bakorosgfkjjbd2b8s6jda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angela Anaconda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126564</id>
    <revision>
      <id>1315250</id>
      <parentid>1315197</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T12:04:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="408" sha1="pf8j2rqjqzqmfhz493b0gwldgnoobj7" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Angela Anaconda a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* [[Donal de Barra]]: Gordy 
* [[Caitrona Ni Mhurchu]]
* Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]]


== Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) ==

# Teagmháil déanta ag Grá Aingeal/Coileáinín (8 Méan Fómhair 2000)
# Gearr go dtí an Chase/Obair Shalach (9 Deireadh Fómhair 2000)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>pf8j2rqjqzqmfhz493b0gwldgnoobj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tabaluga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126570</id>
    <revision>
      <id>1315307</id>
      <parentid>1315247</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T18:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="277" sha1="4gf65rlw88yw4dvehdu9rfbwckfo2rr" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Tabaluga a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) ==

# Seirbhíseach Beirt Mháistir (6 Feabhra 1998)
# An Scamall Mór (27 Márta 1998)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>4gf65rlw88yw4dvehdu9rfbwckfo2rr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315337</id>
      <parentid>1315307</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T21:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="1a9n1nd0vxokerk5iiuv1vs3hm9c7ek" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é Tabaluga a craoladh ar TG4. 


== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) ==

# Seirbhíseach Beirt Mháistir (6 Feabhra 1998)
# Dragan amháin an iomarca (13 Márta 1998) 
# An Scamall Mór (27 Márta 1998)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>1a9n1nd0vxokerk5iiuv1vs3hm9c7ek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio Rosmini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126571</id>
    <revision>
      <id>1315256</id>
      <timestamp>2026-05-24T14:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le ''''Antonio Rosmini''' (25 Márta 1797 – 1 Iúil 1855) ba shagart Caitliceach, fealsamh agus diagachtóir Iodálach é. Rugadh é i [Rovereto] san Iodáil agus ordaíodh ina shagart é sa bhliain 1821. Bhunaigh sé an t-ord reiligiúnach [[Institute of Charity|Institiúid na Carthanachta]] (na Rosminigh) agus bhí cáil air mar smaointeoir tábhachtach i bhfealsúnacht Chaitliceach an 19ú haois. Bhí suim aige i gcaidreamh idir creideamh agus réasún, agus scr...'</comment>
      <origin>1315256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="hxw9h25eumcoef3136x9vum3eg971u7" xml:space="preserve">'''Antonio Rosmini''' (25 Márta 1797 – 1 Iúil 1855) ba shagart Caitliceach, fealsamh agus diagachtóir Iodálach é. Rugadh é i [Rovereto] san Iodáil agus ordaíodh ina shagart é sa bhliain 1821. Bhunaigh sé an t-ord reiligiúnach [[Institute of Charity|Institiúid na Carthanachta]] (na Rosminigh) agus bhí cáil air mar smaointeoir tábhachtach i bhfealsúnacht Chaitliceach an 19ú haois. Bhí suim aige i gcaidreamh idir creideamh agus réasún, agus scríobh sé saothair ar an eitic, ar an bpolaitíocht agus ar an diagacht.

Bhí conspóid ann faoi chuid dá chuid scríbhinní le linn a shaoil, ach níos déanaí aithníodh a thábhacht intleachtúil ag an Eaglais Chaitliceach. D’fhógair an Pápa Beinidict XVI beannaithe é sa bhliain 2007.

[[Catagóir:Fealsúna Iodálacha]]
[[Catagóir:Diagachtóirí]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]]
[[Catagóir:Daoine ó Rovereto]]
[[Catagóir:Breitheanna 1797]]
[[Catagóir:Básanna 1855]]</text>
      <sha1>hxw9h25eumcoef3136x9vum3eg971u7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315257</id>
      <parentid>1315256</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T14:53:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <origin>1315257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="960" sha1="qfuweiw8u8kx0gtle2sv2ftsymsdb4w" xml:space="preserve">'''Antonio Rosmini''' (25 Márta 1797 – 1 Iúil 1855) ba shagart Caitliceach, fealsamh agus diagachtóir Iodálach é. Rugadh é i [Rovereto] san Iodáil agus ordaíodh ina shagart é sa bhliain 1821. Bhunaigh sé an t-ord reiligiúnach [[Institute of Charity|Institiúid na Carthanachta]] (na Rosminigh) agus bhí cáil air mar smaointeoir tábhachtach i bhfealsúnacht Chaitliceach an 19ú haois. Bhí suim aige i gcaidreamh idir creideamh agus réasún, agus scríobh sé saothair ar an eitic, ar an bpolaitíocht agus ar an diagacht.

Bhí conspóid ann faoi chuid dá chuid scríbhinní le linn a shaoil, ach níos déanaí aithníodh a thábhacht intleachtúil ag an Eaglais Chaitliceach. D’fhógair an Pápa Beinidict XVI beannaithe é sa bhliain 2007.

[[Catagóir:Fealsúna Iodálacha]]
[[Catagóir:Diagachtóirí]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]]
[[Catagóir:Daoine ó Rovereto]]
Catagóir:Daoine a rugadh i 1797
[[Catagóir:Básanna i 1855]]</text>
      <sha1>qfuweiw8u8kx0gtle2sv2ftsymsdb4w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315259</id>
      <parentid>1315257</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T14:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <origin>1315259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="973" sha1="nyscbt1j1a5a91lybp19a2th5rn4b3p" xml:space="preserve">'''Antonio Rosmini''' (25 Márta 1797 – 1 Iúil 1855) ba shagart Caitliceach, fealsamh agus diagachtóir Iodálach é. Rugadh é i [Rovereto] san Iodáil agus ordaíodh ina shagart é sa bhliain 1821. Bhunaigh sé an t-ord reiligiúnach [[Institute of Charity|Institiúid na Carthanachta]] (a Rosminigh) agus bhí cáil air mar smaointeoir tábhachtach i bhfealsúnacht Chaitliceach an 19ú haois. Bhí suim aige i gcaidreamh idir creideamh agus réasún, agus scríobh sé saothair ar an eitic, ar an bpolaitíocht agus ar an diagacht.

Bhí conspóid ann faoi chuid dá chuid scríbhinní le linn a shaoil, ach níos déanaí aithníodh a thábhacht intleachtúil ag an Eaglais Chaitliceach. D’fhógair an Pápa Beinidict XVI beannaithe é sa bhliain 2007.
[[Rosminigh]]

[[Catagóir:Fealsúna Iodálacha]]
[[Catagóir:Diagachtóirí]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]]
[[Catagóir:Daoine ó Rovereto]]
Catagóir:Daoine a rugadh i 1797
[[Catagóir:Básanna i 1855]]</text>
      <sha1>nyscbt1j1a5a91lybp19a2th5rn4b3p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315262</id>
      <parentid>1315259</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T15:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <origin>1315262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="11dc3jzd378452wkrmho8bfg7gid6bg" xml:space="preserve">'''Antonio Rosmini''' (25 Márta 1797 – 1 Iúil 1855) ba shagart Caitliceach, fealsamh agus diagachtóir Iodálach é. Rugadh é i [Rovereto] san Iodáil agus ordaíodh ina shagart é sa bhliain 1821. Bhunaigh sé an t-ord reiligiúnach [[Institute of Charity|Institiúid na Carthanachta]] (a Rosminigh) agus bhí cáil air mar smaointeoir tábhachtach i bhfealsúnacht Chaitliceach an 19ú haois. Bhí suim aige i gcaidreamh idir creideamh agus réasún, agus scríobh sé saothair ar an eitic, ar an bpolaitíocht agus ar an diagacht.

Bhí conspóid ann faoi chuid dá chuid scríbhinní le linn a shaoil, ach níos déanaí aithníodh a thábhacht intleachtúil ag an Eaglais Chaitliceach. D’fhógair an Pápa Beinidict XVI beannaithe é sa bhliain 2007.
 

[[Catagóir:Fealsúna Iodálacha]]
[[Catagóir:Diagachtóirí]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]]
[[Catagóir:Daoine ó Rovereto]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1797
[[Catagóir:Básanna i 1855]]</text>
      <sha1>11dc3jzd378452wkrmho8bfg7gid6bg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315263</id>
      <parentid>1315262</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T15:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <origin>1315263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="hoq6kcl5oi5eic372c5o3plqn6gz9b4" xml:space="preserve">'''Antonio Rosmini''' (25 Márta 1797 – 1 Iúil 1855) ba shagart Caitliceach, fealsamh agus diagachtóir Iodálach é. Rugadh é i [Rovereto] san Iodáil agus ordaíodh ina shagart é sa bhliain 1821. Bhunaigh sé an t-ord reiligiúnach [[Institute of Charity|Institiúid na Carthanachta]] (a Rosminigh) agus bhí cáil air mar smaointeoir tábhachtach i bhfealsúnacht Chaitliceach an 19ú haois. Bhí suim aige i gcaidreamh idir creideamh agus réasún, agus scríobh sé saothair ar an eitic, ar an bpolaitíocht agus ar an diagacht.

Bhí conspóid ann faoi chuid dá chuid scríbhinní le linn a shaoil, ach níos déanaí aithníodh a thábhacht intleachtúil ag an Eaglais Chaitliceach. D’fhógair an Pápa Beinidict XVI beannaithe é sa bhliain 2007.
 

[[Catagóir:Fealsúna Iodálacha]]
[[Catagóir:Diagachtóirí]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]]
[[Catagóir:Daoine ó Rovereto]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1797]]
[[Catagóir:Básanna i 1855]]</text>
      <sha1>hoq6kcl5oi5eic372c5o3plqn6gz9b4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315264</id>
      <parentid>1315263</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T15:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <origin>1315264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="967" sha1="sp4lstbv375q57oswy4h1v0jvr92olc" xml:space="preserve">'''Antonio Rosmini''' (25 Márta 1797 – 1 Iúil 1855) ba shagart Caitliceach, fealsamh agus diagachtóir Iodálach é. Rugadh é i [[Rovereto]] san Iodáil agus ordaíodh ina shagart é sa bhliain 1821. Bhunaigh sé an t-ord reiligiúnach [[Institute of Charity|Institiúid na Carthanachta]] (a Rosminigh) agus bhí cáil air mar smaointeoir tábhachtach i bhfealsúnacht Chaitliceach an 19ú haois. Bhí suim aige i gcaidreamh idir creideamh agus réasún, agus scríobh sé saothair ar an eitic, ar an bpolaitíocht agus ar an diagacht.

Bhí conspóid ann faoi chuid dá chuid scríbhinní le linn a shaoil, ach níos déanaí aithníodh a thábhacht intleachtúil ag an Eaglais Chaitliceach. D’fhógair an Pápa Beinidict XVI beannaithe é sa bhliain 2007.
 

[[Catagóir:Fealsúna Iodálacha]]
[[Catagóir:Diagachtóirí]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]]
[[Catagóir:Daoine ó Rovereto]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1797]]
[[Catagóir:Básanna i 1855]]</text>
      <sha1>sp4lstbv375q57oswy4h1v0jvr92olc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Institute of Charity</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126572</id>
    <revision>
      <id>1315260</id>
      <timestamp>2026-05-24T15:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le ''''Institiúid na Carthanachta''' (Laidin: ''Institutum Caritatis''; na Roismínigh) is ord reiligiúnach Caitliceach é a bhunaigh [[Antonio Rosmini]] ar an 20 Feabhra 1828 ag Sacro Monte Calvario, Domodossola, san Iodáil. D'fhaomh an [[Suí Naofa]] na bunreachtanna go foirmiúil ar an 20 Nollaig 1838. Tugtar &quot;Aithreacha na Carthanachta&quot; ar a gcuid ball i dtíortha Béarlóireachta, agus &quot;Roismínigh&quot; orthu san Iodáil. Giorrúchán oifigiúil an ordu is ea I.C....'</comment>
      <origin>1315260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1759" sha1="5imwnw5jpvhv65q8a5u653vlzamv9ou" xml:space="preserve">'''Institiúid na Carthanachta''' (Laidin: ''Institutum Caritatis''; na Roismínigh) is ord reiligiúnach Caitliceach é a bhunaigh [[Antonio Rosmini]] ar an 20 Feabhra 1828 ag Sacro Monte Calvario, Domodossola, san Iodáil. D'fhaomh an [[Suí Naofa]] na bunreachtanna go foirmiúil ar an 20 Nollaig 1838. Tugtar &quot;Aithreacha na Carthanachta&quot; ar a gcuid ball i dtíortha Béarlóireachta, agus &quot;Roismínigh&quot; orthu san Iodáil. Giorrúchán oifigiúil an ordu is ea I.C.
==Stair==
Bhunaigh [[Antonio Rosmini]] an Institiúid ag Sacro Monte Calvario os cionn Domodossola in aice le Pas an tSimplon san Iodáil thuaidh. D'imigh sé go dtí an Róimh i mí na Samhna 1828 chun an tsochaí a chur faoi bhráid na Vatacáine, agus faomhadh go foirmiúil í sa bhliain 1838.
Tháinig na Roismínigh go Sasana den chéad uair sa bhliain 1835, nuair a tháinig Luigi Gentili agus beirt sagart eile i dtír ag Tilbury. Tá siad i láthair in Éirinn ó na 1840idí.
==Misean==
Is é carisma an ordu ná an charthanacht uilíoch. Ní bhfuair Rosmini glao ar obair shonrach charthanachta mar a fuair bunathóirí ord eile; dá bhrí sin tá an Institiúid oscailte d'aon obair a léiríonn an tSoláthair Dhiaga. Is iad na baill: bráithre agus sagairt le móideanna (na Roismínigh), [[Siúracha Soláthair na hInstitiúide Carthanachta|Siúracha Roismíneacha na Soláthair]], Mic Uchtaithe agus Baill Inscríofa.
==Ceanncheathrú==
Tá ceanncheathrú na hInstitiúide ag San Giovanni a Porta Latina, Via di Porta Latina 17, sa Róimh, an Iodáil.
==Nasc seachtrach==

[http://www.rosmini.org/ Suíomh oifigiúil na hInstitiúide]

[[Catagóir:Orduithe reiligiúnacha Caitliceacha]] [[Catagóir:Eagraíochtaí a bunaíodh i 1828]] [[Catagóir:Caitliceachas san Iodáil]]</text>
      <sha1>5imwnw5jpvhv65q8a5u653vlzamv9ou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315265</id>
      <parentid>1315260</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T15:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <origin>1315265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="qn3iak88es9mn3d4lic8gz5ivya01do" xml:space="preserve">'''Institiúid na Carthanachta''' (Laidin: ''Institutum Caritatis''; na Roismínigh) is ord reiligiúnach Caitliceach é. Bhunaigh [[Antonio Rosmini]] é ar an 20 Feabhra 1828 ag Sacro Monte Calvario, Domodossola, san Iodáil, agus d'fhaomh an [[Suí Naofa]] go foirmiúil é ar an 20 Nollaig 1838. I dtíortha Béarlóireachta tugtar &quot;Aithreacha na Carthanachta&quot; ar bhaill an ordu; san Iodáil féin is &quot;Roismínigh&quot; a ghlaotar orthu de ghnáth. Is é I.C. an giorrúchán oifigiúil.
 ==Stair==
Sa bhliain 1828, chaith Rosmini an Carghas ag Sacro Monte Calvario os cionn Domodossola ag scríobh bunreachta don ord nua. Níor lorg sé comhaltaí go gníomhach — tháinig beirt nó triúr chuige de réir a chéile, agus chruthaigh siad pobal beag le chéile. I mí na Samhna 1828 chuaigh sé go dtí an Róimh agus chuir an tsochaí faoi bhráid na Vatacáine, agus faomhadh go foirmiúil í sa bhliain 1838.
Tháinig na Roismínigh go Sasana den chéad uair sa bhliain 1835 — Luigi Gentili agus beirt sagart eile a tháinig i dtír ag Tilbury. Bhí tionchar suntasach acu ar an gCaitliceachas i Sasana tar éis Acht na Fuascailte Caitlicí 1829. Tá siad i láthair in Éirinn ó na 1840idí.
==Misean==
Carthanacht uilíoch is carisma don ord. Murab ionann agus go leor orduithe eile, níor bronnadh ar Rosmini aon misean sonrach — fágann sé sin go bhfuil an Institiúid oscailte d'aon obair a thagann chun cinn tríd an tSoláthair Dhiaga. Tá ceithre ghrúpa sa phobal: bráithre agus sagairt le móideanna (na Roismínigh féin), [[Siúracha Soláthair na hInstitiúide Carthanachta|Siúracha Roismíneacha na Soláthair]], Mic Uchtaithe agus Baill Inscríofa.
==Ceanncheathrú==
Tá ceanncheathrú na hInstitiúide ag San Giovanni a Porta Latina, Via di Porta Latina 17, sa Róimh.

==Nasc seachtrach==

[http://www.rosmini.org/ Suíomh oifigiúil na hInstitiúide]

[[Catagóir:Orduithe reiligiúnacha Caitliceacha]] [[Catagóir:Eagraíochtaí a bunaíodh i 1828]] [[Catagóir:Caitliceachas san Iodáil]]</text>
      <sha1>qn3iak88es9mn3d4lic8gz5ivya01do</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315266</id>
      <parentid>1315265</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T15:06:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <origin>1315266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2019" sha1="2vqw9642wccvcueuawup9njpm0gn743" xml:space="preserve">'''Institiúid na Carthanachta''' (Laidin: ''Institutum Caritatis''; na Roismínigh) is ord reiligiúnach Caitliceach é. Bhunaigh [[Antonio Rosmini]] é ar an 20 Feabhra 1828 ag Sacro Monte Calvario, Domodossola, san Iodáil, agus d'fhaomh an [[Suí Naofa]] go foirmiúil é ar an 20 Nollaig 1838. I dtíortha Béarlóireachta tugtar &quot;Aithreacha na Carthanachta&quot; ar bhaill an ordu; san Iodáil féin is &quot;Roismínigh&quot; a ghlaotar orthu de ghnáth. Is é I.C. an giorrúchán oifigiúil.
==Stair==
Sa bhliain 1828, chaith Rosmini an Carghas ag Sacro Monte Calvario os cionn Domodossola ag scríobh bunreachta don ord nua. Níor lorg sé comhaltaí go gníomhach — tháinig beirt nó triúr chuige de réir a chéile, agus chruthaigh siad pobal beag le chéile. I mí na Samhna 1828 chuaigh sé go dtí an Róimh agus chuir an tsochaí faoi bhráid na Vatacáine, agus faomhadh go foirmiúil í sa bhliain 1838.
Tháinig na Roismínigh go Sasana den chéad uair sa bhliain 1835 — Luigi Gentili agus beirt sagart eile a tháinig i dtír ag Tilbury. Bhí tionchar suntasach acu ar an gCaitliceachas i Sasana tar éis Acht na Fuascailte Caitlicí 1829. Tá siad i láthair in Éirinn ó na 1840idí.
==Misean==
Carthanacht uilíoch is carisma don ord. Murab ionann agus go leor orduithe eile, níor bronnadh ar Rosmini aon misean sonrach — fágann sé sin go bhfuil an Institiúid oscailte d'aon obair a thagann chun cinn tríd an tSoláthair Dhiaga. Tá ceithre ghrúpa sa phobal: bráithre agus sagairt le móideanna (na Roismínigh féin), [[Siúracha Soláthair na hInstitiúide Carthanachta|Siúracha Roismíneacha na Soláthair]], Mic Uchtaithe agus Baill Inscríofa.
==Ceanncheathrú==
Tá ceanncheathrú na hInstitiúide ag San Giovanni a Porta Latina, Via di Porta Latina 17, sa Róimh.

==Nasc seachtrach==

[http://www.rosmini.org/ Suíomh oifigiúil na hInstitiúide]

[[Catagóir:Orduithe reiligiúnacha Caitliceacha]] [[Catagóir:Eagraíochtaí a bunaíodh i 1828]] [[Catagóir:Caitliceachas san Iodáil]]</text>
      <sha1>2vqw9642wccvcueuawup9njpm0gn743</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosminigh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126573</id>
    <redirect title="Institiúid na Carthanachta" />
    <revision>
      <id>1315261</id>
      <timestamp>2026-05-24T15:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aerchasúr</username>
        <id>45379</id>
      </contributor>
      <comment>Ag athdhíriú go [[Institiúid na Carthanachta]]</comment>
      <origin>1315261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="h0ihvtspf7tprxu6te9ujqbhmtcnksj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Institiúid na Carthanachta]]</text>
      <sha1>h0ihvtspf7tprxu6te9ujqbhmtcnksj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Albaim beo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126574</id>
    <redirect title="Catagóir:Albaim bheo" />
    <revision>
      <id>1315268</id>
      <timestamp>2026-05-24T15:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MacTire02</username>
        <id>1640</id>
      </contributor>
      <comment>Bhog MacTire02 an leathanach [[Catagóir:Albaim beo]] go [[Catagóir:Albaim bheo]]: gramadach</comment>
      <origin>1315268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="2v4doio4rl9eubmijei4jdinv59y4pu" xml:space="preserve">#athsheoladh [[:Catagóir:Albaim bheo]]</text>
      <sha1>2v4doio4rl9eubmijei4jdinv59y4pu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Uí Chonchúir</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126575</id>
    <revision>
      <id>1315279</id>
      <timestamp>2026-05-24T16:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>Cruthaithe</comment>
      <origin>1315279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="h5cslexbdi7w5o81gypifuhrtbztmcl" xml:space="preserve">[[Catagóir:Connachta]]</text>
      <sha1>h5cslexbdi7w5o81gypifuhrtbztmcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Uí Ruairc</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126576</id>
    <revision>
      <id>1315282</id>
      <timestamp>2026-05-24T16:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>Cruthaithe</comment>
      <origin>1315282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="h5cslexbdi7w5o81gypifuhrtbztmcl" xml:space="preserve">[[Catagóir:Connachta]]</text>
      <sha1>h5cslexbdi7w5o81gypifuhrtbztmcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Ceamairí</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126577</id>
    <redirect title="Catagóir:Ceamaraí" />
    <revision>
      <id>1315291</id>
      <timestamp>2026-05-24T16:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Ag athdhíriú go [[Catagóir:Ceamaraí]]</comment>
      <origin>1315291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="fvj4ufoc89bynjymbpd25sl6q858u2f" xml:space="preserve">#athsheoladh[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>fvj4ufoc89bynjymbpd25sl6q858u2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Triur agus Jerry</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126578</id>
    <revision>
      <id>1315320</id>
      <timestamp>2026-05-24T19:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le 'Is Clár teilifíse é an Triur agus Jerry a craoladh ar TG4.        == Guthanna agus Criú ==  * Stiúideo dubáil: [[Telegael]]      == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==  # Na Cowboys/An Seachadadh/Cóisir na Seanóirí (13 Bealtaine 2001)       [[Catagóir:Cartúin]]'</comment>
      <origin>1315320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="5dg9cei3ji1w5b2ic8t10jt0iyltno6" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é an Triur agus Jerry a craoladh ar TG4.      

== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Na Cowboys/An Seachadadh/Cóisir na Seanóirí (13 Bealtaine 2001)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>5dg9cei3ji1w5b2ic8t10jt0iyltno6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315367</id>
      <parentid>1315320</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T08:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1315367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="s8ilq0isgjl69dgd60uadbcv6q7gpxs" xml:space="preserve">Is Clár teilifíse é an Triur agus Jerry a craoladh ar TG4.      

== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]


== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Na Cowboys/An Seachadadh/Cóisir na Seanóirí (13 Bealtaine 2001)
# An Cúigiú Foirm Scanrúil/Lá Ádhúil Jerry/Gabh an Cailín (27 Bealtaine 2001)


[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>s8ilq0isgjl69dgd60uadbcv6q7gpxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fothoghchán Bhaile Átha Cliath Láir 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126579</id>
    <revision>
      <id>1315354</id>
      <timestamp>2026-05-24T23:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Toghchán}} [[Íomhá:2026 Dublin Central by-election tally data electoral divisions.svg|mion|220x220px|Glas - SF;  Corcra - Na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] ]] [[Íomhá:Janice Boylan 2014 (cropped).jpg|mion|329x329px|Janice Boylan, SF]] Bhuaigh [[Daniel Ennis]] ó na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] fothoghchán Bhaile Átha Cliath Láir ar an 22ú Bealtaine 2026. Fuair sé 3,7...'</comment>
      <origin>1315354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3668" sha1="h4ll0kn4mf0we3x2d54cf2qfnjyh9f6" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}
[[Íomhá:2026 Dublin Central by-election tally data electoral divisions.svg|mion|220x220px|Glas - SF;  Corcra - Na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] ]]
[[Íomhá:Janice Boylan 2014 (cropped).jpg|mion|329x329px|Janice Boylan, SF]]
Bhuaigh [[Daniel Ennis]] ó na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] fothoghchán Bhaile Átha Cliath Láir ar an 22ú Bealtaine 2026. Fuair sé 3,744 vóta aistrithe ó Janet Horner an Chomhaontais Ghlais sa naoú comhaireamh, rud a d’fhág 12,050 vóta aige agus é go maith chun cinn ar Janice Boylan Shinn Féin ar 7,787.

== Cúlra ==
Cruthaíodh an folúntas ó d’éirigh [[Paschal Donohoe]] as an bpolaitíocht i mí na Samhna 2025 chun post a ghlacadh leis an m[[An Banc Domhanda|Banc Domhanda]]. Bhí an suíochán aige ó 2011 mar Aire Airgeadais agus mar Uachtarán ar an nGrúpa Euro. D'fhág a imeacht go raibh ar an rialtas suíochán a chosaint ag an am is measa: i lár téarma, i lár géarchéime, agus i ndáilcheantar ina bhfuil Fine Gael lag go struchtúrach.

Tharla na hagóidí breosla i mí Aibreáin, agus bhuail siad croílár an cheantair go háirithe. Cuireadh [[Sráid Uí Chonaill]] faoi bhac ar feadh laethanta le tarracóirí agus leoraithe, rud a d’fhág an [[Luas (tram)|Luas]] agus [[Bus Átha Cliath]] trína chéile.

Bhí díomá ar bheagnach trí cheathrú de vótálaithe an dáilcheantair faoin gcaoi ar láimhseáil an rialtas géarchéim an bhreosla, agus bhí os cionn a leath ag lorg athrú radacach. Thug na hagóidí seo ábhar feachtais réidh don eite chlé agus an eite dheis araon ar phríomhshráid an dáilcheantair féin.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/05/proifil-dailcheantair-baile-atha-cliath-lair/|teideal=Próifíl Dáilcheantair: Baile Átha Cliath Láir|údar=Pádraig de Burca|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Na hiarrthóirí ==
Bhí an rás fíoroscailte, gan ach ocht bpointe céatadáin idir an chéad áit agus an ceathrú háit:

* Janice Boylan (Sinn Féin): 21%
* [[Daniel Ennis]] (Daonlathaithe Sóisialta): 18%
* An coirpeach aitheanta, [[Gerry Hutch]], (neamhspleách): 14%
* Ardmhéara Átha Cliath, [[Ray McAdam]] (Fine Gael): 13%

Bhí buntáiste ag Ennis, a bhfuair aistrithe ó vótálaithe eile na heite clé (na Glasaigh, an Lucht Oibre, agus Pobal Seachas Brabús). Go stairiúil, ní aistríonn vótaí Shinn Féin go maith trasna na heite clé leithne.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Feachtas ==
Bíonn ráta vótála iontach íseal i mBaile Átha Cliath Láir de ghnáth, go háirithe mar gheall ar an gcion ard cónaitheoirí nach saoránaigh iad. I bhfothoghchán bíonn an tinreamh níos ísle fós. Bhí Ennis agus na Daonlathaithe Sóisialta ag canbhasáil go dian le míonna anuas, agus bhí ceisteanna ann faoi eagraíocht áitiúil Shinn Féin. 

Is é seo dáilcheantar [[Mary Lou McDonald]] féin, áit a raibh sí chun tosaigh in 2024. Theip ar Shinn Féin an vóta pearsanta sin a thiontú ina dhara suíochán. Neartaigh sé sin an tuairim go bhfuil rath McDonald bunaithe ar a pearsantacht, agus go raibh buaicphointe an pháirtí in 2020 ag trá. I ndáilcheantar ar chóir do SF a bhuachan, chosain an teip sin go daor orthu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Féach freisin ==

* [[Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Láir]] 
* [[Fothoghchán Ghaillimh Thiar, 2026]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:34ú Dáil]]
[[Catagóir:Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)]]</text>
      <sha1>h4ll0kn4mf0we3x2d54cf2qfnjyh9f6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315359</id>
      <parentid>1315354</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T00:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4893" sha1="igipgo7smi295nwml7qbvm3dptygsiu" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}
[[Íomhá:2026 Dublin Central by-election tally data electoral divisions.svg|mion|220x220px|Glas - SF;  Corcra - Na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] ]]
[[Íomhá:Janice Boylan 2014 (cropped).jpg|mion|329x329px|Janice Boylan, SF]]
Bhuaigh [[Daniel Ennis]] ó na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] fothoghchán Bhaile Átha Cliath Láir ar an 22ú Bealtaine 2026. Fuair sé 3,744 vóta aistrithe ó Janet Horner an Chomhaontais Ghlais sa naoú comhaireamh, rud a d’fhág 12,050 vóta aige agus é go maith chun cinn ar Janice Boylan Shinn Féin ar 7,787.

[[Íomhá:Eoghan Ó Ceannabháin, November 2024 (cropped).jpg|mion|220x220px|[[Eoghan Ó Ceannabháin]] ó [[Pobal seachas Brabús|Phobal Roimh Bhrabús]]]]

== Cúlra ==
Cruthaíodh an folúntas ó d’éirigh [[Paschal Donohoe]] as an bpolaitíocht i mí na Samhna 2025 chun post a ghlacadh leis an m[[An Banc Domhanda|Banc Domhanda]]. Bhí an suíochán aige ó 2011 mar Aire Airgeadais agus mar Uachtarán ar an nGrúpa Euro. D'fhág a imeacht go raibh ar an rialtas suíochán a chosaint ag an am is measa: i lár téarma, i lár géarchéime, agus i ndáilcheantar ina bhfuil Fine Gael lag go struchtúrach.

Tharla na hagóidí breosla i mí Aibreáin, agus bhuail siad croílár an cheantair go háirithe. Cuireadh [[Sráid Uí Chonaill]] faoi bhac ar feadh laethanta le tarracóirí agus leoraithe, rud a d’fhág an [[Luas (tram)|Luas]] agus [[Bus Átha Cliath]] trína chéile.

Bhí díomá ar bheagnach trí cheathrú de vótálaithe an dáilcheantair faoin gcaoi ar láimhseáil an rialtas géarchéim an bhreosla, agus bhí os cionn a leath ag lorg athrú radacach. Thug na hagóidí seo ábhar feachtais réidh don eite chlé agus an eite dheis araon ar phríomhshráid an dáilcheantair féin.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/05/proifil-dailcheantair-baile-atha-cliath-lair/|teideal=Próifíl Dáilcheantair: Baile Átha Cliath Láir|údar=Pádraig de Burca|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

== Na hiarrthóirí ==
Bhí an rás fíoroscailte, gan ach ocht bpointe céatadáin idir an chéad áit agus an ceathrú háit:

* Janice Boylan (Sinn Féin): 21%
* [[Daniel Ennis]] (Daonlathaithe Sóisialta): 18%
* An coirpeach aitheanta, [[Gerry Hutch]], (neamhspleách): 14%
* Ardmhéara Átha Cliath, [[Ray McAdam]] (Fine Gael): 13%
* [[Eoghan Ó Ceannabháin]] ó [[Pobal seachas Brabús|Phobal Roimh Bhrabús]]

Bhí buntáiste ag Ennis, a bhfuair aistrithe ó vótálaithe eile na heite clé (na Glasaigh, an Lucht Oibre, agus Pobal Seachas Brabús). Go stairiúil, ní aistríonn vótaí Shinn Féin go maith trasna na heite clé leithne.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Torthaí ==

== Feachtas ==
Bíonn ráta vótála iontach íseal i mBaile Átha Cliath Láir de ghnáth, go háirithe mar gheall ar an gcion ard cónaitheoirí nach saoránaigh iad. I bhfothoghchán bíonn an tinreamh níos ísle fós. Bhí Ennis agus na Daonlathaithe Sóisialta ag canbhasáil go dian le míonna anuas, agus bhí ceisteanna ann faoi eagraíocht áitiúil Shinn Féin. 

Is é seo dáilcheantar [[Mary Lou McDonald]] féin, áit a raibh sí chun tosaigh in 2024. Theip ar Shinn Féin an vóta pearsanta sin a thiontú ina dhara suíochán. Neartaigh sé sin an tuairim go bhfuil rath McDonald bunaithe ar a pearsantacht, agus go raibh buaicphointe an pháirtí in 2020 ag trá. I ndáilcheantar ar chóir do SF a bhuachan, chosain an teip sin go daor orthu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Conspóid Ahern ===
I bhfíseán a bhí á chraobhscaoileadh ar na meáin shóisialta, dúirt an Iar-Thaoiseach [[Bertie Ahern]] go raibh imní air faoin líon inimirceach atá ag teacht isteach sa tír seo agus nach féidir le hÉirinn daoine ón gCongó ná an chéad ghlúin eile Moslamach a thabhairt isteach.  Níos déanaí mhaígh Ahern le RTÉ  nach raibh &quot;aon deacracht aige le hinimircigh&quot; agus gur thacaigh sé leis an gcóras tearmainn in Éirinn agus le polasaithe an Aire Dlí agus Cirt Jim O'Callaghan ina leith.

Dúirt an Taoiseach, [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]], go raibh caint Ahern '&quot;míchuí&quot;, go háirithe an chaint a rinne sé ar eitneacht ar leith.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Caint iarThaoisigh faoi inimirce 'míchuí' – Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0513/1573135-caint-iarthaoisigh-faoi-inimirce-michui-taoiseach/|date=2026-05-13|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Láir]] 
* [[Fothoghchán Ghaillimh Thiar, 2026]]
* [[An 34ú Dáil|34ú Dáil]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:34ú Dáil]]
[[Catagóir:Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)]]</text>
      <sha1>igipgo7smi295nwml7qbvm3dptygsiu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315360</id>
      <parentid>1315359</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T00:35:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6046" sha1="lsatbejgtt6jimiyy90lzvz7eo4rrf0" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}
[[Íomhá:2026 Dublin Central by-election tally data electoral divisions.svg|mion|220x220px|Glas - SF;  Corcra - Na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] ]]
[[Íomhá:Janice Boylan 2014 (cropped).jpg|mion|329x329px|Janice Boylan, SF]]
Bhuaigh [[Daniel Ennis]] ó na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] fothoghchán Bhaile Átha Cliath Láir ar an 22ú Bealtaine 2026. Fuair sé 3,744 vóta aistrithe ó Janet Horner an [[Comhaontas Glas|Chomhaontais Ghlais]] sa naoú comhaireamh, rud a d’fhág 12,050 vóta aige agus é go maith chun cinn ar Janice Boylan Shinn Féin ar 7,787.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-aire-stait-gaeltachta-sean-kyne-ag-filleadh-ar-dhail-eireann-agus-toghchan-ghaillimh-thiar-buaite-aige/|teideal=An t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne ag filleadh ar Dháil Éireann agus toghchán Ghaillimh Thiar buaite aige|dáta=2026-05-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;

[[Íomhá:Eoghan Ó Ceannabháin, November 2024 (cropped).jpg|mion|220x220px|[[Eoghan Ó Ceannabháin]] ó [[Pobal seachas Brabús|Phobal Roimh Bhrabús]]]]

== Cúlra ==
Cruthaíodh an folúntas ó d’éirigh [[Paschal Donohoe]] as an bpolaitíocht i mí na Samhna 2025 chun post a ghlacadh leis an m[[An Banc Domhanda|Banc Domhanda]]. Bhí an suíochán aige ó 2011 mar Aire Airgeadais agus mar Uachtarán ar an nGrúpa Euro. D'fhág a imeacht go raibh ar an rialtas suíochán a chosaint ag an am is measa: i lár téarma, i lár géarchéime, agus i ndáilcheantar ina bhfuil Fine Gael lag go struchtúrach.

Tharla na hagóidí breosla i mí Aibreáin, agus bhuail siad croílár an cheantair go háirithe. Cuireadh [[Sráid Uí Chonaill]] faoi bhac ar feadh laethanta le tarracóirí agus leoraithe, rud a d’fhág an [[Luas (tram)|Luas]] agus [[Bus Átha Cliath]] trína chéile.

Bhí díomá ar bheagnach trí cheathrú de vótálaithe an dáilcheantair faoin gcaoi ar láimhseáil an rialtas géarchéim an bhreosla, agus bhí os cionn a leath ag lorg athrú radacach. Thug na hagóidí seo ábhar feachtais réidh don eite chlé agus an eite dheis araon ar phríomhshráid an dáilcheantair féin.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/05/proifil-dailcheantair-baile-atha-cliath-lair/|teideal=Próifíl Dáilcheantair: Baile Átha Cliath Láir|údar=Pádraig de Burca|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

Ní go maith a réitíonn fothoghcháin le páirtithe rialtais is cosúil mar 2014 an uair dheiridh, roimh 2026, a bhuaigh iarrthóir de chuid páirtí rialtais fothoghchán agus as 25 fothoghchán le linn 1996-2026 níor éirigh le páirtithe rialtais iarrthóir a chur thar abhainn ach i dtrí cinn acu.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muintir-ghaillimh-thiar-agus-bhaile-atha-cliath-lair-ag-tabhairt-a-n-aghaidh-ar-na-hionaid-votala/|teideal=Muintir Ghaillimh Thiar agus Bhaile Átha Cliath Láir ag tabhairt a n-aghaidh ar na hionaid vótála|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;

== Na hiarrthóirí ==
Bhí an rás fíoroscailte, gan ach ocht bpointe céatadáin idir an chéad áit agus an ceathrú háit:

* Janice Boylan (Sinn Féin): 21%
* [[Daniel Ennis]] (Daonlathaithe Sóisialta): 18%
* Ardmhéara Átha Cliath, [[Ray McAdam]] (Fine Gael): 13%
* An coirpeach aitheanta, [[Gerry Hutch]], (neamhspleách): ainmníodh é i gcúirt mar cheannaire ar dhrong coireachta.
* [[Eoghan Ó Ceannabháin]] ó [[Pobal seachas Brabús|Phobal Roimh Bhrabús]]; amhránaí sean-nóis agus ceoltóir, de bhunadh [[Iorras Aithneach]].

Bhí buntáiste ag Ennis, a bhfuair aistrithe ó vótálaithe eile na heite clé (na Glasaigh, an Lucht Oibre, agus Pobal Seachas Brabús). Go stairiúil, ní aistríonn vótaí Shinn Féin go maith trasna na heite clé leithne.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Torthaí ==

== Feachtas ==
Bíonn ráta vótála iontach íseal i mBaile Átha Cliath Láir de ghnáth, go háirithe mar gheall ar an gcion ard cónaitheoirí nach saoránaigh iad. I bhfothoghchán bíonn an tinreamh níos ísle fós. Bhí Ennis agus na Daonlathaithe Sóisialta ag canbhasáil go dian le míonna anuas, agus bhí ceisteanna ann faoi eagraíocht áitiúil Shinn Féin. 

Is é seo dáilcheantar [[Mary Lou McDonald]] féin, áit a raibh sí chun tosaigh in 2024. Theip ar Shinn Féin an vóta pearsanta sin a thiontú ina dhara suíochán. Neartaigh sé sin an tuairim go bhfuil rath McDonald bunaithe ar a pearsantacht, agus go raibh buaicphointe an pháirtí in 2020 ag trá. I ndáilcheantar ar chóir do SF a bhuachan, chosain an teip sin go daor orthu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Conspóid Ahern ===
I bhfíseán a bhí á chraobhscaoileadh ar na meáin shóisialta, dúirt an Iar-Thaoiseach [[Bertie Ahern]] go raibh imní air faoin líon inimirceach atá ag teacht isteach sa tír seo agus nach féidir le hÉirinn daoine ón gCongó ná an chéad ghlúin eile Moslamach a thabhairt isteach.  Níos déanaí mhaígh Ahern le RTÉ  nach raibh &quot;aon deacracht aige le hinimircigh&quot; agus gur thacaigh sé leis an gcóras tearmainn in Éirinn agus le polasaithe an Aire Dlí agus Cirt Jim O'Callaghan ina leith.

Dúirt an Taoiseach, [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]], go raibh caint Ahern '&quot;míchuí&quot;, go háirithe an chaint a rinne sé ar eitneacht ar leith.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Caint iarThaoisigh faoi inimirce 'míchuí' – Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0513/1573135-caint-iarthaoisigh-faoi-inimirce-michui-taoiseach/|date=2026-05-13|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Láir]] 
* [[Fothoghchán Ghaillimh Thiar, 2026]]
* [[An 34ú Dáil|34ú Dáil]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:34ú Dáil]]
[[Catagóir:Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)]]</text>
      <sha1>lsatbejgtt6jimiyy90lzvz7eo4rrf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315361</id>
      <parentid>1315360</parentid>
      <timestamp>2026-05-25T00:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7733" sha1="fwvuu0rima61ey3vgo9x078qsqrj1w7" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}
[[Íomhá:2026 Dublin Central by-election tally data electoral divisions.svg|mion|220x220px|Glas - SF;  Corcra - Na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] ]]
[[Íomhá:Janice Boylan 2014 (cropped).jpg|mion|329x329px|Janice Boylan, SF]]
Bhuaigh [[Daniel Ennis]] ó na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] fothoghchán Bhaile Átha Cliath Láir ar an 22ú Bealtaine 2026. Fuair sé 3,744 vóta aistrithe ó Janet Horner an [[Comhaontas Glas|Chomhaontais Ghlais]] sa naoú comhaireamh, rud a d’fhág 12,050 vóta aige agus é go maith chun cinn ar Janice Boylan Shinn Féin ar 7,787.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-t-iar-aire-stait-gaeltachta-sean-kyne-ag-filleadh-ar-dhail-eireann-agus-toghchan-ghaillimh-thiar-buaite-aige/|teideal=An t-iar-aire stáit Gaeltachta Seán Kyne ag filleadh ar Dháil Éireann agus toghchán Ghaillimh Thiar buaite aige|dáta=2026-05-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;

[[Íomhá:Eoghan Ó Ceannabháin, November 2024 (cropped).jpg|mion|220x220px|[[Eoghan Ó Ceannabháin]] ó [[Pobal seachas Brabús|Phobal Roimh Bhrabús]]]]

== Cúlra ==
Cruthaíodh an folúntas ó d’éirigh [[Paschal Donohoe]] as an bpolaitíocht i mí na Samhna 2025 chun post a ghlacadh leis an m[[An Banc Domhanda|Banc Domhanda]]. Bhí an suíochán aige ó 2011 mar Aire Airgeadais agus mar Uachtarán ar an nGrúpa Euro. D'fhág a imeacht go raibh ar an rialtas suíochán a chosaint ag an am is measa: i lár téarma, i lár géarchéime, agus i ndáilcheantar ina bhfuil Fine Gael lag go struchtúrach.

Tharla na hagóidí breosla i mí Aibreáin, agus bhuail siad croílár an cheantair go háirithe. Cuireadh [[Sráid Uí Chonaill]] faoi bhac ar feadh laethanta le tarracóirí agus leoraithe, rud a d’fhág an [[Luas (tram)|Luas]] agus [[Bus Átha Cliath]] trína chéile.

Bhí díomá ar bheagnach trí cheathrú de vótálaithe an dáilcheantair faoin gcaoi ar láimhseáil an rialtas géarchéim an bhreosla, agus bhí os cionn a leath ag lorg athrú radacach. Thug na hagóidí seo ábhar feachtais réidh don eite chlé agus an eite dheis araon ar phríomhshráid an dáilcheantair féin.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/05/proifil-dailcheantair-baile-atha-cliath-lair/|teideal=Próifíl Dáilcheantair: Baile Átha Cliath Láir|údar=Pádraig de Burca|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-05-24}}&lt;/ref&gt;

Ní go maith a réitíonn fothoghcháin le páirtithe rialtais is cosúil mar 2014 an uair dheiridh, roimh 2026, a bhuaigh iarrthóir de chuid páirtí rialtais fothoghchán agus as 25 fothoghchán le linn 1996-2026 níor éirigh le páirtithe rialtais iarrthóir a chur thar abhainn ach i dtrí cinn acu.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muintir-ghaillimh-thiar-agus-bhaile-atha-cliath-lair-ag-tabhairt-a-n-aghaidh-ar-na-hionaid-votala/|teideal=Muintir Ghaillimh Thiar agus Bhaile Átha Cliath Láir ag tabhairt a n-aghaidh ar na hionaid vótála|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;

== Na hiarrthóirí ==
Bhí an rás fíoroscailte ar dtús, gan ach ocht bpointe céatadáin idir an chéad áit agus an ceathrú háit, de réir pobalbhreith:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* Janice Boylan (Sinn Féin): 
* [[Daniel Ennis]] (Daonlathaithe Sóisialta):  
* Ardmhéara Átha Cliath, [[Ray McAdam]] (Fine Gael):  
* An coirpeach aitheanta, [[Gerry Hutch]], (neamhspleách): ainmníodh é i gcúirt mar cheannaire ar dhrong coireachta.
* [[Eoghan Ó Ceannabháin]] ó [[Pobal seachas Brabús|Phobal Roimh Bhrabús]]; amhránaí sean-nóis agus ceoltóir, de bhunadh [[Iorras Aithneach]].

Bhí buntáiste ag Ennis, a bhfuair aistrithe ó vótálaithe eile na heite clé (na Glasaigh, an Lucht Oibre, agus Pobal Seachas Brabús). Go stairiúil, ní aistríonn vótaí Shinn Féin go maith trasna na heite clé leithne.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Torthaí ==
De réir thorthaí an chéad chomhairimh bhí 4,903 ag Ennis, agus 4,348 vótaí céadrogha a fuair an té atá sa dara háit, Janice Boylan,Sinn Féin.  Ina dhiaidh sin bhí Janice Horner ón Chomhaontas Glas, Gerard Hutch, coirpeach, agus Ray McAdam ó Fhine Gael.  Thit vóta Fhianna Fáil, Fhine Gael agus Shinn Féin sa dáilcheantar agus  mhéadaigh vóta na nDaonlathach Sóisialach (agus 12 Teachta Dála ag an bpáirtí sa 34ú Dáil).&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=An chosúlacht gur ag Ennis a bheidh suíochán dála i mBÁC láir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0523/1574856-cubbard-agus-ogbu-chun-cinn-i-ngaillimh-thiar/|date=2026-05-23|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;
Toghadh Daniel Ennis  i ndiaidh an 9ú comhaireamh.  12,050 ar fad a bhí aigesan, breis is 7 míle go leith vóta chun cinn ar Janice Boylan, Sinn Féin. Chinntigh aistriúchán de 3,744 vóta ó Janet Horner (Comhaontas Glas) gur aige a bheadh an lá.
Ar an lá céanna, d'éirigh le Míde Nic Fhionnlaoich na [[Na Daonlathaithe Sóisialta (Éire)|Daonlathaithe Sóisialta]] sa bh[[Fothoghchán Ghaillimh Thiar, 2026|fothoghchán i nGaillimh Thiar]] sciar an vóta don pháirtí sin a dhúbailt sa toghcheantar sin.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Cairns thar a bheith sásta le toradh an fhothoghcháin i mBÁC|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0524/1574996-cairns-thar-a-bheith-sasta-le-toradh-an-fhothoghchain-i-mbac/|date=2026-05-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

== Feachtas ==
Is cosúil go raibh an costas maireachtála agus cúrsaí tithíochta ar an gcloch is mó ar an bpaidrín ag formhór na ndaoine a bhí ag caitheamh vóta. 

Bíonn ráta vótála iontach íseal i mBaile Átha Cliath Láir de ghnáth, go háirithe mar gheall ar an gcion ard cónaitheoirí nach saoránaigh iad. I bhfothoghchán bíonn an tinreamh níos ísle fós. Bhí Ennis agus na Daonlathaithe Sóisialta ag canbhasáil go dian le míonna anuas, agus bhí ceisteanna ann faoi eagraíocht áitiúil Shinn Féin. 

Is é seo dáilcheantar [[Mary Lou McDonald]] féin, áit a raibh sí chun tosaigh in 2024. Theip ar Shinn Féin an vóta pearsanta sin a thiontú ina dhara suíochán. Neartaigh sé sin an tuairim go bhfuil rath McDonald bunaithe ar a pearsantacht, agus go raibh buaicphointe an pháirtí in 2020 ag trá. I ndáilcheantar ar chóir do SF a bhuachan, chosain an teip sin go daor orthu.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Conspóid Ahern ===
I bhfíseán a bhí á chraobhscaoileadh ar na meáin shóisialta, dúirt an Iar-Thaoiseach [[Bertie Ahern]] go raibh imní air faoin líon inimirceach atá ag teacht isteach sa tír seo agus nach féidir le hÉirinn daoine ón gCongó ná an chéad ghlúin eile Moslamach a thabhairt isteach.  Níos déanaí mhaígh Ahern le RTÉ  nach raibh &quot;aon deacracht aige le hinimircigh&quot; agus gur thacaigh sé leis an gcóras tearmainn in Éirinn agus le polasaithe an Aire Dlí agus Cirt Jim O'Callaghan ina leith.

Dúirt an Taoiseach, [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]], go raibh caint Ahern '&quot;míchuí&quot;, go háirithe an chaint a rinne sé ar eitneacht ar leith.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Caint iarThaoisigh faoi inimirce 'míchuí' – Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0513/1573135-caint-iarthaoisigh-faoi-inimirce-michui-taoiseach/|date=2026-05-13|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Láir]] 
* [[Fothoghchán Ghaillimh Thiar, 2026]]
* [[An 34ú Dáil|34ú Dáil]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Fothoghcháin i bPoblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:34ú Dáil]]
[[Catagóir:Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)]]</text>
      <sha1>fwvuu0rima61ey3vgo9x078qsqrj1w7</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>