Vicipéid:Halla baile

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ga">
  <siteinfo>
    <sitename>Vicipéid</sitename>
    <dbname>gawiki</dbname>
    <base>https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Meán</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speisialta</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Plé</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Úsáideoir</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Plé úsáideora</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicipéid</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Plé Vicipéide</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Íomhá</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Plé íomhá</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Plé MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Teimpléad</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Plé teimpléid</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Cabhair</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Plé cabhrach</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Catagóir</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Plé catagóire</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Vicipéid:Halla baile</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2217</id>
    <revision>
      <id>1315631</id>
      <parentid>1313099</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T17:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>18417</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vote now in the 2026 U4C election */ mír nua</comment>
      <origin>1315631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50849" sha1="139fncvv7whwv218jlml5850vwq2wlj" xml:space="preserve">{{aicearra|VP:HB|VP:BAILE|VP:HOME}}
{{Cartlainne}}

Is áit é an '''halla baile''' chun an Vicipéid a phlé is ceisteanna a chur.
Is áit é chun fadhbanna teicniúla, polaisaithe agus oibrithe an Vicipéid a phlé. Is féidir leat nithe eile a bhaineann leis an Vicipéid a lua anseo freisin.

__NEWSECTIONLINK__

== Ar Oscailt Anois: Ainmniúcháin do Ghradaim Vicipéideoirí na Bliana sa Ríocht Aontaithe 2025 ==

Tá ár gcomhgleacaithe sna RA ag iarradh ainmniúcháin do Ghradaim Vicípéideoirí na Bliana sa Ríocht Aontaithe 2025. 

Tá a bhfógra thíos, aistrithe ón [https://wikimedia.org.uk/2025/10/wikimedian-of-the-year-awards-call-for-nominations/ leagan Béarla]: 

Táimid ag lorg daoine aonair agus eagraíochtaí a ainmniú a bhí páirteach in iarrachtaí WMUK chun eolas oscailte a chur chun cinn i 2024/25. 

Is iad seo a leanas na catagóirí i mbliana:

* Vicípéideoirí na Bliana sa Ríocht Aontaithe (Duine Aonair)
* Comhpháirtíocht na Bliana (Eagraíocht)
* Vicípéideoirí atá ag Teacht Chun Cinn (Duine Aonair)

Cuireann WMUK fáilte roimh dhaoine agus comhpháirtíochtaí laistigh de phobal WMUK a ainmneofar do Ghradam chuir iontas mór orthu lena gcuid oibre eolais oscailte, i 2024/25. Táimid go háirithe ag tnúth le cloisteáil faoi dhaoine agus eagraíochtaí a sheachaid tionscadail a dhírigh ar ár dtéamaí straitéiseacha; Cothromas Eolais, Litearthacht Faisnéise, agus Aeráid agus Comhshaol.

Déanfaidh baill den Choiste Forbartha Pobail breithiúnas ar na hainmniúcháin agus fógrófar na buaiteoirí ag an gCeiliúradh Pobail Dé Sathairn an 15 Samhain 2025 (Sábháil an dáta, ba bhreá linn sibh a fheiceáil ann!).

Is féidir leat dhá ainmniúchán a chur isteach in aghaidh na catagóire. Úsáid an [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScVy7AmH0qRRZmQ-QHtYKKCBZY0O40JZN9MWl8Xu7-oqK1-fg/viewform Fhoirm Google seo] chun d’ainmniúcháin a chur isteach. Dúnann na hainmniúcháin ar an 22 Deireadh Fómhair.

Léigh faoi bhuaiteoirí na bliana seo caite [https://wikimedia.org.uk/2024/12/2024-uk-wikimedian-year-awards/ anseo].  [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 14:57, 9 Deireadh Fómhair 2025 (UTC)

== Tá Pobal Éireann Wikimedia ag earcú! ==

Haigh a chairde,

Dá mbeadh tú ag an gcruinniú pobail deireanach ta a fhios agat go bhfuil roinnt athruithe ar an bhfoireann againn ag Pobal Éireann Wikimedia agus anois táimid ag lorg Oifigeach Gaeilge! Is deis uathúil í seo chun tacú leis an nGaeilge sa spás digiteach 

Tuilleadh eolais agus sonraí iarratais: [https://wikimedia.ie/2025/10/17/oifigeach-gaeilge-irish-language-officer/?fbclid=IwY2xjawNfFdpleHRuA2FlbQIxMABicmlkETF1UkdHSWZIYnZHbVlTTXdiAR5q3n0VBwzwxYNE15qXVGjFOxrbkvItEYtt4OIXUgC01_4Q3r4I25f3T9Gwag_aem_ibWovoCfNe8BH6QCTZL81Q https://wikimedia.ie/2025/10/17/oifigeach-gaeilge-irish-language-officer/]

Cuir isteach d’iarratas chuig info@wikimedia.ie leis an líne ábhair “Iarratas - Oifigeach Gaeilge”, le do thoil.  [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 12:45, 17 Deireadh Fómhair 2025 (UTC)

:Dea-nuacht é sin! Ná déantar dearmad an folúntas a chlárú le [https://peig.ie/foluntais/ peig.ie] (agus le h[https://udaras.ie/oiliuint-fostaiocht/fostaiocht/ udaras.ie] más féidir) [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 17:16, 18 Deireadh Fómhair 2025 (UTC)
::Cinnte! Tá orm é a dhéanamh inniu :) Táim ag tnúth leis, beidh beirt againn fostaithe le Gaeilge ar an bhfoireann go luath  [[Speisialta:Contributions/&amp;#126;2025-29132-17|&amp;#126;2025-29132-17]] ([[Plé úsáideora:&amp;#126;2025-29132-17|talk]]) 12:02, 20 Deireadh Fómhair 2025 (UTC)
:::Nach breá an chuma atá ar an bh[https://sceal.ie/Fol%C3%BAntas/oifigeach-gaeilge-le-pobal-eireann-wikimedia-wikimedia-community-ireland-on-mbaile/ fógra] ar shuíomh nua Scéal.ie. Ádh mór oraibh sa chuardach!
:::Dála an scéil, an ndeachaigh sibh i dteagmháil leis na meáin faoin bhfolúntas freisin? Foilsíodh scéalta faoin Vicipéid cheana ar [[Tuairisc.ie]] agus ní chuirfeadh sé lá iontais orm dá mbeadh suim ag meáin eile sa scéal seo freisin amhail ''[[Nós (iris)|NÓS]]'', ''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]'', ''[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]'', ''[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]'', ''[[Meon Eile]]'' srl. Má bhíonn an t-am agaibh, níor mhiste freisin dul i dteagmháil le grúpaí pobail mar [[AerachAiteachGaelach|AAG]], [[Bánú (grúpa feachtais)|Bánú]], an [[Dream dearg|Dream Dearg]], na comharchumainn Gaeltachta, agus cumainn Gaelacha na n-ollscoileanna b'fhéidir [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 19:14, 4 Samhain 2025 (UTC)
::::Haigh [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] - bhíos i dteaghmháil leo! Bhíos ag an Oireachtas an tseachtain seo chaite le h[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] agus bhí seastán againn - an-chuid suim sa ról! Rinneas agallamh ann le Raidió na Life faoinár gcuid oibre le Vicipéid agus maidir leis an bpost chomh maith. Dúirt an Páipéar go bhfuil siad sásta fógra a chur i gcló freisin, agus dúirt Tuairisc go bhfuil siad sásta rud a scríobh chomh maith! 
::::Sheolas an fógra chuig AAG (táim i mo bhall leo freisin agus ar an gcoiste) agus chuig CnaG, Foras na Gaeilge, RíRá, Raidió na Life, etc. Tá níos mó ná 25 iontrál faighte anois!  [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 10:26, 7 Samhain 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:42, 20 Deireadh Fómhair 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:12, 30 Deireadh Fómhair 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;
:I (Éamonn Ó Gribín) would like to volunteer to join several of the movement’s Affiliations Committee (AffCom)![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 13:36, 7 Samhain 2025 (UTC)
::Éamonn, a char, ta ort an teimpléad a líonadh - ta na sonraí ar fáil anseo: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 16:32, 18 Samhain 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 Samhain 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Vicí Eolaíochta 2025 &amp; Ár gCéad Cruinniú Eile (Pobal Éireann Wikimedia) ==

'''📸 Wiki Science | Vicí Eolaíochta 2025 - Meabhrúchán!'''

Níl ach 10 lá fágtha chun d'íomhánna eolaíochta a chur isteach ar chomórtas grianghrafadóireachta WikiScience 2025!

'''📅 Spriocdháta:''' 30 Samhain

Tá fáilte roimh gach ábhar eolaíochta - ón réalteolaíocht go micreascóip, ó dhúlra na hÉireann go micribhitheolaíocht. 

[[commons:Commons:Wiki_Science_2025_in_Ireland|Faigh tuilleadh eolais anseo!]] 

-

'''💬 Cruinniú Pobail - Dé Máirt 25 Samhain @ 6:00 i.n.''' 

Mar is gnáth, beidh ár gcruinniú míosúil pobail ar siúl ar líne Dé Máirt seo chugainn - an Mháirt dheireanach den mhí. 

Bígí linn chun plé a dhéanamh ar:

* Pleananna ag teacht Athbhliain

* Nuacht ón bpobal


'''Chomh maith, bí cinnte go bhfuil tú cláraithe [[mail:wikimediaie|ar an liosta seoltaí!]]''' [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 10:45, 21 Samhain 2025 (UTC)

== Athbhliain faoi mhaise daoibh + Lá Breithe Sona do Wikipedia  ==

A chairde, 

Bhí tús an-ghnóthach againn do 2026 anseo ag Pobal Éireann Wikimedia, le hathruithe foirne agus go leor pleanála idir lámha. Bhogas go post nua mar Bhainisteoir Pobail agus cuirimid fáilte roimh ár nOifigeach Gaeilge nua, Lára. 

[[Plé úsáideora:Lára Nuinseann|Cuirigí fáilte roimh Lára ar a leathanach phlé anseo.]] 

Táimid ag tnúth go mór leis an obair atá amach romhainn chun tacú leis an bPobal Vicipéide. 

Táimid gnóthach freisin ag ullmhú d'fheachtais spreagúla sna seachtainí amach romhainn, lena n-áirítear Is Breá le Vici Béaloideas (Wiki Loves Folklore) (Feabhra–Márta) agus Seachtain na Gaeilge (1–17 Márta). Beidh tuilleadh nuashonruithe againn go luath, agus '''''ná déanaigí dearmad ar ár gcruinniú pobail ag deireadh na míosa ar an Máirt 27 Eanáir @ 18:00 ar líne.''''' 

'''&lt;u&gt;Lá Breithe: Wikipedia @ 25&lt;/u&gt;''' 

Beidh Vicipéid 25 bliain d'aois an Déardaoin seo (amárach), 15 Eanáir. Tá ceiliúradh fíorúil saor in aisce á reáchtáil ag an bhFondúireacht Wikimedia chun an sprioc thábhactach a cheiliúradh, atá bainte amach ag oibrithe deonacha.

📅 '''Cathain:''' Déardaoin 15 Eanáir 2026

🌍 '''Cá háit:''' Ar líne (saor in aisce)

🔗 '''Cláraigh:''' https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration

Go raibh maith agaibh as a bheith mar chuid den phobal seo.

Le gach dea-ghuí,

Amy [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 17:26, 14 Eanáir 2026 (UTC)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Eanáir 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Úsáideoir:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Plé úsáideora:MediaWiki message delivery|plé]]) 13:21, 18 Eanáir 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:01, 19 Eanáir 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Meabhrúchán: Cruinniú Pobail - Dé Máirt 27 Eanáir ==

'''A chairde,'''

'''Meabhrúchán gasta go mbeidh ár gcéad chruinniú pobail don bhliain ar siúl Dé Máirt seo chugainn, an 27 Eanáir ag 18:00 UTC.'''

'''Nasc Google Meet:''' https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc 

Beidh fáilte roimh chách, idir eagarthóirí nua agus eagarthóirí le taithí. Is deis iontach é seo chun bualadh le baill eile an phobail, ceisteanna a chur, agus páirt a ghlacadh i bpleanáil na bliana amach romhainn. 

Má tá ábhar ar bith ba mhaith leat a phlé, cuir in iúl dom roimh ré! 

Táimid ag súil go mór le sibh a fheiceáil ann!

Le meas, 

Amy (Bainisteoir Pobail, Pobal Éireann Wikimedia) [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 11:47, 20 Eanáir 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 21:59, 23 Eanáir 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-01-26_Wikipedias&amp;oldid=29972868 --&gt;

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):
# [[User:Evertype]] (administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Úsáideoir:EPIC|EPIC]] ([[Plé úsáideora:EPIC|plé]]) 17:39, 14 Feabhra 2026 (UTC)

== Meabhrúchán: Cruinniú Pobail - Dé Máirt 24 Feabhra ==

A chairde,

Meabhrúchán gasta go mbeidh ár gcéad chruinniú pobail eile ar siúl ar líne '''Dé Máirt seo chugainn, an 24 Feabhra ag 18:00 UTC'''.

Nasc Google Meet: https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc 

Beidh fáilte roimh chách, idir eagarthóirí nua agus eagarthóirí le taithí. Is deis iontach é seo chun bualadh le baill eile an phobail, ceisteanna a chur, agus páirt a ghlacadh i bpleanáil na bliana amach romhainn. Tá nuacht againn maidir le himeachtaí Sheachtain na Gaeilge agus nuasonraithe. 

Má tá ábhar ar bith ba mhaith leat a phlé, cuir in iúl dom roimh ré.

Táimid ag súil go mór le sibh a fheiceáil ann!

Le meas, 

Amy 

Bainisteoir Pobail, 

Pobal Éireann Wikimedia [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 08:45, 19 Feabhra 2026 (UTC)

== Meabhrúchán: Cruinniú Pobail - Dé Máirt 24 Feabhra ==

A chairde,

Meabhrúchán gasta go mbeidh ár gcéad chruinniú pobail eile ar siúl '''Dé Máirt seo chugainn, an 24 Feabhra ag 18:00 UTC'''.

Nasc Google Meet: https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc 

Beidh fáilte roimh chách, idir eagarthóirí nua agus eagarthóirí le taithí. Is deis iontach é seo chun bualadh le baill eile an phobail, ceisteanna a chur, agus páirt a ghlacadh i bpleanáil na bliana amach romhainn. Tá nuacht againn maidir le himeachtaí Sheachtain na Gaeilge agus nuasonraithe eile. 

Má tá ábhar ar bith ba mhaith leat a phlé, cuir in iúl dom roimh ré.

Táimid ag súil go mór le sibh a fheiceáil ann!

Le meas, 

Amy 

Bainisteoir Pobail, 

Pobal Éireann Wikimedia [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 18:54, 19 Feabhra 2026 (UTC)

:Amy, a chara,
:Cathain a bheidh ár gcéad chruinniú pobail eile ar siúl?̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:26, 22 Márta 2026 (UTC)

== Céiliúradh na mBan 2026 — Togra Nua! ==

A chairde, Mar chuid de [[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland/Seachtain_na_Gaeilge#Campaigns|Seachtain na Gaeilge 2026 ag Pobal Éireann Wikimedia]] agus Mí Staire na mBan, tá tionscadal nua á sheoladh againn: &lt;nowiki&gt;'''
[[Vicipéid:Céiliúradh_na_mBan_2026|Céiliúradh na mBan 2026]]'''


&lt;/nowiki&gt; 

Is é an sprioc atá againn ná ailt a chruthú agus a fheabhsú faoi mhná Éireannacha, go háirithe mná atá ag cur na Gaeilge chun cinn ar líne agus sna meáin. 

Tá deais eagraithe agamsa, agus liosta ann de: 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; 'Mná Dearga' mná nach bhfuil ailt acu fós 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; 'Ailt le Feabhsú' ailt atá ann cheana ach a dteastaíonn obair uathu Is féidir libh bhur n-ainm a chur in aice le duine ar mhaith libh obair uirthi  

👉 [[Vicipéid:Céiliúradh na mBan 2026]]

Beidh [https://www.eventbrite.ie/e/bi-an-t-eolas-ceardlann-vicipeide-wikipedia-workshop-tickets-1982968870271 ceardlann ar siúl againn i gCorcaigh ar an 7ú Márta freisin] - saor in aisce le lón san áireamh. 

Tuilleadh eolais ar an leathanach tionscadail. 

Ar scáth a chéile a thagann na mná! 

💚  [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 09:57, 2 Márta 2026 (UTC)

== Requesting help with translating templates ==

Hello,&lt;/br&gt;
I have only recently joined the Irish language version of Wikipedia, and there are many templates missing here that I regularly use on the English language version. I think these should also be accessible here. I've tried reading up on how to copy over templates to another language version, but I'm still not sure how to do it properly. The following templates are the most important to me for now:
{{div col}}
*[[:en:Template:Au]]
*[[:en:Template:Speciesbox]]
&lt;!--*[[:en:Template:Cn]]--&gt;
*[[:en:Template:Automatic taxobox]]
*[[:en:Template:Unreferenced section]]
*[[:en:Template:Unreferenced]]
*[[:en:Template:More citations needed]]
*[[:en:Template:More footnotes needed]]
*[[:en:Template:More citations needed section]]
&lt;!--*[[:en:Template:collapsible list]]--&gt;
*[[:en:Template:Multiple issues]]
&lt;!--*[[:en:Template:Multiple image]]--&gt;
*[[:en:Template:CSS image crop]]
*[[:en:Template:Biota infobox]]
{{div col end}}
Can anyone here help me with this issue?&lt;/br&gt;
Greetings,&lt;/br&gt;[[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 21:37, 15 Márta 2026 (UTC)

:Hi Conan. I'm pretty busy, but I'll try chip away at them in the coming days / weeks - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 21:48, 15 Márta 2026 (UTC)
::Hello @[[Úsáideoir:Alison|Alison]],&lt;/br&gt;
::that would be great, thank you!&lt;/br&gt;
::Greetings,&lt;/br&gt;[[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 21:53, 15 Márta 2026 (UTC)

== Double spaces and punctuation/references; links ==

Hi, I don’t usually use Vicipéid but, in the sample of articles I have glanced through, I noticed a number of issues I believe can be easily addressed (assuming that bot edits are allowed here and that there is is an editor able to set one up).

* There are so many strings of spaces after and before punctuation in articles e.g. &quot;Ba í banríon na Réalta.   Bhí cumhachtaí dochreidte aici .        Dúradh gur bhean is cumhachtaí riamh í&quot;.
** Single spacing is definitely the norm nowadays and most of these strings of spaces are well over three characters long. I’d appreciate if someone would like to work on resolving this (if there is no one here who could facilitate this, I could try find someone on another wiki project who’d be willing to help).
** I think it should fairly straightforward for someone with bot knowledge to set one up so that it tidies all this up and would run continuously to maintain it. It would possibly involve automating a site wide search and replace of any string of space characters (starting with the longest) to a single character?

* An extremely similar issue is citations. There seems to be a lot of inconsistency in the formatting of citations some are before the punctuation others are after and they are often buffered by random strings of spaces
** This gives articles a messy appearance and I think citations after punctuation is the norm so a bot could potentially address this too?, though I am not sure on how it would best be carried out.

* Also, are there any standards for how mutations and inflection is handled in relation to links? e.g. I see a mix of n[[Dlí]]the and [[Dlí|nDlíthe]].
** Templates from (en) Wiktionary could probably be adapted to avoid clutter in the wikieditor:
*** e.g. for eclipsis (instead of &lt;nowiki&gt;[[link|xlink]])
{{u|link}} &gt;&lt;/nowiki&gt; [[link|xlink]], i.e. (instead of&lt;nowiki&gt; [[Contae Chiarraí|gContae Chiarraí]])
{{u|Condae Chiarraí}} &lt;/nowiki&gt; &gt; [[Contae Chiarraí|gContae Chiarraí]].
*** e.g. for lenition (instead of &lt;nowiki&gt;[[link|lxink]])
{{s|link}} &gt;&lt;/nowiki&gt; [[link|lxink]], i.e. (instead of&lt;nowiki&gt; [[Contae Chiarraí|Chontae Chiarraí]])
{{s|Condae Chiarraí}} &lt;/nowiki&gt; &gt; [[Contae Chiarraí|Chontae Chiarraí]].
** I’m using &lt;nowiki&gt;
{{u|FOO}}&lt;/nowiki&gt; for '''U'''rú and &lt;nowiki&gt;
{{s|FOO}}&lt;/nowiki&gt; '''S'''éimhiú. Obviously this would only work for inflected forms that simply involve adding an ending to the base spelling but I think it could still be a useful thing.
* Lastly the home page has several broken links or links to blank pages or pages that are very old and unhelpful for such a prominent position on the site, maybe someone could evaluate them?
[[Úsáideoir:Saighneánach|Saighneánach]] ([[Plé úsáideora:Saighneánach|plé]]) 03:42, 17 Márta 2026 (UTC)

:Hello @[[Úsáideoir:Saighneánach|Saighneánach]],&lt;/br&gt;
:I also noticed unnecessary spaces in articles, such as in the [[Special:Permalink/1189460|Rosaceae]] article. Given the small number of active editors on the Irish Wikipedia, I think it would be very handy to have a bot fix these smaller issues. However, I don't know how that would work technically.&lt;/br&gt;
:I think an Vicipéid would benefit greatly from expanding its technical possibilities and making more use of things like maintenance bots and further useful templates/ maintenance tags, as seen on the English Wikipedia. I believe this could make maintenance easier and improve the overall quality of the articles.&lt;/br&gt;
:Greetings, [[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 10:51, 21 Márta 2026 (UTC)
::@[[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] @[[Úsáideoir:Saighneánach|Saighneánach]]
::There are bots running on Vicipéid which are correcting some issues, but thank you for highlighting the above additional ones.
::We have a community meeting on 31st March (details in the next post below on the Halla Baile) and it would be great to have you there to dicsuss the above.
::@[[Úsáideoir:Saighneánach|Saighneánach]] could you please let us know which links are broken ro going to blank pages on the Príomhleathanach?
::Le dea-ghuí
::[[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 09:04, 24 Márta 2026 (UTC)Amy Uí Ríordáin
:::Hello @[[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]],&lt;/br&gt;
:::thanks for the invitation to the community meeting. I think I will join in, but I hope it would be fine if I speak English, since my Irish is quite limited and slow.&lt;/br&gt;
:::Greetings,&lt;/br&gt;[[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 22:09, 25 Márta 2026 (UTC)
::::Haigh @[[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]]
::::The Community meetings with Wikimedia Community Ireland are done through English as the community is a mix of Irish speakers with varying levels and non Irish speakers 
::::We talk about both the Vicipéid work and also wider Wikimedia work in English and Irish focused on Irish culture, history and heritage, as well as Open Knowledge in Ireland. 
::::You can find our more on our [https://wikimedia.ie/ website] and also on [[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland|our Meta Wiki Page]] (which has links to the previous meeting notes) 
::::Tá fáilte romhat, you're very welcome!  [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 09:53, 26 Márta 2026 (UTC)
::Bainisteoir Pobail
::[[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland/ga|Pobal Éíreann Wikimedia]] [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 09:04, 24 Márta 2026 (UTC)

== Meabhrúchán: Cruinniú Pobail - Dé Máirt, 31 Márta ag 18:00 UTC. ==

A chairde,

Meabhrúchán gasta go mbeidh ár gcéad chruinniú pobail don bhliain ar siúl '''Dé Máirt seo chugainn, an 31 Márta ag 18:00 UTC'''.

Nasc Google Meet: https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc 

Beidh fáilte roimh chách, idir eagarthóirí nua agus eagarthóirí le taithí. Is deis iontach é seo chun bualadh le baill eile an phobail, ceisteanna a chur, agus páirt a ghlacadh i bpleanáil na bliana amach romhainn. 

Má tá ábhar ar bith ba mhaith leat a phlé, cuir in iúl dom roimh ré.

Táimid ag súil go mór le sibh a fheiceáil ann!

Le meas, 

Amy 

Bainisteoir Pobail, 

Pobal Éireann Wikimedia [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 18:51, 23 Márta 2026 (UTC)
: Beidh mé ann! - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 09:09, 24 Márta 2026 (UTC)
::Yéééé - ag tnuth le tú a fheiceáil! [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 09:20, 24 Márta 2026 (UTC)
:::D.V&gt; beidh mé ann! ̃ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 15:26, 24 Márta 2026 (UTC)
::::Iontach!  [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 09:54, 26 Márta 2026 (UTC)

== Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki ==

[Please help translate this message into your language]

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[metawiki:Talk:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|talk page]]. Additionally, I would like to translate this text: &quot;'''Legal &amp; safety contacts'''&quot;. The context is that I want to use it to [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;showMessage=wikimedia-legal-safety-contacts&amp;group=ext-wikimediamessages&amp;language=ga&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate translate a string on translatewiki.net] to help localise a link which will appear in the footer of the Czech Wikipedia later. Your support will be appreciated. Thank you in advance. – [[Úsáideoir:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Plé úsáideora:STei (WMF)|plé]]) 18:38, 26 Márta 2026 (UTC)

:{{Déanta}} - [[Úsáideoir:Alison|&lt;span style=&quot;color:#FF823D;font-family: comic sans ms&quot;&gt;'''A&lt;font color= &quot;#FF7C0A&quot;&gt;l&lt;font color= &quot;#FFB550&quot;&gt;is&lt;/font&gt;o&lt;/font&gt;n'''&lt;/span&gt;]] &lt;sup&gt;[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]&lt;/sup&gt; 16:16, 27 Márta 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Úsáideoir:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Plé úsáideora:MediaWiki message delivery|plé]]) 17:11, 3 Aibreán 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== Meabhrúchán | Reminder : Cruinniú Pobail Dé Máirt 28 Aibreán | Community Meeting Tuesday 28 April ==

A chairde,

Meabhrúchán gasta - beidh ár gCruinniú Pobail ar siúl Dé Máirt seo chugainn, an 28 Aibreán ag 18:00 UTC, ar líne.

Just a quick reminder that our Community Meeting is taking place next Tuesday, 28 April at 18:00 UTC, online.

Beidh muid ag roinnt nuashonruithe agus ag eagrú na míonna amach romhainn le chéile.

We'll be sharing updates and organising the months ahead together.

-

'''Conas páirt a ghlacadh | How to join'''

Beidh an cruinniú ar Google Meet. [[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland|Cliceáil anseo chun na sonraí a fháíl.]] 

Is féidir leat nótaí cruinnithe 2026 go dtí seo a léamh anseo: 

https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_Ireland/Meeting_minutes_2026#Next_meeting%3A_28_April_2026

Mura bhfuil d'ainm le feiceáil ar ár leathanach Meta fós, cuir leis é! 

https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_Ireland

Tá fáilte roimh chách - idir bhaill nua agus sheanbhaill! Táimid ag tnúth le sibh a fheiceáil! We look forward to seeing you!

Le meas, 

Amy 

Bainisteoir Pobail | Community Manager

Pobal Éireann Wikimedia | Wikimedia Community Ireland [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 10:41, 20 Aibreán 2026 (UTC)

:Tá an cruinniú anocht, 28 Aibreán, curtha ar ceal ar an drochuair. Beidh an chéad chruinniú eile ar siúl Dé Máirt, 26 Bealtaine ag 18:00 UTC+1, ar líne. Beidh an Nuachtlitir amach níos déanaí an tseachtain seo.
:Unfortunately, tonight's meeting, 28 April, is cancelled. The next meeting will take place on Tuesday, 26 May at 18:00 UTC+1, online. The Newsletter will be out later this week. [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:03, 28 Aibreán 2026 (UTC)

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Úsáideoir:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Plé úsáideora:MediaWiki message delivery|plé]]) 00:57, 26 Aibreán 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Is Breá le Vicí an Domhan 2026: Cuireadh chun páirt a ghlacadh ==

Ag cruinniú mhí an Mhárta de chuid Pobal Éireann Wikimedia, mhol @[[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] díriú ar '''luibheolaíocht''' mar ábhar le feabhsú ar Vicipéid na Gaeilge agus ag an am bhíomar ag eagrú le linn ‘’Is Breá le Vicí an Domhan 2026’’ - ag tabhairt chun suntais an bhearna mhór atá ar Vicipéid i gcomhair ailt faoi phlandaí dúchasacha agus ionracha na hÉireann.

'''Buíochas le Conan as an moladh sin.'''

Mar thoradh air sin, tá [[Vicipéid:Is Breá le Vicí an Domhan 2026]] cruthaithe agam: togra eagarthóireachta atá dírithe ar an mbearna seo a líonadh i rith thréimhse an chomórtais grianghrafadóireachta (1 Bealtaine - 30 Meitheamh 2026).

Tá dhá bhealach ann le bheith páirteach:

* '''Bearna a aithint''':más eol duit speiceas planda nó gnáthóg nach bhfuil alt air fós ar Vicipéid, cuir leis an liosta ar leathanach an tionscadail anseo: [[Vicipéid:Is Breá le Vicí an Domhan 2026]]

* '''Bearna a líonadh''': cruthaigh alt nua nó feabhsaigh ceann atá ann cheana. Ní gá a bheith i d'eagarthóir taithíoch.

Tá liostaí tosaithe de speicis le cruthú agus le feabhsú ar an leathanach tionscadail cheana féin, mar aon le hacmhainní úsáideacha.

Chun léargas a fháil ar obair eile na foirne le déanaí, féach ar [https://wikimedia.ie/2026/04/30/nuachtlitir-aibrean-2026-athbhreithniu-ar-aibrean/ Nuachtlitir Aibreán 2026] de chuid Pobal Éireann Wikimedia 

[[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 17:41, 6 Bealtaine 2026 (UTC)

== Meabhrúchán: Cruinniú Pobail Dé Máirt 26 Bealtaine ==

A chairde,

Tá ár gCruinniú Pobail míosúil ar siúl Dé Máirt, 26 Bealtaine ag 6:00in (UTC+1), ar líne ar Google Meet.

Nasc físghlaoch: https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc

Tuilleadh eolais: 

as Gaeilge: https://wikimedia.ie/2026/05/15/cruinniu-pobail-bealtaine-2026/

i mBéarla: https://wikimedia.ie/2026/05/15/community-meeting-may-2026/

Tá fáilte roimh chách! 

[[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 10:58, 15 Bealtaine 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Bealtaine 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;</text>
      <sha1>139fncvv7whwv218jlml5850vwq2wlj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grianghrafadóireacht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2700</id>
    <revision>
      <id>1315677</id>
      <parentid>1235134</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7090" sha1="o1fw4ii55bxu17ul4zcd9p5gwt4wjgc" xml:space="preserve">[[Íomhá:Kodak-Vollenda620-detail.jpg|thumb|220px|[[Ceamara]] Kodak Vollenda 620, 1930idí]]Is éard atá i n'''grianghrafadóireacht''' ná [[íomhá]] seasta a [[Taifeadadh digiteach|thaifeadadh]] ar ábhar [[solas]]-íogair go [[ceimic]]&lt;nowiki/&gt;each, go [[Meicnic|meicniúil]] nó go [[digiteach]]. Go bunúsach ciallaíonn an focal grianghrafadóireacht scríobh le solas na gréine.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht &amp; Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026}}&lt;/ref&gt;

== Próisis ==
Sa cheamara, cruthaíonn an solas a shroicheann an eibleacht sholasíogair (a chuimsíonn criostail hailíd airgid) íomhá fholaigh (dofheicthe) ar féidir í a dhéanamh sofheicthe trí réaladh ceimiceach a dhíocsaídíonn na criostail nochtaithe go dtí airgead miotalach dubh. 

Baintear na criostail neamhnochtaithe chun siúil trí phróiseas buanaithe a fhágann claoníomhá bhuan den bhunradharc ina dhiaidh. Trí ábhar solasíogair eile a nochtadh do sholas a dhírítear tríd an gclaoníomhá seo, is féidir íomhá dearbhchló den bhunradharc a tháirgeadh trí phróiseas eile réalta is buanaithe. I gcóras cúlaithe, déantar an scannán nochtaithe a phróiseáil ar bhealach a bhaineann na criostail nochtaithe chun siúil is a fhágann na criostail neamhnochtaithe, agus mar sin táirgtear íomhá dearbhchló.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}&lt;/ref&gt;

== Stair ==
Tosaíodh ar íomhánna a cheapadh i g''[[Camera Obscura|camera obscura]],'' a theilg íomhá trí lionsa laistigh de sheomra dorcha.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Eye as an Optical Instrument: From Camera Obscura to Helmholtz's Perspective|url=https://doi.org/10.1068/p3210|journal=Perception|date=2001-10|issn=0301-0066|pages=1157–1177|volume=30|issue=10|doi=10.1068/p3210|author=Nicholas J Wade, Stanley Finger}}&lt;/ref&gt; Ba mar chabhair líníochta d'[[ealaíontóir]]í a bhí sé. 

Le forbairt na ceimice tugadh faoi deara go raibh tionchar ag an solas ar cheimicí áirithe, go háirithe [[clóiríd airgid]].  In 1816 rinne [[Nicéphore Niépce|Nicéphore Niepce]] iarracht sa bhFrainc íomhánna a cruthaíodh le seornra dorcha a thaifeadadh, Faoi 1822 d'éirigh leis cóip fhótagrafach de ghreanadóireacht, forshuite ar ghloine, a dhéanamh. Ba é [[Nicéphore Niépce|Nièpce]] a rinne an chéad ghrianghraf i samhradh na bliana [[1827]]. 

Ach ba é comhpháirtí [[Nicéphore Niépce|Nièpce]], [[Louis Daguerre]] a rinne forbairt ar dhóigh le plátaí grianghrafacha a tháirgeadh ionas go mbeadh íomhá buan ar fáil. Faoi 1839 bhí próiseas iontaofa saothraithe ag Daguerre.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  

Timpeall an ama chéanna i Sasana, d'fhionn [[William Fox Talbot]] (1800-77) próiseas inar réalaigh is ar bhuanaigh sé claoníomhá nochtaithe, agus a ndearna íomhá dearbhchló uaidh sin.  D'fhorbair [[William Henry Fox Talbot]] an claonchló i [[1835]], rud a chuir ar chumas clódóirí macasamhla gan teoradh a dhéanamh de ghrianghraf ar bith. Ba ar [[páipéar|pháipéar]] a bhí an claonchló ar dtús, ach bhí torthaí níos fearr ar fáil ar ghloine, agus de réir a chéile rinneadh forbairt ar scannáin (ceallafán) agus ní raibh an oiread céanna ama ag teastáil chun grianghraf a ghlacadh. D'fhéadfaí gluaiseacht a reo i ngrianghraf agus bhí an-tóir air an bpróiseas úr sna nuachtáin.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

In 1851 cheap Scott Archer (1813-57) an pláta fliuch collóidiain.  Táirgeadh plátaí tirime, cumhdaithe le heibleacht íograithe, go trádálach ó lár na 1870idí, agus scannán bunaithe ar cheallalóid ó 1889.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Bhí an-ráchairt ar an bpróiseas nua láithreach bonn agus tosaíodh ar phortráidí agus ar thírdhreacha a ghlacadh ar fud na h[[An Eoraip|Eorpa]] agus [[Meiriceá Thuaidh|Mheiriceá Thuaidh]]. Ba chuid riachtanach de ghiuirléidí na [[taiscéalaíocht]]&lt;nowiki/&gt;a é do chuid mhór de na daoine a bhí ag taisteal chuig na háiteanna ba iargúlta ar domhan. Bhí an próiseas an-chostasach áfach agus ní raibh ach íomhá amháin le fáil as.

=== 20ú haois ===
Tháinig feabhas de réir a chéile ar chaighdeán na scannán agus b'fhéidir formáidí níos lú a úsáid. Ba mhinic claonchló 20 x 25cm á úsáid ag tús ama ach ba iad na formáidí 35mm agus 6 x 6cm na caighdeáin do ghrianghrafadóirí gairmiúla faoi lár an fichiú haois. Bhíodh ar na grianghrafadóirí fadó gach gné den phróiseas a fhoghlaim iad féin, staidéar a dhéanamh ar sholas agus ar lionsaí.

De réir a chéile d'fhás tionscal ollmhór a rinne forbairt ar réaladh na n-íomhánna, ar na scannáin agus ar luach nochtaithe na gceamaraí ionas gurbh fhusa go mór gnó an ghrianghrafadóra. 

Sna [[1930idí]], chuir grianghraif Dorothea Lange agus [[Walker Evans]] cló daonna ar an [[An Spealadh Mór|Spealaidh Mór]] agus bhí tionchar acu ar fhorbairt na grianghrafadóireachta faisnéise.

Sna [[1950idí]], fuair [[Henri Cartier-Bresson]] agus [[Robert Capa]] cáil amach mar gheall ar a gcuid grianghraif tuairisciúla don eagraíocht Magnum.

Rinneadh gnéithe uathoibreacha den nochtadh agus den bhfócas sna [[1970idí]] agus tháinig a lán [[grianghrafadán|grianghrafadáin]] bheaga ar an mhargadh a bhí chomh cumasach le huirlisí an lucht gairmiúil. 

=== 21ú haois ===
Le forbairt na [[ríomhaireacht]]a, tháinig [[Scanóir|scanóirí]] ar an mhargadh a chuir ar chumas an ghnáthdhuine grianghraif a thaifeadadh mar cháipéisí digiteacha. Bhí an-tionchar ar fad aige sin ar an bh[[foilsitheoireacht]]. As sin tháinig grianghrafadáin digiteacha atá anois (sa [[21ú céad|21ú haois]]) inchomórtas ó thaobh gnéithe agus chaighdeán na híomhá is atá grianghrafadáin 35mm.

== An grianghrafadóireacht inniu ==
Ní raibh an ghrianghrafadóireacht mar mheán riamh chomh forleathan is atá sí anois inár saol. Is féidir linn uilig a bheith inár ngrianghrafadóirí na laethanta seo. Mar sin tá níos mó grianghraf á dtógáil anois ná mar a bhí riamh.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-is-grianghrafadoiri-muid-go-leir-anois.aspx|teideal=Is grianghrafadóirí muid go léir anois|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-01-09}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Grianghrafadóireacht]]
* [[Grianghrafadóireacht dhaite]],  [[Grianghrafadóireacht dhigiteach|dhigiteach]],   [[Grianghrafadóireacht infridhearg|infridhearg]],  [[Grianghrafadóireacht leictreonach|leictreonach,]]  [[Grianghrafadóireacht iar-aga|iar-aga]],  [[Grianghrafadóireacht Schlieren|Schlieren]],  [[Grianghrafadóireacht steiréascópach|steiréascópach]], [[Grianghrafadóireacht Kirlian|Kirlian]]
* [[:Catagóir:Ceamaraí|Ceamaraí]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ealaín]]
[[Catagóir:Caitheamh aimsire]]</text>
      <sha1>o1fw4ii55bxu17ul4zcd9p5gwt4wjgc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315678</id>
      <parentid>1315677</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7552" sha1="ffc3iazjlw261a46gpqaivlw0hlvb4m" xml:space="preserve">[[Íomhá:Winterswijk (NL), Woold, Boven Slinge -- 2014 -- 3170.jpg|mion|220x220px]]
[[Íomhá:Boulevard du Temple by Daguerre.jpg|mion|220x220px|Boulevard du Temple i bPáras,  le Daguerre, 1838]]
[[Íomhá:LEI0060 186 Leica I Sn.5193 1927 Originalzustand Top liegend-FS 5581.jpg|mion|220x220px|[[Leica Camera AG|Caamera Leica]], 1927 ]]
[[Íomhá:Kodak-Vollenda620-detail.jpg|thumb|220px|[[Ceamara]] Kodak Vollenda 620, 1930idí]]
[[Íomhá:Google Pixel 8 Pro and Google Pixel 7 Pro.jpg|mion|220x220px|Google Pixel 8 Pro agus Google Pixel 7 Pro, 2024]]
Is éard atá i n'''grianghrafadóireacht''' ná [[íomhá]] seasta a [[Taifeadadh digiteach|thaifeadadh]] ar ábhar [[solas]]-íogair go [[ceimic]]&lt;nowiki/&gt;each, go [[Meicnic|meicniúil]] nó go [[digiteach]]. Go bunúsach ciallaíonn an focal grianghrafadóireacht scríobh le solas na gréine.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht &amp; Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026}}&lt;/ref&gt;

== Próisis ==
Sa cheamara, cruthaíonn an solas a shroicheann an eibleacht sholasíogair (a chuimsíonn criostail hailíd airgid) íomhá fholaigh (dofheicthe) ar féidir í a dhéanamh sofheicthe trí réaladh ceimiceach a dhíocsaídíonn na criostail nochtaithe go dtí airgead miotalach dubh. 

Baintear na criostail neamhnochtaithe chun siúil trí phróiseas buanaithe a fhágann claoníomhá bhuan den bhunradharc ina dhiaidh. Trí ábhar solasíogair eile a nochtadh do sholas a dhírítear tríd an gclaoníomhá seo, is féidir íomhá dearbhchló den bhunradharc a tháirgeadh trí phróiseas eile réalta is buanaithe. I gcóras cúlaithe, déantar an scannán nochtaithe a phróiseáil ar bhealach a bhaineann na criostail nochtaithe chun siúil is a fhágann na criostail neamhnochtaithe, agus mar sin táirgtear íomhá dearbhchló.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}&lt;/ref&gt;

== Stair ==
Tosaíodh ar íomhánna a cheapadh i g''[[Camera Obscura|camera obscura]],'' a theilg íomhá trí lionsa laistigh de sheomra dorcha.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Eye as an Optical Instrument: From Camera Obscura to Helmholtz's Perspective|url=https://doi.org/10.1068/p3210|journal=Perception|date=2001-10|issn=0301-0066|pages=1157–1177|volume=30|issue=10|doi=10.1068/p3210|author=Nicholas J Wade, Stanley Finger}}&lt;/ref&gt; Ba mar chabhair líníochta d'[[ealaíontóir]]í a bhí sé. 

Le forbairt na ceimice tugadh faoi deara go raibh tionchar ag an solas ar cheimicí áirithe, go háirithe [[clóiríd airgid]].  In 1816 rinne [[Nicéphore Niépce|Nicéphore Niepce]] iarracht sa bhFrainc íomhánna a cruthaíodh le seornra dorcha a thaifeadadh, Faoi 1822 d'éirigh leis cóip fhótagrafach de ghreanadóireacht, forshuite ar ghloine, a dhéanamh. Ba é [[Nicéphore Niépce|Nièpce]] a rinne an chéad ghrianghraf i samhradh na bliana [[1827]]. 

Ach ba é comhpháirtí [[Nicéphore Niépce|Nièpce]], [[Louis Daguerre]] a rinne forbairt ar dhóigh le plátaí grianghrafacha a tháirgeadh ionas go mbeadh íomhá buan ar fáil. Faoi 1839 bhí próiseas iontaofa saothraithe ag Daguerre.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  

Timpeall an ama chéanna i Sasana, d'fhionn [[William Fox Talbot]] (1800-77) próiseas inar réalaigh is ar bhuanaigh sé claoníomhá nochtaithe, agus a ndearna íomhá dearbhchló uaidh sin.  D'fhorbair [[William Henry Fox Talbot]] an claonchló i [[1835]], rud a chuir ar chumas clódóirí macasamhla gan teoradh a dhéanamh de ghrianghraf ar bith. Ba ar [[páipéar|pháipéar]] a bhí an claonchló ar dtús, ach bhí torthaí níos fearr ar fáil ar ghloine, agus de réir a chéile rinneadh forbairt ar scannáin (ceallafán) agus ní raibh an oiread céanna ama ag teastáil chun grianghraf a ghlacadh. D'fhéadfaí gluaiseacht a reo i ngrianghraf agus bhí an-tóir air an bpróiseas úr sna nuachtáin.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

In 1851 cheap Scott Archer (1813-57) an pláta fliuch collóidiain.  Táirgeadh plátaí tirime, cumhdaithe le heibleacht íograithe, go trádálach ó lár na 1870idí, agus scannán bunaithe ar cheallalóid ó 1889.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Bhí an-ráchairt ar an bpróiseas nua láithreach bonn agus tosaíodh ar phortráidí agus ar thírdhreacha a ghlacadh ar fud na h[[An Eoraip|Eorpa]] agus [[Meiriceá Thuaidh|Mheiriceá Thuaidh]]. Ba chuid riachtanach de ghiuirléidí na [[taiscéalaíocht]]&lt;nowiki/&gt;a é do chuid mhór de na daoine a bhí ag taisteal chuig na háiteanna ba iargúlta ar domhan. Bhí an próiseas an-chostasach áfach agus ní raibh ach íomhá amháin le fáil as.

=== 20ú haois ===
Tháinig feabhas de réir a chéile ar chaighdeán na scannán agus b'fhéidir formáidí níos lú a úsáid. Ba mhinic claonchló 20 x 25cm á úsáid ag tús ama ach ba iad na formáidí 35mm agus 6 x 6cm na caighdeáin do ghrianghrafadóirí gairmiúla faoi lár an fichiú haois. Bhíodh ar na grianghrafadóirí fadó gach gné den phróiseas a fhoghlaim iad féin, staidéar a dhéanamh ar sholas agus ar lionsaí.

De réir a chéile d'fhás tionscal ollmhór a rinne forbairt ar réaladh na n-íomhánna, ar na scannáin agus ar luach nochtaithe na gceamaraí ionas gurbh fhusa go mór gnó an ghrianghrafadóra. 

Sna [[1930idí]], chuir grianghraif Dorothea Lange agus [[Walker Evans]] cló daonna ar an [[An Spealadh Mór|Spealaidh Mór]] agus bhí tionchar acu ar fhorbairt na grianghrafadóireachta faisnéise.

Sna [[1950idí]], fuair [[Henri Cartier-Bresson]] agus [[Robert Capa]] cáil amach mar gheall ar a gcuid grianghraif tuairisciúla don eagraíocht Magnum.

Rinneadh gnéithe uathoibreacha den nochtadh agus den bhfócas sna [[1970idí]] agus tháinig a lán [[grianghrafadán|grianghrafadáin]] bheaga ar an mhargadh a bhí chomh cumasach le huirlisí an lucht gairmiúil. 

=== 21ú haois ===
Le forbairt na [[ríomhaireacht]]a, tháinig [[Scanóir|scanóirí]] ar an mhargadh a chuir ar chumas an ghnáthdhuine grianghraif a thaifeadadh mar cháipéisí digiteacha. Bhí an-tionchar ar fad aige sin ar an bh[[foilsitheoireacht]]. As sin tháinig grianghrafadáin digiteacha atá anois (sa [[21ú céad|21ú haois]]) inchomórtas ó thaobh gnéithe agus chaighdeán na híomhá is atá grianghrafadáin 35mm.

== An grianghrafadóireacht inniu ==
Ní raibh an ghrianghrafadóireacht mar mheán riamh chomh forleathan is atá sí anois inár saol. Is féidir linn uilig a bheith inár ngrianghrafadóirí na laethanta seo. Mar sin tá níos mó grianghraf á dtógáil anois ná mar a bhí riamh.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-is-grianghrafadoiri-muid-go-leir-anois.aspx|teideal=Is grianghrafadóirí muid go léir anois|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-01-09}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Grianghrafadóireacht]]
* [[Grianghrafadóireacht dhaite]],  [[Grianghrafadóireacht dhigiteach|dhigiteach]],   [[Grianghrafadóireacht infridhearg|infridhearg]],  [[Grianghrafadóireacht leictreonach|leictreonach,]]  [[Grianghrafadóireacht iar-aga|iar-aga]],  [[Grianghrafadóireacht Schlieren|Schlieren]],  [[Grianghrafadóireacht steiréascópach|steiréascópach]], [[Grianghrafadóireacht Kirlian|Kirlian]]
* [[:Catagóir:Ceamaraí|Ceamaraí]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ealaín]]
[[Catagóir:Caitheamh aimsire]]</text>
      <sha1>ffc3iazjlw261a46gpqaivlw0hlvb4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>28 Bealtaine</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4897</id>
    <revision>
      <id>1315667</id>
      <parentid>1219571</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarluithe eile */</comment>
      <origin>1315667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4831" sha1="cpktp2jcdd3gtq2pmjjdmunuic1e0fy" xml:space="preserve">{{Bealtaine}}
Is é an '''28 Bealtaine''' an 148ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 149ú lá i mbliain bhisigh. Tá 217 lá fágtha sa bhliain.

== Féilte ==
* [[An Asarbaiseáin]] - Lá na Poblachta (''Հանրապետության օր'')
* [[An Airméin]] - Lá na Poblachta (''Respublika Günü'')
* [[Na hOileáin Fhilipíneacha]] - Lá na Brataí Náisiúnta

== Daoine a rugadh ar an lá seo ==
* [[1660]] — [[Seoirse I na Breataine Móire|Seoirse I]], Rí na Breataine Móire agus na hÉireann (b.[[1727]])
* [[1759]] — [[William Pitt Óg]], státaire Briotanach (b. [[1806]])
* [[1779]] — [[Thomas Moore]], file (b.[[1852]])
* [[1824]] — [[Thomas Croke]], Ard-Easpag Caitiliceach (b.[[1902]])
* [[1853]] — [[Carl Larsson]], péintéir Sualannach (b. [[1919]])
* [[1874]] — [[Rowland Harry Biffen]], luibheolaí Briotanach (b. [[1949]])
* [[1890]] — [[Seán Brady]], polaiteoir Éireannach (b. [[1969]])
* [[1892]] — [[Margaret Skinnider]], poblachtánach Éireannach (b. [[1971]])
* [[1908]] — [[Ian Fleming]], údar (b.[[1964]])
* [[1912]] — [[Patrick White]], scríbhneoir Astrálach a rugadh i Sasana (b. [[1990]])
* [[1940]] — [[Maeve Binchy]], Scríbhneoir Éireannach (r. [[1940]])
* [[1942]] — [[Stanley Prusiner|Stanley Ben Prusiner]], bithcheimicí Meiriceánach  
* [[1944]] — [[Gladys Knight]], amhránaí Meiriceánach
* [[1944]] — [[Rudy Giuliani]], polaiteoir Meiriceánach
* [[1944]] — [[Sondra Locke]], ban-aisteoir (b. [[2018]])
* [[1945]] — [[John Fogerty]], ceoltóir Meiriceánach
* [[1956]] — [[John O'Donoghue (polaiteoir)|John O'Donoghue]], polaiteoir Éireannach
* [[1958]] — [[Pat Sheehan]], polaiteoir as Béal Feirste
* [[1962]] — [[James Michael Tyler]], aisteoir Meiriceánach (b. [[2021]])
* [[1964]] — [[David Baddiel]], fuirseoir Briotanach
* [[1965]] — [[Máire Ní Chochláinn]], 19ú [[Tánaiste]] na hÉireann
* [[1968]] — [[Kylie Minogue]], amhránaí agus aisteoir
* [[1971]] — [[Marco Rubio]], polaiteoir Meiriceánach
* [[1973]] — [[José Luis López]], dornálaí Meicsiceach
* [[1973]] — [[Ryan Tubridy]], láithreoir teilifíse
* [[1980]] — [[Mark Feehily]], amhránaí Éireannach
* [[1985]] — [[Niall Ó Donnghaile]], polaiteoir Éireannach
* [[1990]] — [[Nathan Carter]], amhránaí ceol tíre Éireannach
* [[1991]] — [[Matt Richardson]], láithreoir agus fuirseoir Sasanach
* [[1992]] — [[Adrian Breen]], iománaí Éireannach
* [[1994]] — [[Sarah Lavin]], cliathreathaí Éireannach
* [[1996]] — [[Ryan Lawrie]], amhránaí Briotanach
* [[1999]] — [[Cameron Boyce]], aisteoir Meiriceánach  (b. [[2019]])
* [[2001]] — [[Jacob Ramsey]], imreoir sacair Sasanach

== Daoine a fuair bás ar an lá seo ==
* [[1805]] — [[Luigi Boccherini]], 62, cumadóir (r. [[1743]])
* [[1849]] — [[Anne Brontë]], Scríbhneoir Sasanach (r. [[1820]])
* [[1878]] — [[John Russell, 1ú Iarla Russell]], príomh-aire na Ríochta Aontaithe (r. [[1792]])
* [[1937]] — [[Alfred Adler]], síciatraí ceannródaíoch Ostarach (r. [[1870]])
* [[1972]] — [[Éadbhard VIII na Ríochta Aontaithe|Éadbhard VIII]], 77, Rí na Breataine Móire (r. [[1894]])
* [[1975]] — [[Ezzard Charles]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1921]])
* [[1984]] — [[Eric Morecambe]], 62, fuirseoir (r. [[1926]])
* [[2007]] — [[Toshikatsu Matsuoka]], 62, polaiteoir (r. [[1945]])
* [[2010]] — [[Gary Coleman]], aisteoir agus fhuirseoir Meiriceánach (r. [[1968]])
* [[2014]] — [[Maya Angelou]], file agus údar Meiriceánach (r. [[1928]])
* [[2018]] — [[Jens Skou]], ceimiceoir Danmhargach (r. [[1918]])

== Tarluithe eile ==
* [[1389]] - [[Cath Cosaive]], inar throid Seirbiagh agus a gcomhghuaillí Críostaí i gcoinne na dTurcach Otamánach. Maraíodh Impire Murad I agus Prionsa Lazar na Seirbia sa chath.
* [[1533]] - D'fhógair [[Thomas Cranmer]], [[Ardeaspag Canterbury]], go bhfuil an pósadh d'[[Anraí VIII Shasana|Anraí VIII]] le h[[Anne Boleyn]] bailí
* [[1588]] - Chroch [[Armáid na Spáinne]] a cuid seolta, ó [[Liospóin]], chuig [[Muir nIocht]]
* [[1937]] - Bunaíodh [[Volkswagen]]
* [[1940]] - [[Dara Cogadh Domhanda]]: ghéill an Bheilg don [[An Ghearmáin Naitsíoch|Ghearmáin Naitsíoch]]
* [[1961]] - Bunaíodh [[Amnesty International]], eagraíocht chearta an duine.
* [[1974]] - Thit an tóin as an gcéadthionól i d[[Tuaisceart Éireann]]. D'éirigh an ceannaire [[Brian Faulkner]] as oifig.
* [[1998]] - Bhí olc ar an domhan nuair a tugadh le fios gur phléasc [[an Phacastáin]] buama núicléach faoin talamh.
* [[1999]] - I ndiaidh 22 bhliain d'athchóiriú, cuireadh an sárshaothar de chuid [[Leonardo da Vinci]], [[An Suipéar Déanach (Leonardo da Vinci)|An Suipéar Déanach]] ar taispeáint arís in [[Milano]]

[[Catagóir:Dátaí|0528]]
[[Catagóir:Míonna|Bealtaine, 28]]</text>
      <sha1>cpktp2jcdd3gtq2pmjjdmunuic1e0fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cluichí Oilimpeacha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7709</id>
    <revision>
      <id>1315657</id>
      <parentid>1227708</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T02:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12380" sha1="mifzjgmy93knjryc3j93ymjjy5brz7v" xml:space="preserve">[[Íomhá:Olympic_flag.svg|200px|right|thumb|Na cúig fháinne Oilimpeacha]] 
Is eachtra [[spórt|spóirt]] idirnáisiúnta iad na '''Cluichí Oilimpeacha''' a bhíonn ar siúl gach ceithre bliana. Imrítear go leor spórt éagsúla sna [[Cluiche|cluichí]], agus tá cluichí ar leith ann do spóirt an t[[Samhradh|Samhraidh]] agus spóirt an [[Geimhreadh|Gheimhridh]]. Bunaíodh na Cluichí Oilimpeacha in [[Oilimpia]] na [[An tSean-Ghréig|Sean-Ghréige]], agus athbhunaíodh iad arís sa [[An Fhrainc|Fhrainc]] ag deireadh an [[19ú haois]].

Sa [[lá]] inniu, is é Coiste Idirnáisiúnta na gCluichí Oilimpeacha a eagraíonn na cluichí nua-aimseartha.

== Éire ==
[[Íomhá:Olympic football (1900).jpg|clé|mion|Peil  i b[[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1900|Páras sa bhliain 1900]] ]]
Ba faoi ainm na [[An Bhreatain|Breataine]] a rinne [[Éireann|Éireannaigh]] iomaíocht ag [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1896|Cluichí Oilimpeacha na hAithne sa bhliain 1896]], i b[[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1900|Páras i 1900]] agus in [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1904|St. Louis i 1904]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/diobh-siud-a-shinigh-an-forogra-is-ainm-an-phiarsaigh-is-mo-ata-luaite-le-foirne-spoirt-ach-ba-ar-eamonn-ceannt-a-chuir-an-papa-fios/|teideal=Díobh siúd a shínigh an Forógra, is ainm an Phiarsaigh is mó atá luaite le foirne spóirt, ach ba ar Éamonn Ceannt a chuir an Pápa fios|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2019-07-03}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:John J. Daly of Ireland winning the one mile handicap race at the 1904 Olympics.jpg|mion|John J. Daly, buaiteoir in [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1904|St. Louis sa bhliain 1904]]]]
Faoin am a dtáinig 1908 bhí roinnt de [[Lúthchleasaíocht|lúthchleasaithe]] na hÉireann ag éileamh go bhfaigheadh siad cead iomaíochta ar son a dtíre féin. Diúltaíodh dóibh, ach nuair a bhuail faitíos an lucht eagair go ndéanfadh na hÉireannaigh baghcat ar an ócáid, thoiligh siad ‘Great Britain and Ireland’ a thabhairt ar an bhfoireann. Ceadaíodh foireann [[haca]] agus foireann póló de chuid na tíre seo sa gcomórtas freisin mar chuid den réiteach.

Cé nár shásaigh sin chuile dhuine bhí roinnt áithrid Éireannach a bhí sásta dul san iomaíocht agus faoin am a raibh na Cluichí thart bhí 23 bonn Oilimpeach buaite ag lúthchleasaithe a saolaíodh sa tír seo.

== Na cluichí nua-aimseartha ==
Sa tábla seo tá sonraí na gcluichí ó 1896 (nuair a athbhunaíodh na cluichí) go dtí na cluichí is déanaí, chomh maith leis na cluichí atá deimhnithe as seo amach. Cealaíodh na cluichí i 1916, 1940 agus 1944 mar gheall ar na [[An Dara Cogadh Domhanda|cogaí domhanda]] a bhí ar siúl.

{| class=&quot;prettytable&quot;
!rowspan=&quot;2&quot; |Bliain !!colspan=&quot;3&quot; |  Cluichí an Oilimpiaid ([[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh]])!!colspan=&quot;3&quot; | [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh]]
|-
! Cluichí !! Óstchathair !! Tír !! Cluichí !! Óstchathair !! Tír
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1896 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1896|I]] || [[An Aithin]] (1) || [[An Ghréig]] (1) || || || 
|- 
|1900 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1900|II]] || [[Páras]] (1) || [[An Fhrainc]] (1) || || || 
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1904 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1904|III]] || [[Saint Louis, Missouri|St. Louis]] (1) || [[S.A.M.]] (1) || || || 
|- 
|1906 || [[Cluichí Idirsháite 1906|Idirsháite]] || [[An Aithin]] || [[An Ghréig]] || || || 
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1908 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1908|IV]] || [[Londain]] (1) || [[An Ríocht Aontaithe]] (1) || || || 
|- 
|1912 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1912|V]] || [[Stócólm]] (1) || [[An tSualainn]] (1) || || || 
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1916 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1916|VI]] || ''[[Beirlín]]'' (cealaithe, [[An Chéad Cogadh Domhanda|CCD]]) || ''[[An Ghearmáin]]'' (cealaithe) || || || 
|-
|1920 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1920|VII]] || [[Antwerpen]] (1) || [[An Bheilg]] (1) || || || 
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1924 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1924|VIII]] || [[Páras]] (2) || [[An Fhrainc]] (2) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1924|I]] || [[Chamonix]] (1) || [[An Fhrainc]] (1) 
|-
|1928 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1928|IX]] || [[Amstardam]] (1) || [[An Ísiltír]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1928|II]] || [[St Moritz]] (1) || [[An Eilvéis]] (1) 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1932 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1932|X]] || [[Los Angeles]] (1) || [[S.A.M.]] (2) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1932|III]] || [[Lake Placid, Nua-Eabhrac|Lake Placid]], [[Nua-Eabhrac (stát)|Nua-Eabhrac]] (1) || [[S.A.M.]] (1) 
|-
|1936 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1936|XI]] || [[Beirlín]] (1) || [[An Ghearmáin]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1936|IV]] || [[Garmisch-Partenkirchen]] (1) || [[An Ghearmáin]] (1) 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1940 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1940|XII]] || ''[[Heilsincí]]'' (cealaithe, [[An Dara Cogadh Domhanda|DCD]]) || ''[[An Fhionlainn]]'' (cealaithe) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1940|(V)]] || [[Garmisch-Partenkirchen]] (cealaithe) || [[An Ghearmáin]] (cealaithe) 
|-
|1944 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1944|XIII]] || ''[[Londain]]'' (cealaithe, [[An Dara Cogadh Domhanda|DCD]]) || ''[[An Ríocht Aontaithe]]'' (cealaithe) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1944|(V)]] || [[Cortina d'Ampezzo]] (cealaithe) || [[An Iodáil]] (cealaithe) 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1948 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1948|XIV]] || [[Londain]] (2) || [[An Ríocht Aontaithe]] (2) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1948|V]] || [[St Moritz]] (2) || [[An Eilvéis]] (2) 
|-
|1952 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1952|XV]] || [[Heilsincí]] (1) || [[An Fhionlainn]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1952|VI]] || [[Osló]] (1) || [[An Iorua]] (1) 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1956 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1956|XVI]] || [[Melbourne]] (1) + [[Stócólm]] (2)&lt;sup&gt;('''[[#Stócólm|1]]''')&lt;/sup&gt; || [[An Astráil]] (1) + [[An tSualainn]] (2) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1956|VII]] || [[Cortina d'Ampezzo]] (1) || [[An Iodáil]] (1) 
|-
|1960 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1960|XVII]] || [[An Róimh]] (1) || [[An Iodáil]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1960|VIII]] || [[Squaw Valley]], [[California]] (1) || [[S.A.M.]] (2) 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1964 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1964|XVIII]] || [[Tóiceo]] (1) || [[An tSeapáin]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1964|IX]] || [[Innsbruck]] (1) || [[An Ostair]] (1) 
|-
|1968 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1968|XIX]] || [[Cathair Mheicsiceo]] (1) || [[Meicsiceo]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1968|X]] || [[Grenoble]] (1) || [[An Fhrainc]] (2) 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1972 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1972|XX]] || [[München]] (1) || [[An Ghearmáin]] (2) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1972|XI]] || [[Sapporo]] (1) || [[An tSeapáin]] (1) 
|-
|1976 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1976|XXI]] || [[Montréal]], [[Québec]] (1) || [[Ceanada]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1976|XII]] || [[Innsbruck]] (2) || [[An Ostair]] (2) 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1980 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1980|XXII]] || [[Moscó]] (1) || [[An tAontas Sóivéadach]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1980|XIII]] || [[Lake Placid, Nua-Eabhrac|Lake Placid]], [[Nua-Eabhrac (stát)|Nua-Eabhrac]] (2) || [[S.A.M.]] (3) 
|-
|1984 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1984|XXIII]] || [[Los Angeles]], [[California]] (2) || [[S.A.M.]] (3) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1984|XIV]] || [[Sairéavó]] (1) || [[An Iúgslaiv]] (1) 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1988 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1988|XXIV]] || [[Seoul]] (1) || [[An Chóiré Theas]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1988|XV]] || [[Calgary, Alberta|Calgary]], [[Alberta]] (1) || [[Ceanada]] (1)
|-
|1992 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1992|XXV]] || [[Barcelona]] (1) || [[An Spáinn]] (1) || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1992|XVI]] || [[Albertville]] (1) || [[An Fhrainc]] (3)
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1994|| || || || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1994|XVII]] || [[Lillehammer]] (1) || [[An Iorua]] (2)
|-
|1996 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1996|XXVI]] || [[Atlanta]], [[Georgia]] (1) || [[S.A.M.]] (4) || || || 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1998 || || || || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1998|XVIII]] || [[Nagano]] (1) || [[An tSeapáin]] (2) 
|-
|2000 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2000|XXVII]] || [[Sydney]] (1) || [[An Astráil]] (2) || || || 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|2002 || || || || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2002|XIX]] || [[Cathair Salt Lake]], [[Utah]] (1) || [[S.A.M.]] (4) 
|-
|2004 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2004|XXVIII]] || [[An Aithin]] (2) || [[An Ghréig]] (2) || || || 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|2006 || || || || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2006|XX]] || [[Torino]] (1) || [[An Iodáil]] (2) 
|-
|2008 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2008|XXIX]] || [[Béising]] (1)&lt;sup&gt;('''[[#Hong Kong|2]]''')&lt;/sup&gt; || [[Daon-Phoblacht na Síne]] (1) || || || 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|2010 || || || || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2010|XXI]] || [[Vancouver]], [[Colóim Bhriotanach]] (1) || [[Ceanada]] (2)
|-
|2012 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2012|XXX]] || [[Londain]] (3) || [[An Ríocht Aontaithe]] (3) || || || 
|-style=&quot;background: #efefef;&quot;
|2014 || || || || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2014|XXII]] || [[Sochi]] || [[Cónaidhm na Rúise]]  (1)
|-
|2016 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016|XXXI]] || [[Rio de Janeiro]] || [[An Bhrasaíl]] || || || 
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|2018|| || || || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018|XXII]] ||[[Pyeongchang]] ||[[An Chóiré Theas]] (1) 
|-
|2020 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020|XXXII]] || [[Tóiceo]] || [[An tSeapáin]] || || || 
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|2022 ||  ||  ||  || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2022|XXIII]]||  [[Béising]] || [[Daon-Phoblacht na Síne]] (1)
|-
|2024 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|XXXIII]] || [[Páras]] (3) || [[An Fhrainc]] (3) || || || 
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|2026 ||  ||  ||  || [[Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2026|XXV]]||  || 
|-
|2028 || [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2028|XXXIV]] || [[Los Angeles]], [[California]] (3) || [[S.A.M.]] (4) || || || 
|}

== Féach freisin ==
* [[Cluichí Oilimpeacha]]
* [[Cluichí Eorpach]]
* [[Cluichí Áiseach]]
* [[Cluichí Domhan]]
* [[Cluichí Ciúin]]
* [[Cluichí Oilimpeacha do Dhaoine óga]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.olympic.org Suíomh oifigiúil na gCluichí Oilimpeacha]
* [http://www.london2012.org/en Suíomh oifigiúil na gCluichí Oilimpeacha sa bhliain 2012 i Londain]
* [http://www.vancouver2010.com Suíomh oifigiúil Chluichí Oilimpeacha an Gheimhridh sa bhliain 2010 i Vancouver] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100228081422/http://www.vancouver2010.com/ |date=2010-02-28 }}
* [http://en.beijing2008.com Suíomh oifigiúil na gCluichí Oilimpeacha sa bhliain 2008 i mBéising] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207115440/http://en.beijing2008.com/ |date=2009-02-07 }}
* [http://www.torino2006.org/index.php?lang=en Suíomh oifigiúil Chluichí Oilimpeacha an Gheimhridh sa bhliain 2006 i dTorino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050907210618/http://www.torino2006.org/index.php?lang=en |date=2005-09-07 }}
* [http://www.athens2004.com/ Suíomh oifigiúil Chluichí Oilimpeacha an tSamhraidh sa bhliain 2004 san Aithin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102015817/http://www.athens2004.com/ |date=2006-01-02 }}
* [http://www.saltlake2002.com/main.html Suíomh oifigiúil Chluichí Oilimpeacha an Gheimhridh sa bhliain 2002 i gCathair Salt Lake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071208053152/http://www.saltlake2002.com/main.html |date=2007-12-08 }}
[[Catagóir:Cluichí Oilimpeacha| ]]</text>
      <sha1>mifzjgmy93knjryc3j93ymjjy5brz7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Míchail Gorbaitseov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8054</id>
    <revision>
      <id>1315685</id>
      <parentid>1308399</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T10:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>440</id>
      </contributor>
      <comment>Ag baint [[:Íomhá:President_Ronald_Reagan_talks_with_Mikhail_Gorbachev_in_the_Oval_Office_during_the_Washington_Summit.jpg|President_Ronald_Reagan_talks_with_Mikhail_Gorbachev_in_the_Oval_Office_during_the_Washington_Summit.jpg]] amach, agus ag chur [[:Ío</comment>
      <origin>1315685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8617" sha1="oflll4g3b38b7cqurh148ti76fm83ez" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Iar-cheannaire an [[An tAontas Sóivéadach|Aontais Shóivéadaigh]] ab ea '''Míchail Gorbaitseov'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/M%C3%ADchail%20Gorbaitseov/ga/|teideal=&quot;Míchail Gorbaitseov&quot;|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-08-19}}&lt;/ref&gt; nó '''Mikhail Gorbachev''' ([[Rúisis]]: '''Михаи́л Серге́евич Горбачёв'''), a bhí i gceannas ar an [[APSS]] idir [[1985]] agus [[1991]] ([[2 Márta]] [[1931]]  i b[[Privolnoye]], [[an Rúis]] - [[30 Lúnasa]] [[2022]] i [[Moscó]]).  

Tháinig Gorbachev chun cinn in 1985 mar cheannaire ar an Aontas Sóivéadach agus bhí na polasaithe nua ''[[Gleasnast]]'' (oscailteacht nó réchúiseachas) agus perestroika (athstruchtúrú) á gcur i bhfeidhm aige.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Deaglán de Bradún.|date=2016|title=Cinnlínte|issue=Cois Life}}&lt;/ref&gt; Ba é Gorbachev an ceannaire deireanach ar an [[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]]. Chuir sé deireadh leis an g[[Cogadh Fuar|Chogadh Fuar]] i ndiaidh tréimhse [[détente]] agus bhog sé ar aghaidh ón cheannasaíocht thraidisiúnta Shoivéadach ar na 'stáit ar adhastar' in Oirthear na hEorpa.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.curriculumonline.ie/getmedia/6c884c53-66cb-45ad-bd55-e95418e74fb0/SCSEC20_history_guidelines_gaeilge.pdf|teideal=An Stair: DRÉACHT-THREOIRLÍNTE DO MHÚINTEOIRÍ|údar=curriculumonline.ie|dátarochtana=2022}}&lt;/ref&gt;  

=== Teacht i réim ===
Fuair [[Leonid Brezhnev]] bás sa bhliain 1982. Ar feadh cúpla bliain ina dhiaidh sin, chonacthas beirt seanfhear, [[Yuriy Andropov]] agus [[Konstantin Chernenko]], ag rialú an Aontais go tiubh sna sálaí ag a chéile. Ceannairí idirlinne ab ea iad nach raibh mórán difríochta idir iad agus Brezhnev. 

Sa bhliain 1985, áfach, tar éis bhás Chernenko, ba é Gorbaitseov a ghlac ceannaireacht an pháirtí, an tríú ceannaire taobh istigh de thrí bliana.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.stmarys-belfast.ac.uk/aisaonad/comhaid/An_Cogadh_Fuar.pdf|teideal=An Cogadh Fuar|údar=Diarmuid Ua Bruadair, St Mary's Béal Feirste|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200604182555/https://www.stmarys-belfast.ac.uk/aisaonad/comhaid/An_Cogadh_Fuar.pdf}}&lt;/ref&gt;

Bhí sé i bhfad ní b'óige ná mar ba ghnách d'Ard-Rúnaí an Pháirtí Chumannaigh a bheith, agus chrom sé ar an [[eacnamaíocht]], an Páirtí agus an polasaí [[Meáin chumarsáide|meán cumarsáide]] a chur i gcrích. 

==== Fealsúnacht ====
Bhí a fhios ag Gorbaitseov go gcaithfeadh an APSS athrú ó bhun, idir chúrsaí polaitiúla agus chúrsaí eacnamaíocha, dá mb’áil leis fanacht beo. Ba é an chéad chéim deireadh a chur le hiomaíocht na n-arm, sa dóigh go bhféadfaí airgead a infheistiú i n[[Eacnamaíocht|geilleagar]] an stáit.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

Spreag Gorbaitseov an pobal fosta, áfach, cáineadh cruthaitheach a dhéanamh ar an chóras chumannach mar dhóigh le cuidiú leis éirí nua-aimseartha agus feabhsú.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 
[[Íomhá:President Ronald Reagan Talks with Mikhail Gorbachev in The Oval Office During The Washington Summit - DPLA - 12fc05ff5c8a4fcc6dd193d0b9649db3.jpg|clé|mion|Reagan agus Gorbaitseov, 1987]]

=== Leasuithe ===
Bhí Gorbachev go háirithe an-bhuartha faoi staid an gheilleagair Rúisigh. Ba eisean an chéad cheannaire Sóivéadach nach raibh baint pholaitiúil aige leis an ré [[Stailíneachas|Stailíneach]]. Bhí a fhios ag Gorbachev nach dtiocfadh leis an Rúis leanúint de bheith ag caitheamh airgid gan stad ar mhaithe le bheith ag an leibhéal céanna caiteachas cosanta le SAM:
[[Íomhá:RIAN archive 778094 Visit to Great Britain by General secretary of CPSU CC Mikhail Gorbachev.jpg|clé|mion|[[Margaret Thatcher|Thatcher]], Gorbaitseov agus a bhean chéile]]
B'iad na focail '[[peireastráice]]&quot; (''[[perestroika]]'', &quot;atógáil, athstruchtúrú&quot; nó geilleagar ní b'oscailte) agus &quot;[[gleasnast]]&quot; (''glasnost''', &quot;neamhbhailbhe&quot; nó oscailteacht) a tharraing Gorbachev chuige ag iarraidh a chuid leasuithe a shainmhíniú. 

Tá an coincheap [[gleasnast]] [[Glasnost|(glasnost]] i mBéarla), nó oscailteacht tuairimíochta, lárnach maidir le tuiscint a fháil ar an Rúis sna 1980idí.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; B'é an [[gleasnast]] ba mhó a d'athraigh an saol san Aontas, nó bhain sé srianta na [[Cinsireacht|cinsireachta]] de na [[meáin chumarsáide]], ionas go bhfuair muintir an Aontais cead cainte agus teacht ar eolas an chéad uair riamh sa stair.

Mar shampla, sa bhliain 1990, d’admhaigh Mikhail Gorbachov go raibh airm an tSóivéadach freagrach as [[Sléacht Katyn]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/cultur-agus-ealain/%E2%80%98herody-kaytn%E2%80%99-a-l%C3%A9iri%C3%BA-ag-aisteoir%C3%AD-bulfin|teideal=‘Herody Kaytn’ a léiriú ag Aisteoirí Bulfin &lt; Meon Eile|údar=Shane Ó Curraighín, Sinéad Ingoldsby, Fearghal Ó Maolagáin|dáta=27 September 2013|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2022-08-30}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:RIAN archive 485307 Mikhail Gorbachev.jpg|clé|mion|[[Míchail Gorbaitsov|Míchail Gorbaitseov]] sa bhliain 1988]]

=== Deireadh leis an gCogadh Fuar ===
I mí Mhárta 1985 d’fhógair Gorbaitseov deireadh le Teagasc Brezhnev.  Bhí an smaointeoireacht taobh thiar de seo sothuigthe; chiallaigh a chinneadh deireadh a chur leis an [[Cogadh Fuar|Chogadh Fhuar]] nach raibh aon ghá a thuilleadh le crios maolánach [[Oirthear na hEorpa]]. Anois ní thriailfí tíortha a choinneáil siar dá mba mhian leo a saoirse a bhaint amach. Lena thaispeáint gurbh fhíor dó sa mhéid a dúirt sé, thosaigh Gorbaitseov a aistarraingt trúpaí Rúiseacha as Oirthear na hEorpa.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

I mí Dheireadh Fómhair 1989, thug Míchail Gorbachev cuairt ar Bheirlín Thoir agus thosaigh na rialtais Chumannacha in Oirthear na hEorpa ag titim ceann i ndiaidh a chéile.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.independent.co.uk/news/world/world-history/fall-of-the-berlin-wall-it-was-thanks-to-soviet-leader-mikhail-gorbachev-that-this-symbol-of-9829298.html|teideal=Fall of the Berlin Wall: It was thanks to Soviet leader Mikhail|dáta=2014-10-30|language=en|work=The Independent|dátarochtana=2020-08-19}}&lt;/ref&gt; 

Rinne Gorbachev iarracht athchóiriú a dhéanamh, agus cuireadh deireadh leis an g[[Cogadh Fuar]] mar thoradh.  

Bronnadh [[Duais Nobel na Síochána]] air sa bhliain [[1990]]. 

=== Titim an rialtais Sóivéadach ===
Ní raibh Gorbachev féin ag súil leis an seachthoradh, áfach, gur thosaigh na poblachtaí Sóivéadacha éagsúla ag éileamh forlámhais ar a gcuid tailte, nó fiú [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchas]],

Tharla [[Iarracht ar coup d'état san APSS i 1991]]. Theip ar na ceannaircí nuair a chuir trúpaí a bhí dílis do Yeltsin agus Gorbachev an coup faoi chois. D'fhógair Boris Yeltsin ar an 22 Lúnasa 1991 go raibh an coup thart.  Bhain sé dea-cháil amach.

Ní raibh an oiread cumhachta ag Gorbachev agus a bhíodh. Cuireadh ar ais in oifig é. Ach laistigh de cheithre mhí, eisreachtaíodh an Páirtí Cumannach sa Rúis. Roimh dheireadh na mbliana, bhí a neamhspleáchas fógartha ag gach ceann de na 15 poblacht san APSS. Chruthaigh triúr de na stáit ba mhó, an Rúis, an [[An Úcráin|Úcráin]] agus [[an Bhealarúis]] aontas nua darb ainm [[Comhlathas na Stát Neamhspleách]].

=== Bás ===
Fuair Gorbachev bás ar [[30 Lúnasa]] [[2022]], in aois 91 dó, ag an Central Clinical Hospital i Moscó,  i ndiaidh do a bheith breoite le tamall fada. Dúirt an [[Taoiseach]] [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]] go raibh Mikhail Gorbachev ar dhuine do na daoine is suntasaí ó thaobh na polaitíochta a bhí ann, déanach sa 20ú haois. Chabhraigh polasaithe Gorbachev chun &lt;nowiki&gt;''Eoraip saor''&lt;/nowiki&gt; a chruthú.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Ómós léirithe do Mikhail Gorbachev atá tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0831/1319785-omos-leirithe-do-mikhail-gorbachev-ata-tar-eis-bhais/|date=2022-08-31|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Gleasnast]]
* '[[Peireastráice]] (''[[Perestroika]])'' agus geilleagar ní b'oscailte
* [[Cogadh Fuar|An Cogadh Fuar]]
* [[APSS]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}{{Ceannairí na Rúise}}

{{DEFAULTSORT:Gorbaitsov, Michail}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1931]]
[[Catagóir:Básanna in 2022]]
[[Catagóir:Aindiachaithe Rúiseacha]]
[[Catagóir:Ceannairí an Chogaidh Fhuair]]
[[Catagóir:Ceannairí Cumannacha]]
[[Catagóir:Daoine Sóivéadach]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Gníomhaithe]]
[[Catagóir:Polaiteoirí na Rúise]]</text>
      <sha1>oflll4g3b38b7cqurh148ti76fm83ez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ETA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8424</id>
    <revision>
      <id>1315684</id>
      <parentid>1260939</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T10:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5665" sha1="el40onkmqup36xyefqe1o9fv3f3sz1o" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Is eagraíocht armtha mhídhleathach é '''Euskadi ta Askatasuna''' (as [[Gaeilge]], ''[[Tír na mBascach]] agus Saoirse''), a bhfuil aithne níos fearr uirthi mar '''ETA'''. 

D'úsáid an bhallraíocht modhanna [[Foréigean|foréigin]] cosúil le [[dúnmharú]], [[fuadach]], sracadh agus foréigean sráide chun a chuspóirí a ghnóthú — bunú stát [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleách]] don mhuintir Bhascach i dtuaisceart na [[An Spáinn|Spáinne]] agus iardheisceart na [[an Fhrainc|Fraince]]. 

Idir 1960 agus 2010, fuair timpeall 1114 duine bás san iomlán, agus b'fhéidir 486 sna forsaí slándála nó sa [[rialtas]]. san áireamh sin.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Basque conflict|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Basque_conflict&amp;oldid=990770191|journal=Wikipedia|date=2020-11-26|language=en}}&lt;/ref&gt; 
[[Íomhá:ETA Pasajes 2003 06 28.jpg|mion|Múrphictiúr ar son ETA, 2003]]
Tá [[nuachtán]] ann &quot;Gara&quot; ([https://www.naiz.eus/hemeroteca/gara www.gara.net]), atá ceangailte go dlúth le [[Batasuna]] (páirtí mídhleathach a bhfuil baint aige le hETA)  

== Stair ==
Dhírigh ETA a gcuid [[Buama|buamaí]] de ghnáth ar [[Póilíní|phóilíní]] agus ar bhaill den [[Guardia Civil]] (macasamhail an [[Garda Síochána|Gharda Síochána]] in Éirinn). 

=== 1973 ===
Ar an [[20 Nollaig]] [[1973]], feallmharaíodh Luis Carrero Blanco, [[Faisisteachas|faisisteach]], agus [[Príomh-Aire|príomh-aire]] na [[An Spáinn|Spáinne]]. Chuir [[ETA]] buama ollmhór faoin m[[bóthar]], 80 [[cileagram]] [[Dinimít|dinimíte]] a bhí ann.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Assassination of Luis Carrero Blanco|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Assassination_of_Luis_Carrero_Blanco&amp;oldid=993799205|journal=Wikipedia|date=2020-12-12|language=en}}&lt;/ref&gt; D'imigh an réimeas  [[Faisisteachas|faisisteach]] le sruth ina dhiaidh a bháis. Bhí [[Francisco Franco]] féin ag dul in aois ag an am. 

=== 2004 ===
[[Íomhá:ETAren anagrama Altsasun.jpg|220x220px|thumb|Múrphictiúr ar son ETA in Alsasua na Spáinne]]Tháinig athrú suntasach ar shaol [[Polaitíocht|polaitiúil]] na Spáinne i ndiaidh an [[Olltoghchán|olltoghcháin]] a bhí ann ar an [[14 Márta]] [[2004]], trí lá i ndiaidh uafáis an 11 Mártaː [[Buamáil na dtraenacha i Maidrid, 2004|Buamáil na dtraenacha i Maidrid]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-iarracht-an-partido-popular-dallamullog-a-chur-ar.aspx|teideal=Iarracht an Partido Popular dallamullóg a chur ar mhuintir na Spáinne|údar=Carmen Rodríguez|dáta=2004|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-12-20}}&lt;/ref&gt; 

Ar an lá céanna, d’ordaigh Ana Palacio, Aire Gnóthaí Eachtracha na Spáinne, do gach ambasadóir Spáinneach gach deis a thapú chun an teachtaireacht a chur trasna gurbh iad ETA a bhí ciontach as an sléacht. Fiú ghlac 1530 Rún ó [[Comhairle Slándála na Náisiún Aontaithe|Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe]] gurb é ETA a bhí freagrach as an sléacht.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=United Nations Security Council Resolution 1530|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=United_Nations_Security_Council_Resolution_1530&amp;oldid=938564943|journal=Wikipedia|date=2020-01-31|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://trepo.tuni.fi/bitstream/handle/10024/66534/978-951-44-7872-7.pdf|teideal=&quot;Political responses to terrorism&quot; lch 147|údar=trepo.tuni.fi|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2021-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210927151844/https://trepo.tuni.fi/bitstream/handle/10024/66534/978-951-44-7872-7.pdf}}&lt;/ref&gt; 

Ach oíche roimh an olltoghchán, ghlac rialtas an Partido Popular (ar an eite dheis) leis an bhféidearthacht nach raibh ETA, ach [[Sceimhlitheoireacht|sceimhlitheoirí]] [[Ioslamachas|Ioslamacha]], ciontach as an ár, rud a raibh na [[meáin chumarsáide]] eachtrannacha cinnte dearfach de an lá roimhe sin. Bhí an chuid is mó de mhuintir na Spáinne bréan de bhréaga an Partido Popular agus bhí léirsithe spontáineacha os comhair phríomhoifig an Partido Popular i [[Maidrid]] agus i g[[Cathair (lonnaíocht)|cathracha]] eile. Is é an mana a bhí le cloisteáil ná ''&quot;queremos la verdad antes de votar&quot;'': “táimid ag iarraidh na fírinne sula gcaithimid ár vótaí”. Bhí bua ollmhór ag an Partido Socialista san olltoghchán an lá dár gcionn. 
[[Íomhá:Agur eta ohore xabier anjel 01.JPG|mion]]

=== 2004-2005 ===
Ritheadh bille thar a bheith conspóideach a dtugtar &quot;Plean Ibarretxe&quot; air (is é José Luis Ibarretxe ''lehendakari'', nó Príomh-Aire, na mBascach) sa pharlaimint réigiúnach Bhascach ag deireadh mhí na Nollag 2004. Ba é cuspóir an bhille seo leasú a dhéanamh ar an reacht féinrialach Bascach chun Saorstát Bascach a bhunú a bheadh ceangailte le Stát na Spáinne.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-is-beag-seans-ata-ann-go-n-eireoidh-le-plean-ibarr.aspx|teideal=Is beag seans atá ann go n-éireoidh le Plean Ibarretxe|údar=Carmen Rodríguez|dáta=2005|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-12-20}}&lt;/ref&gt;  

=== 2006 ===
D'fhógair ETA sos cogaidh ar an [[24 Márta]] [[2006]], tar éis 817 duine a mharú le linn a bhfeachtais. Ach ghlac ETA le pléascadh buama in aerfort [[Maidrid|Mhaidrid]], Barajas, ar an [[30 Nollaig]] [[2006]] inar maraíodh beirt, tar éis don [[rialtas]] Spáinneach buaileadh leo go rúnda le linn na míosa sin. 

=== 2010-2011 ===
Tháinig sos cogaidh buan i bhfeidhm.

== Féach freisin ==
* [[An Tír Bhascach]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Sceimhlitheoireacht]]
[[Catagóir:ETA| ]]
[[Catagóir:Polaitíocht na Spáinne]]

{{síol-eus}}</text>
      <sha1>el40onkmqup36xyefqe1o9fv3f3sz1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Cogadh Fuar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9956</id>
    <revision>
      <id>1315683</id>
      <parentid>1194633</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T10:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>440</id>
      </contributor>
      <comment>Ag baint [[:Íomhá:President_Ronald_Reagan_and_Soviet_General_Secretary_Mikhail_Gorbachev_at_the_first_Summit_in_Geneva,_Switzerland.jpg|President_Ronald_Reagan_and_Soviet_General_Secretary_Mikhail_Gorbachev_at_the_first_Summit_in_Geneva,_Switzerland.jpg]]</comment>
      <origin>1315683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5964" sha1="ixhafjzt84o7rurnilw3dpp21po4nmt" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}}

[[Íomhá:President Ronald Reagan and Soviet General Secretary Gorbachev at The First Summit in Geneva Switzerland - DPLA - b534f3d00bb05c3cc293789b180d2116.jpg|mion|clé|300px|Ba iad [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] agus [[an tAontas Sóivéadach]] an dá shárchumhacht sa Chogadh Fuar]]

Is é atá i gceist leis '''an gCogadh Fuar''' ná coimhlint idé-eolaíoch, gheilleagrach agus [[Polaitíocht|pholaitiúil]] a bhí ar siúl san [[20ú haois]] idir [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] is an [[caipitleachas]] ar aon taobh amháin, agus [[an tAontas Sóivéadach]] is an [[cumannachas]] ar an taobh eile. Bhailigh an bheirt acu a gcuid comhghuaillithe féin chucu le tacaíocht a fháil, ach ba mhinic a chaithfidís an tacaíocht sin a mhealladh uathu le lámh láidir.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.stmarys-belfast.ac.uk/aisaonad/comhaid/An_Cogadh_Fuar.pdf|teideal=An Cogadh Fuar|údar=St Marys, Béal Feirste|dáta=|dátarochtana=2020}}&lt;/ref&gt; 

Deirtear gur tosaíodh an cogadh timpeall na bliana [[1947]], ag deireadh an [[Dara Cogadh Domhanda]], agus mhair sé go dtí na [[1990idí]], a fhad is a mhair an tAontas Sóivéadach.
[[Íomhá:Gallery4 A Violent Peace.jpg|mion|Canadian War Museum, LeBreton Flats, [[Ceanada]]]]
Ní raibh an dá mhórchumhacht féin ag cur mórán troda ar a chéile go díreach, ach ba mhinic a bhí siad ag tabhairt tacaíochta do thaobhanna éagsúla i gcoimhlintí áitiúla go háirithe sa [[Tríú Domhan]], rud a mhéadaigh ar an gcruatan inar fágadh na gnáthshibhialaigh ina leithéid de chás. Ba í an ghné ba dhainséaraí den Chogadh Fhuar ná go raibh airm núicléacha ag an mbeirt, agus bhí sé incheaptha go mbrisfeadh cogadh núicléach amach eatarthu - fiú de thaisme. Cúpla uair, ba dhóbair nár bhris, is é sin, le linn [[Géarchéim na nDiúracán i gCúba|ghéarchéim na ndiúracán i gCúba]] agus i bhfómhar na bliana [[1963]]. Ar ámharaí an tsaoil, seachnaíodh an cogadh núicléach sin.
[[Íomhá:Avro CF-100 Mk.4A Canuck LRear Cold War NMUSAF 26Sep09 (14413571458).jpg|mion|Avro CF-100 Mk.4A Canuck, Canadian War Museum, LeBreton Flats, [[Ceanada]]]]

== Croineolaíocht ==
Nuair a chuaigh na Boilséivigh i gceannas ar [[an Rúis]] sa bhliain [[1917]], d'éirigh an tIarthar an-bhuartha faoi cé chomh meáite agus a bhí siad ar an réabhlóideachas a spreagadh taobh amuigh den Rúis. Sna blianta idir an dá chogadh domhanda, is beag a chuaigh an réabhlóid dhomhanda sin chun cinn, ach níor bhain sin mórán den eagla a bhí ar an Iarthar roimh an gcumannachas. 

Sa bhliain [[1941]], d'ionsaigh na Gearmánaigh an tAontas Sóivéadach, a chuaigh i gcomhghuaillíocht leis na cumhachtaí Iartharacha, ach i ndiaidh an chogaidh, tháinig scoilt eatarthu arís.

* '''1945'''. [[Comhdháil Yalta]] agus [[Comhdháil Potsdam]] (Iúil Lúnasa 1945).  Bhí easaontas mór ann ar an chruth a bheadh ar [[an Eoraip]] san am a bhí le teacht agus bhí an chomhghuaillíocht chogaidh ag titim as a chéile. 
*'''1947'''. Ba iad Bernard Baruch, a bhí ina chomhairleoir ag an Uachtarán [[Harry Truman]], agus Walter Lippmann, scríbhneoir agus iriseoir, ba thúisce a thosaigh ag labhairt faoi &quot;chogadh fuar&quot;, thiar sa bhliain 1947, agus iad ag tagairt don teannas a bhí ag dul i méadaíocht idir an tIarthar agus an tAontas Sóivéadach. 
[[Íomhá:Airlift-berlin.jpg|clé|mion|C-47, aerfort Tempelhof, Aertharlú, 1949]]
Bhí stádas [[Beirlín|Bheirlín]] Thiar ina cnámh spairne sna 1940idí. 
* '''1948.''' Ar [[24 Meitheamh]] [[1948]], d’ordaigh [[Iósaf Stailín|Stailín]] go ndruidfí gach [[bóthar]], [[iarnród]] agus bealach [[uisce]] isteach go Beirlín Thiar. Tugadh ‘fadhbanna teicniúla’ mar fháth oifigiúil ar an chinneadh seo. 
* '''1949'''. Sa bhliain 1949, tharla aertharlú chun Beirlín Thiar a shábháil. Tógadh dhá mhilliún tona earraí isteach le linn na tréimhse seo. Cuireadh deireadh leis ar [[12 Bealtaine]] [[1949]].&lt;ref&gt;[https://www.stmarys-belfast.ac.uk/aisaonad/comhaid/An_Cogadh_Fuar.pdf aisaonad, St Marys, Belfast]&lt;/ref&gt;.
* Ar an [[25 Meitheamh]] [[1950]], rinne [[An Chóiré Thuaidh]] ionradh ar an g[[An Chóiré Theas|Coiré Theas]], ag cur tús lé [[cogadh]] mór millteanach. Fuair na milliún [[bás]], ré [[Fuil|fhuil]]&lt;nowiki/&gt;teach i [[stair]] an [[An Domhan|Domhain]].

*'''1955'''. Shínigh an t[[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] agus a chomhghuaillithe ó Bhloc an Oirthir [[Comhaontú Vársá]], socrú faoina gcosaint, i b[[príomhchathair]] na [[An Pholainn|Polainne]], [[Vársá]], ar an [[14 Bealtaine]] [[1955]].
*'''1956'''. [[Réabhlóid na hUngáire 1956]]

* '''1961'''. Sa bhliain 1961, tógadh [[Balla Bheirlín|balla idir Beirlín Thoir agus Beirlín Thiar]].
*'''1963'''. [[Géarchéim na nDiúracán i gCúba]]. 
*'''1960idí-1970idí'''. [[Cogadh Vítneam]]
*'''1968'''. [[Earrach Phrág]]
*'''1970idí'''. [[Détente]]
*'''1970idí'''. [[Cainteanna um Theorannú Arm Straitéiseach]]
*'''1989'''. [[Olltoghchán na Polainne 1989]]
*'''1989'''. Athaontú sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]]

* '''1990'''. Ar an [[23 Eanáir]] [[1990]] thosaigh an [[rialtas]] sa Ghearmáin Thoir ag leagadh Bhalla Bheirlín.&lt;ref&gt;[http://www.apimages.com/metadata/Index/Watchf-Associated-Press-International-News-Germ-/fd5e2c409ac04e449f3b50285039368b apimages.com]&lt;/ref&gt; Ar an [[13 Meitheamh]] [[1990]] thosaigh saighdiúirí teorann sa Ghearmáin Thoir ag leagadh Bhalla Bheirlín go hoifigiúil.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Berlin_Wall#The_fall Wikipedia i mBéarla]&lt;/ref&gt;

* '''1991'''. I mí Iúil 1991, cuireadh [[Comhaontú Vársá]] ar ceal. Bhí fórsaí Sóivéadacha lonnaithe sa sna tíortha iarchumannacha (sa [[An tSeicslóvaic|tSeicslóvaic]] ó 1968 ar aghaidh mar shampla). Níor imigh siad go hiomlán roimh dheireadh 1991.

==Tagairtí==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Cogadh Fuar, An}}

[[Catagóir:An Cogadh Fuar| ]]
[[Catagóir:Cogaí| ]]</text>
      <sha1>ixhafjzt84o7rurnilw3dpp21po4nmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Irisleabhar na Gaedhilge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15898</id>
    <revision>
      <id>1315647</id>
      <parentid>1312954</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Naisc sheachtracha */ Nasc beo</comment>
      <origin>1315647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1795" sha1="1fvaolmg3pxdzkz1yfy92yhnutd4g6a" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Nuachtán|image=Íomhá:Clúdach Irisleabhar na Gaedhilge (1905).jpg}}

B'irisleabhar [[Gaeilge]] é '''''Irisleabhar na Gaedhilge''''', a bhíodh á fhoilsiú ón mbliain [[1882]] go dtí [[1909]]. Bhí sé ina thréimhseachán tábhachtach do lucht [[Athbheochan na Gaeilge]] sa tréimhse roimh bhunú [[Saorstát Éireann|Shaorstát Éireann]]. Bunaíodh an t-irisleabhar seo ag lucht [[Aondacht na Gaedhilge]], eagraíocht a bunaíodh sa bhliain [[1880]].  [[Conradh na Gaeilge]] a bhí freagrach as an bhfoilseachán i ndiaidh 1884.

I measc na scríbhneoirí a bhíodh ag scríobh ann bhí [[Pádraig Mac Piarais]], [[Dubhghlas de hÍde]], [[Peadar Ua Laoghaire|An tAthair Peadar Ua Laoghaire]], [[Úna Ní Fhaircheallaigh]], [[Eoghan Ó Gramhnaigh|An tAthair Eoghan Ó Gramhnaigh]] agus [[Eoin Mac Néill]]. I measc na n-ábhar a foilsíodh bhí filíocht, gearrscéalta, stair, béaloideas, amhráin, léirmheasanna leabhar, dinnseanchas, seanfhocail, ábhar d’fhoghlaimeoirí Gaeilge agus cur síos ar obair Chonradh na Gaeilge.

== Eagarthóirí ==
* ...
* [[Eoghan Ó Gramhnaigh]] (1891- )

== Naisc sheachtracha ==
{{Catcómhaoin|Gaelic Journal|Irisleabhar na Gaedhilge}}
* [https://corpas.ria.ie/index.php?fsg_function=4&amp;fsg_id=4333 Corpas ''Irisleabhar na Gaedhilge'']

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{Conradh na Gaeilge}}
{{Rialú údaráis}}
{{síol-nuachtán}}
[[Catagóir:Irisí Gaeilge]]
[[Catagóir:Irisí liteartha]]
[[Catagóir:Irisí léannta]]
[[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla]]
[[Catagóir:Irisí Éireannacha]]
[[Catagóir:Míosacháin]]
[[Catagóir:Athbheochan na Gaeilge]]
[[Catagóir:Conradh na Gaeilge]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1882]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 1880í]]</text>
      <sha1>1fvaolmg3pxdzkz1yfy92yhnutd4g6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adidas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22489</id>
    <revision>
      <id>1315616</id>
      <parentid>1209476</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T12:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17019" sha1="5kkuslo8js2ecdlndqpprsj5dleji0c" xml:space="preserve">{{glanadh}}
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta‎}}

Is déantóir do bhróga reatha, [[éadaí]] agus táirgí [[Spórt|spóirt]] iad Adidas. Ag tús an bhliain 2021 bhíodh siad mar an déantóir d’éadaí spóirt is mó san [[An Eoraip|Eoraip]], agus tá siad an dara déantóir is mó ar [[Domhan|domhain]] (i ndiaidh [[Nike]]).&lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;Lewis, R. (2017) Adidas. Ar fáil ag: https://www.britannica.com/topic/Adidas-AG (faighte: 23 Márta 2021)&lt;/ref&gt; Tagann Reebok, Taylor Made agus Rockport faoi úinéireacht Adidas chomh maith.&lt;ref&gt;Robinson, C. (2009) What Is Adidas? Ar fáil ag: https://www.sportsrec.com/adidas-5036214.html (faighte: 23 Márta 2021)&lt;/ref&gt; 

Tá ceanncheathrú Adidas in Herzogenaurach sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]].  Fostaítear breis agus 62,000 duine timpeall an domhain.&lt;ref&gt;Adidas. (gan dáta) Company Profile. Ar fáil ag: https://www.adidas-group.com/en/group/profile/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210331053235/https://www.adidas-group.com/en/group/profile/ |date=2021-03-31 }} (faighte: 23 Márta 2021)&lt;/ref&gt; Sa bhliain 2020 bhíodh siad mar an tríú branda éadach is luachmhara ar [[Domhan|domhain]]. Bhí luach do bhreis agus $14,500 milliúin ar an bhranda.&lt;ref&gt;Statista. (2020) Brand value of the leading 10 apparel brands worldwide in 2020. Ar fáil ag: https://www.statista.com/statistics/267931/brand-value-of-the-leading-10-apparel-brands-worldwide/ (faighte: 23 Márta 2021)&lt;/ref&gt; Tá Adidas déanta suas de chúpla fo-bhranda. I measc na branda sin tá Originals, Performance agus Sports Style.&lt;ref&gt;Get The Label. (2018) ADIDAS: ONE BRAND, FOUR VISIONS. Ar fáil ag: https://www.getthelabel.com/blog/adidas-one-brand-four-visions/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210618045818/https://www.getthelabel.com/blog/adidas-one-brand-four-visions/ |date=2021-06-18 }} (faighte: 27 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

== Stair ==
[[Íomhá:Adi.dassler_Skulptur.jpg|clé|233x233px|Dealbh do Adi Dassler|mion]]
Bunaíodh comhlacht bróga ag beirt deartháireacha, Adolf &amp; Rudolf Dassler, i seomra níocháin a mháthair sna 1920aí i mbaile beag sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]]. Is é Herzogenaurach an t-ainm don bhaile beag sin. Bhíodh na beirt deartháireacha mar comhpháirtithe gnó dícheallach i dtús báire. Mar a fheictear leis an rath a bhí acu sa bhliain 1936 nuair a chaith [[Jesse Owens]] a chuid bhróga ag na [[Cluichí Oilimpeacha]] i [[Beirlín|mBeirlín]]. Áfach thit na deartháireacha amach i ndiaidh an [[Dara Cogadh Domhanda]]. Bunaíodh Puma ag Rudolf Dassler agus bunaíodh Adidas ag Adolf (nó Adi mar a thugtar air) Dassler.&lt;ref&gt;DW. (2006) The Town that Sibling Rivalry Built, and Divided. Ar fáil ag: https://www.dw.com/en/the-town-that-sibling-rivalry-built-and-divided/a-2074427 (faighte: 12 Márta 2021)&lt;/ref&gt; Ar an t-ochtú lá dhéag do mhí Lúnasa 1949 cláraigh Adi Dassler a chomhlacht nua. Thosaigh sé amach le 47 fostaithe agus d’fhás sé an comhlacht go dtí an comhlacht ilnáisiúnta domhanda atá cáiliúil sa lá atá inniu ann.&lt;ref&gt;Adidas. (gan dáta) Company History. Ar fáil ag: https://www.adidas-group.com/en/group/history/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180817080104/https://www.adidas-group.com/en/group/history/ |date=2018-08-17 }} (faighte: 23 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

D’fhás Adidas go leanúnach i gcaitheamh na 1950idí nuair a d’athraigh imreoirí [[Sacar|sacair]] a dhílseacht chucu mar gheall ar bhróga an comhlacht. D’ofráil siad bróga peile a bhíodh níos éadroime agus go raibh tú in ann na cléata a bhaint ag brath ar an dtimpeallacht.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Fuair Adolf (nó Adi) Dassler bás sa bhliain 1978. Cé go raibh socrú nuálach tacaíochta déanta acu leis an grúpa rap Run-D.M.C. thosaigh an sciar den mhargaidh go raibh acu ag laghdú i gcaitheamh na 1980aí.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt; Cheannaigh fear gnó ón [[An Fhrainc|Fhrainc]], darbh ainm Bernard Tapie, Adidas sa bhliain 1989. Mheastar gur d’íoc sé $290 milliúin le haghaidh 80% don chomhlacht.&lt;ref&gt;Los Angeles Times. (1990) P.M. BRIEFING : French Investor to Buy Adidas. Ar fáil ag: https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-07-16-fi-273-story.html (faighte: 23 Márta 2021)&lt;/ref&gt; Níor éirigh le Tapie an comhlacht a shábháil. Dhíoladh é ansin go dtí infheisteoirí a thóg fear eile ón Fhrainc isteach in áit Tapie. Chuir na hinfheisteoirí Robert-Louis Dreyfus mar an [[Príomhoifigeach feidhmiúcháin|Príomh Oifigeach Feidhmiúcháin]] (CEO) agus Cathaoirleach do Adidas. Tháinig Salomon Group faoi úinéireacht Adidas sa bhliain 1997. Cé go raibh cáil ar Salomon le haghaidh táirgí spóirt don Gheimhridh, ba leo an soláthróir gailf TaylorMade chomh maith. Bhog Adidas isteach i miondíoltóireacht ansin agus iad ag leanúint an rath go raibh ag Nike sa bhliain 2001.&lt;ref name=&quot;brit&quot; /&gt;

Dhíol Adidas an comhlacht TaylorMade i mí Bealtaine 2017 le haghaidh $427 milliúin. Laghdú ollmhór don phraghas do $1.4 billiúin a d’íoc siad i 1997 le haghaidh Salomon.&lt;ref&gt;Hirsch, L. (2019) Adidas may have underestimated Tiger’s ability to come back. Ar fáil ag: https://www.cnbc.com/2019/04/15/adidas-may-have-underestimated-tiger-this-private-equity-firm-may-win.html (faighte: 29 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

Lean an achrann idir an dá comhlacht, do Adidas agus [[Puma]], ar aghaidh go dtí an bhliain 2009. D’imir [[Puma]] agus Adidas cluiche siombalach sacair chun críoch a chur leis an agóid.&lt;ref&gt;Hall, A. (2009) Adidas and Puma Bury the Hatchet after 60 years. Ar fáil ag: https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/6216728/Adidas-and-Puma-bury-the-hatchet-after-60-years-of-brothers-feud-after-football-match.html (faighte: 12 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

== Lógó ==
[[Íomhá:ADIDAS original logo.jpg|mion|150x150px|Sean Lógó Adidas]]
Tá cáil ar Adidas mar an bhranda leis na trí stríoca. Níor thosaigh Adi Dassler ag baint úsáid as na trí stríoca go dtí an bhliain 1967 nuair a chuir sé iad ar bhróga reatha Adidas don chéad uair. Bhí an lógó cheana féin in úsáid ag comhlacht bróga darbh ainm Karhu Sports. Chun teacht ar réiteach d’íoc Adolf Dassler suim airgid le haghaidh an trádmharc a bheadh comhionann do €1,600 in airgid na laethanta seo, chomh maith le dhá bhuidéal d’uisce beatha.&lt;ref&gt;Rogoza, R. (2020) History and Meaning Behind Adidas Logo. Ar fáil ag: https://www.logaster.com/blog/adidas-logo/#company1 (faighte: 28 Márta 2021)&lt;/ref&gt;  Bunaíodh an lógó Adidas Triuf sa bhliain 1971. Áfach níor úsáideach é go dtí an bhliain ina dhiaidh, 1972. Tháinig an triuf chun cinn as breis agus 100 smaointe. is forghníomhú geoiméadrach é an lógó le trí crosbhealach air. Tá sé ceapadh éagsúlacht an bhranda do Adidas a cheiliúradh. Sa lá atá inniu ann úsáidtear an bhranda ar an réimse táirgí Adidas Originals.&lt;ref name=logo&gt;Think Marketing. (2012) Adidas logo and brand transformations story. Ar fáil ag: https://thinkmarketingmagazine.com/adidas-logo-transformations/ (faighte: 23 Márta 2021)&lt;/ref&gt; 
[[Íomhá:Adidas logo.svg|mion|87x87px|Lógó Nua Adidas|clé]]
Sa bhliain 1997 thóg Adidas dearadh comhtháite corparáideach isteach ar an sean lógó a bhíodh acu. Bhí sé deartha sa bhliain 1990 ag Peter Moore a bhí mar Stiúrthóir Cruthaitheach sa chomhlacht ag an am. Tógann sé inspioráid ó na sean trí stríoca, ach tá sé déanta suas do thrí barraí ina ionad. Is léiriú do shliabh iad na trí bharraí, rud a léiríonn na dúshláin atá romhainn agus na cuspóirí atá fós le bhaint amach.&lt;ref name=&quot;logo&quot; /&gt;  

Aithnítear an dá lógó mar shiombail corparáideach domhanda sna saolta seo.

== Lúthchleasaithe Urraithe Adidas ==
[[Íomhá:Lionel_Messi_in_2018.jpg|150x150px|mion|Lionel Messi]]
Baineann Adidas úsáid as tairiscint urraíocht le lúthchleasaithe chun a bhranda a chur chun cinn. Déanann comhlachtaí an urraíocht seo le haghaidh réimse leathan cúiseanna. Go príomhúil tugann sé poiblíocht don chomhlacht.&lt;ref&gt;BBC. (2021) Commercialisation in sport. Ar fáil ag: https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/zp2jxsg/revision/4 (faighte: 28 Márta 2021)&lt;/ref&gt; Baineann Adidas úsáid as tairiscint urraíocht le lúthchleasaithe chun a bhranda a chur chun cinn. Tugann Adidas urraíocht do lúthchleasaithe proifisiúnta i [[Sacar|sacair]], [[cispheil]], [[daorchluiche]], [[rugbaí]], [[haca]], [[Galf|gailf]], [[leadóg]], [[cruicéad]] agus [[peil Mheiriceánach]]. Is i sacair go bhfaightear na tairiscint urraíochta is luachmhara do na himreoirí. Mar shampla tá conradh dá shaol ar fad ag [[Lionel Messi]] le Adidas. Mheastar go bhfaigheann sé breis agus $12 milliúin in aghaidh na bliana ó Adidas.&lt;ref&gt;Lawrence, B. (2020) Top 25 Most Influential Adidas Sponsored Athletes. Ar fáil ag: https://opendorse.com/blog/top-25-most-influential-adidas-sponsored-athletes-on-social/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418112254/https://opendorse.com/blog/top-25-most-influential-adidas-sponsored-athletes-on-social/ |date=2021-04-18 }} (faighte: 27 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

== Táirgí ==
Soláthraíonn Adidas táirgí agus trealamh le haghaidh nach mór gach spóirt ar domhain. Ní táirgí spóirt amháin go sholáthraíonn Adidas, tá réimse leathan do bhróga reatha agus éadaí faisean acu chomh maith. Tháirg siad 379 milliúin péire do bhróga sa bhliain 2020 agus bhí sé sin mar laghdú ar an bhfigiúir ón bhliain roimhe do 448 milliúin péire do bhróga. Arís sa bhliain 2020 tháirg Adidas 465 milliúin aonad do tháirgí éadaí, laghdú do 12% a bhí ann ón bhliain roimhe.&lt;ref&gt;Statista. (2021) The adidas Group's footwear production worldwide from 2008 to 2020. Ar fáil ag: https://www.statista.com/statistics/227015/the-adidas-groups-footwear-production-worldwide/ (faighte: 27 Márta 2021)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Statista. (2021) The adidas Group's apparel production worldwide from 2008 to 2020. Ar fáil ag: https://www.statista.com/statistics/250930/the-adidas-groups-footwear-production-worldwide/ (faighte: 27 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

==='''Kanye West'''===
[[Íomhá:Kanye_West_@_MoMA_(E).jpg|deas|150x150px|Amhránaí Kanye West]]
Dhear [[Kanye West]] bróg le haghaidh Adidas sa bhliain 2006. Áfach níor tógadh é go dtí an mhargadh. Ansin d’oibrigh [[Kanye West]] le [[Nike]] ar feadh tréimhse ach ní rabhadar sásta dleacht a íoc chuige. Sheas Adidas suas ag rá go rabhadar sásta na dleacht a íoc chuig an amhránaí. Ansin i mí Feabhra 2015 tháinig Adidas agus [[Kanye West]] amach leis an Yeezy séasúr 1. Chonaic an séasúr 1 sin an lainseáil don Yeezy Boost 350 agus an Yeezy Boost 750. Dhíoladh an dá ceann amach láithreach.&lt;ref&gt;Gorsler, F. (2021) A BRIEF HISTORY OF KANYE WEST'S HISTORIC ADIDAS COLLABORATION. Ar fáil ag: https://www.highsnobiety.com/p/kanye-west-adidas-history/ (faighte: 29 Márta 2021)&lt;/ref&gt; Ó 2015 i leith tá rath an comhoibriú idir Kanye agus Adidas le feiceáil leis an éileamh atá ar tháirgí Yeezy.

==='''Feisteas Peile'''===
[[Íomhá:Arsenal_Ladies_Vs_Bayern_Munich_(24396744684).jpg|clé|111x111px|Geansaí Peile Adidas|mion]]
Díríonn Adidas go mór ar fheisteas [[Sacar|peile]] agus an trealamh a théann leis mar bhealach ioncam. Tá Adidas mar an comhlacht is lárnaí le haghaidh an soláthar do fheisteas peile i gcomhair foireann peile idirnáisiúnta chomh maith le clubanna peile. I láthair na huaire tá ceithre as cúig do na bearta is luachmhara le haghaidh an soláthar do fheisteas peile ag Adidas le clubanna peile éagsúla. I measc na clubanna sin tá ‘[[Manchester United]]’, ‘[[Fußball-Club Bayern München|Bayern Munich]]’, ‘[[Chelsea Football Club|Chelsea]]’ agus ‘[[Real Madrid Club de Fútbol|Real Madrid]]’. Ar an iomlán faigheann na ceithre clubanna sin €232.5 milliúin eatarthu in aghaidh na bliana ó Adidas. Chomh maith leis sin tá an beart is luachmhara acu le aon foireann peile idirnáisiúnta. Faigheann an [[An Ghearmáin|Ghearmáin]] €50 milliúin in aghaidh na bliana mar gheall ar an mbeart atá acu le Adidas.&lt;ref&gt;Popović, N. (2016) Nike vs. Adidas: Battle For The Biggest Kit Supplier Deals In Football History. Ar fáil ag: http://promoovertime.com/nike-vs-adidas-battle-biggest-kit-supplier-deals-football-history/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306114205/http://promoovertime.com/nike-vs-adidas-battle-biggest-kit-supplier-deals-football-history/ |date=2021-03-06 }} (faighte: 20 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

==='''Liathróidí Peile'''===
[[Íomhá:Adidas_Jabulani_Official_World_Cup_2010_(4158450149).jpg|deas|160x160px|Liathróid Peile don Chorn Domhanda 2010]]
Leathnaíodh portfóilió do Adidas sa bhliain 1966 nuair a bhunóidh Adi Dassler an chéad liathróid peile do Adidas. An ‘Santiago’ a thugtar ar an liathróid peile áirithe sin agus bhí sé mar liathróid éigeandála don [[Corn Domhanda Sacair na mBan 2019|Corn Domhanda]] i [[Sasana]] sa bhliain chéanna. Níor thóg sé i bhfad go dtí gur cruthaíodh an ‘Telstar’ a bhí mar liathróid oifigiúil don Corn Domhanda sa bhliain 1970.&lt;ref&gt;Adidas. (2013) 60 years of adidas – the stories that still inspire us today. Ar fáil ag: https://web.archive.org/web/20130513235723/http://www.adidas-group.com/en/ourgroup/assets/History/pdfs/60Years_HistoricalOverview_e.pdf (faighte: 20 Márta 2021)&lt;/ref&gt; Ó shin i leith tá Adidas i ndiaidh liathróidí peile a sholáthar le haghaidh chuile Corn Domhanda atá tarlaithe.&lt;ref&gt;Connaughton, G. (2021) 1970-2018: Ranking Every Official FIFA World Cup Ball Of The Adidas Era. Ar fáil ag: https://www.balls.ie/football/ranking-every-official-fifa-world-cup-ball-432143 (faighte: 29 Márta 2021)&lt;/ref&gt; Tá Adidas mar urraitheoir oifigiúil ar an gcomórtais peile an ‘[[UEFA Champions League]]’ agus mar gheall air sin bíonn siad ag soláthar na liathróidí le haghaidh na comórtais ar fad. Thosaigh an nós seo sa bhliain 2001 agus tá sé fós ar siúl acu.&lt;ref&gt;Football-Balls. (2021) UEFA Champions League balls. Ar fáil ag: http://football-balls.com/balls/champions-league (faighte: 20 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

== Margaíocht ==
[[Íomhá:Derrick_Rose.jpg|mion|239x239px|Derrick Rose]]
Baineann Adidas úsáid as réimse leathan straitéisí [[Margaíocht|margaíochta]] chun a bhranda a chur chun cinn. I mí Márta 2011 lainseáil siad an feachtas margaíochta ba mhó go raibh riamh acu. Bhí sé an chéad uair gur riamh thóg siad na fo-bhranda, (Performance, Originals, Sport Style) go léir le chéile. Léirigh an feachtas láithreacht Adidas i [[Spórt|spóirt]] éagsúla, cultúir difriúla agus stíl maireachtála tríd an domhain do [[Ceol|cheoil]], [[Spórt|spóirt]] agus [[faisean]] a mheascadh le chéile. Bhí daoine cáiliúla cosúil le [[Lionel Messi]], [[David Beckham]], [[Katy Perry]] agus [[Derrick Rose]] go léir páirteach in san feachtas.&lt;ref&gt;Adidas. (2011) ADIDAS IS ALL IN - LAUNCHING THE BIGGEST MARKETING CAMPAIGN IN THE BRAND’S HISTORY. Ar fáil ag: https://www.adidas-group.com/en/media/news-archive/press-releases/2011/adidas-all-launching-biggest-marketing-campaign-brands-history/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411220419/https://www.adidas-group.com/en/media/news-archive/press-releases/2011/adidas-all-launching-biggest-marketing-campaign-brands-history/ |date=2021-04-11 }} (faighte: 29 Márta 2021)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Felippe, M. (2011) Adidas Launches biggest marketing campaign in the brand’s history. Ar fáil ag: https://ww.fashionnetwork.com/news/adidas-launches-biggest-marketing-campaign-in-the-brand-s-history,159417.html (faighte: 20 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

Baineann Adidas úsáid as straitéisí cathracha chomh maith. Tá an cineál margaíocht seo dírithe ar [[Londain]], [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]], [[Páras]], [[Tōkyō|Tóiceo]], [[Los Angeles, California|Los Angeles]] agus [[Shang-hai|Shanghai]]. An cúis le seo ná go mbíonn dearcadh an tomhaltóir, treochtaí agus cinntí ceannacháin go léir difriúil timpeall an domhain. Mar shampla in san Eoraip dírítear go príomha ar tháirgí sacair a chur chun cinn i gcomparáid le Meiriceá, áit a bheadh siad ag díriú ar tháirgí cispheile a dhíoladh.&lt;ref&gt;DAN. (2020) 6 Things You Should Know About Adidas’ Digital Marketing Strategy. Ar fáil ag: https://digitalagencynetwork.com/digital-marketing-strategy-of-adidas/ (faighte: 29 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

Le linn an phaindéim córóinvíreas sa bhliain 2020 laghdaigh Adidas a chaiteachas de 25% ar na meáin. Go príomha laghdaigh siad a chaiteachas le haghaidh imeachtaí cosúil leis na [[Cluichí Oilimpeacha]] mar gheall ar an easpa cinnteacht go rachaidh siad ar aghaidh.&lt;ref&gt;Vizard, S. (2020) Adidas cut media spend by 25% during lockdown but now plans to ‘reaccelerate’. Ar fáil ag: https://www.marketingweek.com/adidas-cut-spend-lockdown-now-reaccelerate/ (faighte: 22 Márta 2021)&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Adidas}}
[[Catagóir:Gnó]]
[[Catagóir:Brandaí bróg]]
[[Catagóir:Déantóirí bróg]]</text>
      <sha1>5kkuslo8js2ecdlndqpprsj5dleji0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceamara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24030</id>
    <revision>
      <id>1315666</id>
      <parentid>1315304</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4909" sha1="6hsyyqbjkpsslbzoe7edwymx36d8xra" xml:space="preserve">[[Íomhá:Digital-camera aj ashton 01.svg|thumb|Ceamara na 1990idí, oiriúnach do chách ag an am|220x220px]]

[[Íomhá:Minolta-9000-M4771.jpg|thumb|Grianghrafadán &quot;Minolta-9000 SLR&quot;|220x220px]]Séard is '''ceamara''' ann ná gléas chun [[Grianghrafadóireacht|grianghraif]] a thógáil. Is iomaí cineál ceamara atá ar fáil sa lá atá inniu ann. Is féidir le gach duine ceann a cheannach ar luach íseal chun grianghraif a thógáil am ar bith nuair is mian leo. Bíonn ceamara ar na [[guthán soghluaiste|gutháin soghluaiste]] sa lá atá inniu ann. Bíonn ceamaraí den scoth ag grianghrafadóirí ghairmiúla.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;

== Ceamaraí traidisiúnta ==
Bosca teirnhneach is ea an ceamara traidisiúnta atá díonach ar sholas a bhfuil lionsa inréinmithe ina aghaidh, ar féidir solas a ligean isteach ann trí chornhla a scaoileadh. Sa bhosca bíonn rolla scannáin fhótaghrafaigh agus cuid de sínte taobh thiar den lionsa is den chomhla. Nuair a osclaítear an chornhla ligtear solas ón radharc taobh amuigh isteach ar an scannán.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}&lt;/ref&gt; 

Rialaítear an méid soilsithe a ligtear isteach le fad oscailt na cornhla, agus le feileastram, ar féidir a chró a athrú trí oiread f-stopanna. Ciallaíonn f22 cró de thrastomhas 1 /22 d'fhad fócasach an lionsa. Ligeann fI.8 i bhfad níos lú solais isteach ná f22. Feistítear an fad idir Iionsa is scannán chun go dtiteann fíoríornhá shoiléir den radharc ar an scannán. Imoibríonn an patrún soilsithe ar an eibleacht ar an scannán, agus cuirtear íomhá fholaithe ar coimeád inti i bhfoirm patrún cornhdhúl ceimiceach. 

Níos déanaí, réalaítear an íomhá fholaithe trí phróiseas ceimiceach chun an grianghraf/íomhá a dhéanamh infheicthe.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

== Stair ==
Sna 1880idí táirgeadh scannán fótagrafach mar stiall leanúnach, agus rinne sé seo réabhlóid ar dhearadh ceamaraí. Tháinig ceamara bosca [[Kodak]] amach ar dtús, agus ina dhiaidh sin ceamaraí póca le boilg infhillte arbh fhéidir a chur sa bhosca miotalach nuair nach raibh siad in úsáid. 

Chuir comhlacht [[Leica]] an chéad mhioncheamara amach le scannán pollta, 35 mm ar leithead, i 1925. Glacadh go forleathan leis an bhfoirm seo, le scannán pacáilte i gcaiséad, le haghaidh scannán le leithid eile. 

Le himeacht ama tá feidhmiú an cheamara an-simplí, le córais uathoibríocha chun an fócasú is an nochtadh a rialú go cuí don scannán, splanc leictreonach, sioncrónaithe leis an nochtadh, tiomáint mótair chun an scannán a chur ar aghaidh, agus fiú próiseáil réalta taobh istigh den cheamara ([[Polaroid]]). 

Ó timpeall 1990 tá ceamaraí leictreonacha tagtha chun cinn in ionad na gceamaraí traidisiúnta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Fischeamaraí ===
Tá forbairtí móra déanta ar cheamaraí cineamatagrafaíochta freisin. Ag tosú le cineiteagraf Dickson ó chomhlacht [[Thomas Edison]] i 1891, bunaíodh an scannán 35 mm, pollta ar a fhad chun gurbh fhéidir é a ghluaiseacht ar aghaidh le cromán, oibrithe de láirnh ag an gceamaradóir féin. De réir a chéile tugadh isteach mótair leictreacha is oibriú cloig chun minicíocht íornháithe chaighdeánach de 16 íomhá in aghaidh an tsoicind a bhunú. 

Nuair a tugadh isteach na fuaimscannáin i 1927 méadaíodh an mhinicíocht íomháithe go dtí 24 in aghaidh an tsoicind, agus bhí gá le córas cúramach fineálta chun an fhuaim a shioncrónú leis na híomhánna. 

Níos déanaí fós tháinig an fischeamara chun cinn, chun an íomhá a dhéanamh ar scáileán feadáin gha-chatóidigh a scantar go leictreonach chun fischomhartha leictreonach a chruthú agus imeacht scun scan ó na próisis chasta cheimiceacha. Ar dtús, sna 1940-50idí, bhí na físcheamaraí an-rnhór an-trom. Le teacht na leathsheoltóirí laghdaigh na físcheamaraí de réir a chéile, agus athraíodh ó chóras dubh is geal (monacrómatach) go dtí córas daite. 

Faoi na 1980idí bhíothas in ann ceamthaifeadáin dhaite iniompartha le téipchaiséad a tháirgeadh. Ag an am céanna rinneadh na próisis fócasaithe is rialaithe datha uathoibríoch. Tá an claonadh i treo fischeamaraí níos lú uathoibríche ag dul ar aghaidh fós.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Féach freisin ==
* [[Ceamara digiteach]]
* [[Ceamara forfheidhmithe tráchta]]
* [[Ceamara uisce]]
* [[Ceamara bosca]]
* [[Ceamara frithchaithimh aonlionsa]]
* [[Ceamara imrothlach]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>6hsyyqbjkpsslbzoe7edwymx36d8xra</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315681</id>
      <parentid>1315666</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4928" sha1="h2pb9go2ja7eg0vj5o8nx6418tohlcd" xml:space="preserve">[[Íomhá:Digital-camera aj ashton 01.svg|thumb|Ceamara na 1990idí, oiriúnach do chách ag an am|220x220px]]

[[Íomhá:Minolta-9000-M4771.jpg|thumb|Grianghrafadán &quot;Minolta-9000 SLR&quot;|220x220px]]Séard is '''ceamara''' ann ná gléas chun [[Grianghrafadóireacht|grianghraif]] a thógáil. Is iomaí cineál ceamara atá ar fáil sa lá atá inniu ann. Is féidir le gach duine ceann a cheannach ar luach íseal chun grianghraif a thógáil am ar bith nuair is mian leo. Bíonn ceamara ar na [[guthán soghluaiste|gutháin soghluaiste]] sa lá atá inniu ann. Bíonn ceamaraí den scoth ag grianghrafadóirí ghairmiúla.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht &amp; Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026}}&lt;/ref&gt;

== Ceamaraí traidisiúnta ==
Bosca teirnhneach is ea an ceamara traidisiúnta atá díonach ar sholas a bhfuil lionsa inréinmithe ina aghaidh, ar féidir solas a ligean isteach ann trí chornhla a scaoileadh. Sa bhosca bíonn rolla scannáin fhótaghrafaigh agus cuid de sínte taobh thiar den lionsa is den chomhla. Nuair a osclaítear an chornhla ligtear solas ón radharc taobh amuigh isteach ar an scannán.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}&lt;/ref&gt; 

Rialaítear an méid soilsithe a ligtear isteach le fad oscailt na cornhla, agus le feileastram, ar féidir a chró a athrú trí oiread f-stopanna. Ciallaíonn f22 cró de thrastomhas 1 /22 d'fhad fócasach an lionsa. Ligeann fI.8 i bhfad níos lú solais isteach ná f22. Feistítear an fad idir Iionsa is scannán chun go dtiteann fíoríornhá shoiléir den radharc ar an scannán. Imoibríonn an patrún soilsithe ar an eibleacht ar an scannán, agus cuirtear íomhá fholaithe ar coimeád inti i bhfoirm patrún cornhdhúl ceimiceach. 

Níos déanaí, réalaítear an íomhá fholaithe trí phróiseas ceimiceach chun an grianghraf/íomhá a dhéanamh infheicthe.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

== Stair ==
Sna 1880idí táirgeadh scannán fótagrafach mar stiall leanúnach, agus rinne sé seo réabhlóid ar dhearadh ceamaraí. Tháinig ceamara bosca [[Kodak]] amach ar dtús, agus ina dhiaidh sin ceamaraí póca le boilg infhillte arbh fhéidir a chur sa bhosca miotalach nuair nach raibh siad in úsáid. 

Chuir comhlacht [[Leica]] an chéad mhioncheamara amach le scannán pollta, 35 mm ar leithead, i 1925. Glacadh go forleathan leis an bhfoirm seo, le scannán pacáilte i gcaiséad, le haghaidh scannán le leithid eile. 

Le himeacht ama tá feidhmiú an cheamara an-simplí, le córais uathoibríocha chun an fócasú is an nochtadh a rialú go cuí don scannán, splanc leictreonach, sioncrónaithe leis an nochtadh, tiomáint mótair chun an scannán a chur ar aghaidh, agus fiú próiseáil réalta taobh istigh den cheamara ([[Polaroid]]). 

Ó timpeall 1990 tá ceamaraí leictreonacha tagtha chun cinn in ionad na gceamaraí traidisiúnta.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Fischeamaraí ===
Tá forbairtí móra déanta ar cheamaraí cineamatagrafaíochta freisin. Ag tosú le cineiteagraf Dickson ó chomhlacht [[Thomas Edison]] i 1891, bunaíodh an scannán 35 mm, pollta ar a fhad chun gurbh fhéidir é a ghluaiseacht ar aghaidh le cromán, oibrithe de láirnh ag an gceamaradóir féin. De réir a chéile tugadh isteach mótair leictreacha is oibriú cloig chun minicíocht íornháithe chaighdeánach de 16 íomhá in aghaidh an tsoicind a bhunú. 

Nuair a tugadh isteach na fuaimscannáin i 1927 méadaíodh an mhinicíocht íomháithe go dtí 24 in aghaidh an tsoicind, agus bhí gá le córas cúramach fineálta chun an fhuaim a shioncrónú leis na híomhánna. 

Níos déanaí fós tháinig an fischeamara chun cinn, chun an íomhá a dhéanamh ar scáileán feadáin gha-chatóidigh a scantar go leictreonach chun fischomhartha leictreonach a chruthú agus imeacht scun scan ó na próisis chasta cheimiceacha. Ar dtús, sna 1940-50idí, bhí na físcheamaraí an-rnhór an-trom. Le teacht na leathsheoltóirí laghdaigh na físcheamaraí de réir a chéile, agus athraíodh ó chóras dubh is geal (monacrómatach) go dtí córas daite. 

Faoi na 1980idí bhíothas in ann ceamthaifeadáin dhaite iniompartha le téipchaiséad a tháirgeadh. Ag an am céanna rinneadh na próisis fócasaithe is rialaithe datha uathoibríoch. Tá an claonadh i treo fischeamaraí níos lú uathoibríche ag dul ar aghaidh fós.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Féach freisin ==
* [[Ceamara digiteach]]
* [[Ceamara forfheidhmithe tráchta]]
* [[Ceamara uisce]]
* [[Ceamara bosca]]
* [[Ceamara frithchaithimh aonlionsa]]
* [[Ceamara imrothlach]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>h2pb9go2ja7eg0vj5o8nx6418tohlcd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Máthair Treasa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24279</id>
    <revision>
      <id>1315686</id>
      <parentid>1308751</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T10:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>440</id>
      </contributor>
      <comment>Ag baint [[:Íomhá:President_Ronald_Reagan_presents_Mother_Teresa_with_the_Medal_of_Freedom_at_a_White_House_Ceremony_in_the_Rose_Garden.jpg|President_Ronald_Reagan_presents_Mother_Teresa_with_the_Medal_of_Freedom_at_a_White_House_Ceremony_in_the_Rose_Gard</comment>
      <origin>1315686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10340" sha1="iwchwr8zacox4gavu1i25ervukgoqgy" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
[[Bean rialta]] [[Caitliceach|Chaitliceach]] ba ea '''Máthair Treasa''' nó ''Agnesë Gonxhe Bojaxhiu'' ([[26 Lúnasa]] [[1910]] – [[5 Meán Fómhair]] [[1997]]). Chaith an Mháthair Treasa a saol ag cabhrú leis na bochtáin, i g[[Calcúta]] ar dtús, agus ansin in áiteanna eile ar fud an domhain.

Bhunaigh sí [[Misinéirí na Carthanachta]] i g[[Calcúta]] na h[[India]] sa bhliain [[1950]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/radioplayer/html5/#/rnag/21049888|teideal=Naomh Teresaː Cur síos ar Mháthair Treasa Kolkata (RTÉ Radio Player - Raidió na Gaeltachta)|údar=Máire Ni Sheanacháin|dáta=2016|work=www.rte.ie|dátarochtana=2020-12-10}}&lt;/ref&gt;  Faoi am na [[1970í|1970idí]] bhí clú agus cáil uirthi, ach go háirithe nuair a craoladh [[clár faisnéise]] agus a foilsíodh [[leabhar]], ''Something Beautiful for God'' le Malcolm Muggeridge.

Is é “[[Naomh]] na mBocht” an leasainm atá uirthi.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/an%20Mh%C3%A1thair%20Treasa.pdf|teideal=Beatha le Bua|údar=ccea.org.uk|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200501160155/https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/an%20Mh%C3%A1thair%20Treasa.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/Leabhar%20Saothair%20-An%20Mh%C3%A1thair%20Treasa.pdf|teideal=Leabhar saothair|údar=ccea.org.uk|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200501163459/https://ccea.org.uk/downloads/docs/ccea-asset-im/Resource/Leabhar%20Saothair%20-An%20Mh%C3%A1thair%20Treasa.pdf}}&lt;/ref&gt; Tá a cuid oibre á leanúint ar aghaidh i 87 tír ar fud an domhain.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.examinations.ie/|teideal=SCRÚDÚ AN TEASTAIS SHÓISEARAIGH - OIDEACHAS REILIGIÚNACH – GNÁTHLEIBHÉAL|údar=examinations.ie|dáta=2010|dátarochtana=2020|archivedate=2001-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010521135007/http://www.examinations.ie/}}&lt;/ref&gt;

== Saol ==

=== Tús a saoil ===
Rugadh an Mháthair Treasa i mbaile [[Skopelos|Skopje]] sa [[An Mhacadóin Thuaidh|Mhacadóin]] 27ú Lúnasa 1910. Is é Agnes Gonxha Bojaxhiu an t-ainm a bhí uirthi ar dtús. Ba as an [[An Albáin|Albáin]] an [[teaghlach]] s’aici. Bhí siopa ag a hathair agus bhí a beirt tuismitheoirí iontach dílis don [[Creideamh|chreideamh]] [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Chaitliceach]].

Nuair a bhí sí dhá bhliain déag thuig sí go raibh gairm ó Dhia aici. Bhí sí ag iarraidh a bheith ag ina misinéir san India.

=== Tréimhse in Éirinn ===
i 1928, nuair a bhí sí 18 mbliana d’aois, chuaigh Agnesë Bojaxhiu isteach in [[ord rialta]]. D’fhág sí [[Scóipé]] (Skopje) agus chuaigh sí ag obair le hord cráifeach darb ainm Siúracha Loreto. Ord [[Éireannach]] a bhí ann, agus bhí na mná rialta ag déanamh cuid mhór oibre san India. 

Tháinig ansin an bhean óg ón [[An Mhacadóin Thuaidh|Macadóin]] go [[Éire|hÉirinn]] chun dhá mhí a chaitheamh leis na siúracha Loreto i [[Ráth Fearnáin]], [[Baile Átha Cliath|Baile Athá Cliath]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.pressreader.com/ireland/irish-independent-seachtain/20160921/281938837387806|teideal=Naomh a chaith seal in Éirinn|údar=Irish Independent|dáta=̄22 MF 2016|work=www.pressreader.com|dátarochtana=2020-12-10}}&lt;/ref&gt; 

Tháinig sí go hÉirinn chun Béarla a fhoghlaim. Chaith sí tamall de mhíonna ag traenáil agus ag foghlaim Béarla, agus d'éirigh sí go maith as. 

Ansin cuireadh í anonn chun na hIndia. Ghlac sí a céad mhóideanna mar bhean rialta sa bhliain 1931. 
[[Íomhá:Sandro Pertini e Madre Teresa di Calcutta.jpg|clé|mion|Sandro Pertini agus Teresa in 1976]]

=== Loreto in India ===
Idir 1931 agus 1948, bhí sí ag teagasc in Ardscoil Naomh Muire i gCalcúta. Is ag an am seo a ghlac sí an t-ainm Treasa uirthi féin. Roghnaigh sí an t-ainm sin in onóir do naomh Francach Naomh [[Naomh Thérèse de Lisieux|Therèse]] Lisieux. 

Ba le linn di a bheith ag obair i gCalcúta a thuig sí méid an léin agus na [[Bochtanas|bochtaineachta]] a bhí sa [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]]. Níor cuireadh [[oideachas]] ar bith ar a lán de na leanaí i slumaí Chalcúta.  

I 1946 d’éirigh sí tinn, agus bhí cuma air go raibh [[eitinn]] uirthi.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Cuireadh í chuig baile darb ainm [[Darjeeling]] le biseach a fháil. Ach ar a bealach ann ar an traein tharla rud iontach. Chuala sí guth Dé ag rá léi gach rud a fhágáil ina diaidh agus dul a chuidiú le daoine bochta an tsaoil. 
[[Íomhá:Mother Theresa Lives (14854410722).jpg|clé|mion]]
I 1948 fuair sí cead an scoil a fhágáil agus obair a dhéanamh i measc na ndaoine bochta ar na sráideanna. Tar éis cead a fháil an post a bhí aici ina hord rialta a fhágáil, chuaigh sí faoi oiliúint san [[ospidéal]] &quot;Holy Family: i bPatna ionas go bhféadfadh sí cabhrú leis na bochtáin ar bhealach praiticiúil.  [[Íomhá:President Reagan Presents Mother Teresa with the Medal of Freedom at a White House Ceremony in the Rose Garden - DPLA - 1321c7b194e7e893127ef14b2f7c565c.jpg|mion|An Máthair Treasa agus [[Ronald Reagan]] sa bliain [[1985]].|clé]]

=== Misinéirí na Carthanachta ===
[[Íomhá:Mutter Teresa von Kalkutta.jpg|clé|mion|An Mháthair Treasa sa bhliain 1986]]
Sa bhliain 1950 fuair Máthair Treasa cead ón [[Cathair na Vatacáine|Vatacáin]] ord rialta dá cuid féin a chur ar bun, chun obair a dhéanamh i measc an léin agus chun freastal ar na bochtáin ba bhoichte. . Ansin d’fhág sí [[Ord Loreto]] agus bhunaigh sí ord rialta nua ,&quot;[[Misinéirí na Carthanachta]]&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;  

Chuir an Mháthair Treasa áras ar bun do na daoine a bhí ag fáil [[Bás|bháis]] agus gan aon duine ann le cúram a thabhairt dóibh. Tugadh daoine go dtí an t-áras seo ionas go bhféadfaí cúram a dhéanamh díobh agus go bhfaighidís bás le [[dínit]].  

D’oscail an Mháthair Treasa áras chomh maith do [[Leanbh|leanaí]] tréigthe a aimsíodh sna [[sráid]]&lt;nowiki/&gt;eanna. Roimh i bhfad thug na páistí an t-ainm an Mháthair Treasa uirthi. Bhí sé deacair aici ar dtús mar ní raibh airgead ar bith aici. Ach de réir a chéile tháinig daoine eile a chuidiú léi agus thosaigh daoine a thabhairt airgid di. Chiallaigh seo go dtiocfadh léi a cuid oibre a leathnú amach.

D’oscail sí [[Teach altranas|teach altranais]] ar áit a raibh teampall [[An Hiondúchas|Hiondúch]]. agus shocraigh sí go rachadh clinicí taistil go dtí áiteanna áirithe i g[[Calcúta]] ionas go bhfaigheadh [[Lobhra|lobhair]] cóir [[Míochaine|leighis]]. Ansin d’oscail sí áit chónaí ar son páistí gan tuismitheoirí agus áit chónaí ar son daoine a raibh [[lobhra]] orthu.   

Chaith Máthair Treasa cúig bliana is daichead ag obair ann agus ag cur le fás Mhisinéirí na Catharnachta ar fud na tíre agus an domhain.   

=== Cáil ===
I 1970 rinne an t-iriseoir clúiteach [[Malcolm Muggeridge]] [[scannán]] fúithi. Is é seo an chéad uair a chuala tíortha [[An Iarthar|an Iarthair]] faoina cuid oibre. Níor chreid Muggeridge i n[[Dia]] ar chor ar bith ag an am. Ach sula raibh an scannán réidh thiontaigh sé ina [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Chaitliceach]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;   

=== Bás ===
Sna blianta deireanacha dá saol, d’fhulaing sí an-drochshláinte. Sa bhliain 1990 dúirt Máthair Treasa  go raibh sí ag dul a éirí as a bheith i gceann an oird. Bhí [[toghchán]] ann, ach vótáil gach duine gurb ise ba cheart a bheith ina a ceannaire. Níor vótáil ach duine amháin ina héadán – í féin. Bhí sí ina ceannaire go tús 1997, ach fuair sí bás níos déanaí an bhliain sin, ar 5 Meán Fómhair 1997.   

De réir cosúlachta, níor fhág sí rud ar bith ina diaidh ach mála agus sáraí, comhartha is dócha, ar an saol simplí a bhí aici.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;   

Leath Misinéirí na Carthanachta ar fud na cruinne agus bhí thart ar 5000 ag obair iontu sa bhliain 2014.   

== Duaiseanna ==
Bronnadh [[Duais Nobel na Síochána]] ar Mháthair Treasa ar [[10 Nollaig]] [[1979]]. Tugadh an duais di in ainm na ndaoine bochta “nach raibh daoine á n-iarraidh agus a bhí gan ghrá agus gan chúram”. 

Bhuaigh sí an gradam is cáiliúla san India, an Bharat Ratna, sa bhliain [[1980]]. Bhain sí duaiseanna eile mar Dhuais Síochána an Phápa Eoin Pól XXIII agus Duais Nehru as a bheith ag cur chun cinn na síochána agus na comhthuisceana ar fud an domhain.

Ar an Domhnach, 4 Meán Fómhair 2016, naoi mbliana déag i ndiaidh a báis, d’fhógair an pápa gur naomh í.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Cáineadh ==
Bhí an Mháthair Treasa go dubh in éadan rudaí mar ghinmhilleadh agus breithrialú. Chuir sin olc ar chuid mhór daoine. 

Chomh maith leis na moltaí agus gradaim idirnáisiúnta ó [[Rialtas|rialtais]], eagraíochtaí agus daoine éagsúla, bhí daoine áirithe á cáineadh ag an am céanna. Níor aontaigh siad lena tuairim ar an n[[ginmhilleadh]], ar an spioradáltacht ar mhaitheas an bochtanais 'srl., an scríbhneoir clúiteach [[Germaine Greer]] ina measc. Bhí Greer go láidir ar son [[Cearta na mban|chearta na mban]] agus dúirt sí go raibh an Mháthair Treasa ag déanamh leatroim ar dhaoine lena [[creideamh]].  

Cháin daoine eile í as baint a bheith aici le [[Deachtóireacht|deachtóirí]] mar [[Teaghlach|theaghlach]] Duvalier in [[Háítí|Haiti]], agus [[Enver Hoxha]] san [[An Albáin|Albáin]]. Ach dar leis an Mháthair Treasa, is é an rud is tábhachtaí ná tacaíocht a thabhairt do na bochta agus is cuma cá as a dtagann an tacaíocht sin. 

== Féach freisin ==

* [[Misinéirí na Catharnachta]] 
* [[Aerfort Idirnáisiúnta Máthair Treasa Tiorána]]

[[Íomhá:Mother Teresa's tomb.jpg|clé|mion|[[tuama]]  inniu]]

== Naisc sheachtracha ==

{{Catcómhaoin|Mother Teresa|An Mháthair Treasa}}

* [http://www.motherteresa.org/ Suíomh oifigiúil]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Treasa, Mathair}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1910]]
[[Catagóir:Básanna i 1997]]
[[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Síochána]]
[[Catagóir:Daoine Indiacha]]
[[Catagóir:Daonchairde]]
[[Catagóir:Mná rialta]]
[[Catagóir:Naoimh]]
[[Catagóir:Síochánaithe]]</text>
      <sha1>iwchwr8zacox4gavu1i25ervukgoqgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Mheaspatáim</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30680</id>
    <revision>
      <id>1315618</id>
      <parentid>1295995</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T15:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8755" sha1="fdabppxoh4gn19i7qjut7dgoxxjp9mg" xml:space="preserve">{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}

Tagraíonn an t-ainm ''' an Mheaspatáím''', ''Mesopotamia'', ón [[An Ghréigis|Sean-Ghréigis]] ''Μεσοποταμία'', &quot;idir na haibhneacha&quot;, do réigiún i gcóras aibhneacha an Tigris agus an Euphrates. Is ionann an Mheaspatáim agus [[an Iaráic]],&lt;ref name=&quot;MMA&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/m_wam/hd_m_wam.htm|teideal=Geography of Mesopotamia - Thematic Essay - Timeline of Art History - The Metropolitan Museum of Art|dátarochtana=2010-09-24|archivedate=2009-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227165558/http://www.metmuseum.org/toah/hd/m_wam/hd_m_wam.htm}}&lt;/ref&gt; chomh maith le cuid d'oirthuaisceart na Siria, oirdheisceart na Tuirce&lt;ref name=&quot;MMA&quot; /&gt; agus iardheisceart na hIaráine.&lt;ref&gt;[http://www.jstor.org/view/00222968/ap020105/02a00040/0]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9045360/Khuzestan |teideal=Khuzestan |publisher=Britannica Online Encyclopedia |year=2008 |accessdate=2008-12-27}}&lt;/ref&gt; Úsáidtear an téarma ''bilád al-rafidain'', &quot;tír an dá bhruach&quot;, in Araibis ó am go chéile mar mhalairt ainm don Iaráic.

== Stair ==

[[Íomhá:Tigr-euph.png|mion|clé|Léarscáil ag taispeáint abhainnchóras na [[An Tígris|Tígrise]]-na [[An Eofrait|hEofraite]]]]

Ba iad muintir na Suiméire&lt;ref name='Tearma'&gt;{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Sumeria/|title=“Sumeria” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-12}}&lt;/ref&gt; agus na hAcáide&lt;ref name='Tearma2'&gt;{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Akkad/|title=“Akkad” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-12}}&lt;/ref&gt; (ina measc muintir na hAisiria agus na Bablóine) príomhshibhialtachtaí na Measpatáime ó thús na staire scríofa (circa 3100 bliain roimh Chríost) go dtí turnamh na Bablóine sa bhliain 539 R.C. Sa bhliain sin, ghabh na Peirsigh í. Ghabh [[Alastar Mór|Alasdar Mór]] sa bhliain 332 R.C. í, agus bhí sí faoi smacht na [[Seiliúcach]] i ndiaidh a bháis.

Timpeall na bliana 150 R.C., bhí an Mheaspatáim faoi smacht na b[[Pairtiach]], agus lonnaigh siad a bpríomhchathair, Ctesiphon, inti, ní i bhfad ón áit ina bhfuil [[Bagdad|Baghdad]] na hIaráice sa lá atá inniu ann. Bhí sí ina cnámh spairne idir na Pairtiaigh agus na [[impireacht na Róimhe|Rómhánaigh]]. Sa bhliain 226 AD, ghabh ríthe Sasánacha na Peirse í. D'fhan an réigiún faoi cheannas na bPeirseach go dtí teacht na n[[Arabach]] sa 7ú céad.

== Tagairtí ==
{{Reflist|2}}

== Leabharliosta ==
* [[Dietz Otto Edzard]]: ''Geschichte Mesopotamiens. Von den Sumerern bis zu Alexander dem Großen.'' München 2004. ISBN 3-406-51664-5
* [[Barthel Hrouda]] (Hrsg.): ''Der Alte Orient. Geschichte und Kultur des alten Vorderasien.'' Gütersloh 1991. ISBN 3-570-08578-3
* [[Barthel Hrouda]], [[Rene Pfeilschifter]]: ''Mesopotamien. Die antiken Kulturen zwischen Euphrat und Tigris.'' München 2005 (4. Aufl.). ISBN 3-406-46530-7
* [[Wolfgang Korn]]: ''Mesopotamien - Wiege der Zivilisation. 6000 Jahre Hochkulturen an Euphrat und Tigris.'' Stuttgart 2004. ISBN 3-8062-1851-X
* [[Gebhard J. Selz]]: ''Sumerer und Akkader. Geschichte, Gesellschaft, Kultur.'' München 2005. ISBN 3-406-50874-X
* Ulla Dornberg: ''Die blühenden Städte der Sumerer.'' Time-Life, Amsterdam 1993. ISBN 90-5390-519-7 (Übersetzung von ''Sumer, Cities of Eden.'')
* [[Henry William Frederick Saggs]]: ''Mesopotamien. Assyrer, Babylonier, Sumerer.'' Kindler, Zürich 1966, Magnus, Essen 1977.
* Francis Joannès: ''Dictionnaire de la civilisation mésopotamienne.'' Robert Laffont, Paris 2001. ISBN 2-221-09207-4
* Pierre Amiet: ''L'Antiquité Orientale.'' Presses universitaires de France, Paris 2003. ISBN 2-13-053849-5
* Pierre Amiet: ''Introduction à l'Antiquité Orientale.'' Desclée De Brouwer, Paris 2003. ISBN 2-220-02213-7
* [[Roger Matthews]]: ''The archaeology of Mesopotamia. Theories and approaches.'' London 2003. ISBN 0-415-25317-9
* [[Roger Matthews]]: ''The early prehistory of Mesopotamia - 500,000 to 4,500 BC.'' Turnhout 2005. ISBN 2-503-50729-8
* [[Hans J. Nissen]]: ''Geschichte Alt-Vorderasiens.'' Oldenburg Grundriss der Geschichte. Bd 25. München 1999. ISBN 3-486-56374-2
* [[Michael Roaf]]: ''Mesopotamien.'' Bildatlas der Weltkulturen. München 1991. ISBN 3-86047-796-X
* [[Georges Roux]], [[Johannes Renger]]: ''Irak in der Antike.'' [[Zaberns Bildbände zur Archäologie]]. Sonderheft [[Antike Welt (Zeitschrift)|Antike Welt]]. Zabern, Mainz 2005. ISBN 3-8053-3377-3
* Karin Stella Schmidt: ''[http://www.freidok.uni-freiburg.de/volltexte/2601/ Zur Musik Mesopotamiens.]'' Musiktheorie, Notenschriften, Rekonstruktionen und Einspielungen überlieferter Musik, Instrumentenkunde, Gesang und Aufführungspraxis in Sumer, Akkad, Babylonien, Assyrien und den benachbarten Kulturräumen Ugarit, Syrien, Elam/Altpersien. Eine Zusammenstellung wissenschaftlicher Literatur. Albert-Ludwigs-Universität, Orientalisches Seminar. Freiburg 2006. (online)
* Waldemar Frey: ''Kût-el-'Amâra - Kriegsfahrten und Erinnerungsbilder aus dem Orient.'' Brunnen-Verlag, Berlin 1932.
* [[Ulrich Bahnsen]], Tobias Hürter: ''[http://zeus.zeit.de/text/2007/02/A-Staedte Moloch aus Lehm. Neue Funde in Hamoukar verändern die Vorstellung der Archäologen vom Aufbruch in die Neuzeit.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312194315/http://zeus.zeit.de/text/2007/02/A-Staedte |date=2007-03-12 }}'' In: ''[[Die Zeit]].'' Hamburg 2007, Nr. 02 vom 4. Januar 2007.

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.urgeschichte.uni-tuebingen.de/fileadmin/downloads/GfU/2007/055-074_GFU_Mitteilung16_mail.pdf Zur Frühgeschichte Mesopotamiens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140520122853/http://www.urgeschichte.uni-tuebingen.de/fileadmin/downloads/GfU/2007/055-074_GFU_Mitteilung16_mail.pdf |date=2014-05-20 }} (PDF-Datei; 1,32 MB)
* [http://www.dainst.org/search.php?suchfeld=Mesopotamien Deutsches Archäologisches Institut: Übersicht über archäologische Grabungen in Mesopotamien] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307062903/http://www.dainst.org/search.php?suchfeld=Mesopotamien |date=2012-03-07 }}
* [http://www.mesopotamien.de/ Geschichte Mesopotamiens]
* [http://www.ancientopedia.com/Mesopotamia/ Ancient Mesopotamia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720162514/http://ancientopedia.com/Mesopotamia/ |date=2011-07-20 }}&amp;nbsp;— timeline, definition, and articles at Ancient History Encyclopedia
* [http://www.mesopotamia.co.uk Mesopotamia]&amp;nbsp;— introduction to Mesopotamia from the [[British Museum]]
* [http://fax.libs.uga.edu/DS49xB8x1920/ By Nile and Tigris] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121055457/http://fax.libs.uga.edu/DS49xB8x1920/1f |date=2008-11-21 }}, a narrative of journeys in Egypt and Mesopotamia on behalf of the British museum between the years 1886 and 1913, by Sir E. A. [[Wallis Budge]], 1920 ''(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] &amp; [http://fax.libs.uga.edu/DS49xB8x1920/1f/ layered PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121055457/http://fax.libs.uga.edu/DS49xB8x1920/1f/ |date=2008-11-21 }} format)''
* [http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xM465D/ A Dweller in Mesopotamia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050525231213/http://fax.libs.uga.edu/ds49x2xm465d/ |date=2005-05-25 }}, being the adventures of an official artist in the Garden of Eden, by Donald Maxwell, 1921 ''(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] &amp; {{PDFlink|[http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xM465D/1f/dweller_in_mesopotamia.pdf layered PDF]|7.53&amp;nbsp;MB}} format)''
* [http://fax.libs.uga.edu/DS69x5xH236M/ Mesopotamian Archaeology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050215054649/http://fax.libs.uga.edu/DS69x5xH236M/ |date=2005-02-15 }}, by Percy S. P. Pillow, 1912 ''(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] &amp; {{PDFlink|[http://fax.libs.uga.edu/DS69x5xH236M/1f/mesopotamian_archaeology.pdf layered PDF]|12.8&amp;nbsp;MB}} format)''
* [http://arethuse1.free.fr Portail sur la Mésopotamie] Histoire et Cultures de l'Orient ancien.
* [http://www.systerofnight.net/religion/html/mesopotamie.html La Mésopotamie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111104135122/http://www.systerofnight.net/religion/html/mesopotamie.html |date=2011-11-04 }} 
* [http://www.ezida.com Ezida Le site dédié à la Mésopotamie]
* [http://icalendrier.fr/calendriers-saga/calendriers/mesopotamiens Le calendrier mésopotamien]

[[Catagóir:An Mheaspatáim]]</text>
      <sha1>fdabppxoh4gn19i7qjut7dgoxxjp9mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calchló</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45659</id>
    <revision>
      <id>1315680</id>
      <parentid>1234883</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1475" sha1="tj8o7sibj095ypmkabrfbor4kzxmue6" xml:space="preserve">[[Íomhá:Talbot foto.jpg|mion|Sampla de chalchló a rinne Fox Talbot i Sasana sna 1840idí]]
Foirm an-luath grianghrafadóireachta a bhfuair [[William Henry Fox Talbot]] [[paitinn]] uirthi i [[1841]] is ea an '''calchló'''.&lt;ref&gt;i mBéarla, ''calotype'' nó ''Talbottype''&lt;/ref&gt; Bhain sé feidhm as [[páipéar]] a bhí íograithe le hiaidíd airgid chun íomhá [[claonchló]] a táirgeadh.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Calchló|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=110}}&lt;/ref&gt;

D’úsáid Fox Talbot páipéar brataithe le comhdhúile airgid agus ansin cuireadh i g[[Camera obscura|ceamara obscura]] é agus rinneadh é a nochtadh i solas. Ansin dhéantaí é a réaladh i níotráit airgid agus rinneadh an íomhá folaigh (folaithe), a bhí le feiceáil ar éigean, a chobhsú i mbróimíd photaisiam nó sóidiam tiasulfáit.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht &amp; Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[William Henry Fox Talbot|William Fox Talbot]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{síol}}

{{DEFAULTSORT:Calchlo}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]</text>
      <sha1>tj8o7sibj095ypmkabrfbor4kzxmue6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Claonchló</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46075</id>
    <revision>
      <id>1315662</id>
      <parentid>1210519</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="f9nbvj2u1kbl4i92avdpcwk3wugkyzc" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pozytyw i negatyw.jpg|mion|Íomhá agus gnáthdhathanna uirthi (A) agus roinnt claonchlónna (B, C agus D)]]
Íomhá is ea '''claonchló'''&lt;ref name='FGB'&gt;{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/fgb/claonchl%F3|title=Foclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill): claonchló|editor=[[Niall Ó Dónaill]], eag.|year=1977|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910384|access-date=2024-04-12|language=ga|work=Teanglann.ie}}&lt;/ref&gt; ina bhfuil scála na dton bunoscionn i leith an bhunradhairc, an geal macasamhlaithe ina dhorcha agus an dorcha ina gheal. I gclaonchló daite macasamhlaítear gach dath sa bhunradharc ina dhath comhlántach. Nuair a nochtar scannán i [[Ceamara|gceamara]] bíonn íomhá claonchló air tar éis a phróiseála, agus déantar cló dearfach uaidh sin chun pictiúr an bhunradhairc a tháirgeadh.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Claonchló|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=142}}&lt;/ref&gt;

Cruthaítear claonchló trí úsáid a bhaint as salann airgid solas-íogair, go hiondúil ar stiall nó leathán scannán plaisteach trédhearcach nó páipéar, ionas go mbreathnaíonn an chuid is dorcha den ábhar sa ghrianghraf níos éadroime agus go mbreathnaíonn an chuid is éadroime d’ábhar an ghrianghraif níos dorcha.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{síol}}


{{DEFAULTSORT:Claonchlo}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]</text>
      <sha1>f9nbvj2u1kbl4i92avdpcwk3wugkyzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cló daigéarach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46093</id>
    <revision>
      <id>1315688</id>
      <parentid>1148761</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T11:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="8mv5xvr6per2wfy1i9as4otohq01s7a" xml:space="preserve">[[Íomhá:Daguerreotype_Daguerre_Atelier_1837.jpg|220x220px|thumb|Cló daigéarach]]
Próiseas luath [[Grianghrafadóireacht|grianghrafadóireachta]], a bhunaigh [[Louis Daguerre]] sa bhliain [[1839]], is ea an '''cló daigéarach''' (daguerreotype).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht &amp; Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026}}&lt;/ref&gt; 
[[Íomhá:Daguerreotype process.jpg|mion|220x220px]]

== Próiseas ==
Ar dtús d'ullmhaítí leathán, plátáilte le [[Airgead (dúil)|hairgead]], agus d'íograítí é le gal [[iaidín]].  Cruthaíodh na daguerreotype trí 

* leathán copair airgeadphlátáilte a shnasú go mbeadh bailchríoch scátháin air 
* rinneadh é a chóireáil le gal iaidín chun go mbeadh sé solasíogair. 
* Ansin dhéantaí é a nochtadh i [[camera obscura]].  Nochtaí é, le tréimhse fhada nochta, sa chamera.
* Ansin, rinneadh an pláta a réaladh le gal mhearcair (os cionn [[Mearcair (airgead beo)|mearcair]] théite) agus baineadh úsáid as sóidiam tiasulfáit chun é a fhosú. 
* Ar deireadh bhuanaítí an íomhá tríd an leathán a thumadh i [[Tuaslagán|dtuaslagán]] salann boird.  Dhéantaí iad a ghléasadh agus chuirtí gloine os a gcionn ionas nach scríobfaí iad.

Tháinig próisis níos sábháilte ina ionad sna [[1850í|1850idí]].&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cló daigéarach|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=144}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]</text>
      <sha1>8mv5xvr6per2wfy1i9as4otohq01s7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315689</id>
      <parentid>1315688</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T11:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="91pn4e126jgu0jyv82jj9nfeqwfbnue" xml:space="preserve">[[Íomhá:Daguerreotype_Daguerre_Atelier_1837.jpg|220x220px|thumb|Cló daigéarach]]
Próiseas luath [[Grianghrafadóireacht|grianghrafadóireachta]], a bhunaigh [[Louis Daguerre]] sa bhliain [[1839]], is ea an '''cló daigéarach''' (daguerreotype).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht &amp; Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026}}&lt;/ref&gt; 
[[Íomhá:Daguerreotype process.jpg|mion|220x220px]]

== Próiseas ==
Ar dtús d'ullmhaítí leathán, plátáilte le [[Airgead (dúil)|hairgead]], agus d'íograítí é le gal [[iaidín]].  Cruthaíodh na daguerreotype trí 

* leathán copair airgeadphlátáilte a shnasú go mbeadh bailchríoch scátháin air 
* rinneadh é a chóireáil le gal iaidín chun go mbeadh sé solasíogair. 
* Ansin dhéantaí é a nochtadh i [[camera obscura]].  Nochtaí é, le tréimhse fhada nochta, sa chamera.
* Ansin, rinneadh an pláta a réaladh le gal mhearcair (os cionn [[Mearcair (airgead beo)|mearcair]] théite) agus baineadh úsáid as sóidiam tiasulfáit chun é a fhosú. 
* Ar deireadh bhuanaítí an íomhá tríd an leathán a thumadh i [[Tuaslagán|dtuaslagán]] salann boird.  Dhéantaí iad a ghléasadh agus chuirtí gloine os a gcionn ionas nach scríobfaí iad.

Tháinig próisis níos sábháilte ina ionad sna [[1850í|1850idí]].&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cló daigéarach|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=144}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}

[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]</text>
      <sha1>91pn4e126jgu0jyv82jj9nfeqwfbnue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nicéphore Niépce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50402</id>
    <revision>
      <id>1315670</id>
      <parentid>1194294</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1807" sha1="iedf06eh94ra2a1wi7if3hztj7s6o4b" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

[[Ceimic|Ceimicí]] a saolaíodh i Chalon-sur-Saône sa [[An Fhrainc|bhFrainc]] ab ea '''Joseph Nicéphore Niepce''' ([[7 Márta]] [[1765]] - [[5 Iúil]] [[1833]]). 

Le forbairt na ceimice tugadh faoi deara go raibh tionchar ag an solas ar cheimicí áirithe, go háirithe [[clóiríd airgid]].  In 1816 rinne [[Nicéphore Niépce|Nicéphore Niepce]] iarracht sa bhFrainc íomhánna a cruthaíodh le seornra dorcha a thaifeadadh, Faoi 1822 d'éirigh leis cóip fhótagrafach de ghreanadóireacht, forshuite ar ghloine, a dhéanamh. D'éirigh leis íomhá bhuan fhótagrafach a dhéanamh ar mhiotal i [[1822]], an chéad uair a rinneadh a leithéid.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Joseph Nicéphore Niepce|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=484}}&lt;/ref&gt;  

Ba é [[Nicéphore Niépce|Nièpce]] a rinne an chéad ghrianghraf i samhradh na bliana [[1827]]. Ach ba é comhpháirtí [[Nicéphore Niépce|Nièpce]], [[Louis Daguerre]] a rinne forbairt ar dhóigh le plátaí grianghrafacha a tháirgeadh ionas go mbeadh íomhá buan ar fáil. Faoi 1839 bhí próiseas iontaofa saothraithe ag Daguerre.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

{{DEFAULTSORT:Niepce, Joseph N}}
[[Catagóir:Básanna i 1833]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1765]]
[[Catagóir:Ceimiceoirí Francacha]]
[[Catagóir:Grianghrafadóirí]]</text>
      <sha1>iedf06eh94ra2a1wi7if3hztj7s6o4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>William Fox Talbot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52116</id>
    <revision>
      <id>1315671</id>
      <parentid>1234884</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bhog TGcoa an leathanach [[William Henry Fox Talbot]] go [[William Fox Talbot]]</comment>
      <origin>1234884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="981" sha1="jxz873nomz4tok5g3y5ono53cx5uekv" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Grianghrafadóir ceannródaíoch a rugadh i Melbury Abbas [[Sasana|Shasana]] ab ea '''William Henry Fox Talbot''' ([[10 Nollaig]] [[1800]] - [[29 Nollaig]] [[1877]]). I [[1838]] d'éirigh leis clónna fótagrafacha a dhéanamh den chéad uair ar [[Páipéar|pháipéar]] le [[clóiríd airgid]] air. [[Paitinn|Phaitinnigh]] sé an próiseas i [[1841]] agus thug [[Calchló]] (Calotype) air.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=William Henry Fox Talbot|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=641}}&lt;/ref&gt; 

[[Íomhá:Talbot Harfe.jpg|mion|clé|Horatia Feilding, leasdheirfiúr W.H.F. Talbot, eiseamláir de Calotype ón mbliain 1842]]


== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

{{DEFAULTSORT:Talbot, William H F}}
[[Catagóir:Grianghrafadóirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1800]]
[[Catagóir:Básanna i 1877]]</text>
      <sha1>jxz873nomz4tok5g3y5ono53cx5uekv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315675</id>
      <parentid>1315671</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2136" sha1="jhqrq2px2qstq8i1ajs8vje1g9u4am6" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Grianghrafadóir ceannródaíoch a rugadh i Melbury Abbas [[Sasana|Shasana]] ab ea '''William Henry Fox Talbot''' ([[10 Nollaig]] [[1800]] - [[29 Nollaig]] [[1877]]). I [[1838]] d'éirigh leis clónna fótagrafacha a dhéanamh den chéad uair ar [[Páipéar|pháipéar]] le [[clóiríd airgid]] air. [[Paitinn|Phaitinnigh]] sé an próiseas i [[1841]] agus thug [[Calchló]] (Calotype) air.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=William Henry Fox Talbot|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=641}}&lt;/ref&gt;

D'fhionn  Fox Talbot  próiseas inar réalaigh is ar bhuanaigh sé claoníomhá nochtaithe, agus a ndearna íomhá dearbhchló uaidh sin.  D'fhorbair [[William Henry Fox Talbot|William Henry]] [[William Henry Fox Talbot|Fox Talbot]] an claonchló i [[1835]], rud a chuir ar chumas clódóirí macasamhla gan teoradh a dhéanamh de ghrianghraf ar bith. Ba ar [[Páipéar|pháipéar]] a bhí an claonchló ar dtús, ach bhí torthaí níos fearr ar fáil ar ghloine, agus de réir a chéile rinneadh forbairt ar scannáin (ceallafán) agus ní raibh an oiread céanna ama ag teastáil chun grianghraf a ghlacadh. D'fhéadfaí gluaiseacht a reo i ngrianghraf agus bhí an-tóir air an bpróiseas úr sna nuachtáin.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht &amp; Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026}}&lt;/ref&gt; 

[[Íomhá:Talbot Harfe.jpg|mion|clé|Horatia Feilding, leasdheirfiúr W.H.F. Talbot, eiseamláir de [[Calotype]] ón mbliain 1842|244x244px]]

== Féach freisin ==

* [[Grianghrafadóireacht]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Fréamh an Eolais}}
{{síol}}

{{DEFAULTSORT:Talbot, William H F}}
[[Catagóir:Grianghrafadóirí Sasanacha]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1800]]
[[Catagóir:Básanna i 1877]]</text>
      <sha1>jhqrq2px2qstq8i1ajs8vje1g9u4am6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ollscoil Notre Dame</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68782</id>
    <revision>
      <id>1315679</id>
      <parentid>1206898</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>440</id>
      </contributor>
      <comment>Ag baint [[:Íomhá:President_Ronald_Reagan_hosting_the_NCAA_football_champion_University_of_Notre_Dame_football_team.jpg|President_Ronald_Reagan_hosting_the_NCAA_football_champion_University_of_Notre_Dame_football_team.jpg]] amach, agus ag chur [[:Íomhá:Pr</comment>
      <origin>1315679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5402" sha1="cbldvq9nvyr3ty7jhoupu807lfq6ae2" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}

[[Íomhá:The University of Notre Dame &quot;God Quad&quot;.JPG|mion|299x299px|Lár Ollscoil Notre Dame, nó an &quot;God Quad&quot;]]
[[Ollscoil]] taighde [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Chaitliceach]] is ea '''Ollscoil Notre Dame du Lac,''' nó '''Ollscoil Notre Dame''' mar is fearr aithne uirthi.  Ar phrionsabail na [[An Chríostaíocht|Críostaíochta]] atá an ollscoil bunaithe. 

Tá an choláiste ar an ollscoil chaitliceach is clúití agus is rathúla sna Stáit&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/northernireland/irish/srl/abroad/notre_dame.shtml&lt;/ref&gt;. Ollscoil í ina bhfuil tábhacht nach beag leis an stair agus leis an chreideamh chaitliceach.

Tá sí suite lámh le [[South Bend, Indiana|South Bend]] in [[Indiana]], sna [[Stáit Aontaithe]]. 

Bhí 8,448 fochéimí ag déanamh staidéir inti agus 3,731 iarchéimí sa bhliain 2004.
[[Íomhá:University of Notre Dame seal (2).svg|clé|mion|Suaitheantas Ollscoil Notre Dame, ó 1931]]

== Stair ==
Bunaíodh ionad oideachasúil in aice le South Bend Indiana i 1840. Osclaíodh Notre Dame ar [[26 Samhain]] [[1842]]. Bhunaigh an tAthair Edward Sorin CSC an ollscoil; eisean an chéad uachtarán ar an scoil.

Institiúid Chaitliceach a bhí inti le linn tréimhse nuair nach raibh mórán measa ag an bhunaíocht sna stáit ar [[Imirce (daonra)|inimircigh]] chaitliceacha, ba lú a meas ar mhuintir na hÉireann a phlódaigh isteach chun na Stát Aontaithe i ndiaidh an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]] ina dtír féin. Ní raibh sé i bhfad go raibh cuid mhór Éireannach ag freastal ar Notre Dame. 

Tá traidisiún fada [[Cogadh|cogaíochta]] ag baint leis an ollscoil ón [[Cogadh Cathartha na Stát Aontaithe|chogadh cathartha]] sa naoi céad déag go dtí na cogaí domhanda agus go dtí an lá inniu&lt;ref&gt;http://www.bbc.co.uk/northernireland/irish/srl/abroad/notre_dame.shtml&lt;/ref&gt;. [[Íomhá:University of Notre Dame Law Building.jpg|clé|mion|288x288px|Foirgneamh Dlí]]Chaith an tAthair urramach Theodore (Ted) Hesburgh 35 bliain mar Uachtarán ar Notre Dame (1952–1987)&lt;ref&gt;https://www.taoiseach.gov.ie/irish/Nuacht/Preaseisi%C3%BAnta%C3%AD_an_Taoisigh/D%C3%A9anann_an_Taoiseach_comhbhr%C3%B3n_ar_bh%C3%A1s_an_Athar_Theodore_Hesburgh_%C3%B3_Notre_Dame_.html&lt;/ref&gt;.  Rinne sé institiúid mhór Mheiriceánach den ollscoil é féin. D’fhóin an tAthair Hesburgh ar go leor Coimisiúin Uachtaránachta de chuid SAM. Laoch an-mhór [[Cearta daonna|cearta sibhialta]] a bhí san Athair Hesburgh chomh maith.

== Léann na hÉireann ==
Tá an-bhorradh faoi chúrsaí Léann na hÉireann Ollscoil Notre Dame, a bhuíoch sin do Donald Keough a thug suim mhór [[Airgead (eacnamaíocht)|airgid]] don institiúid i 1992 chun tús a chur leis an chlár&lt;ref&gt;http://www.beo.ie/alt-an-rath-ar-an-leann-eireannach-i-notre-dame.aspx&lt;/ref&gt;. Cuireadh tús le hinstitiúid Mhic Eochaidh An Léinn Éireannaigh. 

Freastalaíonn seacht gcéad scoláire uirthi as gach páirt de na Stáit Aontaithe i láthair na huaire (2014).[[Íomhá:President Ronald Reagan Hosting The Ncaa Football Champion University of Notre Dame Football Team in The Rose Garden President Receiving George Gipp'S Notre Dame Sweater - DPLA - 595b953faacbf3bb9b6ef6b54ecc8e86.jpg|mion|290x290px|[[Ronald W. Reagan|Ronald Reagan]] agus na &quot;Fighting Irish&quot;, foireann peile Notre Dame, 1988]]

=== Gaeilge ===
Rud a dhealaíonn an Léann Éireannach i Notre Dame ó ollscoileanna eile a dhéanann staidéar Éireannach na an bhéim a chuireann siad ar an Ghaeilge agus ar shaíocht sainiúil na hÉireann. 

Is í Roinn Theanga agus Litríocht na Gaeilge i Notre Dame an chéad roinn dá cineál i dTuaisceart Mheiriceá, a thugann deis do mhic léinn an Ghaeilge a fhoghlaim agus eolas a chur ar litríocht agus ar chultúr na Gaeilge&lt;ref&gt;http://irishlanguage.nd.edu/&lt;/ref&gt;. Tá ceathrar [[múinteoir]] ag teagasc na Gaeilge (sa bhliain 2014) agus tá éileamh mór ar na ranganna teanga.

Chaith an t-[[ollamh]] [[Breandán Ó Buachalla]] seal in Ollscoil Notre Dame. Bhí sé ina ollamh (ar an gcéad duine ag freastal ar Ollúnacht Thomáis J. agus Chaitlín Uí Dhónaill leis an [[An Ghaeilge|Teanga Ghaeilge]] agus le [[Litríocht na Gaeilge]]) i Roinn na Gaeilge agus na Litríochta Gaeilge in Ollscoil Notre Dame ó 2003 ar aghaidh.
[[Íomhá:US Navy 071103-N-5215E-319 During a homecoming celebration at the Naval Academy, midshipmen celebrate Navy's first win in 43 years over the Fighting Irish of Notre Dame. Navy beat the Irish 46-44 in a triple-overtime victory.jpg|clé|mion|255x255px|Níl an bua i gcónaí ar Na hÉireannaigh Trodacha. Cluiche in aghaidh an US Navy, 2007]]
Tá an t-údar Brian Ó Conchubhair ina stiúrthóir ar Ionad na dTeangacha agus na gCultúr in Ollscoil Notre Dame agus ina Ollamh Comhlach i Roinn Theanga agus Litríocht na Gaeilge (2017)&lt;ref&gt;http://irishlanguage.nd.edu/people/brian-o-conchubhair/&lt;/ref&gt;.

== Spórt ==
Na h''Éireannaigh trodacha'' a thugtar ar pheileadóirí Notre Dame agus ar a lucht leanúna.  Is [[daoine gorma]] cuid mhaith d’foireann peile “The Fighting Irish” agus is meascann maith [[Cine|ciníocha]] a bhíonn sa lucht leanúna.

==Naisc sheachtracha==
*[https://www.nd.edu/ Suíomh na hollscoile, arna rochtain ar 18 Samhain 2016]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{síol-us}}

{{DEFAULTSORT:Notre Dame}}
[[Catagóir:Ollscoileanna i Stáit Aontaithe Mheiriceá]]
[[Catagóir:Indiana]]</text>
      <sha1>cbldvq9nvyr3ty7jhoupu807lfq6ae2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grianghraf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83681</id>
    <revision>
      <id>1315665</id>
      <parentid>1082400</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1631" sha1="dotsrhxyofxos5qldpnasksmqathpic" xml:space="preserve">[[Íomhá:View_from_the_Window_at_Le_Gras,_Joseph_Nicéphore_Niépce.jpg|deas|250px|thumb|An chéad ghrianghraf, 1827]]
Is éard is '''grianghraf''' ann ná íomhá a chruthaítear trí ghníomhaíocht an tsolais ar scannán, páipéar nó braiteoir leictreonach atá solas-íogair.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;

Titeann solas ar dhromchla fóta-íogair, de ghnáth scannán grianghrafadóireachta nó braiteoir leictreonach íomhánna, mar shampla CCD nó slis CMOS. 

Sa lá atá inniu ann, úsáidtear fóin póca chun formhór na ngrianghraf a chruthú. Úsáideann siad lionsa chun tonnfhaid solais infheicthe a dhíriú agus an méid a d’fheicfeadh an tsúil dhaonna a atáirgeadh. Tugtar “[[grianghrafadóireacht]]” ar an bpróiseas seo.

== Féach freisin ==
* [[Grianghrafadóireacht]] 
* [[Grianghrafadóireacht dhaite]],  [[Grianghrafadóireacht dhigiteach|dhigiteach]],   [[Grianghrafadóireacht infridhearg|infridhearg]],  [[Grianghrafadóireacht leictreonach|leictreonach,]]  [[Grianghrafadóireacht iar-aga|iar-aga]],  [[Grianghrafadóireacht Schlieren|Schlieren]],  [[Grianghrafadóireacht steiréascópach|steiréascópach]], [[Grianghrafadóireacht Kirlian|Kirlian]]
* [[:Catagóir:Ceamaraí|Ceamaraí]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}


{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Grianghraf}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]</text>
      <sha1>dotsrhxyofxos5qldpnasksmqathpic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315676</id>
      <parentid>1315665</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1650" sha1="h5ok4et1m3yyhtcwuwh1qzhxksjv8jw" xml:space="preserve">[[Íomhá:View_from_the_Window_at_Le_Gras,_Joseph_Nicéphore_Niépce.jpg|deas|250px|thumb|An chéad ghrianghraf, 1827]]
Is éard is '''grianghraf''' ann ná íomhá a chruthaítear trí ghníomhaíocht an tsolais ar scannán, páipéar nó braiteoir leictreonach atá solas-íogair.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht &amp; Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026}}&lt;/ref&gt;

Titeann solas ar dhromchla fóta-íogair, de ghnáth scannán grianghrafadóireachta nó braiteoir leictreonach íomhánna, mar shampla CCD nó slis CMOS. 

Sa lá atá inniu ann, úsáidtear fóin póca chun formhór na ngrianghraf a chruthú. Úsáideann siad lionsa chun tonnfhaid solais infheicthe a dhíriú agus an méid a d’fheicfeadh an tsúil dhaonna a atáirgeadh. Tugtar “[[grianghrafadóireacht]]” ar an bpróiseas seo.

== Féach freisin ==
* [[Grianghrafadóireacht]] 
* [[Grianghrafadóireacht dhaite]],  [[Grianghrafadóireacht dhigiteach|dhigiteach]],   [[Grianghrafadóireacht infridhearg|infridhearg]],  [[Grianghrafadóireacht leictreonach|leictreonach,]]  [[Grianghrafadóireacht iar-aga|iar-aga]],  [[Grianghrafadóireacht Schlieren|Schlieren]],  [[Grianghrafadóireacht steiréascópach|steiréascópach]], [[Grianghrafadóireacht Kirlian|Kirlian]]
* [[:Catagóir:Ceamaraí|Ceamaraí]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}


{{síol}}
{{DEFAULTSORT:Grianghraf}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]</text>
      <sha1>h5ok4et1m3yyhtcwuwh1qzhxksjv8jw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diane Keaton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86527</id>
    <revision>
      <id>1315682</id>
      <parentid>1291212</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T10:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>440</id>
      </contributor>
      <comment>Ag baint [[:Íomhá:Nancy_Reagan_with_Warren_Beatty_and_Diane_Keaton.jpg|Nancy_Reagan_with_Warren_Beatty_and_Diane_Keaton.jpg]] amach, agus ag chur [[:Íomhá:Nancy_Reagan_with_Warren_Beatty_and_Diane_Keaton_Attending_Movie_Screening_for_&quot;Reds&quot;_in_Family_Thea</comment>
      <origin>1315682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3606" sha1="ewbbmjgx3gucjmn9ow2vmyvz6httc85" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Ban-aisteoir, stiúrthóir agus léiritheoir Meiriceánach ba ea '''Diane Keaton''', a rugadh Diane Hall  (5 Eanáir 1946 - 11 Deireadh Fómhair 2025).&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2025/oct/11/diane-keaton-oscar-winning-star-of-annie-hall-and-the-godfather-dies-aged-79|teideal=Diane Keaton, Oscar-winning star of Annie Hall and The Godfather, dies aged 79|údar=Catherine Shoard|dáta=2025-10-11|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2025-10-12}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:Diane Keaton, Woody Allen, Jerry Lacy Play it Again, Sam Broadway.JPG|clé|mion|220x220px|Diane Keaton, Woody Allen agus Jerry Lacy in ''Play it Again, Sam'' ar Broadway, 1972]]
[[Íomhá:Nancy Reagan with Warren Beatty and Diane Keaton Attending Movie Screening for &quot;Reds&quot; in Family Theater of The White House - DPLA - fcfc1f4c9495cf60a00a7750e63df93b.jpg|clé|mion|220x220px|1981 sa Teach Bán, Nancy Reagan le Warren Beatty agus Diane Keaton]]
[[Íomhá:Diane Keaton in 2007 (cropped).jpg|clé|mion|311x311px|2007]]
[[Íomhá:Diane Keaton- Get Screened Ad (-60).webm|clé|mion|220x220px|Físeán:  2016]]

== Beatha ==
Ba í an duine ba shine de cheathrar leanaí. Bhí sí gníomhach sa cheol agus sa drámaíocht le linn a cuid blianta meánscoile in Santa Ana, California. Thréig sí an coláiste agus bhog sí go Nua-Eabhrac chun gairm bheatha san aisteoireacht a leanúint, ag úsáid sloinne a máthar Diane Keaton.

Tháinig Keaton chun cáil sna 1970idí''.''  D'oibrigh sí le stiúrthóirí cáiliúla ar nós [[Francis Ford Coppola]]  lena ról mar Kay Adams in [[The Godfather|''The Godfather'']].

D'oibrigh sí go minic le [[Woody Allen]] mar chomhréalta, ag obair le Woody Allen in scannáin ar nós ''Annie Hall'' (1977); Bhuaigh sí an Oscar don Aisteoir is Fearr i 1978 as a ról in ''Annie Hall.''

Bhí ainmniúcháin Oscar eile aici as ''Reds'', ''Marvin's Room'' agus ''Something's Gotta Give.''

Bhí aitheantas uirthi as a stíl éadaigh uathúil agus a pearsa neamhspleách. Thug ''Annie Hall'' do lucht féachana aithne ar a stíl éadaigh uathúil - treabhsar fir, veist agus hataí Diane Keaton, Lean sí leis an stíl seo ar feadh a saoil, agus dúirt [[Ralph Lauren]] nár eisean a chuir éadaí uirthi don scannán - gurbh í stíl féin Diane a bhí in Annie Hall.

'''Saol''' '''pearsanta''' 

Bhí caidrimh aici le Woody Allen, [[Al Pacino]] agus [[Warren Beatty]], ach níor phós sí riamh D'fhág sí beirt leanaí ina diaidh: Dexter (29 in 2025) agus Duke (25 in 2025).   Uchtaíodh na paistí nuair a bhí Keaton ina 50idí.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://people.com/diane-keaton-children-everything-to-know-11828647|teideal=All About Diane Keaton's 2 Children, Daughter Dexter and Son Duke|language=en|work=People.com|dátarochtana=2025-10-12}}&lt;/ref&gt;

Fuair Keaton bás go tobann ina teach in Brentwood i gCalifornia agus í 79 bliain d'aois.  Thug Roinn Dóiteáin Los Angeles freagra ar ghlaoch leighis chuig ag 8:08 r.n.   ar an 11 Deireadh Fómhair 2025

=== Saothar suntasach ===

* ''[[The Godfather]]'' (1972)
* ''Annie Hall'' (1977)
* ''Something's Gotta Give'' (2003)
* Go leor scannán eile thar dhá scór bliain

== Féach freisin ==

* [[Woody Allen]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Keaton,Diane}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1946]]
[[Catagóir:Básanna in 2025]]
[[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe]]
[[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]]
[[Catagóir:Woody Allen]]</text>
      <sha1>ewbbmjgx3gucjmn9ow2vmyvz6httc85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Gléasanna</title>
    <ns>14</ns>
    <id>90597</id>
    <revision>
      <id>1315655</id>
      <parentid>937606</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="jdmxn13wdhvghbo3apqm12cz0hc3ixx" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
[[Catagóir:Uirlisí]]</text>
      <sha1>jdmxn13wdhvghbo3apqm12cz0hc3ixx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Dúilib Feda na Forfid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91203</id>
    <revision>
      <id>1315659</id>
      <parentid>1313872</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T07:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="686" sha1="gzrihxcl853mttu23ec8xry4a7joq1e" xml:space="preserve">{{teideal iodálach}}
Dréacht gearr is ea '''''De Dúilib&lt;ref&gt;[http://dil.ie/19091 3 dúil], leabhar, coidéacs, bailiúchán, ''cf.'' ''dúile feda'', ar eDIL&lt;/ref&gt; Feda na Forfid''''' maidir le bríonna litreacha na cúig ''[[Forfeda]]'' san [[Ogham|Oghamchraobh]] (aibítir).

==Foinsí==
* ''[https://codecs.vanhamel.nl/codecs/De_d%C3%BAilib_feda_na_forfid De dúilib feda na forfid]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', ID 16319 ar [https://codecs.vanhamel.nl/codecs/Home CODECS]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

==Tagairtí==
{{reflist}}


{{Litreacha Oghaim}}
[[Catagóir:Ogham]]

{{síol}}</text>
      <sha1>gzrihxcl853mttu23ec8xry4a7joq1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clocha Oghaim Dhún Lóich</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91238</id>
    <revision>
      <id>1315658</id>
      <parentid>1269433</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T07:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cur síos */ tréigthe</comment>
      <origin>1315658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6243" sha1="9pit26rgi7v1nzmr8j5n2gljng50c69" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}}

[[Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] ([[Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Ciarraí)|385]]) is ea  '''Clocha Oghaim Dhún Lóich''' (CIIC 197–203, 241), bailiúchán atá suite i g[[Contae Chiarraí]], [[Éire]].&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://www.tripadvisor.ie/LocationPhotoDirectLink-g186612-d215903-i144651388-Ogham_Stones-Killarney_County_Kerry.html |
teideal = Dunloe Ogham Stones - Picture of Ogham Stones, Killarney - TripAdvisor |
website = www.tripadvisor.ie
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite web |
url=https://books.google.ie/books?id=lRjFBdR3cLgC&amp;pg=PA28&amp;dq=COOLMAGORT+OGHAM+STONES&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiXuNaAg_bVAhWKK8AKHWpZCQoQ6AEIJTAA#v=onepage&amp;q=COOLMAGORT+OGHAM+STONES&amp;f=false |
teideal = Early Medieval Munster: Archaeology, History and Society |
first1 = Michael A. |
last1 = Monk |
first2 = John |
last2 = Sheehan |
date = 26 August 1998 |
publisher = Cork University Press |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=gYQhAQAAIAAJ&amp;dq=COOLMAGORT+OGHAM+STONES&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=COOLMAGORT |
teideal = The Souterrains of Ireland |
first = Mark |
last = Clinton |
date = 26 Lúnasa 2017 |
publisher = Wordwell |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;


==Suíomh==
Tá Clocha Orgáin Dhúin Lóich suite i gCúil Má Ghort, 1&amp;nbsp;km taobh ó dheas de [[Lios an Phúca]], ó dheas den [[an Leamhain|Leamhain]],&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=mwGFAAAAIAAJ&amp;dq=COOLMAGORT+OGHAM+STONES&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=COOLMAGORT |
teideal = The Iveragh peninsula: an archaeological survey of South Kerry |
first1 = Ann |
last1 = O'Sullivan |
first2 = John |
last2 = Sheehan |
first3 = South West Kerry Archaeological |
last3 = Survey |
date = 26ú Lúnasa 1996 |
publisher = Cork University Press |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt; ag {{coord|52.060410|N|9.634788|W|display=inline|format=dms}}

Is é ''Beaufort'' an t-ainm atá ar Lios an Phúca as Béarla, agus dá bharr tá aithne ar na clocha mar ''The Beaufort Stones''.&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = http://www.kerrygems.com/attraction/beaufort-ogham-stones/ |
teideal = Beaufort Ogham Stones are between Beaufort Village and Gap of Dunloe |
}}&lt;/ref&gt;

==Stair==
Greanadh na clocha sna 5ú agus 6ú haoiseanna mar leaca uaighe.  D'aimsigh seacht díobh sa bhliain 1838, mar chuid den díon uaimh thalún gar do Chaisleán Dhúin Lóich, agus bogadh tuilleadh cloch go dtí a suíomh reatha faoin mbliain 1945.&lt;ref&gt;{{cite web |
url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/KERRY/Coolmagort_OghamStones.html |
teideal = Coolmagort Ogham Stones |
first = PIP |
last = 2010 |
website = www.megalithicmonumentsofireland.com |
dátarochtana = 2019-12-06 |
archivedate = 2019-12-06 |
archiveurl = https://web.archive.org/web/20191206232418/http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/KERRY/Coolmagort_OghamStones.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite web |
url=https://www.aransweatersdirect.com/blogs/blog/122459393-dunloe-ogham-stones%7D |
teideal = Dunloe Ogham Stones
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |
url = https://killarney.ie/listing/dunloe-ogham-stones/ |
teideal = Dunloe Ogham Stones - Killarney |
dátarochtana = 2019-12-06 |
archivedate = 2019-12-06 |
archiveurl = https://web.archive.org/web/20191206232415/https://killarney.ie/listing/dunloe-ogham-stones/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=N5JnAAAAMAAJ&amp;dq=COOLMAGORT+OGHAM+STONES&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=COOLMAGORT |
teideal = County Kerry past and present: a handbook to the local and family history of the county |
first = Jeremiah |
last = King |
date = 26ú Lúnasa 1986 |
publisher = Mercier Press |
via=Google Books
}}&lt;/ref&gt;
Bhíodh cloch eile sa seanchill Bheanáin.&lt;ref&gt;[http://www.megalithicireland.com/Dunloe%20Ogham%20Stones.html Dunloe Ogham Stones] ar megalithicireland.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=ofeEAAAAIAAJ&amp;dq=COOLMAGORT+OGHAM+STONES&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=COOLMAGORT |
teideal = Discovering Kerry: Its History, Heritage &amp; Topography |
first = T. J. |
last = Barrington |
date = 26ú Lúnasa 1999|
publisher = Collins Press|
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;

==Cur síos==
Tá Cloch Chill Bheanáin (CIIC 241)  suite sa lár leis na clocha eile thart thimpeall uirthi.&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = http://www.silentearth.org/dunloe-ogham-stones/ |
teideal = Silent Earth: Dunloe Ogham Stones |
website = www.silentearth.org
}}&lt;/ref&gt;
* CIIC 197:
*: DEGO{S} MAQI MOCOI TOICAKI
*: ''Daig'' mhic chlainne ''Toicacas''
*: creidtear go luaitear inti clann ''[[Tóecraige]]''&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://books.google.ie/books?id=ZGRiAAAAMAAJ&amp;dq=COOLMAGORT+OGHAM+STONES&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=COOLMAGORT |
teideal = Ogam Stones and the Earliest Irish Christians |
first = Catherine |
last = Swift |
date = 26ú Lúnasa 1997 |
publisher = Department of Old and Middle Irish, St. Patrick's College |
via = Google Books
}}&lt;/ref&gt;
* CIIC 198:
*: MAQI RITEAS MAQI MAQI-DDUMILEAS/ MUCOI TOICACI
*: mhic Rithe mhic mhic ''Duimle'' chlainne ''Toicacas''
*: creidtear go luaitear inti clann ''[[Tóecraige]]''
*: CUNACENA
*: Cúchinn 
* CIIC 200:
*: MAQI TTAL MAQI VORGOS MA/QI MU/COI TOICAC
*: mhic Táil mhic Fhearghais mhic chlainne ''Toicac''
*: creidtear go luaitear inti clann ''[[Tóecraige]]''

[[File:Dunloe Ogham Stones, Beaufort (506431) (27478034901).jpg|mion|Dunloe Stone CIIC 241]]

* CIIC 201:
*: ... ṂC̣ ... G̣Ẹ?̣ ... / Ṃ[A(?)]Q̣ ... Ḍ/ ... Ẹ?̣ ...
*: tréigthe go dona
* CIIC 202:
*: NIOTTVRẸCC MAQỊ ...G̣NỊ
*: Nia-Fhraoigh mhic ?-án
* CIIC 203
*: MAQI DECEDA MAQ̣[I]
*: mhic ''Deichet'' mhic
*: creidtear go luaitear inti clann ''[[Tóecraige]]''
* CIIC 241:
*: (ar dheis) B[AID(?)]AGNỊ ṂAQ̣I ADDỊLONA
*: (ar chlé) NAGỤN[I(?)] M[U(?)]C̣[O(?)] B[AI(?)]D[A]N[I(?)]
*: (aghaidh) NIR[???]MṆ[I]DAGNIESSICONIDDALA/ AMIT BAIDAGNI&lt;ref&gt;{{
cite web |
url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?lang=en&amp;site=Coolmagort&amp;stoneinfo=inscription&amp;stone=241._Kilbonane |
teideal = Ogham in 3D - Coolmagort / 241. Kilbonane |
website=ogham.celt.dias.ie
}}&lt;/ref&gt;

==Tagairtí==
{{Reflist}}

[[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]]
[[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Chiarraí]]</text>
      <sha1>9pit26rgi7v1nzmr8j5n2gljng50c69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acht na nGiúirithe, 1927</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93684</id>
    <revision>
      <id>1315615</id>
      <parentid>1315531</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T12:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2830" sha1="nh48celzwutjxrfeh14p01zhw36sdco" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

[[Íomhá:The First Woman Jury in America 01.png|mion|clé|Scannán: &quot;The First Woman Jury in America&quot; (1912)]]
Achtaíodh '''Acht na nGiúirithe, 1927''' ar [[26 Bealtaine]] [[1927]]. Ba é [[Caoimhín Ó hUiginn]], an t[[Aire Rialtas|Aire]] [[Dlí]] agus Cirt a bhí freagrach as Acht na nGiúirithe, 1927. Ar dtús, d'áitigh an Uiginneach go dian nár chóir cead a thabhairt do [[Bean|mhná]] seirbhís [[Giúiré|ghiúiré]] a dhéanamh ar chor ar bith:&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The rights of women under the constitution of the Irish Free State|url=https://researchrepository.ucd.ie/handle/10197/5345|journal=Irish Jurist|date=2006-11|issn=0021-1273|pages=20–59|volume=41|language=en|author=Thomas Mohr|archive-date=2021-05-26|access-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526085032/https://researchrepository.ucd.ie/handle/10197/5345|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210526085032/https://researchrepository.ucd.ie/handle/10197/5345 |date=2021-05-26 }}&lt;/ref&gt; féach  

&quot;CUID II. Daoine ata Saor ach a bheidh i dTeideal Fónamh ar a Iarraidh sin dóibh: Mná&quot;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.acts.ie/print/ga.act.1927.0023.1.html|teideal=ACHT NA nGIÚIRITHE, 1927|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|language=ga|work=www.acts.ie|dátarochtana=2020-07-08|archivedate=2022-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220811033249/http://acts.ie/print/ga.act.1927.0023.1.html}}&lt;/ref&gt;  

Bhí foráil ann a chuir deireadh leis an dualgas a bhí ag mná seirbhís ghiúiré a dhéanamh, ag baint díobh an deis a bheith ina ngiúróirí, go bunúsach, go dtí lár na [[1970idí]], tráth ar shocraigh an [[An Chúirt Uachtarach|Chúirt Uachtarach]] go raibh sé sin in aghaidh an [[Bunreacht na hÉireann|bhunreachta]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/1570792139611771|teideal=Acht na nGiúirithe, 1927|údar=UCD School of Law|dáta=|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-07-08}}&lt;/ref&gt; Achtaíodh an dlí nua ar 2 Márta, 1976.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.courts.ie/Courts.ie/library3.nsf/(WebFiles)/BE87E6C1EE0FCCEA802573B600547337/$FILE/Uimhir%204%20de%201976%20Acht%20na%20nGi%C3%BAir%C3%A9ithe.pdf|teideal=ACHT NA nGIÚIRÉITHE, 1976|údar=courts.ie|dáta=|dátarochtana=2 Márta 1976|archivedate=30 Bealtaine 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190530144903/http://www.courts.ie/Courts.ie/library3.nsf/(WebFiles)/BE87E6C1EE0FCCEA802573B600547337/$FILE/Uimhir%204%20de%201976%20Acht%20na%20nGi%C3%BAir%C3%A9ithe.pdf}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{síol-ie}}

{{DEFAULTSORT:Acht na nGiúirithe, 1927}}
[[Catagóir:Dlí na hÉireann]]
[[Catagóir:Cúirteanna na hÉireann]]
[[Catagóir:Cearta na mban]]</text>
      <sha1>nh48celzwutjxrfeh14p01zhw36sdco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cearrbhachas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100438</id>
    <revision>
      <id>1315661</id>
      <parentid>1223105</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surajr7</username>
        <id>63334</id>
      </contributor>
      <origin>1315661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5956" sha1="p4r7uc2sw1salocrjnw0zlaihnxcl43" xml:space="preserve">[[Íomhá:Ballybrack Shops - geograph.org.uk - 459653.jpg|mion|siopa geallghlacadóra Ladbrookes, [[An Baile Breac (Baile Átha Cliath)|An Baile Breac]]]]
[[Íomhá:VIP Gaming, Lisnaskea - geograph.org.uk - 3222436.jpg|mion|VIP Gaming, [[Lios na Scéithe]]]]
[[Íomhá:The Betting Lounge - Junction 15, Ballybofey - geograph.org.uk - 4208167.jpg|mion|The Betting Lounge, [[Bealach Féich]]]]
[[Íomhá:Bookies at Sligo races, Ireland (2547047006).jpg|mion|Na geallghlacadóirí, [[Sligeach]]]]
Is éard is '''cearrbhachas''' ann (ar a dtugtar '''gealltóireacht''' agus '''cluichíocht'''  freisin) ná  geall a chur ar rud éigin luachmhar (&quot;na geallta&quot;) ar theagmhas a bhfuil toradh éiginnte aige agus é ar intinn rud éigin eile lena mbaineann luach a bhuachan. Mar sin ní mór trí ghné a bheith i gceist le cearrbhachas:comaoin (méid geallta), [[riosca]] (seans), agus duais.&lt;ref&gt; Rose, I. Nelson; Loeb, Robert A. (1998). Blackjack and the Law (1st ed.). Oakland, CA: RGE Pub. p. 109. ISBN 978-0-910575-08-9.&lt;/ref&gt;  Is minic a bhíonn toradh an ghill ar an toirt, mar shampla  dísle aonar a chaitheamh, roth rúiléide a chasadh, nó capall ag sroicheadh ceann scríbe. Ach tá frámaí ama níos faide coitianta freisin, rud a ligeann geallta ar thoradh comórtas spóirt sa todhchaí. nó fiú séasúr iomlán spóirt.
[[Íomhá:Smokies, Omagh, January 2010.JPG|mion|Smokies, [[An Ómaigh]]]]

== Sáinmhiniú ==
Tagraíonn an téarma &quot;cluichíocht&quot; &lt;ref&gt; &quot;Definition as Gaming&quot;. United Kingdom Office of Public Sector Information. Retrieved 22 September 2012.&lt;/ref&gt; sa chomhthéacs seo de ghnáth do chásanna ina bhfuil an ghníomhaíocht ceadaithe go sonrach faoin [[dlí]]. Níl an dá fhocal, cluichíocht agus cearrbhachas. comheisiatach; .''i.'', cuireann cuideachta &quot;cluichíochta&quot; gníomhaíochtaí (dlíthiúla) &quot;cearrbhachas&quot; ar fáil don phobal &lt;ref&gt; Humphrey, Chuck. &quot;Gambling Law US&quot;. Gambling-Law-US.com. Archived from the original on 5 May 2016. Retrieved 22 September 2012.&lt;/ref&gt; agus féadfaidh ceann amháin de go leor boird rialaithe cearrbhachais í a rialú, mar shampla, Bord Rialaithe Cearrbhachais Nevada ([[An Béarla|Béarla]]: ''Nevada Gaming Control Board''). Mar sin féin, ní fheictear an t-idirdhealú seo go huilíoch i saol an Bhéarla. Mar shampla, sa Ríocht Aontaithe, tugtar an Coimisiún Cearrbhachais ([[An Béarla|Béarla]]:''Gambling Commission'') ar rialtóir gníomhaíochtaí cearrbhachais.&lt;ref&gt;  &quot;UK Gambling Commission&quot;. Gamblingcommission.gov.uk. Retrieved 22 September 2012. &lt;/ref&gt; 

Úsáidtear an téarma [[cluichíocht]] níos minice ó tháinig méadú ar [[Cluiche ríomhaire|chluichí ríomhaireachta]] agus físeáin chun cur síos a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí nach gá geallchur a dhéanamh, go háirithe cluichíocht ar líne, agus níl an úsáid nua fós tar éis an seanúsáid a dhíláithriú mar phríomh-shainmhíniú i bhfoclóirí coitianta. Baineadh úsáid as &quot;cluichíocht &quot; freisin chun dul timpeall ar dhlíthe i gcoinne &quot;cearrbhachais&quot; D'úsáid na meáin agus daoine eile téarma amháin nó téarma eile chun comhráite a chumadh faoi na n-ábhar, rud a d'athraigh dearcthaí i measc a lucht éisteachta.&lt;ref&gt; &quot;Gambling or Gaming, Does it Matter&quot;. World Casino Directory. 2 December 2019. Retrieved 13 December 2019.&lt;/ref&gt;

I bhfoirmeacha eile, is féidir cearrbhachas a dhéanamh le hábhair a bhfuil luach acu, ach nach fíor-airgead iad. Mar shampla, d'fhéadfadh imreoirí cluichí mirlíní geall a chur, agus mar an gcéanna cluichí bainne (Pogs) nó Draíocht:The Gathering a imirt leis na píosaí cluiche inbhailithe (faoi seach, dioscaí beaga agus cártaí trádála) mar gheallta, as a dtagann meiteachluiche maidir leis an luach a bhaineann le bailiúchán píosaí an imreora.

== Margadh ==
Is gníomhaíocht mhór tráchtála idirnáisiúnta é an cearrbhachas, agus b’ionann an margadh cearrbhachais dlíthiúil agus tuairim is $335 billiún in 2009.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/node/16539402|teideal=You bet|date=8 July 2010|newspaper=The Economist|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208092453/https://www.economist.com/leaders/2010/07/08/you-bet|archive-date=8 December 2019}}&lt;/ref&gt; [[Íomhá:Caravaggio - The Cardsharps (1596-97) Kimbell Art Museum.jpg|mion| [[Caravaggio]], Na Cúigleálaithe  (c. 1594 )]]

== Stair ==
Téann cearrbhachas siar go dtí an [[An tSean-Chlochaois|Tréimhse Phailéiliteach]] ar a laghad, roimh an stair scríofa. San [[An Mheaspatáim|Mheaspatáim]], téann an dísle sé thaobh is luaithe siar go dtí thart ar 3000 RCR. Mar sin féin, bhí siad bunaithe ar astragail, ag dul siar na mílte bliain roimhe sin. Sa tSín, bhí tithe cearrbhachais forleathan sa chéad mhílaois RCR, agus bhí gealltóireacht ar ainmhithe troda coitianta. Bhí cluichí Lató agus domanónna (réamhtheachtaithe Pai Gow) le feiceáil sa tSín chomh luath leis an 10ú haois.&lt;ref&gt;Schwartz, David (2013). Roll The Bones: The History of Gambling. Winchester Books. ISBN 978-0-615-84778-8.&lt;/ref&gt;

== Cearrbhachas in Éirinn ==
Bhí an chéad leasú ar dhlíthe cearrbhachais sa Stát le 70 bliain - an [[Bille um Rialáil Cearrbhachais]] - faoi bhráid Thithe an Oireachtais sa bhliain 2024.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Páistí a chuir geallta ina n-óige i mbaol andúil cearrbhachais|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0619/1455541-paisti-a-chuir-geallta-ina-n-oige-i-mbaol-anduil-cearrbhachais/|date=2024-06-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;
{{Main|Cearrbhachas in Éirinn}}

== Féach freisin ==

* [[Cluiche ar líne]]
* [[Cearrbhachas in Éirinn]] 
* [[An Crannchur Náisiúnta]] 

==Tagairtí==
[[Catagóir:Cearrbhachas| ]]

[[Catagóir:Cluichí]]
[[Catagóir:Coireanna]]
[[Catagóir:Coireacht]]
[[Catagóir:Síceolaíocht]]
[[Catagóir:Andúil]]
[[Catagóir:Nósanna]]
[[Catagóir:Riosca]]
[[Catagóir:Cultúr]]

&lt;references /&gt;
[[Catagóir:Cluichíocht]]</text>
      <sha1>p4r7uc2sw1salocrjnw0zlaihnxcl43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rás Cooper’s Hill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102148</id>
    <revision>
      <id>1315649</id>
      <parentid>1226767</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>440</id>
      </contributor>
      <comment>Ag baint [[:Íomhá:CheeseMaster.jpg|CheeseMaster.jpg]] amach, agus ag chur [[:Íomhá:Master_of_Ceremonies_Rob_Seex,_at_the_Cooper's_Hill_Cheese-Rolling_and_Wake,_circa_2006.jpg|Master_of_Ceremonies_Rob_Seex,_at_the_Cooper's_Hill_Cheese-Rolling_and_Wake,_cir</comment>
      <origin>1315649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1041" sha1="mnmlwj939s81n4lbhr95ciekoio8rbo" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

[[Íomhá:CheeseRollingRace.jpg|mion|clé]]
Reáchtáiltear an Rás ''''Cooper’s Hill Cheese-Rolling and Wake'''&lt;nowiki/&gt;' gach bliain i n[[Gloucester]], [[Sasana]]. Le níos mó ná 200 bliain, bíonn rás ann sa tóir ar liathróid cháise. Ritheann daoine síos Cooper’s Hill ag iarraidh breith ar an gcáis roimh na daoine eile. 

Bíonn níos mó ná rás amháin ann.

Is féidir leis an mbuaiteoir an liathróid cháise a choimeád.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/froebel-department-primary-and-early-childhood-education/eleathanach|teideal=ELeathanach 416|údar=maynoothuniversity.ie|dáta=13 Meitheamh 2022|dátarochtana=14 Meitheamh 2022}}&lt;/ref&gt;

[[Íomhá:Master of Ceremonies Rob Seex, at the Cooper's Hill Cheese-Rolling and Wake, circa 2006.jpg|mion|clé|Fear an tí]]

== Féach freisin ==

* [[Cáis]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{síol}}
[[Catagóir:Cáis]]
[[Catagóir:Ráschúrsaí]]
[[Catagóir:Rásaíocht]]
[[Catagóir:Gloucestershire]]
[[Catagóir:Craic]]</text>
      <sha1>mnmlwj939s81n4lbhr95ciekoio8rbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Comhlachtaí Éireannacha</title>
    <ns>14</ns>
    <id>105227</id>
    <revision>
      <id>1315634</id>
      <parentid>1120406</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:51:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>+cata</comment>
      <origin>1315634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="257" sha1="32cktb0krfg33f9nu76vbc3mxdzms9w" xml:space="preserve">[[Catagóir:Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh|Éire]]
[[Catagóir:Comhlachtaí de réir tíre| Éire]]
[[Catagóir:Comhlachtaí na hEorpa de réir tíre|Éire]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí gnó atá lonnaithe in Éirinn]]
[[Catagóir:Geilleagar na hÉireann]]</text>
      <sha1>32cktb0krfg33f9nu76vbc3mxdzms9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Comhlachtaí Briotanacha</title>
    <ns>14</ns>
    <id>105921</id>
    <revision>
      <id>1315636</id>
      <parentid>1147344</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>+cata</comment>
      <origin>1315636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="hatrcmhyzlcgso8ycsvgxdz39bem1qv" xml:space="preserve">[[Catagóir:Comhlachtaí de réir tíre|Breatain]]
[[Catagóir:Comhlachtaí na hEorpa de réir tíre|Gearmáin]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí gnó atá lonnaithe sa Bhreatain Mhór]]
[[Catagóir:Geilleagar na Breataine Móire]]</text>
      <sha1>hatrcmhyzlcgso8ycsvgxdz39bem1qv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315640</id>
      <parentid>1315636</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>Ord</comment>
      <origin>1315640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="224" sha1="or338rzq53q80tdu3mzkczt9huoki12" xml:space="preserve">[[Catagóir:Comhlachtaí de réir tíre|Breatain]]
[[Catagóir:Comhlachtaí na hEorpa de réir tíre|Breatain]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí gnó atá lonnaithe sa Bhreatain Mhór]]
[[Catagóir:Geilleagar na Breataine Móire]]</text>
      <sha1>or338rzq53q80tdu3mzkczt9huoki12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Euro Truck Simulator 2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109586</id>
    <revision>
      <id>1315690</id>
      <parentid>1303837</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T11:48:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>47196</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1315690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12747" sha1="sc5e0z1e0a2mw68baprqqrzzysfppme" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Bogearraí}}

Is cluiche ionsamhlóra leoraí é '''Euro Truck Simulator 2''' forbartha agus foilsithe ag [[SCS Software]]. Foilsíodh é ar an 18ú Deireadh Fómhair 2012&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2012/10/the-time-is-now.html|teideal=The time is now!|údar=S. C. S. Software|dáta=2012-10-18|language=en|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt; agus tá sé ar fáil ar [[Microsoft Windows]], [[Linux]] agus [[Mac OS|MacOS]]. Leanann sé an cluiche Euro Truck Simulator a foilsíodh sa bhliain 2008.

Tá níos mó ná 9 milliún cóip den chluiche díolta go dtí mí an Mhárta 2021.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.renault-trucks.com/en/newsroom/press-releases/2021-evolution-renault-trucks-t-c-and-k-revealed-euro-truck-simulator-2|teideal=2021 EVOLUTION OF RENAULT TRUCKS T, C AND K REVEALED IN EURO TRUCK SIMULATOR 2|language=en|work=www.renault-trucks.com|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;

== Imirt an Chluiche ==
In Euro Truck Simulator 2, tiomáineann imreoirí leoraí ar fud na hEorpa. Roghnaíonn an t-imreoir cathair ar bith ar an léarscáil chun ceanncheathrú an chomhlachta a lonnú. Ar dtús, ní féidir an t-imreoir ach jabanna tapa a dhéanamh. Sna jabanna seo, oibríonn an t-imreoir mar fhostaí do chomhlacht seachadta agus cuirtear leoraí ar fáil le gach costas (breosla, dolaí, turas traenach nó báid) íoctha. Nuair a thuileann an t-imreoir a dhóthain airgid nó faigheann sé iasachtaí bainc, is féidir leis a leoraí féin a cheannach agus jabanna níos fearr a fháil lena leoraí féin. Is féidir an t-airgead a chaitheamh ar leoraithe nua a cheannach agus iad a shaincheapadh, tiománaí a fhostú agus garáistí a cheannach.

Faigheann an t-imreoir pointí taithí le haghaidh gach jab a chríochnaíonn sé. Tugtar pointí scile tar éis leibhéil a ardú. Is féidir na pointí scile a úsáid chun jabanna a fháil a bhfuil raganna éagsúla ADR ag teastáil dóibh; jabanna níos faide, le lastas speisialta, le lastas sobhriste nó jabanna práinneacha a dhéanamh. Ciallaíonn an dul chun cinn seo gur féidir leis an imreoir jabanna a íocann níos mó airgid a fháil.

Sa bhunchluiche, tá 71 chathair i 13 thír, níos mó ná 20 saghas lastais agus níos mó ná 13 chomhlacht Eorpach ficseanúil. Tá an [[An Bheilg|Bheilg]], an [[An Eilvéis|Eilvéis]], oirthuaisceart na [[An Fhrainc|Fraince]], an [[An Ghearmáin|Ghearmáin]], tuaisceart na h[[An Iodáil|Iodáile]], an [[An Ísiltír|Ísiltír]], an [[An Ostair|Ostair]], iarthar na [[An Pholainn|Polainne]], an [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Ríocht Aontaithe]] (seachas Tuaisceart Éireann), an t[[An tSeic|Seic]] agus Bratasláiv sa t[[An tSlóvaic|Slóvaic]] ar fáil.

=== Leoraithe ===
''Cuireann Euro Truck Simulator 2'' na leoraithe ó na comhlachtaí seo agus a gcineálacha ar fáil:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Company
!Model
!Release date
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |[[DAF Trucks|DAF]]
|DAF XF105
|''Eisithe leis an gcluiche''
|-
|DAF XF Euro 6
|11ú Samhain 2014&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2014/11/euro-truck-simulator-2-114-daf-update.html|teideal=Euro Truck Simulator 2 - 1.14 DAF Update is live!|údar=Viktor|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
|DAF XG &amp; DAF XG+
|10ú Meitheamh 2021&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2021/05/daf-ngd-launch.html|teideal=The brand-new DAF XG and XG+ are here!|údar=Oscar Lee|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
|DAF XF 2021
|14ú Nollaig 2021&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2021/12/daf-drive-2021-daf-xf.html|teideal=DAF Drive + 2021 DAF XF|údar=Dareus|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Iveco]]
|Iveco Stralis
|''Eisithe leis an gcluiche''
|-
|Iveco Stralis Hi-Way
|9ú Iúil 2013&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2013/07/patch-time.html|teideal=Patch time!|údar=Viktor|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[MAN Truck &amp; Bus|MAN]]
|MAN TGX Euro 5
|''Eisithe leis an gcluiche''
|-
|MAN TGX Euro 6
|8ú Feabhra 2019&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2019/02/ats-and-ets2-update-134.html|teideal=ATS and ETS2 Update 1.34|údar=Carthoo|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
|MAN TG3 TGX / MAN TGX 2020
|16ú Bealtaine 2023&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2023/05/introducing-man-tg3-tgx.html|teideal=Introducing the MAN TG3 TGX|údar=Alex|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Mercedes-Benz]]
|Mercedes-Benz Actros
|''Eisithe leis an gcluiche''
|-
|Mercedes-Benz New Actros
|26ú Bealtaine 2015&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2015/05/get-behind-wheel-of-mercedes-benz-new.html|teideal=Get behind the wheel of Mercedes-Benz New Actros right now!Update 1.18 is ready|údar=Viktor|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Renault]]
|Renault Magnum
| rowspan=&quot;2&quot; |''Eisithe leis an gcluiche''
|-
|Renault Premium
|-
|Renault T
|26ú Meán Fómhair 2019&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2019/09/renault-trucks-t-range.html|teideal=Renault Trucks T Range|údar=Carthoo|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |[[Scania AB|Scania]]
|Scania R 2009
|''Eisithe leis an gcluiche''
|-
|Scania Streamline
|9ú Nollaig 2013&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2013/12/scania-streamline-update-is-ready-now.html|teideal=Scania Streamline update is ready now|údar=Viktor|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
|Scania R 2016
| rowspan=&quot;2&quot; |1ú Nollaig 2017&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2017/12/euro-truck-simulator-2-update-130.html|teideal=Euro Truck Simulator 2 Update 1.30|údar=Loutis|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
|Scania S
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Volvo]]
|Volvo FH16 (2009) / FH Classic
|''Eisithe leis an gcluiche''
|-
|Volvo FH16 (2012)
|24ú Deireadh Fómhair 2013&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2013/10/euro-truck-simulator-2-version-17-update.html|teideal=Euro Truck Simulator 2 version 1.7 update|údar=Viktor|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|-
|Volvo FH16 (2020)
|''Le fógairt''
|}

== Ábhar In-íoslódáilte ==
[[Íomhá:ETS2countries.png|mion|413x413px|Léarscáil na hEorpa ag léiriú na tíortha atá ar fáil sa chluiche. (Tá [[Cúige Kaliningrad]] sa Rúis agus cuid den Tuirc siar ón m[[An Bhosparais|Bosparais]] áireamh ann agus fágtar [[Tuaisceart Éireann]] amach uaidh de réir leagan 1.45.){{legend|#89CD69|Ar fáil}}{{legend|#F4C135|Á fhortbairt}}{{legend|#DA4548|Níl ar fáil}}]]
=== Pacaí forlíontacha don léarscáil ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ainm
!Dáta eisithe
!Tíortha nua/forbartha
!Forbairtí eisithe tar éis an eisiúna an DLC
|-
|'''''Going East'''''
|20ú Meán Fómhair 2013&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2013/09/it-is-past-midnight.html|teideal=It Is Past Midnight|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|Poland|An Pholainn}}&lt;br&gt;{{Bratach|Slovakia|An tSlóvaic}}&lt;br&gt;{{Bratach|Czechia|An tSeic}}&lt;br&gt;{{Bratach|Hungary|An Ungáir}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.pcgamer.com/euro-truck-simulator-2-heads-east-for-its-first-dlc-expansion/|teideal=Euro Truck Simulator 2 heads east for its first DLC expansion|údar=Phil Savage published|dáta=2013-09-04|language=en|work=PC Gamer|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|Hungary|An Ungáir}}: cathracha nua ([[Pécs]] agus [[Szeged]])
|-
|'''''Scandinavia'''''
|7ú Bealtaine 2015&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2015/05/here-we-go-ets2-scandinavia-map.html|teideal=Here we go: ETS2 Scandinavia map expansion published!|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|Denmark|An Danmhairg}}&lt;br&gt;{{Bratach|Norway|An Iorua}}&lt;br&gt;{{Bratach|Sweden|An tSualainn}}
|{{Bratach|Sweden|An tSualainn}}: cathrach nua ([[Kapellskär]])
|-
|'''''Vive la France!'''''
|5ú Nollaig 2016&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2016/12/vive-la-france-available-now.html|teideal=&quot;Vive la France !&quot; Available Now!|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.scssoft.com/press/sheet?p=euro_truck_simulator_2_vive_la_france|teideal=SCS Software {{!}} Euro Truck Simulator 2 - Vive la France!|language=en-US|work=SCS Software|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|France|An Fhrainc}}
|{{Bratach|Corsica|An Chorsaic}}&lt;br&gt;
{{Bratach|France|An Fhrainc}}: cathracha nua ([[Lacq]] agus [[Bayonne]]){{Efn|Cuireadh [[Lacq]] agus [[Bayonne]] leis an gcluiche in éineacht le héisiúint an DLC Iberia chun ceangail don Spáinn a chur ar fáil.}}
|-
|'''''Italia'''''
|5ú Nollaig 2017&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2017/12/italia-dlc-just-arrived.html|teideal=Benvenuto in Italia!|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|Italy|An Iodáil}}&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2017/08/bella-italia.html|teideal=Bella Italia|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|Sardinia|An tSairdín}}
|-
|'''''Beyond the Baltic Sea'''''
|29ú Samhain 2018&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2018/11/approaching-baltic-sea.html|teideal=Beyond the Baltic Sea released!|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|Finland|An Fhionlainn}}&lt;br&gt;{{Bratach|Russia|An Rúis}}&lt;br&gt;{{Bratach|Estonia|An Eastóin}}&lt;br&gt;{{Bratach|Latvia|An Laitvia}}&lt;br&gt;{{Bratach|Lithuania|An Liotuáin}}&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2018/03/beyond-baltic-sea.html|teideal=Beyond the Baltic Sea|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|'''''Road to the Black Sea'''''
|5ú Nollaig 2019&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2019/12/road-to-black-sea-release.html|teideal=Road to the Black Sea Release|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|Romania|An Rómáin}}&lt;br&gt;{{Bratach|Bulgaria|An Bhulgáir}}&lt;br&gt;{{Bratach|Türkiye|An Tuirc}}&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2019/03/a-road-to-somewhere-new.html|teideal=A Road to Somewhere New...|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2019/05/road-to-black-sea.html|teideal=Road to the Black Sea|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|'''''Iberia'''''
|8ú Aibreáin 2021&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2021/04/iberia-release-cruisingiberia-event.html|teideal=Iberia: Release + #CruisingIberia Event Start|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|Spain|An Spáinn}}&lt;br&gt;{{Bratach|Portugal|An Phortaingéil}}&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2020/12/iberia-new-light-system-development.html|teideal=Iberia &amp; New Light System: Development Teaser|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|{{Bratach|Spain|An Spáinn}} agus {{Bratach|Portugal|An Phortaingéil}}: cathracha nua ([[Beja]] agus [[Soria]]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2021/01/vive-la-france-dlc-iberia-connections.html|teideal=Vive la France ! DLC: Iberia Connections|údar=Alex|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;)
|-
|'''''Heart of Russia'''''
|''Curtha siar''{{Efn|De bharr [[Ionradh na Rúise ar an Úcráin]]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.vortex.cz/exkluzivne-heart-of-russia-pro-euro-truck-simulator-2-ted-nevyjde/|teideal=Exkluzivně: Heart of Russia pro Euro Truck Simulator 2 teď nevyjde » Vortex|work=www.vortex.cz|dátarochtana=2023-08-17|archivedate=2022-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220314211302/https://www.vortex.cz/exkluzivne-heart-of-russia-pro-euro-truck-simulator-2-ted-nevyjde/}}&lt;/ref&gt;}}
|{{Bratach|Russia|An Rúis}}&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2021/03/heart-of-russia.html|teideal=Heart of Russia|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|'''''West Balkans'''''
|''Le fógairt''
|{{Bratach|Albania|An Albáin}}&lt;br&gt;{{Bratach|Bosnia and Herzegovina|An Bhoisnia-Heirseagaivéin}}&lt;br&gt;{{Bratach|Croatia|An Chróit}}&lt;br&gt;{{Bratach|Kosovo|An Chosaiv}}&lt;br&gt;{{Bratach|Montenegro|Montainéagró}}&lt;br&gt;{{Bratach|North Macedonia|An Mhacadóin Thuaidh}}&lt;br&gt;{{Bratach|Serbia|An tSeirbia}}&lt;br&gt;{{Bratach|Slovenia|An tSlóivéin}}&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://blog.scssoft.com/2022/06/introducing-west-balkans-expansion.html|teideal=Introducing West Balkans Expansion|údar=|work=SCS Software's blog|dátarochtana=2023-08-17}}&lt;/ref&gt;
|
|}

'''Nótaí'''
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; responsive=&quot;&quot; /&gt;

== Naisc sheachtracha ==
* [http://eurotrucksimulator2.com/ Suíomh Gréasáin oifigiúil]
* [https://www.imdb.com/title/tt10078562/ Euro Truck Simulator 2 ar IMDb]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

[[Catagóir:Físchluichí]]
[[Catagóir:Saothair Bhascaise]]</text>
      <sha1>sc5e0z1e0a2mw68baprqqrzzysfppme</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grianghraf aithinte de Donald Trump</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109657</id>
    <revision>
      <id>1315663</id>
      <parentid>1240430</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>gan catagóirí</comment>
      <origin>1315663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1126" sha1="ixvikfe9up0kzwnxfpd9wga6daxxw12" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Saothar Ealaíne|title=Trump Mugshot|other_title_1=Fulton County Jail Booking Photo #2313827|completion_date=24 Lúnasa 2023}}

Is '''grianghraf aithinte de [[Donald Trump]]'''  é ''Fulton County Jail Booking Photo #2313827'', ar a dtugtar ''Trump Mugshot'', d'Uachtarán na Stát Aontaithe ó 2017 go 2021.

Sheol cléireach contae é ar an 24 Lúnasa 2023 le linn ghabhála Trump agus aistríodh  Trump chuig Príosún Contae Fulton i ndáil leis an ionchúiseamh coiriúil a rinneadh air, agus ar dhaoine eile as sracaireacht agus líomhaintí gaolmhara i Georgia.
==Naisc sheachtracha==
*[https://apnews.com/article/trump-atlanta-indictment-republican-primary-7f4e9860859fbb71221b6a5163aaa42f Mug shot of Donald Trump shows scowling former president during speedy booking at Atlanta jail]
*[https://www.theguardian.com/us-news/2023/aug/24/donald-trump-mugshot-photo-georgia-fulton-county Trump mugshot released after surrendering in Fulton county ]
[[Catagóir:Portráidí de pholaiteoirí]]
[[Catagóir:Ionchúisimh uachtaráin na Stát Aontaithe]]
[[Catagóir:Donald Trump]]
[[Catagóir:Grianghraif]]</text>
      <sha1>ixvikfe9up0kzwnxfpd9wga6daxxw12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Geilleagar Phoblacht na hÉireann</title>
    <ns>14</ns>
    <id>121614</id>
    <revision>
      <id>1315624</id>
      <parentid>1285952</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>+cata</comment>
      <origin>1315624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="322" sha1="0qz60axccgri438o72x8pl11krg8kdk" xml:space="preserve">[[Catagóir:Geilleagair bhallstáit an Aontais Eorpaigh|Poblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:Geilleagair de réir tíre|Poblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:Geilleagar na hÉireann|Poblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:Geilleagair na hEorpa de réir tíre|Poblacht na hÉireann]]
[[Catagóir:Poblacht na hÉireann|Geilleagar]]</text>
      <sha1>0qz60axccgri438o72x8pl11krg8kdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Comhlachtaí Ísiltíreacha</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123250</id>
    <revision>
      <id>1315638</id>
      <parentid>1298903</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>+cata</comment>
      <origin>1315638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="317" sha1="9p4fxznycgc7dq98nwafnubvetz64q6" xml:space="preserve">[[Catagóir:Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh|Ísiltír]]
[[Catagóir:Comhlachtaí de réir tíre|Ísiltír]]
[[Catagóir:Comhlachtaí na hEorpa de réir tíre|Ísiltír]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí Ísiltíreacha]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí gnó atá lonnaithe san Ísiltír]]
[[Catagóir:Geilleagar na hÍsiltíre]]</text>
      <sha1>9p4fxznycgc7dq98nwafnubvetz64q6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foclóir téarmaí luibheolaíochta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123407</id>
    <revision>
      <id>1315646</id>
      <parentid>1309180</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conan Wolff</username>
        <id>51812</id>
      </contributor>
      <comment>dioplóideach - diploid, fialamán - velamen</comment>
      <origin>1315646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27039" sha1="0x83dyaqlsl6s0h08ykv0djxxgzal1m" xml:space="preserve">{{Teimpléad:Athbhreithniú}}
Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta.

==A==
*'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)&lt;ref&gt;“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/&lt;/ref&gt;[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]&lt;/br&gt;Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.&lt;ref&gt;Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic&lt;/ref&gt;
&lt;!--*'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)&lt;/br&gt;Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil.--&gt;
*'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)&lt;ref&gt;“aicéin.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aic%C3%A9in/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is toradh tirim, neamhoscailte, aon-shíolach é aicéin. Níl an síol ceangailte de bhalla an toraidh ach ag pointe amháin. Fásann an toradh ó ubhagán uachtarach aon-sheoimrín.&lt;ref name = &quot;FTG Fruit type Glossary&quot;&gt;Glossary Fruit type. (2007). Fairchild Tropical Botanic Garden Virtual Herbarium (FTG). Retrieved April 18, 2026, from http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=65&lt;/ref&gt;
*'''aindréiciam''' (''androecium''  as Béarla)&lt;ref&gt;“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.&lt;ref&gt;Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/&lt;/ref&gt;
*'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)&lt;ref&gt;“all-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/all-aiseach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).&lt;ref name = &quot;Flora of Rwanda Glossary&quot; /&gt;
&lt;!--*'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)&lt;/br&gt;Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta.--&gt;
&lt;!--*'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)&lt;/br&gt;Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon.--&gt;
&lt;!--*'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)&lt;/br&gt;An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe.--&gt;
*'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)&lt;ref&gt;“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/&lt;/ref&gt;[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.&lt;ref name = &quot;Bedecktsamer&quot; /&gt;]]&lt;/br&gt;Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.&lt;ref name = &quot;Bedecktsamer&quot;&gt;Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737&lt;/ref&gt;

==B==
*'''barraimsitheach''' (''acropetal'' as Béarla)&lt;ref&gt;“barraimsitheach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/barraimsitheach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Ciallaíonn an téarma ''barraimsitheach'' go dtosaíonn rud ag fás nó ag forbairt ag an mbun agus go leanann sé aníos i dtreo an bharr.&lt;ref name = &quot;Tropical Forages Glossary&quot;&gt;Cook BG, Pengelly BC, Schultze-Kraft R, Taylor M, Burkart S, Cardoso Arango JA, González Guzmán JJ, Cox K, Jones C, Peters M. &amp; International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali, Colombia and International Livestock Research Institute (ILRI), Nairobi, Kenya. (2020). Glossary. Tropical Forages: An Interactive Selection Tool. 2nd and Revised Edn. Retrieved April 18, 2026, from https://tropicalforages.info/text/entities/glossary.htm&lt;/ref&gt;
*'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)&lt;ref name = &quot;bláthra&quot;&gt;“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is grúpa bláthanna é bláthra.&lt;ref name = &quot;UCMP, 2009&quot; /&gt;
*'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)&lt;ref&gt;“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/&lt;/ref&gt;[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]&lt;/br&gt;Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.&lt;ref&gt;What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb&lt;/ref&gt;

==C==
*'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)&lt;ref name = &quot;clóraplast&quot;&gt;clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].&lt;ref name = &quot;clóraplast&quot; /&gt;
*'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)&lt;ref&gt;“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.&lt;ref&gt;Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. &amp; Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318&lt;/ref&gt;
*'''crann''' (''tree'' as Béarla)&lt;ref&gt;“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/&lt;/ref&gt;[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]&lt;/br&gt;Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.&lt;ref&gt;Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/&lt;/ref&gt;
*'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla&lt;!-- citation needed {{cn}} --&gt;)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]&lt;/br&gt;Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.&lt;ref name = &quot;Georgia Tech&quot;&gt;Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/&lt;/ref&gt;

==D==
*'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)&lt;ref&gt;“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.&lt;ref name = &quot;Flora of Australia Glossary&quot; /&gt;
*'''dioplóideach''' (''diploid'' as Béarla)&lt;ref&gt;“dioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/diopl%C3%B3ideach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Tá dhá cheann de na tacair bhunúsacha crómasóm ag plandaí dioplóideacha sa núicléas.&lt;ref name = &quot;NSW Flora Glossary&quot;&gt;National Herbarium of NSW,  Royal Botanic Garden, Sydney, Australia. (n.d.). New South Wales Flora Online: Glossary of Botanical Terms. Retrieved May 27, 2026, from https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&amp;glossary=yes&amp;alpha=A&lt;/ref&gt;

==E==
*'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)&lt;ref&gt;“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.&lt;ref name = &quot;UCMP, 2009&quot; /&gt;
*'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)&lt;ref&gt;“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/&lt;/ref&gt;[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]&lt;/br&gt;Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.&lt;ref&gt;Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html&lt;/ref&gt;

==F==
*'''fialamán''' (''velamen'' as Béarla)&lt;ref&gt;“fialamán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fialam%C3%A1n/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is é an fialamán clúdach tiubh spúinseach na bhfréamhacha.&lt;ref&gt;Botanical nerd word: velamen. (2021, February 8). Toronto Botanical Garden. Retrieved May 27, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/word-of-the-week-velamen/&lt;/ref&gt;
*'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)&lt;ref&gt;“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.&lt;ref&gt;University of Florida, University of Kentucky, &amp; Texas A&amp;M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html&lt;/ref&gt;

==G==
*'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)&lt;ref name = &quot;gaiméitifít&quot; /&gt;[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]&lt;/br&gt;Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.&lt;ref name = &quot;gaiméitifít&quot;&gt;gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447&lt;/ref&gt;
&lt;!--*'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)&lt;/br&gt;Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir).--&gt;
*'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)&lt;ref&gt;“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.&lt;ref&gt;Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/&lt;/ref&gt;
&lt;!--*'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)&lt;/br&gt;Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean.--&gt;

==H==
*'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)&lt;ref&gt;“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.&lt;ref name = &quot;Flora of Rwanda Glossary&quot; /&gt;
*'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)&lt;/br&gt;Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige.&lt;ref name = &quot;Glossary British Pteridological Society&quot;&gt;Glossary. (n.d.). British Pteridological Society. Retrieved April 18, 2026, from https://britishfernsociety.org.uk/Glossary/&lt;/ref&gt;

==I==
*'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)&lt;ref&gt;“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.&lt;ref&gt;Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. &amp; Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565&lt;/ref&gt;
*'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)&lt;ref&gt;“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/&lt;/ref&gt;[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]&lt;/br&gt;Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.&lt;ref&gt;Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284&lt;/ref&gt;

==L==
*'''lann''' (''lamina'' as Béarla)&lt;ref&gt;“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.&lt;ref&gt;Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/&lt;/ref&gt;
*'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)&lt;ref&gt;“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/&lt;/ref&gt;[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]&lt;/br&gt;Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.&lt;ref name = &quot;The Pea Key, 2007&quot;&gt;The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html&lt;/ref&gt;
*'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)&lt;ref&gt;“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.&lt;ref name = &quot;McGrouther, 2020&quot;&gt;McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/&lt;/ref&gt;
*'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)&lt;ref&gt;IDM &amp; Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous&lt;/ref&gt;[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]&lt;/br&gt;Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.&lt;ref&gt;Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous&lt;/ref&gt;
*'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)&lt;ref&gt;“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.&lt;ref&gt;New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302&lt;/ref&gt;
*'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)&lt;ref&gt;“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.&lt;ref&gt;New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300&lt;/ref&gt;

==M==
*'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)&lt;ref&gt;“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.&lt;ref&gt;Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte&lt;/ref&gt;
*'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)&lt;ref&gt;“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.&lt;ref name = &quot;UCMP, 2009&quot; /&gt;
*'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)&lt;ref&gt;“micreagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.&lt;ref name = &quot;Flora of Australia Glossary&quot; /&gt;
*'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)&lt;ref&gt;“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.&lt;ref name = &quot;UCMP, 2009&quot;&gt;UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html&lt;/ref&gt;
*'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)&lt;ref&gt;“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.&lt;ref name = &quot;Flora of Australia Glossary&quot;&gt;Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/&lt;/ref&gt;
&lt;!--*'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)&lt;ref&gt;https://www.tearma.ie/q/micro-/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://super.tearma.ie/q/strobilus/&lt;/ref&gt; An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin.--&gt;

&lt;!--==N==

==O==--&gt;

==P==
&lt;!--* '''peitínáit'''  (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. &lt;ref&gt;https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??&lt;/ref&gt;--&gt;
*'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)&lt;ref name = &quot;piorrachruthach&quot;&gt;“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/&lt;/ref&gt;[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]&lt;/br&gt;Aidiacht, i gcruth péire.&lt;ref name = &quot;piorrachruthach&quot; /&gt;

==S==
&lt;!--*'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)&lt;/br&gt;Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta.--&gt;
&lt;!--*'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)&lt;/br&gt;Caol nó snáthaidchruthach.--&gt;
*'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)&lt;ref&gt;“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.&lt;ref name = &quot;Flora of Rwanda Glossary&quot; /&gt;
*'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)&lt;ref&gt;“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.&lt;ref name = &quot;Sterry, 1997&quot;&gt;Sterry, P. (1997). [https://www.google.de/books/edition/Collins_Complete_British_Wildlife_Photog/H2oXAAAACAAJ?hl=en Collins Complete British Wildlife Photoguide.] Kiribati: HarperCollins.&lt;/ref&gt;{{rp|p=356}}
*'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)&lt;ref name = &quot;speiceas i mbaol criticiúil&quot; /&gt;[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.&lt;ref&gt;Wheeler, L. &amp; Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.&lt;/ref&gt;]]&lt;br/&gt;Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.&lt;ref name = &quot;speiceas i mbaol criticiúil&quot;&gt;Fiontar &amp; Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil&lt;/ref&gt;
*'''speiceas is lú imní''' (''least-concern species'' as Béarla)&lt;!-- citation needed --&gt;&lt;/br&gt;Is tacsóin forleathana agus flúirseacha iad speiceas is lú imní.&lt;ref name = &quot;IUCN, 2012&quot;&gt;IUCN. (2012). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2001-001-2nd.pdf IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. Second edition.] Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN. iv + 32pp.&lt;/ref&gt; Tá riosca níos ísle díothaithe ag na speicis seo.&lt;ref&gt;Frequently Asked Questions. (n.d.). IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved April 18, 2026, from https://www.iucnredlist.org/about/faqs#Why%20are%20LC%20species%20on%20the%20Red%20List&lt;/ref&gt;
*'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)&lt;ref name = &quot;speiceas leochaileach&quot; /&gt;&lt;/br&gt;Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.&lt;ref name = &quot;speiceas leochaileach&quot;&gt;speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130&lt;/ref&gt;
*'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)&lt;ref&gt;“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.&lt;ref name = &quot;Flora of Australia Glossary&quot; /&gt;

==T==
*'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)&lt;ref&gt;“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.&lt;ref&gt;Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. &amp; Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026&lt;/ref&gt;
*'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)&lt;ref name = &quot;bláthra&quot; /&gt;&lt;/br&gt;Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.&lt;ref name = &quot;Glossary for Vascular Plants&quot;&gt;Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&amp;LimitPerPage=75&amp;rownum=676&lt;/ref&gt;

==U==
*'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)&lt;ref&gt;“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.&lt;ref&gt;Lefers, M. &amp; Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html&lt;/ref&gt;
*'''ubhagán uachtarach''' (''superior ovary'' as Béarla)&lt;ref&gt;“ubhagán uachtarach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ubhag%C3%A1n%20uachtarach/ga/&lt;/ref&gt;&lt;/br&gt;Tá ubhagán uachtarach suite os cionn an phointe ina bhfuil na seipil, na peitil agus na staimín ceangailte.&lt;ref name = &quot;Flora of Rwanda Glossary&quot; /&gt;
*'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)&lt;ref name = &quot;umbal&quot;&gt;“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/&lt;/ref&gt;{{Il-íomhánna
 | align = right
 | direction = horizontal
 | total_width = 180
 | header = 
 | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg
 | alt1 = 
 | caption1 = umbal
 | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg
 | alt2 = 
 | caption2 = umbal comhshuite
}}&lt;/br&gt;Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.&lt;ref name = &quot;Nelson, 2012&quot;&gt;Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/&lt;/ref&gt;
*'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)&lt;ref name = &quot;umbal&quot; /&gt;&lt;/br&gt;Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.&lt;ref&gt;Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm&lt;/ref&gt;

==X==
*'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)&lt;ref&gt;“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/&lt;/ref&gt;[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.&lt;ref name = &quot;Duke University&quot;&gt;Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric&lt;/ref&gt;]]&lt;/br&gt;Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.&lt;ref name = &quot;Flora of Rwanda Glossary&quot;&gt;The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php&lt;/ref&gt;

==Tagairtí==
{{Reflist}}

{{síol}}</text>
      <sha1>0x83dyaqlsl6s0h08ykv0djxxgzal1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Feistí leighis</title>
    <ns>14</ns>
    <id>125426</id>
    <revision>
      <id>1315656</id>
      <parentid>1308280</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169" sha1="tmzj8nbffkjmprg62m0bhoz02kjidw8" xml:space="preserve">[[Catagóir:Trealamh]]
[[Catagóir:Trealamh leighis]]
[[Catagóir:Teicneolaíocht leighis]]
[[Catagóir:Teicneolaíocht]]
[[Catagóir:Leigheas]]
[[Catagóir:Gléasanna]]</text>
      <sha1>tmzj8nbffkjmprg62m0bhoz02kjidw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicipéid:Is Breá le Vicí an Domhan 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>126045</id>
    <revision>
      <id>1315619</id>
      <parentid>1311923</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lára Nuinseann</username>
        <id>71347</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 🔴 Ailt le Cruthú */</comment>
      <origin>1315619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5995" sha1="jlynlmluallkb088cpb8hky9fzg1rag" xml:space="preserve">== Is Breá le Vicí an Domhan 2026 ==

Is togra eagarthóireachta é '''Is Breá le Vicí an Domhan 2026''' atá dírithe ar speicis phlandaí agus gnáthóga dúlra na hÉireann a dhoiciméadú ar Vicipéid. Tá ailt faoi phlandaí dúchasacha agus ionracha in easnamh nó gann ar Vicipéid, agus is é aidhm an tionscadail sin a leigheas.

Reáchtáiltear an tionscadal mar chuid de chomórtas idirnáisiúnta [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Earth Wiki Loves Earth] agus de chlár bliantúil [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_Ireland/ga Pobal Éireann Wikimedia].

----

=== Conas is féidir leat cabhar a thabairt? ===

Níl ort a bheith i d'eagarthóir taithíoch. Is féidir leat:

📝 Alt nua a chruthú faoi speiceas nach bhfuil alt air fós&lt;br&gt;
✏️ Alt atá ann cheana a fheabhsú&lt;br&gt;
📚 Tagairtí a chur le hailt reatha&lt;br&gt;
📸 Grianghraf a uaslódáil chuig Wikimedia Commons&lt;br&gt;
🔗 Naisc idir ailt a chur isteach&lt;br&gt;
📊 Sonraí [https://www.wikidata.org/ Wikidata] a chur leis nó a cheartú&lt;br&gt;

Féach ar na liostaí thíos chun speicis a aimsiú le haghaidh ailt nua nó feabhsaithe.

----

=== Cláraigh &amp; Faigh Tuilleadh ===

📊 '''[NASC LE DEAIS AN TIONSCADAIL — le cur leis]'''

Ar an deais, gheobhaidh tú:
* Liostaí breise d'ailt le cruthú agus le feabhsú
* Acmhainní agus treoracha eagarthóireachta
* Do chuid oibre á rianú go huathoibríoch

⏰ '''Spriocdháta:''' [le deimhniú]

----

== 🔴 Ailt le Cruthú ==

Seo na speicis agus na gnáthóga nach bhfuil ailt Vicipéide orthu go fóill.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Ainm Gaeilge !! Ainm Béarla !! Ainm Laidine !! Eagarthóir (cuir d'ainm isteach)
|-
| '''[[Crasal Nua-Shéalannach]]''' || New Zealand Pigmyweed || ''Crassula helmsii'' || 
|-
| '''[[Cabáiste mhadra rua]]''' || St Patrick's-cabbage || ''Saxifraga spathularis'' || 
|-
| '''[[Magairlín glas]]''' || Dense-flowered Orchid || ''Neotinea maculata'' || Lára Nuinseann (traenáil oibre)
|-
| '''[[Cluas luchóige mhara]]''' || Sea Mouse-ear || ''Cerastium diffusum'' || 
|-
| '''[[Lus taghla na móna]]''' || Heath Fragrant Orchid || ''Gymnadenia borealis'' || 
|-
| '''[[Baisleach bréige]]''' || False Oxlip || ''Primula x polyantha'' || 
|}

----

== ⚠️ Ailt le Feabhsú ==

Tá na hailt seo ann cheana féin ach tá obair le déanamh orthu.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Alt !! Ainm Béarla !! Ainm Laidine !! Tascanna !! Eagarthóir
|-
| '''[[Caithne]]''' || Strawberry-tree || ''Arbutus unedo'' ||
* ☐ Stádas reatha an ailt a sheiceáil
* ☐ Tagairtí a chur leis nó a nuashonrú
* ☐ Bosca eolais a sheiceáil
* ☐ Sonraí Wikidata a sheiceáil
 ||
|-
| '''[[Cuileann trá]]''' || Cherry Laurel || ''Prunus laurocerasus'' ||
* ☐ Stádas reatha an ailt a sheiceáil
* ☐ Tagairtí a chur leis nó a nuashonrú
* ☐ Bosca eolais a sheiceáil
* ☐ Sonraí Wikidata a sheiceáil
 ||
|-
| '''[[Falcaire corraigh]]''' || Bog Pimpernel || ''Lysimachia tenella'' ||
* ☐ Stádas reatha an ailt a sheiceáil
* ☐ Tagairtí a chur leis nó a nuashonrú
* ☐ Bosca eolais a sheiceáil
* ☐ Sonraí Wikidata a sheiceáil
 ||
|-
| [[Neantóg]] || Common Nettle || ''Urtica dioica'' ||
* ☐ Ábhar eolaíoch a nuashonrú (bunaithe ar ''Fréamh an Eolais'', c.2007)
* ☐ Tagairtí nua-aimseartha a chur leis
* ☐ Bosca eolais a sheiceáil
* ☐ Sonraí Wikidata a sheiceáil
 ||
|}

----

== 🏆 Ár nÉachtaí ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Dáta !! Alt !! Cruthaithe nó Feabhsaithe !! Eagarthóir
|-
| || || || 
|}

----

== 📚 Acmhainní ==

=== Uirlisí Gaeilge ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Uirlis !! Cur síos !! Nasc
|-
| '''Foclóir.ie''' || Foclóir Gaeilge-Béarla agus Béarla-Gaeilge || [https://www.focloir.ie focloir.ie]
|-
| '''Téarma.ie''' || Bunachar téarmaíochta na Gaeilge || [https://www.tearma.ie tearma.ie]
|-
| '''Teanglann.ie''' || Foclóirí, gramadach, agus fuaimniú || [https://www.teanglann.ie teanglann.ie]
|-
| '''An Gramadóir''' || Seiceálaí gramadaí agus litrithe || [https://cadhan.com/gramadoir/ cadhan.com/gramadoir]
|-
| '''Logainm.ie''' || Bunachar logainmneacha na hÉireann || [https://www.logainm.ie logainm.ie]
|}

=== Acmhainní Eolaíochta ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Acmhainn !! Cur síos !! Nasc
|-
| '''Wildflowers of Ireland''' || Liosta plandaí le hainmneacha Laidine, Béarla, agus Gaeilge || [https://www.wildflowersofireland.net/list.php?order=Common wildflowersofireland.net]
|-
| '''The Red Data List of Irish Plants''' || Liosta speiceas plandaí i mbaol in Éirinn || [https://www.botanicgardens.ie/wp-content/uploads/2018/06/The-Red-Data-List-of-Irish-Plants-.pdf botanicgardens.ie]
|-
| '''National Biodiversity Data Centre''' || Sonraí bithéagsúlachta na hÉireann || [https://www.biodiversityireland.ie biodiversityireland.ie]
|-
| '''JSTOR Global Plants''' || Sonraí eolaíochta plandaí || [https://plants.jstor.org plants.jstor.org]
|}

=== Acmhainní Vicipéide ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Acmhainn !! Cur síos !! Nasc
|-
| '''Vicipéid: Conas alt a chruthú''' || Treoir céim ar chéim || [[Vicipéid:Conas alt a chruthú]]
|-
| '''Vicipéid: Stíl''' || Treoir stíle || [[Vicipéid:Stíl]]
|-
| '''Wikimedia Commons''' || Grianghraif shaora plandaí a uaslódáil || [https://commons.wikimedia.org commons.wikimedia.org]
|-
| '''Wikidata''' || Sonraí struchtúrtha a chur leis nó a cheartú || [https://www.wikidata.org wikidata.org]
|}

----

== Teagmháil ==

Má tá ceist agat nó má theastaíonn cabhair uait:
* [[Plé Vicipéide:Is Breá le Vicí an Domhan 2026|Leathanach plé an tionscadal]]
* [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin]]
* [[Úsáideoir:Lára Nuinseann]]

== Eagraithe ag ==

Tionscadal de chuid [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_Ireland/ga Pobal Éireann Wikimedia] mar chuid de [[Wiki Loves Earth]] 2026.

[[Catagóir:Tionscadail Vicipéid]]
[[Catagóir:Wiki Loves Earth]]
[[Catagóir:Dúlra na hÉireann]]
[[Catagóir:luibheolaíocht]]</text>
      <sha1>jlynlmluallkb088cpb8hky9fzg1rag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catherine Nelson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126602</id>
    <revision>
      <id>1315637</id>
      <parentid>1315614</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>litriú</comment>
      <origin>1315637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2506" sha1="qboaxlo1trgsoda3z6r62mu6mint2c8" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is [[polaiteoir]] de chuid [[Shinn Féin]] agus [[múinteoir]] í '''Catherine Nelson''' (née '''Catherine Seeley''', a rugadh ar [[26 Samhain]] [[1987]] sa [[an Lorgain|Lorgain]]). Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach ]] ó 2016 go 2017.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=11805&amp;per=5787&amp;sel=1&amp;ind=17&amp;prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-05-26}}&lt;/ref&gt;. Faoi láthair, tá sí ina comhairleoir ar [[Comhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon|Chomhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon]].

==Cúlra==

Ba mhúinteoir í san Ardscoil ''Boy's Model'' ar Bhóthar Bhaile na Saileán i m[[Béal Feirste]], ceantar Protastúnach dé ghnáth atá ann. D'éirigh sí as an phost i ndiaidh fheachtas ciaptha, a tosaíodh sa bhliain 2014 nuair a comhthoghadh mar chomhairleoir de chuid Shinn Féin í ar [[Comhairle Buirge Craigavon|Chomhairle Buirge Craigavon]]. Chuir [[an Comhrialtas Protastúnach]] in aghaidh a fostaíochta leis an scoil mar go raibh sí baint aici le Sinn Féin.

Sa bhliain [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]], toghadh mar [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Comhalta den Tionól Reachtach]] don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]]. Ar 16 Eanáir 2017, fógraíodh nach n-iarrfadh sí atoghadh ag [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|an chéad toghchán eile]], agus go bhfillfeadh sí chun múinteoireachta.

Sa bhliain 2018, comhthoghadh í ar Chomhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon. 

Ar 25 Bealtaine 2025, d'fhógair Nelson go sheasfadh sí mar iarrthóir Shinn Féin don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Bhanna Uachtarach]], san [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|olltoghchán]]. Tháinig sí sa dara háit agus fuair sí 14,236 vóta (30.1%).

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-ni}}
{{DEFAULTSORT:Nelson, Catherine}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1987]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Baill Shinn Féin]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Chúigiú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2016-2017)]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]]</text>
      <sha1>qboaxlo1trgsoda3z6r62mu6mint2c8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leica Camera AG</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126604</id>
    <revision>
      <id>1315643</id>
      <parentid>1315603</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>stub-sort</comment>
      <origin>1315643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="5b0lqfe688w3u92yjmxjydt42dg7krv" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}

Chuir an comhlacht Gearmáineach '''Leica Camera AG''' an chéad mhioncheamara amach le scannán pollta, 35 mm ar leithead, i 1925. Glacadh go forleathan leis an bhfoirm seo, le scannán pacáilte i gcaiséad, le haghaidh scannán le leithid eile.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}&lt;/ref&gt;

Thug an ceamara Leica iniompartha, a tháinig chun cinn sna 1920idí deis níos fearr do ghrianghrafadóirí iniúchadh a dhéanamh ar an domhan ina dtimpeall. Rinneadh imeachtaí a thaifead go tapa agus foilsíodh iad mar scéalta grianghraf i nuachtáin agus irisí, ar nós, Picture Post agus Life. Cuireadh spéis ollmhór iontu seo.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* An grianghrafadóir Bill Doyle.  Rinne sé nasc leis an tírdhreach ina chuid oibre, ar thurais timpeall na hÉireann go minic, agus ceamara Leica ina lámh aige.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://portraidi.ie/en/photographers/bill-doyle/|teideal=Bill Doyle|work=Portraits of Irish-Language Writers|dátarochtana=2026-05-26}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{síol-gnó}}

[[Catagóir:Ceamaraí]]
[[Catagóir:Leica]]
[[Catagóir:Comhlachtaí Gearmáineacha]]</text>
      <sha1>5b0lqfe688w3u92yjmxjydt42dg7krv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Comhlachtaí Gearmáineacha</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126605</id>
    <revision>
      <id>1315621</id>
      <parentid>1315602</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>+cata</comment>
      <origin>1315621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="272" sha1="d0x07zfxv20wrdr4wmlkui67lz3i2yq" xml:space="preserve">[[Catagóir:Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh|Gearmáin]]
[[Catagóir:Comhlachtaí de réir tíre|Gearmáin]]
[[Catagóir:Comhlachtaí na hEorpa de réir tíre|Gearmáin]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí gnó atá lonnaithe sa Ghearmáin]]
[[Catagóir:Geilleagar na Gearmáine]]</text>
      <sha1>d0x07zfxv20wrdr4wmlkui67lz3i2yq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dara O'Hagan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126606</id>
    <revision>
      <id>1315620</id>
      <parentid>1315613</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:34:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>1315620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1757" sha1="78jw4fk3vfsqw1b77idhfrdzxtvqdyb" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is gníomhaí [[Poblachtachas Éireannach|poblachtach]] agus iarpholaiteoir de chuid [[Shinn Féin]] í '''Dara O'Hagan''', a rugadh ar [[29 Lúnasa]] [[1964]] sa [[an Lorgain|Lorgain]]. Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]] o 1998 go 2003. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=86&amp;per=86&amp;sel=1&amp;ind=13&amp;prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-05-27}}&lt;/ref&gt;

==Cúlra==
An poblachtach iomráiteach,  [[J. B. O'Hagan]] a bhí ina hathair, agus bhí an t-iriseoir, [[Martin O'Hagan]], ina col ceathrair.

Sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1998|bhliain 1998]], toghadh ar [[Tionól Thuaisceart Éireann]] í don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]] ach níor atoghadh í sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|togchán ina dhiaidh sin]]

Fuair O'Hagan [[Baitsiléir Ealaíon]] (Onór.) sna Daonnachtaí le Chéile (Stair agus Polaitíocht) as [[Ollscoil Uladh]] agus, fosta, fuair sí [[MSc|Máistir le hEolaíocht]] sa Polaitíocht Éireannach agus [[Céim dochtúra|Dochtúireacht san Fhealsúnacht]] as [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]].

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-beath-ni}}

{{DEFAULTSORT:Hara, Dara}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1964]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Baill Shinn Féin]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Chéad Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (1998-2003)]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil Uladh]]</text>
      <sha1>78jw4fk3vfsqw1b77idhfrdzxtvqdyb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315639</id>
      <parentid>1315620</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>litriú</comment>
      <origin>1315639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1758" sha1="5mb72pagcd1gnrrw7zjxo0uddfsxcc3" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is gníomhaí [[Poblachtachas Éireannach|poblachtach]] agus iarpholaiteoir de chuid [[Shinn Féin]] í '''Dara O'Hagan''', a rugadh ar [[29 Lúnasa]] [[1964]] sa [[an Lorgain|Lorgain]]. Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]] ó 1998 go 2003. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=86&amp;per=86&amp;sel=1&amp;ind=13&amp;prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-05-27}}&lt;/ref&gt;

==Cúlra==
An poblachtach iomráiteach,  [[J. B. O'Hagan]] a bhí ina hathair, agus bhí an t-iriseoir, [[Martin O'Hagan]], ina col ceathrair.

Sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 1998|bhliain 1998]], toghadh ar [[Tionól Thuaisceart Éireann]] í don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]] ach níor atoghadh í sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|togchán ina dhiaidh sin]]

Fuair O'Hagan [[Baitsiléir Ealaíon]] (Onór.) sna Daonnachtaí le Chéile (Stair agus Polaitíocht) as [[Ollscoil Uladh]] agus, fosta, fuair sí [[MSc|Máistir le hEolaíocht]] sa Polaitíocht Éireannach agus [[Céim dochtúra|Dochtúireacht san Fhealsúnacht]] as [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]].

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-beath-ni}}

{{DEFAULTSORT:Hara, Dara}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1964]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Baill Shinn Féin]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Chéad Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (1998-2003)]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]]
[[Catagóir:Alumni Ollscoil Uladh]]</text>
      <sha1>5mb72pagcd1gnrrw7zjxo0uddfsxcc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tionól Thuaisceart Éireann (idirdhealú)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126607</id>
    <revision>
      <id>1315617</id>
      <timestamp>2026-05-27T14:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{idirdhealú}}  * [[Tionól Thuaisceart Éireann]]: an reachtas déabhlóidithe reatha de chuid [[Tuaisceart na hÉireann]], a bunaíodh sa bhliain 1998. * [[Tionól Thuaisceart Éireann (1973)]]: reachtas a bunaíodh sa bhliain 1973, le [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann]] a thar in áit * [[Tionól Thuaisceart Éireann (1982)]]: reachtas a bunaíodh sa bhliain 1982, le rialtas comhroinnte cumhachta a thriail i dTuaisceart na hÉireann'</comment>
      <origin>1315617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="8oumshik21k2ppcq5bgekvbi91v6lte" xml:space="preserve">{{idirdhealú}}

* [[Tionól Thuaisceart Éireann]]: an reachtas déabhlóidithe reatha de chuid [[Tuaisceart na hÉireann]], a bunaíodh sa bhliain 1998.
* [[Tionól Thuaisceart Éireann (1973)]]: reachtas a bunaíodh sa bhliain 1973, le [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann]] a thar in áit
* [[Tionól Thuaisceart Éireann (1982)]]: reachtas a bunaíodh sa bhliain 1982, le rialtas comhroinnte cumhachta a thriail i dTuaisceart na hÉireann</text>
      <sha1>8oumshik21k2ppcq5bgekvbi91v6lte</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Geilleagar na Gearmáine</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126608</id>
    <revision>
      <id>1315622</id>
      <timestamp>2026-05-27T16:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>Nua</comment>
      <origin>1315622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="207" sha1="l653cjs6xbtnxi46ub9mqehkxcayxm6" xml:space="preserve">[[Catagóir:An Ghearmáin]]
[[Catagóir:Geilleagair bhallstáit an Aontais Eorpaigh|Gearmáin]]
[[Catagóir:Geilleagair de réir tíre|Gearmáin]]
[[Catagóir:Geilleagair na hEorpa de réir tíre|Gearmáin]]</text>
      <sha1>l653cjs6xbtnxi46ub9mqehkxcayxm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Geilleagair na hEorpa de réir tíre</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126609</id>
    <revision>
      <id>1315623</id>
      <timestamp>2026-05-27T16:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>Nua</comment>
      <origin>1315623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="gq4f4c2kdjgb7jsss49intm7hvogc4v" xml:space="preserve">[[Catagóir:Geilleagair de réir tíre|Eoraip]]
[[Catagóir:Geilleagar na hEorpa|Tír]]
[[Catagóir:Tíortha na hEorpa]]</text>
      <sha1>gq4f4c2kdjgb7jsss49intm7hvogc4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Magairlín glas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126610</id>
    <revision>
      <id>1315625</id>
      <timestamp>2026-05-27T16:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lára Nuinseann</username>
        <id>71347</id>
      </contributor>
      <comment>D'aistrigh mé an leathanach seo ó Bhéarla go Gaeilge mar chuid de thraenáil oibre agus Is Breá le Vicí an Domhan.</comment>
      <origin>1315625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2313" sha1="1ckeka9mkggt0w33lhs34t2iabbcbrz" xml:space="preserve">Is [[magairlín]] dúchasach don [[An Anatóil|Áise Bheag]] agus do chodanna den [[An Eoraip|Eoraip]] agus [[An Afraic Thuaidh|Tuaisceart na hAfraice]] í '''''an Neotinea maculata''''', an '''magairlín glas'''. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=134144|title=World Checklist of Selected Plant Families}}&lt;/ref&gt; (Cóid) &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/tdwg/TDWG_geo2.pdf|title=World Checklist of Selected Plant Families TDWG Geocodes}}&lt;/ref&gt;
[[//ga.wikipedia.org/wiki/Íomhá:Neotinea_maculata_(as_Aceras_secundiflorum)_-_Edwards_vol_18_pl_1525_(1832).jpg|link=Íomhá:Neotinea_maculata_(as_Aceras_secundiflorum)_-_Edwards_vol_18_pl_1525_(1832).jpg|clé|mion|351x351px|''Neotinea maculata'']]

== Cur síos ==
Tá cruth dronuilleogach ag na duilleoga agus tá fad de 5 cm acu. Cruthaíonn siad bonn-róiséad a fhorbraíonn ó nóidíní cruinne faoi thalamh atá suas le 6 cm ar thrastomhas. Tagann na [[Gas|gais]] amach go hingearach ón róiséad agus clúdaítear iad ar feadh trian dá bhfad le [[bracht]] glas éadrom. Bíonn tréimhse an bhláthaithe ó mhí Aibreán go mí [[An Meitheamh|Meitheamh]] agus le linn na tréimhse sin a tháirgtear [[bláthra]] de bhláthanna beaga bána go bándearga. Aimsítear é ar an taobh thiar d'Éirinn agus tig leat é a haimsiú ag fás ar [[Cosán|chosáin]] [[Aolchloch|aolchlocha,]] ar dhumhcha agus ar fhéarthailte gairid cailcreach.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.wildflowersofireland.net/plant_detail.php?id_flower=444|teideal=Wildflowers of Ireland- Information on dense-flowered orchid|údar=Zoe Devlin|dátarochtana=25/05/26}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==

# &lt;nowiki&gt;https://www.wildflowersofireland.net/plant_detail.php?id_flower=444&lt;/nowiki&gt;

Bateman R.M., 2003 Molecular phylogenetics and evolution of Orchidinae and selected Habenariinae (Orchidaceae). ''Bot. J. Linn. Soc.'' 2003; 142(1): 1-40.

Delforge P., 2001 Guide des orchidées D'Europe, d'Afrique du Nord et du Proche-Orient, 2° ed, Lausanne, Delachaux et Niestlé [[Leabharuimhir Chaighdeánach Idirnáisiúnta|ISBN]]

== Naisc sheachtracha ==

* Neotinea maculata Pierre Delforge

&lt;nowiki&gt;[[Catagóir:Plandaí]]&lt;/nowiki&gt; &lt;nowiki&gt;[[Catagóir:Magairlíní]]&lt;/nowiki&gt; &lt;nowiki&gt;[[Catagóir:Bláthanna fiáine]]&lt;/nowiki&gt;
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>1ckeka9mkggt0w33lhs34t2iabbcbrz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315629</id>
      <parentid>1315625</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lára Nuinseann</username>
        <id>71347</id>
      </contributor>
      <comment>Chuir mé grianghraf leis an t-alt</comment>
      <origin>1315629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2394" sha1="skm7njd65zf0ab72980pqu81wzzxizo" xml:space="preserve">[[Íomhá:Neotinea maculata (Sardinia).jpg|mion|Grianghraf de mhagairlín glas]]
Is [[magairlín]] dúchasach don [[An Anatóil|Áise Bheag]] agus do chodanna den [[An Eoraip|Eoraip]] agus [[An Afraic Thuaidh|Tuaisceart na hAfraice]] í '''''an Neotinea maculata''''', an '''magairlín glas'''. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=134144|title=World Checklist of Selected Plant Families}}&lt;/ref&gt; (Cóid) &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/tdwg/TDWG_geo2.pdf|title=World Checklist of Selected Plant Families TDWG Geocodes}}&lt;/ref&gt;
[[//ga.wikipedia.org/wiki/Íomhá:Neotinea_maculata_(as_Aceras_secundiflorum)_-_Edwards_vol_18_pl_1525_(1832).jpg|link=Íomhá:Neotinea_maculata_(as_Aceras_secundiflorum)_-_Edwards_vol_18_pl_1525_(1832).jpg|clé|mion|351x351px|''Neotinea maculata'']]

== Cur síos ==
Tá cruth dronuilleogach ag na duilleoga agus tá fad de 5 cm acu. Cruthaíonn siad bonn-róiséad a fhorbraíonn ó nóidíní cruinne faoi thalamh atá suas le 6 cm ar thrastomhas. Tagann na [[Gas|gais]] amach go hingearach ón róiséad agus clúdaítear iad ar feadh trian dá bhfad le [[bracht]] glas éadrom. Bíonn tréimhse an bhláthaithe ó mhí Aibreán go mí [[An Meitheamh|Meitheamh]] agus le linn na tréimhse sin a tháirgtear [[bláthra]] de bhláthanna beaga bána go bándearga. Aimsítear é ar an taobh thiar d'Éirinn agus tig leat é a haimsiú ag fás ar [[Cosán|chosáin]] [[Aolchloch|aolchlocha,]] ar dhumhcha agus ar fhéarthailte gairid cailcreach.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.wildflowersofireland.net/plant_detail.php?id_flower=444|teideal=Wildflowers of Ireland- Information on dense-flowered orchid|údar=Zoe Devlin|dátarochtana=25/05/26}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==

# &lt;nowiki&gt;https://www.wildflowersofireland.net/plant_detail.php?id_flower=444&lt;/nowiki&gt;

Bateman R.M., 2003 Molecular phylogenetics and evolution of Orchidinae and selected Habenariinae (Orchidaceae). ''Bot. J. Linn. Soc.'' 2003; 142(1): 1-40.

Delforge P., 2001 Guide des orchidées D'Europe, d'Afrique du Nord et du Proche-Orient, 2° ed, Lausanne, Delachaux et Niestlé [[Leabharuimhir Chaighdeánach Idirnáisiúnta|ISBN]]

== Naisc sheachtracha ==

* Neotinea maculata Pierre Delforge

&lt;nowiki&gt;[[Catagóir:Plandaí]]&lt;/nowiki&gt; &lt;nowiki&gt;[[Catagóir:Magairlíní]]&lt;/nowiki&gt; &lt;nowiki&gt;[[Catagóir:Bláthanna fiáine]]&lt;/nowiki&gt;
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>skm7njd65zf0ab72980pqu81wzzxizo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315644</id>
      <parentid>1315629</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T20:03:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>++</comment>
      <origin>1315644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2475" sha1="sb4w0kfy83wr6ylexjomghfacvvmupj" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}} 
{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}

[[Íomhá:Neotinea maculata (Sardinia).jpg|mion|Grianghraf de mhagairlín glas]]
Is [[magairlín]] dúchasach don [[An Anatóil|Áise Bheag]] agus do chodanna den [[An Eoraip|Eoraip]] agus [[An Afraic Thuaidh|Tuaisceart na hAfraice]] í '''''an Neotinea maculata''''', an '''magairlín glas'''. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=134144|title=World Checklist of Selected Plant Families}}&lt;/ref&gt; (Cóid) &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/tdwg/TDWG_geo2.pdf|title=World Checklist of Selected Plant Families TDWG Geocodes}}&lt;/ref&gt;
[[//ga.wikipedia.org/wiki/Íomhá:Neotinea_maculata_(as_Aceras_secundiflorum)_-_Edwards_vol_18_pl_1525_(1832).jpg|link=Íomhá:Neotinea_maculata_(as_Aceras_secundiflorum)_-_Edwards_vol_18_pl_1525_(1832).jpg|clé|mion|351x351px|''Neotinea maculata'']]

== Cur síos ==
Tá cruth dronuilleogach ag na duilleoga agus tá fad de 5 cm acu. Cruthaíonn siad bonn-róiséad a fhorbraíonn ó nóidíní cruinne faoi thalamh atá suas le 6 cm ar thrastomhas. Tagann na [[Gas|gais]] amach go hingearach ón róiséad agus clúdaítear iad ar feadh trian dá bhfad le [[bracht]] glas éadrom. Bíonn tréimhse an bhláthaithe ó mhí Aibreán go mí [[An Meitheamh|Meitheamh]] agus le linn na tréimhse sin a tháirgtear [[bláthra]] de bhláthanna beaga bána go bándearga. Aimsítear é ar an taobh thiar d'Éirinn agus tig leat é a haimsiú ag fás ar [[Cosán|chosáin]] [[Aolchloch|aolchlocha,]] ar dhumhcha agus ar fhéarthailte gairid cailcreach.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.wildflowersofireland.net/plant_detail.php?id_flower=444|teideal=Wildflowers of Ireland- Information on dense-flowered orchid|údar=Zoe Devlin|dátarochtana=25/05/26}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==

{{Reflist}}
{{Refbegin}}
* [https://www.wildflowersofireland.net/plant_detail.php?id_flower=444 Neotinea maculata] {{en}}

* Bateman R.M., 2003 Molecular phylogenetics and evolution of Orchidinae and selected Habenariinae (Orchidaceae). ''Bot. J. Linn. Soc.'' 2003; 142(1): 1-40.

* Delforge P., 2001 Guide des orchidées D'Europe, d'Afrique du Nord et du Proche-Orient, 2° ed, Lausanne, Delachaux et Niestlé [[Leabharuimhir Chaighdeánach Idirnáisiúnta|ISBN]]
{{Refend}}

== Naisc sheachtracha ==

* Neotinea maculata Pierre Delforge

{{Rialú údaráis}}
{{Síol-planda}}

[[Catagóir:Bláthanna fiáine]]
[[Catagóir:Magairlíní]]
[[Catagóir:Plandaí]]</text>
      <sha1>sb4w0kfy83wr6ylexjomghfacvvmupj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315645</id>
      <parentid>1315644</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T20:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>-dup</comment>
      <origin>1315645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2394" sha1="8uzvlpglsag63ifz5attyjl1fpjkchs" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}} 
{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}

Is [[magairlín]] dúchasach don [[An Anatóil|Áise Bheag]] agus do chodanna den [[An Eoraip|Eoraip]] agus [[An Afraic Thuaidh|Tuaisceart na hAfraice]] í '''''an Neotinea maculata''''', an '''magairlín glas'''. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=134144|title=World Checklist of Selected Plant Families}}&lt;/ref&gt; (Cóid) &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/tdwg/TDWG_geo2.pdf|title=World Checklist of Selected Plant Families TDWG Geocodes}}&lt;/ref&gt;
[[//ga.wikipedia.org/wiki/Íomhá:Neotinea_maculata_(as_Aceras_secundiflorum)_-_Edwards_vol_18_pl_1525_(1832).jpg|link=Íomhá:Neotinea_maculata_(as_Aceras_secundiflorum)_-_Edwards_vol_18_pl_1525_(1832).jpg|clé|mion|351x351px|''Neotinea maculata'']]

== Cur síos ==
Tá cruth dronuilleogach ag na duilleoga agus tá fad de 5 cm acu. Cruthaíonn siad bonn-róiséad a fhorbraíonn ó nóidíní cruinne faoi thalamh atá suas le 6 cm ar thrastomhas. Tagann na [[Gas|gais]] amach go hingearach ón róiséad agus clúdaítear iad ar feadh trian dá bhfad le [[bracht]] glas éadrom. Bíonn tréimhse an bhláthaithe ó mhí Aibreán go mí [[An Meitheamh|Meitheamh]] agus le linn na tréimhse sin a tháirgtear [[bláthra]] de bhláthanna beaga bána go bándearga. Aimsítear é ar an taobh thiar d'Éirinn agus tig leat é a haimsiú ag fás ar [[Cosán|chosáin]] [[Aolchloch|aolchlocha,]] ar dhumhcha agus ar fhéarthailte gairid cailcreach.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.wildflowersofireland.net/plant_detail.php?id_flower=444|teideal=Wildflowers of Ireland- Information on dense-flowered orchid|údar=Zoe Devlin|dátarochtana=25/05/26}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==

{{Reflist}}
{{Refbegin}}
* [https://www.wildflowersofireland.net/plant_detail.php?id_flower=444 Neotinea maculata] {{en}}

* Bateman R.M., 2003 Molecular phylogenetics and evolution of Orchidinae and selected Habenariinae (Orchidaceae). ''Bot. J. Linn. Soc.'' 2003; 142(1): 1-40.

* Delforge P., 2001 Guide des orchidées D'Europe, d'Afrique du Nord et du Proche-Orient, 2° ed, Lausanne, Delachaux et Niestlé [[Leabharuimhir Chaighdeánach Idirnáisiúnta|ISBN]]
{{Refend}}

== Naisc sheachtracha ==

* Neotinea maculata Pierre Delforge

{{Rialú údaráis}}
{{Síol-planda}}

[[Catagóir:Bláthanna fiáine]]
[[Catagóir:Magairlíní]]
[[Catagóir:Plandaí]]</text>
      <sha1>8uzvlpglsag63ifz5attyjl1fpjkchs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Geilleagar na hEorpa</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126611</id>
    <revision>
      <id>1315626</id>
      <timestamp>2026-05-27T16:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>Nua</comment>
      <origin>1315626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="m7oigk2h4n5ve1n3z4yql82u6adgw88" xml:space="preserve">[[Catagóir:An Eoraip]]
[[Catagóir:Geilleagar de réir mór-roinne|Eoraip]]</text>
      <sha1>m7oigk2h4n5ve1n3z4yql82u6adgw88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Geilleagair bhallstáit an Aontais Eorpaigh</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126612</id>
    <revision>
      <id>1315627</id>
      <timestamp>2026-05-27T16:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>Nua</comment>
      <origin>1315627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="hmg4qwlqkvkui6v4jvqgvhqptcour7q" xml:space="preserve">[[Catagóir:Ballstáit den Aontas Eorpach]]
[[Catagóir:Geilleagar an Aontais Eorpaigh|Ballstáit]]</text>
      <sha1>hmg4qwlqkvkui6v4jvqgvhqptcour7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Geilleagar an Aontais Eorpaigh</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126613</id>
    <revision>
      <id>1315628</id>
      <timestamp>2026-05-27T16:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>NUa</comment>
      <origin>1315628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="kjhkpaq15jjbee2lm2pmnlzz606flwf" xml:space="preserve">[[Catagóir:An tAontas Eorpach]]
[[Catagóir:Geilleagair na hEorpa de réir réigiúin|Aontas Eorpach]]</text>
      <sha1>kjhkpaq15jjbee2lm2pmnlzz606flwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Geilleagair na hEorpa de réir réigiúin</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126614</id>
    <revision>
      <id>1315630</id>
      <timestamp>2026-05-27T16:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>Nua</comment>
      <origin>1315630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="lhcd759xt30la56uwcx8jq7tu35j9m4" xml:space="preserve">[[Catagóir:Geilleagair de réir réigiúin|Eoraip]]
[[Catagóir:Geilleagair na hEorpa|Réigiún]]
[[Catagóir:Réigiúin na hEorpa]]</text>
      <sha1>lhcd759xt30la56uwcx8jq7tu35j9m4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126615</id>
    <revision>
      <id>1315632</id>
      <timestamp>2026-05-27T19:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>Nua</comment>
      <origin>1315632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="pdvp9vh5wj8txv167vawjr8lip53jcl" xml:space="preserve">[[Catagóir:Comhlachtaí na hEorpa|Aontas Eorpach]]
[[Catagóir:Geilleagar an Aontais Eorpaigh]]</text>
      <sha1>pdvp9vh5wj8txv167vawjr8lip53jcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Claire McGill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126616</id>
    <revision>
      <id>1315633</id>
      <timestamp>2026-05-27T19:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba pholaiteoir de chuid [[Shinn Féin]] í '''Claire McGill'''. Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|chomhalta den Tionól Reachtach]] í do [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Thír Eoghain Thiar]] o [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007|2007]] go 2011. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=1392&amp;per=213&amp;sel=1&amp;ind=11&amp;prv=1|teideal=The Northern Ireland Ass...'</comment>
      <origin>1315633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1009" sha1="1ex6813vigl3hvifb6ge79qp333mtz8" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba pholaiteoir de chuid [[Shinn Féin]] í '''Claire McGill'''. Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|chomhalta den Tionól Reachtach]] í do [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Thír Eoghain Thiar]] o [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007|2007]] go 2011. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=1392&amp;per=213&amp;sel=1&amp;ind=11&amp;prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-05-27}}&lt;/ref&gt; Bhí sí ina comhairleoir ar Chomhairle Ceantair an tSratha Báin do Ghleann Aichle, ó 2001 go 2011, fosta.

Fuair sí bás ar 15 Meitheamh 2023 in Otharlann Allt Mhic Dhuibhleacháin.

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-beath-ni}}

{{DEFAULTSORT:McGill, Claire}}
[[Catagóir:Baill Shinn Féin]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Tríú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2007-2011)]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Thír Eoghain]]
[[Catagóir:Básanna in 2023]]</text>
      <sha1>1ex6813vigl3hvifb6ge79qp333mtz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315635</id>
      <parentid>1315633</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1315635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1010" sha1="gwc3rphs70xksb7l2dwbny1h9pz5zhd" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Ba pholaiteoir de chuid [[Shinn Féin]] í '''Claire McGill'''. Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|chomhalta den Tionól Reachtach]] í do [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Thír Eoghain Thiar]] ó [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007|2007]] go 2011. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=1392&amp;per=213&amp;sel=1&amp;ind=11&amp;prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-05-27}}&lt;/ref&gt; Bhí sí ina comhairleoir ar Chomhairle Ceantair an tSratha Báin do Ghleann Aichle, ó 2001 go 2011, fosta.

Fuair sí bás ar 15 Meitheamh 2023 in Otharlann Allt Mhic Dhuibhleacháin.

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-beath-ni}}

{{DEFAULTSORT:McGill, Claire}}
[[Catagóir:Baill Shinn Féin]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Tríú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2007-2011)]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Thír Eoghain]]
[[Catagóir:Básanna in 2023]]</text>
      <sha1>gwc3rphs70xksb7l2dwbny1h9pz5zhd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Comhlachtaí na hEorpa de réir tíre</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126617</id>
    <revision>
      <id>1315641</id>
      <timestamp>2026-05-27T19:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>Nua</comment>
      <origin>1315641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="g30kf8okgjjab882tg6j6xp0986k0gi" xml:space="preserve">[[Catagóir:Comhlachtaí na hEorpa|Tír]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí gnó atá lonnaithe san Eoraip de réir tíre]]
[[Catagóir:Geilleagair na hEorpa de réir tíre]]</text>
      <sha1>g30kf8okgjjab882tg6j6xp0986k0gi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Comhlachtaí na hEorpa</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126618</id>
    <revision>
      <id>1315642</id>
      <timestamp>2026-05-27T19:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alison</username>
        <id>570</id>
      </contributor>
      <comment>Nua</comment>
      <origin>1315642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="5lfrkkygdhwi69zlv133quk7jfcz5rl" xml:space="preserve">[[Catagóir:Comhlachtaí de réir mór-roinne|Eoraip]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí gnó atá lonnaithe san Eoraip]]
[[Catagóir:Geilleagar na hEorpa]]</text>
      <sha1>5lfrkkygdhwi69zlv133quk7jfcz5rl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Camera obscura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126619</id>
    <revision>
      <id>1315648</id>
      <timestamp>2026-05-28T00:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '[[Íomhá:Pinhole-camera.svg|mion|220x220px|ceamara mionphoill / Camera Obscura]] [[Íomhá:Camera Obscura box18thCentury.jpg|mion|220x220px|17ú-19ú haois:  ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta]] Ciallaíonn  ‘'''camera obscura'''’ san Iodáilis nó sa Laidin ‘seomra dorcha’ . Oibríonn siad mar seo: Déantar poll beag i seomra nó bosca atá solasdíonach. Scaoiltear íomhá ón domhan lasm...'</comment>
      <origin>1315648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3351" sha1="b4d0thx43sgw56ab43fjp8nzah1s6pv" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pinhole-camera.svg|mion|220x220px|ceamara mionphoill / Camera Obscura]]
[[Íomhá:Camera Obscura box18thCentury.jpg|mion|220x220px|17ú-19ú haois:  ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta]]
Ciallaíonn  ‘'''camera obscura'''’ san Iodáilis nó sa Laidin ‘seomra dorcha’ . Oibríonn siad mar seo: Déantar poll beag i seomra nó bosca atá solasdíonach. Scaoiltear íomhá ón domhan lasmuigh tríd an bpoll mar léas sholais ar chúlbhalla an tseomra nó ar chúl an bhosca, agus bíonn an íomhá bunoscionn agus droim ar ais.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:View from the Window at Le Gras, Joseph Nicéphore Niépce.jpg|mion|220x220px|''View from the Window at Le Gras'' le [[Joseph Nicéphore Niepce|Niépce]]]]

== Stair ==
Le linn ré na hAthbheochana, laghdaíodh méid na camera obscuras, a bhíodh á n-úsáid ag eolaithe agus réalteolaithe - bhídís chomh mór le seomra ar dtús – ach nuair a laghdaíodh iad, ansin d’fhéadfaí iad a iompar. Anois bhí sé ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta. Ceaptar go raibh cinn cosúil leis an gceann i (an dara íomhá ar dheis). ag an mórealaíontóir as an Ollainn [[Johannes Vermeer]] (1632-1675) agus an péintéir Iodálach [[Canaletto]] (1452-1519). Rinne [[Leonardo da Vinci]] (1452-1519) cur síos ar an mbealach ar oibrigh camera obscura ina chuid scríbhinní sa bhliain 1502.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Chuir fionnachtana a rinne ealaíontóirí agus eolaithe sa naoú haois déag tús leis an ngrianghrafadóireacht.   Is é an ceimiceoir, [[Joseph Nicéphore Niepce|Joseph Nicephore Niépce]] (1765-1833) a thóg an grianghraf is sine atá ar fáil sa Fhrainc, in 1826 nó 1827. Bhain sé úsáid as camera obscura agus pláta solas-íogair brataithe le biotúman Iúdáia, substaint ar nós tarra ( (an 3ú íomhá ar dheis)). Chruaigh an t-ábhar de bharr an tsolais a teilgeadh air agus cruthaíodh íomhá. Taispeánann an grianghraf radharc ó fhuinneog thuas staighre ina eastát féin. Tugtar ''View from the Window at Le Gras'' ar an bpictiúr.

== Cruthaigh ==
Chun ceamara obscura .a chruthú, déan seomra a lándorchú go mbeidh sé dorcha go hiomlán. Ansin, déan poll an-bheag ag an bhfuinneog agus ceangail lionsa de. Oibreoidh lionsa dia-optair A+1, as péire spéaclaí léitheoireachta agus é teilgthe ar bhráillín bhán nó ar chuirtín tréshoilseach cithfholcadh, 100 cm. ón bhfuinneog. Is féidir leat triail a bhaint as lionsaí dronnacha difriúla go bhfeicfidh tú cé acu is fearr a oibreoidh. Físeán.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Making Your Own Room With a View {{!}} National Geographic|url=https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU|date=2011-04-15|author=National Geographic  AR YOUTUBE}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Ceamara]]

== Naisc sheachtracha ==
[https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU Físeán].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>b4d0thx43sgw56ab43fjp8nzah1s6pv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315650</id>
      <parentid>1315648</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4247" sha1="4c6jd2dls7x5xynpjpz35hkkqi5ivx7" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pinhole-camera.svg|mion|220x220px|ceamara mionphoill / Camera Obscura]]
[[Íomhá:Camera Obscura box18thCentury.jpg|mion|220x220px|17ú-19ú haois:  ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta]]
Ciallaíonn  ‘'''camera obscura'''’ san Iodáilis nó sa Laidin ‘seomra dorcha’ . Oibríonn siad mar seo: Déantar poll beag i seomra nó bosca atá solasdíonach. Scaoiltear íomhá ón domhan lasmuigh tríd an bpoll mar léas sholais ar chúlbhalla an tseomra nó ar chúl an bhosca, agus bíonn an íomhá bunoscionn agus droim ar ais.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:View from the Window at Le Gras, Joseph Nicéphore Niépce.jpg|mion|220x220px|''View from the Window at Le Gras'' le [[Joseph Nicéphore Niepce|Niépce]]]]

Tarlaíonn sé go nádúrtha má dhéantar poll beag i seomra nó bosca. Teilgtear íomhá ón taobh amuigh ar an mballa os a chomhair amach. Bíonn an íomhá seo bunoscionn agus droim ar ais. Is féidir lionsa nó mionpholl a dhéanamh chun íomhá mar seo a fháil (an chéad íomhá ar dheis))..

== Stair ==
Le linn ré na hAthbheochana, laghdaíodh méid na camera obscuras, a bhíodh á n-úsáid ag eolaithe agus réalteolaithe - bhídís chomh mór le seomra ar dtús – ach nuair a laghdaíodh iad, ansin d’fhéadfaí iad a iompar. Anois bhí sé ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta. Ceaptar go raibh cinn cosúil leis an gceann i (an dara íomhá ar dheis). ag an mórealaíontóir as an Ollainn [[Johannes Vermeer]] (1632-1675) agus an péintéir Iodálach [[Canaletto]] (1452-1519). Rinne [[Leonardo da Vinci]] (1452-1519) cur síos ar an mbealach ar oibrigh camera obscura ina chuid scríbhinní sa bhliain 1502.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Chuir fionnachtana a rinne ealaíontóirí agus eolaithe sa naoú haois déag tús leis an ngrianghrafadóireacht.   Is é an ceimiceoir, [[Joseph Nicéphore Niepce|Joseph Nicephore Niépce]] (1765-1833) a thóg an grianghraf is sine atá ar fáil sa Fhrainc, in 1826 nó 1827. Bhain sé úsáid as camera obscura agus pláta solas-íogair brataithe le biotúman Iúdáia, substaint ar nós tarra (an 3ú íomhá ar dheis). Chruaigh an t-ábhar de bharr an tsolais a teilgeadh air agus cruthaíodh íomhá. Taispeánann an grianghraf radharc ó fhuinneog thuas staighre ina eastát féin. Tugtar ''View from the Window at Le Gras'' ar an bpictiúr.

In 1841, d’úsáid [[Fox Talbot]] páipéar brataithe le comhdhúile airgid. Ansin chuir sé é i gceamara obscura agus nochtadh i solas é. Ansin dhéantaí é a réaladh i níotráit airgid agus rinneadh an íomhá folaigh (folaithe), a bhí le feiceáil ar éigean, a chobhsú i mbróimíd photaisiam nó sóidiam tiasulfáit.

Sna 1840idí, Cruthaíodh an [[Daguerreotype]] trí leathán copair airgeadphlátáilte a shnasú go mbeadh bailchríoch scátháin air agus rinneadh é a chóireáil le gal iaidín chun go mbeadh sé solasíogair. Ansin dhéantaí é a nochtadh i camera obscura.

== Cruthaigh ==
Chun ceamara obscura .a chruthú, déan seomra a lándorchú go mbeidh sé dorcha go hiomlán. Ansin, déan poll an-bheag ag an bhfuinneog agus ceangail lionsa de. Oibreoidh lionsa dia-optair A+1, as péire spéaclaí léitheoireachta agus é teilgthe ar bhráillín bhán nó ar chuirtín tréshoilseach cithfholcadh, 100 cm. ón bhfuinneog. Is féidir leat triail a bhaint as lionsaí dronnacha difriúla go bhfeicfidh tú cé acu is fearr a oibreoidh. Físeán.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Making Your Own Room With a View {{!}} National Geographic|url=https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU|date=2011-04-15|author=National Geographic  AR YOUTUBE}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Ceamara]]

== Naisc sheachtracha ==
[https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU Físeán].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Ceamaraí]]</text>
      <sha1>4c6jd2dls7x5xynpjpz35hkkqi5ivx7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315651</id>
      <parentid>1315650</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4306" sha1="r1dfolkiqtg21mezwexzuplvdeztft5" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pinhole-camera.svg|mion|220x220px|ceamara mionphoill / Camera Obscura]]
[[Íomhá:Camera Obscura box18thCentury.jpg|mion|220x220px|17ú-19ú haois:  ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta]]
Ciallaíonn  ‘'''camera obscura'''’ san Iodáilis nó sa Laidin ‘seomra dorcha’ . Oibríonn siad mar seo: Déantar poll beag i seomra nó bosca atá solasdíonach. Scaoiltear íomhá ón domhan lasmuigh tríd an bpoll mar léas sholais ar chúlbhalla an tseomra nó ar chúl an bhosca, agus bíonn an íomhá bunoscionn agus droim ar ais.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:View from the Window at Le Gras, Joseph Nicéphore Niépce.jpg|mion|220x220px|''View from the Window at Le Gras'' le [[Joseph Nicéphore Niepce|Niépce]]]]

Tarlaíonn sé go nádúrtha má dhéantar poll beag i seomra nó bosca. Teilgtear íomhá ón taobh amuigh ar an mballa os a chomhair amach. Bíonn an íomhá seo bunoscionn agus droim ar ais. Is féidir lionsa nó mionpholl a dhéanamh chun íomhá mar seo a fháil (an chéad íomhá ar dheis))..

== Stair ==
Le linn ré na hAthbheochana, laghdaíodh méid na camera obscuras, a bhíodh á n-úsáid ag eolaithe agus réalteolaithe - bhídís chomh mór le seomra ar dtús – ach nuair a laghdaíodh iad, ansin d’fhéadfaí iad a iompar. Anois bhí sé ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta. Ceaptar go raibh cinn cosúil leis an gceann i (an dara íomhá ar dheis). ag an mórealaíontóir as an Ollainn [[Johannes Vermeer]] (1632-1675) agus an péintéir Iodálach [[Canaletto]] (1452-1519). Rinne [[Leonardo da Vinci]] (1452-1519) cur síos ar an mbealach ar oibrigh camera obscura ina chuid scríbhinní sa bhliain 1502.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Chuir fionnachtana a rinne ealaíontóirí agus eolaithe sa naoú haois déag tús leis an ngrianghrafadóireacht.   Is é an ceimiceoir, [[Joseph Nicéphore Niepce|Joseph Nicephore Niépce]] (1765-1833) a thóg an grianghraf is sine atá ar fáil sa Fhrainc, in 1826 nó 1827. Bhain sé úsáid as camera obscura agus pláta solas-íogair brataithe le biotúman Iúdáia, substaint ar nós tarra (an 3ú íomhá ar dheis). Chruaigh an t-ábhar de bharr an tsolais a teilgeadh air agus cruthaíodh íomhá. Taispeánann an grianghraf radharc ó fhuinneog thuas staighre ina eastát féin. Tugtar ''View from the Window at Le Gras'' ar an bpictiúr.

In 1841, d’úsáid [[Fox Talbot]] páipéar brataithe le comhdhúile airgid. Ansin chuir sé é i gceamara obscura agus nochtadh i solas é. Ansin dhéantaí é a réaladh i níotráit airgid agus rinneadh an íomhá folaigh (folaithe), a bhí le feiceáil ar éigean, a chobhsú i mbróimíd photaisiam nó sóidiam tiasulfáit.

Sna 1840idí, Cruthaíodh an [[Daguerreotype]] trí leathán copair airgeadphlátáilte a shnasú go mbeadh bailchríoch scátháin air agus rinneadh é a chóireáil le gal iaidín chun go mbeadh sé solasíogair. Ansin dhéantaí é a nochtadh i camera obscura.

== Cruthaigh ==
Chun ceamara obscura .a chruthú, déan seomra a lándorchú go mbeidh sé dorcha go hiomlán. Ansin, déan poll an-bheag ag an bhfuinneog agus ceangail lionsa de. Oibreoidh lionsa dia-optair A+1, as péire spéaclaí léitheoireachta agus é teilgthe ar bhráillín bhán nó ar chuirtín tréshoilseach cithfholcadh, 100 cm. ón bhfuinneog. Is féidir leat triail a bhaint as lionsaí dronnacha difriúla go bhfeicfidh tú cé acu is fearr a oibreoidh. Físeán.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Making Your Own Room With a View {{!}} National Geographic|url=https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU|date=2011-04-15|author=National Geographic  AR YOUTUBE}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Ceamara]]

== Naisc sheachtracha ==
[https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU Físeán].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Ceamaraí]]
[[Catagóir:Camera obscura]]
[[Catagóir:Feistí optúla]]</text>
      <sha1>r1dfolkiqtg21mezwexzuplvdeztft5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315652</id>
      <parentid>1315651</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="83hx4w06a3ru510xr98mmt619asyvkb" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pinhole-camera.svg|mion|220x220px|ceamara mionphoill / Camera Obscura]]
[[Íomhá:Camera Obscura box18thCentury.jpg|mion|220x220px|17ú-19ú haois:  ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta]]
Ciallaíonn  ‘'''camera obscura'''’ san Iodáilis nó sa Laidin ‘seomra dorcha’ . Oibríonn siad mar seo: Déantar poll beag i seomra nó bosca atá solasdíonach. Scaoiltear íomhá ón domhan lasmuigh tríd an bpoll mar léas sholais ar chúlbhalla an tseomra nó ar chúl an bhosca, agus bíonn an íomhá bunoscionn agus droim ar ais.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:View from the Window at Le Gras, Joseph Nicéphore Niépce.jpg|mion|220x220px|''View from the Window at Le Gras'' le [[Joseph Nicéphore Niepce|Niépce]]]]

Tarlaíonn sé go nádúrtha má dhéantar poll beag i seomra nó bosca. Teilgtear íomhá ón taobh amuigh ar an mballa os a chomhair amach. Bíonn an íomhá seo bunoscionn agus droim ar ais. Is féidir lionsa nó mionpholl a dhéanamh chun íomhá mar seo a fháil (an chéad íomhá ar dheis))..

== Stair ==
Le linn ré na hAthbheochana, laghdaíodh méid na camera obscuras, a bhíodh á n-úsáid ag eolaithe agus réalteolaithe - bhídís chomh mór le seomra ar dtús – ach nuair a laghdaíodh iad, ansin d’fhéadfaí iad a iompar. Anois bhí sé ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta. Ceaptar go raibh cinn cosúil leis an gceann i (an dara íomhá ar dheis). ag an mórealaíontóir as an Ollainn [[Johannes Vermeer]] (1632-1675) agus an péintéir Iodálach [[Canaletto]] (1452-1519). Rinne [[Leonardo da Vinci]] (1452-1519) cur síos ar an mbealach ar oibrigh camera obscura ina chuid scríbhinní sa bhliain 1502.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Chuir fionnachtana a rinne ealaíontóirí agus eolaithe sa naoú haois déag tús leis an ngrianghrafadóireacht.   Is é an ceimiceoir, [[Joseph Nicéphore Niepce|Joseph Nicephore Niépce]] (1765-1833) a thóg an grianghraf is sine atá ar fáil sa Fhrainc, in 1826 nó 1827. Bhain sé úsáid as camera obscura agus pláta solas-íogair brataithe le biotúman Iúdáia, substaint ar nós tarra (an 3ú íomhá ar dheis). Chruaigh an t-ábhar de bharr an tsolais a teilgeadh air agus cruthaíodh íomhá. Taispeánann an grianghraf radharc ó fhuinneog thuas staighre ina eastát féin. Tugtar ''View from the Window at Le Gras'' ar an bpictiúr.

In 1841, d’úsáid [[Fox Talbot]] páipéar brataithe le comhdhúile airgid. Ansin chuir sé é i gceamara obscura agus nochtadh i solas é. Ansin dhéantaí é a réaladh i níotráit airgid agus rinneadh an íomhá folaigh (folaithe), a bhí le feiceáil ar éigean, a chobhsú i mbróimíd photaisiam nó sóidiam tiasulfáit.

Sna 1840idí, Cruthaíodh an [[Daguerreotype]] trí leathán copair airgeadphlátáilte a shnasú go mbeadh bailchríoch scátháin air agus rinneadh é a chóireáil le gal iaidín chun go mbeadh sé solasíogair. Ansin dhéantaí é a nochtadh i camera obscura.

== Cruthaigh ==
Chun ceamara obscura .a chruthú, déan seomra a lándorchú go mbeidh sé dorcha go hiomlán. Ansin, déan poll an-bheag ag an bhfuinneog agus ceangail lionsa de. Oibreoidh lionsa dia-optair A+1, as péire spéaclaí léitheoireachta agus é teilgthe ar bhráillín bhán nó ar chuirtín tréshoilseach cithfholcadh, 100 cm. ón bhfuinneog. Is féidir leat triail a bhaint as lionsaí dronnacha difriúla go bhfeicfidh tú cé acu is fearr a oibreoidh. Físeán.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Making Your Own Room With a View {{!}} National Geographic|url=https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU|date=2011-04-15|author=National Geographic  AR YOUTUBE}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Ceamara]]

== Naisc sheachtracha ==
[https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU Físeán].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Ceamaraí]]
[[Catagóir:Camera obscura]]
[[Catagóir:Gléasanna optúla]]</text>
      <sha1>83hx4w06a3ru510xr98mmt619asyvkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315660</id>
      <parentid>1315652</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Stair */</comment>
      <origin>1315660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4313" sha1="o2joh59330y24tglwqou31q16itj182" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pinhole-camera.svg|mion|220x220px|ceamara mionphoill / Camera Obscura]]
[[Íomhá:Camera Obscura box18thCentury.jpg|mion|220x220px|17ú-19ú haois:  ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta]]
Ciallaíonn  ‘'''camera obscura'''’ san Iodáilis nó sa Laidin ‘seomra dorcha’ . Oibríonn siad mar seo: Déantar poll beag i seomra nó bosca atá solasdíonach. Scaoiltear íomhá ón domhan lasmuigh tríd an bpoll mar léas sholais ar chúlbhalla an tseomra nó ar chúl an bhosca, agus bíonn an íomhá bunoscionn agus droim ar ais.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:View from the Window at Le Gras, Joseph Nicéphore Niépce.jpg|mion|220x220px|''View from the Window at Le Gras'' le [[Joseph Nicéphore Niepce|Niépce]]]]

Tarlaíonn sé go nádúrtha má dhéantar poll beag i seomra nó bosca. Teilgtear íomhá ón taobh amuigh ar an mballa os a chomhair amach. Bíonn an íomhá seo bunoscionn agus droim ar ais. Is féidir lionsa nó mionpholl a dhéanamh chun íomhá mar seo a fháil (an chéad íomhá ar dheis))..

== Stair ==
Le linn ré na hAthbheochana, laghdaíodh méid na camera obscuras, a bhíodh á n-úsáid ag eolaithe agus réalteolaithe - bhídís chomh mór le seomra ar dtús – ach nuair a laghdaíodh iad, ansin d’fhéadfaí iad a iompar. Anois bhí sé ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta. Ceaptar go raibh cinn cosúil leis an gceann i (an dara íomhá ar dheis). ag an mórealaíontóir as an Ollainn [[Johannes Vermeer]] (1632-1675) agus an péintéir Iodálach [[Canaletto]] (1452-1519).   

Rinne [[Leonardo da Vinci]] (1452-1519) cur síos ar an mbealach ar oibrigh camera obscura ina chuid scríbhinní sa bhliain 1502.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Chuir fionnachtana a rinne ealaíontóirí agus eolaithe sa naoú haois déag tús leis an ngrianghrafadóireacht.   Is é an ceimiceoir, [[Joseph Nicéphore Niepce|Joseph Nicephore Niépce]] (1765-1833) a thóg an grianghraf is sine atá ar fáil sa Fhrainc, in 1826 nó 1827. Bhain sé úsáid as camera obscura agus pláta solas-íogair brataithe le biotúman Iúdáia, substaint ar nós tarra (an 3ú íomhá ar dheis). Chruaigh an t-ábhar de bharr an tsolais a teilgeadh air agus cruthaíodh íomhá. Taispeánann an grianghraf radharc ó fhuinneog thuas staighre ina eastát féin. Tugtar ''View from the Window at Le Gras'' ar an bpictiúr.

In 1841, d’úsáid [[Fox Talbot]] páipéar brataithe le comhdhúile airgid. Ansin chuir sé é i gceamara obscura agus nochtadh i solas é. Ansin dhéantaí é a réaladh i níotráit airgid agus rinneadh an íomhá folaigh (folaithe), a bhí le feiceáil ar éigean, a chobhsú i mbróimíd photaisiam nó sóidiam tiasulfáit.

Sna 1840idí, Cruthaíodh an [[Daguerreotype]] trí leathán copair airgeadphlátáilte a shnasú go mbeadh bailchríoch scátháin air agus rinneadh é a chóireáil le gal iaidín chun go mbeadh sé solasíogair. Ansin dhéantaí é a nochtadh i camera obscura.

== Cruthaigh ==
Chun ceamara obscura .a chruthú, déan seomra a lándorchú go mbeidh sé dorcha go hiomlán. Ansin, déan poll an-bheag ag an bhfuinneog agus ceangail lionsa de. Oibreoidh lionsa dia-optair A+1, as péire spéaclaí léitheoireachta agus é teilgthe ar bhráillín bhán nó ar chuirtín tréshoilseach cithfholcadh, 100 cm. ón bhfuinneog. Is féidir leat triail a bhaint as lionsaí dronnacha difriúla go bhfeicfidh tú cé acu is fearr a oibreoidh. Físeán.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Making Your Own Room With a View {{!}} National Geographic|url=https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU|date=2011-04-15|author=National Geographic  AR YOUTUBE}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Ceamara]]

== Naisc sheachtracha ==
[https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU Físeán].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Ceamaraí]]
[[Catagóir:Camera obscura]]
[[Catagóir:Gléasanna optúla]]</text>
      <sha1>o2joh59330y24tglwqou31q16itj182</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315668</id>
      <parentid>1315660</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bhog TGcoa an leathanach [[Camera Obscura]] go [[Camera obscura]]</comment>
      <origin>1315660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4313" sha1="o2joh59330y24tglwqou31q16itj182" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pinhole-camera.svg|mion|220x220px|ceamara mionphoill / Camera Obscura]]
[[Íomhá:Camera Obscura box18thCentury.jpg|mion|220x220px|17ú-19ú haois:  ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta]]
Ciallaíonn  ‘'''camera obscura'''’ san Iodáilis nó sa Laidin ‘seomra dorcha’ . Oibríonn siad mar seo: Déantar poll beag i seomra nó bosca atá solasdíonach. Scaoiltear íomhá ón domhan lasmuigh tríd an bpoll mar léas sholais ar chúlbhalla an tseomra nó ar chúl an bhosca, agus bíonn an íomhá bunoscionn agus droim ar ais.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:View from the Window at Le Gras, Joseph Nicéphore Niépce.jpg|mion|220x220px|''View from the Window at Le Gras'' le [[Joseph Nicéphore Niepce|Niépce]]]]

Tarlaíonn sé go nádúrtha má dhéantar poll beag i seomra nó bosca. Teilgtear íomhá ón taobh amuigh ar an mballa os a chomhair amach. Bíonn an íomhá seo bunoscionn agus droim ar ais. Is féidir lionsa nó mionpholl a dhéanamh chun íomhá mar seo a fháil (an chéad íomhá ar dheis))..

== Stair ==
Le linn ré na hAthbheochana, laghdaíodh méid na camera obscuras, a bhíodh á n-úsáid ag eolaithe agus réalteolaithe - bhídís chomh mór le seomra ar dtús – ach nuair a laghdaíodh iad, ansin d’fhéadfaí iad a iompar. Anois bhí sé ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta. Ceaptar go raibh cinn cosúil leis an gceann i (an dara íomhá ar dheis). ag an mórealaíontóir as an Ollainn [[Johannes Vermeer]] (1632-1675) agus an péintéir Iodálach [[Canaletto]] (1452-1519).   

Rinne [[Leonardo da Vinci]] (1452-1519) cur síos ar an mbealach ar oibrigh camera obscura ina chuid scríbhinní sa bhliain 1502.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Chuir fionnachtana a rinne ealaíontóirí agus eolaithe sa naoú haois déag tús leis an ngrianghrafadóireacht.   Is é an ceimiceoir, [[Joseph Nicéphore Niepce|Joseph Nicephore Niépce]] (1765-1833) a thóg an grianghraf is sine atá ar fáil sa Fhrainc, in 1826 nó 1827. Bhain sé úsáid as camera obscura agus pláta solas-íogair brataithe le biotúman Iúdáia, substaint ar nós tarra (an 3ú íomhá ar dheis). Chruaigh an t-ábhar de bharr an tsolais a teilgeadh air agus cruthaíodh íomhá. Taispeánann an grianghraf radharc ó fhuinneog thuas staighre ina eastát féin. Tugtar ''View from the Window at Le Gras'' ar an bpictiúr.

In 1841, d’úsáid [[Fox Talbot]] páipéar brataithe le comhdhúile airgid. Ansin chuir sé é i gceamara obscura agus nochtadh i solas é. Ansin dhéantaí é a réaladh i níotráit airgid agus rinneadh an íomhá folaigh (folaithe), a bhí le feiceáil ar éigean, a chobhsú i mbróimíd photaisiam nó sóidiam tiasulfáit.

Sna 1840idí, Cruthaíodh an [[Daguerreotype]] trí leathán copair airgeadphlátáilte a shnasú go mbeadh bailchríoch scátháin air agus rinneadh é a chóireáil le gal iaidín chun go mbeadh sé solasíogair. Ansin dhéantaí é a nochtadh i camera obscura.

== Cruthaigh ==
Chun ceamara obscura .a chruthú, déan seomra a lándorchú go mbeidh sé dorcha go hiomlán. Ansin, déan poll an-bheag ag an bhfuinneog agus ceangail lionsa de. Oibreoidh lionsa dia-optair A+1, as péire spéaclaí léitheoireachta agus é teilgthe ar bhráillín bhán nó ar chuirtín tréshoilseach cithfholcadh, 100 cm. ón bhfuinneog. Is féidir leat triail a bhaint as lionsaí dronnacha difriúla go bhfeicfidh tú cé acu is fearr a oibreoidh. Físeán.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Making Your Own Room With a View {{!}} National Geographic|url=https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU|date=2011-04-15|author=National Geographic  AR YOUTUBE}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Ceamara]]

== Naisc sheachtracha ==
[https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU Físeán].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Ceamaraí]]
[[Catagóir:Camera obscura]]
[[Catagóir:Gléasanna optúla]]</text>
      <sha1>o2joh59330y24tglwqou31q16itj182</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315673</id>
      <parentid>1315668</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1315673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4334" sha1="iizgry30bh0a2mket6gpb1fkml9mcdt" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pinhole-camera.svg|mion|220x220px|ceamara mionphoill / Camera Obscura]]
[[Íomhá:Camera Obscura box18thCentury.jpg|mion|220x220px|17ú-19ú haois:  ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta]]
Ciallaíonn  ‘'''camera obscura'''’ san Iodáilis nó sa Laidin ‘seomra dorcha’ . Oibríonn siad mar seo: Déantar poll beag i seomra nó bosca atá solasdíonach. Scaoiltear íomhá ón domhan lasmuigh tríd an bpoll mar léas sholais ar chúlbhalla an tseomra nó ar chúl an bhosca, agus bíonn an íomhá bunoscionn agus droim ar ais.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht &amp; Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:View from the Window at Le Gras, Joseph Nicéphore Niépce.jpg|mion|220x220px|''View from the Window at Le Gras'' le [[Joseph Nicéphore Niepce|Niépce]]]]

Tarlaíonn sé go nádúrtha má dhéantar poll beag i seomra nó bosca. Teilgtear íomhá ón taobh amuigh ar an mballa os a chomhair amach. Bíonn an íomhá seo bunoscionn agus droim ar ais. Is féidir lionsa nó mionpholl a dhéanamh chun íomhá mar seo a fháil (an chéad íomhá ar dheis))..

== Stair ==
Le linn ré na hAthbheochana, laghdaíodh méid na camera obscuras, a bhíodh á n-úsáid ag eolaithe agus réalteolaithe - bhídís chomh mór le seomra ar dtús – ach nuair a laghdaíodh iad, ansin d’fhéadfaí iad a iompar. Anois bhí sé ar chumas na n-ealaíontóirí iad a úsáid le haghaidh saothair líníochta agus phéintéireachta. Ceaptar go raibh cinn cosúil leis an gceann i (an dara íomhá ar dheis). ag an mórealaíontóir as an Ollainn [[Johannes Vermeer]] (1632-1675) agus an péintéir Iodálach [[Canaletto]] (1452-1519).   

Rinne [[Leonardo da Vinci]] (1452-1519) cur síos ar an mbealach ar oibrigh camera obscura ina chuid scríbhinní sa bhliain 1502.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

Chuir fionnachtana a rinne ealaíontóirí agus eolaithe sa naoú haois déag tús leis an ngrianghrafadóireacht.   Is é an ceimiceoir, [[Joseph Nicéphore Niepce|Joseph Nicephore Niépce]] (1765-1833) a thóg an grianghraf is sine atá ar fáil sa Fhrainc, in 1826 nó 1827. Bhain sé úsáid as camera obscura agus pláta solas-íogair brataithe le biotúman Iúdáia, substaint ar nós tarra (an 3ú íomhá ar dheis). Chruaigh an t-ábhar de bharr an tsolais a teilgeadh air agus cruthaíodh íomhá. Taispeánann an grianghraf radharc ó fhuinneog thuas staighre ina eastát féin. Tugtar ''View from the Window at Le Gras'' ar an bpictiúr.

In 1841, d’úsáid [[Fox Talbot]] páipéar brataithe le comhdhúile airgid. Ansin chuir sé é i gceamara obscura agus nochtadh i solas é. Ansin dhéantaí é a réaladh i níotráit airgid agus rinneadh an íomhá folaigh (folaithe), a bhí le feiceáil ar éigean, a chobhsú i mbróimíd photaisiam nó sóidiam tiasulfáit.

Sna 1840idí, Cruthaíodh an [[Daguerreotype]] trí leathán copair airgeadphlátáilte a shnasú go mbeadh bailchríoch scátháin air agus rinneadh é a chóireáil le gal iaidín chun go mbeadh sé solasíogair. Ansin dhéantaí é a nochtadh i camera obscura.

== Cruthaigh ==
Chun ceamara obscura .a chruthú, déan seomra a lándorchú go mbeidh sé dorcha go hiomlán. Ansin, déan poll an-bheag ag an bhfuinneog agus ceangail lionsa de. Oibreoidh lionsa dia-optair A+1, as péire spéaclaí léitheoireachta agus é teilgthe ar bhráillín bhán nó ar chuirtín tréshoilseach cithfholcadh, 100 cm. ón bhfuinneog. Is féidir leat triail a bhaint as lionsaí dronnacha difriúla go bhfeicfidh tú cé acu is fearr a oibreoidh. Físeán.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Making Your Own Room With a View {{!}} National Geographic|url=https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU|date=2011-04-15|author=National Geographic  AR YOUTUBE}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Ceamara]]

== Naisc sheachtracha ==
[https://www.youtube.com/watch?v=gvzpu0Q9RTU Físeán].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Ceamaraí]]
[[Catagóir:Camera obscura]]
[[Catagóir:Gléasanna optúla]]</text>
      <sha1>iizgry30bh0a2mket6gpb1fkml9mcdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Feistí optúla</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126620</id>
    <redirect title="Catagóir:Gléasanna optúla" />
    <revision>
      <id>1315653</id>
      <timestamp>2026-05-28T00:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Ag athdhíriú go [[Gléasanna optúla]]</comment>
      <origin>1315653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="oxevun2i65oh3g529y416ugr025icrt" xml:space="preserve">#athsheoladh[[Gléasanna optúla]]</text>
      <sha1>oxevun2i65oh3g529y416ugr025icrt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1315654</id>
      <parentid>1315653</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Changed redirect target from [[Gléasanna optúla]] to [[Catagóir:Gléasanna optúla]]</comment>
      <origin>1315654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="ri1e8wn9qfg4jyy053f0047cy2e7tl6" xml:space="preserve">#athsheoladh[[Catagóir:Gléasanna optúla]]</text>
      <sha1>ri1e8wn9qfg4jyy053f0047cy2e7tl6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Grianghraif</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126621</id>
    <revision>
      <id>1315664</id>
      <timestamp>2026-05-28T08:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Saothair ealaíne]] [[Catagóir:Grianghrafadóireacht]] [[Catagóir:Cáipéisí]]'</comment>
      <origin>1315664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="ee2xs7uy4kjs65itvyy217egpa872zt" xml:space="preserve">[[Catagóir:Saothair ealaíne]]
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]
[[Catagóir:Cáipéisí]]</text>
      <sha1>ee2xs7uy4kjs65itvyy217egpa872zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Camera Obscura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126622</id>
    <redirect title="Camera obscura" />
    <revision>
      <id>1315669</id>
      <timestamp>2026-05-28T09:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Bhog TGcoa an leathanach [[Camera Obscura]] go [[Camera obscura]]</comment>
      <origin>1315669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="pobidvf74x3j65jrqvxlik60wdvzmxy" xml:space="preserve">#athsheoladh [[Camera obscura]]</text>
      <sha1>pobidvf74x3j65jrqvxlik60wdvzmxy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>William Henry Fox Talbot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126623</id>
    <redirect title="William Fox Talbot" />
    <revision>
      <id>1315672</id>
      <timestamp>2026-05-28T09:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Bhog TGcoa an leathanach [[William Henry Fox Talbot]] go [[William Fox Talbot]]</comment>
      <origin>1315672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="co900io4s4l52xov8ccbkw7asiqqp9q" xml:space="preserve">#athsheoladh [[William Fox Talbot]]</text>
      <sha1>co900io4s4l52xov8ccbkw7asiqqp9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calotype</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126624</id>
    <redirect title="Calchló" />
    <revision>
      <id>1315674</id>
      <timestamp>2026-05-28T09:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Ag athdhíriú go [[Calchló]]</comment>
      <origin>1315674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="thc72qq5qvnd7r5763uwfit1umes4u9" xml:space="preserve">#athsheoladh[[Calchló]]</text>
      <sha1>thc72qq5qvnd7r5763uwfit1umes4u9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Davy Hyland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126625</id>
    <revision>
      <id>1315687</id>
      <timestamp>2026-05-28T10:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[Poblachtachas Éireannach|poblachtach Éireannach]] agus iarpholaiteoir é '''Davy Hyland''', a rugadh ar 25 Feabhra 1955 i m[[Béal Feirste]].  Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Chomhalta den Tionól Reachtach]] é d'[[Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha (Toghcheantar Tionóil)|Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha]], ó 2003 go 2007.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=908&amp;per=1...'</comment>
      <origin>1315687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2501" sha1="28v7zrz2aalvul5cp3h1vfgh1zo39ud" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is [[Poblachtachas Éireannach|poblachtach Éireannach]] agus iarpholaiteoir é '''Davy Hyland''', a rugadh ar 25 Feabhra 1955 i m[[Béal Feirste]].  Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Chomhalta den Tionól Reachtach]] é d'[[Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha (Toghcheantar Tionóil)|Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha]], ó 2003 go 2007.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=908&amp;per=135&amp;sel=1&amp;ind=7&amp;prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-05-28}}&lt;/ref&gt; Ba bhall de [[Shinn Féin]] é go dtí 2007 agus tá sé [[Neamhspleáchas (polaitíocht)|neamhspleách]] ó shin.

==Cúlra==
Rinne sé staidéar ar Ollscoil na Breataine Bige in [[Aberystwyth]] agus Ollscoil [[Manchain|Mhanchain]]. Is múinteoir é. Inniu, tá sé ina chónaí in [[Iúr Cinn Trá]].

Sna 1980idí, tháinig Hyland os comhair na cúirte mar go cuireadh ina leith go mharaigh sé iarphóilín, Albert White. Áfach, thit an cás nuair a  tharraing an t-ollbhrathadóir, [[Eamon Collins]], siar a fhianaise.

Toghadh ar [[Comhairle an Iúir agus Mhúrn|Chomhairle an Iúir agus Mhúrn]] é sa bhliain 1993. Sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|bhliain 2003]], toghadh ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]] é. Díroghnaíodh é roimh an [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2007|toghchán ina dhiaidh sin]] i lár imní inmheánaí faoi Shinn Féin ag glacadh leis na b[[PSNI|póilíní]]. Ar 2 Feabhra 2007, d'fhógair Hyland go seasfadh sé sa toghchán mar phoblachtach neamhspleách in aghaidh [[Shinn Féin]] agus a gcuid pholasaí póilíneachta. Bhí sé gan rath agus fuair sé 2,188 vóta.

D'fhill sé chuig comhairle sa bhliain [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2011|2011]]. Toghadh ar comhairle nua ([[Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin]]) é sa bhliain [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2014|2014]]. Ní sheas sé sa [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2019|toghcháin áitiúla 2019]].

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-beath-ni}}

{{DEFAULTSORT:Hyland, Davy}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1955]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha (toghcheantar na Ríochta Aontaithe)]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Dara Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2003-2007)]]
[[Catagóir:Baill Shinn Féin]]
[[Catagóir:Múinteoirí]]</text>
      <sha1>28v7zrz2aalvul5cp3h1vfgh1zo39ud</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>