Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4826 1316249 1316146 2026-05-29T15:40:40Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1316249 wikitext text/x-wiki {{Bealtaine}} Is é an '''29 Bealtaine''' an 149ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 150ú lá i mbliain bhisigh. Tá 216 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Nigéir]] - Lá an Daonlathais * [[Bahá'íoch]] - Deascabháil na Bahá'u'lláh * [[Náisiúin Aontaithe]] - Lá Idirnáisiúnta na Coimeádaithe Síochána == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1265]] — [[Dainté Ailigéirí|Dante]], scríbhneoir agus polaiteoir Iodálach (b.[[1321]]) * [[1439]] — [[Pápa Pius III]], (b. [[1503]]) * [[1630]] — [[Séarlas II Shasana|Séarlas II]], Rí Shasana (b.[[1685]]) * [[1827]] — [[Timothy Daniel Sullivan]], polaiteoir Éireannach (b. [[1914]]) * [[1874]] — [[G. K. Chesterton]], scríbhneoir Caitliceach Sasanach (b. [[1936]]) * [[1879]] — [[Eibhlís Uí Chróinín (amhránaí ar an sean-nós)|Eibhlís Uí Chróinín]], amhránaí Éireannach (b. [[1956]]) * [[1890]] — [[Seán French (1890–1937)|Seán French]], polaiteoir Éireannach (b. [[1937]]) * [[1903]] — [[Bob Hope]], aisteoir Sasanach (b. [[2003]]) * [[1904]] — [[Marcel Thil]], dornálaí (b. [[1968]]) * [[1910]] — [[Klaus Nordling]], scríbhneoir (b. [[1986]]) * [[1913]] — [[Tony Zale]], dornálaí Meiriceánach (b. [[1997]]) * [[1917]] — [[John F. Kennedy]], 35ú [[uachtarán na Stát Aontaithe]] (b.[[1963]]) * [[1920]] — [[John Harsanyi]], eacnamaí Ungárach (b. [[2000]]) * [[1939]] — [[Mary Banotti]], polaiteoir Éireannach (b. [[2024]]) * [[1950]] — [[Bruno Bréguet]], coirpeach Eilvéiseach (b. [[1995]]) * [[1951]] — [[Michael McDowell|Mícheál Mac Dubhghaill]], polaiteoir agus dlíodóir Éireannach * [[1954]] — [[Jerry Moran]], polaiteoir Meiriceánach * [[1958]] — [[Annette Bening]], ban-aisteoir Meiriceánach * [[1965]] — [[Peter Freeman (ceoltóir)|Peter Freeman]], ilionstraimaí Meiriceánach (b. [[2021]]) * [[1967]] — [[Noel Gallagher]], ceoltóir Sasanach * [[1975]] — [[Mel B]], amhránaí Sasanach * [[1976]] — [[Siarhei Liakhovich]], dornálaí Bealarúiseach * [[1984]] — [[Carmelo Anthony]], cispheileadóir gairmiúil Meiriceánach * [[1991]] — [[Conchúir Mac Craith]], iománaí Éireannach * [[1993]] — [[Jana Čepelová]], imreoir leadóige Slóvacach * [[1996]] — [[Tomás Ó Muireasa|Tom Morrissey]], iománaí Éireannach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1500]] — [[Bartolomeu Dias]], taiscéalaí Portaingéalach (r ~1450) * [[1780]] — [[Máire Tóireasa na hOstaire]], 63, banríon (r. [[1717]]) * [[1861]] — [[Joachim Lelewel]], 75, staraí Polannach (r. [[1786]]) * [[1892]] — [[Bahá'u'lláh]], 74, Baha'i a bhunaigh an creideamh (r. [[1817]]) * [[1942]] — [[John Barrymore]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1882]]) * [[1942]] — [[Yosano Akiko|Akiko Yosano]], file tanka Seapánachv(r. [[1878]]) * [[1951]] — [[Fanny Brice]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1891]]) * [[1956]] — [[Cormac Breathnach]], polaiteoir Éireannach (r. [[1885]]) * [[1958]] — [[Juan Ramón Jiménez]], file Spáinneach (r. [[1881]]) * [[1973]] — [[P. Ramlee]], aisteoir agus stiúrthóir scannán Malaeisiach (r. [[1929]]) * [[1979]] — [[Henry Coyle]], polaiteoir Éireannach * [[1979]] — [[Mary Pickford]], ban-aisteoir Ceanadach-Meiriceánach (r. [[1892]]) * [[1993]] — [[Billy Conn]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1917]]) * [[2010]] — [[Dennis Hopper]], Aisteoir agus scannánóir (r. [[1936]]) * [[2020]] — [[Curtis Cokes]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1937]]) * [[2022]] — [[Lester Piggott]], jacaí Sasanach (r. [[1935]]) * [[2023]] — [[Tove Skutnabb-Kangas]], teangeolaí Fionlannach (r. [[1940]]) == Tarluithe eile == * [[757]] - Toghadh [[Pápa Pól I]] * [[1953]] - Bhain [[Edmund Hillary]] agus [[Tenzing Norgay]] barr [[Teomólongma|Shliabh Everest]] amach. * [[1985]] - [[Tubaiste staid Heysel]]: maraíodh 39 duine ag cluiche ceannais coirn na hEorpa * [[1982]] - Chuir [[Ardeaspag Canterbury]] fáilte roimh an b[[Pápa Eoin Pól II]] chuig [[Ardeaglais Canterbury]]. * [[1988]] - Thosaigh [[Ronald Reagan]] a chéad cuairt a thug ar [[An tAontas Sóivéadach|An Aontas Sóivéadach]] * [[2005]] - Dhiúltaigh [[an Fhrainc]] [[Conradh ag bunú Bunreachta don Eoraip|Bunreacht na hEorpa]] i reifreann náisiúnta [[Catagóir:Dátaí|0529]] [[Catagóir:Míonna|Bealtaine, 29]] f0psjgvvmwkf7k1hojykxzb9gb7ijop 0 7081 1316225 1295312 2026-05-29T15:07:34Z Alison 570 -íomhá briste 1316225 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} [[Teanga (cumarsáid)|Teanga]] [[Teangacha Slavacha|Shlavach]] is ea an '''Rúisis''' (''{{lang|ru|русский язык}}''; {{AIF|['ru.skʲi jɪ.'zɨk]}}) a bhfuil níos mó cainteoirí aici ná ag aon teanga eile san [[An Eoraip|Eoraip]]. == Áit na Rúisise i measc theangacha an domhain == Ceann de na [[na teangacha Ind-Eorpacha|teangacha Ind-Eorpacha]] is ea an Rúisis, agus mar sin tá gaol aici leis an t[[An tSanscrait|Sanscrait]], leis an n[[An Ghréigis|Gréigis]] agus leis an [[An Laidin|Laidin]], chomh maith leis na teangacha nua-aimseartha [[Gearmáinic]]e, [[Teangacha Rómánsacha|Rómánsacha]] agus [[Teangacha Ceilteacha|Ceilteacha]], an [[An Béarla|Béarla]], an [[An Fhraincis|Fhraincis]] agus an [[An Ghaeilge|Ghaeilge]] san áireamh. Dearbhaítear go bhfuil samplaí scríofa ann ón [[10ú haois]] ar aghaidh. == Stádas na Rúisise == Cé go bhfuil cuid mhaith dá seanstruchtúr táite infhillte agus go leor focal ón b[[Próta-Shlaivis]] ann fós, tá go leor focal idirnáisiúnta sa Rúisis nua-aimseartha a bhaineann leis an b[[polaitíocht]], an [[eolaíocht]] agus an [[teicneolaíocht]]. Bhí tábhacht pholaitiúil an-mhór ag an teanga san [[20ú haois]], agus tá sí ar ceann den sé [[teanga oifigiúil|theanga oifigiúil]] a úsáideann [[Náisiúin Aontaithe|Eagraíocht na Náisiún Aontaithe]]. == An Rúisis mar theanga Shlavach == Scríobhtar an teanga leis an [[aibítir Choireallach]]. Is iad an [[An Bhealarúisis|Bhealarúisis]] agus an [[An Úcráinis|Úcráinis]] an dá theanga is cóngaraí don Rúisis, agus is minic a deir na Rúisigh nach bhfuil iontu ach canúintí de chuid na Rúisise féin. Tá an chuid sin den fhírinne acu nach bhfuil sé furasta teorainn shoiléir a shocrú idir canúintí na Rúisise agus canúintí an dá theanga seo. Nuair a bhí an t[[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] ann, b'é an meas a bhí ag muintir na tíre ar na teangacha seo nach raibh siad oiriúnach ach don [[béaloideas|bhéaloideas]] agus don amhránaíocht tíre. Inniu, tá an Úcráinis ag teacht chuici féin arís san [[An Úcráin|Úcráin]], ach fanann an Bhealarúisis sách lag ina tír dhúchais féin. An cineál teanga a labhraítear sa tsráid sna tíortha seo, is minic nach bhfuil sé éasca a rá cé acu Rúisis nó an teanga eile atá ann. Ní mór a chuimhneamh, áfach, go bhfuil na teangacha Slavacha ar fad iontach cosúil le chéile, agus iad réasúnta intuigthe ag cainteoirí a chéile. Tá an Bhealarúisis agus an Úcráinis níos fusa le tuiscint ag an bPolannach ná an Rúisis. [[Íomhá:Russian_ex-USSR_2004.PNG|mion|400x400px|[[An tAontas Sóivéadach|APSS]], 2004]] Is iad an Rúisis, an [[An Úcráinis|Úcráinis]] agus an [[An Bhealarúisis|Bhealarúisis]] na teangacha [[Slavaigh|Slavacha]] Oirthearacha, ach murab ionann agus an dá theanga eile acu, bhí an Rúisis go mór mór faoi thionchar na Sean-Slaivise Eaglasta. Is é an cineál teanga a bhí i gceist leis an tSean-Slaivis Eaglasta ná an caighdeán liteartha a cheap na manaigh Ghréagacha le haghaidh na Slavach ar fad, agus é bunaithe ar an tSean-[[An Bhulgáiris|Bhulgáiris]]. Mar sin, tá sí níos gaolmhaire leis an t[[An tSeirbea-Chróitis|Seirbea-Chróitis]] ná leis an Rúisis. Ina ainneoin sin, b'í an tSean-Slaivis Eaglasta an t-aon teanga liteartha amháin a bhí in úsáid sa Rúis go tús na hochtú haoise déag. == Tionchar na dTeangacha Eile == D'imir an tSean-Slaivis Eaglasta an-tionchar ar an Rúisis. Is minic a úsáidtear focal iasachta as an teanga seo sa Rúisis le tagairt a dhéanamh do choincheap teibí, agus leagan dúchasach den fhocal chéanna sa chiall nithiúil. Níl sé deacair samplaí a bhailiú: * Sean-Slaivis Eaglasta: ''{{lang|ru|власть/vlast<nowiki>'</nowiki>}}'' "cumhacht", Rúisis: ''{{lang|ru|волость/volost<nowiki>'</nowiki>}}'' "paróiste" * SSE: ''глава/glava'' "caibidil", R: ''голова/golova'' "ceann, cloigeann" * SSE: ''хранить/khranit<nowiki>'</nowiki>'' "cosaint, taisciú", R: ''хоронить/khoronit<nowiki>'</nowiki>'' "adhlacadh" Bhí an tSean-Slaivis Eaglasta go mór faoi thionchar na Gréigise ó thaobh an struchtúir de. Na focail eaglasta nó ardnósacha a tháinig isteach an bealach seo, focail chomhshuite ab ea iad a bhí bunaithe ar réamhshamplaí Gréigise. Ní cheadaíonn struchtúr na dteangacha Slavacha, go bunúsach, focail chomhshuite a chruthú, ach amháin i gcásanna áirithe - aidiachtaí comhshuite thar aon chineál eile (is é sin, aidiachtaí cosúil le "lámhfhada" na Gaeilge, nó aidiachtaí ''bahuvrihi'' mar a deir an teangeolaí). Tá an Rúisis breac le focail chomhshuite inniu, áfach, agus is minic a fhaigheann lucht labhartha na dteangacha Slavacha eile go bhfuil sí cineál "trom" mar theanga, go háirithe nuair a bhítear ag plé coincheapanna teibí. An té nach bhfuil Rúisis aige, níl a fhios aige céard is brí le ''tromchúiseach''. Sular tháinig na Slavaigh go dtí an Rúis, bhí teangacha Fionn-Úgracha á labhairt i gcuid mhór de na tailte arb iad croí na Rúise iad inniu. Ghlac lucht labhartha na dteangacha seo leis an teanga Shlavach, ach is léir gur fhág siad a mblas féin ar an teanga. Mar sin, is féidir a rá go raibh tionchar ag a dteangacha siúd ar fhorbairt na Rúisise, cé nach bhfanann mórán focal dá gcuid i Rúisis an lae inniu. Thairis sin, bhí an Rúisis iontach fáiltiúil roimh fhocail ó theangacha Iartharacha riamh. Cé go mbíonn na náisiúnaithe Rúiseacha ag maíomh gurb í an Rúisis an teanga Shlavach is glaine amuigh, níl aon chuid den cheart acu ar aon nós. A mhalairt ar fad, bhí an Rúisis in ann a cuid féin a dhéanamh de na céadta focal iasachta ón Ollainnis, ón nGearmáinis, ón bhFraincis, agus ón mBéarla: * Ón Ollainnis: ''фарватер/farvater'' "cúrsa farraige" * Ón nGearmáinis ''масштаб/masshtab'' "scála an mhapa" * Ón bhFraincis ''бульвар/bul'var'' "búlbhard" * Ón mBéarla ''компьютер/komp'yuter'' "ríomhaire" [[File:Dialects_of_Russian_language-ru.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dialects_of_Russian_language-ru.png|mion|na canúintí sa bhliain 1915{{legend|#587942|1. [[Arkhangelsk]]}} {{legend|#3E7D6D|2. [[Olonets]]}} {{legend|#45AD96|3. [[Veliky Novgorod|Novgorod]]}} {{legend|#69A74B|4. [[Kirov, Kirov Oblast|Viatka]]}} {{legend|#61C57A|5. [[Vladimir, Russia|Vladimir]]}} An Lár {{legend|#F587C1|6. [[Moscow]]}} {{legend|#D172A2|7. [[Tver]]}} an desiceart {{legend|#FF9B06|8. [[Oryol|Orel]]}} {{legend|#FF7D26|9. [[Ryazan]]}} {{legend|#FFAA71|10. [[Tula, Russia|Tula]]}} ]] == Stair na Rúisise == Bhí sinsir na Rúiseach, na mBealarúiseach agus na nÚcránach ag labhairt canúintí éagsúla de chuid na Slaivise Oirthearaí go dtí an 14ú haois, nuair a thosaigh an trí theanga seo á ndealú ó chéile. Fuair na canúintí a lán focal iasachta ón tSean-Lochlainnis nuair a bhí na hUigingigh ag creachadh rompu agus ag bunú cathracha sa tír, ach ón 12ú haois ar aghaidh, nuair a d'fhorghabh na Mongólaigh an Rúis, thosaigh focail Mhongólacha agus Thurcacha ag teacht isteach sa teanga labhartha. Ba í an tSean-Slaivis Eaglasta a bhí á saothrú mar theanga liteartha go dtí gur chuir Peadar Mór tús leis an Rúisis mar theanga shibhialta chultúrtha. San am céanna, áfach, bhítí ag scríobh síos focail agus téacsaí iomlána sa teanga labhartha féin, go háirithe cáipéisí dlíthiúla, conarthaí trádála agus litreacha príobháideacha. Ba nós doiciméid den chineál sin a bhreacadh síos ar choirt beithe, agus tháinig na seandálaithe Sóivéadacha trasna ar chuid mhaith acu i gcathracha stairiúla na Rúise agus na hÚcráine ó thús na gcaogaidí i leith. Rinneadh an chéad fhionnachtain den chineál seo i Novgorod sa bhliain 1951, agus is í an chathair sin an fhoinse is fearr litreacha coirte beithe inniu féin. Ba í teanga labhartha an phobail ba mhó a d'úsáidtí sna litreacha coirte beithe, an chuid ba mhó acu, agus is iad an t-ábhar is fearr agus is flúirsí a thugann spléachadh do na saineolaithe ar an gcineál teanga a bhí á labhairt sa Rúis sa 14ú haois. Mar sin féin, bhí an lámh in uachtar ag an tSean-Slaivis Eaglasta i saol [[intleacht]]úil na [[tír]]e go dtí gur chrom Peadar Mór ar a fheachtas nua-aimsearthachta i gceart. Bhunaigh Peadar scoileanna agus chuir sé an teanga in úsáid i litríocht shaolta, ionas go raibh téarmaíocht eolaíoch nó teicneolaíoch ag teastáil. Fuair Peadar agus a chuid lucht léinn na téarmaí ó na teangacha iasachta, agus sin é an tuige, go bunúsach, go bhfuil Rúisis an lae inniu breac le focail Ollainnise, Ghearmáinise, Fhraincise agus Bhéarla. Fuair an Fhraincis an lámh in uachtar ar an Rúisis i saol na cúirte impiriúla. Ní raibh sé as an ngnáth teacht ar dhuine uasal Rúiseach a raibh an teanga seo níos líofa aige ná an Rúisis féin. Sa 19ú haois déag, bhí an t-easaontas agus an teannas polaitiúil ag dul i méadaíocht de réir is mar a bhí an chuid liobrálach de mhuintir na Rúise ag tuirsiú de thíorántacht mheánaoiseach na nImpirí, agus d'fhág an teannas seo a lorg ar an teanga, nuair a bhí na hintleachtóirí Rúiseacha ag foghlaim búsfhocail pholaitiúla a linne agus á gcur in oiriúint don Rúisis. San am seo a tháinig téarmaí ar nós ''{{lang|ru|социализм}}'' (''{{lang|ru|sotsializm}}'', is é sin, Sóisialachas), nó ''{{lang|ru|конституция}}'' (''{{lang|ru|konstitutsiya}}'', bunreacht), gan dearmad a dhéanamh de ''{{lang|ru|митинг}}'' (''miting'', ón mBéarla; tá ciall ar leith leis an bhfocal seo sa Rúisis, áfach, mar atá, cruinniú polaitiúil, slógadh nó tóstal - bheadh ''rally'' níos oiriúnaí mar théarma Béarla ná ''meeting''). Is é an chéad athrú a tháinig ar an Rúisis le réabhlóid Dheireadh Fómhair ná gur simplíodh an ceartlitriú. Caitheadh litreacha áirithe i dtraipisí nach raibh de bhunús acu ach stair na teanga - go háirithe na litreacha Gréagacha nach raibh in úsáid ach i bhfocail ón nGréigis. Bhí an ceartlitriú nua sna fonsaí tógála le tamall maith anuas, ach ansin, thit sé ar chrann na mBoilséiveach é a chur i gcrích. Na dídeanaithe Rúiseacha a thréig an tír i ndiaidh na réabhlóide agus a shocraigh síos i dtíortha Iartharacha ina diaidh sin, chloígh siad ar feadh i bhfad leis an gceartlitriú réamh-Réabhlóideach agus iad ag díspeagadh na "scríbhneoireachta Sóivéadaí" mar leagan truaillithe den Rúisis. Mar sin féin, chuaigh an ceartlitriú nua in úsáid ar fud an domhain sa deireadh. Inniu, is fánach leabhar a d'fhoilseofaí sa seanlitriú. Roimh an réabhlóid, ní raibh sna Boilséivigh ach seict bheag Shóisialach le béarlagair polaitiúil dá cuid féin, ach nuair a tháinig siad i gceannas ar an tír, chuaigh cuid mhaith den leathchaint seo i mbéal an phobail. Bhí na Boilséivigh an-tugtha d'acrainmneacha agus do ghiorrúcháin éagsúla, rud a bhí le haithint ar Rúisis an Aontais Shóiveadaigh, nó bhí sí ag cur thar maoil le focail cosúil le ''{{lang|ru|рабфак/rabfak}}'' (ó ''{{lang|ru|рабочий факультет/rabochiy fakul'tet}}'' nó "dámh an lucht oibre", is é sin, roinn speisialta na hollscoile a bhí ag ullmhú mic léinn "phrólatáireacha" don staidéar) nó ''{{lang|ru|Комсомол/Komsomol}}'' (ó ''{{lang|ru|Коммунистический Союз Молодёжи/Kommunisticheskiy Soyuz Molodyozhi}}'', is é sin, Conradh Cumannach an Aos Óig, ógra Pháirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh). == Litríocht na Rúisise == Glactar leis go bhfuil an Rúisis ar theangacha móra cultúrtha an domhain, a bhuí leis an traidisiún millteanach scríbhneoireachta a bhaineann léi. An té a chromfaidh ar an teanga seo a fhoghlaim, ní rachaidh sé choíche in anás lón léitheoireachta. [[Íomhá:Слово о полку Игореве. Лицевой список.jpg|mion|''Слово о Полку,'' leagan 1912]] Is gnách glacadh leis gurb í [[an Laoi faoi Fheachtas Igor]] (''Слово о Полку Игореве/Slovo o Polku Igoreve'') an saothar liteartha is sine atá ar fáil i dteanga ar féidir Rúisis a thabhairt uirthi. Scéal eile go hiomlán é go raibh an tSean-Slaivis Eaglasta á saothrú go coitianta mar theanga liteartha san am céanna sa Rúis, ar ndóigh. Dán fada eipiciúil is ea an Laoi seo, agus í ag tabhairt cur síos ar na heachtraí a ndeachaigh an laoch Igor agus a chuid fear tríothu nuair a bhí siad ag cur cogaidh ar na ''Polovtsy''. Is í an treibh atá i gceist leis na Polovtsy - ciallaíonn an focal Rúisise "muintir an mhachaire mhóir" - ná na [[Cúmánaigh]], treibh Thuirceach a raibh cónaí uirthi i nDeisceart na Rúise sa dóú haois déag. Tá an Chríostaíocht agus an Phágánacht shean-Slavach measctha trí chéile sa laoi, agus cur síos dúisitheach inti ar nádúr na Rúise agus ar an dóigh a gcuireann fórsaí an nádúir cor i gcinniúint an duine. Sa seachtú haois déag, scríobh [[Avvakum Petrov]], ard-sagart Ceartchreidmheach nach raibh sásta leis na leasuithe eaglasta a bhí á gcur i gcrích san am céanna, sraith leabhar faoi ábhar eaglasta agus reiligiúnda, chomh maith le scéal a bheatha féin. Go bunúsach, paimfléid pholaitiúla ab ea na leabhair seo agus iad ceaptha mar bholscaireacht i gcoimhlint inmheánach na heaglaise. Scríobh sé na leabhair seo i gcaint na ndaoine - Rúisis - cé go raibh an tSean-Slaivis Eaglasta go paiteanta aige. Tá teanga nádúrtha, chumhachtach aige, go háirithe nuair a bhíonn sé ag caitheamh anuas ar a chuid naimhde. Chuir na húdaráis chun báis é sa deireadh, ach mar sin féin, rinne sé cion fir le litríocht na Rúisise a fhorbairt - i ngan fhios dó féin. Sna sálaí ag an Impire Peadar Mór, agus na hiarrachtaí a bhí ar siúl aige leis an Rúis a thabhairt chun Iartharachais agus teanga liteartha shibhialta a dhéanamh den Rúisis, tháinig an chéad ghlúin de scríbhneoirí Rúisise: [[Antioch Kantemir]], [[Vasiliy Trediakovskiy]], [[Mikhail Lomonosov]], agus, ina ndiaidh sin, [[Nikolay Karamzin]]. [[Íomhá:Nikolay Karamzin by Alexey Venezianov (1828, National Pushkin Museum) crop.jpg|mion|Nikolay Karamzin leAlexey Venezianov (1828)]] Ní raibh mórán maithe in Kantemir mar fhile, ach, ar a laghad, chuir sé an dúshraith ar ar thóg na scríbhneoirí a tháinig ina dhiaidh. Ní raibh, fiú, an teanga ó dhúchas aige, nó b'as an [[An Mholdóiv|Moldóiv]] dó. Maidir le Lomonosov, fear mór ''[[An Renaissance|Renaissance]]'' agus ileolaí a bhí ann, agus rinne sé staidéar ar go leor brainsí léinn agus eolaíochta. B'eisean a thuig go raibh an-tábhacht leis an mbéim do véarsaíocht na Rúisise, agus scríobh sé dánta inar choinnigh sé béim gach focal ar a gnátháit, le go mbeadh blas nádúrtha na cainte ag dul leis an dán, in áit gach siolla a labhairt amach ar aon bhéim. Karamzin (1766-1826), arís, scríobh sé saothar mór millteanach faoi stair na Rúise, mar atá, "Stair an Stáit Rúisigh", nó ''История государства Российского/Istoriya gosudarstva Rossiyskogo''. Leabhar soléite suimiúil atá ann ag léitheoir an lae inniu féin, cé go bhfuil dearcadh Karamzin an-dáimhiúil leis an anlathas impiriúil. Scríbhneoir maith a bhí ann a chuir athrú cuma ar nósanna scríbhneoireachta na Rúisise ar fad. Chaith sé tréimhse san Eoraip nuair a bhí an [[Réabhlóid na Fraince|réabhlóid]] ar coipeadh san [[An Fhrainc|Fhrainc]], rud a d'imir a thionchar féin ar fhorbairt a dhearcaidh choimeádaigh, agus d'fhoilsigh sé leabhar taistil inar chuir sé síos ar a chuid eacthraí, "Litreacha an taistealaí Rúisigh". Chum sé freisin cúpla gearrscéal maoithneach, go háirithe "Éilís bhocht" (''Бедная Лиза/Bednaya Liza''), ina ríomhann sé scéal tragóideach an chailín óig de phór íseal a thit i ngrá le fear óg de phór uasal. Lenár linn féin, tá cáil ar na [[scríbhneoir]]í Rúiseacha a caitheadh i dtóin an phríosúin i ndiaidh dóibh leabhair a scríobh a chuir míchompord ar an lucht rialtais. B'é [[Aleksandr Radishchev]] an chéad easaontóir den chineál seo, is dócha. Sa bhliain [[1790]], d'fhoilsigh sé leabhar taistil, ''Путешествие из Петербурга в Москву/Puteshestviye iz Peterburga v Moskvu'' ("Turas ó [[Cathair Pheadair|Chathair Pheadair]] go [[Moscó]]"), inar thug sé cur síos réadúil ar chruatan na ndaoine faoin tuath. Bhain an leabhar seo a leithéid de scanradh as an mBanimpire [[Caitríona Mhór (An Rúis)|Caitríona Mhór]] agus gur theilg sí an scríbhneoir chun báis. Sa deireadh, níor básaíodh Radishchev, áfach. Díbríodh go dtí [[an tSibéir]] é. Scairt comharba Chaitríona, an tImpire Pól a hAon, ar ais ón díbirt é, ach má scairt féin, ní raibh sonas ná sástacht i ndán do Radishchev. Chuir an scríbhneoir lámh ina bhás féin sa bhliain [[1802]]. [[Íomhá:Vasily Zhukovsky, 1820s.jpg|clé|mion|[[Vasily Zhukovsky]], 1820idí]] === Ré Órga na Litríochta Rúisise === Inniu féin, is ábhar spéise don tsaol mhór ar fad iad na clasaicigh a scríobhadh i ré órga na litríochta Rúisise. Áirítear gur thosaigh an ré sin nuair a chuaigh [[Vasily Zhukovsky]] agus [[Alexander Pushkin|Aleksandr Pushkin]] i mbun pinn. Aistritheoir filíochta ab ea Zhukovsky thar aon rud eile, ach d'éirigh leis stíl agus idéil na rómánsúlachta a thabhairt isteach i litríocht na Rúisise lena chuid aistriúchán. Is minic a mhaireann a leagan féin de dhán coimhthíoch éigin i mbéal an phobail sa Rúis, agus an buntéacs ligthe i ndearmad le fada sa tír inar scríobhadh an chéad uair é. Maidir le Pushkin, is eisean file náisiúnta na Rúise thar aon fhile eile. Chruthaigh sé stíl éasca nádúrtha atá an-chosúil le caint uasalaicme a linne féin. D'fhéadfá a rá, fiú, gurbh eisean, thar aon duine eile, a chaighdeánaigh an Rúisis liteartha. Chum sé na céadta de dhánta, ach b'iad na laoithe móra eipiciúla - na húrscéalta faoi rím agus rithim - a thuill a chlú dó. Ní raibh an oiread sin ratha ar a chuid próis. Chríochnaigh sé úrscéal stairiúil amháin i stíl [[Walter Scott]], mar atá, ''Капитанская дочка/Kapitanskaya dochka'' ("Iníon an Chaptaein"), agus chum sé roinnt ghearrscéalta. File tábhachtach eile sa chéad leath den naoú haois déag ab ea [[Mikhail Lermontov]]. Saighdiúir a bhí ann a throid sna cogaí a chuir an Rúis i gCugas leis na treibheacha áitiúla a chur faoi chois. As na heachtraí sin a fáisceadh rogha a chuid filíochta. Scríobh sé úrscéal freisin, mar atá, ''Герой нашего времени/Geroy nashego vremeni'' ("Laoch ár Linne"), a bhí suite i Sléibhte Chugais. B'é [[Fyodor Tyutchev]] an tríú mórfhile rómánsúil sa Rúis. Saolaíodh i dtús na naoú haoise déag é chomh maith le Lermontov, ach bhí sé réasúnta fadsaolach, nó ní bhfuair sé bás sula raibh sé beagnach seachtó bliain d'aois. D'éag Pushkin agus Lermontov sula raibh an dá scór bliain slánaithe acu, agus cailleadh an bheirt acu i gcomrac aonair. Má bhí claonadh áirithe chun ceannairce agus réabhlóide - sa chiall mheafarach, ar a laghad - i bPushkin agus i Lermontov, bhí Tyutchev ina thaidhleoir i seirbhís an Impire, agus dearcadh coimeádach aige. Chaith sé an chuid ba mhó dá shaol taobh amuigh den Rúis, agus phós sé mná coimhthíocha nach raibh focal Rúisise ina bpluc. Bhí an Fhraincis ní ba líofa aige féin ná an Rúisis, ach theastaigh uaidh friotal a lorg sa theanga dhúchasach dá chuid smaointí meitifisiciúla, agus b'í an fhilíocht an friotal ab fhearr a thiocfadh leis. Ní raibh mórán measa aige féin ar a chuid dánta, agus níor cuireadh suim cheart iontu sula raibh an file tar éis bháis. [[Íomhá:N.Gogol by F.Moller (1848, Lit.museum).jpg|mion|Nikolay Gogol le F.Moller (1848)]] B'iad na scríbhneoirí próis, áfach, ba mhó a thabhaigh a clú do litríocht chlasaiceach na Rúise ar an gcoigríoch, ós rud é go mbíonn sé deacair filíocht a aistriú. B'é [[Nikolay Gogol]] an chéad scríbhneoir den chineál sin, agus mhair sé sa chéad leath den naoú haois déag freisin. Úcráineach a bhí ann go bunúsach, ach b'í an Rúisis teanga a chuid saothar. Níor mhothaigh sé é féin riamh ar a shuaimhneas i gCathair Pheadair, agus scríobh sé gearrscéalta faoi shaol na cathrach a raibh an-sceimhle ag baint leo. Bhí sé den bharúil gur áit uafásach ab ea Cathair Pheadair, áit neamhshaolta fiú. Bhí néaróisí agus siabhráin éagsúla ag luí air, agus saoldearcadh frithghníomhach reiligiúnda aige. Is iad na saothair is clúití dár scríobh sé ná an t-úrscéal ''Мертвые души/Mertvye dushi'' ("Anamacha Marbha") agus an dráma ''Ревизор/Revizor'' ("An Cigire"). Is léir nach féidir gan [[Fyodor Dostoyevsky]] a lua sa chomhthéacs seo. Rugadh Dostoyevsky sa bhliain 1821 i Moscó, ach mar is léir óna shloinne, bhí sinsir Pholannacha aige. Cibé faoi sin, bhí sé ina Rúiseach go smior. Nuair a bhí sé óg, bhí sé ina radacach Sóisialach, ach ansin, fuair seirbhísí slándála an Impire amach faoin ngrúpa a raibh sé ina bhall de, agus caitheadh gach mac máthar acu i dtóin phríosúin. Tugadh le fios dóibh go raibh pionós an bháis gearrtha orthu, agus ceanglaíodh iad le hiad a lámhach, ach ansin, fuair siad le cloisteáil nach raibh siad le cur chun báis, ach le díbirt go dtí an tSibéir. Chaith Dostoyevsky naoi mbliana thall ansin, go dtí go bhfuair sé cead filleadh abhaile. Roimh an díbirt, bhí úrscéal amháin foilsithe aige, mar atá, ''Bednye lyudi'' ("Daoine bochta"), a raibh blas an radacachais shóisialta air. I ndiaidh na díbeartha, áfach, bhí Dostoyevsky iompaithe ina fhrithghníomhach, agus é ag tabhairt urraime don choimeádachas reiligiúnda. Sin é an dearcadh a d'fhág a lorg ar an gcuid eile dár scríobh sé, na húrscéalta móra cosúil le ''Zapiski iz mertvogo doma'' ("Cuimhní Cinn ó Theach na Marbh"), ''Unizhennye i oskorblennye'' ("Daoine faoi leatrom is faoi tharcaisne"), ''Idiot'' ("An tAmadán"), ''Prestuplenie i nakazanie'' ("An Choir is an Pionós"), ''Besy'' ("Na Diabhail"), agus ''Brat'ya Karamazovy'' ("Deartháracha Karamazov"). == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.irish-russian.net/ Foclóir Gaeilge-Rúisis]{{Dead link|date=Nollaig 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Teangacha oifigiúla na NA}} {{DEFAULTSORT:Ruisis, An}} [[Catagóir:An Rúisis| ]] [[Catagóir:Teangacha Slavacha]] [[Catagóir:Teangacha na Rúise]] [[Catagóir:Teangacha na Fionlainne]] [[Catagóir:Teangacha na hAsarbaiseáine]] [[Catagóir:Teangacha na hEorpa]] [[Catagóir:Teangacha na hÁise]] [[Catagóir:Teangacha oifigiúla na Náisiún Aontaithe]] 107pqha35so6cldj2cs7nwv7tv2l4ve 0 9744 1316253 1232357 2026-05-29T16:57:41Z TVShowsFan2005 71551 /* Saol */ 1316253 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ceoltóir]] [[Éire]]annach ab ea '''Micheál Ó Domhnaill''' ([[7 Deireadh Fómhair]] [[1952]] - [[7 Iúil]] [[2006]]).<ref>Féach ar “An Bothy Boy - in ómós do Mhícheál Ó Domhnaill” [http://www.youtube.com/watch?v=zZOVSmKX3a4 craolta ar TG4] i rith 2011</ref> == Saol == Rugadh an Domhnallach i g[[Contae na Mí]] ar an [[7 Deireadh Fómhair]] [[1952]]. Bhí a athair, Aodh Ó Domhnaill, as [[Rann na Feirste]] i d[[Tír Chonaill]], agus d'fhoghlaim sé go leor de thraidisiún ceoil a shinsear agus é ina ghasúr. Bhí dúil mhór sa spórt aige i gcónaí agus d'imir sé [[Peil Ghaelach|peil]] do [[Contae na Mí|Chontae na Mí]] mar mhionúr, ach díbríodh é as a bheith ag imirt [[rugbaí]] chomh maith nuair a bhí toirmeasc ar a leithéid. Bronnadh [[giotár]] air nuair a bhí sé tinn san [[ospidéal]] agus é dhá bhliain déag d'aois agus bhain sé ardscil amach san uirlis sin. [[File:Skarabraelive.jpg|clé|mion|Skara Brae sna [[2000idí]]]] Fuair sé jab mar [[Taighde|thaighdeoir]] sna [[1970idí]], is rinne sé an-chuid [[taighde]] ar [[Amhránaíocht|amhráin]] dhúchais a mhuintire, go háirithe lena aintín Neilí Ní Dhomhnaill, agus ar amhráin na [[Albain|hAlban]] agus [[Sasana|Shasana]]. === Ceoltóir gairmiúil === Thosaigh sé ag seinm leis an ngrúpa ''[[Skara Brae]]'' (Mícheál Ó Domhnaill, Tríona Ní Dhomhnaill, Dáithí Sproule agus [[Maighréad Ní Dhomhnaill]]) nuair a bhí sé fiche bliain d'aois. Bhí baint aige féin agus ag a dheirfiúracha Tríona agus Maighréad le grúpaí cáiliúla eile ar feadh na mblianta ina dhiaidh sin. Bhí sé ina bhall bunaidh de ''[[The Bothy Band]]'' i [[1974]] agus ardcháil air ar son a chuid [[amhránaíocht]]<nowiki/>a agus a chuid ceoil ar an ngiotár. Chuaigh sé leis an ngrúpa ''Relativity'' ar feadh tamaill sna h[[1980í|ochtóidí]], ach chaith sé seal fada i [[Portland]], [[Oregon]]. Fuair sé bás go tobann i d[[timpiste]] is cosúil (thit sé síos [[staighre]]) ar an [[7 Iúil]] [[2006]] in aois 54 dó.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/musician-miche%C3%A1l-%C3%B3-domhnaill-dies-at-54-1.1028245|teideal=Musician Micheál Ó Domhnaill dies at 54|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-07-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://mudcat.org/thread.cfm?threadid=92856|teideal=Micheal O'Domhnaill has passed away...(July 2006)|údar=Max Spiegel|work=mudcat.org|dátarochtana=2020-07-07|archivedate=2020-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205032836/https://mudcat.org/thread.cfm?threadid=92856}}</ref> == Scannánaíocht == == Treior dubáil == * [[Na Hoobs]] (2001) == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.michealodomhnaill.com/ Suíomh Mícheál Ó Domhnaill 1951-2006 ] * [http://www.youtube.com/watch?v=zZOVSmKX3a4 "An Bothy Boy - in ómós do Mhícheál Ó Domhnaill” TG4 2011"] * [http://www.youtube.com/watch?v=J7XzqjndH-Q "Promanade"] le Kevin Burke is Micheál Ó Domhnaill (1978) * [http://www.youtube.com/watch?v=x3UcnUqc0qk "Tiocfaidh an Samhradh"] le Mícheál Ó Domhnaill (1979) * [http://www.youtube.com/watch?v=Kj4RHYJdcE4 "Lord Franklin"] le Micheál Ó Domhnaill is Kevin Burke (1979) * [http://www.youtube.com/watch?v=al9-3mW6zw8 "Casadh an tSugain"] le Micheál Ó Domhnaill is The Bothy Band (1979) {{DEFAULTSORT:Domhnaill, Michael O}} [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae na Mí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1952]] [[Catagóir:Básanna in 2006]] [[Catagóir:Amhránaithe Éireannacha]] en29c3lm2kj6ktuqvnfg8fi730g7yty 0 14005 1316228 1308109 2026-05-29T15:09:24Z Alison 570 -íomhá briste 1316228 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba é '''Barack Hussein Obama II''' (a rugadh ar [[4 Lúnasa]], [[1961]]) 44ú [[Uachtarán na Stát Aontaithe|hUachtarán na Stát Aontaithe]]. Tháinig Obama i gcomharbacht ar [[George W. Bush]] sa bhliain [[2009]]. Is é Obama an t-aon [[Cine gorm|duine gorm]] a toghadh mar Uachtarán agus ba é an t-aon seanadóir gorm sa Seanad sa téarma faoi dheireadh agus an cúigiú Seanadóir gorm i stair [[Na Stáit Aontaithe|Mheiriceá]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3936013.stm|teideal=BBC News - Profile: Barack Obama|foilsitheoir=[[BBC]]}}</ref> [[Íomhá:BarackObamaCertificationOfLiveBirthHawaii.jpg|clé|mion|Teastas breithe]] Ar an [[9 Deireadh Fómhair]] [[2009]], bronnadh [[Duais Nobel na Síochána]] air. == Óige == [[Íomhá:RajaObamaKitchen.jpg|clé|mion|Obama agus a chomhairleoir Raja Krishnamoorthi<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Raja Krishnamoorthi|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Raja_Krishnamoorthi&oldid=1034714163|journal=Wikipedia|date=2021-07-21|language=en}}</ref> sa bhliain 2002]] Saolaíodh Barack Obama sa bhliain 1961 in [[Honolulu]], [[Haváí]] (agus é ar an chéad uachtarán a tháinig chun saoil ar an oileán siúd). [[Eacnamaíocht|Eacnamaí]] ón [[An Chéinia|Chéinia]] ó dhúchas i bhí ina athair Barack Obama sinsear agus [[Antraipeolaíocht|antraipeolaí]] Mheiriceánach a bhí ina mháthair Stanley Ann Dunham. Chuir an bheirt aithne ar a chéile den chéad uair agus iad ag staidéar na Rúisise ag Ollscoil Haváí thiar sa bhliain 1960. [[Íomhá:Obamamiltondavis1.jpg|clé|mion|1998 i Chicago]] Phós siad in [[Maui]] ar an [[2 Feabhra]] [[1961]] ach níorbh fhada gur bhog a mháthair soir go Meiriceá chun freastal ar [[Ollscoil]] Washington in [[Seattle]] ar feadh bliain amháin, agus a mac óg in éineacht léi. Agus céim san eacnamaíocht bainte amach ag Barack sinsear in Haváí, bronnadh scoláireacht air chun cur lena chuid [[Oideachas|oideachais]] in [[Ollscoil Harvard|Ollscoil Harvard.]] Fuair na tuismitheoirí colscaradh sa bhliain 1964. D'fhill Barack sinsear ar a thír dhúchais sa bhliain chéanna, áit inar phós sé in athuair. Níor thug sé riamh ach aon chuairt amháin ar a mhac agus é ag éirí aníos ar Haváí. Fuair sé bás tobann i dtimpiste bhóthair sa bhliain 1984. == Beartais == Theastaigh Obama sa bhliain 2008 deireadh leis an g[[cogadh]] san [[An Iaráic|Iaráic]], laghdú i dtionchar corparáideach, nascanna níos fearr le níos mó [[Rialtas|rialtais]] eachtrannacha, clár gníomhaíochta comhshaoil níos fearr, seirbhís sláinte chomhchoitianta agus aontú agus deireadh le polarú polaitiúil an náisiúin uaidh. [[Íomhá:Flickr Obama Springfield 01.jpg|clé|mion|Springfield, Illinois, in éineacht le Michelle agus a chlann]] Is mór an bhéim a chuir Obama ag an am sin ar "athrú" agus "dóchas". Dúirt sé i 2008 go mbeadh sé in ann an scoilt idir stáit dhearga ([[Coimeádachas|Choimeádacha]]) agus ghorma ([[Liobrálachas|Liobrálacha]]) a réiteach. Bhí an [[Géarchéim airgeadais 2007-2008]] faoi lánseol nuair a toghadh [[Barack Obama]] don chéad uair mar uachtarán. Nuair a tháinig an rialtas nua ag tús na bliana 2009, cuireadh pacáiste ollmhór i bhfeidhm láithreach leis an ngeilleagar a spreagadh. Is mór idir é seo agus na polasaithe fioscacha san Eoraip ag an am, beartais déine.   Tugadh isteadh reachtaíocht tábhachtach sa bhliain 2010, an [[Affordable Care Act]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Affordable Care Act|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Affordable_Care_Act&oldid=1034846498|journal=Wikipedia|date=2021-07-22|language=en}}</ref> nó 'Obamacare'.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fear-de-bhunadh-chonamara-ag-seasamh-an-fhoid-dobamacare-i-gcoinne-trump/|teideal=Fear de bhunadh Chonamara ag seasamh an fhóid d’Obamacare i gcoinne Trump|údar=Máirtín Ó Catháin|dáta=2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-08-04}}</ref> == Toghcháin == === Feachtas sa toghchán uachtaránachta === [[Íomhá:Barack Obama at NH.jpg|220px|thumb|Obama ag obair ar a chéad fheachtas, i New Hampshire, 2008|clé]] Dúirt Obama go mbeadh sé ina iarrthóir don Uachtaránacht ar 10 Feabhra 2007. Ar 3 Eanáir 2008 bhuaigh Obama an chéad vótáil stáit chun an iarrthóir Daonlathach a roghnú in [[Iowa]], le 38% den vóta, 8% níos mó ná [[John Edwards]] agus [[Hillary Clinton]] sa dara agus tríú háit. Thug an bua móiminteam dó, ach chaill sé ar 8 Eanáir i [[New Hampshire]]. Bhuaigh Clinton [[Nevada]] agus Obama [[Carolina Theas]] tar éis seo. Roinn siad na vótaí ar 6 Feabhra ach bhuaigh Obama 11 toghchán stáit as a chéile ina dhiaidh sin. Bhí an bua ag Obama faoi 3 Meitheamh. [[Íomhá:President Barack Obama's Inaugural Address.webm|clé|mion|[[Físeán]]: aitheasc tionscnaimh, 2009]] [[Íomhá:President Barack Obama delivers an Oval Office address on the end of Operation Iraqi Freedom.jpg|clé|mion|[[Físeán]]: Obráid 'Iraqi Freedom', 2010]] Ba iad Obama agus [[John McCain]], rogha an [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Pháirtí Phoblachtaigh]], na hiarrthóirí is mó sa toghchán ginearálta. Roghnaigh Obama [[Joe Biden]] mar iarrthóir an Pháirtí Dhaonlathaigh le haghaidh phost an Leas-Uachtaráin. [[Íomhá:2016 State of the Union Address – Barack Obama Presidential Library.webm|clé|mion|[[Físeán]]: "State of the Union', 2016]] === Toghchán 2008 === D'fhan Obama chun cinn ar McCain sna pobalbhreitheanna suas go dtí lá an toghcháin agus ní raibh sé i bhfad tar éis dhúnadh na lárionaid vótála go raibh na meáin chumarsáíde ag fógairt bua Obama. === Toghchán 2012 === D'fhógair Obama go raibh sé ag seasamh don dara téarma mar uachtarán ar 4 Aibreán 2011. Níor sheas aon duine eile sa Pháirtí Daonlathach ina choinne, beagnach. Fuair sé an t-ainmniúchán féin ag cruinniú náisiúnta na nDaonlathach in [[Charlotte, Carolina Thuaidh|Charlotte]], [[Carolina Thuaidh]], in éineacht le [[Joe Biden]] mar leasuachtarán. [[Bill Clinton]], iaruachtarán, a d'ainmnigh iad beirt go hoifigiúil. Ar an 6 Samhain 2012 fuair Obama an bua ar [[Mitt Romney]] sa toghchán náisiúnta. Thosaigh an dara théarma ar an 20 Eanáir 2013. == Saol pearsanta == Phós Obama sa bhliain 1992 agus tá beirt iníon aige. [[Íomhá:Obama's Book (2960655054).jpg|mion|An leabhar, ''Dream from my Father<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Dreams from My Father|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dreams_from_My_Father&oldid=1034643246|journal=Wikipedia|date=2021-07-21|language=en}}</ref>''|clé]] Tá [[leabhar|leabhair]] mór-ráchairte scríofa ag Obama, ''Dreams from my Father'',<ref name=":0" /> faoina óige, agus ''The Audacity of Hope'', faoina smaointí féin maidir leis an bpolaitíocht sna Stáit Aontaithe. Sa bhliain 2020, foilsíodh an [[dírbheathaisnéis]], ''[[:en:A_Promised_Land|A Promised Land]]''.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=A Promised Land|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=A_Promised_Land&oldid=1034400448|journal=Wikipedia|date=2021-07-19|language=en}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ President Barack Obama] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }} Suíomh oifigiúil an Tí Bháin * [http://www.barackobama.com/ An suíomh gréasáin dá fheachtas uachtaránachta] {{UachtaráinSAM}} [[Catagóir:Barack Obama]] awarxa6xoh8j130lhe2z3xq1f7otf73 0 16228 1316244 1308750 2026-05-29T15:31:04Z Alison 570 -íomhá briste 1316244 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} An chéad Phríomh-Aire na hIndia ab ea '''Pandit''' '''Jawaharlal Nehru''' ([[An Hiondúis|Hiondúis]]: जवाहरलाल नेहरू) ([[14 Samhain]] [[1889]] - [[27 Bealtaine]] [[1964]]). Bhí sé i gceannas ar Pháirtí na Comhdhála (''Congress Party'' sa Bhéarla), agus ina dhuine maighdeogach i ngluaiseacht Indiach chun scárúint ón rialtas Briotanach sa [[20ú haois|20ú haois]]. Ba é '''Panditji''' (''Dalta'') agus '''Pandit Nehru''' na hainmneacha peata a bhí aige. [[Íomhá:Jawaharlal Nehru at Harrow at 15.jpg|thumb|left|309x309px|Nehru ag freastal ar Scoil Harrow agus é 15 bliain d'aois|alt=]] == Saol == Mac le Motilal Nehru, a bhí chun tosaigh sa [[dlí]] agus sa [[Polaitíocht|pholaitíocht]], ab ea é, a rugadh in Allahabad sa bhliain 1889. Tar éis scolaíochta baile ag [[Oideachas|oide]] príobháideach agus seal i Scoil [[Harrow, Londain|Harrow]] (1905-1907), d'fhreastail sé ar [[Ollscoil Cambridge]] (1907-1910). Bronnadh céim sna h[[Eolaíocht nádúrtha|eolaíochtaí nádúrtha]] ar Nehru. D'fhreastail sé ar an Teampall Istigh i Londain ó 1910 go dtí 1912. Glaodh chun Barra Shasana air sa dara bliain. Ar ais san India, bhí Nehru ina [[abhcóide]] ina bhaile dúchais go ceann roinnt blianta. Ina Uachtarán ar an gComhdháil Náisiúnta Indiach arís agus arís eile (1929-30, 1936-37, 1951-54) ní raibh ach ceannaire amháin, [[Mahatma Gandhi]], ní ba thábhachtaí sa troid ar son shaoirse na hIndia.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3329549280402706|teideal=UCD School of Law|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-05-27}}</ref> === Príomh-Aire === Mar chéad [[Príomh-Aire|Phríomh-Aire]] na hIndia (1947-1964) bhí Nehru chun tosaigh maidir le roinnt polasaithe a bhfuil rian leanúnach acu go fóill ar an India. Dhírigh sé a dhúthracht pholaitiúil den chuid is mó ar fhorbairt an [[Geilleagar|gheilleagair]] - trí náisiúnú agus pleanáil lárnach - agus ar an mbeartas eachtrach (neamh-chomhghuaillíocht) a bhí aige, seachas ar bheartais intíre a mbeadh tionchar díreach acu ar an dlí. Bhí tionchar nach beag ag Nehru ar an stáitse idirnáisiúnta. Bhreathnódh air mar cheannaire an [[Tíortha beagfhorbartha|Tríú Domhain]]. Ní dhearnadh athruithe ar dhlí pearsanta na [[An tIoslam|Moslamach]] nuair a bhí dlí pearsanta na Hiondúch á athchóiriú, mar chuid de na hiarrachtaí níos forleithne chun idirdhealú ar fhorais na sainaicme agus na hinscne a shárú agus na mionlaigh a imeascadh leis an tsochaí nua a raibh i gceist ag Nehry. Chonaic Nehru chomh maith diúltú dá phlean go ndéanfaí an teanga oifigiúil eisiach den [[An Hiondúis|Hiondúis]] faoin mbliain 1965. Dá bharr sin, tá an [[An Béarla|Béarla]] i dtreis sa [[dlí]] anuas go dtí an lá inniu. Tharla sé sin ag an am céanna a theip air cosc a chur le hatheagrú mór na stát ar bhonn teanga sna [[1950idí|caogaidí]], cé go raibh eagla air conas a rachadh sé i gcion ar aontacht an náisiúin. Bhuail [[taom croí]] é, is cosúil, ar 27 Bealtaine 1964 agus in aois 74 bliain dó. == Nehru in Éirinn == Thug Nehru cuairteanna ar Éirinn trí uair: mar mhac léinn, sa bhliain 1907 agus mar Phríomh-Aire, sna blianta 1949 agus 1956. == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Nehru, Jawaharlal}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1889]] [[Catagóir:Básanna i 1964]] [[Catagóir:Abhcóidí agus pléadálaithe]] [[Catagóir:Dlíodóirí Indiacha]] [[Catagóir:Fealsúna Indiacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gluaiseacht neamhailínithe]] [[Catagóir:Náisiúnaithe]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hIndia]] [[Catagóir:Príomh-airí]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Indiacha]] [[Catagóir:Sóisialaithe]] q0k8yso3heidcqja2r82mhfgqsdjwzh 0 17745 1316245 1290322 2026-05-29T15:31:51Z Alison 570 /* Dáileadh */ Seanoriada.jpg 1316245 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{Úsáidíeile|an scannán|Mise Éire}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin |image = [[Íomhá:MiseÉire.jpg|220px]] }} [[Scannán]] faisnéise é '''''Mise Éire''''' a thugann cur síos ar imeachtaí [[stair na hÉireann|staire na hÉireann]] sna blianta 1896-1918, idir fhorbairt an [[Náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachais in Éirinn]], [[Éirí Amach na Cásca]], agus bhua [[Sinn Féin|Shinn Féin]] i dtoghchán na bliana 1918.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Mise Éire - with foreign English subtitles. Also watch its companion film 'SAOIRSE?'|url=https://www.youtube.com/watch?v=1JogzEhgDF4|language=ga-IE|author=Youtube}}</ref><ref name=":1" /> Rinne [[George Morrison]] an stiúrthóireacht, agus chum [[Seán Ó Riada]] an ceol don scannán. B'iad Pádraig Ó Raghallaigh agus [[Liam Budhlaeir]] na tráchtairí. B'é [[Seán Mac Réamoinn]] a scríobh téacs na tráchtaireachta. B'é [[Gael-Linn]] a léirigh an scannán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://mylesdungan.com/2016/02/05/on-this-day-5-february-1960-the-first-commercial-screening-of-mise-eire/|teideal=On This Day – 5 February 1960 – the first commercial screening of Mise Eire|údar=Myles Dungan|dáta=2016-02-05|language=en|work=Myles Dungan|dátarochtana=2020-09-30}}</ref> == Léiriú == Seanábhar scannáin atá i ''Mise Éire'' ó thús deiridh. Trí úsáid a bhaint as nuachtscannáin, nuachtríleanna, grianghraif na linne agus ábhair chomhaimseartha eile, ríomhann ''Mise Éire'' stair na tréimhse 1896-1918. Feictear  i ''Mise Éire'', cur síos ar na mór-imeachtaí i ndáil le hÉirí Amach 1916, ar an méid a tharla lena linn agus faightear radharc ar na mórphearsana a ghlac páirt, ina measc, [[Mícheál Ó Coileáin|Ó Coileáin]], [[Éamon de Valera|de Valera]] agus [[Edward Carson|Carson]]. Tá ''Mise Éire'' ar cheann de na chéad scannáin fhaisnéise riamh a cuireadh i dtoll le chéile as an gcineál seo pictiúirí. Chuaigh Morrison ar lorg ábhar pictiúirí de na daoine a bhí sáite sna himeachtaí seo ina lán [[cartlann]]<nowiki/>a. D'éirigh leis, mar shampla, an beagán de na pictiúirí beo a bhí tógtha de [[Tomás Ó Cléirigh|Thomás Ó Cléirigh]] riamh a shuí sa scannán. Fuair an scannán a ainm ó dhán cáiliúil [[Pádraig Mac Piarais|Phádraic Mhic Phiarais]], ''[[Mise Éire]]''. == Dáileadh == Chuaigh ''Mise Éire'' ar an scáileán an chéad uair ag Féile na Scannánaíochta i g[[Cathair Chorcaí]] ar 29 Meán Fómhair 1959. Tharla an chéad léiriú scannáin poiblí [[5 Feabhra]] [[1960]] Bhí glacadh an-mhaith leis ag an am agus chuaigh ceol Sheáin Uí Riada i bhfeidhm go mór ar dhaoine.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-scannan-cailiuil-saoirse-ar-fail-ar-dvd-anois.aspx|teideal=An scannán cáiliúil Saoirse? ar fáil ar DVD|údar=Antoine Ó Coileáin|dáta=|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-09-30}}</ref> Tar éis ''Mise Éire'', léirigh [[Gael Linn]] agus [[George Morrison]] scannán eile den chineál chéanna faoi na himeachtaí [[stair]]e in Éirinn ina dhiaidh sin, mar atá, ''[[Saoirse?]]''. I 1966 tháinig scannán staire eile amach - An Tine Bheo. Mar chuid de chomóradh [[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach 1916]] a rinneadh an ceann áirithe seo. Lean Gael Linn agus an Riadach orthu leis an réabhlóid cheoil - ceol na scannán, ''Mise Éire'', ''Saoirse?'', agus ''An Tine Bheo'', a luaitear mar chloch mhíle i bhforbairt an cheoil Ghaelaigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gael-linn.ie/ga/faoi-gael-linn/history|teideal=Stair Gael Linn {{!}} Gael Linn|language=ga|work=www.gael-linn.ie|dátarochtana=2020-09-30}}</ref> [[Íomhá:Seanoriada.jpg|mion|[[Seán Ó Riada|Seán Ó Riada,]] [[Cumadóireacht|cumadóir]]]] Sa bhliain 2006, d'eisigh Gael-Linn an scannán ina dhiosca digiteach (DVD). Tá leabhrán mínithe leis anseo, mar aon le  hábhar scannánaíochta sa bhreis, an gearrscannán ''An Tine Bheo'' agus le nuachtscannán sa tsraith ''Amharc Éireann,'' a thugann cur síos ar an dóigh a ndearnadh an scannán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://siopa.gael-linn.ie/ga/mise-%C3%A9ire-dvd|teideal=Mise Éire DVD|language=ga|work=Gael Linn|dátarochtana=2020-09-30}}</ref> == Féach freisin == * [[Saoirse?]], [[George Morrison]], [[Seán Ó Riada]], [[Gael Linn]]. * [https://rutube.ru/video/cccbff933e80062d60413876c9a30a85/ Scannán] iomlán ar Rutube,<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://rutube.ru/video/cccbff933e80062d60413876c9a30a85/|teideal=Mise Éire, físeán le feiceáil ar Rutube|údar=George Morrison, Seán Ó Riada|dáta=1959|dátarochtana=2021}}</ref> le fotheidil * [https://www.youtube.com/watch?v=1JogzEhgDF4 Scannán] iomlán ar YouTube,<ref name=":0" /> le fotheidil == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Mise Eire, scannan}} [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin Ghael Linn]] [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:20ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Scannáin 1959]] t4gxelfbnynswi53vash7u3b6ab1we5 0 21122 1316275 1050941 2026-05-29T18:24:43Z Elliottjk 74136 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1316275 wikitext text/x-wiki [[Oileán]] samhailteach sa [[An Meán-domhan|Mheán-domhan]] is ea '''Númenor'''. Bhí an t-oileán úd ''Númenór'' suite san Fharraige Mhór - nó sna Farraigí Dealaitheacha, ''The Sundering Seas'' - idir Aman agus an Meán-Domhan. Bhronn na ''Valar'' ar na Daoine é, ó tháinig na Daoine chun fortachta do na hEilbh le linn Chogadh na Seod, cogadh a chuir na hEilbh ar Morgotħ, an ''Vala'' a d'iompaigh ina "dhiabhal". Mar sin, thug muintir Númenór ''Yôzâyan'', nó Tír an Bhronntanais, ar Númenór ina dteanga féin, an teanga ''Adûnaic''. Bhí teangacha na nEalbh, an teanga ''Sindarin'' agus an teanga ''Quenya'', á labhairt is á staidéar go forleathan i Númenór. Bhí déanamh na réalta ar Oileán Númenór, agus é roinnte ina shé réigiún: an cúig [[leithinis]] (Andustar, Hyarnustar, Hyarrostar, Orrostar agus Forostar) agus an séú réigiún i lár an oileáin (Mittalmar). I lár Mittalmar a bhí sliabh Meneltarma, agus ar mhullach an [[sliabh|tsléibhe]], thagadh slua mór de mhuintir an oileáin le chéile trí huaire in aghaidh na bliana, le h''Erukyermë'' (teacht an Earraigh), ''Erulaitalë'' (lár an tsamhraidh) agus ''Eruhantalë'' (altú an fhómhair) a cheiliúradh agus buíochas is urraim a thabhairt d'Eru Ilúvatar. B'é Armenelos príomhchathair Númenór, agus bhí an cuan úd Rómenna in oirthear an oileáin suite taobh istigh de chríocha Mittalmar, idir an dá leithinis úd Orrostar agus Hyarrostar. D'iompaigh muintir Númenór ina seoltóirí agus ina mairnéalaigh mhóra, go háirithe faoi cheannas Vëantur, a bhí ina cheannasaí ar chabhlach an rí (tá cur síos air seo le léamh sa scéal ''Aldarion and Erendis'', sa leabhar ''Unfinished Tales''). Bhí sé de gheasa orthu, áfach, gan seoladh chomh fada siar leis an Ríocht Bheannaithe. I rith an ama, thosaigh an cosc seo ag cur isteach orthu, ó shíl siad go mbeadh neamhbhásmhaireacht agus saol síoraí suthain ar fáil sna Tailte Neamhbhásmhara. Sa deireadh, d'éirigh siad as Eru Ilúvatar a urramú agus teangacha na nEalbh a labhairt. Ansin, ghléas an rí Ar-Pharazôn fórsa sluaíochta de longa leis an Ríocht Bheannaithe a ionsaí agus an neamhbhásmhaireacht a bhaint amach do na Daoine le lámh láidir. Nuair a chuaigh an fórsa sluaíochta i dtír thiar in Aman, áfach, tháinig feirg ar Eru Ilúvatar, agus bhain sé an Bronntanas de na Daoine: chuir sé Númenór i dtóin phoill leis an gcuid is mó de mhuintir an oileáin. Ar dtús, diosca mín leibhéalta ab ea Imbar. Nuair a chuaigh muintir Númenór in anuabhar air, áfach, chuir Eru Ilúvatar athrú cuma ar [[Domhan|an domhan]]: bhain sé an Ríocht Bheannaithe de dhromchla an Domhain, agus rinne sé liathróid de: anois, má chuaigh longa na ndaoine ar lorg Aman, níor tháinig siad sa deireadh ach ar an áit ar imigh siad. [[Catagóir:Tiarna na bhFáinní]] [[de:Regionen und Orte in Tolkiens Welt#Númenor]] g0gzutb218sxksn2tz2k0sctjqv8fal 0 23463 1316171 1316100 2026-05-29T12:53:29Z Alison 570 Mílitriú 1316171 wikitext text/x-wiki Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]]. == As Gaeilge == {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="3" width="100%" |- <!-- Table only gets ONE ROW --> | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Nuacht]]''' ** ''[[Nuacht TG4]]'' * '''[[Spórt]]''' ** ''[[GAA Beo]]'' ** ''[[Laochra Gael]]'' ** ''[[Rugbaí Beo]]'' ** ''[[Sacar Beo]]'' ** ''[[Wimbledon Beo]]'' ** ''[[Underdogs]]'' ** ''[[Greyhound View]]'' * '''[[Clár faisnéise]]''' ** ''[[Anamnocht]]'' (2009-) ** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-) ** ''[[Domhan an Dúlra]]'' ** ''[[Cogar]]'' ** ''[[Éalú]]'' ** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-) ** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-) ** ''[[Mí na Meala]]'' ** ''[[Méirligh]]'' ** ''[[Uachtaráin]]'' ** ''[[Ceolchuairt]]'' | valign="top" width="*" |<!-- New COL --> * '''[[Dráma]]''' ** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-) ** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-) * '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+ **''[[Bouli]]'' (1996) **''[[Kuigear Kangaru]]'' (1996) **''[[Lulu]]'' (1997) **''[[Tabaluga]]'' (1998) **''[[Power Rangers Turbo]]'' (1998) **''[[SOS Crogalra]]'' (1998) **''[[Thuas san Ailear]]'' (1999) **''[[Power Rangers sa Spás]] (1 Deireadh Fómhair 1999)'' **''[[Teletubbies]]'' (1999) **''[[Freaky Stories]]'' (17 Aibreán 2000) **''[[Maistini Beaga]]'' (2000) **''[[Patrol 03]]'' (2000) **''[[Rainbow Fish]]'' (2000) **''[[Scéalta na Draguin]]'' (2000) **''[[Twipsy]]'' (2000) **''[[Weird Ohs]]'' (2000) **''[[Voltron]]'' (2000) **''[[Norman Normal]]'' (2000) **''[[Angela Anaconda]]'' (1 Mean Fómhair 2000) **''[[Monster Rancher]]'' (1 Meán Fómhair 2000) **''[[Capaillíní Chnoc na Réalt]]'' (2000) **''[[Flipper agus Lopaka]]'' (2000) **''[[Power Rangers Réalta Rúnda]]'' (4 Méan Fómhair 2000) **''[[Poochini]]'' (2001) **''[[Little Rascals]]'' (2001) **''[[Clifford]]'' (2001) **''[[Muca Béal Dorais]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[Muppets Anocht]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[An Triur agus Jerry]]'' (2001) **''[[Zirkos Kids]]'' (2001) **''[[SpongeBob SquarePants]]'' (2002) **''[[Lizzie McGuire]]'' (2003) **''[[Sean Tom]]'' (2003) **''[[Tec the Tractor]]'' (2003) **''[[Superman: The Animated Series]]'' (2004) **''[[Dastardly agus Muttley]]'' (2004) **''[[Dora]]'' (2004) **''[[Blinky Bill]]'' (2005) **''[[Loonatics Unleashed]]'' (2005) **''[[The Batman]]'' (2005) **''[[Aifric]]'' (2006) **''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]]'' (2006) **''[[Doodlebops]]'' (2006) **''[[Rith Diego Rith]]'' (2006) **''[[Pet Alien]]'' (2006) **''[[Wonder Pets]]'' (2006) **''[[Coconut Fred]]'' (2007) **''[[Legend of the Dragon]]'' (2007) **''[[Horseland]]'' (2007) **''[[Skunk Fu]]'' (2007) **''[[Tar ag Spraoi Sesame]]'' (2007) **''[[Bog Stop|Bog Stop]]'' (2008) **''[[Loopdidoo]]'' (2008) **''[[Back at the Barnyard]]'' (2009) **''[[Lola agus Virginia]]'' (2009) **''[[Franny's Feet]]'' (2009) **''[[The Garfield Show‎|Garfield]]'' (2010) **''[[Ben 10: Alien Force]]'' (2010) **''[[Dinosaur Train]]'' (2010) **''[[Tractor Tom]]'' (2011) **''[[Fanboy and Chum Chum]]'' (2011) **''[[Fraggle Rock]]'' (2011) **''[[Tickety Toc]]'' (2012) **''[[Redakai]]'' (2013) **''[[Rekkit Rabbit]]'' (2014) **''[[That's Joey]]'' (2021) * '''[[Greann]]''' ** ''[[Luí na Gréine]]'' ** ''[[Gleann Ceo]]'' ** ''[[Fear an Phoist]]'' ** ''[[FFC]]'' (2009-) ** ''[[Life with Derek]]'' ** ''[[South Park]]'' (2009-) ** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-) ** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo) * '''[[Stair]]''' ** ''[[Cartaí Poist]]'' ** ''[[Éire Neodrach]]'' ** ''[[Séideán Staire]]'' ** ''[[Siar sna Seascaidí]]'' ** ''[[Siar sna Seachtóidí]]'' | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Sraith]]''' ** ''[[Ó Tholg go tolg]]'' ** ''[[Spillane an Fánaí]]'' * '''[[Seó cainte]]''' ** ''[[Ardán]]'' ** ''[[Gleo]]'' ** ''[[Róisín]]'' ** ''[[7 Lá]]'' (2009-) * '''[[Ceol]]''' ** ''[[Busker Abú]]'' ** ''[[Is Maith liom Pop]]'' ** ''[[Pop 4]]'' (2009-) ** ''[[Scór Encore]]'' ** ''[[Glas Vegas]]'' ** ''[[Glór Tíre]]'' * '''[[Grá]]''' ** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-) ** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-) ** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-) |} == Béarla == * ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]]) * ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma) * ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]]) * ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]]) * ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]]) == Naisc sheachtracha == * [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie] [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:TG4]] [[Catagóir:Cláir TG4| ]] [[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]] 840sqboeccujr9t9s3wl0lt6ue7c7i3 1316251 1316171 2026-05-29T16:36:51Z TVShowsFan2005 71551 1316251 wikitext text/x-wiki Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]]. == As Gaeilge == {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="3" width="100%" |- <!-- Table only gets ONE ROW --> | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Nuacht]]''' ** ''[[Nuacht TG4]]'' * '''[[Spórt]]''' ** ''[[GAA Beo]]'' ** ''[[Laochra Gael]]'' ** ''[[Rugbaí Beo]]'' ** ''[[Sacar Beo]]'' ** ''[[Wimbledon Beo]]'' ** ''[[Underdogs]]'' ** ''[[Greyhound View]]'' * '''[[Clár faisnéise]]''' ** ''[[Anamnocht]]'' (2009-) ** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-) ** ''[[Domhan an Dúlra]]'' ** ''[[Cogar]]'' ** ''[[Éalú]]'' ** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-) ** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-) ** ''[[Mí na Meala]]'' ** ''[[Méirligh]]'' ** ''[[Uachtaráin]]'' ** ''[[Ceolchuairt]]'' | valign="top" width="*" |<!-- New COL --> * '''[[Dráma]]''' ** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-) ** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-) * '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+ **''[[Bouli]]'' (1996) **''[[Kuigear Kangaru]]'' (1996) **''[[Lulu]]'' (1997) **''[[Tabaluga]]'' (1998) **''[[Power Rangers Turbo]]'' (1998) **''[[SOS Crogalra]]'' (1998) **''[[Thuas san Ailear]]'' (1999) **''[[Power Rangers sa Spás]] (1 Deireadh Fómhair 1999)'' **''[[Teletubbies]]'' (1999) **''[[Freaky Stories]]'' (17 Aibreán 2000) **''[[Maistini Beaga]]'' (2000) **''[[Patrol 03]]'' (2000) **''[[Rainbow Fish]]'' (2000) **''[[Scéalta na Draguin]]'' (2000) **''[[Twipsy]]'' (2000) **''[[Weird Ohs]]'' (2000) **''[[Voltron]]'' (2000) **''[[Norman Normal]]'' (2000) **''[[Angela Anaconda]]'' (1 Mean Fómhair 2000) **''[[Monster Rancher]]'' (1 Meán Fómhair 2000) **''[[Capaillíní Chnoc na Réalt]]'' (2000) **''[[Flipper agus Lopaka]]'' (2000) **''[[Power Rangers Réalta Rúnda]]'' (4 Méan Fómhair 2000) **''[[Poochini]]'' (2001) **''[[Little Rascals]]'' (2001) **''[[Clifford]]'' (2001) **''[[Muca Béal Dorais]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[Muppets Anocht]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[An Triur agus Jerry]]'' (2001) **''[[Zirkos Kids]]'' (2001) **''[[Na Hoobs]]'' (2001) **''[[SpongeBob SquarePants]]'' (2002) **''[[Lizzie McGuire]]'' (2003) **''[[Sean Tom]]'' (2003) **''[[Tec the Tractor]]'' (2003) **''[[Superman: The Animated Series]]'' (2004) **''[[Dastardly agus Muttley]]'' (2004) **''[[Dora]]'' (2004) **''[[Blinky Bill]]'' (2005) **''[[Loonatics Unleashed]]'' (2005) **''[[The Batman]]'' (2005) **''[[Aifric]]'' (2006) **''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]]'' (2006) **''[[Doodlebops]]'' (2006) **''[[Rith Diego Rith]]'' (2006) **''[[Pet Alien]]'' (2006) **''[[Wonder Pets]]'' (2006) **''[[Coconut Fred]]'' (2007) **''[[Legend of the Dragon]]'' (2007) **''[[Horseland]]'' (2007) **''[[Skunk Fu]]'' (2007) **''[[Tar ag Spraoi Sesame]]'' (2007) **''[[Bog Stop|Bog Stop]]'' (2008) **''[[Loopdidoo]]'' (2008) **''[[Back at the Barnyard]]'' (2009) **''[[Lola agus Virginia]]'' (2009) **''[[Franny's Feet]]'' (2009) **''[[The Garfield Show‎|Garfield]]'' (2010) **''[[Ben 10: Alien Force]]'' (2010) **''[[Dinosaur Train]]'' (2010) **''[[Tractor Tom]]'' (2011) **''[[Fanboy and Chum Chum]]'' (2011) **''[[Fraggle Rock]]'' (2011) **''[[Tickety Toc]]'' (2012) **''[[Redakai]]'' (2013) **''[[Rekkit Rabbit]]'' (2014) **''[[That's Joey]]'' (2021) * '''[[Greann]]''' ** ''[[Luí na Gréine]]'' ** ''[[Gleann Ceo]]'' ** ''[[Fear an Phoist]]'' ** ''[[FFC]]'' (2009-) ** ''[[Life with Derek]]'' ** ''[[South Park]]'' (2009-) ** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-) ** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo) * '''[[Stair]]''' ** ''[[Cartaí Poist]]'' ** ''[[Éire Neodrach]]'' ** ''[[Séideán Staire]]'' ** ''[[Siar sna Seascaidí]]'' ** ''[[Siar sna Seachtóidí]]'' | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Sraith]]''' ** ''[[Ó Tholg go tolg]]'' ** ''[[Spillane an Fánaí]]'' * '''[[Seó cainte]]''' ** ''[[Ardán]]'' ** ''[[Gleo]]'' ** ''[[Róisín]]'' ** ''[[7 Lá]]'' (2009-) * '''[[Ceol]]''' ** ''[[Busker Abú]]'' ** ''[[Is Maith liom Pop]]'' ** ''[[Pop 4]]'' (2009-) ** ''[[Scór Encore]]'' ** ''[[Glas Vegas]]'' ** ''[[Glór Tíre]]'' * '''[[Grá]]''' ** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-) ** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-) ** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-) |} == Béarla == * ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]]) * ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma) * ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]]) * ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]]) * ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]]) == Naisc sheachtracha == * [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie] [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:TG4]] [[Catagóir:Cláir TG4| ]] [[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]] lqzblfqq6mamcvu6uy9d9gj4a1ftla6 1316288 1316251 2026-05-29T19:10:27Z TVShowsFan2005 71551 1316288 wikitext text/x-wiki Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]]. == As Gaeilge == {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="3" width="100%" |- <!-- Table only gets ONE ROW --> | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Nuacht]]''' ** ''[[Nuacht TG4]]'' * '''[[Spórt]]''' ** ''[[GAA Beo]]'' ** ''[[Laochra Gael]]'' ** ''[[Rugbaí Beo]]'' ** ''[[Sacar Beo]]'' ** ''[[Wimbledon Beo]]'' ** ''[[Underdogs]]'' ** ''[[Greyhound View]]'' * '''[[Clár faisnéise]]''' ** ''[[Anamnocht]]'' (2009-) ** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-) ** ''[[Domhan an Dúlra]]'' ** ''[[Cogar]]'' ** ''[[Éalú]]'' ** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-) ** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-) ** ''[[Mí na Meala]]'' ** ''[[Méirligh]]'' ** ''[[Uachtaráin]]'' ** ''[[Ceolchuairt]]'' | valign="top" width="*" |<!-- New COL --> * '''[[Dráma]]''' ** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-) ** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-) * '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+ **''[[Bouli]]'' (1996) **''[[Kuigear Kangaru]]'' (1996) **''[[Lulu]]'' (1997) **''[[Tabaluga]]'' (1998) **''[[Power Rangers Turbo]]'' (1998) **''[[SOS Crogalra]]'' (1998) **''[[Thuas san Ailear]]'' (1999) **''[[Power Rangers sa Spás]] (1 Deireadh Fómhair 1999)'' **''[[Teletubbies]]'' (1999) **''[[Freaky Stories]]'' (17 Aibreán 2000) **''[[Maistini Beaga]]'' (2000) **''[[Patrol 03]]'' (2000) **''[[Rainbow Fish]]'' (2000) **''[[Scéalta na Draguin]]'' (2000) **''[[Twipsy]]'' (2000) **''[[Weird Ohs]]'' (2000) **''[[Voltron]]'' (2000) **''[[Norman Normal]]'' (2000) **''[[Angela Anaconda]]'' (1 Mean Fómhair 2000) **''[[Monster Rancher]]'' (1 Meán Fómhair 2000) **''[[Capaillíní Chnoc na Réalt]]'' (2000) **''[[Flipper agus Lopaka]]'' (2000) **''[[Power Rangers Réalta Rúnda]]'' (4 Méan Fómhair 2000) **''[[Poochini]]'' (2001) **''[[Little Rascals]]'' (2001) **''[[Clifford]]'' (2001) **''[[Muca Béal Dorais]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[Muppets Anocht]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[An Triur agus Jerry]]'' (2001) **''[[Zirkos Kids]]'' (2001) **''[[Sali Mali]]'' (2001) **''[[Na Hoobs]]'' (2001) **''[[SpongeBob SquarePants]]'' (2002) **''[[Lizzie McGuire]]'' (2003) **''[[Sean Tom]]'' (2003) **''[[Tec the Tractor]]'' (2003) **''[[Superman: The Animated Series]]'' (2004) **''[[Dastardly agus Muttley]]'' (2004) **''[[Dora]]'' (2004) **''[[Blinky Bill]]'' (2005) **''[[Loonatics Unleashed]]'' (2005) **''[[The Batman]]'' (2005) **''[[Aifric]]'' (2006) **''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]]'' (2006) **''[[Doodlebops]]'' (2006) **''[[Rith Diego Rith]]'' (2006) **''[[Pet Alien]]'' (2006) **''[[Wonder Pets]]'' (2006) **''[[Coconut Fred]]'' (2007) **''[[Legend of the Dragon]]'' (2007) **''[[Horseland]]'' (2007) **''[[Skunk Fu]]'' (2007) **''[[Tar ag Spraoi Sesame]]'' (2007) **''[[Bog Stop|Bog Stop]]'' (2008) **''[[Loopdidoo]]'' (2008) **''[[Back at the Barnyard]]'' (2009) **''[[Lola agus Virginia]]'' (2009) **''[[Franny's Feet]]'' (2009) **''[[The Garfield Show‎|Garfield]]'' (2010) **''[[Ben 10: Alien Force]]'' (2010) **''[[Dinosaur Train]]'' (2010) **''[[Tractor Tom]]'' (2011) **''[[Fanboy and Chum Chum]]'' (2011) **''[[Fraggle Rock]]'' (2011) **''[[Tickety Toc]]'' (2012) **''[[Redakai]]'' (2013) **''[[Rekkit Rabbit]]'' (2014) **''[[That's Joey]]'' (2021) * '''[[Greann]]''' ** ''[[Luí na Gréine]]'' ** ''[[Gleann Ceo]]'' ** ''[[Fear an Phoist]]'' ** ''[[FFC]]'' (2009-) ** ''[[Life with Derek]]'' ** ''[[South Park]]'' (2009-) ** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-) ** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo) * '''[[Stair]]''' ** ''[[Cartaí Poist]]'' ** ''[[Éire Neodrach]]'' ** ''[[Séideán Staire]]'' ** ''[[Siar sna Seascaidí]]'' ** ''[[Siar sna Seachtóidí]]'' | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Sraith]]''' ** ''[[Ó Tholg go tolg]]'' ** ''[[Spillane an Fánaí]]'' * '''[[Seó cainte]]''' ** ''[[Ardán]]'' ** ''[[Gleo]]'' ** ''[[Róisín]]'' ** ''[[7 Lá]]'' (2009-) * '''[[Ceol]]''' ** ''[[Busker Abú]]'' ** ''[[Is Maith liom Pop]]'' ** ''[[Pop 4]]'' (2009-) ** ''[[Scór Encore]]'' ** ''[[Glas Vegas]]'' ** ''[[Glór Tíre]]'' * '''[[Grá]]''' ** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-) ** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-) ** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-) |} == Béarla == * ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]]) * ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma) * ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]]) * ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]]) * ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]]) == Naisc sheachtracha == * [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie] [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:TG4]] [[Catagóir:Cláir TG4| ]] [[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]] 5eqpjb9qx4izt88ggimd8fes9dalf7q 1316291 1316288 2026-05-29T19:15:53Z TVShowsFan2005 71551 1316291 wikitext text/x-wiki Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]]. == As Gaeilge == {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="3" width="100%" |- <!-- Table only gets ONE ROW --> | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Nuacht]]''' ** ''[[Nuacht TG4]]'' * '''[[Spórt]]''' ** ''[[GAA Beo]]'' ** ''[[Laochra Gael]]'' ** ''[[Rugbaí Beo]]'' ** ''[[Sacar Beo]]'' ** ''[[Wimbledon Beo]]'' ** ''[[Underdogs]]'' ** ''[[Greyhound View]]'' * '''[[Clár faisnéise]]''' ** ''[[Anamnocht]]'' (2009-) ** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-) ** ''[[Domhan an Dúlra]]'' ** ''[[Cogar]]'' ** ''[[Éalú]]'' ** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-) ** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-) ** ''[[Mí na Meala]]'' ** ''[[Méirligh]]'' ** ''[[Uachtaráin]]'' ** ''[[Ceolchuairt]]'' | valign="top" width="*" |<!-- New COL --> * '''[[Dráma]]''' ** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-) ** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-) * '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+ **''[[Bouli]]'' (1996) **''[[Kuigear Kangaru]]'' (1996) **''[[Lulu]]'' (1997) **''[[Tabaluga]]'' (1998) **''[[Power Rangers Turbo]]'' (1998) **''[[SOS Crogalra]]'' (1998) **''[[Thuas san Ailear]]'' (1999) **''[[Power Rangers sa Spás]] (1 Deireadh Fómhair 1999)'' **''[[Teletubbies]]'' (1999) **''[[Freaky Stories]]'' (17 Aibreán 2000) **''[[Maistini Beaga]]'' (2000) **''[[Patrol 03]]'' (2000) **''[[Rainbow Fish]]'' (2000) **''[[Scéalta na Draguin]]'' (2000) **''[[Twipsy]]'' (2000) **''[[Weird Ohs]]'' (2000) **''[[Voltron]]'' (2000) **''[[Norman Normal]]'' (2000) **''[[Angela Anaconda]]'' (1 Mean Fómhair 2000) **''[[Monster Rancher]]'' (1 Meán Fómhair 2000) **''[[Capaillíní Chnoc na Réalt]]'' (2000) **''[[Flipper agus Lopaka]]'' (2000) **''[[Power Rangers Réalta Rúnda]]'' (4 Méan Fómhair 2000) **''[[Poochini]]'' (2001) **''[[Little Rascals]]'' (2001) **''[[Clifford]]'' (2001) **''[[Muca Béal Dorais]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[Muppets Anocht]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[An Triur agus Jerry]]'' (2001) **''[[Zirkos Kids]]'' (2001) **''[[Sali Mali]]'' (2001) **''[[Na Cramp Twins]]'' (2001) **''[[Na Hoobs]]'' (2001) **''[[SpongeBob SquarePants]]'' (2002) **''[[Lizzie McGuire]]'' (2003) **''[[Sean Tom]]'' (2003) **''[[Tec the Tractor]]'' (2003) **''[[Superman: The Animated Series]]'' (2004) **''[[Dastardly agus Muttley]]'' (2004) **''[[Dora]]'' (2004) **''[[Blinky Bill]]'' (2005) **''[[Loonatics Unleashed]]'' (2005) **''[[The Batman]]'' (2005) **''[[Aifric]]'' (2006) **''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]]'' (2006) **''[[Doodlebops]]'' (2006) **''[[Rith Diego Rith]]'' (2006) **''[[Pet Alien]]'' (2006) **''[[Wonder Pets]]'' (2006) **''[[Coconut Fred]]'' (2007) **''[[Legend of the Dragon]]'' (2007) **''[[Horseland]]'' (2007) **''[[Skunk Fu]]'' (2007) **''[[Tar ag Spraoi Sesame]]'' (2007) **''[[Bog Stop|Bog Stop]]'' (2008) **''[[Loopdidoo]]'' (2008) **''[[Back at the Barnyard]]'' (2009) **''[[Lola agus Virginia]]'' (2009) **''[[Franny's Feet]]'' (2009) **''[[The Garfield Show‎|Garfield]]'' (2010) **''[[Ben 10: Alien Force]]'' (2010) **''[[Dinosaur Train]]'' (2010) **''[[Tractor Tom]]'' (2011) **''[[Fanboy and Chum Chum]]'' (2011) **''[[Fraggle Rock]]'' (2011) **''[[Tickety Toc]]'' (2012) **''[[Redakai]]'' (2013) **''[[Rekkit Rabbit]]'' (2014) **''[[That's Joey]]'' (2021) * '''[[Greann]]''' ** ''[[Luí na Gréine]]'' ** ''[[Gleann Ceo]]'' ** ''[[Fear an Phoist]]'' ** ''[[FFC]]'' (2009-) ** ''[[Life with Derek]]'' ** ''[[South Park]]'' (2009-) ** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-) ** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo) * '''[[Stair]]''' ** ''[[Cartaí Poist]]'' ** ''[[Éire Neodrach]]'' ** ''[[Séideán Staire]]'' ** ''[[Siar sna Seascaidí]]'' ** ''[[Siar sna Seachtóidí]]'' | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Sraith]]''' ** ''[[Ó Tholg go tolg]]'' ** ''[[Spillane an Fánaí]]'' * '''[[Seó cainte]]''' ** ''[[Ardán]]'' ** ''[[Gleo]]'' ** ''[[Róisín]]'' ** ''[[7 Lá]]'' (2009-) * '''[[Ceol]]''' ** ''[[Busker Abú]]'' ** ''[[Is Maith liom Pop]]'' ** ''[[Pop 4]]'' (2009-) ** ''[[Scór Encore]]'' ** ''[[Glas Vegas]]'' ** ''[[Glór Tíre]]'' * '''[[Grá]]''' ** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-) ** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-) ** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-) |} == Béarla == * ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]]) * ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma) * ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]]) * ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]]) * ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]]) == Naisc sheachtracha == * [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie] [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:TG4]] [[Catagóir:Cláir TG4| ]] [[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]] kw7pvb20s6w052su7vg1j31ljtk596o 1316297 1316291 2026-05-29T19:43:47Z TVShowsFan2005 71551 /* As Gaeilge */ 1316297 wikitext text/x-wiki Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]]. == As Gaeilge == {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="3" width="100%" |- <!-- Table only gets ONE ROW --> | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Nuacht]]''' ** ''[[Nuacht TG4]]'' * '''[[Spórt]]''' ** ''[[GAA Beo]]'' ** ''[[Laochra Gael]]'' ** ''[[Rugbaí Beo]]'' ** ''[[Sacar Beo]]'' ** ''[[Wimbledon Beo]]'' ** ''[[Underdogs]]'' ** ''[[Greyhound View]]'' * '''[[Clár faisnéise]]''' ** ''[[Anamnocht]]'' (2009-) ** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-) ** ''[[Domhan an Dúlra]]'' ** ''[[Cogar]]'' ** ''[[Éalú]]'' ** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-) ** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-) ** ''[[Mí na Meala]]'' ** ''[[Méirligh]]'' ** ''[[Uachtaráin]]'' ** ''[[Ceolchuairt]]'' | valign="top" width="*" |<!-- New COL --> * '''[[Dráma]]''' ** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-) ** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-) * '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+ **''[[Bouli]]'' (1996) **''[[Kuigear Kangaru]]'' (1996) **''[[Lulu]]'' (1997) **''[[Tabaluga]]'' (1998) **''[[Power Rangers Turbo]]'' (1998) **''[[SOS Crogalra]]'' (1998) **''[[Thuas san Ailear]]'' (1999) **''[[Power Rangers sa Spás]] (1 Deireadh Fómhair 1999)'' **''[[Teletubbies]]'' (1999) **''[[Freaky Stories]]'' (17 Aibreán 2000) **''[[Maistini Beaga]]'' (2000) **''[[Patrol 03]]'' (2000) **''[[Rainbow Fish]]'' (2000) **''[[Scéalta na Draguin]]'' (2000) **''[[Twipsy]]'' (2000) **''[[Weird Ohs]]'' (2000) **''[[Voltron]]'' (2000) **''[[Norman Normal]]'' (2000) **''[[Angela Anaconda]]'' (1 Mean Fómhair 2000) **''[[Monster Rancher]]'' (1 Meán Fómhair 2000) **''[[Capaillíní Chnoc na Réalt]]'' (2000) **''[[Flipper agus Lopaka]]'' (2000) **''[[Power Rangers Réalta Rúnda]]'' (4 Méan Fómhair 2000) **''[[Poochini]]'' (2001) **''[[Little Rascals]]'' (2001) **''[[Clifford]]'' (2001) **''[[Muca Béal Dorais]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[Muppets Anocht]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[An Triur agus Jerry]]'' (2001) **''[[Zirkos Kids]]'' (2001) **''[[Sali Mali]]'' (2001) **''[[Seo Agaibh Mimi]]'' (2001) **''[[Na Cramp Twins]]'' (2001) **''[[Na Hoobs]]'' (2001) **''[[SpongeBob SquarePants]]'' (2002) **''[[Lizzie McGuire]]'' (2003) **''[[Sean Tom]]'' (2003) **''[[Tec the Tractor]]'' (2003) **''[[Superman: The Animated Series]]'' (2004) **''[[Dastardly agus Muttley]]'' (2004) **''[[Dora]]'' (2004) **''[[Blinky Bill]]'' (2005) **''[[Loonatics Unleashed]]'' (2005) **''[[The Batman]]'' (2005) **''[[Aifric]]'' (2006) **''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]]'' (2006) **''[[Doodlebops]]'' (2006) **''[[Rith Diego Rith]]'' (2006) **''[[Pet Alien]]'' (2006) **''[[Wonder Pets]]'' (2006) **''[[Coconut Fred]]'' (2007) **''[[Legend of the Dragon]]'' (2007) **''[[Horseland]]'' (2007) **''[[Skunk Fu]]'' (2007) **''[[Tar ag Spraoi Sesame]]'' (2007) **''[[Bog Stop|Bog Stop]]'' (2008) **''[[Loopdidoo]]'' (2008) **''[[Back at the Barnyard]]'' (2009) **''[[Lola agus Virginia]]'' (2009) **''[[Franny's Feet]]'' (2009) **''[[The Garfield Show‎|Garfield]]'' (2010) **''[[Ben 10: Alien Force]]'' (2010) **''[[Dinosaur Train]]'' (2010) **''[[Tractor Tom]]'' (2011) **''[[Fanboy and Chum Chum]]'' (2011) **''[[Fraggle Rock]]'' (2011) **''[[Tickety Toc]]'' (2012) **''[[Redakai]]'' (2013) **''[[Rekkit Rabbit]]'' (2014) **''[[That's Joey]]'' (2021) * '''[[Greann]]''' ** ''[[Luí na Gréine]]'' ** ''[[Gleann Ceo]]'' ** ''[[Fear an Phoist]]'' ** ''[[FFC]]'' (2009-) ** ''[[Life with Derek]]'' ** ''[[South Park]]'' (2009-) ** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-) ** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo) * '''[[Stair]]''' ** ''[[Cartaí Poist]]'' ** ''[[Éire Neodrach]]'' ** ''[[Séideán Staire]]'' ** ''[[Siar sna Seascaidí]]'' ** ''[[Siar sna Seachtóidí]]'' | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Sraith]]''' ** ''[[Ó Tholg go tolg]]'' ** ''[[Spillane an Fánaí]]'' * '''[[Seó cainte]]''' ** ''[[Ardán]]'' ** ''[[Gleo]]'' ** ''[[Róisín]]'' ** ''[[7 Lá]]'' (2009-) * '''[[Ceol]]''' ** ''[[Busker Abú]]'' ** ''[[Is Maith liom Pop]]'' ** ''[[Pop 4]]'' (2009-) ** ''[[Scór Encore]]'' ** ''[[Glas Vegas]]'' ** ''[[Glór Tíre]]'' * '''[[Grá]]''' ** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-) ** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-) ** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-) |} == Béarla == * ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]]) * ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma) * ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]]) * ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]]) * ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]]) == Naisc sheachtracha == * [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie] [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:TG4]] [[Catagóir:Cláir TG4| ]] [[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]] cuhgcskepezx3ld9daiefhtn7y43z8g 0 23972 1316230 1294412 2026-05-29T15:10:32Z Alison 570 -íomhá briste 1316230 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Stiúrthóir scannáin|Stiúrthóir]] agus léiritheoir [[scannán]], scriptscríbhneoir agus ilcheardaí [[scannánaíocht]]a ón [[An tSeapáin|tSeapáin]] ab ea '''Akira Kurosawa'''.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://anidb.net/creator/9464|teideal=Kurosawa Akira - Person (9464) - AniDB|language=en|work=anidb.net|dátarochtana=2023-09-06}}{{Dead link|date=Eanáir 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Rugadh ar an [[23 Márta]] [[1910]] i [[Shinagawa]], [[Tóiceo]] é, agus shíothlaigh sé ar an [[6 Meán Fómhair]] [[1998]] i Setagaya, Tóiceo. Stiúir sé 30 scannán ar fad, agus chaith sé leathchéad bliain ina stiúrthóir scannán. Áirítear ar stiúrthóirí móra a linne é. Sa bhliain 1989, bronnadh [[Gradaim an Acadaimh|Duais an Acadaimh]]—"Oscar"—air as éacht a shaoil mar scannánaí. [[Íomhá:Akira Kurosawa and Mikio Naruse during the shooting of Nadare, 1937.jpg|clé|mion|Kurosawa sa bhliain 1937 agus i mbun scannánaíochta 'Nadare']] == Beatha == [[Íomhá:Kinema-Junpo-1960-December-Special-1.jpg|clé|mion|1960]] Saolaíodh Akira Kurosawa d'Isamu agus Shima Kurosawa i mbruachbhaile de chuid Thóiceo sa bhliain 1910.<ref>{{cite web |url=http://www.bfi.org.uk/features/kurosawa/biography.html |teideal=Akira Kurosawa: Beathaisnéis |foilsitheoir=Bfi.org.uk |date=2007-08-31 |accessdate=2009-05-19 |dátarochtana=2009-08-14 |archivedate=2008-07-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080713215810/http://www.bfi.org.uk/features/kurosawa/biography.html }}</ref> Ba eisean dríodar an chrúiscín, agus bhí triúr deirfiúracha agus ceathrar deartháireacha aige. Fuair ceann de na deartháireacha bás sular rugadh Akira beag, agus bhí an nead tréigthe ag deartháir agus ag deirfiúr eile cheana féin, freisin. Cailleadh deirfiúr eile le galar nuair a bhí Akira deich mbliana d'aois; thug sé "Little Big Sister" uirthi.<ref name=":0" /> Ní bochtáin a bhí iontu. Bhí athair Akira ina phríomhoide i scoil mhíleata, agus thairis sin, ba de shliocht na samúraithe é. Cé go raibh an tSeapáin ag tiontú in aghaidh an chultúir Iartharaigh agus [[an Dara Cogadh Domhanda]] ag teacht, bhí suim ag Isamu Kurosawa, an t-athair, sna scannáin Iartharacha, agus é suite siúráilte gur oideachas maith a bhí iontu dá chlann. [[Íomhá:Shubun poster.jpg|clé|mion|Scandal (醜聞, Shubun, 1950).]] Bhí bua ealaíne in Akira ó bhí sé óg, agus múinteoir maith aige ar scoil a spreag é chun pictiúir a tharraingt is a líniú. Bhí tionchar ag a dheartháireacha Heigo agus Tachikawa ar Akira óg mar ealaíontóir freisin. Ábhar éirimiúil ealaíontóra a bhí i Heigo Kurosawa a bhain amach a lán duaiseanna ina scoláire óg dó, ach bhí an dá Heigo ann - bhí taobh eile a charachtair cineál dorcha nó ciniciúil. Sa bhliain 1923, rinne talamhchrith mór - chuaigh sé in annála staire na Seapáine mar Thalamhchrith Mór Kanto - rinne sé an-léirscrios timpeall ar Thóiceo, agus fuair céad míle duine bás san olltubaiste seo. Nuair a bhí Heigo agus Akira ar a gcamchuairt sa chathair i ndiaidh an ródaigh mhóir, bhí daoine marbha le feiceáil ina gcairn ar fud na háite. B'fhearr le hAkira gan radharc a fháil ar na marbháin, ach d'ordaigh Heigo dó féachaint orthu mar sin féin. Ina dhiaidh sin, d'inis Akira Kurosawa gur ceacht tábhachtach a bhí ann do stiúrthóir scannán, ó d'fhoghlaim sé aghaidh a thabhairt go cróga ar an rud a chuirfeadh eagla air, gan a shúile a dhúnadh. Sa deireadh, chuaigh Heigo le gnó na scannán - ar bhealach. Nó fuair sé post mar ''benshi'', is é sin, mar chineál fear inste a mhíníodh imeachtaí an scannáin thostaigh don lucht féachana. Bhí an cheird seo tábhachtach go maith sa tSeapáin roimh theacht na scannán le fuaimrian. Nuair a tháinig an fuaimrian, áfach, bhí port na m''benshi'' seinnte. D'eagraigh Heigo stailc na m''benshi'', ach ní raibh rath ar na stailceoirí. Faoi thionchar na stailce seo, áfach, chuir Akira spéis i gcúrsaí an lucht oibre agus scríobh sé cúpla alt d'iris radacach. [[Íomhá:Zoku Sugata Sanshiro poster.jpg|clé|mion|Zoku Sugata Sanshiro (1943)]] Chuir Heigo lámh ina bhás féin nuair a bhí Akira fiche éigin bliain d'aois, agus go gairid ina dhiaidh sin, d'éag an deartháir ba sine a bhí ag Akira. Ní raibh aon duine eile fágtha den chlann mhac ach é féin anois. === An scannánaí óg === Sa bhliain 1936, chuala Akira Kurosawa go raibh clár printíseachta ag ceann de na stiúideonna móra [[scannánaíocht]]a d'ábhair óga stiúrthóra. Fuair sé printíseacht ag an stiúrthóir Kajiro Yamamoto, agus sa bhliain 1943, rinne sé a chéad stiúrthóireacht féin, an scannán úd ''Sanshiro Sugata''. Bhí an Dara Cogadh Domhanda díreach á fhearadh, agus cinsireacht na Seapáine ag coinneáil diansúile ar na chéad scannán a stiúir Kurosawa. Mar sin, ní raibh de rogha aige ach scannáin náisiúnaíocha fhrith-Iartharacha a dhéanamh. Nuair a baineadh slabhraí na cinsireachta de i ndiaidh an chogaidh, rinne sé scannán inar cháin sé saol na Seapáine sna [[1930idí|tríochaidí]] - ''Waga seishun ni kuinashi'', nó "Ní haithríoch linn ár n-óige". Is é is ábhar don scannán seo ná géarleanúint an fhreasúra sa tSeapáin le linn na deachtóireachta míleata - an dóigh ar caitheadh mic léinn i dtóin phríosúin i ndiaidh agóidí, agus cruachás a muintire siúd a fuair iad féin faoi ionsaí ag na húdaráis ar chúiseanna [[polaitíocht|polaitiúla]]. Ina dhiaidh sin, rinne Kurosawa tuilleadh scannán faoi shochaí chomhaimseartha na Seapáine, mar atá, ''Youidore tenshi'' ("An tAingeal ar Meisce") agus ''Nora inu'' ("Madra seachráin"). Is é is ábhar don chéad cheann acu ná caidreamh an choirpigh óig a bhfuil eitinn air leis an dochtúir atá ag iarraidh é a leigheas. Sa dara ceann, tá rúcach óg bleachtaire san fhaopach: ghoid duine éigin a ghunnán uaidh le húsáid a bhaint as i ndúnmharú. Dúirt Kurosawa féin gur spreag saothar Georges Simenon é chun an scannán seo a dhéanamh, ach níor luaigh sé an scéal bleachtaireachta ar leith a bhí i gceist. [[Íomhá:Rashomon poster 2.jpg|thumb|upright|Póstaer ''Rashomon''|clé]] === Rashoomon - agus tús an chlú idirnáisiúnta === Ba é an chéad scannán a thabhaigh cáil do Kurosawa taobh amuigh den tSeapáin féin ná ''Rashomon'' - scannán a bhí bunaithe ar chúpla scéal leis an scríbhneoir Seapánach Akutagawa Ryunosuke, "athair gearrscéalaíochta na Seapáine". Le fírinne, tá na scéalta seo ar fáil i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]] fosta, a bhuí le [[Seán Ó Dúrois]] a d'fhoilsigh as Gaeilge iad sa bhliain 1995 (''Rashoomon, gearrscéalta le Akutagawa Ryuunosuke, arna aistriú ag Seán Ó Dúrois. [[Coiscéim]], [[Baile Átha Cliath]] 1995''). Is iad na scéalta ''Rashoomon'' (lgh. 19-27 i leabhar Sheáin Uí Dhúrois) agus ''I bhFáschoill'' (lgh. 76-87 i leabhar Uí Dhúrois) is bun leis an scannán. Is é ''I bhFáschoill'' an scéal a insítear sa scannán, ach tá scéal fráma ann a bhfuil eilimintí áirithe den scéal úd ''Rashoomon'' le haithint air, go háirithe an geata ar hainmníodh an scannán as. Go bunúsach, déanann an scannán marana ar cheist na fírinne agus ar an dóigh a mbraitheann an fhírinne ar an té a insíonn í. Is éard an scéal atá i gceist ná ruathar an bhligeard sráide ar shamúraí agus a bhean chéile, ach insítear an scéal seo as peirspictíocht na ndaoine go léir a raibh páirteach sna himeachtaí, agus sa deireadh, iompaíonn sé amach nach bhfuil mórán i bpáirt ag na leaganacha éagsúla seo agus an dóigh a bhfuil siad ag teacht salach ar a chéile. [[Íomhá:Seven Samurai poster2.jpg|clé|mion|Seven Samurai , 1954]]Thuill ''Rashomon'' clú idirnáisiúnta do Kurosawa, agus bronnadh an Leon Órga air as an scannán seo ag féile scannánaíochta na Veinéise sa bhliain 1951. === Cur chuige an stiúrthóra === Bhí cur chuige ar leith ag Kurosawa ina chuid scannánaíochta. Ba nós leis lionsaí teileafótacha a úsáid - is é sin, lionsaí a chuir ar a chumas na ceamaraí a chur i bhfad ar shiúl ó na haisteoirí - nó ar an dóigh sin, chreid sé nach mbeadh na haisteoirí meabhrach ar an gceamara. Bhaineadh sé úsáid as níos mó ná aon cheamara amháin le radharc aicsin a scannánú, freisin. Nuair nach raibh a fhios ag na haisteoirí cén ceamara a bhí á scannánú, ní iompóidís i leith an cheamara ar leith a bheadh i gceist. Bhí Kurosawa tugtha don aimsir mar ghléas le cur le hatmaisféar an scannáin, cosúil leis an mbáisteach throm i dtús ''Rashomon''. Ar an láithreán scannánaithe, bhí Kurosawa cosúil le deachtóir, agus thugadh na haisteoirí ''Tenno'' - an tImpire - air, mar leasainm. Rachadh sé i dtuilleamaí gach sórt cleasaíochta leis an gcuma cheart a chur ar na himeachtaí. Ar ''Rashomon'', mar shampla, dhathaigh sé an "bháisteach" le dúch peannaireachta lena chinntiú go mbeadh cuma na fearthainne troime uirthi. Ar an scannán úd ''Ran'', tógadh caisleán iomlán ar shlios Shliabh Fuji - agus cuireadh an foirgneamh seo trí thine sa radharc is tábhachtaí. Foirfeoir fanaiceach a bhí ann i gcúrsaí na gcultacha freisin. Bhí sé inbharúla nach raibh sé ciallmhar culaith úrdhéanta a chur ar an aisteoir, nó ní chreidfeadh an lucht féachana gur leis an gcarachtar an chulaith sin i ndáiríre. Theastaigh uaidh go mbeadh gach aisteoir tar éis a rólchulaith a chaitheamh le cúpla seachtain anuas roimh an scannánú, ionas nach mbeadh coimhthíos air roimpi. Nuair a bhí sé ag scannánú ''Seachtar Samúraithe'', d'ordaigh sé do na haisteoirí a bhí ag déanamh páirteanna na bhfeirmeoirí dearóile go mbeadh a gcuid rólchultacha ina mbratóga bochta sula dtosódh an scannánú. Ba nós le Kurosawa a chuid scannán a chur in eagar (a ghearradh) gan duine ar leith a fhostú le haghaidh eagarthóireachta. Maidir leis an gceol, bhí sé den tuairim nár chóir ceol críochnaithe a chur le scannán. Ina áit sin, roghnódh sé aon eilimint amháin - abair, na drumaí - as píosa áirithe ceoil agus bhainfeadh sé úsáid aisti sin mar chúlra dá scannán. Ní bhíonn ceol críochnaithe le cloisteáil ar a chuid scannán ach go gairid roimh an deireadh. === Tionchar na n-ealaíontóirí eile ar shaothar Kurosawa === Is iomaí cineál tionchar a d'imir ealaíontóirí éagsúla eile ar Akira Kurosawa. Is féidir plotaí William Shakespeare a aithint ar a lán scannán dá ndearna sé: tá imeachtaí ''Ran'' bunaithe ar ''King Lear'', agus bhain sé úsáid as plota ''Mhic Bheatha'' ar an scannán ''Kumonosu-jō'' ón mbliain 1957. (Is é is ciall le teideal Seapáinise an scannáin ná "Caisleán na dTéad Damhán Alla", ach is é an teideal Béarla a fuair an scannán ná ''Throne of Blood'', is é sin, "An Ríchathaoir Fola".) Is féidir eilimintí ó ''Hamlet'' a aithint ar an scannán ''Warui yatsu hodo yoku nemuru'' (''The Bad Sleep Well'', is é sin, "Bíonn codladh sámh ag na drochdhaoine"). Bhí scannáin eile le Kurosawa bunaithe ar shaothair le scríbhneoirí clasaiceacha Rúisise, cosúil le ''Hakuchi'' ón mbliain 1951 ("An tAmadán", nó ''The Idiot'' as Béarla, agus é bunaithe ar ''Идиот/Idiot'' le Fyodor Dostoyevskiy), ''Donzoko'' ón mbliain 1957 ("Thíos ar Íochtar", nó ''The Lower Depths'' as Béarla - ba é ''На дне/Na dne'', an dráma le Maxim Gorkiy, a thug inspioráid don cheann seo), agus fuair ''Ikiru'' (teideal Béarla: ''To Live'') ón mbliain 1952 spreagadh ón ngearrscéal fada ''Смерть Ивана Ильича/Smert' Ivana Il'icha'' ("Bás Ivan Il'ich") le Leon Tolstoy. Sa bhliain 1975, stiúir Kurosawa an scannán ''Dersu Uzala'', agus ba é an leabhar dírbheathaisnéise leis an taiscéalaí Rúiseach Vladimir Arsenyev bunús an scannáin seo. [[Íomhá:Yoidore tenshi poster.jpg|clé|mion|1948, Drunken Angel (酔いどれ天使, Yoidore tenshi).]] Maidir le ''Tengoku to jigoku'' ón mbliain 1963 (''High and Low'' an teideal Béarla, ach is é is brí leis an teideal Seapáinise ná "Neamh agus Ifreann"), bhí plota an scannáin sin bunaithe ar an úrscéal ''The King's Ransom'' ("Airgead Fuascailte an Rí") leis an scríbhneoir scéalta bleachtaireachta [[Ed McBain]]. Is féidir go raibh an scannán ''Yojimbo'' bunaithe ar ''Red Harvest'' ("Fómhar Fola") le [[Dashiell Hammett]], agus ar a laghad, ní deacair tionchar na scannán Meiriceánach faoin Iarthar Fiáin a aithint air. Bhí Kurosawa an-tugtha do shaothar [[Georges Simenon]] freisin, agus deireadh sé riamh gur iarracht a bhí i ''Nora inu'' (''Stray Dog'', "Madra seachráin") scannán a dhéanamh a chuirfeadh stíl scríbhneoireachta Simenon i gcuimhne don lucht féachana. Bhí an-suim ag Kurosawa i saothar [[Frank Capra]], William Wyler, agus [[Howard Hawks]], agus ar ndóigh, d'fhoghlaim sé a cheird ó Kajiro Yamamoto, rud a d'fhág a lorg ar a chuid scannán. De na stiúrthóirí Meiriceánacha, áfach, ba é [[John Ford]] an duine ba mhó a thuill adhradh Kurosawa. Theastaigh ó Kurosawa, fiú, spéaclaí dubha a chaitheamh le haithris a dhéanamh ar Ford. Nuair a bhí ''Seachtar Samúraithe'' á scannánú, d'iarr Kurosawa ar Yoshio Tsuchiya, duine de na haisteoirí, hata den chineál chéanna a fháil dó agus an ceann a chaith Ford nuair a casadh ar Kurosawa é. Bhí cuid de na léirmheastóirí míshásta le lorg láimhe Kurosawa mar stiúrthóir, ó bhí siad den tuairim go raibh sé ag dul thar fóir lena chuid Iartharachais. Ón taobh eile de, bhí sé an-doirte don ealaín Sheapánach chomh maith, ar nós na hamharclannaíochta ''No'' agus na scannán ''jidaigeki'', is é sin, scannáin Sheapánacha a bhí suite i ré áirithe i stair na tíre. === Tionchar Kurosawa ar ealaíontóirí eile === D'athscannánaigh an stiúrthóir Meiriceánach John Sturges scéal "Seachtar Samúraithe" a shuigh sé i dtimpeallacht an Iarthair Fhiáin - ''The Magnificent Seven'' atá ar scannán Sturges, agus tháinig sé ar an scáileán sa bhliain 1960. Ceithre bliana ní ba deireanaí, rinne Martin Ritt ''The Outrage'', scannán eile faoin Iarthar Fiáin, agus é bunaithe ar shaothar Kurosawa - ''Rashoomon''. Maidir le ''Yojimbo'', tharraing Sergio Leone air nuair a rinne sé a scannán ''A Fistful of Dollars'' ("Dornán dollar"), ceann de na [[scannáin Iodálacha faoin Iarthar Fiáin]], sa bhliain 1964. Níor iarr sé cead ar Kurosawa an scannán seo a dhéanamh, áfach, agus mar sin chuir Kurosawa an dlí ar Leone ar chúiseanna cóipchirt. == Saothar == {| class="wikitable" border="1" |- ! Bliain !! Teideal Béarla!! Seapáinis !! Romanji |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1943 | ''[[Sanshiro Sugata]]'' | {{nihongo2|姿三四郎}} | ''Sugata Sanshirō'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1944 | ''[[The Most Beautiful]]'' | {{nihongo2|一番美しく}} | ''Ichiban utsukushiku'' |- | rowspan=2 style=background:#efefef; | 1945 | ''[[Sanshiro Sugata Part II]]'' | {{nihongo2|續姿三四郎}} | ''Zoku Sugata Sanshirô'' |- style="background:#efefef;" | ''[[The Men Who Tread on the Tiger's Tail]]'' | {{nihongo2|虎の尾を踏む男達}} | ''Tora no o wo fumu otokotachi'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1946 | ''[[No Regrets for Our Youth]]'' | {{nihongo2|わが青春に悔なし}} | ''Waga seishun ni kuinashi'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1947 | ''[[One Wonderful Sunday]]'' | {{nihongo2|素晴らしき日曜日}} | ''Subarashiki nichiyōbi'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1948 | ''[[Drunken Angel]]'' | {{nihongo2|酔いどれ天使}} | ''Yoidore tenshi'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=2 style=background:#efefef; | 1949 | ''[[The Quiet Duel]]'' | {{nihongo2|静かなる決闘}} | ''Shizukanaru ketto'' |- | ''[[Stray Dog (scannán)|Stray Dog]]'' | {{nihongo2|野良犬}} | ''Nora inu'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=2 style=background:#efefef; | 1950 | ''[[Scandal (1950 scannán)|Scandal]]'' | {{nihongo2|醜聞}} | ''Sukyandaru'' |- | ''[[Rashomon (scannán)|Rashomon]]'' | {{nihongo2|羅生門}} | ''Rashōmon'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1951 | ''[[The Idiot (scannán)|The Idiot]]'' | {{nihongo2|白痴}} | ''Hakuchi'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1952 | ''[[Ikiru]]'' | {{nihongo2|生きる}} | ''Ikiru'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1954 | ''[[Seven Samurai]]'' | {{nihongo2|七人の侍}} | ''Shichinin no samurai'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1955 | ''[[I Live in Fear]]'' | {{nihongo2|生きものの記録}} | ''Ikimono no kiroku'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=2 style=background:#efefef; | 1957 | ''[[Throne of Blood]]'' | {{nihongo2|蜘蛛巣城}} | ''Kumonosu-jō'' |- | ''[[The Lower Depths (scannán)|The Lower Depths]]'' | {{nihongo2|どん底}} | ''Donzoko'' |- style="background:#efefef;" | style=background:#efefef; | 1958 | ''[[The Hidden Fortress]]'' | {{nihongo2|隠し砦の三悪人}} | ''Kakushi toride no san akunin'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1960 | ''[[The Bad Sleep Well]]'' | {{nihongo2|悪い奴ほどよく眠る}} | ''Warui yatsu hodo yoku nemuru'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1961 | ''[[Yojimbo (scannán)|Yojimbo]]'' | {{nihongo2|用心棒}} | ''Yōjinbō'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1962 | ''[[Sanjuro]]'' | {{nihongo2|椿三十郎}} | ''Tsubaki Sanjūrō'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1963 | ''[[High and Low]]'' | {{nihongo2|天国と地獄}} | ''Tengoku to jigoku'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1965 | ''[[Red Beard]]'' | {{nihongo2|赤ひげ}} | ''Akahige'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1970 | ''[[Dodesukaden]]'' | {{nihongo2|どですかでん}} | ''Dodesukaden'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1975 | ''[[Dersu Uzala (scannán)|Dersu Uzala]]'' | {{nihongo2|デルス・ウザーラ}} | ''Derusu Uzāra'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1980 | ''[[Kagemusha]]'' | {{nihongo2|影武者}} | ''Kagemusha'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1985 | ''[[Ran (scannán)|Ran]]'' | {{nihongo2|乱}} | ''Ran'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1990 | ''[[Dreams (scannán)|Dreams]]'' | {{nihongo2|夢}} | ''Yume'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1991 | ''[[Rhapsody in August]]'' | {{nihongo2|八月の狂詩曲}} | ''Hachigatsu no rapusodī'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1993 | ''[[Madadayo]]'' | {{nihongo2|まあだだよ}} | ''Mādadayo'' |} == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Kurosawa, Akira}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1910|Kurosawa, Akira]] [[Catagóir:Básanna i 1998|Kurosawa, Akira]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Seapánacha|Kurosawa, Akira]] dj9yhtucalgr7j540gcod0sgg3mml2n 10 26464 1316240 1307259 2026-05-29T15:26:27Z Alison 570 +hy 1316240 wikitext text/x-wiki <span lang="{{{1}}}" xml:lang="{{{1}}}">{{{2}}}</span>{{#if:{{NAMESPACE}}| |[[Catagóir:Ailt le téacs {{#switch:{{{1|}}} |ar = san Araibís |az = san Asarbaiseáinis |bg = sa Bhulgáiris |br = sa Bhriotáinis |cs = sa tSeicis |cy = sa Bhreatnais |da = sa Danmhairgis |de = sa Ghearmáinis |el = sa Ghréigis |en|eng = sa Bhéarla |eo|epo = san Esperanto |es = sa Spáinnis |et = san Eastóinis |fa|per = sa Pheirsis |fi = san Fhionlainnis |fon = san Fhonais |fr = sa Fhraincis |fro = sa tSean-Fhraincis |sga = sa tSean-Ghaeilge |ga = sa Ghaeilge |gd = sa Ghaeilge na hAlban |gv = i nGaeilge Mhanann |gr = sa Ghréigis |grc = sa tSean-Ghréigis |gu = sa Ghúisearáitis |he = san Eabhrais |hi = sa Hiondúis |hr = sa Chróitis |hu = san Ungáiris |hy = san Airméinis |is = san Íoslainnis |it = san Iodáilis |ja = sa tSeapáinis |kk = sa Chasaicis |kl = sa Ghraonlainnis |ko = sa Chóiréis |la|lat = i Laidin |lt = sa Liotuáinis |mi = sa Mhaorais |ml = sa Mailéalaimis |nah = sa Nachuáitlis |nb = san Ioruais |nl = san Ollainnis |no = san Ioruais |pa = sa Phuinseáibis |pl = sa Pholainnis |pt = sa Phortaingéilis |ru = sa Rúisis |rm = sa Rómainis |sa = sa tSanscrait |sco = san Albainis |sd = sa tSindis |sl = sa tSlóivéinis |slv = sa tSlóivéinis |sq = san Albáinis |sv = sa tSualainnis |tk = sa Tuircméinis |uk|ua = san Úcráinis |ur|urd = san Urdúis |yi = sa Ghiúdais |zh = sa tSínis |#default = {{#ifexist: Catagóir:Ailt le téacs sa teanga {{ainm ISO 639 {{{1|}}}}} |{{ainm ISO 639 {{{1|}}}}} | i dteanga eile }} }}]] }}<noinclude> ISO 639 language support + automatic catsorting / ISO 639 [[Category:Teimpléid ilteangacha|{{PAGENAME}}]] </noinclude> fmx6c8y2mpgl58ngg1c9pfn06emy01f 0 29038 1316223 1262963 2026-05-29T15:06:08Z Alison 570 -íomhá briste 1316223 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Pór Madra|image=}} Is [[madadh]] clóis é an '''pocadán beag''' a saothraíodh sa [[An Bhreatain|Bhreatain]]. Ar mheánmhéid, le colainn storrúil is fionnadh gearr (tá foirmeacha le gruaig gharbh ann freisin). Bán, crón is dubh. Na cluasa leathana ar luascadh, an soc domhain. D'úsáidtí iad tráth chun giorriacha a sheilg trí bholadh.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Pocadán|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=528}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{madra}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} [[Catagóir:Mamaigh]] [[Catagóir:Póir mhadraí]] tfga06op4wy7lhmm2z1pyvej33rue1z 0 30698 1316243 1294370 2026-05-29T15:30:09Z Alison 570 /* Ríshliocht Dhún Chailleann (1034–1286) */ C. 1733 Engraving of King Uilliam mac Eanric.jpg 1316243 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Royal Coat of Arms of the Kingdom of Scotland.svg|thumb|Armas Ríocht na hAlban go 1603]] De réir an traidisiúin, ba é [[Coinneach Mac Ailpín]] an chéad rí ar Albain. Ba í Áine an monarc deireanach: aontaíodh ríocht na hAlban agus ríocht Shasana lena linn sa bhliain 1707 agus cruthaíodh ríocht na Breataine Móire. == Síol Ailpín (848–1034) == {|width=100% class="wikitable" !width=10%|Portráid !width=15%|Ainm !width=15%|Ainm agus sloinne meánaoiseach !width=10%|Stádas ríoraíoch !width=10%|Réimeas !width=10%|Teideal !width=15%|Buafhocal |- |align="center"|[[Íomhá:History-kenneth.jpg|80px]] |align="center"|[[Coinneach mac Ailpín|Coinneach I]]<br /><small>(Coinneach mac Ailpein)</small> |align="center"|Cináed mac Ailpín<br />Ciniod m. Ailpin |align="center"|Mac Ailpein rígh Dhál Riata |align="center"|843/848 - 13 an Gearran 858 |align="center"|<small>''Rex Pictorum''<br />("Rí na gCruithnich")</small> |align="center"|"An Ferbasach"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 83.</ref> |- |align="center"| [[Íomhá:Sin foto.svg|60px]] |align="center"|[[Dómhnall mac Ailpín|Dómhnall I]]<br /><small>(Dómhnall mac Ailpeín)</small> |align="center"|Dómhnall mac Ailpín |align="center"|Mac Ailpein rígh Dhál Riata, agus bráthair Coinneach I |align="center"|858 – 13 an Giblean 862 |align="center"|<small>''Rex Pictorum''<br />("Rígh na Cruithnich")</small> |align="center"| |- |align="center"|[[Íomhá:Causantín mac Cináeda.jpg|70px]] |align="center"|[[Constaintín I na h-Alban|Constaintín I]]<br /><small>(Constaintín mac Choinnich)</small> |align="center"|Causantín mac Cináeda |align="center"|Mac Choinneach I |align="center"|862–877 |align="center"|<small>''Rex Pictorum''<br />("Rígh na Cruithnich")</small> |align="center"|"An Finn-Shoichleach"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 85.</ref> |- |align="center"| [[Íomhá:Sin foto.svg|60px]] |align="center"|[[Áed mac Cináeda|Aedh]]<br /><small>(Aodh mac Choinnich)</small> |align="center"|Áed mac Cináeda |align="center"|Mac Choinneach I |align="center"|877–878 |align="center"|<small>''Rex Pictorum''<br />("Rígh na Cruithnich")</small> |align="center"| |- |align="center"| [[Íomhá:Sin foto.svg|60px]] |align="center"|[[Giric na hAlban|Giric]]<br /><small>(Griogair mac Dhunghail)</small> |align="center"|Giric mac Dúngail |align="center"|Mac Dhòmhnall I |align="center"|878–889 |align="center"| |align="center"|"Mac Rath"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 87.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Sin foto.svg|60px]] |align="center"|[[Eochaid I na h-Alba|Eochaid]] |align="center"|Eochaid mac Run |align="center"|† Mac-mic Choinneach I |align="center"|*878–889? |align="center"| |align="center"| |- |align="center"|[[Íomhá:Domnall Dásachtach.jpg|70px]] |align="center"|[[Dòmhnall II na h-Alba|Dòmhnall II]]<br /><small>(Dòmhnall mac Chòiseim)</small> |align="center"|Domnall mac Causantín |align="center"|Mac Chòiseam I |align="center"|889–900 |align="center"|<small>Rí Alban<br /></small><br /><small>Rì nan Albannaich<br /></small> |align="center"|"Dásachtach"<ref>Hudson, ''Celtic Kings'', p. 58.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Constantine II of Scotland.jpg|70px]] |align="center"|[[Còiseam II na h-Alba]]<br /><small>(Còiseam mac Aoidh)</small> |align="center"|Causantín mac Áeda |align="center"|Mac Aedh |align="center"|900–943 |align="center"|<small>Rí Alban</small> |align="center"|"An Midhaise"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 91; Hudson, ''Celtic Kings'', p. 65.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Malcolm I.jpg|70px]] |align="center"|[[Maol Chaluim I na hAlba]]<br /><small>(Maol Chaluim mac Dhòmhnaill)</small> |align="center"|Máel Coluim mac Domnaill |align="center"|Mac Dhòmhnall II |align="center"|943–954 |align="center"|<small>Rí Alban</small> |align="center"|"An Bodhbhdercc"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 93.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:An Ionsaighthigh.jpg|70px]] |align="center"|[[Ildulbh na h-Alba|Ildulbh]] |align="center"|Ildulb mac Causantín |align="center"|Mac Chòiseam I |align="center"|954–962 |align="center"|<small>Rí Alban</small> |align="center"|"An Ionsaighthigh"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 94.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Sin foto.svg|60px]] |align="center"|[[Dubh na h-Alba|Dubh]]<br /><small>(Dubh mac Mhaoil Chaluim)</small> |align="center"|Dub mac Maíl Choluim |align="center"|Mac Mhaol Chaluim I |align="center"|962–967 |align="center"|<small>Rí Alban</small> |align="center"|"Dén"<ref>''[[Duan Albanach]]'', 23 [http://www.ucc.ie/celt/online/G100028/text002.html an-seo]</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Sin foto.svg|60px]] |align="center"|[[Cailean na h-Alba|Cailean]]<br /> |align="center"|Cuilén mac Ilduilb |align="center"|Mac Ildulb |align="center"|967–971 |align="center"|<small>Rí Alban</small> |align="center"|"An Fionn"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 95.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Sin foto.svg|60px]] |align="center"|[[Amhlaigh na h-Alba|Amhlaigh]]<br /> |align="center"|Amlaíb mac Ilduilb |align="center"|Mac Ildulb |align="center"|* 973x–977 |align="center"|<small>Rí Alban</small> |align="center"| |- |align="center"|[[Íomhá:Kenneth II of Scotland.jpg|70px]] |align="center"|[[Coinneach II na h-Alba|Coinneach II]]<br /><small>(Coinneach mac Mhaoil Chaluim)</small> |align="center"|Cináed mac Maíl Choluim |align="center"|Mac Mhaol Chaluim I |align="center"|971 x 977–995 |align="center"|<small>Rí Alban</small> |align="center"|"An Fionnghalach"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 96.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Constantine IV (Alba).jpg|70px]] |align="center"|[[Còiseam III na h-Alba|Còiseam III]]<br /><small>(Còiseam mac Chailein)</small> |align="center"|Causantín mac Cuiléin |align="center"|Mac Chailean |align="center"|995–997 |align="center"|<small>Rí Alban</small> |align="center"| |- |align="center"|[[Íomhá:Kenneth III of Scotland.jpg|70px]] |align="center"|[[Coinneach III, Rí na nAlbanach|Coinneach III]]<br /><small>(Coinneach mac Dhuibh)</small> |align="center"|Cináed mac Duib |align="center"|Mac Dhuibh |align="center"|997 – 25 am Màrt 1005 |align="center"|<small>Rí Alban</small> |align="center"|"An Donn"<ref>Skene, ''Chronicles'', p. 98; Hudson, ''Celtic Kings'', p. 105.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Malcolm II of Scotland.jpg|70px]] |align="center"|[[Maol Chaluim II na h-Alba|Maol Chaluim II]]<br /><small>(Maol Chaluim mac Choinnich)</small> |align="center"|Máel Coluim mac Cináeda |align="center"|Mac Choinneach III |align="center"|1005–1034 |align="center"|<small>Rí Alban / Rex Scotiae</small> |align="center"|"Forranach"<ref>Skene, ''Chronicles'', pp. 99–100.</ref> |} == Ríshliocht Dhún Chailleann (1034–1286) == {|width=100% class="wikitable" !width=10%|Portráid !width=15%|Ainm !width=15%|Ainm Gàidhlig Mheadhan Aoiseil !width=10%|Status Uachdaranachd !width=10%|Rìoghachadh !width=10%|Tiotal !width=15%|Ainnisd |- |align="center"|[[Íomhá:Donnchad I.jpg|70px]] |align="center"|[[Donnchadh I na h-Alba|Donnchadh I]]<br /><small>(Donnchadh mac Crìonain)</small> |align="center"|Donnchad mac Crínáin |align="center"|Mac Bethóc nighean [[Maol Chaluim II na h-Alba|Mhaol Chaluim II]] agus fionn-ogha [[Maol Chaluim I na h-Alba|Mhaol Chaluim I]] <br />(Sìol Ailpein) |align="center"|1034–1040 |align="center"| |align="center"| |- |align="center"|[[Íomhá:Macbeth of Scotland.jpg|70px]] |align="center"|[[MacBheatha mac Fhionnlaigh, Rí na nAlbanach|MacBheatha]]<br /><small>(MacBheatha mac Fhionnlaigh)</small> |align="center"|Mac Bethad mac Findláich |align="center"|Mac [[Mormaer Findláech|Mhormaer Findláech]] |align="center"|1040–1057 |align="center"|Rí Alban |align="center"|"Rí Deircc"<ref name="Skene, Chronicles, p. 102">Skene, ''Chronicles'', p. 102.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Sin foto.svg|70px]] |align="center"|[[Lulach na h-Alba|Lulach]]<br /><small>(Lughlagh mac Gille Chomghain)</small> |align="center"|Lulach mac Gille Comgaín |align="center"|Mac Gruoch, Nighean-mic [[Coinneach III na h-Alba|Choinneach III]]<br />(Sìol Ailpein) |align="center"|1057–1058 |align="center"|Rí Alban |align="center"|"Tairbith" |- |align="center"|[[Íomhá:Malcolm III and Queen Margaret from the Seton Armorial, 1591.jpg|80px]] |align="center"|[[Maol Chaluim III na h-Alba|Maol Chaluim III]]<br /><small>(Maol Chaluim mac Dhonnchaidh)</small> |align="center"|Máel Coluim mac Donnchada |align="center"|Mac Dhonnchadh I |align="center"|1058–1093 |align="center"|Rí Alban |align="center"|''Canmore'' ("Ceann Mòr") |- |align="center"| |align="center"|[[Dòmhnall III na h-Alba|Dòmhnall III]]<br /><small>(Dòmhnall mac Dhonnchaidh)</small> |align="center"|Domnall mac Donnchada |align="center"|Mac Dhonnchadh I |align="center"|1093–1097 |align="center"|Rí Alban |align="center"|"Bán" |- |align="center"|[[Íomhá:Donnchad II.jpg|70px]] |align="center"|[[Donnchadh II na h-Alba|Donnchadh II]]<br /><small>(Donnchadh mac Mhaoil Chaluim)</small> |align="center"|Donnchad mac Maíl Choluim |align="center"|Mac Mhaol Chaluim III |align="center"|1094 |align="center"|Rí Alban / Rex Scottorum |align="center"| |- |align="center"|[[Íomhá:King Edgar of Scotland.jpg|70px]] |align="center"|[[Eagar na h-Alba|Eagar]]<br /><small>(Eagar mac Mhaoil Chaluim)</small> |align="center"|Étgar mac Maíl Choluim |align="center"|Mac Mhaol Chaluim III |align="center"|1097–1107 |align="center"|Rí Alban/ Rex Scottorum |align="center"|"Probus"<ref>Anderson, ''Early Sources'', vol. ii, p. 141.</ref> |- |align="center"|[[Íomhá:Alexander I (Alba) i.JPG|70px]] |align="center"|[[Alasdair I na h-Alba|Alasdair I]]<br /><small>(Alasdair mac Mhaoil Chaluim)</small> |align="center"|Alaxandair mac Maíl Choluim |align="center"|Mac Mhaol Chaluim III |align="center"|1107–1124 |align="center"|Rí Alban/ Rex Scottorum |align="center"| |- |align="center"|[[Íomhá:DavidIofScotland.jpg|70px]] |align="center"|[[Daibhidh I na h-Alba|Daibhidh I]]<br /><small>(Dàibhidh mac Mhaoil Chaluim)</small> |align="center"|Dabíd mac Maíl Choluim |align="center"|Mac Mhaol Chaluim III |align="center"|1124–1153 |align="center"|Rí Alban/ Rex Scottorum |align="center"|''Sanctus'' ("Naomh") |- |align="center"|[[Íomhá:Malcolm iv.jpg|70px]] |align="center"|[[Maol Chaluim IV na h-Alba|Maol Chaluim IV]]<br /><small>(Maol Chaluim mac Eanraig)</small> |align="center"|Máel Coluim mac Eanric |align="center"|Mac-mic Dhaibhidh I |align="center"|1153–1165 |align="center"|Rí Alban/ Rex Scottorum |align="center"|''Virgo'', ''Cenn Mór'' |- |align="center"|[[Íomhá:C. 1733 Engraving of King Uilliam mac Eanric.jpg|70px]] |align="center"|[[Uilleam I na hAlban|Uilleam I]]<br /><small>(Uilleam mac Eanraig)</small> |align="center"|Uilliam mac Eanric |align="center"|Mac-mic Dhaibhidh I |align="center"|1165–1214 |align="center"|Rí Alban / Rex Scottorum |align="center"|"An Leòmhann" |- |align="center"|[[Íomhá:Alexander II (Alba) i.JPG|70px]] |align="center"|[[Alasdair II na hAlban|Alasdair II]] <br /><small>(Alasdair mac Uilleim)</small> |align="center"|Alaxandair mac Uilliam |align="center"|Mac Uilleam I |align="center"|1214–1249 |align="center"|Rí Alban / Rex Scottorum |align="center"|"nickname" |- |align="center"|[[Íomhá:Alexander III, King of Scots.jpg|70px]] |align="center"|[[Alasdair III na hAlban|Alasdair III]]<br /><small>(Alasdair mac Alasdair)</small> |align="center"|Alaxandair mac Alaxandair |align="center"|Mac Alasdair II |align="center"|1249–1286 |align="center"|Rí Alban / Rex Scottorum |align="center"| |} == Ríshliocht Sverre (1286–1290) == * [[Maighread I na h-Alba|Maighread]], r. ([[1286]]-[[1290]]) == Ríshliocht Bhailiol (1292–1296) == {|style="text-align:center; width:100%" class="wikitable" ! Ainm !! Portráid !! Breith !! Pòsadh !! Eug !! Status Uachdaranachd |- | '''[[Iain Bailiol]]'''<br />''Toom Tabard''<br /><small>(John de Balliol)</small><br />1292–1296 || [[Íomhá:SetonArmorialJohnBalliolAndWife.jpg|80px]] || c. 1249 || [[Iseabail de Warenne]]<br />9 an Gearran 1281<br />aon gurc<ref>[http://fmg.ac/Projects/MedLands/ENGLISH%20NOBILITY%20MEDIEVAL.htm#_Toc254344890 English Earls 1067-1122]</ref> || c. 25 an t-Samhain 1314<br />[[Picardie]], [[An Fhraing]] | iar-ogha [[Dàibhidh na h-Alba, Iarla Huntingdon|Dàibhidh à Huntingdon]] (bràthair [[Uilleam I na h-Alba|Uilleam I]]) |} == Na Brúsaigh (1306–1371) == {|style="text-align:center; width:100%" class="wikitable" ! Ainm !! Portráid !! Breith !! Pòsadh !! Eug !! Status Uachdaranachd |- | '''[[Roibeard I, Rí na nAlbanach|Raibeart I]]'''<br /><small>(''Raibeart Brus'')</small><br />1306–1329 || [[Íomhá:Robert I and Isabella of Mar.jpg|81px]] || 11 an t-Iuchar 1274<br />[[An Casteal Turnberry]], [[Siorrachd Inbhir Àir]] <br />mac [[Raibeart de Brus, 6mh Tighearna Strath Annan]] agus [[Maighread, Baintighearna Caraig]]<ref>''Robert The Bruce''. Foillsichear: Heinemann. ISBN 0-431-05883-0.</ref>|| [[Iseabail Màrr]]<br />1295<br />aon nighean<br /><br />[[Ealasaid de Burgh]]<br />[[Writtle]], [[Essex]], [[Sasainn]]<br />1302<br />ceithir clann || 7 an t-Ògmhios 1329<br />Manor [[Càrdainn Ros|Chàrdainn Ros]], [[Siorrachd Dhùn Bhreatainn]]<br />aois 54 || fionn-ogha Daibhidh à Huntingdon (bràthair [[Uilleam I na h-Alba|Uilleam I]])<br />(taghaidh) |- | '''[[Dáibhí II, Rí na nAlbanach|Daibhidh II]]'''<br /><small>(Dàibhidh Bruis)</small><br />1329–1371 || [[Íomhá:David II of Scotland.jpg|80px]] || 5 am Màrt 1324<br />[[Dùn Phàrlain]], [[Fìobha]]<br />mac Raibeart I agus Ealasaid de Burgh || [[Joan, Bana-phrionnsa Shasainn]]<br />[[Bearaig (baile)|Bearaig]]<br />17 an t-Iuchar 1328<br />gun chlann<br /><br />[[Maighread Drummond]]<br />Inchmurdach, Fìobha<br />20 an Gearran 1364<br />gun chlann || 22 an Gearran 1371<br />[[Caisteal Dhùn Èideann]]<br />aois 46 || mac Raibeart I ([[prìomh-ghineadas]]) |} == Na Stiobhardaigh (1371–1567) == {|style="text-align:center; width:100%" class="wikitable" ! Ainm !! Portráid !! Breith !! Pòsadh !! Eug !! Status Uachdaranachd |- | '''[[Roibeard II, Rí na nAlbanach|Raibeart II]]'''<br />"an stiùbhard"<br /><small>(Raibeart II Stiùbhart)</small><br />1371–1390 || [[Íomhá:Robert and Euphemia.jpg|81px]] || 2 am Màrt 1316<br />[[Pàislig]], [[Siorrachd Rinn Friù]]<br />mac [[Walter Stiùbhaird, 6mh àrd-stiùbhard na h-Alba]] agus [[Marsaili Bhrusach]] || [[Ealasaid Mure]]<br />1336<br />10 clann<ref>[http://thepeerage.com/p10210.htm#i102098 thePeerage.com – Person Page 10210]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref><br /><br />[[Oighrig de Ros]]<br />2 an Cèitean 1355<br />4 clann<ref>[http://thepeerage.com/p10532.htm#i105313 thePeerage.com – Person Page 10532]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref> ||19 an Giblean 1390<br />[[Casteal Dhùn Dhòmhnaill]], [[Siorrachd Inbhir Àir]]<br />aois 74 || mac mic Raibeart I (prìomh-ghineadas) |- | '''[[Roibeard III, Rí na nAlbanach|Raibeart III]]''' (rugadh Iain Stiùbhairt)<br />"An Righ Bhacaigh"<br /><small>(Raibeart III Stiùbhairt)</small><br />1390–1406 || [[Íomhá:Robert III and Annabella Drummond.jpg|81px]] || c.1337<br />mac Raibeart II agus Ealasaid Mure || [[Anabella Dhruimeanach]]<br />1367<br />7 clann<ref>[http://thepeerage.com/p10211.htm#i102103 thePeerage.com – Person Page 10211]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref> ||4 an Giblean 1406<br />[[Caisteal Bhaile Bhòid]]<br />aois mu 69 || mac Raibeart II (prìomh-ghineadas) |- | '''[[Séamas I, Rí na nAlbanach|Seumas I]]'''<br /><small>(Seumas I Stiùbhairt)</small><br />1406–1437 || [[Íomhá:JoanBeaufortandJames.jpg|81px]] || 25 an t-Iuchar 1394<br />Pàlas Dhùn Phàrlain, Fìobha<br />mac Raibeart III agus Anabella Dhruimeanach || [[Joan Beaufort, Ban-Rígh na h-Alba|Joan Beaufort]]<br />[[Cathair-eaglais Southwark]]<br />2 an Gearran 1424<br />8 clann<ref>[http://thepeerage.com/p10211.htm#i102107 thePeerage.com – Person Page 10211]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref> || 24 an Gearran 1437<br />[[Blackfriars, Peairt|Blackfriars]], [[Peairt]]<br />aois mu 42 || mac Raibeart III (prìomh-ghineadas) |- | '''[[Séamas II, Rí na nAlbanach]]'''<br /><small>(Seumas II Stiùbhairt)</small><br />1437–1460 || [[Íomhá:James II Portrait.jpg|80px]] || 6 an Dàmhair 1430<br />[[Abaid Taigh an Ròid]], [[Dùn Èideann]]<br />mac Seumas I agus Joan Beaufort || [[Màiri de Gueldres]]<br />Abaid Taigh an Ròid<br />3 an t-Iuchar 1449<br />7 clann<ref>[http://thepeerage.com/p10211.htm#i102109 thePeerage.com – Person Page 10211]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref> || 3 an Lùnasdal 1460<br />[[Caisteal Rosbroig]]<br />aois 29 || mac Seumas I (prìomh-ghineadas) |- | '''[[Séamas III, Rí na nAlbanach]]'''<br /><small>(Seumas III Stiùbhairt)</small><br />1460–1488 || [[Íomhá:James III and Margaret of Denmark.jpg|80px]] || 10 an t-Iuchar 1451<br />[[Caisteal Sruighlea]] neo [[Caisteal Cill Rìmhinn]]<br />mac James II agus Màiri de Gueldres || [[Maighread na Danmhairg, Ban-Rígh na h-Alba|Maighread na h-Alba]]<br />Abaid Taigh an Ròid<br />13 an t-Iuchar 1469<br />3 clann<ref>[http://thepeerage.com/p10212.htm#i102111 thePeerage.com – Person Page 10212]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref> || 11 an t-Ògmhios 1488<br />[[Blàr Sauchieburn|Sauchie Burn]]<br />aois 36 || mac Seumas II (prìomh-ghineadas) |- | '''[[Séamas IV, Rí na nAlbanach]]'''<br /><small>(Seumas IV Stiùbhairt)</small><br />1488–1513 || [[Íomhá:James IV of Scotland.jpg|80px]] || 17 am Màrt 1473<br />Caisteal Sruighlea<br />mac Seumas III agus Maighread na Danmhairg || [[Maighread Tudor]]<br />Abaid Taigh an Ròid<br />8 an Lùnasdal 1503<br />6 clann<ref>[http://thepeerage.com/p10143.htm#i101421 thePeerage.com – Person Page 10143]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref> || 9 an t-Sultain 1513<br />[[Blàr Flodden|Flodden]], [[Northumberland]], Sasainn<br />aois 40 || mac Seumas III (prìomh-ghineadas) |- | '''[[Séamas V, Rí na nAlbanach]]'''<br /><small>(Seumas V Stiùbhairt)</small><br />1513–1542 || [[Íomhá:James V of Scotland2.jpg|80px]] || 15 an Giblean 1512<br />[[Pàlas Gleann Iucha]], [[Lodainn an Iar]]<br />mac Seumas IV agus Maighread Tudor || [[Madeleine of Valois]]<br />[[Notre Dame de Paris|Cathair-eaglais Notre Dame]], [[Paris]], An Fhraing<br />1 am Faoilleach 1537<br />gun chlann<ref>[http://thepeerage.com/p10208.htm#i102071 thePeerage.com – Person Page 10208]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref><br /><br />[[Màiri de Guise]]<br />Cathair-eaglais Notre Dame, Paris, An Fhraing<br />18 an Cèitean 1538<br />3 clann<ref>[http://thepeerage.com/p10190.htm#i101893 thePeerage.com – Person Page 10190]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref> || 14 an Dùbhlachd 1542<br />[[Pàlas Falkland]], Fìobha<br />aois 30 || mac Seumas IV (prìomh-ghineadas) |- | '''[[Máire I, Banríon na nAlbanach|Màiri I]]''', Ban-Rígh na Frainge<br /><small>(Mairi Stiùbhairt)</small><br />1542–1567 || [[Íomhá:Mary Queen of Scots Blairs Museum.jpg|80px]] || an Dùbhlachd 1542<br />Pàlas Gleann Iucha<br />nighean Seumas V agus Màiri de Guise || [[Francis II na Frainge|François II, Rígh na Frainge]]<br />24 an Giblean 1558<br />gun chlann<ref>[http://thepeerage.com/p10189.htm#i101890 thePeerage.com – Person Page 10189]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref><br /><br />[[Eanraig Stiùbhairt, Tighearna Darnley]]<br />[[Pàlas Taigh an Ròid]], Dùn Èideann<br />9 an t-Iuchar 1565<br />aon gurc<ref>[http://thepeerage.com/p10190.htm#i101891 thePeerage.com – Person Page 10190]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.</ref><br /><br />[[James Hepburn, 4mh Iarla Bothwell]]<br />Pàlas Taigh an Ròid<br />15 an Cèitean 1567<br />gun chlann<ref>[http://thepeerage.com/p10189.htm#i101889 thePeerage.com – Person Page 10189]. thePeerage.com. A' tarraing air 2012-04-21.<!--twins were miscarried or stillborn.--></ref> || 8 an Gearran 1587<br />[[Caisteal Fotheringhay]], [[Northamptonshire]], Sasainn<br />aois 44 || nighean Seumas V (prìomh-ghineadas) |} == Na Stiobhardaigh Lennox (1567–1651) == Às dèidh [[1603]] bha Ríghrean Alba nan Ríghrean Shasainn cuideachd: {|style="text-align:center; width:100%" class="wikitable" ! Ainm !! Portráid !! Breith !! Pòsadh !! Eug !! Status Uachdaranachd |- | '''[[Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire|Seumas VI]]'''<br /><small>(Seumas VI Stiùbhairt)</small><br />1567–1625 || [[Íomhá:JamesIEngland.jpg|80px]] || 19 an t-Ògmhios 1566<br />Caisteal Dhùn Èideann<br />mac Eanraig Stiùbhairt, Tighearna Darnley agus Màiri I || [[Anna dhen Danmhairg]]<br />[[Oslo Bispeborg]], [[Oslo]], [[Nirribhidh]]<br />23 an t-Samhain 1589<br />7 clann || 27 am Màrt 1625<br />[[Theobalds House]], [[Hertfordshire]], Sasainn<br />aois 58 || mac Màiri I (prìomh-ghineadas) |- | '''[[Séarlas I, Rí Shasana, na hÉireann agus na hAlban]]'''<br /><small>(Teàrlach I Stiùbhairt)</small><br />1625–1649 || [[Íomhá:King_Charles_I_after_original_by_van_Dyck.jpg|80px]] || 19 an t-Samhain 1600<br />Pàlas Dùn Phàrlain, [[Dùn Phàrlain]]<br />mac Seumas VI agus Anna dhen Danmhairg || [[Henrietta Maria dhen Fhraing]]<br />[[Abaid St Augustine]], [[Canterbury]], Sasainn<br />13 an t-Ògmhios 1625<br />9 clann || 30 am Faoilleach 1649<br />[[Pàlas Whitehall]], Lunnainn, Sasainn<br />aois 48 || mac Seumas VI (prìomh-ghineadas) |- | '''[[Séarlas II, Rí Shasana, na hÉireann agus na hAlban]]'''<br /><small>(Teàrlach II Stiùbhairt)</small><br />1649–1651 || [[Íomhá:Charles II of England.jpeg|80px]] || 29 an Cèitean 1630<br />[[St James's Palace]], [[Lunnainn]], Sasainn<br />mac Teàrlach I agus Henrietta Maria dhen Fhraing|| [[Catherine de Braganza]]<br />[[Portsmouth]], Sasainn<br />14 an Cèitean 1662<br />gun chlann || 6 an Gearran 1685<br />Pàlas Whitehall, Lunnainn, Sasainn<br />aois 54 || mac Teàrlach I (prìomh-ghineadas) |} == Síol Cheann Mór == * [[Maol Chaluim III na hAlban|Maol Chaluim III Ceann Mor]], r. ([[1058]]-[[1093]]) * [[Domhnall III na hAlban|Domhnall III]], r. ([[1093]]-[[1094]]) agus ([[1094]]-[[1097]]) (cuide ri [[Eamonn I na hAlban|Eamonn]]) * [[Donnchadh II na hAlban|Donnchadh II]], r. ([[1094]]) * [[Eagar na hAlban|Eagar]], r. ([[1097]]-[[1107]]) * [[Alasdair I na hAlban|Alasdair I]], r. ([[1107]]-[[1124]]) * [[Daibhidh I na hAlban|Daibhidh I]], r. ([[1124]]-[[1153]]) * [[Maol Chaluim IV na hAlban|Maol Chaluim IV]], r. ([[1153]]-[[1165]]) * [[Uilleam I na hAlban|Uilleam I]], r.([[1165]]-[[1214]]) * [[Alasdair II na hAlban|Alasdair II]], r.([[1214]]-[[1249]]) * [[Alasdair III na hAlban|Alasdair III]], r.([[1249]]-[[1286]]) * [[Mairead I na hAlban|Mairead]], r. ([[1286]]-[[1290]]) == Bailiol == * [[John de Balliol]] ([[1292]]-[[1296]]) == Na Brúsaigh == * [[Roibeard I, Rí na nAlbanach]] ([[1306]]-[[1329]]) * [[Dáibhí II, Rí na nAlbanach]] ([[1329]]-[[1371]]) == Na Seacaibítigh == * [[Roibeard II, Rí na nAlbanach]] ([[1371]]-[[1390]]) * [[Roibeard III, Rí na nAlbanach]] ([[1390]]-[[1406]]) * [[Séamas I, Rí na nAlbanach]] ([[1406]]-[[1437]]) * [[Séamas II, Rí na nAlbanach]] ([[1437]]-[[1460]]) * [[Séamas III, Rí na nAlbanach]] ([[1460]]-[[1488]]) * [[Séamas IV, Rí na nAlbanach]] ([[1488]]-[[1513]]) * [[Séamas V, Rí na nAlbanach]] ([[1513]]-[[1542]]) * [[Màiri I, Banríon na nAlbanach]] ([[1542]]-[[1567]]) * [[Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire]] ([[1567]]-[[1625]]) * [[Séarlas I Shasana]] ([[1625]]-[[1649]]) * [[Séarlas II Shasana]] ([[1649]]-[[1685]]) * [[Séamas II Shasana]] ([[1685]]-[[1688]]) * [[Séamus Proinsias Éadbhard Stiúbhart]] * [[Máire II Shasana]] ([[1689]]-[[1694]]) * [[Liam III Shasana]] ([[1689]]-[[1702]]) * [[Áine na Breataine Móire]] ([[1702]]-[[1714]]) [[Catagóir:Eachdraidh na h-Alba]] [[Catagóir:Rìghrean]] <references /> [[Catagóir:Ríthe na nAlbanach| ]] r0lxoj9d4yqq1jy5sttfewc11278v1q 0 30717 1316320 1214768 2026-05-30T07:42:39Z 브릴란떼 74666 Athraigh léarscáil an domhain go scéim dathanna glas-corcra. 1316320 wikitext text/x-wiki [[File:Beccaria - Dei delitti e delle pene - 6043967 A.jpg|thumb|[[Cesare Beccaria]], ''Dei delitti e delle pene'' (''Ar choireanna agus phionóis'')]] Is éard atá i gceist le '''pionós an bháis''' nó [[Bás|marú]] na ndaoine a bhfaightear ciontach as [[Coireacht|coir]]<nowiki/>eanna áirithe, trí próis bhreithiúnach. Tá [[stair]] an nóis seo ar fud an domhain ag dul i bhfad siar roimh thús na staire scríofa. Tá go leor conspóide ag baint leis anois, áfach. Is iomaí tír nach n-úsáideann pionós an bháis anois. Dar le lucht tacaíochta an chleachtais, is pionós maith é agus díspreagann sé coireanna eile. [[Íomhá:Capital punishment in the world purple-green.svg|clé|mion|333x333px|Pionós an bháis timpeall an domhain]] Deir an lucht fhreasúra nach ceart pionós an bhás a ghearradh ar aon duine, nach mbíonn sé éifeachtach agus go maraítear daoine neamhchiontacha. == In Éirinn == Ar [[25 Márta]] [[1964]], chuir an t''Acht um Cheartas Coiriúil,'' 1964 teorainn mhór ar phionós an bháis.<ref>{{Lua idirlín|url=http://achtanna.ie/ga.act.1964.0005.1.html|teideal=AN tACHT UM CHEARTAS COIRIÚIL, 1964|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|language=ga|work=achtanna.ie|dátarochtana=2020-03-25|archivedate=2020-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200924112328/http://achtanna.ie/ga.act.1964.0005.1.html}}</ref> Ón lá sin amach in [[Éire|Éirinn]], ní dhlífear duine a chur chun báis mar gheall ar aon chion seachas * [[tréas]], [[dúnmharú]] comhalta den [[Garda Síochána|Gharda Síochána]], nó dúnmharú oifigigh phríosúin * nó dúnmharú arna dhéanamh, i gcúrsa, nó ag saothrú, ciona den ''Acht um Chiontaí in Aghaidh an Stáit,'' 1939 * nó dúnmharú, arna dhéanamh laistigh den Stát chun tucaide polaitiúla ar chomhalta de rialtas Stáit choigríche. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Pionós an bháis]] [[Catagóir:Cearta daonna]] [[Catagóir:Pionóseolaíocht]] {{stumpa}} [[Catagóir:Ceartas coiriúil]] bglrt01x23cvnmmfa4x9iwc6xpruu83 0 32811 1316274 1228730 2026-05-29T18:22:31Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316274 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir [[Éireannach]] agus [[Teachta Dála]] é ''' Michael Colreavy'''. Tá sé ina bhall de [[Sinn Féin]]. Roghnaíodh é mar urlabhraí an pháirtí ar Thalamhaíocht, Iascaireacht agus Bia. Rugadh i [[Sligeach]] é ach bhog sé go [[Cluainín|Cluainín Uí Ruairc]] i g[[Contae Liatroma]] sa bhliain [[1981]]. Ghlac sé ballraíocht i Sinn Féin sa bhliain 1979 agus do thoghchan ginearálta [[1981]] rinne sé feachtasaíocht ar son Joe McDonnell an stailceoir ocrais agus an t-iarratasóir frith-H-bhlocanna D'fhógair se go raibh sé i gcoinne [[fraiceála]]. Níor ghlac sé páirt san [[Olltoghchán na hÉireann, 2016|Olltoghchán 2016]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 31ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Colreavy, Michael}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1948]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]] [[Catagóir:Ceardchumannaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Liatroma]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Shligigh]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] 6qr1vnhm0xmukpc8r5e23p1tmuenxcc 0 32812 1316277 1251174 2026-05-29T18:42:44Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316277 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir [[Éireannach]] agus [[Teachta Dála]] é ''' Michael Conaghan'''. Tá sé ina bhall de [[Pháirtí an Lucht Oibre]]. Chuaigh sé ar scor san [[Olltoghchán na hÉireann, 2016|Olltoghchán 2016]]. == Féach freisin == * [[Baile Átha Cliath Theas-Lár (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Theas-Lár]] * [[:Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár|Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Theas-Lár]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár]] {{Teachtaí Dála an 31ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Conaghan, Michael}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1944]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Ardmhéaraí Bhaile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)]] [[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] b3orsx9wjxwmh77p5nprwcud21ls0d0 0 41826 1316316 1219362 2026-05-30T04:11:42Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1316316 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba phéintéir portráidí [[Éireannach]] a bhí i '''William Orpen''' KBE, RA, RHA (''Major Sir William Newenham Montague Orpen''; [[27 Samhain]] [[1878]] – [[29 Meán Fómhair]] [[1931]]) a rinne an chuid ba mhó dá chuid oibre i [[Londain]]. Rugadh i, [[Baile Átha Cliath]] é, [[Íomhá:William Orpen Self-portrait with glasses.jpg|clé|mion|féinphortráid, 1907; déanann sé léiriú magúil air féin]] == Saol == [[Íomhá:Self-Portrait MET DT5425.jpg|clé|mion|féinphortráid, circa 1910]] Rugadh Orpen, ar Phrotastúnach é, in 1878 agus tógadh é i [[Stigh Lorgan]], taobh amuigh de chathair [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]].<ref>áit a bhfuil eastát tithíochta ''Orpen'' a ainmníodh ina onóir, ann anois</ref> Aithníodh agus é ina pháiste go raibh buanna ar leith aige san ealaín agus cuireadh chuig Scoil Ealaíne Bhaile Átha Cliath é nuair nach raibh sé ach aon bhliain déag d’aois. Sé bliana ina dhiaidh sin fuair sé áit sa Slade, an coláiste cáiliúil ealaíne i Londain, agus rinne sé staidéar ansin ar shaothar na seanmháistrí faoi stiúir Henry Tonks.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-william-orpen-an-pholaitiocht-an-gneas-agus-an-bas.aspx|teideal=William Orpen: an pholaitíocht, an gnéas agus an bás|údar=Ciara Nic Gabhann|dáta=Aibreán 2005|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2023-12-21}}</ref> === Portráidí === Sna 1900idí, ba línitheoir oilte é agus d’éirigh go maith leis i saol na healaíne ag déanamh portráidí na ndaoine mór le rá sa tréimhse díreach sular bhris an [[Chéad Chogadh Domhanda]] amach. idir na staidéir choirp agus phortráidí de dhaoine éagsúla, chomh maith leis na féinphortráidí ina ndéanann sé léiriú magúil air féin.<ref name=":0" /> [[Íomhá:William Orpen - Self-Portrait.jpg|clé|mion|féinphortráid, circa 1913]] Bhí tábhacht lárnach ag mná ina shaol, ag tosú lena mháthair. Phós sé bean darbh ainm Grace Knewstub a bhí mar ábhar pictiúir sna blianta tosaigh den phósadh. In ainneoin an ghrá a bhí aige di, ba mhinic a bhí caidreamh aige le mná eile, go háirithe na mná a bhí mar mhainiciní aige. Tá an pictiúr ab fhearr leis féin, ''The English Nude,'' atá mar chuid den tsraith nuálach a rinne sé ar an chorp nocht sa bhliain 1900.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://barber.org.uk/sir-william-orpen-1878-1931/|teideal=Sir William Orpen (1878-1931)|údar=Collections|dáta=2018-05-22|language=en-US|work=The Barber Institute of Fine Arts|dátarochtana=2023-12-21|archivedate=2023-12-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231221211232/https://barber.org.uk/sir-william-orpen-1878-1931/}}</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.allartclassic.com/pictures_zoom.php?p_number=723&p=&number=ORW002|teideal=William Orpen Painting The English Nude|work=www.allartclassic.com|dátarochtana=2023-12-21}}</ref> Bhí spéis ar leith aige fosta san [[Athbheochan na Gaeilge|Athbheochan Cheilteach]] a bhí ag tarlú ina thír dhúchais, gluaiseacht a bhí ag iarraidh sainmhíniú a thabhairt ar cheisteanna ag baint le féiniúlacht agus náisiúnachas na tíre ag an am. === Ealaíontóir cogaidh === Ceapadh Orpen ina ealaíontóir oifigiúil cogaidh ar 30 Eanáir 1917, fostaithe ag [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas na Breataine]], agus thaistil sé go dtí an Fronta Thiar sa bhliain chéanna.<ref>{{Lua idirlín|url=https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/orpen_william#:~:text=The%20Daily%20Mirror%20announced%20Orpen's,any%20other%20British%20war%20artist.|teideal=Orpen, William|údar=encyclopedia.1914-1918-online.net|dáta=2 MF 2022|dátarochtana=2023}}</ref> Is anseo a rinne sé líníocht agus péintéireacht ag léiriú saighdiúirí marbha agus Gearmánaigh a bhí ina bpríosúnaigh, chomh maith le portráidí de na polaiteoirí agus na ginearáil. Chuaigh na radharcanna a chonaic sé go mór i bhfeidhm air agus is san [[Imperial War Museum]] atá an chuid is mó acu le feiceáil anois.<ref name=":0" /> Spreag a phictiúr *To the Unknown British Soldier *conspóid mar gur léirigh sé cónra clúdaithe le bratach agus beirt saighdiúirí cráite ar an dá thaobh agus iad gléasta i mblaincéid ghioblacha. In ainneoin go ndeachaigh sé i bhfeidhm ar an phobal i gcoitinne, rinne na [[meáin chumarsáide]] ionsaí fíochmhar air agus b’éigean dó na figiúir a ghlanadh amach. [[Íomhá:William Orpen-Self-Portrait-1917.jpg|clé|mion|féinphortráid, circa 1917; déanann sé léiriú magúil air féin]] Níor tháinig Orpen chuige féin arís riamh i ndiaidh an chogaidh ; tháinig an t-éadóchas agus an drochshláinte air agus é ag druidim leis na blianta deireanacha dá shaol. Fuair Orpen bás i 1931 agus clú air ag an am mar dhuine de na healaíontóirí ba cháiliúla sa Bhreatain.<ref name=":0" /> == Saothar == Rinne Orpen portráidí de [[William Máirtín Ó Murchadha]] agus de [[John McCormack]] i measc daoine eile.<ref name=":0" /> Reáchtáladh mhórthaispeántas san Imperial War Museum i Londain sa bhliain 2005, an chéad cheann i ndánlann náisiúnta a rinne athbhreithniú cuimsitheach ar shaothar Orpen.<ref>Bhí suas le 80 staidéar ola agus 40 píosa líníochta dá chuid le feiceáil san iomlán agus iad tógtha ó fhoinsí éagsúla ar fud na hEorpa, chomh maith leis an Astráil agus na Stáit Aontaithe.</ref> [[Íomhá:William Orpen The English nude.jpg|clé|mion|Tá an pictiúr ab fhearr leis féin, ''The English Nude,'' atá mar chuid den tsraith nuálach a rinne sé ar an chorp nocht sa bhliain 1900.<ref name=":1" /><ref name=":2" />]] ==== Tionchar ==== In ainneoin go raibh sé lonnaithe i Londain, chaitheadh Orpen tréimhsí ag péinteáil in Éirinn agus tá a thionchar le brath ar ealaíontóirí na tíre ar nós [[Seán Céitinn|Sean Keating]], a bhí ag dul i mbun oibre ag an am. == Féach freisin == * [[Seán Keating]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Orpen, William}} [[Catagóir:Péintéirí Éireannacha]] [[Catagóir:Péintéirí portráidí Éireannacha]] [[Catagóir:Péintéirí cogaidh]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1878]] [[Catagóir:Básanna i 1931]] tqioxo8ji7m4tv8ba549r897ro3az5l 0 44184 1316285 1225267 2026-05-29T18:51:43Z Lankybasterd 72943 Contae CLG bosca eolais 1316285 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Londain | ainm i mBéarla = London GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Na deoraithe | dathanna = Uaine / Bán | staid = [[Páirc Smáirgaid]], [[Ruislip]] | sraith NHL = Roinn 2A | craobh peil = [[Corn Mhic Uidhir]] / Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = [[Corn Uí Rinn]] | sraith Peil na mBan = [[Corn Bhreandáin Uí Mháirtín]] / Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_la1 = _white_stripes2 | pattern_b1 = _adidasliberowithwhite | pattern_ra1 = _white_stripes2 | leftarm1 = 28AE7B | body1 = 28AE7B | rightarm1 = 28AE7B | shorts1 = 28AE7B | socks1 = 28AE7B | Íomhá = [[Íomhá:Londoncrest.png|90px]] | iomáint/peil ghaelach = [[Contae déach]] | sraith NFL = Roinn 4 | sraith camógaíocht = [[Corn Mháire Ní Chinnéide]] }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Londan''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear i [[Londain]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. == Clubanna == *[[An Riocht Ciarraí Gaels]] *[[Athar Uí Mhurchú]] *[[Cláirsigh Dulwich]] *[[Cláirsigh Harlesden]] *[[Clann na nGael]] *[[CLG Naomh Antaine]] *[[CLG Naomh Breandán]] *[[CLG Naomh Claret]] *[[CLG Cloigtheach]] *[[CLG Fulham na hÉireann]] *[[CLG Naomh Gaibriél]] *[[CLG Gardaí Éireannach]] *[[CLG Garryowen]] *[[CLG Naomh Kiernan]] *[[CLG Kilburn Gaeil]] *[[CLG Roibeard Emmet]] *[[CLG Seán Treacy]] *[[CLG Naomh Seosamh]] *[[CLG Tara]] *[[CLG Tomás Mac Curtáin]] *[[Cuchullain Puirséil]] *[[CLG Éire Óg]] *[[Gaeil Heston]] *[[Ghaeil Thír Chónaill]] *[[Granuaille]] *[[Moindearg]] *[[Neasden Gaels]] *[[Oileán Glas]] *[[Seamróga Londain Thuaidh]] *[[CLG Parnell]] *[[Shalloe Piarsaigh]] == Naisc sheachtracha == *[http://www.londongaa.org/ londongaa.org] - suíomh oifigiúil. == Tagairtí == {{Reflist}} {{stumpa}} [[Catagóir:Boird contae CLG|Londain]] [[Catagóir:Peil Ghaelach i Londain]] aopsv3l3vp5g9y5sflssushsa435xl9 0 52116 1316315 1315675 2026-05-30T04:07:16Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1316315 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Grianghrafadóir ceannródaíoch a rugadh i Melbury Abbas [[Sasana|Shasana]] ab ea '''William Henry Fox Talbot''' ([[10 Nollaig]] [[1800]] - [[29 Nollaig]] [[1877]]). I [[1838]] d'éirigh leis clónna fótagrafacha a dhéanamh den chéad uair ar [[Páipéar|pháipéar]] le [[clóiríd airgid]] air. [[Paitinn|Phaitinnigh]] sé an próiseas i [[1841]] agus thug [[Calchló]] (Calotype) air.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=William Henry Fox Talbot|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=641}}</ref> D'fhionn Fox Talbot próiseas inar réalaigh is ar bhuanaigh sé claoníomhá nochtaithe, agus a ndearna íomhá dearbhchló uaidh sin. D'fhorbair [[William Henry Fox Talbot|William Henry]] [[William Henry Fox Talbot|Fox Talbot]] an claonchló i [[1835]], rud a chuir ar chumas clódóirí macasamhla gan teoradh a dhéanamh de ghrianghraf ar bith. Ba ar [[Páipéar|pháipéar]] a bhí an claonchló ar dtús, ach bhí torthaí níos fearr ar fáil ar ghloine, agus de réir a chéile rinneadh forbairt ar scannáin (ceallafán) agus ní raibh an oiread céanna ama ag teastáil chun grianghraf a ghlacadh. D'fhéadfaí gluaiseacht a reo i ngrianghraf agus bhí an-tóir air an bpróiseas úr sna nuachtáin.<ref name="FreamhanEolais" /><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán, Ábharthacht & Draíocht Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026|archivedate=2024-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf}}</ref> [[Íomhá:Talbot Harfe.jpg|mion|clé|Horatia Feilding, leasdheirfiúr W.H.F. Talbot, eiseamláir de [[Calotype]] ón mbliain 1842|244x244px]] == Féach freisin == * [[Grianghrafadóireacht]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Talbot, William H F}} [[Catagóir:Grianghrafadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1800]] [[Catagóir:Básanna i 1877]] krfn0su6pj8m4zshtdeg53q8ctsjzal 0 54367 1316314 1169754 2026-05-30T02:56:07Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:M2-tank-england.gif|M2-tank-england.gif]] amach, agus ag chur [[:Íomhá:Fitters_are_at_work_assembling_an_American_light_tank_which_has_just_arrived_at_an_English_ordnance_depot_from_the_US_as_part_of_a_lend-lease_shipment._-_DPLA_-_77460 1316314 wikitext text/x-wiki [[Image:Volutespring.jpg|300|thumb|Cónspriongaí ingearacha [[tanc Stuart]]]] Cineál crochadh feithicle is ea '''crochadh cónspriongaí ingearacha'''. Bhí sé á úsáid ar feithiclí armúrtha troda de chuid na Stát Aontaithe agus na hIodáile, den chuid is mó, ó na 1930í go dtí deireadh an Dara Cogadh Domhanda. ==Dearadh agus úsáid== [[Image:Fitters are at work assembling an American light tank which has just arrived at an English ordnance depot from the US as part of a lend-lease shipment. - DPLA - 7746030918bd73165a024f8caab2c269.gif|thumb|left|[[Tanc Éadrom M2]]]] [[Image:M32-ARV-VVSS-latrun-6.jpg|thumb|Cónspriongaí Feithicil Tarrthála Tancanna M32]] Bhí an crochadh seo ar na comhpháirteanna nua a cuireadh isteach i dtancanna Meiriceánacha le linn na 1930í, in éineacht leis an [[inneall radúil]] cúil agus traiceanna rubharbhosc. Is sprionga comhbhrú ar dhealramh cóin é an cónsprionga. Sleamhnaíonn na cóin thar a chéile agus is faidede cúrsa na spriongaí dá bharr. Is treise na spriongaí seo ná spriongaí lannóige, corna agus toirsiúin den toirt chéanna.<ref>Konrad F., Jr. ''Tanks & Artillery: Standard Guide to U S World War II''. Schreier. Lch 6.</ref> Rinne Armlann Rock Island tanc beag don mharcshlua a raibh crochadh cónspriongaí ingearacha aici seachas crochadh spriongaí lannóige. Caighdeánaíodh í mar an M1 Combat Car agus cuireadh ar seirbhís in Arm na Stát Aontaithe í sa bhliain 1937.<ref> [http://www.globalsecurity.org/military/systems/ground/m1-cc.htm Globalsecurity M1 Combat Car]</ref> Baineadh feidhm as sa [[Tanc Éadrom M2]] agus sna tancanna [[Tanc Stuart|Stuart]] ina dhiaidh sin. Ba chuid de dhearadh an Stuart é a cuireadh chun úsáide sna [[Tanc Meánach M2]] ar fáisceadh an [[Lee M3]] agus an [[Sherman M4]] aisti agus an crochadh céanna acu. Taispeánadh nach fada a mhaireadh crochadh cónspriongaí ingearacha ar na múnlaí ba nua den Sherman toisc go raibh meáchan an tanc ag méadú de bharr gunna níos troime agus traiceanna níos leithne. I ndiaidh lár na bliana 1944 baineadh feidhm as crochadh cónspriongaí cothrománacha.<ref>[http://afvdb.50megs.com/glossary.html AFV database]</ref> Sa chrochadh seo cuireadh an péire rothaí bóthair i gcoinne a chéile le cónspriongaí. Nuair a chomhbhrúfadh roth tosaigh nó roth cúil an bhógaí na cónspriongaí cothrománacha chuirfí an t-ualach ar an ngéag eile. Cé go raibh an crochadh nua níos troime bhí sé níos treise; b’fhéidir athrach rotha a chur isteach gan dua agus bhí fad curtha le cúrsa na spriongaí. [[Image:M51-Isherman-latrun-5.jpg|thumb|Cónspriongaí cothrománacha ar M-51 Super Sherman]] ==Nótaí== {{reflist}} oxfae0spsnseai9q1zo645d1of5ctf3 0 57695 1316282 1051917 2026-05-29T18:51:31Z Lankybasterd 72943 Contae CLG bosca eolais 1316282 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Albain | ainm i mBéarla = Scotland GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Alba | dathanna = Dúghorm / Bán | staid = Páirc an Phiarsaigh, [[Camas Long]] | sraith NHL = | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_la1 = _white_stripes2 | pattern_b1 = _whitehorizontal | pattern_ra1 = _white_stripes2 | leftarm1 = 182D69 | body1 = 182D69 | rightarm1 = 182D69 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 182D69 | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Peil ghaelach]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste na hAlban''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear in [[Albain]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Clubanna== *[[Cumann Peile Dún Déagh Dálriada]], Dún Déagh *[[CLG Dún Éideann Uí Chonghaile|Dún Éideann Uí Chonghaile]], Dún Éideann *[[CPG Gaeil Glaschu|Gaeil Glaschu]], Glaschu *[[CLG Cláirsigh Thír Conaill|Cláirsigh Thír Conaill]], Glaschu *[[CLG Sands McSwiney]], Drochaid an Chóta ==Buaiteoirí== {|class="wikitable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | '''Foireann''' ! style="background:silver;" | '''Buaiteoir''' ! style="background:silver;" | '''Blianta''' |- | 1 | [[CLG Dún Éideann Uí Chonghaile|Dún Éideann Uí Chonghaile]] | 13 | 1994, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2014, 2015, 2016 |- | 2 | Gaeil Mhaoil ​​Rua | 5 | 1989, 1995, 1997, 1998, 2000 |- | 3 | [[Sands McSwiney]] | 3 | 1990, 1991, 1999 |- | 4 | Naomh Pádraig | 3 | 1986, 1987, 1996 |- | 5 | [[CLG Cláirsigh Thír Conaill|Cláirsigh Thír Conaill]] | 2 | 2001, 2012 |- | 6 | [[CPG Glaschu|Glaschu]] | 2 | 2002, 2006 |- | 7 | [[Cumann Peile Dún Déagh Dálriada|Dún Déagh Dálriada]] | 2 | 1992, 1993 |- | 8 | Clan Na Gael | 1 | 1985 |- | 9 | Seamróga Beltane | 1 | 1988 |} == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Albain]] [[Catagóir:CLG na hAlban]] ak27d93ybl3uktnarnq9i5a53qabfz6 1316287 1316282 2026-05-29T19:06:44Z Lankybasterd 72943 clubs 1316287 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Albain | ainm i mBéarla = Scotland GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Alba | dathanna = Dúghorm / Bán | staid = Páirc an Phiarsaigh, [[Camas Long]] | sraith NHL = | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_la1 = _white_stripes2 | pattern_b1 = _whitehorizontal | pattern_ra1 = _white_stripes2 | leftarm1 = 182D69 | body1 = 182D69 | rightarm1 = 182D69 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 182D69 | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Peil ghaelach]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste na hAlban''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear in [[Albain]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Clubanna== [[Drochaid a' Chòta]] *[[CLG Sands McSwiney]] [[Dún Déagh]] *[[Cumann Peile Dún Déagh Dálriada]] [[Dún Éideann]] *[[CLG Dún Éideann Uí Chonghaile]] [[Glaschu]] *[[CPG Gaeil Glaschu]] *[[CLG Cláirsigh Thír Conaill]] [[Sruighlea (cathair)|Sruighlea]] *CLG Stirling Carrigans ==Buaiteoirí== {|class="wikitable" ! style="background:silver;" | ! style="background:silver;" | '''Foireann''' ! style="background:silver;" | '''Buaiteoir''' ! style="background:silver;" | '''Blianta''' |- | 1 | [[CLG Dún Éideann Uí Chonghaile|Dún Éideann Uí Chonghaile]] | 13 | 1994, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2014, 2015, 2016 |- | 2 | Gaeil Mhaoil ​​Rua | 5 | 1989, 1995, 1997, 1998, 2000 |- | 3 | [[Sands McSwiney]] | 3 | 1990, 1991, 1999 |- | 4 | Naomh Pádraig | 3 | 1986, 1987, 1996 |- | 5 | [[CLG Cláirsigh Thír Conaill|Cláirsigh Thír Conaill]] | 2 | 2001, 2012 |- | 6 | [[CPG Glaschu|Glaschu]] | 2 | 2002, 2006 |- | 7 | [[Cumann Peile Dún Déagh Dálriada|Dún Déagh Dálriada]] | 2 | 1992, 1993 |- | 8 | Clan Na Gael | 1 | 1985 |- | 9 | Seamróga Beltane | 1 | 1988 |} == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Albain]] [[Catagóir:CLG na hAlban]] fz30qn4808ztjaao5ysai3xedc547d7 0 57696 1316283 1217672 2026-05-29T18:51:35Z Lankybasterd 72943 Contae CLG bosca eolais 1316283 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Gloucestershire | ainm i mBéarla = Gloucestershire GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Glos | dathanna = Glas / Óir | staid = | sraith NHL = | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_la1 = _goldgreenborder | pattern_b1 = | pattern_ra1 = _goldgreenborder | leftarm1 = 28AE7B | body1 = FFD700 | rightarm1 = 28AE7B | shorts1 = 008000 | socks1 = FFFFFF | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Peil ghaelach]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Gloucestershire''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear in [[Gloucestershire]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Clubanna== ===Briostó=== *[[CLG Gaeil Iarthair]] *[[CLG Naomh Nioclás]] ===Cardiff=== *[[CLG Naomh Colmcille]] ===Dorset=== *[[CLG Naomh Judes]] ===Plymouth=== *[[CLG Plymouth Parnells]] *[[CLG Plymouth Parnells]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Gloucestershire]] 7qosxonytc37a9xciqbnkrhyk6tb9bl 1316295 1316283 2026-05-29T19:28:58Z Lankybasterd 72943 /* Clubanna */ 1316295 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Gloucestershire | ainm i mBéarla = Gloucestershire GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Glos | dathanna = Glas / Óir | staid = | sraith NHL = | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_la1 = _goldgreenborder | pattern_b1 = | pattern_ra1 = _goldgreenborder | leftarm1 = 28AE7B | body1 = FFD700 | rightarm1 = 28AE7B | shorts1 = 008000 | socks1 = FFFFFF | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Peil ghaelach]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Gloucestershire''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear in [[Gloucestershire]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Clubanna== [[Brighton and Hove|Brighton]] *CLG Gaeil Brighton [[Briostó]] *CLG Cláirseacha Briostó [[Caerdydd]] *[[CLG Naomh Colmcille]] [[Casnewydd]] * CLG Bród na hÉireann [[Southampton]] *CLG Naomh Iúd [[Truru]] *CLG Naomh Ciarán == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Gloucestershire]] gdl5q4n1ueil2ck136pg992mkwl3ql6 0 57697 1316284 779089 2026-05-29T18:51:39Z Lankybasterd 72943 Contae CLG bosca eolais 1316284 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Hertfordshire | ainm i mBéarla = Hertfordshire GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Herts | dathanna = Glas / Óir | staid = | sraith NHL = | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_la1 = _goldgreenborder | pattern_b1 = | pattern_ra1 = _goldgreenborder | leftarm1 = 28AE7B | body1 = FFD700 | rightarm1 = 28AE7B | shorts1 = 008000 | socks1 = FFFFFF | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Peil ghaelach]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Hertfordshire''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear in [[Hertfordshire]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Clubanna== *[[CLG Cambridge Parnells|Cambridge Parnells]] *[[CLG Eoghan Ruadh|Eoghan Ruadh]] *[[CLG Gaeil Erin|Gaeil Erin]] *[[CLG Naomh Damhnait|Naomh Damhnait]] *[[CLG Naomh Uinseann|Naomh Uinseann]] *[[CLG Seamróga Luton|Seamróga Luton]] *[[CLG Éire Óg|Éire Óg]] *[[CLG Naomh Colmcille|Naomh Colmcille]] *[[CLG Naomh Iósaf|Naomh Iósaf]] *[[CLG Fhánaithe na Gleanna|Fhánaithe na Gleanna]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Hertfordshire]] 8flk8cc7hnqgehfx3in21ywvtyyctw5 1316296 1316284 2026-05-29T19:39:41Z Lankybasterd 72943 /* Clubanna */ 1316296 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Hertfordshire | ainm i mBéarla = Hertfordshire GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Herts | dathanna = Glas / Óir | staid = | sraith NHL = | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_la1 = _goldgreenborder | pattern_b1 = | pattern_ra1 = _goldgreenborder | leftarm1 = 28AE7B | body1 = FFD700 | rightarm1 = 28AE7B | shorts1 = 008000 | socks1 = FFFFFF | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Peil ghaelach]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Hertfordshire''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear in [[Hertfordshire]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Clubanna== [[Cambridge]] * [[CLG Cambridge Parnells]] [[Chelmsford]] * CLG Naomh Cedd [[Luton]] * [[CLG Gaeil Erin]] * [[CLG Naomh Damhnait]] * CLG Naomh Uinseann [[Oxford]] * [[CLG Éire Óg]] [[Reading, Berkshire|Reading]] * CLG Naomh Antaine [[St Albans]] * [[CLG Naomh Colmcille]] [[Waltham Cross]] * [[CLG Naomh Iósaf]] [[Watford]] * [[CLG Fhánaithe na Gleanna]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Hertfordshire]] 9pqvkrhixu173lwiy5elgo5t6kn29my 0 57698 1316281 1232739 2026-05-29T18:51:28Z Lankybasterd 72943 Contae CLG bosca eolais 1316281 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Sír Eabhrac | ainm i mBéarla = Yorkshire GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = God's Own Country | dathanna = Gorm / Bán | staid = Páirc Beeston, [[Leeds]] | sraith NHL = | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_b1 = | leftarm1 = 0000cc | body1 = 0000cc | rightarm1 = 0000cc | shorts1 = ffffff | socks1 = 0000cc | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Peil ghaelach]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Yorkshire''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear in [[Yorkshire]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Clubanna== ===Leeds=== *[[CLG Cláirsigh Naomh Beinidict]] *[[CLG John F. Kennedy]] *[[Hugh Uí Néill]] *[[Éireann Óga]] ===Londan=== *[[CLG Bráithre Phiarsaigh]] ===Newcastle=== *[[CuChulainns]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Yorkshire]] 8r05yv3mr0fpcvbq7zxqx0vuecj61j2 1316289 1316281 2026-05-29T19:12:02Z Lankybasterd 72943 /* Clubanna */ 1316289 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Sír Eabhrac | ainm i mBéarla = Yorkshire GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = God's Own Country | dathanna = Gorm / Bán | staid = Páirc Beeston, [[Leeds]] | sraith NHL = | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_b1 = | leftarm1 = 0000cc | body1 = 0000cc | rightarm1 = 0000cc | shorts1 = ffffff | socks1 = 0000cc | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Peil ghaelach]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Yorkshire''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear in [[Yorkshire]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Clubanna== [[Huddersfield]] *CLG Bráithre Phiarsaigh [[Leeds]] *[[CLG Cláirsigh Naomh Beinidict]] *CLG Hugh Uí Néill *CLG John F. Kennedy [[Newcastle]] *CLG Cuchulainns [[Sheffield]] * CLG Naomh Uinseann == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Yorkshire]] 7ux3iu6ri48txdfuyjyd1dgwwnbd7u4 0 57699 1316286 854181 2026-05-29T18:51:47Z Lankybasterd 72943 Contae CLG bosca eolais 1316286 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Warwickshire | ainm i mBéarla = Warwickshire GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Warks | dathanna = Dubh / Bán | staid = [[Páirc na hÉireann]], [[Solihull]] | sraith NHL = Roinn 3A | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = [[Corn Labhraí Ó Meachair]] | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_la1 = _blackborder | pattern_b1 = | pattern_ra1 = _blackborder | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Iomáint]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Warwickshire''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear i [[Warwickshire]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Iomáint== ===Duaiseanna=== *'''[[Craobh Iomána Shóisear na hÉireann]]:''' 3 **1968, 1969, 1973 *'''[[Corn Lorenzo Ó Meachair]]:''' 2 **[[Corn Lorenzo Ó Meachair 2013|2013]], [[Corn Lorenzo Ó Meachair 2017|2017]] ==Clubanna== ===Birmingham=== *[[Club Iománaíochta John Mitchel]] ===Corby=== *[[CLG Uí Rathaille]] ===Coventry=== *[[CLG Roger Casement]] ===Leicester=== *[[CLG James Connolly]] *[[CLG Naomh Pádraig]] ===Northhampton=== *[[Mac Erin]] ===Nottingham=== *[[CLG Naomh Barnabas]] ===Rugby=== *[[Gaeil Rugbaí]] ===Wolverhampton=== *[[CLG Naomh Muire]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Warwickshire]] 6shij54zztvtaenr0nrkhdlaihiw7yb 1316292 1316286 2026-05-29T19:20:28Z Lankybasterd 72943 /* Clubanna */ 1316292 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Warwickshire | ainm i mBéarla = Warwickshire GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Warks | dathanna = Dubh / Bán | staid = [[Páirc na hÉireann]], [[Solihull]] | sraith NHL = Roinn 3A | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = [[Corn Labhraí Ó Meachair]] | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_la1 = _blackborder | pattern_b1 = | pattern_ra1 = _blackborder | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Iomáint]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Warwickshire''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear i [[Warwickshire]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Iomáint== ===Duaiseanna=== *'''[[Craobh Iomána Shóisear na hÉireann]]:''' 3 **1968, 1969, 1973 *'''[[Corn Lorenzo Ó Meachair]]:''' 2 **[[Corn Lorenzo Ó Meachair 2013|2013]], [[Corn Lorenzo Ó Meachair 2017|2017]] ==Clubanna== [[Birmingham]] *CLG Erin go Bragh *Club Iománaíochta Séan Mistéal *CLG Naomh Breandàin *CLG Seán Mac Diarmada [[Corby]] *CLG Uí Rathaille [[Coventry]] *CLG Ceithre Máistreacht *CLG Naomh Fionnbarra *CLG Ruairí Mac Easmainn [[Derby]] * CLG Naomh Seosamh [[Leicester]] *CLG Naomh Pádraig [[Northampton]] *CLG Mac Erin [[Nottingham]] *CLG Barnaib Naofa [[Rugby, Warwickshire|Rugby]] *Gaeil Rugbaí [[Wolverhampton]] *CLG Naomh Muire == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Warwickshire]] nxzi5injm4uwbz2feiz0e2xrhptk39w 0 57700 1316280 1314037 2026-05-29T18:51:23Z Lankybasterd 72943 Contae CLG bosca eolais 1316280 wikitext text/x-wiki {{Contae CLG bosca eolais | CLG contae = Lancasír | ainm i mBéarla = Lancashire GAA | cúige = [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine|CLG na Breataine]] | leasainm = Lancs<br>Contae Rós Dearg (Bearla: Red Rose County) | dathanna = Gorm / Buí | staid = Old Bedians, [[Didsbury|East Didsbury]] | sraith NHL = Roinn 4 | craobh peil = Craobh Peile Sóisearach na Breataine | craobh iomána = [[Corn Labhraí Ó Meachair]] | sraith Peil na mBan = Craobh Shóisir Peile na mBan na Breataine | pattern_b1 = _yellowhorizontal | leftarm1 = 0000cc | body1 = 0000cc | rightarm1 = 0000cc | shorts1 = ffffff | socks1 = 0000cc | Íomhá = | iomáint/peil ghaelach = [[Peil ghaelach]] | sraith NFL = | sraith camógaíocht = }} Is é '''Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Lancasír''' an eagraíocht atá freagrach as na [[Na Cluichí Gaelacha|cluichí Gaelacha]] a imrítear in [[Lancashire]], [[An Bhreatain]], faoi cheannas [[Chumann Lúthchleas Gael]]. Tá sé mar chuid de [[Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]]. ==Clubanna== [[Learpholl]] *CLG Seán Mistéil *Cumann Peile Uilf Tóin [[Manchain]] *CLG Naomh Muire *CLG Naomh Bréanainn *CLG Naomh Lábhrais na Piarsaigh *CLG Naomh Peadar *CLG Oisín *Gaeil Iománaíochta Fullen [[Oileán Mhanann]] *Ellan Vannin Gaeil [[Warrington]] *CLG Na Mic Tíre == Peil Ghaelach == Is peile an spórt ceannasach i CLG Lancasír. Shroic an chontae ceithre Cluichí Cheannais Peile Sóisearach na Breataine i ndiaidh a chéile, ó 2009 go 2012. === Duaiseanna === *'''Craobh Peile Sóisearach na Breataine''' (3) **2010, 2011, 2012; runners-up 2009 == Iomáint == Ghlac CLG Lancasír páirt sa [[Corn Labhraí Ó Meachair]] agus Roinn 4 den [[Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann]] don chéad uair i [[2015 Lory Meagher Cup|2015]]. Roimhe sin, d'imir na imreoirí Lancasír le foireann [[CLG Warwickshire]]. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael na Breataine]] [[Catagóir:Boird contae CLG|Lancasír]] ix1z8myawqlzss6b00c4fgyctw5d3f3 0 70958 1316308 1287846 2026-05-30T01:27:28Z ~2026-32079-12 74660 Removed redirect to [[270 (uimhir)]] 1316308 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Uimhir}} '''271''' [[Catagóir:Slánuimhreacha]] lrzutwj62tf6wpaicpd6xtullzhzbqu 1316309 1316308 2026-05-30T02:10:07Z ~2026-32079-12 74660 1316309 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Uimhir}} Is é '''271''' an [[uimhir nádúrtha]] tar éis [[270 (uimhir)|270]] augs roimh [[272 (uimhir)|272]]. {{Uimhir}} {{stumpa}} [[Catagóir:Slánuimhreacha]] ttyuu1az219fze9ik6k3omn1cenmmk9 0 70974 1316310 1289933 2026-05-30T02:12:56Z ~2026-32079-12 74660 Changed redirect target from [[200 (uimhir)]] to [[290 (uimhir)]] 1316310 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[290 (uimhir)]] [[Catagóir:Slánuimhreacha]] 4cno0tlr3clbarytsvwrbw71b1dpfq6 0 70975 1316313 1289937 2026-05-30T02:15:49Z ~2026-32079-12 74660 Changed redirect target from [[200 (uimhir)]] to [[290 (uimhir)]] 1316313 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[290 (uimhir)]] [[Catagóir:Slánuimhreacha]] 4cno0tlr3clbarytsvwrbw71b1dpfq6 0 70976 1316312 1289939 2026-05-30T02:14:53Z ~2026-32079-12 74660 Changed redirect target from [[200 (uimhir)]] to [[290 (uimhir)]] 1316312 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[290 (uimhir)]] [[Catagóir:Slánuimhreacha]] 4cno0tlr3clbarytsvwrbw71b1dpfq6 0 70977 1316311 1289935 2026-05-30T02:14:09Z ~2026-32079-12 74660 Changed redirect target from [[200 (uimhir)]] to [[290 (uimhir)]] 1316311 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[290 (uimhir)]] [[Catagóir:Slánuimhreacha]] 4cno0tlr3clbarytsvwrbw71b1dpfq6 14 72971 1316182 840305 2026-05-29T13:28:54Z Alison 570 +cata 1316182 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Diagacht]] [[Catagóir:Múinteoirí spioradálta]] [[Catagóir:Scoláirí de réir réimse]] [[Catagóir:Scoláirí reiligiúnacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí reiligiúnacha]] [[Catagóir:Staidéir diagachta]] mdly54a1qvrnauoie016prtklq3vqdo 0 74054 1316267 1200057 2026-05-29T18:07:57Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316267 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Walter L. Cole''' ([[15 Bealtaine]] [[1866]] - [[26 Aibreán]] [[1943]]). Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] ar dtús agus ansin [[Cumann na nGaedheal]].<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=416|title=COLE, Walter Leonard (1866–1943) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Cole, Walter L}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1866]] [[Catagóir:Básanna i 1943]] [[Catagóir:Baill Chumann na nGaedheal]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Daoine as Learpholl]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae an Chabháin]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] 1rekulfxl999tbdxq7la2zywrnrl6m5 0 74118 1316266 979338 2026-05-29T18:05:08Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316266 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''John James Cole''' ([[1874]] - [[24 Bealtaine]], [[1959]]). Bhí sé ina pholaiteoir neamhspleách. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Cole, John James}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1874]] [[Catagóir:Básanna i 1959]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Dúin]] [[Catagóir:Feirmeoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae an Chabháin]] [[Catagóir:Protastúnaigh Éireannacha]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála neamhspleácha]] q0flaq5zn7xyg1lmjbwjacngymchsdb 0 74123 1316262 994291 2026-05-29T17:55:57Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316262 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''James Coburn''' ([[13 Aibreán]] [[1889]] - [[5 Nollaig]] [[1953]]). Bhí sé ina bhall de [[Páirtí Náisiúnta an Conradh|Pháirtí Náisiúnta an Conradh]] ar dtús agus ansin sheas sé ina pholaiteoir neamhspleách. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Coburn, James}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1889]] [[Catagóir:Básanna i 1953]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhine Gael]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lú (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála neamhspleácha]] 66cgs8qbsrej51wcm8gi4he0sf9tx1j 0 74180 1316264 1174448 2026-05-29T18:00:26Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316264 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''James Colbert''' ([[3 Eanáir]] [[1890]] – [[28 Eanáir]] [[1970]]). Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] ar dtús agus ansin [[Fianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Colbert, James}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1890]] [[Catagóir:Básanna i 1970]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Daoine a cuireadh i Reilig Ghlas Naíon]] [[Catagóir:Feirmeoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] 2a16345n223gemqej9r7vt36d2bte20 0 74183 1316271 994424 2026-05-29T18:16:18Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316271 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Margaret Collins-O'Driscoll''' ([[16 Lúnasa]] [[1876]] - [[17 Meitheamh]] [[1945]]). Bhí sí ina ball de [[Cumann na nGaedheal|Chumann na nGaedheal]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Collins-O'Driscoll, Margaret}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1876]] [[Catagóir:Básanna i 1945]] [[Catagóir:Baill Chumann na nGaedheal]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála mná]] 7c9zdzo79rlrqfytxkqreobo74movw0 0 74191 1316256 1081225 2026-05-29T17:45:27Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316256 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Micheál Clery'''. Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-dlí}} {{DEFAULTSORT:Clery, Micheál} [[Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid]] [[Catagóir:Bliain báis anaithnid]] [[Catagóir:Aturnaetha Éireannacha]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] hzqrekrc1a3f9svrmth9k2ywy84fdyo 1316257 1316256 2026-05-29T17:45:47Z Seachránaí 53315 1316257 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Micheál Clery'''. Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-dlí}} {{DEFAULTSORT:Clery, Micheál}} [[Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid]] [[Catagóir:Bliain báis anaithnid]] [[Catagóir:Aturnaetha Éireannacha]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] lmkktopjudg3bfulli6sr5q3l4jzass 0 74424 1316270 995094 2026-05-29T18:14:14Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316270 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Harry Colley''' (21 Feabhra 1891 – 18 Eanáir 1972). Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Colley, Harry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1891]] [[Catagóir:Básanna i 1972]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Sheanad Éireann]] [[Catagóir:Daoine a cuireadh i Reilig Ghlas Naíon]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] m9086iozbq2a4h81qrwvvnfp6vyqyxq 0 74441 1316272 1028962 2026-05-29T18:18:16Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316272 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''James Collins''' (30 Deireadh Fómhair 1900 – 1 Meán Fómhair 1967). Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Collins, James}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1900]] [[Catagóir:Básanna i 1967]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] 9qynwvzfnpq8rvk8uenj6cvj5x48lku 0 74443 1316265 979337 2026-05-29T18:02:25Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316265 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Michael Colbert''' (9 Iúil 1899 – 1 Aibreán 1959). Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Colbert, Michael}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1899]] [[Catagóir:Básanna i 1959]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Sheanad Éireann]] [[Catagóir:Feirmeoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] bbipxidf6upmaln7ca0n2knxhkrujos 0 74467 1316279 1206809 2026-05-29T18:49:06Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316279 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Helena Concannon''' (1878 – 27 Feabhra 1952). Bhí sí ina ball d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-scríbhneoir}} {{Síol-stair}} {{DEFAULTSORT:Concannon, Helena}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1878]] [[Catagóir:Básanna i 1952]] [[Catagóir:Acadóirí Ollscoil na Gaillimhe]] [[Catagóir:Baill den 2ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 3ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 4ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhoire]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Scríbhneoirí neamhfhicsin Éireannacha]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 20ú haois]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Teachtaí Dála mná]] iwl6r6pgs6ri62qmfdgxptcd45f04l0 0 74513 1316273 1264702 2026-05-29T18:19:38Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316273 wikitext text/x-wiki {{Le haghaidh|an amhránaí Éireannach|Seán Collins (amhránaí)}} {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Seán Collins''' (10 Iúil 1918 – 11 Aibreán 1975). Bhí sé ina bhall d'[[Fine Gael|Fhine Gael]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-dlí}} {{DEFAULTSORT:Collins, Sean}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1918]] [[Catagóir:Básanna i 1975]] [[Catagóir:Abhcóidí Éireannacha]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhine Gael]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí]] e3qt3tfi8k845yvav5im1p8chcy5n9e 0 74581 1316276 979264 2026-05-29T18:27:41Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316276 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Bernard Commons''' (15 Bealtaine 1913 – 19 Abreán 1965). Bhí sé ina bhall de [[Clann na Talmhan|Chlann na Talmhan]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Commons, Bernard}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1913]] [[Catagóir:Básanna i 1965]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Sheanad Éireann]] [[Catagóir:Feirmeoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] 080u9cpteq1n04s5e4jsi9gdxdf4q73 0 74659 1316260 1081224 2026-05-29T17:52:16Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316260 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''George Coburn''' (4 Márta 1920 – 25 Feabhra 2009). Bhí sé ina bhall d'[[Fine Gael|Fhine Gael]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Coburn, George}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1920]] [[Catagóir:Básanna in 2009]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhine Gael]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lú (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine]] 8tm8pqi9w34ludtc4tl3nykcabzhmp8 0 74704 1316259 999380 2026-05-29T17:50:43Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316259 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Paddy Clohessy''' (16 Aibreán 1908 – 6 Lúnasa 1971). Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-spórt}} {{DEFAULTSORT:Clohessy, Paddy}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1908]] [[Catagóir:Básanna i 1971]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Feirmeoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Iománaithe Luimnigh]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] gygwyq4wt4gaxl0130ba19dj9e1adcs 0 74891 1316258 1314693 2026-05-29T17:48:17Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316258 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Mark Clinton''' (7 Feabhra 1915 – 23 Nollaig 2001). Bhí sé ina bhall d'[[Fine Gael|Fhine Gael]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 19ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 20ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 21ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-spórt}} {{DEFAULTSORT:Clinton, Mark}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1915]] [[Catagóir:Básanna in 2001]] [[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 19ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 20ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 21ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhine Gael]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa as Éirinn]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Peileadóirí na Mí]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] p0gxmh0o7wuo082m40gnwqhyl1wg986 0 74914 1316263 1214893 2026-05-29T17:57:57Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316263 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Barry Cogan''' (27 Meán Fómhair 1936 – ). Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 21ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Cogan, Barry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1936]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill den 15ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 21ú Dáil]] [[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] 32nz7975av0wpqco0mcseuo9rb6f2vj 14 84498 1316160 893669 2026-05-29T12:30:56Z Alison 570 Catagóir:Saotharlanna de réir tíre 1316160 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Saotharlanna de réir tíre|Stáit Aontaithe]] nwxb9357frmn03bb1zx8l2u21hcq3m9 14 84499 1316159 893671 2026-05-29T12:30:36Z Alison 570 Catagóir:Saotharlanna de réir tíre 1316159 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Saotharlanna de réir tíre|Sasana]] 948yd7ljqzk3uoatv4pcj71nn9s9o79 0 85411 1316322 1051289 2026-05-30T11:25:41Z Dmd3music 19925 1316322 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is reathaí meánfhad as an Iorua é '''Jakob Ingebrigtsen'''. Rugadh é ar an 19 Meán Fómhair 2000 i [[Sandnes]], [[An Iorua]]. Is deartháir le [[Henrik Ingebrigtsen]] agus [[Filip Ingebrigtsen]] é. Bhuaigh sé dhá bhonn óir ag na [[Craobhchomórtais na hEorpa 2018]]: 1500 agus 5000 m rásaí. Bhuaigh sé dhá bhonn óir ag na [[Cluichí Oilimpeacha]]: 1500m i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020|2020]]agus 5000 m i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]]. {{DEFAULTSORT:Ingebrigtsen, Jakob}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 2000]] 14o8goe8jzpadv25s78t2pkwvqca54y 1316323 1316322 2026-05-30T11:25:54Z Dmd3music 19925 1316323 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is reathaí meánfhad as an Iorua é '''Jakob Ingebrigtsen'''. Rugadh é ar an 19 Meán Fómhair 2000 i [[Sandnes]], [[An Iorua]]. Is deartháir le [[Henrik Ingebrigtsen]] agus [[Filip Ingebrigtsen]] é. Bhuaigh sé dhá bhonn óir ag na [[Craobhchomórtais na hEorpa 2018]]: 1500 agus 5000 m rásaí. Bhuaigh sé dhá bhonn óir ag na [[Cluichí Oilimpeacha]]: 1500m i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020|2020]] agus 5000 m i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]]. {{DEFAULTSORT:Ingebrigtsen, Jakob}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 2000]] pn3y88ea50nbukn8s1lhm2s9z3x6mmx 0 85896 1316318 1310150 2026-05-30T04:30:11Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:Jesse_Jackson_-_Lisa_Ellis.png|Jesse_Jackson_-_Lisa_Ellis.png]] amach, scrios [[commons:User:Krd|Krd]] é ón Chómhaoin mar: No permission since 22 May 2026 1316318 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba ghníomhaí cearta sibhialta as [[Carolina Theas|Carolina]] [[Carolina Theas|Theas]] é an t-oirmhinneach '''Jesse Louis Jackson Sr.''' (8 Deireadh Fómhair [[1941]] - 17 Feabhra 2026). Chaith sé a shaol ag troid ar son chearta phobal gorm Mheiriceá. Sheas sé i dtoghcháin tosaigh an Pháirtí Dhaonlathaigh sa bhliain 1984 agus arís in 1988.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=RnaG - Tús Áite: Jesse Jackson imithe ar shlí na fírinne|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22585406-tus-aite-jesse-jackson-imithe-ar-shli-na-firinne/|language=ga-IE|author=Labhair Máirtín Ó Muilleoir, Iar-Ardmhéara Bhéal Feirste agus foilsitheoir nuachtáin linn faoi.|date=2026}}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-aontacht-ag-teastail-i-measc-na-ndaonlathach.aspx|teideal=Aontacht ag teastáil i measc na nDaonlathach|údar=Brian Ó Broin|dáta=Meitheamh 2008|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2026-02-17}}</ref> [[Íomhá:Rev jesse jackson.jpg|clé|mion|220x220px|1973]] [[Íomhá:Jesse Jackson participating in a rally, January 15, 1975.jpg|clé|mion|220x220px|Jackson (i lár, leis an afró) ag agóidíocht in 1975]] [[Íomhá:Jessejackson1984.gif|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Jesse Jackson Presidential Campaign Button - DPLA - b24faa500dc9527793911c62555d6b75 (page 1).jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Jesse Jackson in Ida Noyes.jpg|clé|mion|220x220px|2009]] [[Íomhá:Jesse Jackson 1988.jpg|clé|mion|314x314px|ag feachtasaóicht in 1988]] == Saol == Rugadh Jackson i [[Carolina Theas|Carolina]] [[Carolina Theas|Theas]] i 1941 agus bhí an-bhaint aige le cúrsaí polaitíochta ó bhí sé an-óg. Bhí baint mhór aige leis an ngluaiseacht cearta sibhialta i Meiriceá sna 1960idí agus d'oibrigh sé go díograiseach chun comhionannas a bhaint amach dá phobal féin. Bhí Jackson ag troid ar son chearta sibhialta taobh le [[Martin Luther King]]. Bhí sé i láthair nuair a feallmharaíodh é i [[Memphis, Tennessee|Memphis]], [[Tennessee]], in 1968.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ag-cuimhniu-ar-acht-cinniunach-cearta-sibhialta-i-meiricea-agus-saol-martin-luther-king/|teideal=Ag cuimhniú ar Acht cinniúnach cearta sibhialta i Meiriceá – agus saol Martin Luther King|údar=Máirtín Ó Catháin|dáta=6 Lúnasa 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-17}}</ref> Bhí sé ina iarrthóir dhá bhabhta d'ainmniúchán [[Uachtarán na Stát Aontaithe|Uachtaránachta]] an [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|pháirtí Dhaonlathaigh]] in 1984 (fuair sé 18 faoin gcéad den vóta) agus arís in 1988. Más ea, ámh, níor breathnaíodh riamh air mar iarrthóir réalaíoch.<ref>Ach ón uair a thug Barack Obama móróráid ag coinbhinsiún an Pháirtí Dhaonlathaigh sa bhliain 2004, bhíothas ag caint faoi mar iarrthóir intofa.</ref> <ref name=":0" /> Thacaigh Jesse Jackson go mór le feachtas [[Barack Obama]], beart a dúirt go leor ag an am a spreag an pobal dubh le vóta a chaitheamh do Obama agus a raibh tionchar mór aige ar an toradh i dToghchán na hUachtaránachta in 2008. Is cinnte nach ndéanfar dearmad ar na pictiúir i mí Eanáir 2009 de Jackson ag caoineadh agus Obama ag seasamh chun tosaigh lena óráid a thabhairt.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/obama-is-feidir-leis/|teideal=Obama - Is féidir leis|údar=Cillian de Búrca|dáta=2009-01-28|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2026-02-17}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 2015, chuir Jackson ciníochas i leith ollchomhlachtaí Silicon Valley.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ollchomhlachtai-silicon-valley-agus-an-ciniochas/|teideal=Ollchomhlachtaí Silicon Valley agus an ciníochas|údar=Alex Hijmans|dáta=19 Lúnasa 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-17}}</ref> “Tá íomhá den scoth ag comhlachtaí ar nós Apple, Facebook, eBay, Amazon agus Google agus tá fir dheasa, chúláilte i gceannas orthu nach gcaitheann stocaí ná carbhait. Ach is í fírinne an scéil go bhfuil na comhlachtaí seo chomh ciníoch agus a d’fhéadfaidís a bheith.” In 2017, tugadh le fios go raibh an galar Parkinson ar Jackson. Cailleadh é ar 17 Feabhra 2026.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0217/1558914-an-ceannrodai-cearta-sibhialta-jesse-jackson-tar-eis-bhais/|teideal=An ceannródaí cearta sibhialta as Meiriceá Jesse Jackson tar éis bháis|language=ga|foilsitheoir=[[RTÉ News]]|dátarochtana=17 Feabhra 2026}}</ref> Maireann a bhean Jacqueline agus seisear leanaí. == Féach freisin == == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{DEFAULTSORT:Jackson, Jesse}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1941]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Baistigh]] [[Catagóir:Cléir]] [[Catagóir:Daoine as Carolina Theas]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna Meiriceánacha Afracacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe Meiriceánacha Afracacha]] [[Catagóir:Peileadóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Pobalóirí]] ny9wkpld5gxjaejvmofkx71ntxy8593 0 87114 1316268 1101228 2026-05-29T18:10:27Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316268 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir [[Éire]]annach í '''Anne Colley,''' a rugadh ar an 14 Iúil 1951. Bhí Colley ar dhuine de lucht bunaithe na Progressive Democrats, [[An Páirtí Daonlathach (Éire)]]. Toghadh í mar TD sa bhliain 1987 i m[[Baile Átha Cliath Theas]]. Bhí a hathair, [[Seoirse Ó Colla]], ina [[Tánaiste|Thanaiste]]. == Féach freisin == * [[An Páirtí Daonlathach (Éire)]] * [[Seoirse Ó Colla]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 25ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Colley, Anne}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1951]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Baill den 25ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den Pháirtí Daonlathach]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Teachtaí Dála mná]] c2xvkcdad0kd3j48c2xm2o1x3od04vm 1316269 1316268 2026-05-29T18:10:50Z Seachránaí 53315 1316269 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir [[Éire]]annach í '''Anne Colley,''' a rugadh ar an 14 Iúil 1951. Bhí Colley ar dhuine de lucht bunaithe na Progressive Democrats, [[An Páirtí Daonlathach (Éire)]]. Toghadh í mar TD sa bhliain 1987 i m[[Baile Átha Cliath Theas]]. Bhí a hathair, [[Seoirse Ó Colla]], ina [[Tánaiste|Thanaiste]]. == Féach freisin == * [[An Páirtí Daonlathach (Éire)]] * [[Seoirse Ó Colla]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 25ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Colley, Anne}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1951]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Baill den 25ú Dáil]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Teachtaí Dála mná]] 85ha6ed7v4rkvxcbzbfw9mb2x2yq710 14 90596 1316153 937605 2026-05-29T12:21:59Z Alison 570 +cata 1316153 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Feidhmeanna ghloine]] [[Catagóir:Gléasanna]] [[Catagóir:Optaic]] [[Catagóir:Trealamh saotharlainne]] 5x5y1q4t5oajbdt3mux614dc1xyku9h 0 91265 1316221 1316073 2026-05-29T15:05:46Z Marcas.oduinn 33120 /* Clocha Oghaim */ Nasc 1316221 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} [[Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] ([[Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Port Láirge)|154]]) is ea '''Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin''', aitheanta sa cheantar mar An Uaimh Oghaim, suite i g[[Contae Phort Láirge]], [[Éire]].<ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=mlpDAQAAMAAJ&pg=RA1-PA199&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEILTAD#v=onepage&q=drumlohan&f=false | teideal = Proceedings of the Royal Irish Academy | date = 1d Eanáir 1874 | publisher = Royal Irish Academy | via = Google Books }}</ref><ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=5C9gAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEINzAF | teideal = Ogham Inscriptions in Ireland, Wales, and Scotland | first = Sir Samuel | last = Ferguson | date = 1 January 1887 | publisher = D. Douglas | via = Google Books }}</ref><ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=gYQhAQAAIAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIRDAI | teideal = The Souterrains of Ireland | first = Mark | last = Clinton | date = 1d Eanáir 2001 | publisher = Wordwell | via = Google Books }}</ref> ==Suíomh== Tá Drom Locháin suite ar talamh feirme 4&nbsp;km soir ó [[Léim Uí Bhriain]], [[An tSráidbhaile]],<ref>{{ cite web | last = Hannon | first = Ed | url = https://visionsofthepastblog.com/2016/10/03/drumlohan-ogham-stones-souterrain-waterford-ireland/ | teideal = Drumlohan Ogham Stones & Souterrain, Waterford, Ireland &#124; Visions Of The Past | website = Visionsofthepastblog.com | datev=v2016-10-03 | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> ag {{coord|52.162846|N|7.464882|W|display=inline|format=dms}} ==Stair== Greanadh na clocha Oghaim idir AD 400 agus 700.<ref>{{cite web | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WATERFORD/Dromlohan_OghamStones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones/Megalithic Monuments Of Ireland.Com | website = Megalithicmonumentsofireland.com | accessdate = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Creidtear gur tógadh an [[uaimh thalún]] tuairim is an 9ú haois. Cuireadh ar líne thiar thiar theas í, a haghaidh ón ngréin ag dul faoi setting sun.<ref>{{cite web | url = http://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ | teideal = Drumlohan | published = Prehistoric Waterford | date = 2017-03-23 | accessdate = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209071401/https://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.megalithomania.com/show/site/357/drumlohan_ogham_stones_ogham_stone.htm | teideal = Prehistoric and Early Ireland @ megalithomania.com - Drumlohan Ogham Stone, County Waterford | website = Megalithomania.com | accessdate = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa mhí Iúil 1867, ath-aimsigh feirmeoir an cheantair an suíomh. Sa bhliain 1936, baineadh cuid den uaimh anuas agus cuireadh suas roinnt desna clocha Oghaim os cionn talún.<ref>{{ cite web | url = http://www.megalithicireland.com/Drumlohan%20Ogham%20Stones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones | website = Megalithicireland.com | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> ==Cur síos== ===Uaimh thalún=== Tá gailearaí na huaimhe 4.9&nbsp;m ar fad agus and 1.3&nbsp;m ar leithead, le hairde dín thuas go 1.2&nbsp;m.<ref>{{ cite web | url = http://www.irishstones.org/place.aspx?p=995 | teideal = Drumlohan | website = Irishstones.org | date = 2016-06-08 | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> Foirgnítear í le [[liag sheasta|liaga seasta]], agus cuireadh deich gcloch Oghaim ann mar lindéir agus taobhchlocha, roinnt díobh crochta bun os cionn.<ref>{{cite web | url = http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html | teideal = Drumlohan | website = Irishantiquities.bravehost.com | accessdate = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209080141/http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html }}</ref> Feictear [[cuasghreanadh|cuasghreantaí]] ar cheann desna díonchlocha.<ref>{{cite web | url = http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf | format = PDF | teideal = Old Waterford Society : Decies | date = 1987 | website = snap.waterfordcoco.ie | accessdate = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2017-11-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20171115113749/http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf }}</ref> ===Clocha Oghaim=== Tá tomhais éagsúla ag na clocha (CIIC 272–281). Déanta as ''[[greenschist]]'' atá seacht díobh, dhá as [[slinn|slinne]] agus ceann amháin as [[comhcheirtleán (geolaíocht)|comhcheirtleán]]. Léitear na hinscríbhinní: # CIIC 272 #: MANU MAGUNO GATI MOCOI MACORBO #: ''Manu'' mhaicín ''Gáeth'' chlainne ''Macorbo''<ref>{{ cite web |url = https://books.google.ie/books?id=ZsJnAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIGzAA | teideal = History of Waterford: City and County | first = Patrick C.| last = Power | date = 1d Eanáir 1990 | publisher = Mercier Press | via = Google Books }}</ref> #: b'fhéidir an [[Dál Maic-Cuirp]] de [[Déisi Muman|Dhéise na Mumhan]] # CIIC 273 #: CALUNOVIC[A] MAQI MUCOI LIT[EN]Ị #: Culainn mhic chlainne ''Litenos''<ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=hzlcAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIPDAG | teideal = And Shall These Mute Stones Speak?: Post-Roman Inscriptions in Western Britain | first = Charles | last = Thomas | date = 1d Eanáir 1994 | publisher = University of Wales Press | via = Google Books }}</ref> # CIIC 274 #: MAQI-INI ̣ ̣ ? ̣ ̣ MAQI(?) QE(?)]TTEAS #: mhic ''Ini?'' mhic ''Qetteas'' # CIIC 275 #: CUNALEGEA MAQI C[ ... ]SALAR CELI AVI QVECI #: ''Conlaoi'' mhic ''C...salar'' céile uí ''Cuach'' # CIIC 276 #: BIGU MAQI LAG... #: ''Bigu'' mhic ''Lag...'' # CIIC 277 #: BIR MAQI MUCOI ROTTAIS #: Bir mhic chlainne ''Rottis'' #: ag lua na ''Rothrige'', fo- threibh na nDéisí # CIIC 278 #: [ ... ] MAQI NE[TACUN]AS #: ... mhic ''Netacunas'' (nia cú) # CIIC 279 #: DENAVEC[A MU]COI MEDALO #: ''Denaveca'' chlainne ''Medalo'' #: b'fhéidir Dál ''Mo Dala'' # CIIC 280 #: BRO[INION]AS #: ''Broinionas'' # CIIC 281 #: DEAGOS MAQI MUCO[I ... NAI #: ''Deagos'' mhic chlainne ''...nai''<ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=EJMfeHBtuVAC&pg=PA455&lpg=PA455&dq=AVI%20QVECI&source=bl&ots=G9eACOccXD&sig=uO3ZcZdz_n880oB55BTJEWg74C4&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiimfWX4sLRAhXDLcAKHcVmBN8Q6AEIJTAC#v=onepage&q&f=false | teideal = Ireland: An Oxford Archaeological Guide to Sites from Earliest Times to AD 1600| first1 = Andy | last1 = Halpin | first2 = Conor | last2 = Newman | date = 26ú Deireadh Fómhair 2006 | publisher = OUP Oxford | via = Google Books }}</ref><ref>{{ cite web | url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?site=Drumlohan&stone=272._Drumlohan_I&lang=en | teideal = Ogham in 3D - Drumlohan / 272. Drumlohan I | website = Ogham.celt.dias.ie | date = 2017-05-12 | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> ==Naisc sheachtracha== * ''[https://www.youtube.com/watch?v=cNI92TG7lrM Ogham Stones in Ireland - Drumlohan Souterrain, Waterford Ireland]'' ar YouTube ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Contae Phort Láirge]] [[Catagóir:Pluaiseanna in Éirinn]] [[Catagóir:Séadchomhartha sa Chóiré Thuaidh]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Loch Garman]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Cill Mhantáin]] 6qmqm5b0svfghhey3zu61cjniozv1as 1316232 1316221 2026-05-29T15:12:19Z Marcas.oduinn 33120 /* Clocha Oghaim */ Tagairtí 1316232 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} [[Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] ([[Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Port Láirge)|154]]) is ea '''Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin''', aitheanta sa cheantar mar An Uaimh Oghaim, suite i g[[Contae Phort Láirge]], [[Éire]].<ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=mlpDAQAAMAAJ&pg=RA1-PA199&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEILTAD#v=onepage&q=drumlohan&f=false | teideal = Proceedings of the Royal Irish Academy | date = 1d Eanáir 1874 | publisher = Royal Irish Academy | via = Google Books }}</ref><ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=5C9gAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEINzAF | teideal = Ogham Inscriptions in Ireland, Wales, and Scotland | first = Sir Samuel | last = Ferguson | date = 1 January 1887 | publisher = D. Douglas | via = Google Books }}</ref><ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=gYQhAQAAIAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIRDAI | teideal = The Souterrains of Ireland | first = Mark | last = Clinton | date = 1d Eanáir 2001 | publisher = Wordwell | via = Google Books }}</ref> ==Suíomh== Tá Drom Locháin suite ar talamh feirme 4&nbsp;km soir ó [[Léim Uí Bhriain]], [[An tSráidbhaile]],<ref>{{ cite web | last = Hannon | first = Ed | url = https://visionsofthepastblog.com/2016/10/03/drumlohan-ogham-stones-souterrain-waterford-ireland/ | teideal = Drumlohan Ogham Stones & Souterrain, Waterford, Ireland &#124; Visions Of The Past | website = Visionsofthepastblog.com | datev=v2016-10-03 | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> ag {{coord|52.162846|N|7.464882|W|display=inline|format=dms}} ==Stair== Greanadh na clocha Oghaim idir AD 400 agus 700.<ref>{{cite web | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WATERFORD/Dromlohan_OghamStones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones/Megalithic Monuments Of Ireland.Com | website = Megalithicmonumentsofireland.com | accessdate = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Creidtear gur tógadh an [[uaimh thalún]] tuairim is an 9ú haois. Cuireadh ar líne thiar thiar theas í, a haghaidh ón ngréin ag dul faoi setting sun.<ref>{{cite web | url = http://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ | teideal = Drumlohan | published = Prehistoric Waterford | date = 2017-03-23 | accessdate = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209071401/https://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.megalithomania.com/show/site/357/drumlohan_ogham_stones_ogham_stone.htm | teideal = Prehistoric and Early Ireland @ megalithomania.com - Drumlohan Ogham Stone, County Waterford | website = Megalithomania.com | accessdate = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa mhí Iúil 1867, ath-aimsigh feirmeoir an cheantair an suíomh. Sa bhliain 1936, baineadh cuid den uaimh anuas agus cuireadh suas roinnt desna clocha Oghaim os cionn talún.<ref>{{ cite web | url = http://www.megalithicireland.com/Drumlohan%20Ogham%20Stones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones | website = Megalithicireland.com | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> ==Cur síos== ===Uaimh thalún=== Tá gailearaí na huaimhe 4.9&nbsp;m ar fad agus and 1.3&nbsp;m ar leithead, le hairde dín thuas go 1.2&nbsp;m.<ref>{{ cite web | url = http://www.irishstones.org/place.aspx?p=995 | teideal = Drumlohan | website = Irishstones.org | date = 2016-06-08 | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> Foirgnítear í le [[liag sheasta|liaga seasta]], agus cuireadh deich gcloch Oghaim ann mar lindéir agus taobhchlocha, roinnt díobh crochta bun os cionn.<ref>{{cite web | url = http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html | teideal = Drumlohan | website = Irishantiquities.bravehost.com | accessdate = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209080141/http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html }}</ref> Feictear [[cuasghreanadh|cuasghreantaí]] ar cheann desna díonchlocha.<ref>{{cite web | url = http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf | format = PDF | teideal = Old Waterford Society : Decies | date = 1987 | website = snap.waterfordcoco.ie | accessdate = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2017-11-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20171115113749/http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf }}</ref> ===Clocha Oghaim=== Tá tomhais éagsúla ag na clocha (CIIC 272–281). Déanta as ''[[greenschist]]'' atá seacht díobh, dhá as [[slinn|slinne]] agus ceann amháin as [[comhcheirtleán (geolaíocht)|comhcheirtleán]]. Léitear na hinscríbhinní: # CIIC 272 #: MANU MAGUNO GATI MOCOI MACORBO #: ''Manu'' mhaicín ''Gáeth'' chlainne ''Macorbo''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=ZsJnAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIGzAA | teideal = History of Waterford: City and County | ainm = Patrick C. | sloinne = Power | dáta = 1d Eanáir 1990 | foilsitheoir = Mercier Press | via = Google Books }}</ref> #: b'fhéidir an [[Dál Maic-Cuirp]] de [[Déisi Muman|Dhéise na Mumhan]] # CIIC 273 #: CALUNOVIC[A] MAQI MUCOI LIT[EN]Ị #: Culainn mhic chlainne ''Litenos''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=hzlcAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIPDAG | teideal = And Shall These Mute Stones Speak?: Post-Roman Inscriptions in Western Britain | ainm = Charles | sine = Thomas | dáta = 1d Eanáir 1994 | foilsitheoir = University of Wales Press | via = Google Books }}</ref> # CIIC 274 #: MAQI-INI ̣ ̣ ? ̣ ̣ MAQI(?) QE(?)]TTEAS #: mhic ''Ini?'' mhic ''Qetteas'' # CIIC 275 #: CUNALEGEA MAQI C[ ... ]SALAR CELI AVI QVECI #: ''Conlaoi'' mhic ''C...salar'' céile uí ''Cuach'' # CIIC 276 #: BIGU MAQI LAG... #: ''Bigu'' mhic ''Lag...'' # CIIC 277 #: BIR MAQI MUCOI ROTTAIS #: Bir mhic chlainne ''Rottis'' #: ag lua na ''Rothrige'', fo- threibh na nDéisí # CIIC 278 #: [ ... ] MAQI NE[TACUN]AS #: ... mhic ''Netacunas'' (nia cú) # CIIC 279 #: DENAVEC[A MU]COI MEDALO #: ''Denaveca'' chlainne ''Medalo'' #: b'fhéidir Dál ''Mo Dala'' # CIIC 280 #: BRO[INION]AS #: ''Broinionas'' # CIIC 281 #: DEAGOS MAQI MUCO[I ... NAI #: ''Deagos'' mhic chlainne ''...nai''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=EJMfeHBtuVAC&pg=PA455&lpg=PA455&dq=AVI%20QVECI&source=bl&ots=G9eACOccXD&sig=uO3ZcZdz_n880oB55BTJEWg74C4&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiimfWX4sLRAhXDLcAKHcVmBN8Q6AEIJTAC#v=onepage&q&f=false | teideal = Ireland: An Oxford Archaeological Guide to Sites from Earliest Times to AD 1600 | ainm = Andy | sloinne = Halpin | first2 = Conor | last2 = Newman | dáta = 26ú Deireadh Fómhair 2006 | foilsitheoir = OUP Oxford | via = Google Books }}</ref><ref>{{ lua idirlín | url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?site=Drumlohan&stone=272._Drumlohan_I&lang=en | teideal = Ogham in 3D - Drumlohan / 272. Drumlohan I | work = Ogham.celt.dias.ie | dáta = 2017-05-12 | dátarochtana = 2017-05-23 }}</ref> ==Naisc sheachtracha== * ''[https://www.youtube.com/watch?v=cNI92TG7lrM Ogham Stones in Ireland - Drumlohan Souterrain, Waterford Ireland]'' ar YouTube ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Contae Phort Láirge]] [[Catagóir:Pluaiseanna in Éirinn]] [[Catagóir:Séadchomhartha sa Chóiré Thuaidh]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Loch Garman]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Cill Mhantáin]] e2g1jzdnjv1cgl4mwkyzxr15tg8sh0i 1316233 1316232 2026-05-29T15:15:36Z Marcas.oduinn 33120 /* Uaimh thalún */ Tagairtí 1316233 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} [[Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] ([[Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Port Láirge)|154]]) is ea '''Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin''', aitheanta sa cheantar mar An Uaimh Oghaim, suite i g[[Contae Phort Láirge]], [[Éire]].<ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=mlpDAQAAMAAJ&pg=RA1-PA199&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEILTAD#v=onepage&q=drumlohan&f=false | teideal = Proceedings of the Royal Irish Academy | date = 1d Eanáir 1874 | publisher = Royal Irish Academy | via = Google Books }}</ref><ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=5C9gAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEINzAF | teideal = Ogham Inscriptions in Ireland, Wales, and Scotland | first = Sir Samuel | last = Ferguson | date = 1 January 1887 | publisher = D. Douglas | via = Google Books }}</ref><ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=gYQhAQAAIAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIRDAI | teideal = The Souterrains of Ireland | first = Mark | last = Clinton | date = 1d Eanáir 2001 | publisher = Wordwell | via = Google Books }}</ref> ==Suíomh== Tá Drom Locháin suite ar talamh feirme 4&nbsp;km soir ó [[Léim Uí Bhriain]], [[An tSráidbhaile]],<ref>{{ cite web | last = Hannon | first = Ed | url = https://visionsofthepastblog.com/2016/10/03/drumlohan-ogham-stones-souterrain-waterford-ireland/ | teideal = Drumlohan Ogham Stones & Souterrain, Waterford, Ireland &#124; Visions Of The Past | website = Visionsofthepastblog.com | datev=v2016-10-03 | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> ag {{coord|52.162846|N|7.464882|W|display=inline|format=dms}} ==Stair== Greanadh na clocha Oghaim idir AD 400 agus 700.<ref>{{cite web | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WATERFORD/Dromlohan_OghamStones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones/Megalithic Monuments Of Ireland.Com | website = Megalithicmonumentsofireland.com | accessdate = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Creidtear gur tógadh an [[uaimh thalún]] tuairim is an 9ú haois. Cuireadh ar líne thiar thiar theas í, a haghaidh ón ngréin ag dul faoi setting sun.<ref>{{cite web | url = http://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ | teideal = Drumlohan | published = Prehistoric Waterford | date = 2017-03-23 | accessdate = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209071401/https://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.megalithomania.com/show/site/357/drumlohan_ogham_stones_ogham_stone.htm | teideal = Prehistoric and Early Ireland @ megalithomania.com - Drumlohan Ogham Stone, County Waterford | website = Megalithomania.com | accessdate = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa mhí Iúil 1867, ath-aimsigh feirmeoir an cheantair an suíomh. Sa bhliain 1936, baineadh cuid den uaimh anuas agus cuireadh suas roinnt desna clocha Oghaim os cionn talún.<ref>{{ cite web | url = http://www.megalithicireland.com/Drumlohan%20Ogham%20Stones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones | website = Megalithicireland.com | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> ==Cur síos== ===Uaimh thalún=== Tá gailearaí na huaimhe 4.9&nbsp;m ar fad agus and 1.3&nbsp;m ar leithead, le hairde dín thuas go 1.2&nbsp;m.<ref>{{ lua idirlín | url = http://www.irishstones.org/place.aspx?p=995 | teideal = Drumlohan | work = irishstones.org | dáta = 2016-06-08 | dátarochtana = 2017-05-23 }}</ref> Foirgnítear í le [[liag sheasta|liaga seasta]], agus cuireadh deich gcloch Oghaim ann mar lindéir agus taobhchlocha, roinnt díobh crochta bun os cionn.<ref>{{ lua idirlín | url = http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html | teideal = Drumlohan | work = irishantiquities.bravehost.com | dáta = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209080141/http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html }}</ref> Feictear [[cuasghreanadh|cuasghreantaí]] ar cheann desna díonchlocha.<ref>{{ lua idirlín | url = http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf | format = PDF | teideal = Old Waterford Society : Decies | date = 1987 | work = snap.waterfordcoco.ie | dáta = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2017-11-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20171115113749/http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf}}</ref> ===Clocha Oghaim=== Tá tomhais éagsúla ag na clocha (CIIC 272–281). Déanta as ''[[greenschist]]'' atá seacht díobh, dhá as [[slinn|slinne]] agus ceann amháin as [[comhcheirtleán (geolaíocht)|comhcheirtleán]]. Léitear na hinscríbhinní: # CIIC 272 #: MANU MAGUNO GATI MOCOI MACORBO #: ''Manu'' mhaicín ''Gáeth'' chlainne ''Macorbo''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=ZsJnAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIGzAA | teideal = History of Waterford: City and County | ainm = Patrick C. | sloinne = Power | dáta = 1d Eanáir 1990 | foilsitheoir = Mercier Press | via = Google Books }}</ref> #: b'fhéidir an [[Dál Maic-Cuirp]] de [[Déisi Muman|Dhéise na Mumhan]] # CIIC 273 #: CALUNOVIC[A] MAQI MUCOI LIT[EN]Ị #: Culainn mhic chlainne ''Litenos''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=hzlcAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIPDAG | teideal = And Shall These Mute Stones Speak?: Post-Roman Inscriptions in Western Britain | ainm = Charles | sine = Thomas | dáta = 1d Eanáir 1994 | foilsitheoir = University of Wales Press | via = Google Books }}</ref> # CIIC 274 #: MAQI-INI ̣ ̣ ? ̣ ̣ MAQI(?) QE(?)]TTEAS #: mhic ''Ini?'' mhic ''Qetteas'' # CIIC 275 #: CUNALEGEA MAQI C[ ... ]SALAR CELI AVI QVECI #: ''Conlaoi'' mhic ''C...salar'' céile uí ''Cuach'' # CIIC 276 #: BIGU MAQI LAG... #: ''Bigu'' mhic ''Lag...'' # CIIC 277 #: BIR MAQI MUCOI ROTTAIS #: Bir mhic chlainne ''Rottis'' #: ag lua na ''Rothrige'', fo- threibh na nDéisí # CIIC 278 #: [ ... ] MAQI NE[TACUN]AS #: ... mhic ''Netacunas'' (nia cú) # CIIC 279 #: DENAVEC[A MU]COI MEDALO #: ''Denaveca'' chlainne ''Medalo'' #: b'fhéidir Dál ''Mo Dala'' # CIIC 280 #: BRO[INION]AS #: ''Broinionas'' # CIIC 281 #: DEAGOS MAQI MUCO[I ... NAI #: ''Deagos'' mhic chlainne ''...nai''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=EJMfeHBtuVAC&pg=PA455&lpg=PA455&dq=AVI%20QVECI&source=bl&ots=G9eACOccXD&sig=uO3ZcZdz_n880oB55BTJEWg74C4&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiimfWX4sLRAhXDLcAKHcVmBN8Q6AEIJTAC#v=onepage&q&f=false | teideal = Ireland: An Oxford Archaeological Guide to Sites from Earliest Times to AD 1600 | ainm = Andy | sloinne = Halpin | first2 = Conor | last2 = Newman | dáta = 26ú Deireadh Fómhair 2006 | foilsitheoir = OUP Oxford | via = Google Books }}</ref><ref>{{ lua idirlín | url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?site=Drumlohan&stone=272._Drumlohan_I&lang=en | teideal = Ogham in 3D - Drumlohan / 272. Drumlohan I | work = Ogham.celt.dias.ie | dáta = 2017-05-12 | dátarochtana = 2017-05-23 }}</ref> ==Naisc sheachtracha== * ''[https://www.youtube.com/watch?v=cNI92TG7lrM Ogham Stones in Ireland - Drumlohan Souterrain, Waterford Ireland]'' ar YouTube ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Contae Phort Láirge]] [[Catagóir:Pluaiseanna in Éirinn]] [[Catagóir:Séadchomhartha sa Chóiré Thuaidh]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Loch Garman]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Cill Mhantáin]] 4iikv96f07swqcshgbwtfbikr2v27vm 1316234 1316233 2026-05-29T15:17:43Z Marcas.oduinn 33120 /* Stair */ Tagairtí 1316234 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} [[Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] ([[Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Port Láirge)|154]]) is ea '''Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin''', aitheanta sa cheantar mar An Uaimh Oghaim, suite i g[[Contae Phort Láirge]], [[Éire]].<ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=mlpDAQAAMAAJ&pg=RA1-PA199&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEILTAD#v=onepage&q=drumlohan&f=false | teideal = Proceedings of the Royal Irish Academy | date = 1d Eanáir 1874 | publisher = Royal Irish Academy | via = Google Books }}</ref><ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=5C9gAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEINzAF | teideal = Ogham Inscriptions in Ireland, Wales, and Scotland | first = Sir Samuel | last = Ferguson | date = 1 January 1887 | publisher = D. Douglas | via = Google Books }}</ref><ref>{{ cite web | url = https://books.google.ie/books?id=gYQhAQAAIAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIRDAI | teideal = The Souterrains of Ireland | first = Mark | last = Clinton | date = 1d Eanáir 2001 | publisher = Wordwell | via = Google Books }}</ref> ==Suíomh== Tá Drom Locháin suite ar talamh feirme 4&nbsp;km soir ó [[Léim Uí Bhriain]], [[An tSráidbhaile]],<ref>{{ cite web | last = Hannon | first = Ed | url = https://visionsofthepastblog.com/2016/10/03/drumlohan-ogham-stones-souterrain-waterford-ireland/ | teideal = Drumlohan Ogham Stones & Souterrain, Waterford, Ireland &#124; Visions Of The Past | website = Visionsofthepastblog.com | datev=v2016-10-03 | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> ag {{coord|52.162846|N|7.464882|W|display=inline|format=dms}} ==Stair== Greanadh na clocha Oghaim idir AD 400 agus 700.<ref>{{ lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WATERFORD/Dromlohan_OghamStones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones/Megalithic Monuments Of Ireland.Com | work = Megalithicmonumentsofireland.com | dátarochtana = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Creidtear gur tógadh an [[uaimh thalún]] tuairim is an 9ú haois. Cuireadh ar líne thiar thiar theas í, a haghaidh ón ngréin ag dul faoi setting sun.<ref>{{ lua idirlín | url = http://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ | teideal = Drumlohan | published = Prehistoric Waterford | dáta = 2017-03-23 | dátarochtana = 2017-05-23 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209071401/https://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ }}</ref><ref>{{ lua idirlín | url = http://www.megalithomania.com/show/site/357/drumlohan_ogham_stones_ogham_stone.htm | teideal = Prehistoric and Early Ireland @ megalithomania.com - Drumlohan Ogham Stone, County Waterford | website = Megalithomania.com | accessdate = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa mhí Iúil 1867, ath-aimsigh feirmeoir an cheantair an suíomh. Sa bhliain 1936, baineadh cuid den uaimh anuas agus cuireadh suas roinnt desna clocha Oghaim os cionn talún.<ref>{{ lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Drumlohan%20Ogham%20Stones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones | work = megalithicireland.com | dátarochtana = 2017-05-23 }}</ref> ==Cur síos== ===Uaimh thalún=== Tá gailearaí na huaimhe 4.9&nbsp;m ar fad agus and 1.3&nbsp;m ar leithead, le hairde dín thuas go 1.2&nbsp;m.<ref>{{ lua idirlín | url = http://www.irishstones.org/place.aspx?p=995 | teideal = Drumlohan | work = irishstones.org | dáta = 2016-06-08 | dátarochtana = 2017-05-23 }}</ref> Foirgnítear í le [[liag sheasta|liaga seasta]], agus cuireadh deich gcloch Oghaim ann mar lindéir agus taobhchlocha, roinnt díobh crochta bun os cionn.<ref>{{ lua idirlín | url = http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html | teideal = Drumlohan | work = irishantiquities.bravehost.com | dáta = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209080141/http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html }}</ref> Feictear [[cuasghreanadh|cuasghreantaí]] ar cheann desna díonchlocha.<ref>{{ lua idirlín | url = http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf | format = PDF | teideal = Old Waterford Society : Decies | date = 1987 | work = snap.waterfordcoco.ie | dáta = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2017-11-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20171115113749/http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf}}</ref> ===Clocha Oghaim=== Tá tomhais éagsúla ag na clocha (CIIC 272–281). Déanta as ''[[greenschist]]'' atá seacht díobh, dhá as [[slinn|slinne]] agus ceann amháin as [[comhcheirtleán (geolaíocht)|comhcheirtleán]]. Léitear na hinscríbhinní: # CIIC 272 #: MANU MAGUNO GATI MOCOI MACORBO #: ''Manu'' mhaicín ''Gáeth'' chlainne ''Macorbo''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=ZsJnAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIGzAA | teideal = History of Waterford: City and County | ainm = Patrick C. | sloinne = Power | dáta = 1d Eanáir 1990 | foilsitheoir = Mercier Press | via = Google Books }}</ref> #: b'fhéidir an [[Dál Maic-Cuirp]] de [[Déisi Muman|Dhéise na Mumhan]] # CIIC 273 #: CALUNOVIC[A] MAQI MUCOI LIT[EN]Ị #: Culainn mhic chlainne ''Litenos''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=hzlcAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIPDAG | teideal = And Shall These Mute Stones Speak?: Post-Roman Inscriptions in Western Britain | ainm = Charles | sine = Thomas | dáta = 1d Eanáir 1994 | foilsitheoir = University of Wales Press | via = Google Books }}</ref> # CIIC 274 #: MAQI-INI ̣ ̣ ? ̣ ̣ MAQI(?) QE(?)]TTEAS #: mhic ''Ini?'' mhic ''Qetteas'' # CIIC 275 #: CUNALEGEA MAQI C[ ... ]SALAR CELI AVI QVECI #: ''Conlaoi'' mhic ''C...salar'' céile uí ''Cuach'' # CIIC 276 #: BIGU MAQI LAG... #: ''Bigu'' mhic ''Lag...'' # CIIC 277 #: BIR MAQI MUCOI ROTTAIS #: Bir mhic chlainne ''Rottis'' #: ag lua na ''Rothrige'', fo- threibh na nDéisí # CIIC 278 #: [ ... ] MAQI NE[TACUN]AS #: ... mhic ''Netacunas'' (nia cú) # CIIC 279 #: DENAVEC[A MU]COI MEDALO #: ''Denaveca'' chlainne ''Medalo'' #: b'fhéidir Dál ''Mo Dala'' # CIIC 280 #: BRO[INION]AS #: ''Broinionas'' # CIIC 281 #: DEAGOS MAQI MUCO[I ... NAI #: ''Deagos'' mhic chlainne ''...nai''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=EJMfeHBtuVAC&pg=PA455&lpg=PA455&dq=AVI%20QVECI&source=bl&ots=G9eACOccXD&sig=uO3ZcZdz_n880oB55BTJEWg74C4&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiimfWX4sLRAhXDLcAKHcVmBN8Q6AEIJTAC#v=onepage&q&f=false | teideal = Ireland: An Oxford Archaeological Guide to Sites from Earliest Times to AD 1600 | ainm = Andy | sloinne = Halpin | first2 = Conor | last2 = Newman | dáta = 26ú Deireadh Fómhair 2006 | foilsitheoir = OUP Oxford | via = Google Books }}</ref><ref>{{ lua idirlín | url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?site=Drumlohan&stone=272._Drumlohan_I&lang=en | teideal = Ogham in 3D - Drumlohan / 272. Drumlohan I | work = Ogham.celt.dias.ie | dáta = 2017-05-12 | dátarochtana = 2017-05-23 }}</ref> ==Naisc sheachtracha== * ''[https://www.youtube.com/watch?v=cNI92TG7lrM Ogham Stones in Ireland - Drumlohan Souterrain, Waterford Ireland]'' ar YouTube ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Contae Phort Láirge]] [[Catagóir:Pluaiseanna in Éirinn]] [[Catagóir:Séadchomhartha sa Chóiré Thuaidh]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Loch Garman]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Cill Mhantáin]] r5qij26lbcefbrv2azw043f5ite1wnf 1316235 1316234 2026-05-29T15:19:43Z Marcas.oduinn 33120 /* */ Tagairtí 1316235 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} [[Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann|Séadchomhartha Náisiúnta]] ([[Liosta Séadchomharthaí Náisiúnta (Port Láirge)|154]]) is ea '''Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin''', aitheanta sa cheantar mar An Uaimh Oghaim, suite i g[[Contae Phort Láirge]], [[Éire]].<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=mlpDAQAAMAAJ&pg=RA1-PA199&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEILTAD#v=onepage&q=drumlohan&f=false | teideal = Proceedings of the Royal Irish Academy | dáta = 1d Eanáir 1874 | foilsitheoir = Acadamh Ríoga na hÉireann | via = Google Books }}</ref><ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=5C9gAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEINzAF | teideal = Ogham Inscriptions in Ireland, Wales, and Scotland | ainm = Sir Samuel | sine = Ferguson | dáta = 1d Eanáir 1887 | foilsitheoir = D. Douglas | via = Google Books }}</ref><ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=gYQhAQAAIAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIRDAI | teideal = The Souterrains of Ireland | ainm = Mark | sloinne = Clinton | dáta = 1d Eanáir 2001 | foilsitheoir = Wordwell | via = Google Books }}</ref> ==Suíomh== Tá Drom Locháin suite ar talamh feirme 4&nbsp;km soir ó [[Léim Uí Bhriain]], [[An tSráidbhaile]],<ref>{{ cite web | last = Hannon | first = Ed | url = https://visionsofthepastblog.com/2016/10/03/drumlohan-ogham-stones-souterrain-waterford-ireland/ | teideal = Drumlohan Ogham Stones & Souterrain, Waterford, Ireland &#124; Visions Of The Past | website = Visionsofthepastblog.com | datev=v2016-10-03 | accessdate = 2017-05-23 }}</ref> ag {{coord|52.162846|N|7.464882|W|display=inline|format=dms}} ==Stair== Greanadh na clocha Oghaim idir AD 400 agus 700.<ref>{{ lua idirlín | url = http://www.megalithicmonumentsofireland.com/COUNTIES/WATERFORD/Dromlohan_OghamStones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones/Megalithic Monuments Of Ireland.Com | work = Megalithicmonumentsofireland.com | dátarochtana = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Creidtear gur tógadh an [[uaimh thalún]] tuairim is an 9ú haois. Cuireadh ar líne thiar thiar theas í, a haghaidh ón ngréin ag dul faoi setting sun.<ref>{{ lua idirlín | url = http://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ | teideal = Drumlohan | published = Prehistoric Waterford | dáta = 2017-03-23 | dátarochtana = 2017-05-23 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209071401/https://www.prehistoricwaterford.com/products/drumlohan/ }}</ref><ref>{{ lua idirlín | url = http://www.megalithomania.com/show/site/357/drumlohan_ogham_stones_ogham_stone.htm | teideal = Prehistoric and Early Ireland @ megalithomania.com - Drumlohan Ogham Stone, County Waterford | website = Megalithomania.com | accessdate = 2017-05-23 }}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa mhí Iúil 1867, ath-aimsigh feirmeoir an cheantair an suíomh. Sa bhliain 1936, baineadh cuid den uaimh anuas agus cuireadh suas roinnt desna clocha Oghaim os cionn talún.<ref>{{ lua idirlín | url = http://www.megalithicireland.com/Drumlohan%20Ogham%20Stones.html | teideal = Drumlohan Ogham Stones | work = megalithicireland.com | dátarochtana = 2017-05-23 }}</ref> ==Cur síos== ===Uaimh thalún=== Tá gailearaí na huaimhe 4.9&nbsp;m ar fad agus and 1.3&nbsp;m ar leithead, le hairde dín thuas go 1.2&nbsp;m.<ref>{{ lua idirlín | url = http://www.irishstones.org/place.aspx?p=995 | teideal = Drumlohan | work = irishstones.org | dáta = 2016-06-08 | dátarochtana = 2017-05-23 }}</ref> Foirgnítear í le [[liag sheasta|liaga seasta]], agus cuireadh deich gcloch Oghaim ann mar lindéir agus taobhchlocha, roinnt díobh crochta bun os cionn.<ref>{{ lua idirlín | url = http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html | teideal = Drumlohan | work = irishantiquities.bravehost.com | dáta = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2019-12-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191209080141/http://irishantiquities.bravehost.com/waterford/drumlohan/drumlohan.html }}</ref> Feictear [[cuasghreanadh|cuasghreantaí]] ar cheann desna díonchlocha.<ref>{{ lua idirlín | url = http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf | format = PDF | teideal = Old Waterford Society : Decies | date = 1987 | work = snap.waterfordcoco.ie | dáta = 2017-05-23 | dátarochtana = 2019-12-09 | archivedate = 2017-11-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20171115113749/http://snap.waterfordcoco.ie/collections/ejournals/100754/100754-2.pdf}}</ref> ===Clocha Oghaim=== Tá tomhais éagsúla ag na clocha (CIIC 272–281). Déanta as ''[[greenschist]]'' atá seacht díobh, dhá as [[slinn|slinne]] agus ceann amháin as [[comhcheirtleán (geolaíocht)|comhcheirtleán]]. Léitear na hinscríbhinní: # CIIC 272 #: MANU MAGUNO GATI MOCOI MACORBO #: ''Manu'' mhaicín ''Gáeth'' chlainne ''Macorbo''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=ZsJnAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIGzAA | teideal = History of Waterford: City and County | ainm = Patrick C. | sloinne = Power | dáta = 1d Eanáir 1990 | foilsitheoir = Mercier Press | via = Google Books }}</ref> #: b'fhéidir an [[Dál Maic-Cuirp]] de [[Déisi Muman|Dhéise na Mumhan]] # CIIC 273 #: CALUNOVIC[A] MAQI MUCOI LIT[EN]Ị #: Culainn mhic chlainne ''Litenos''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=hzlcAAAAMAAJ&q=drumlohan&dq=drumlohan&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjL99XW48LRAhVIL8AKHS_zAXkQ6AEIPDAG | teideal = And Shall These Mute Stones Speak?: Post-Roman Inscriptions in Western Britain | ainm = Charles | sine = Thomas | dáta = 1d Eanáir 1994 | foilsitheoir = University of Wales Press | via = Google Books }}</ref> # CIIC 274 #: MAQI-INI ̣ ̣ ? ̣ ̣ MAQI(?) QE(?)]TTEAS #: mhic ''Ini?'' mhic ''Qetteas'' # CIIC 275 #: CUNALEGEA MAQI C[ ... ]SALAR CELI AVI QVECI #: ''Conlaoi'' mhic ''C...salar'' céile uí ''Cuach'' # CIIC 276 #: BIGU MAQI LAG... #: ''Bigu'' mhic ''Lag...'' # CIIC 277 #: BIR MAQI MUCOI ROTTAIS #: Bir mhic chlainne ''Rottis'' #: ag lua na ''Rothrige'', fo- threibh na nDéisí # CIIC 278 #: [ ... ] MAQI NE[TACUN]AS #: ... mhic ''Netacunas'' (nia cú) # CIIC 279 #: DENAVEC[A MU]COI MEDALO #: ''Denaveca'' chlainne ''Medalo'' #: b'fhéidir Dál ''Mo Dala'' # CIIC 280 #: BRO[INION]AS #: ''Broinionas'' # CIIC 281 #: DEAGOS MAQI MUCO[I ... NAI #: ''Deagos'' mhic chlainne ''...nai''<ref>{{ lua idirlín | url = https://books.google.ie/books?id=EJMfeHBtuVAC&pg=PA455&lpg=PA455&dq=AVI%20QVECI&source=bl&ots=G9eACOccXD&sig=uO3ZcZdz_n880oB55BTJEWg74C4&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiimfWX4sLRAhXDLcAKHcVmBN8Q6AEIJTAC#v=onepage&q&f=false | teideal = Ireland: An Oxford Archaeological Guide to Sites from Earliest Times to AD 1600 | ainm = Andy | sloinne = Halpin | first2 = Conor | last2 = Newman | dáta = 26ú Deireadh Fómhair 2006 | foilsitheoir = OUP Oxford | via = Google Books }}</ref><ref>{{ lua idirlín | url = https://ogham.celt.dias.ie/stone.php?site=Drumlohan&stone=272._Drumlohan_I&lang=en | teideal = Ogham in 3D - Drumlohan / 272. Drumlohan I | work = Ogham.celt.dias.ie | dáta = 2017-05-12 | dátarochtana = 2017-05-23 }}</ref> ==Naisc sheachtracha== * ''[https://www.youtube.com/watch?v=cNI92TG7lrM Ogham Stones in Ireland - Drumlohan Souterrain, Waterford Ireland]'' ar YouTube ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Contae Phort Láirge]] [[Catagóir:Pluaiseanna in Éirinn]] [[Catagóir:Séadchomhartha sa Chóiré Thuaidh]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta na hÉireann]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Loch Garman]] [[Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae Cill Mhantáin]] m0a1byee972qudgdt4mtul5w5s3psv8 0 94962 1316224 1290327 2026-05-29T15:06:32Z Alison 570 -íomhá briste 1316224 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} [[Scannán]] faisnéise é '''''Saoirse?''''' a thugann cur síos ar imeachtaí [[Stair na hÉireann|staire na hÉireann]] sna blianta 1919-1922, idir fhorbairt an [[Náisiúnachas in Éirinn|náisiúnachais in Éirinn]] agus mórthubaiste an Chogaidh Chathartha. Tá sé suntasach mar sin go bhfuil comhartha ceiste leis an teideal.<ref>{{Lua idirlín|url=https://siopa.gael-linn.ie/ga/saoirse-dvdcd-set|teideal=Saoirse? (DVD/CD SET)|údar=Antoine Ó Coileáin|dáta=2007|language=ga|work=Gael Linn|dátarochtana=2020-09-30}}</ref> Rinne [[George Morrison]] an stiúrthóireacht, agus chum [[Seán Ó Riada]] an ceol don scannán. B'iad Pádraig Ó Raghallaigh agus [[Liam Budhlaeir]] na tráchtairí. B'é [[Seán Mac Réamoinn]] a scríobh téacs na tráchtaireachta. B'é [[Gael-Linn]] a léirigh an scannán. == Léiriú == Eisíodh an scannán sa bhliain 1961. Bhí glacadh an-mhaith leis ag an am agus chuaigh ceol Sheáin Uí Riada i bhfeidhm go mór ar dhaoine. Chuaigh Morrison ar lorg ábhar pictiúirí de na daoine a bhí sáite sna himeachtaí seo ina lán [[cartlann]]<nowiki/>a. D'éirigh leis, mar shampla, an beagán de na pictiúirí beo a bhí tógtha de [[Tomás Mac Curtáin|Thomás Mac Curtáin]] riamh a shuí sa scannán. * Is éard atá le feiceáil ag tús an scannáin ná teacht le chéile [[an Chéad Dáil]] ar an [[21 Eanáir]] [[1919]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-scannan-cailiuil-saoirse-ar-fail-ar-dvd-anois.aspx|teideal=An scannán cáiliúil Saoirse? ar fáil ar DVD anois|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-09-30}}</ref> * Baineann sé geit as daoine go fóill mórcharachtair na linne a fheiceáil agus iad ina mbeatha: an [[Mícheál Ó Coileáin|Coileánach]] ag bailiú síntiús don Iasacht Náisiúnta i 1919 agus scuaine de phearsana móra ag teacht chuige, leithéidí [[Art Ó Gríofa|Griffith]] agus [[Deasún Mac Gearailt]]. * Déanann an scannán cur síos ar na heachtraí uafáis sna blianta le linn Chogadh na n[[Dúchrónaigh|Duchrónach]], go háirithe an léirscrios a rinneadh ar bhailte mar [[Mainistir Fhear Maí|Mhainistir Fhear Maí]], [[Baile Brigín|Bhaile Brigín]], [[Gránard|an Gránard]] agus [[Corcaigh|Chorcaigh]]. * Tá na sluaite móra a bhí ag tacú leis an ngluaiseacht le feiceáil, mar shampla, le linn shochraidí [[Tomás Mac Curtáin|Thomáis Mhic Curtáin]] agus [[Traolach Mac Suibhne|Thraolaigh Mhic Shuibhne]]. * Leagtar an-bhéim ar an gciapadh a d’fhulaing an gnáthdhuine de bharr toirmisc agus ruathar díoltais. Tá an ruathar inar scaoileadh [[Seán Ó Treasaigh|Seán Ó Treasaig]]<nowiki/>h le feiceáil ann; [[Círéib|círéibeacha]] ó thuaidh agus radharcanna den phróiseas síochána. * Léiríonn míreanna den scannán an chuairt a thug [[Éamon de Valera|de Valera]] ar an g[[Contae an Chláir|Clár,]] ar [[Luimneach]] agus ar [[Gaillimh|Ghaillimh]]. == Dáilreadh == Rinne [[Gael Linn]] athmháistriú ar an scannán féin i gcomhair an DVD sa bhliain 2007. Cuireadh fotheidil [[An Béarla|Bhéarla]] leis. Tá an fuaimrian le Seán Ó Riada le fáil ann, in aon bhosca leis an scannán. == Féach freisin == * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']], [[George Morrison]], [[Seán Ó Riada]], [[Gael Linn]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-scannán}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin Ghael Linn]] [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin 1961]] [[Catagóir:Cogadh na Saoirse in Éirinn]] ik3k7xjndodx54kypxvx3e9czulx7ch 14 96112 1316192 1218382 2026-05-29T13:41:04Z Alison 570 ++ 1316192 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Diagairí de réir reiligiúin|Moslaim]] [[Catagóir:Cléir]] [[Catagóir:Ioslam]] jjfkcfhcyjdhkv8ih9mbubw5xwdml0a 14 96113 1316193 1029592 2026-05-29T13:41:25Z Alison 570 Catagóir:Diagairí de réir reiligiúin 1316193 wikitext text/x-wiki {{Catcómhaoin|Christian theologians|Diagairí na Críostaíochta}} [[Catagóir:Críostaithe‎]] [[Catagóir:Diagairí de réir reiligiúin|Críost]] 5t3dewi9i3geftwbg4bmirz91cmsriy 14 96114 1316191 987353 2026-05-29T13:40:23Z Alison 570 Catagóir:Diagairí de réir reiligiúin 1316191 wikitext text/x-wiki {{Catcómhaoin|Jewish theologians|Diagairí Giúdacha}} [[Catagóir:Giúdaigh]] [[Catagóir:Diagairí de réir reiligiúin|Giúdach]] 69j5fhl1ted0twj3b4udxo82fgm0qq8 14 96989 1316205 995225 2026-05-29T14:38:33Z Alison 570 Catagóir:Daoine a rugadh sa 5ú haois 1316205 wikitext text/x-wiki Is iad seo na ndaoine a rugadh sna bhliana [[480]] go [[489]]. {{Catcómhaoin|480s births|Daoine a rugadh sna 480í}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 5ú haois|480]] tttjlbf2h6kpyu9gjdjobvhlgwzss5a 0 99684 1316227 1246712 2026-05-29T15:08:57Z Alison 570 -íomhá briste 1316227 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil‎}} [[Dán eipiciúil]] is ea an '''Ramayana''', nó '''scéal Rama agus Sita''', scríofa i [[An tSanscrait|Sanscrait]], idir an 7ú-3ú haois roimh Chríost. Cuireann an scéal síos ar bhua na maithe ar an olc, agus an dóchas sa dorchadas, srl. Tá cosúlachtaí ann idir scéal Rama agus Sita agus scéal [[Muire|Mhuire]] agus Iósaf, nó an scéal faoi imeacht na n[[Giúdachas|Giúdach]] ó [[Iarúsailéim]], dídeanaithe iad go léir.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nicurriculum.org.uk/docs/key_stages_1_and_2/areas_of_learning/religious_education/im/Creideamh_agus_Solas.pdf|teideal=Creideamh agus Solas Aonad Téamach|údar=nicurriculum.org.uk|dátarochtana=2021|archivedate=2021-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211104131524/http://www.nicurriculum.org.uk/docs/key_stages_1_and_2/areas_of_learning/religious_education/im/Creideamh_agus_Solas.pdf}}</ref> ==== Deoraíocht ==== Ag tarraingt dó ar dheireadh a réimis roghnaigh Dasaratha, rí Ayodha, a mhac Rama le bheith mar oidhre air. Ba mhian lena bhean Kaikeyi go mbeadh Bharata, mac eile dá gcuid, mar oidhre ina áit. Bhí Kaikeyi den bharúil go dtiocfadh mí-ádh uirthi mura ndéanfaí rí de Bharata agus mura ndéanfaí Rama a dhíbirt chun na coille go ceann ceithre bliana déag.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/document/1590|teideal=Creideamh agus Solasː Leabhar Áiseanna|údar=ccea.org.uk|dátarochtana=2021}}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> D’aontaigh an rí go drogallach, mar sin chaith Rama ceithre bliana déag ar deoraíocht lena bhean álainn Sita agus lena dheartháir Laksmana. D’fhág siad a raibh acu de mhaoin shaolta agus chaith siad saol crua faoin choill. [[Íomhá:Ein Dämon wird vom Affenprinzen Angada erschlagen (Shangri-Ramayana c1700).jpg|mion|'''Ramayana, Udaipur (1652)''']] ==== Fuadach ==== Nuair a chuala Ravana, rí deich-gceannach na ndeamhan a bhí ina rí ar oileán darbh ainm Lanka, iomrá ar áilleacht Sita shocraigh sé go mbeadh sí aige féin. Chuaigh sé i riocht fir naofa agus chas sé uirthi sa choill. I ndiaidh dó intinn Rama agus Laksmana a bhaint di, sciob sé leis Sita go Lanka. ==== An fháinne ==== [[Íomhá:Ramayana, Yuddha Kanda. Illustrator Sahib Din. Production Udaipur, 1652.jpg|mion|Yuddha Kanda (cath), Udaipur (1652)]] Chaith Sita a cuid ama faoi bhrón i ndiaidh Rama i ngairdín Ravana ar Lanka. Ag an am céanna chuaigh Rama agus Laksmana le cuidiú a iarraidh ar Hanuman, rí na moncaithe, teacht uirthi. Thosaigh Hanuman ar chuardach Sita trí choiscéim mhór a ghlacadh anonn go Lanka. Tháinig sé ar Sita agus chuir sé in iúl di gur theachtaire ó Rama é trí fháinne Rama a thaispeáint di. Bhí lúcháir an tsaoil ar Sita; d’éalaigh Hanuman agus d’inis sé do Rama cá raibh sí. [[Íomhá:Battle at Lanka, Ramayana, Udaipur, 1649-53.jpg|mion|Cath Lanka, Udaipur (1652)]] ==== Tarrtháil ==== Thóg Rama, Laksmana, Hanuman, agus a arm de mhoncaithe droichead trasna go Lanka le tarrtháil a thabhairt ar Sita. I ndiaidh dóibh cath fada a dhéanamh le sleánna, boghanna agus saigheada, mharaigh Rama rí deich-gceannach na ndeamhan Ravana. [[Íomhá:The death of Kumbhakarna - Ramayana, Yuddha Kanda (1652), f.87 - BL Add MS 15297.jpg|mion|Bás Kumbhakarna, Udaipur (1652)]] ==== Diva ==== Cionn is go raibh na ceithre bliana déag caite, d’fhill Rama agus Sita ar Ayodha agus rinneadh rí agus banríon díobh. Bhí an oiread sin áthais ar na daoine iad a fheiceáil ar ais gur chuir siad soilse beaga taobh amuigh de na tithe acu ionas go bhfeiceadh Rama agus Sita an bealach rompu. Tugadh diva ar na soilse seo agus sin an fáth ar tugadh ‘Diwali’ ar an fhéile.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Diwali]] (féile Hiondúch na soilse) * ''[[Mahābhārata]]'' == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dánta eipiciúla]] [[Catagóir:Hiondúchas]] 598y11q8msyzn8p67oimc4cbp5tywq2 0 100097 1316237 1243151 2026-05-29T15:21:26Z Alison 570 ++ 1316237 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is dealbhóir [[An Airméin|Airméanach]] é '''Mihran Hakobyan''' ([[An Airméinis|Airméinis]]: ''Միհրան Հակոբյան'') a chruthaigh Séadchomhartha na Vicipéide, i Słubice, an chéad cheann dá chineál.<ref>Katz, Leslie (27 October 2014). "A Wikipedia monument? It's true (we're pretty sure)".[https://www.cnet.com/tech/services-and-software/a-wikipedia-monument-its-true-were-pretty-sure/].</ref> == Beathaisnéis == Rugadh Mihran Hakobyan i Stepanakert. Fuair a athair, an dealbhóir Armen Hakobyan, bás sa bhliain 1990, le linn Chéad Chogadh Nagorno-Karabakh.<ref> В Карабахе проходит выставка известного скульптора Армена Акопяна (i Rúiséis) Memorial Society. 13 December 2011.[http://www.memo.ru/d/102859.html]</ref> <ref>Beglaryan, Ashot (24 June 2011). В Арцахе отметили 70-летие скульптора Армена Акопяна, погибшего 2 января 1990 года. karabakh-news.com (i Rúisis)[http://karabakh-news.com/10414-v-arcaxe-otmetili-70-letie-skulptora-armena-akopyana-pogibshego-2-yanvarya-1990-goda.htmll]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ón bhliain 2000 go 2006, rinne sé staidéar ar [[dealbhóireacht]] ag an Akademii Sztuk Pięknych w Erywaniu ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: ''Acadamh Stáit na Mínealaíon Eireaván''. Ina dhiaidh sin d’oibrigh sé ina ghairm san [[An Airméin|Airméin]] agus sa [[An Rúis|Rúis]], agus ghlac sé páirt i roinnt taispeántas i Stepanakert agus i [[Eireaván]]. <gallery> Ciszewicz+Hakobyan+Wojciechowski.jpg|Mihran Hakobyan le méara Słubice Tomasz Ciszewicz agus Krzysztof Wojciechowski Wikipedia_Monument_2.JPG|''Séadchomhartha na Vicipéide'' (2014) i Słubice na Polainne </gallery> == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Hakobyan, Mihran}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1984]] [[Catagóir:Daoine Airméanacha]] [[Catagóir:Dealbhóirí]] 2lhl5cqoz6cmdk25ig3276g3q35wxo6 1316241 1316237 2026-05-29T15:26:55Z Alison 570 Fixes 1316241 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is dealbhóir [[An Airméin|Airméanach]] é '''Mihran Hakobyan''' ({{Lang-hy|Միհրան Հակոբյան}}) a chruthaigh Séadchomhartha na Vicipéide, i Słubice, an chéad cheann dá chineál.<ref>Katz, Leslie (27 October 2014). "A Wikipedia monument? It's true (we're pretty sure)".[https://www.cnet.com/tech/services-and-software/a-wikipedia-monument-its-true-were-pretty-sure/].</ref> == Beathaisnéis == Rugadh Mihran Hakobyan i Stepanakert. Fuair a athair, an dealbhóir Armen Hakobyan, bás sa bhliain 1990, le linn Chéad Chogadh Nagorno-Karabakh.<ref> В Карабахе проходит выставка известного скульптора Армена Акопяна (i Rúiséis) Memorial Society. 13 December 2011.[http://www.memo.ru/d/102859.html]</ref> <ref>Beglaryan, Ashot (24 June 2011). В Арцахе отметили 70-летие скульптора Армена Акопяна, погибшего 2 января 1990 года. karabakh-news.com (i Rúisis)[http://karabakh-news.com/10414-v-arcaxe-otmetili-70-letie-skulptora-armena-akopyana-pogibshego-2-yanvarya-1990-goda.htmll]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ón bhliain 2000 go 2006, rinne sé staidéar ar [[dealbhóireacht]] ag an Akademii Sztuk Pięknych w Erywaniu ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: ''Acadamh Stáit na Mínealaíon Eireaván''. Ina dhiaidh sin d’oibrigh sé ina ghairm san [[An Airméin|Airméin]] agus sa [[An Rúis|Rúis]], agus ghlac sé páirt i roinnt taispeántas i Stepanakert agus i [[Eireaván]]. <gallery> Ciszewicz+Hakobyan+Wojciechowski.jpg|Mihran Hakobyan le méara Słubice Tomasz Ciszewicz agus Krzysztof Wojciechowski Wikipedia_Monument_2.JPG|''Séadchomhartha na Vicipéide'' (2014) i Słubice na Polainne </gallery> == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Hakobyan, Mihran}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1984]] [[Catagóir:Daoine Airméanacha]] [[Catagóir:Dealbhóirí]] hqv6iy8drhua3way207wtulkb53gad2 0 104413 1316319 1250681 2026-05-30T04:36:15Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1316319 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is gníomhaí athrú aeráide Colómach é '''Xiomara Acevedo''' . Mar bhunaitheoir agus ina Príomhfheidhmeannach (POF) ar an eagraíocht neamhrialtasach (ENR) Barranquilla +20, d’áitigh sí go gcuirfí guthanna ban agus daoine óga san áireamh i gceartas aeráide. == Gairmréim == Bhunaigh Acevedo Barranquilla +20 sa bhliain 2012, agus ó 2022 ar aghaidh, feidhmíonn sí mar POF.<ref>{{Lua idirlín |url=https://climatehub.nytimes.com/speaker/370809/xiomara-acevedo |teideal=Speaker Details.The New York Times Climate Hub |dátarochtana=2022-09-05 |archivedate=2022-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220417203557/https://climatehub.nytimes.com/speaker/370809/xiomara-acevedo }}</ref> Is [[Eagraíocht Neamhrialtasach|eagraíocht neamhrialtasach]] faoi stiúir an aosa óig í Barranquilla +20 atá dírithe ar ghníomhaíochas aeráide agus [[Comhshaolachas|timpeallachta]] i Barranquilla agus ar fud [[Meiriceá Laidineach|Mheiriceá Laidinigh]].<ref>{{Cite web-en|url=https://www.oneyoungworld.com/news-item/ambassador-spotlight-march-2021|title=Ambassador Spotlight: March 2021|language=en|work=www.oneyoungworld.com|access-date=2022-04-03}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://barranquillamas20.com/proyectos-b/|title=Proyectos|language=es-CO|work=barranquillamas20.com|access-date=2022-04-04}}</ref> Chomhbhunaigh Acevedo an líonra "El Orinoco se adapta" (Gaeilge: Téann Orinoco in oiriúint), a úsáideann cur chuige ar bhonn inscne i dtreo aghaidh a thabhairt ar [[Téamh domhanda|athrú aeráide]] agus oiriúnú dó i réigiún nádúrtha Orinoquía, timpeall na bliana 2014.<ref>[[https://www.oneyoungworld.com/ambassador-projects/xiomara-acevedo Xiomara Acevedo One Young World]</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.facebook.com/elorinocoseadapta/|title=El Orinoco se Adapta|language=en|work=www.facebook.com|access-date=2022-04-04}}</ref> Sa bhliain 2015, d’oibrigh Acevedo don [[Ciste Domhanda Fiadhúlra|Chiste Domhanda don Dúlra]] i [[Paragua]] .<ref >[https://gnhre.org/profiles/a-f/acevedo-navarro-xiomara/ Acevedo, Xiomara]</ref> Ó 2016 go 2019, d’oibrigh Acevedo mar shaineolaí ar athrú aeráide do rialtas Nariño, an Cholóim, ag comhordú beartas um athrú aeráide.<ref >[https://gnhre.org/profiles/a-f/acevedo-navarro-xiomara/ Acevedo, Xiomara]</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.greengrowthknowledge.org/person/xiomara-acevedo-navarro|title=Xiomara Acevedo Navarro {{!}} Green Growth Knowledge Platform|work=www.greengrowthknowledge.org|access-date=2022-04-03}}</ref> In 2021, d’fhreastail Acevedo ar [[Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide, 2021 (COP26)|Chomhdháil 2021 na Náisiún Aontaithe ar Athrú Aeráide (CnaP26)]], mar chuid de Thoghlach na mBan agus na hInscne.<ref name=":4">{{Cite web-en|url=https://www.dazeddigital.com/science-tech/article/54683/1/the-young-women-activists-fighting-to-make-cop26-more-feminist-climate-crisis|title=The young women activists fighting to make COP26 more feminist|author=Dazed|date=2021-11-04|language=en|work=Dazed|access-date=2022-04-03}}</ref> Mhol sí an tábhacht a bhaineann le cearta na mban chun ceartas aeráide a bhaint amach.<ref name=":4" /> Stiúrann Acevedo an tionscadal Mná ar son Ceartas Aeráide (tionscadal de chuid Barranquilla +20), tionscnamh 2021 a chuireann béim ar cheannaireacht aeráide na mban óg ó gach cearn den Cholóim..<ref name=":0">{{Cite web-en|url=https://climatehub.nytimes.com/speaker/370809/xiomara-acevedo|title=Speaker Details {{!}} The New York Times Climate Hub|language=en-US|work=climatehub.nytimes.com|access-date=2022-04-03}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://climatehub.nytimes.com/speaker/370809/xiomara-acevedo "Speaker Details | The New York Times Climate Hub"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220417203557/https://climatehub.nytimes.com/speaker/370809/xiomara-acevedo |date=2022-04-17 }}. ''climatehub.nytimes.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-04-03</span></span>.</cite></ref><ref name=":2">{{Cite web-en|url=https://www.eltiempo.com/colombia/barranquilla/las-mujeres-que-luchan-por-el-cuidado-del-medio-ambiente-en-el-atlantico-656358|title=Las mujeres que luchan por el cuidado del medio ambiente en el Atlántico|author=Tiempo|first=Casa Editorial El|date=2022-03-06|language=spanish|work=El Tiempo|access-date=2022-04-03}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.elespectador.com/ambiente/las-mujeres-jovenes-que-buscan-la-justicia-climatica-en-colombia/|title=Las mujeres jóvenes que buscan la justicia climática en Colombia|author=Espectador|first=El|date=2022-03-26|language=Spanish|work=ELESPECTADOR.COM|access-date=2022-04-04}}</ref> Sa bhliain 2021, bhronn Fondúireacht Bill &amp;amp; Melinda Gates $50,000 ar Barranquilla +20 don tionscadal.<ref name=":0" /> <ref name=":5">{{Cite web-en|url=https://www.eltiempo.com/colombia/barranquilla/barranquilla-organizacion-gano-con-propuesta-en-fundacion-de-bill-gates-580485|title=Barranquilla +20, única de Latinoamérica escogida por Fundación Gates|author=Tiempo|first=Casa Editorial El|date=2021-04-12|language=spanish|work=El Tiempo|access-date=2022-04-04}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.linkedin.com/pulse/announcing-gates-foundation-generation-equality-forum-anita-zaidi/|title=Announcing Gates Foundation Generation Equality Forum Youth Grantees|author=Zaidi|first=Anita|date=March 29, 2021|work=[[LinkedIn]]|access-date=April 3, 2022}}</ref> Feidhmíonn Acevedo ar choiste stiúrtha an Líonra Dhomhanda um Bithéagsúlacht don Óige <ref name=":0"/><ref name=":6">{{Cite web-en|url=https://www.gybn.org/steering-committee|title=Steering Committee|language=en|work=GYBN|access-date=2022-04-04}}</ref> agus ar an gCoiste um an gCiste don Aos Óg, den Chiste Domhanda um Ghníomhú ar son na hAeráide don Aos Óg.<ref>{{Cite web-en|url=https://gycaf.org/youth-fund-board/xiomara-acevedo/|title=Xiomara Acevedo – Global Youth Climate Action Fund|language=en-US|access-date=2022-04-04}}</ref> == Saol pearsanta == Tagann Acevedo as Barranquilla, an Cholóim.<ref name=":0"/><ref name=":2">{{Cite web-en|url=https://www.eltiempo.com/colombia/barranquilla/las-mujeres-que-luchan-por-el-cuidado-del-medio-ambiente-en-el-atlantico-656358|title=Las mujeres que luchan por el cuidado del medio ambiente en el Atlántico|author=Tiempo|first=Casa Editorial El|date=2022-03-06|language=spanish|work=El Tiempo|access-date=2022-04-03}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTiempo2022">Tiempo, Casa Editorial El (2022-03-06). [https://www.eltiempo.com/colombia/barranquilla/las-mujeres-que-luchan-por-el-cuidado-del-medio-ambiente-en-el-atlantico-656358 "Las mujeres que luchan por el cuidado del medio ambiente en el Atlántico"]. ''El Tiempo'' (in Spanish)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-04-03</span></span>.</cite> [[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> Is céimí de chuid Universidad del Norte, an Cholóim í Acevedo, as ar bhain sí céim sa [[Caidreamh idirnáisiúnta|chaidreamh idirnáisiúnta]], le fócas ar an dlí idirnáisiúnta.<ref name=":5">{{Cite web-en|url=https://www.eltiempo.com/colombia/barranquilla/barranquilla-organizacion-gano-con-propuesta-en-fundacion-de-bill-gates-580485|title=Barranquilla +20, única de Latinoamérica escogida por Fundación Gates|author=Tiempo|first=Casa Editorial El|date=2021-04-12|language=spanish|work=El Tiempo|access-date=2022-04-04}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTiempo2021">Tiempo, Casa Editorial El (2021-04-12). [https://www.eltiempo.com/colombia/barranquilla/barranquilla-organizacion-gano-con-propuesta-en-fundacion-de-bill-gates-580485 "Barranquilla +20, única de Latinoamérica escogida por Fundación Gates"]. ''El Tiempo'' (in Spanish)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-04-04</span></span>.</cite> [[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref><ref name=":6">{{Cite web-en|url=https://www.gybn.org/steering-committee|title=Steering Committee|language=en|work=GYBN|access-date=2022-04-04}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.gybn.org/steering-committee "Steering Committee"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220417203556/https://www.gybn.org/steering-committee |date=2022-04-17 }}. ''GYBN''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-04-04</span></span>.</cite></ref> D'fhreastail Acevedo ar Scoil Airgeadais &amp;amp; Bainistíochta Frankfurt, áit a ndearna sí staidéar ar airgeadas aeráide.<ref name=":0"/> == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Acevedo, Xiomara}} [[Catagóir:Daoine beo]] o7fk8gzbmczg6xt76ipqhmmfgfw46ma 0 105479 1316300 1252657 2026-05-29T21:30:33Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1316300 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Séamas Mac an Iomaire - Cladaí Chonamara, Shores of Connemara Seamus Ridge.png}} [[Iascaire]], [[luibheolaí]] agus [[scríbhneoir]] as [[Conamara]] ba ea '''Séamus Mac an Iomaire''' (nó '''Seamus Ridge''', nó '''Jimmy Choilm'''; [[13 Eanáir]] [[1891]] - [[15 Samhain]] [[1967]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=432|teideal=MAC AN IOMAIRE, Séamus (1891–1967)|language=ga-IE|work=ainm.ie|dátarochtana=2022-11-15}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://mooreinstitute.ie/event/society-for-folk-life-studies-annual-conference/|teideal=Society for Folk Life Studies Annual Conference|language=en-US|work=Moore Institute|dátarochtana=2022-11-16}}</ref> === Beatha === I [[Maínis]], [[Contae na Gaillimhe|Co. na Gaillimhe]] a rugadh é [[13 Eanáir]] [[1891]]. Tháinig a leabhar ''Cladaí Chonamara'' amach den chéad uair sa bhliain 1938, ina raibh cur síos ar iascáin trá, éisc farraige agus ar phlandaí farraige a cheantair, agus ar chúrsaí bádóireachta is iascaireachta mar a bhí siad le linn don údar a bheith ag teacht i méadaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/cladai-chonamara/?lang=en|teideal=Cladaí Chonamara (suíomh Litríocht)|údar=MAC AN IOMAIRE, Séamus|dáta=1938|language=ga-IE|dátarochtana=2022-11-15|archivedate=2022-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221115143542/https://www.litriocht.com/siopa/cladai-chonamara/?lang=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.scribd.com/document/607742048/Mac-an-Iomaire-Seamas-Cladai-Chonamara-an-Gum-1938-9781857914474-Shores-of-Conamara|teideal=Cladaí Chonamara (an Gúm 1938) 9781857914474 Shores of Conamara {{!}} PDF|údar=Leabhar ar Scribd ː|dáta=1938|language=en|work=Scribd|dátarochtana=2022-11-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/connemara-author-s-classic-book-on-life-of-shore-dweller-translated-into-english-1.267658|teideal=Connemara author's classic book on life of shore dweller translated into English|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2022-11-16}}</ref> Tháinig a leabhar, ''Conamara Man'', amach tar éis a bháis.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Conamara Man|url=https://www.amazon.com/Conamara-Man-seamus-ridge/dp/B0006D5IGM/ref=sr_1_1?crid=U5YOWD8XRDQD&keywords=Conamara+Man&qid=1668557430&sprefix=conamara+man,aps,213&sr=8-1|publisher=Prentice-Hall|date=1969-01-01|language=English|author=Seamus Ridge}}</ref> == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Iascaireacht]] [[Catagóir:Iascairí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1891]] [[Catagóir:Básanna i 1967]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Luibheolaithe]] {{DEFAULTSORT: Iomaire, Seamus}} [[Catagóir:Daoine as Gaeltachtaí Chontae na Gaillimhe]] smzdeia4rl0cjh2u372l2v6fj4u2pf2 14 110515 1316211 1189959 2026-05-29T14:43:54Z Alison 570 Catagóir:Taighdeoirí dé réir náisiúntachta 1316211 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Taighdeoirí dé réir náisiúntachta|Éire]] [[Catagóir:Daoine Éireannacha de réir slí bheatha]] ba0o5pfyi4y1eo8zuajikqb4qr92vmh 14 110743 1316200 1191340 2026-05-29T14:32:03Z Alison 570 Catagóir:Daoine a rugadh sa 5ú haois 1316200 wikitext text/x-wiki Is iad seo na ndaoine a rugadh sna bhliana [[500]] go [[509]]. {{Catcómhaoin|500s births|Daoine a rugadh sna 500í}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 5ú haois]] 3m9crm7by1z1b2lkzhmbuavx20fwg4d 1316202 1316200 2026-05-29T14:35:34Z Alison 570 6 1316202 wikitext text/x-wiki Is iad seo na ndaoine a rugadh sna bhliana [[500]] go [[509]]. {{Catcómhaoin|500s births|Daoine a rugadh sna 500í}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 6ú haois]] 7xoj6xsbtu2itdlvdks3n674j7cd8uo 0 114301 1316254 1285539 2026-05-29T16:59:43Z TVShowsFan2005 71551 /* Féach freisin */ 1316254 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Bean gnó, léiritheoir teilifíse agus Cathaoirleach ar [[Údarás na Gaeltachta]] is ea '''Siobhán Ní Ghadhra'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://danumedia.com/ir/siobhan-ni-ghadhra/|teideal=Siobhán Ní Ghadhra – Danú Media|dáta=2024-06-27|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-06-27|archivedate=2024-06-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240627225212/https://danumedia.com/ir/siobhan-ni-ghadhra/}}</ref> Mar léiritheoir, tá gradaim bainte amach aici, dhá [[Gradam Emmy|ghradam Emmy]] ina measc, i réimse na teilifíse, na beochana agus sa chraoladh beo.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cathaoirleach-nua-ceaptha-ar-bhord-udaras-na-gaeltachta/|teideal=Cathaoirleach nua ceaptha ar Bhord Údarás na Gaeltachta|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=26 Meitheamh 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-06-27}}</ref> == Gairm == Chuir Ní Ghadhra tús lena saol gairmiúil i stiúideo an déantóra scannán Roger Corman i g[[Conamara]] agus ceapadh í mar Phríomhoifigeach Oibriúcháin le [[Telegael]] in 2012. Ba chomhalta í ar Údarás Craolacháin na hÉireann idir 2010 -15, agus thug sí seal bhord an Blue Teapot Theatre Company agus ar Bhord Straitéise Seachtraí Ollscoil na Gaillimhe. Sa bhliain 2015, bhunaigh sí Danú Media (a cheannaigh EoTeilifís). Is comhalta í faoi láthair ar bhord [[TG4]] agus ar bhord Dheasc Eoraip Chruthaitheach i nGaillimh. Ceapadh Ní Ghadhra ina Cathaoirleach ar Údarás na Gaeltachta ar an 27 Meitheamh 2024. D’éirigh Mary Uí Chadhain as an ról mar chathaoirleach ag deireadh na bliana 2023.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Gradam Emmy]] == Scannánaíocht == * [[Na Hoobs]] (2001) == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Gadhra, Siobhán Ní}} [[Catagóir:Údarás na Gaeltachta]] [[Catagóir:Mná gnó]] [[Catagóir:Lucht gnó na hÉireann]] [[Catagóir:Léiritheoirí]] [[Catagóir:Lucht TG4]] [[Catagóir:Buaiteoirí Ghradam Emmy]] [[Catagóir:Daoine as Gaeltachtaí Chontae na Gaillimhe]] dkql2vyh3vqxelzzlws73anfycns2dv 1316290 1316254 2026-05-29T19:12:56Z TVShowsFan2005 71551 /* Scannánaíocht */ 1316290 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Bean gnó, léiritheoir teilifíse agus Cathaoirleach ar [[Údarás na Gaeltachta]] is ea '''Siobhán Ní Ghadhra'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://danumedia.com/ir/siobhan-ni-ghadhra/|teideal=Siobhán Ní Ghadhra – Danú Media|dáta=2024-06-27|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-06-27|archivedate=2024-06-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240627225212/https://danumedia.com/ir/siobhan-ni-ghadhra/}}</ref> Mar léiritheoir, tá gradaim bainte amach aici, dhá [[Gradam Emmy|ghradam Emmy]] ina measc, i réimse na teilifíse, na beochana agus sa chraoladh beo.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cathaoirleach-nua-ceaptha-ar-bhord-udaras-na-gaeltachta/|teideal=Cathaoirleach nua ceaptha ar Bhord Údarás na Gaeltachta|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=26 Meitheamh 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-06-27}}</ref> == Gairm == Chuir Ní Ghadhra tús lena saol gairmiúil i stiúideo an déantóra scannán Roger Corman i g[[Conamara]] agus ceapadh í mar Phríomhoifigeach Oibriúcháin le [[Telegael]] in 2012. Ba chomhalta í ar Údarás Craolacháin na hÉireann idir 2010 -15, agus thug sí seal bhord an Blue Teapot Theatre Company agus ar Bhord Straitéise Seachtraí Ollscoil na Gaillimhe. Sa bhliain 2015, bhunaigh sí Danú Media (a cheannaigh EoTeilifís). Is comhalta í faoi láthair ar bhord [[TG4]] agus ar bhord Dheasc Eoraip Chruthaitheach i nGaillimh. Ceapadh Ní Ghadhra ina Cathaoirleach ar Údarás na Gaeltachta ar an 27 Meitheamh 2024. D’éirigh Mary Uí Chadhain as an ról mar chathaoirleach ag deireadh na bliana 2023.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Gradam Emmy]] == Scannánaíocht == * [[Na Hoobs]] (2001) * [[Pocoyo]] (2012) * [[Spirou Beag]] (2013) == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Gadhra, Siobhán Ní}} [[Catagóir:Údarás na Gaeltachta]] [[Catagóir:Mná gnó]] [[Catagóir:Lucht gnó na hÉireann]] [[Catagóir:Léiritheoirí]] [[Catagóir:Lucht TG4]] [[Catagóir:Buaiteoirí Ghradam Emmy]] [[Catagóir:Daoine as Gaeltachtaí Chontae na Gaillimhe]] bb5dmphck8kkjt8oiljxayadpkrwmy7 14 115176 1316261 1231402 2026-05-29T17:53:06Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316261 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Contae Lú]] [[Catagóir:Dáilcheantair]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Lú]] qtvofeeac0tzrx5cw55fp77qj2kmtbu 0 117281 1316229 1254223 2026-05-29T15:09:42Z Alison 570 -íomhá briste 1316229 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[File:Barlach Selbstbildnis I (1928).jpg|thumb|Féinphortráid (1928)]] Dealbhóir eispriseanaíoch Gearmánach, buaiteoir boinn, [[Priontaíocht|déantóir priontaí]] agus scríbhneoir ab ea '''Ernst Heinrich Barlach''' (2 Eanáir 1870 – 24 Deireadh Fómhair 1938). Cé go raibh sé ina thacadóir don chogadh sna blianta roimh an [[An Chéad Chogadh Domhanda|gCéad Chogadh Domhanda]], chuir a rannpháirtíocht sa choimhlint athrú ar a sheasamh, agus tá cáil air den chuid is mó as a chuid dealbhóireachta a bhí ag agóidíocht in aghaidh an chogaidh. Chruthaigh sé seo go leor aighneas le dul chun cinn an [[Páirtí Sóisialach Náisiúnta Oibrithe na Gearmáine|Pháirtí Naitsíoch]], nuair a coigistíodh an chuid is mó dá shaothar mar [[Ealaín mhíchéadfach|ealaín]] díghiniúnach do na Naitsithe. Ó thaobh stíle de, thitfeadh a shaothar liteartha agus ealaíne idir chatagóirí [[Réalachas|an Réalachais]] agus an tEispriseanachais san fhichiú haois. == Beathaisnéis == ===Saol agus obair === Rugadh Barlach i Wedel, Holstein, [[An Phrúis|Ríocht na Prúise]], an duine ba shine de cheathrar mac le Johanna Luise Barlach (née Vollert, 1845-1920) agus an dochtúir an Dr. Georg Barlach (1839–1884). Chaith a luath-óige i Schönberg ([[Mecklenburg-Vorpommern|Mecklenburg]]), áit a raibh a athair ag cleachtadh ó 1872 i leith. I bhFómhar na bliana 1876, bhog an teaghlach go Ratzeburg, áit ar fhreastail Barlach ar an mbunscoil. Nuair a fuair a athair bás, go luath sa bhliain 1884, d'fhill an teaghlach ar Schönberg, áit ar fhreastail Barlach ar an meánscoil. Tháinig Barlach ó bhaile Lutheranach. <ref>{{Cite web-en|url=http://www.artway.eu/content.php?id=1229&lang=en&action=show|title=ArtWay.eu|work=www.artway.eu}}</ref> Rinne Barlach staidéar ó 1888 go 1891 ag an Gewerbeschule Hamburg. Mar gheall ar a thallann ealaíonta, lean sé ar aghaidh lena chuid staidéir ag an Königliche Akademie der bildenden Künste zu Dresden (Scoil Ealaíne Ríoga i nDresden) mar mhac léinn de chuid Robert Diez idir 1891 agus 1895. Chruthaigh sé a chéad dealbh mór le linn an ama seo, óireacht mhór le linn an ama seo, Die Krautpflückerin ({{lang-ga|an bainteoir luibheanna}}). Lean sé dá chuid staidéir ar feadh bliana amháin eile i bPáras ag an Académie Julian, ó 1895 go 1897,<ref>{{cite web|url=https://sites.google.com/site/academiejulian/b-1/barlach|teideal=Barlach – academie julian|website=sites.google.com|dátarochtana=2025-01-04|archivedate=2023-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230217085327/https://sites.google.com/site/academiejulian/b-1/barlach}}</ref> ach bhí sé fós criticiúil ar an gclaonadh Gearmánach stíl ealaíontóirí na Fraince a chóipeáil. Mar sin féin, d'fhill sé ar Pháras arís ar feadh cúpla mí sa bhliain 1897 chun tabhairt faoi a thuilleadh staidéir. Tar éis a chuid staidéir, d'oibrigh Barlach ar feadh tamaill mar dhealbhóir i Hamburg agus Altona, ag obair den chuid is mó i stíl ''Art Nouveau''. Chruthaigh sé léaráidí don iris Art Nouveau ''Jugend'' 1897 -1902, agus rinne sé dealbhóireacht i stíl gar don Art Nouveau, roinnt dealbha ceirmeacha ina measc. Ina dhiaidh sin, d'oibrigh sé mar mhúinteoir i scoil le haghaidh ceirmeachta chomh maith. Bhí a chéad taispeántas aonair ar siúl ag an Kunstsalon Richard Mutz, Beirlín, sa bhliain 1904. == A luathbhlianta == Mar sin féin, chuir an easpa ratha tráchtála a bhí ar a chuid saothar isteach ar Bharlach. Chun a meanma a ardú, shocraigh sé taisteal ar feadh ocht seachtaine in éineacht lena dheartháir Nikolaus agus cuairt a thabhairt ar a dheartháir Hans sa Rúis. Bhí an turas seo chun na Rúise sa bhliain 1906 ar cheann de na tionchair is mó a bhí aige air féin agus ar a stíl ealaíonta. Chomh maith leis sin le linn a chuid taistil sa Rúis rugadh a mhac Nikolaus ar 20 Lúnasa 1906, ag cur tús le troid dhá bhliain leis an máthair, Rosa Schwab, chun an leanbh a choinneáil, rud a deonaíodh ar deireadh do Bharlach. Tar éis dó filleadh ón Rúis, tháinig feabhas mór ar staid airgeadais Barlach, mar fuair sé tuarastal seasta ón mangaire ealaíne Paul Cassirer mar mhalairt ar a dhealbha. Chabhraigh na heispéiris mhúnlaitheacha sa Rúis agus an tsláine airgeadais leis a stíl féin a fhorbairt, ag díriú ar aghaidheanna agus lámha na ndaoine ina chuid dealbh agus ag laghdú na gcodanna eile de na figiúirí chomh híseal agus is féidir. Thosaigh sé freisin ag déanamh snoiteán adhmaid agus créumha agus figiúirí clúdaithe in éadaitheoireacht throm cosúil leo siúd in [[Ealaín Ghotach|ealaín Ghotach]] luath, agus i ndearcaí drámatúla a léirigh mothúcháin chumhachtacha agus fonn eacstais spioradálta. D'oibrigh sé freisin don iris Ghearmánach ''Simplicissimus'', agus thosaigh sé ag táirgeadh roinnt litríochta. Taispeánadh a chuid saothar ar thaispeántais éagsúla. Chaith sé deich mí freisin i bhFlórans na hIodáile sa bhliain 1909 agus ina dhiaidh sin shocraigh sé síos sa bhliain 1910 i nGüstrow i Mecklenburg, áit ar chaith sé an chuid eile dá shaol. == Saothair ealaíne == <gallery perrow="4" widths="150" heights="150" class="center" caption="Galerie"> Ernst Barlach Der Berserker 1910 Nussbaum-1.jpg|''Der Berserker'' (1910) Barlach Tanzende Alte.JPG|''Tanzende Alte'' (1920), Museum der bildenden Künste, Leipzig Güstrow Barlachs-Mutter-Erde.jpg|''Mutter Erde'' (1920) im Park der Gertrudenkapelle in Güstrow Johannes Reuchlin 400th Anniversary of his Death 1522 Medal 1922, obverse.jpg|[[Johannes Reuchlin]] Medaille zum 400. Todestag 1922, Vorderseite Johannes Reuchlin 400th Anniversary of his Death 1522 Medal 1922, reverse.jpg|Johannes Reuchlin, die Rückseite der Medaille von 1922 Bundesarchiv Bild 183-J0724-0301-004, Güstrow, Dom.jpg|''Der Schwebende'' (1927/1953) im Dom zu Güstrow 20230928 9222- Ernst Barlach Der Schwebende.jpg|''Der Schwebende'', auch ''Güstrower Ehrenmal'', [[Güstrower Dom]] (1927) Barlach Antoniter.jpg|''[[Der Schwebende]]'' im Nordschiff der Antoniterkirche Köln. Barlach Magdeburger Ehrenmal.jpg|[[Magdeburger Ehrenmal]] (1928/1929) Ernst Barlach Der singende Mann 1928 Bronze-1.jpg|''Der singende Mann'' (1928) Grabstein Louise Dumont, Gustav Lindemann, Nordfriedhof Düsseldorf.jpg|Skulptur [[Louise Dumont]], Grab Dumont-[[Gustav Lindemann|Lindemann]], [[Nordfriedhof (Düsseldorf)|Nordfriedhof Düsseldorf]] Hamburg Mahnmal 01 KMJ-adj.jpg|[[Hamburger Ehrenmal]]: ''Trauernde Mutter mit Kind'', Relief (1931, Rekonstruktion 1949) BARLGRAB.jpg|''Der singende Klosterschüler'' (1931) – Barlach-Grabmal in Ratzeburg Ernst Barlach Der Fries der Lauschenden 1930-35 Eichenholz-1.jpg|''Der Fries der Lauschenden'' (1930–1935) 20230513 Lesende Mönche.jpg|Lesende Mönche (Gertrudenkapelle Güstrow) </gallery> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Barlach, Ernst}} [[Catagóir:Básanna i 1938]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1870]] [[Catagóir:Dealbhóirí Gearmánacha]] [[Catagóir:Fir]] ijny2xoyslmtozgg1oysyhzhku8k5w8 0 117709 1316231 1293149 2026-05-29T15:10:48Z Alison 570 -íomhá briste 1316231 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 29 Eanáir 2025, bhuail eitleán paisinéirí agus héileacaptar míleata faoina chéile san aer in aice leis an aerfort náisiúnta Ronald Reagan in [[Washington, D.C.|Washington DC]]. Ba le PSA Airlines, fochomhlacht de chuid American Airlines, an t-eitleán,<ref>American Airlines Flight 5342</ref> scairdeitleán réigiúnach CRJ 701ER de chuid [[Bombardier]]. Sikorsky UH-60 a bhí sa héileacaptar, a dtugtar "Black Hawk" uirthi freisin.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Na scórtha maraithe i dtubaiste aeir in Washington|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0130/1493767-na-scortha-maraithe-i-dtubaiste-aeir-in-washington/|date=2025-01-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://extrag.ie/2025/01/30/nuacht/idirnaisiunta/timpiste-aer-washington/|teideal=Washington: Fuarthas corpáin i dtimpiste eitleáin 64 ar bord|údar=extrag.ie|dáta=2025-01-30|language=ga-IE|dátarochtana=2025-01-31}}</ref> [[Íomhá:2025 Potomac River mid-air collision map.jpg|clé|mion]] [[Íomhá:892 United States - US Army Sikorsky UH-60L Black Hawk (5644290375).jpg|clé|mion|UH-60L Black Hawk,]] [[Íomhá:American Eagle CRJ-700 N709PS at Charlotte, 2022 (cropped).jpg|clé|mion|American Eagle CRJ-700 N709PS, 2022]] [[Íomhá:Coast Guard responds to aviation incident in the Potomac River (8848302).jpg|clé|mion|Tarrtháil]] === Imeachtaí === Tháinig an t-eitleán ó [[Wichita, Kansas|Wichita]], [[Kansas]] agus bhí sí i mbéal tuirlingt in Aerfort Náisiúnta Reagan i Washington D.C. nuair a tharla an tubaiste ag 8.47pm am áitiúil (1.47am am na hÉireann). Chuaigh an t-eitleán trí thine mar gheall ar an mbrúscán, agus thit de ráib isteach in Abhainn an Potomac. Maraíodh 67 duine in iomlán; bhí 64 duine ar an eitleán – ceathrar oibrithe criú ina measc – agus bhí triúr saighdiúirí sa héileacaptar. Bhí foireann oighearscátálaithe i measc na bpaisinéirí ar Eitilt AA 5342. Cúpla nóiméad sula raibh sé sceidealta dul i dtír, tugadh cead d’Eitilt 5342 druidim le rúidbhealach 33 (athraíodh an rúidbhealach). Bhí an t-eitleán ag druidim leis an rúidbhealach, 120 méadar ón talamh (agus luas de thart ar 140msu), nuair a tharla an t-imbhualadh. Bhí luas an Black Hawk i bhfad níos airde ag an am. Tharla pléascadh agus bhí splanc solais sa spéir le feiceáil ar an CCTV.. Fuarthas an dá thaifeadán eitilte – na boscaí dubha, mar a thugtar orthu – ón eitleán. Bhí mionsonraí digiteacha faoi chonair na heitilte i gceann de na taifeadáin agus bhí a ndúirt na píolótaí i gcaitheamh na heitilte sa cheann eile.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Taifeadáin eitilte ón tubaiste aeir in Washington faighte|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0131/1494000-taifeadain-eitilte-on-tubaiste-aeir-in-washington-faighte/|date=2025-01-31|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D’eisigh an dream a bhíonn ag plé leis an scátáil fhíorach sna Stáit Aontaithe ráiteas inar dheimhnigh siad go raibh roinnt ball dá bhfoireann ar an eitilt as Wichita idir lúthchleasaithe agus chóitseálaithe.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/meastar-nar-thainig-aon-duine-slan-on-timpiste-aeir-in-washington/|teideal=Meastar nár tháinig aon duine slán ón timpiste aeir in Washington|dáta=2025-01-30|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-01}}</ref> === Cúis === Choinnigh an t-eitleán a chúrsa agus rianaigh an héileacaptar cúrsa contúirteach. De réir an New York Times, is rialtóir aerthráchta amháin a bhí ag tabhairt treoracha don eitleán agus don héileacaptar araon cé gur cheart beirt a bheith ann de réir nóis agus cleachtaidh. Agus ag 90 méadar ón talamh, is cosúil go raibh an héileacaptar ró-ard (30 méadar ró-ard) sa cheantar sin. Bhí amhras caite ag Uachtarán na Stát Aontaithe [[Donald Trump]] ar ghníomhartha phíolótaí an héileacaptair agus ar na treoracha a thug na rialtóirí aerthráchta san aerfort dóibh.<ref name=":0" /> “Cén fáth nach ndeachaigh an héileacaptar suas nó anuas, nó casadh? Cén fáth nár inis an túr rialaithe don héileacaptar céard ba cheart dóibh a dhéanamh seachas fiafraí díobh an bhfaca siad an t-eitleán?” an cheist a bhí ag an Uachtarán Trump. Dúirt an tUachtarán Donald Trump “gur chóir go seachnófaí an timpiste” agus mar aguisín ar phostáil ar mheáin shóisialta, scríobh sé “NOT GOOD!!!”.<ref name=":2" /> === Conspóid === Siúd agus an fiosrúchán ach ina thús, chuir Uachtarán na Stát Aontaithe Donald Trump an milleán faoin tubaiste ar rialacha maidir le hilchineálacht agus comhionannas san ionad oibre a thug an rialtas [[Joe Biden|Biden]], dar leis. Bean a bhí ina captaen san héileacaptar (in éineacht le sáirsint Ryan O’Hara agus Andrew Eaves). Níor tugadh aon eolas fúithi, rud a bhí an-neamhghnách agus an-aisteach. Ceathrar lá níos déanaí, ainmníodh an bhean, Captaen Rebecca Lobach, agus sise a bhí i mbun ag an am, is cosúil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2025/02/04/us/politics/plane-helicopter-crash-reagan-airport.html|teideal=Conditions May Have Stymied Black Hawk Crew Before Fatal Crash|údar=New York Times|dáta=2025-02-05|work=archive.is|dátarochtana=2025-02-05|archivedate=2025-02-05|archiveurl=https://archive.today/20250205120350/https://www.nytimes.com/2025/02/04/us/politics/plane-helicopter-crash-reagan-airport.html}}</ref> Mhaígh na [[Na meáin shóisialta|meáin shóisialta]] gur [[Leispiachas|leispiach]] a bhí inti.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thepinknews.com/2025/02/03/jd-vance-retracts-dei-slur-after-final-washington-crash-pilots-name-is-released/|teideal=JD Vance retracts DEI slur after final Washington crash pilot's name is released|údar=Michele Theil|dáta=2025-02-03|language=en-US|work=PinkNews {{!}} Latest lesbian, gay, bi and trans news {{!}} LGBTQ+ news|dátarochtana=2025-02-05}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/us/was-blackhawk-pilot-rebecca-lobachs-name-kept-secret-for-a-reason-heres-what-we-know/articleshow/117860830.cms|teideal=Was Blackhawk pilot Rebecca Lobach's name kept secret for a reason? Here's what we know|dáta=2025-02-04|work=The Times of India|dátarochtana=2025-02-05}}</ref> Is cosúil gurb é bhí ar intinn ag Trump nach raibh na dintiúir chuí ag daoine áirithe a bhfuil poist chinniúnacha acu agus gur de ghrá na hilchineálachta amháin a tugadh na poist sin dóibh.<ref name=":1" /> Ní raibh aon cheilt ar an g[[ciníochas]] agus ar an bh[[fuathchaint]] ina chuid ráiteas, a tharraing conspóid ollmhór.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.msnbc.com/chris-jansing-reports/watch/-white-nationalist-agenda-professor-slams-trump-s-racist-sexist-dei-comments-230796357927|teideal='White nationalist agenda': Professor slams Trump's 'racist, sexist' DEI comments|language=en|work=MSNBC.com|dátarochtana=2025-01-31}}</ref> === Cúlra === Ar an 13 Eanáir 1982, maraíodh 78 duine i dtimpiste eitleáin eile i Washington D.C., nuair a thit Air Florida Eitilt 90 (Boeing 737) san abhainn Potomac. Iomrall tromchúiseach breithiúnais a rinne na píolótaí (an chúis is mó a bhíonn le timpistí). Ar an 31 Eanáir 2025, tharla tuairt eile i b[[Pennsylvania]]; maraíodh seachtar.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Med Jets Flight 056|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Med_Jets_Flight_056|journal=Wikipedia|date=2025-02-01|language=en}}</ref> == Naisc sheachtracha == * [[:Catagóir:Teagmhais eitlíochta|Teagmhais eitlíochta]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:Teagmhais eitlíochta]] [[Catagóir:Stair Washington D.C.]] [[Catagóir:Stair Virginia]] [[Catagóir:Abhainn an Potomac]] [[Catagóir:Conspóidí faoin dara téarma Trump]] gmewf4vsv4f8g8jwpm5pjfj4kts1me9 0 121084 1316226 1281798 2026-05-29T15:08:38Z Alison 570 /* Leibhéil NUTS 1, 2 agus 3 */ tyrol 1316226 wikitext text/x-wiki I gcomhair feidhmeanna staidrimh, baineann an Ostair úsáid as [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]] (NUTS), caighdeán [[geochód]] an [[an tAontas Eorpach|AE]].<ref name=eurostatnuts /><ref name=CELEX|32016R2066 /> Is ríthábhachtach é an tAicmiú i meicníocht seachadta [[Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa]]. Is é ''AT'' an cód a thugtar don Ostair sa chóras trí-leibhéal NUTS curtha i bhfeidhm ag [[Eurostat]]. Bhíodh dhá leibhéal riaracháin eile ann, na haonaid riaracháin áitiúla (ARA) 1 agus 2. B'ionann ARA 1 agus NUTS 3, agus bhíodh ann in ARA 2 ná [[bardais na hOstaire]]. As an mbliain 2017 ar aghaidh, áfach, níl ach aon leibhéal áitiúil ann, na bardais úd.<ref name=eurostatlau /> == Achoimre == Seo a leanas leibhéil NUTS na hOstaire agus líon na bhfo-roinnte: {| class=wikitable |- ! Leibhéil ! Fo-roinnte ! # |- ! [[NUTS céadleibhéil an Aontais Eorpaigh#an Ostair|NUTS 1]] | Grúpaí de stáit (''Gruppen von Bundesländern'') | align=right | 3 |- ! NUTS 2 | [[Stáit na hOstaire|Stáit]] (''Bundesländer'') | align=right | 9 |- ! NUTS 3 | Grúpaí de [[Ceantair na hOstaire|Cheantair]] (''Gruppen von Politischen Bezirken'') | align=right | 35 |} === ARA réamh-2017 === I dteannta leis na leibhéil NUTS, bhíodh dhá ARA (Aonaid Riaracháin Áitiúla) ann, mar a leanas: {| class=wikitable |- ! Leibhéal ! Fo-roinnte ! # |- ! ARA 1 | — (mar NUTS 3) | align=right | 35 |- ! ARA 2 | [[Bardais na hOstaire|Bardais]] (''Gemeinden'') | align=right | 2357 |} === ARA iar-2017 === {| class=wikitable |- ! Leibhéal ! Fo-roinnte ! # |- ! ARA | [[Bardais na hOstaire|Bardais]] (''Gemeinden'') | align=right | 2357 |} == Leibhéil NUTS 1, 2 agus 3 == {|class = wikitable |- style="background-color:#ffd700;text-align:left" ! NUTS 1 ! Cód ! NUTS 2 ! Cód ! NUTS 3 ! Cód |- | rowspan=11 | [[Oirthear na hOstaire]] (Ostösterreich) || rowspan=11 | AT1 | rowspan=3 | {{flag|Burgenland}}Burgenland || rowspan=3 | AT11 | Mittelburgenland || AT111 |- | Nordburgenland || AT112 |- | Südburgenland || AT113 |- | rowspan=7 | {{flag|Lower Austria}}an Ostair Íochtarach || rowspan=7 | AT12 | Mostviertel-Eisenwurzen || AT121 |- | Niederösterreich-Süd || AT122 |- | [[Íomhá:AUT Sankt Poelten COA.svg | 15px]] [[Sankt Pölten]] || AT123 |- | [[Waldviertel]] || AT124 |- | [[Weinviertel]] || AT125 |- | Wiener Umland/Nordteil || AT126 |- | Wiener Umland/Südteil || AT127 |- | {{flag|Vienna}}[[Vín]] || AT13 | [[Íomhá:Wien 3 Wappen.svg | 15px]] Wien || AT130 |- | rowspan=9 | Deisceart na hOstaire (Südösterreich) || rowspan=9 |AT2 | rowspan=3 | {{flag|Carinthia}}Carinthia || rowspan=3 | AT21 | Klagenfurt-Villach || AT211 |- | Oberkärnten || AT212 |- | Unterkärnten || AT213 |- | rowspan=6 | {{flag|Styria}}Styria || rowspan=6 | AT22 | [[Íomhá:AUT Graz COA.svg | 15px]] [[Graz]] || AT221 |- | [[Íomhá:AUT Liezen COA.svg | 15px]] [[Liezen]] || AT222 |- | Östliche Obersteiermark || AT223 |- | Oststeiermark || AT224 |- | West- und Südsteiermark || AT225 |- | Westliche Obersteiermark || AT226 |- | rowspan=15 | Iarthar na hOstaire (Westösterreich) | rowspan=15 | AT3 | rowspan=5 | {{flag|Upper Austria}}an Ostair Uachtarach || rowspan=5 | AT31 | [[Innviertel]] || AT311 |- | Linz-Wels ||AT312 |- | [[Mühlviertel]] || AT313 |- | Steyr-Kirchdorf || AT314 |- | [[Traunviertel]] || AT315 |- | rowspan=3 | {{flag|Salzburg}}Salzburg || rowspan=3 | AT32 | Lungau || AT321 |- | Pinzgau-Pongau || AT322 |- | [[Íomhá:AUT Salzburg (Stadt) COA.svg | 15px]] [[Salzburg]] und Umgebung || AT323 |- | rowspan=5 | {{flag|Tyrol and of Trentino-South Tyrol}}Tyrol || rowspan=5 | AT33 | [[Außerfern]] || AT331 |- | [[File:AUT Innsbruck COA.svg | 15px]] [[Innsbruck]] || AT332 |- | Osttirol || AT333 |- | Tyrolean Oberland || AT334 |- | Tyrolean Unterland || AT335 |- | rowspan=2 | {{flag|Vorarlberg}}Vorarlberg || rowspan=2 | AT34 | Bludenz-Bregenzer Wald || AT341 |- | Rheintal-Bodenseegebiet || AT342 |} == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=eurostatnuts>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/eurostat/web/nuts | teideal = NUTS – Nomenclature of territorial units for statistics | foilsitheoir = [[Eurostat]] | dátarochtana = 2025-09-27}}</ref> <ref name=CELEX|32016R2066>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/?uri=CELEX:32016R2066 | teideal = Commission Regulation (EU) 2016/2066 amending the annexes ... [of<nowiki>]</nowiki> ... NUTS | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 15ú Lúnasa 2025 | teanga = ga}}</ref> <ref name=eurostatlau>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/eurostat/web/nuts/local-administrative-units?utm_source=perplexity | teideal = Local administrative units (LAU) | foilsitheoir = [[Eurostat]] | dátarochtana = 27ú Meán Fómhair 2025}}</ref> }} [[Catagóir:Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|Ostair]] b7x92j5ogm83jw7xkzdjkcn1riaqd4h 2 121281 1316317 1315442 2026-05-30T04:14:46Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1316317 wikitext text/x-wiki == Forais / Institiúidí == : '' Féach [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]] {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?valueLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q748720. OPTIONAL { ?item wdt:P488 ?p1 } OPTIONAL { ?item wdt:P1037 ?p2 } BIND(COALESCE(?p1, ?p2) AS ?value) SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } ORDER BY (?itemLabel) | columns = number:#, P154:Lógó, label:Institiúid, P571:Bundáta, P159:Ceanncheathrú, P488:Ceannaire, P1342:Líon suíochán }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Lógó ! Institiúid ! Bundáta ! Ceanncheathrú ! Ceannaire ! Líon suíochán |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[An Chomhairle Eorpach]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-09 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | [[António Costa]] | 27 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Logo European Central Bank.svg|center|128px]] | [[Banc Ceannais Eorpach]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-01 | [[Frankfurt]] | [[Christine Lagarde]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | ''[[:d:Q115639092|Thérèse Blanchet]]'' | 27 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Court of Justice of the European Union Logo SV.svg|center|128px]] | [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach]] | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q20971786|Palais de la Cour de Justice]]'' | ''[[:d:Q917096|Koen Lenaerts]]'' | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:ECA-logo.svg|center|128px]] | [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-18 | [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]] | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:European Parliament logo.svg|center|128px]] | [[Parlaimint na hEorpa]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | ''[[:d:Q2423937|Suíomh Pharlaimint na hEorpa i Strasbourg]]'' | [[Roberta Metsola|Roberta Metsola Tedesco Triccas]] | 720 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:European Commission.svg|center|128px]] | [[an Coimisiún Eorpach]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]'' | [[Ursula von der Leyen]] | 27 |} {{Wikidata list end}} == Gníomhaireachtaí == : Féach [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] ?bunDáta ?tírLabel ?lógó | columns = number:#, P154:Lógó, label:Gníomhaireacht, P17:Tír, P571:Bundáta {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?labelEn ?labelGa WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q112827555. ?item rdfs:label ?labelEn filter (lang(?labelEn) = "en"). ?item rdfs:label ?labelGa filter (lang(?labelGa) = "ga"). #OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunDáta. } #OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } #OPTIONAL { ?item wdt:P154 ?lógó. } FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } #SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". #} } ORDER BY (?itemLabel) | columns = ?labelEn:Agency, ?labelGa:Gníomhaireacht }} {| class='wikitable sortable' ! Agency ! Gníomhaireacht |- | European Institute for Gender Equality | Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne |- | European Union Agency for Fundamental Rights | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha |- | European Chemicals Agency | Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán |- | Europol | Europol |- | European Centre for the Development of Professional Training | an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna |- | European Medicines Agency | Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach |- | European Fisheries Control Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach |- | Translation Centre for the Bodies of the European Union | Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Railways | Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh |- | European Training Foundation | an Foras Oiliúna na hEorpa |- | European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh |- | European Securities and Markets Authority | An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí |- | European Banking Authority | An tÚdarás Baincéireachta Eorpach |- | European Union Intellectual Property Office | Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpach |- | European Food Safety Authority | An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia |- | European Agency for Safety and Health at Work | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair |- | European Environment Agency | Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach |- | European Union Agency for Criminal Justice Cooperation | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil |- | European Union Agency for the Space Programme | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis |- | European Centre for Disease Prevention and Control | An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar |- | European Maritime Safety Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí |- | European Labour Authority | An tÚdarás Eorpach Saothair |- | Agency for Support for BEREC | Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC |- | Anti-Money Laundering Authority | An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid |- | European Institute of Innovation and Technology | an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht |- | European Union Agency for Cybersecurity | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil |- | European Union Drugs Agency | Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for the Operational Management of Large-Scale IT Systems in the Area of Freedom, Security and Justice | Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais |- | Single Resolution Board | Bord Réitigh Aonair |- | European Border and Coast Guard Agency | Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta |- | European Union Agency for Asylum | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann |- | European Union Agency for Law Enforcement Training | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí |- | European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions | Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú |- | Community Plant Variety Office | Oifig an Chomhphobail maidir le Cineálacha Plandaí |- | European Insurance and Occupational Pensions Authority | An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde |} {{Wikidata list end}} sbgqgknsroml2uuw943kl1jxdhwjgvk 0 121849 1316250 1312983 2026-05-29T16:01:15Z Panu Petteri Höglund 144 /* Flórans */ 1316250 wikitext text/x-wiki Scríbhneoir réalaíoch Iodálach nó ''verista'' ab ea '''Giovanni Verga''' (ainm iomlán: ''Giovanni Carmelo Verga di Fontanabianca''). Saolaíodh i g[[Catania]] sa tSicil, i [[Ríocht an Dá Shicil]], é ar an 2 Meán Fómhair 1840, agus shíothlaigh sé san áit chéanna ar an 27 Eanáir 1922. Ba iad ''Maestro-don Gesualdo'' agus ''I Malavoglia'' an dá úrscéal a thabhaigh buanchlú dó. Bhunaigh an stiúrthóir Iodálach Luchino Visconti an scannán úd ''La terra trema'' ar ''I Malavoglia'', nó ar eipeasóidí áirithe as an úrscéal seo. ==Saol agus Scríbhneoireacht== ===Tús a Shaoil=== Ba iad Giovanni Battista Catalano Verga agus Caterina Di Mauro tuismitheoirí Giovanni, agus bhí an teaghlach réasúnta saibhir. Thosaigh Giovanni ag scríbhneoireacht ina dhéagóir dó, agus ní raibh sé ach sé bliana déag nuair a chríochnaigh sé an chéad úrscéal, ''Amore e Patria''. Bhí sé in ainm a bheith ag staidéar dlí in Ollscoil Catania, ach is éard a rinne sé leis an airgead a fuair sé óna athair ná an t-úrscéal ''I Carbonari della montagna'' a fhoilsiú sna blianta 1861-2. Sa bhliain 1863 d'fhoilsigh sé an chéad scéal eile, ''Sulle lagune''. Sa bhliain 1865 thug Verga cuairt ar chathair Fhlórans, rud a chuir cor ina chinniúint mar scríbhneoir. Le linn na cuairte sin bhreac sé síos an t-úrscéal ''Una peccatrice'': ní raibh scéal tírghráúl stairiúil i gceist leis an gceann seo a thuilleadh, ach scéal rómánsúil grá. Ar dtús titeann an laoch, ar ealaíontóir é, i ngrá le ''femme fatale'', ach nuair a éiríonn leis an chluain a chur ar an mbean, tuirsíonn sé di, ionas go gcuireann sí lámh ina bás féin. Is léir go raibh Verga tuirseach den tírghrá mar théama, agus é ag díriú a shúile ar an gcaidreamh daonna ina áit. ===Flórans=== Sa bhliain 1869 d'fhág Verga slán ag Catania agus chuir sé faoi i bhFlórans. Bhí saol cultúrtha na cathrach ar coipeadh le diospóireachtaí, agus ábhair cosúil le físeolaíocht, Darwineachas agus posaitíbheachas i mbéal an phobail sna ciorcail intleachtúla. Ba é Francesco Dall'Ungaro, a bhain le glúin ba shine ná Verga, a ghlac chuige an scríbhneoir óg mar ''protegé'' agus a d'áitigh air úrscéal a chumadh faoi chailín óg a chaithfeadh dul sna mná rialta. Ba é an t-úrscéal eipistileach ''Storia di una capinera'' ba thoradh don obair seo. Rinne Verga iarracht caint an chailín a dhéanamh inchreidte, agus mar ba dhual do scríbhneoirí an ''verismo'', chuir sé béim ar leith ar thucaidí eacnamúla an chailín, Maria. Fágtar athair an chailín ina bhaintreach fir agus déanann sé athphósadh; ansin fágann sé a oidhreacht le huacht ag an iníon eile, arn í an dara bean chéile a máthair. Bhí Verga ina chónaí i bhFlórans go fóill nuair a fuair sé an chéad aithne ar an ngluaiseacht ealaíontóireachta ar a dtugtar ''scapigliatura''. Chuaigh an ''scapigliatura'' go mór i bhfeidhm ar an gcéad úrscéal eile a bhreac sé síos, ''Eva''. Is é ábhar an scéil ná cumann grá an chailín rince Eva agus an ealaíontóra Enrico Lanti. Tá an bheirt acu idir dhá chomhairle ag iarraidh an cheist a fhreagairt, ar chóir don ealaíontóir an cineál earra a sholáthar a bhfuil suim ag an ngramaisc ann, nó arbh fhearr dó éisteacht le guth a chroí agus a thuiscint féin ar an ealaíontóireacht a leanúint. {{DEFAULTSORT:Verga, Giovanni}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1840]] [[Catagóir:Básanna i 1922]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Daoine as an tSicil]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha]] tggp4nv0cudbphd3azul7xna30mreau 14 122475 1316155 1293696 2026-05-29T12:24:40Z Alison 570 Prd 1316155 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Eagraíochtaí de réir ábhair|eolaíocht]] [[Catagóir:Eagraíochtaí eolaíochta|Topaic]] e3on54phblij0n8d9kxpgk17s6ocxtr 14 123155 1316156 1298248 2026-05-29T12:24:55Z Alison 570 Ord 1316156 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Eagraíochtaí eolaíochta|Talmhaíocht]] [[Catagóir:Eagraíochtaí gnó de réir tionscail|Talmhaíocht]] [[Catagóir:Talmhaíocht]] 77lttl4cd154h18u7uxjt6qz8go56ns 0 123189 1316278 1316137 2026-05-29T18:47:53Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1316278 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is ollchomhlacht ríomhthráchtála as an tSín é '''Shein''', a dhíolann earraí ar líne ar fud an domhain. ar cheann de na comhlachtaí siopadóireachta agus teicneolaíochta ilnáisiúnta is mó ar domhan.  [[Íomhá:SheinPopupStoreSquareOne.jpg|clé|mion|220x220px|tob-shiopa Shein i gCeanada, 2023]] [[Íomhá:Salon Shein w Galerii Młociny w Warszawie.jpg|clé|mion|220x220px|Sa Pholainn]] === Cúrsaí gnó === Tharraing Shein go leor conspóide in Éirinn<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eirebheo.ie/news/c-rsa--gn-/1948712/athghairmionn-temu-agus-shein-na-ceadta-tairge-ar-fud-na-heireann-i-measc-eagla-thromchuiseach-faoi-shlainte-leanai.html|teideal=Athghairmíonn TEMU agus SHEIN na céadta táirge ar fud na hÉireann i measc eagla thromchúiseach faoi shláinte leanaí|údar=Lili Lonergan|dáta=2025-11-22|language=gl|work=www.eirebheo.ie|dátarochtana=2026-02-17}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/tuairisc-on-tsin-taraifi-trump-ina-gceap-magaidh-thall/|teideal=Tuairisc ón tSín: taraifí Trump ina gceap magaidh thall|údar=Seaghan Mac An tSionnaigh|dáta=2025-04-15|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2026-02-17|archivedate=2025-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250415085211/https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/tuairisc-on-tsin-taraifi-trump-ina-gceap-magaidh-thall/}}</ref> agus thar lear. I mí na Samhna 2025, rinne eagraíocht mhaoirseachta na dtomhaltóirí sa Fhrainc Shein a thuairisciú go dtí na húdaráis mar gheall ar bhábóga gnéis a raibh dealramh acu le páiste, a bheith á ndíol acu. Ag an am, dúirt Shein, go mbeadh cosc á chur acu ar a leithéid d'earraí a bheith á ndíol ar an suíomh. Bhí dlíthe na hEorpa sáraithe ag Shein, is cosúil. Ar an 17 Feabhra 2026, chuir an Coimisiún Eorpach (le [[Coimisiún na Meán]] in Éirinn) fiosrúchán ar bun maidir le Shein. Sheoladh an fiosrúchán faoin n[[An Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha|Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha]]..Táthar ag fiosrú chomh maith, an leagan amach mealltach atá ar an suíomh idirlín atá dírithe ar dhaoine a choinneáil ar an suíomh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/ga/brandai-eile/nuacht/?id=1558945|teideal=Fiosrúchán ar bun ag an gCoimisiún Eorpach faoin gcomhlacht Shein {{!}} Nuacht TG4|language=ga|work=TG4|dátarochtana=2026-02-17}}</ref> === Éire === Tá ceanncheathrú Eorpach an chomhlachta Shein lonnaithe in Éirinn. == Féach freisin == * [[Amazon (comhlacht)|Amazon]], [[Temu]] * [[An Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhlachtaí Síneacha]] [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] [[Catagóir:Éadaí]] [[Catagóir:Coimisiún na Meán]] sp1jqty8c3i1cbwgpb6eodxvogp1ntf 0 123407 1316321 1315646 2026-05-30T11:13:57Z Conan Wolff 51812 crannlann - arboretum 1316321 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> <!--*'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil.--> *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)<ref>“aicéin.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aic%C3%A9in/ga/</ref></br>Is toradh tirim, neamhoscailte, aon-shíolach é aicéin. Níl an síol ceangailte de bhalla an toraidh ach ag pointe amháin. Fásann an toradh ó ubhagán uachtarach aon-sheoimrín.<ref name = "FTG Fruit type Glossary">Glossary Fruit type. (2007). Fairchild Tropical Botanic Garden Virtual Herbarium (FTG). Retrieved April 18, 2026, from http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=65</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)<ref>“all-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/all-aiseach/ga/</ref></br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> <!--*'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta.--> <!--*'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon.--> <!--*'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe.--> *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''barraimsitheach''' (''acropetal'' as Béarla)<ref>“barraimsitheach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/barraimsitheach/ga/</ref></br>Ciallaíonn an téarma ''barraimsitheach'' go dtosaíonn rud ag fás nó ag forbairt ag an mbun agus go leanann sé aníos i dtreo an bharr.<ref name = "Tropical Forages Glossary">Cook BG, Pengelly BC, Schultze-Kraft R, Taylor M, Burkart S, Cardoso Arango JA, González Guzmán JJ, Cox K, Jones C, Peters M. & International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali, Colombia and International Livestock Research Institute (ILRI), Nairobi, Kenya. (2020). Glossary. Tropical Forages: An Interactive Selection Tool. 2nd and Revised Edn. Retrieved April 18, 2026, from https://tropicalforages.info/text/entities/glossary.htm</ref> *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> *'''crannlann''' (''arboretum'' as Béarla)<ref>“crannlann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/crannlann/ga/</ref></br>Is bailiúchán crann agus toir é [[crannlann]].<ref>Forschungsstelle Realienkunde  Zentralinstitut für Kunstgeschichte. (n.d.). Arboretum. RDK Labor. Retrieved May 30, 2026, from https://www.rdklabor.de/wiki/Arboretum</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''dioplóideach''' (''diploid'' as Béarla)<ref>“dioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/diopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá dhá cheann de na tacair bhunúsacha crómasóm ag plandaí dioplóideacha sa núicléas.<ref name = "NSW Flora Glossary">National Herbarium of NSW,  Royal Botanic Garden, Sydney, Australia. (n.d.). New South Wales Flora Online: Glossary of Botanical Terms. Retrieved May 27, 2026, from https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&glossary=yes&alpha=A</ref> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fialamán''' (''velamen'' as Béarla)<ref>“fialamán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fialam%C3%A1n/ga/</ref></br>Is é an fialamán clúdach tiubh spúinseach na bhfréamhacha.<ref>Botanical nerd word: velamen. (2021, February 8). Toronto Botanical Garden. Retrieved May 27, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/word-of-the-week-velamen/</ref> *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> <!--*'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir).--> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> <!--*'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean.--> ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige.<ref name = "Glossary British Pteridological Society">Glossary. (n.d.). British Pteridological Society. Retrieved April 18, 2026, from https://britishfernsociety.org.uk/Glossary/</ref> ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<ref>“micreagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> <!--*'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin.--> <!--==N== ==O==--> ==P== <!--* '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref>--> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> ==S== <!--*'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta.--> <!--*'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach.--> *'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)<ref>“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)<ref>“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/</ref></br>Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.<ref name = "Sterry, 1997">Sterry, P. (1997). [https://www.google.de/books/edition/Collins_Complete_British_Wildlife_Photog/H2oXAAAACAAJ?hl=en Collins Complete British Wildlife Photoguide.] Kiribati: HarperCollins.</ref>{{rp|p=356}} *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas is lú imní''' (''least-concern species'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is tacsóin forleathana agus flúirseacha iad speiceas is lú imní.<ref name = "IUCN, 2012">IUCN. (2012). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2001-001-2nd.pdf IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. Second edition.] Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN. iv + 32pp.</ref> Tá riosca níos ísle díothaithe ag na speicis seo.<ref>Frequently Asked Questions. (n.d.). IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved April 18, 2026, from https://www.iucnredlist.org/about/faqs#Why%20are%20LC%20species%20on%20the%20Red%20List</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''ubhagán uachtarach''' (''superior ovary'' as Béarla)<ref>“ubhagán uachtarach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ubhag%C3%A1n%20uachtarach/ga/</ref></br>Tá ubhagán uachtarach suite os cionn an phointe ina bhfuil na seipil, na peitil agus na staimín ceangailte.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} aoaakibodz0l3n02oy85jpbm6a4pd2c 1316337 1316321 2026-05-30T11:54:56Z Conan Wolff 51812 bliantóg - annual plant; laitéis - latex 1316337 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> <!--*'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil.--> *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)<ref>“aicéin.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aic%C3%A9in/ga/</ref></br>Is toradh tirim, neamhoscailte, aon-shíolach é aicéin. Níl an síol ceangailte de bhalla an toraidh ach ag pointe amháin. Fásann an toradh ó ubhagán uachtarach aon-sheoimrín.<ref name = "FTG Fruit type Glossary">Glossary Fruit type. (2007). Fairchild Tropical Botanic Garden Virtual Herbarium (FTG). Retrieved April 18, 2026, from http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=65</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)<ref>“all-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/all-aiseach/ga/</ref></br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> <!--*'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta.--> <!--*'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon.--> <!--*'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe.--> *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''barraimsitheach''' (''acropetal'' as Béarla)<ref>“barraimsitheach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/barraimsitheach/ga/</ref></br>Ciallaíonn an téarma ''barraimsitheach'' go dtosaíonn rud ag fás nó ag forbairt ag an mbun agus go leanann sé aníos i dtreo an bharr.<ref name = "Tropical Forages Glossary">Cook BG, Pengelly BC, Schultze-Kraft R, Taylor M, Burkart S, Cardoso Arango JA, González Guzmán JJ, Cox K, Jones C, Peters M. & International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali, Colombia and International Livestock Research Institute (ILRI), Nairobi, Kenya. (2020). Glossary. Tropical Forages: An Interactive Selection Tool. 2nd and Revised Edn. Retrieved April 18, 2026, from https://tropicalforages.info/text/entities/glossary.htm</ref> *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> *'''bliantóg''' (annual plant)<ref>“bliantóg.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bliant%C3%B3g/ga/</ref></br>Bláthaíonn agus faigheann bliantóg bás i mbliain amháin.<ref name = "Jessop et al., 2011">Jessop, J.P., Toelken, H.R. & Kellermann, J. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/344409776_Glossary_of_botanical_terms_version_1 Glossary of botanical terms (version 1).] In: Kellermann, J. (ed.), Flora of South Australia (ed. 5). 24 pp. (State Herbarium of South Australia: Adelaide). www.flora.sa.gov.au/ed5</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> *'''crannlann''' (''arboretum'' as Béarla)<ref>“crannlann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/crannlann/ga/</ref></br>Is bailiúchán crann agus toir é [[crannlann]].<ref>Forschungsstelle Realienkunde  Zentralinstitut für Kunstgeschichte. (n.d.). Arboretum. RDK Labor. Retrieved May 30, 2026, from https://www.rdklabor.de/wiki/Arboretum</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''dioplóideach''' (''diploid'' as Béarla)<ref>“dioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/diopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá dhá cheann de na tacair bhunúsacha crómasóm ag plandaí dioplóideacha sa núicléas.<ref name = "NSW Flora Glossary">National Herbarium of NSW,  Royal Botanic Garden, Sydney, Australia. (n.d.). New South Wales Flora Online: Glossary of Botanical Terms. Retrieved May 27, 2026, from https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&glossary=yes&alpha=A</ref> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fialamán''' (''velamen'' as Béarla)<ref>“fialamán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fialam%C3%A1n/ga/</ref></br>Is é an fialamán clúdach tiubh spúinseach na bhfréamhacha.<ref>Botanical nerd word: velamen. (2021, February 8). Toronto Botanical Garden. Retrieved May 27, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/word-of-the-week-velamen/</ref> *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> <!--*'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir).--> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> <!--*'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean.--> ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige.<ref name = "Glossary British Pteridological Society">Glossary. (n.d.). British Pteridological Society. Retrieved April 18, 2026, from https://britishfernsociety.org.uk/Glossary/</ref> ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''laitéis''' (''latex'' as Béarla)<ref>“laitéis.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lait%C3%A9is/ga/</ref></br>Is sú bán de roinnt plandaí é laitéis.<ref name = "vPlants">Plant Glossary. (n.d.). vPlants: A Virtual Herbarium of the Chicago Region. Retrieved May 30, 2026, from https://vplants.org/portal/plants/glossary/index.php</ref> *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<ref>“micreagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> <!--*'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin.--> <!--==N== ==O==--> ==P== <!--* '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref>--> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> ==S== <!--*'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta.--> <!--*'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach.--> *'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)<ref>“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)<ref>“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/</ref></br>Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.<ref name = "Sterry, 1997">Sterry, P. (1997). [https://www.google.de/books/edition/Collins_Complete_British_Wildlife_Photog/H2oXAAAACAAJ?hl=en Collins Complete British Wildlife Photoguide.] Kiribati: HarperCollins.</ref>{{rp|p=356}} *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas is lú imní''' (''least-concern species'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is tacsóin forleathana agus flúirseacha iad speiceas is lú imní.<ref name = "IUCN, 2012">IUCN. (2012). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2001-001-2nd.pdf IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. Second edition.] Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN. iv + 32pp.</ref> Tá riosca níos ísle díothaithe ag na speicis seo.<ref>Frequently Asked Questions. (n.d.). IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved April 18, 2026, from https://www.iucnredlist.org/about/faqs#Why%20are%20LC%20species%20on%20the%20Red%20List</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''ubhagán uachtarach''' (''superior ovary'' as Béarla)<ref>“ubhagán uachtarach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ubhag%C3%A1n%20uachtarach/ga/</ref></br>Tá ubhagán uachtarach suite os cionn an phointe ina bhfuil na seipil, na peitil agus na staimín ceangailte.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} <!-- Collection of useful glossaries <ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> <name = "Jessop et al., 2011" /> <ref name = "vPlants" /> --> {{síol}} 5nhezrgdhwqzrgyr4qw5kethbpflfz9 1316338 1316337 2026-05-30T11:55:55Z Conan Wolff 51812 /* B */ 1316338 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> <!--*'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil.--> *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)<ref>“aicéin.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aic%C3%A9in/ga/</ref></br>Is toradh tirim, neamhoscailte, aon-shíolach é aicéin. Níl an síol ceangailte de bhalla an toraidh ach ag pointe amháin. Fásann an toradh ó ubhagán uachtarach aon-sheoimrín.<ref name = "FTG Fruit type Glossary">Glossary Fruit type. (2007). Fairchild Tropical Botanic Garden Virtual Herbarium (FTG). Retrieved April 18, 2026, from http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=65</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)<ref>“all-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/all-aiseach/ga/</ref></br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> <!--*'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta.--> <!--*'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon.--> <!--*'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe.--> *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''barraimsitheach''' (''acropetal'' as Béarla)<ref>“barraimsitheach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/barraimsitheach/ga/</ref></br>Ciallaíonn an téarma ''barraimsitheach'' go dtosaíonn rud ag fás nó ag forbairt ag an mbun agus go leanann sé aníos i dtreo an bharr.<ref name = "Tropical Forages Glossary">Cook BG, Pengelly BC, Schultze-Kraft R, Taylor M, Burkart S, Cardoso Arango JA, González Guzmán JJ, Cox K, Jones C, Peters M. & International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali, Colombia and International Livestock Research Institute (ILRI), Nairobi, Kenya. (2020). Glossary. Tropical Forages: An Interactive Selection Tool. 2nd and Revised Edn. Retrieved April 18, 2026, from https://tropicalforages.info/text/entities/glossary.htm</ref> *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> *'''bliantóg''' (''annual plant'' as Béarla)<ref>“bliantóg.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bliant%C3%B3g/ga/</ref></br>Bláthaíonn agus faigheann bliantóg bás i mbliain amháin.<ref name = "Jessop et al., 2011">Jessop, J.P., Toelken, H.R. & Kellermann, J. (2011). [https://www.researchgate.net/publication/344409776_Glossary_of_botanical_terms_version_1 Glossary of botanical terms (version 1).] In: Kellermann, J. (ed.), Flora of South Australia (ed. 5). 24 pp. (State Herbarium of South Australia: Adelaide). www.flora.sa.gov.au/ed5</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> *'''crannlann''' (''arboretum'' as Béarla)<ref>“crannlann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/crannlann/ga/</ref></br>Is bailiúchán crann agus toir é [[crannlann]].<ref>Forschungsstelle Realienkunde  Zentralinstitut für Kunstgeschichte. (n.d.). Arboretum. RDK Labor. Retrieved May 30, 2026, from https://www.rdklabor.de/wiki/Arboretum</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''dioplóideach''' (''diploid'' as Béarla)<ref>“dioplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/diopl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Tá dhá cheann de na tacair bhunúsacha crómasóm ag plandaí dioplóideacha sa núicléas.<ref name = "NSW Flora Glossary">National Herbarium of NSW,  Royal Botanic Garden, Sydney, Australia. (n.d.). New South Wales Flora Online: Glossary of Botanical Terms. Retrieved May 27, 2026, from https://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&glossary=yes&alpha=A</ref> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fialamán''' (''velamen'' as Béarla)<ref>“fialamán.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 27, 2026, from https://www.tearma.ie/q/fialam%C3%A1n/ga/</ref></br>Is é an fialamán clúdach tiubh spúinseach na bhfréamhacha.<ref>Botanical nerd word: velamen. (2021, February 8). Toronto Botanical Garden. Retrieved May 27, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/word-of-the-week-velamen/</ref> *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> <!--*'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir).--> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> <!--*'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean.--> ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige.<ref name = "Glossary British Pteridological Society">Glossary. (n.d.). British Pteridological Society. Retrieved April 18, 2026, from https://britishfernsociety.org.uk/Glossary/</ref> ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''laitéis''' (''latex'' as Béarla)<ref>“laitéis.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved May 30, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lait%C3%A9is/ga/</ref></br>Is sú bán de roinnt plandaí é laitéis.<ref name = "vPlants">Plant Glossary. (n.d.). vPlants: A Virtual Herbarium of the Chicago Region. Retrieved May 30, 2026, from https://vplants.org/portal/plants/glossary/index.php</ref> *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<ref>“micreagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> <!--*'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin.--> <!--==N== ==O==--> ==P== <!--* '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref>--> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> ==S== <!--*'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta.--> <!--*'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach.--> *'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)<ref>“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)<ref>“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/</ref></br>Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.<ref name = "Sterry, 1997">Sterry, P. (1997). [https://www.google.de/books/edition/Collins_Complete_British_Wildlife_Photog/H2oXAAAACAAJ?hl=en Collins Complete British Wildlife Photoguide.] Kiribati: HarperCollins.</ref>{{rp|p=356}} *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas is lú imní''' (''least-concern species'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is tacsóin forleathana agus flúirseacha iad speiceas is lú imní.<ref name = "IUCN, 2012">IUCN. (2012). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2001-001-2nd.pdf IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. Second edition.] Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN. iv + 32pp.</ref> Tá riosca níos ísle díothaithe ag na speicis seo.<ref>Frequently Asked Questions. (n.d.). IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved April 18, 2026, from https://www.iucnredlist.org/about/faqs#Why%20are%20LC%20species%20on%20the%20Red%20List</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''ubhagán uachtarach''' (''superior ovary'' as Béarla)<ref>“ubhagán uachtarach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ubhag%C3%A1n%20uachtarach/ga/</ref></br>Tá ubhagán uachtarach suite os cionn an phointe ina bhfuil na seipil, na peitil agus na staimín ceangailte.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} <!-- Collection of useful glossaries <ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> <name = "Jessop et al., 2011" /> <ref name = "vPlants" /> --> {{síol}} 4z6hhbqtspe75ptn20ggjfk3evd0dlh 14 124565 1316212 1303997 2026-05-29T14:44:05Z Alison 570 Catagóir:Taighdeoirí dé réir náisiúntachta 1316212 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Taighdeoirí dé réir náisiúntachta|Iorua]] [[Catagóir:Daoine Ioruacha de réir slí bheatha]] 227i7rcq1so9hys2va8fdzc6xhm7ohm 0 124983 1316236 1306097 2026-05-29T15:20:06Z Alison 570 Fixes 1316236 wikitext text/x-wiki {{Glanadh-mar|uathaistriúchán}} {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Tá Ceantar Helwan ar cheann de na ceantair is sine agus is mó le rá i nDeisceart Chaireo, suite ar bhruach Abhainn na [[An Níl|Níle]]. De réir dhaonáireamh measta 2023, is é daonra oifigiúil Cheantar [[Helwan]] ná thart ar 557,620.<ref>[http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/indcs/cns_st_001_m?lang=0&lname=FDL&gv=01&d=3 Dáileadh Daonra de réir Ceantair agus Inscne] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211234552/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/indcs/cns_st_001_m?lang=0&lname=FDL&gv=01&d=3 |dáta=11 Nollaig, 2008 }} {{Lua idirlín |url=http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/indcs/cns_st_001_m?lang=0&lname=FDL&d=3&gv=01 |teideal=Cóip Chartlainne |Rochtain déanta=13 Iúil 2017 |Dáta cartlainne=11 Feabhra 2012 |Cosán Cartlainne=https://web.archive.org/web/20120211102630/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/indcs/cns_st_001_m?lang=0&lname=FDL&d=3&gv=01 |Stádas na Cosáin=bot: anaithnid }}</ref> == Dáta == <gallery> HelwanFaruqPalace.jpg|[[Músaem Cúinne Farouk|Cúinne Farouk]] Teach Scíthe Ríoga le linn réimeas [[Farouk I|Rí Farouk]] HelwanWaxMuseum.jpg|Músaem Céir, Helwan HelwanOldVilla.jpg|[[Sean-Villa (Teach)|Villa]] i Helwan Egyptian Mi-8.jpg|[[Héileacaptar]] [[Mi-8]] ag an Monarchan Míleata i Helwan </gallery> Ba ghobharnóireacht den ainm céanna í Helwan.<ref>[http://news.egypt.com/ar/index.php?option=com_content&task=view&id=18471&Itemid=63 Foraithne Uachtaránachta ag Bunú Dhá Ghobharnóireacht darb ainm Helwan agus 6 Deireadh Fómhair - Nuacht na hÉigipte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214023327/http://news.egypt.com:80/ar/index.php?option=com_content&task=view&id=18471&Itemid=63|date=2009-02-14}}</ref> Bheannaigh Dia Helwan le Uiscí mianracha agus sulfaireacha, a bhí ina ról suntasach sa turasóireacht, ag mealladh turasóirí eachtracha agus Arabacha le blianta fada. Tá sé seo mar gheall ar an tábhacht mhór a bhaineann leis na huiscí seo i gcóireáil go leor galair ainsealacha. Tháinig clú agus cáil ar Helwan as a chuid tobair sulfair, agus tháinig tábhacht uiscí tobair Helwan chun solais le linn réimeas Abbas Pasha I. Ghabh roinnt saighdiúirí scabies, agus nuair a d'fholc siad in uiscí an earraigh, d'imigh a gcuid comharthaí, agus tháinig siad chucu féin. Mar gheall ar a shuíomh straitéiseach ag crosbhóthar bhealaí na Níle agus an fhásaigh, agus an limistéar fairsing atá ann, tá réimse leathan coimpléasc tionsclaíoch (sibhialta agus míleata araon) i Helwan, chomh maith lena chuid nithe is díol spéise do thurasóirí agus do chuairteoirí iomadúla. Mar gheall air seo, is daingneán turasóireachta agus tionscail é i ndáiríre, agus meastar gurb é ceann de na ceantair is tábhachtaí i gCaireo é, mar gheall ar na seirbhísí turasóireachta agus leighis a sholáthraíonn sé dá chónaitheoirí agus dá chuairteoirí, agus na hacmhainní eacnamaíocha a ghintear ag a mhonarchana. Tá Helwan ar cheann de na cathracha is sine san Éigipt. Cathair de chuid na bhFaraónach a bhí ann ar dtús, agus tá an damba uisce is sine sa stair ann, atá suite i Wadi Hof, i Wadi Gerawi, ó dheas de Tebbin, agus a théann siar go dtí an tréimhse réamh-dhíshliochtúil. Ach chuaigh sé i bhfolach le himeacht ama go dtí gur athbheoigh Abd al-Aziz ibn Marwan, gobharnóir na hÉigipte a cheap na hUmayyadaigh, é. Bhí sé tar éis Fustat, príomhchathair na hÉigipte ag an am, a fhágáil, ag dul ó dheas tar éis do phlá briseadh amach ann. Bhí Helwan chomh tógtha sin leis gur rinne sé príomhchathair shealadach chúige na hÉigipte de. Thóg sé tithe agus páláis agus chuir sé gairdíní ann go dtí gur fuair sé bás ann, go ndéanaim Dia trócaire air. Ansin iompraíodh a chorp ar ais go Fustat tríd an Níl. I Helwan a rugadh a mhac, Ceannasaí na gCreidmheach, Caliph Umayyad Umar ibn Abd al-Aziz.<ref>{{Lua idirlín | url = http://www.almasry-alyoum.com/article2.aspx?ArticleID=103485&IssueID=1028 | teideal = Helwan... Thosaigh sé mar shráidbhaile a cuireadh i leith ceannasaí in arm Abraha agus chríochnaigh sé mar ghobharnóireacht | Foilsitheoir = Al-Masry Al-Youm | Rochtain déanta = 2010-02-22 | Dáta na Cartlainne = 26 Deireadh Fómhair, 2023 | Conair na Cartlainne = https://web.archive.org/web/20231026205751/http://www.almasry-alyoum.com/article2.aspx?ArticleID=103485&IssueID=1028 | stádas-url = marbh }}</ref> I "Al-Khitat Al-Tawfiqiyya" le Ali Mubarak, luaitear gur tugadh an t-ainm Helwan do thrí réigiún ar domhan: an chéad cheann i Khorasan i Nishapur, an dara ceann san Iaráic "gar do shléibhte [[Bagdad|Baghdad]]," agus san Éigipt, ainmníodh é i ndiaidh Helwan ibn Imran ibn al-Haf ibn Quda'a, mar a bhronn ceann de na ríthe an réigiún seo air, agus ainmníodh é ina dhiaidh. Maidir le Helwan na hÉigipte, nó sean-bhruachbhaile Helwan, luaigh Ali Mubarak é, ag rá: "Is sráidbhaile os cionn na hÉigipte é, soir ón Níl, thart ar dhá farsakh ó Fustat." Is sráidbhaile taitneamhach é freisin, mar a luann Yaqut al-Hamawi ina *Mu'jam al-Buldan* agus i *Khitat* al-Maqrizi. Cuirtear i leith Hulwan ibn Amr ibn Imru' al-Qays, rí na hÉigipte, mac Saba' ibn Yashjub ibn Ya'rub ibn Qahtan é (Hulwan). Bhí an Hulwan seo (an fear) sa Levant ag ceann arm Abraha, rí Tubba'. De réir an chuntais seo, tá an sráidbhaile seo ar a dtugtar Ma'murah le thart ar 1,358 bliain. Deir Al-Maqrizi agus Ali Mubarak níos déanaí ina gcuntais freisin: “I stair Al-Faransawiyya, deirtear go bhfuil sé ar bhruach na Níle, thart ar ocht farsakh ó Fustat, agus gur tugadh Al-Ban air i sean-amanna. Ba cheann de chathracha cáiliúla na hÉigipte é, ach chuaigh an t-am i bhfeidhm air go dtí gur thit sé i léig. Ansin chuir Dia gobharnóireacht Abd al-Aziz ibn Marwan ar fáil dó nuair a ghlac sé riail ar Ghleann na Níle. Bhí an-ionadh ag a aeráid air, agus mar sin rinne sé athchóiriú agus feabhsú air. Ba é an chúis lena shocrú síos ann ná a mhian cuairt a thabhairt air go minic agus áit chónaithe a bhunú dó féin ann.” Chuir Al-Maqrizi mionsonra eile leis, ag rá gur bhuail an phlá Fustat, rud a spreag Abd al-Aziz chun imeacht agus socrú síos i Helwan, go domhain sa bhfásach, in áit ar a dtugtar Abu Qarqura. Ba é seo foinse an earraigh a shaothraigh Abd al-Aziz agus a atreoraigh chuig an ngairdín pailme a chuir sé i Helwan. Luaigh sé freisin Ibn al-Kindi ag rá gur bhuail an plá an Éigipt sa bhliain 70 AH (1370 CE), agus mar sin d’imigh Abd al-Aziz agus shocraigh sé síos i Helwan. Bhí sé an-tógtha leis agus shocraigh sé síos ann, ag bunú gardaí, cúntóirí agus póilíní. Thóg sé tithe agus moscanna, ag forbairt na cathrach go hálainn, agus ag cur crainn pailme agus fíonghoirt. Lean an tógáil ag méadú le linn a chuairte ann, a mhair níos mó ná cúig bliana déag. Sa bhliain 1849, chuir rialtas Khedive Abbas I roinnt saighdiúirí, ag gníomhú ar chomhairle ollamh i Scoil Leighis Chaireo, chun na huiscí sulfaracha a úsáid. Tógadh taiscumair adhmaid do na toibreacha, le dhá sheomra bheaga ceangailte leis. Bhí tionchar suntasach ag rath an turgnaimh ar na saighdiúirí, ag mealladh líon mór Éigipteach chuig toibreacha Helwan. Tháinig Eorpaigh chuig an gceantar go tréimhsiúil agus i líon teoranta mar gheall ar easpa cóiríochta oiriúnaí agus achar Helwan ó Chaireo agus an deacracht a bhaineann le rochtain a fháil air. Sa bhliain 1868, chuir Khedive [[Ismailia|Ismail]] coiste scoláirí go Helwan chun staidéar a dhéanamh ar shochair sláinte uisce Helwan agus tuarascálacha a scríobh orthu. Nuair a fuair sé an tuarascáil, d'ordaigh sé don Aireacht Oibreacha Poiblí teach folctha a thógáil ag suíomh na dtoibreacha. Le linn na searmanais leagan bunsraithe, thángthas ar bhabhla ciorclach, thart ar ocht méadar ar trastomhas. Bhí sé tógtha as brící dearga, 25 ceintiméadar ar tiús, agus líneáilte le haolchloch. In aice leis an mbabhbhla seo thángthas ar roinnt colún, bunanna agus caipitlí briste. Bhailigh an bhabhla seo uisce ó cheithre thobar, a shreabhadh ag ráta sé chéad troigh chiúbach uisce san uair. Creidtear gurbh é seo an teach folctha a ndearna al-Maqrizi cur síos air. Dúirt an Dr. Riel, a tháinig chun bheith ina stiúrthóir ar na folcadáin ina dhiaidh sin, gur stop an obair ar an tionscadal sa bhliain 1870, agus gur fágadh an suíomh faoi chosaint beirt ghardaí Bedouin. Ansin chuaigh an Dr. Riel i dteagmháil le Khedive Ismail le hiarratas ar dhá chéad punt chun teach folctha sealadach a thógáil, mar aon le pubaill agus trealamh ón Aireacht Cogaidh. Sa bhfoirm bhunúsach seo, d’oscail an Dr. Riel an teach folctha ar 2 Iúil, 1871, ag tabhairt cuireadh don phobal na huiscí sulfaracha a úsáid. Tháinig cuairteoirí Éigipteacha agus eachtrannacha chuige ó Chaireo agus ó [[Cathair Alastair|Alexandria]] i líon a sháraigh a chuid ullmhúchán agus ionchais go léir. I measc na gcuairteoirí sin bhí bean chéile Khedive Ismail, a tháinig leis agus lena lucht leanúna. Laistigh de thrí seachtaine ón gcóireáil, rinne bean chéile an Khedive dul chun cinn suntasach, rud a spreag an Khedive - a thug cuairt ar Helwan go rialta - chun an ceantar a chlaochlú ina ionad sláinte, agus tógadh go leor folcadáin ann. Áiríodh leis seo folcadáin do na hEorpaigh, folcadán príobháideach don Khedive, agus ceithre fholcadán poiblí déag. Tógadh óstán beag le 40 seomra freisin, ar a dtugtaí an "Grand Hotel" ar dtús, agus athainmníodh ina dhiaidh sin é mar "Grand Baths Hotel". Sa bhliain 1909, rinneadh cathair nua-aimseartha de Helwan suite thart ar 24 ciliméadar ó dheas ó Chaireo agus thart ar thrí chiliméadar soir ón Níl. Ba é an dúlra a chinn an suíomh seo, ní an duine a roghnaigh é. Tógadh an chathair ar ardchlár a ardaíonn thart ar 35 méadar os cionn na habhann, ag méadú in airde i dtreo an oirthir agus Chnocáin na nArabach go dtí go sroicheann sí thart ar 75 méadar. Ar an ardchlár seo, tagann tobair sulfair agus tobair mianraí chun cinn, agus timpeall orthu sin a forbraíodh Helwan. Deir cuntas eile gur bhain Helwan a hainm ón sráidbhaile ársa Helwan ar bhruach thiar na Níle, os comhair shráidbhaile Badrashin. Ag an am sin, tógadh bruachbhaile Helwan timpeall na folcadán ar ordú an Khedive, a thug dreasachtaí iomadúla dóibh siúd ar mian leo tógáil ann, ag spreagadh a bhforbairt. Roimh thógáil an líne iarnróid idir Caireo agus Helwan, ba ar "omnibus" a thaistealaíodh, bus a tharraing ceithre mhiúil agus a raibh suíocháin do sheisear ann. Rinne sé trí thuras sa tseachtain agus d’fhill sé ar bhruachbhaile Helwan an lá tar éis dó teacht. Nuair a tháinig Khedive Tawfiq i gcoróin, ghlac sé spéis ar leith i Helwan, ag tógáil pálás ann agus ag forbairt ionad sláinte den chéad scoth é. Tógadh an chuid is mó den bhruachbhaile le linn a réimeas, agus fuair sé bás ina phálás Helwan sa bhliain 1892. Tar éis a bháis, cuireadh deireadh leis an tógáil ansin. Sa bhliain 1899, d'oscail Khedive Abbas Hilmi II teach folctha nua a thóg Cuideachta Iarnróid na hÉigipte-Helwan go hoifigiúil. Léasaíodh an tsaoráid do Chuideachta George Nungovich. Bhí an réadlann agus an t-ionad meitéareolaíochta lonnaithe i Helwan freisin. I measc na ndaoine mór le rá a thug cuairt ar Helwan go minic mar gheall ar a uiscí teiripeacha bhí an Prionsa Leopold (a bhí ina Leasrí ar Bhaváir) agus an Banimpire Elisabeth ó Napoli. Ba chuairteoirí minice iad gobharnóir na hUngáire, Banríon na Sualainne, agus Prionsa na Breataine Bige (Rí Éadbhard VIII na Breataine Móire ina dhiaidh sin) ar an mbruachbhaile, mar a bhí Tiarna Cromer. Ba iad an t-iarnród agus Abhainn na Níle na príomh-mhodhanna cumarsáide idir Caireo agus Helwan. Go dtí 1909, bhíodh traenacha ag rith gach leathuair an chloig i rith an lae, ag imeacht ó Bab al-Louq. Bhog an Rí Fuad I Óstán Hayat go Sanatóiriam Fuad I, agus bhunaigh Zulfikar Pasha an Gairdín Seapánach i 1917, ag críochnú é i 1920. Ina dhiaidh sin, cheannaigh an Rí Farouk Casino San Giovanni, a athraíodh ina dhiaidh sin ina Chúinne Helwan, nó Músaem Chúinne Farouk. I 1939, phléasc tobar nádúrtha, ar a dtugtar Ain Helwan, amach. Bogadh Músaem Céir Helwan, a bhunaigh Fuad Abdel Malek i 1934, ó Chaireo go Helwan, in aice leis na tobair seo. Tá samhlacha sa mhúsaem a léiríonn nósanna tíre éagsúla agus gnéithe de stair na hÉigipte. Tar éis Réabhlóid Iúil, d'athraigh Helwan ó ionad sláinte go daingean tionsclaíoch, rud a fhágann go bhfuil sé ann inniu, áit a bhfuil cuid mhór d'áilleacht an cheantair thábhachtaigh seo imithe in olcas, agus go bhfuil go leor dá shéadchomharthaí agus dá pháláis gan teorainn scriosta. Le himeacht ama, d'imigh Umayyad Helwan as radharc freisin, gan aon rian a fhágáil go dtí gur atógadh Khedive Ismail é mar chathair le haghaidh leighis agus scíthe, ag baint úsáide as uiscí a thoibreacha sulfair. Thóg sé a phálás cáiliúil ann, agus thóg airí, prionsaí, pashas, ​​​​agus an mionlach páláis timpeall air, ag athrú Helwan ina chathair galánta agus áilleachta. Mar sin féin, inár linne, tá sé imithe in olcas, ag éirí ina chathair truaillithe agus forbartha neamhrialta. ===Helwan Anois=== Nuair a tháinig Réabhlóid 23 Iúil, ba é ceann dá phleananna monarchana is mó na tíre a bhunú i nGobharnóireacht Helwan, go háirithe i gceantair Ma'asara agus Tebin. Tháinig na ceantair seo chun bheith ina bhfoinsí truaillithe, ach d'fhan ceantar Helwan féin réasúnta saor ó thruailliú mar gheall ar easpa monarchana ina chroílár. Is bruachbhaile mór de chuid Chaireo é Helwan, agus is é an ceann is mó ó thaobh achair de go deimhin. Lonnaithe i ndeisceart Chaireo, tá trí cheantar ann: Helwan, Tebin, agus Cathair an 15ú Bealtaine. Tá ceann de na hollscoileanna is mó agus is tábhachtaí san Éigipt lonnaithe ann, Ollscoil Helwan, a bhfuil a campas suite i gceantar Ain Helwan. Le déanaí, tá cáil ar Helwan mar an t-ionad tionsclaíoch is mó i gCaireo. I measc a monarchana is cáiliúla tá an Chuideachta Iarainn agus Cruach, monarchana stroighne, monarchana míleata, Cuideachta Feithicleach Nasr, monarcha Toitíní i Ma'asara, agus an Chuideachta Éigipteach um Dhéantúsaíocht Trealamh Teileafóin (QuickTel) i Ma'asara. Mar sin féin, tá roinnt truaillithe mar thoradh ar an mborradh tionsclaíoch seo. Rinneadh gobharnóireacht neamhspleách de ó Chaireo, ach rinne cinneadh comh-aireachta í a athcheangal le Gobharnóireacht Chaireo tar éis réabhlóid an 25 Eanáir, 2011. Tógadh an chéad damba sa stair i Wadi Garawi, ó dheas de Tebin, san Éigipt réamh-dhinistreach. == Teorainneacha Ceantair == Tá Cathair Helwan suite ó dheas de Tebin. Tá teorainn thuaidh leis ag Ceantar Ma'asara, soir ag Cathair an 15ú Bealtaine, agus siar ag Abhainn na Níle. * Teorainn Thuaidh: Ceantar Ma'asara * Teorainn Theas: Ceantar Tebin * Teorainn Thoir: Bóthar Nasr ([[Caireo]]) agus Cathair an 15ú Bealtaine * ​​Teorainn Thiar: Bóthar Corniche na Níle == Ceantair == * Tithíocht ar chostas íseal * Helwan Al-Bahri * Helwan Al-Balad * Helwan Sharqia. * Helwan Gharbia. * Helwan Qibliya. * Kafr El-Alou * Ain Helwan == Roinn == Níos Tanaí|Ranna de Cheantar Helwan]] === Ain Helwan === Tá '''Ain Helwan''' ar cheann de na bruachbhailte sómasacha i gceantar [[Helwan]], atá mar chuid den Deisceart Chaireo, i Gobharnóireacht Chaireo, san [[Éigipt]]. <ref>{{Lua idirlín |teideal = Ceantar Ain Helwan |Dáta Rochtana = {{Dáta}} |Dáta Cartlainne = 29 Meán Fómhair, 2023 |url = https://sis.gov.eg/Story/115735?lang=ar |url Cartlainne = https://web.archive.org/web/20230929163450/https://sis.gov.eg/Story/115735?lang=ar}}</ref> === Kafr El-Alou === Is bruachbhaile de Ghobharnóireacht Chaireo é Kafr El-Alou, atá i gceantar Helwan. Tá sé ar cheann de na cathracha tionsclaíocha is tábhachtaí i Helwan, ina bhfuil go leor monarchana agus cuideachtaí ar nós Misr Helwan Spinning and Weaving Company agus Mafco Helwan Furniture Company. Tá Aerfort Helwan suite ann freisin. Chun oiliúint aerárthaí a dhéanamh, tá monarcha stroighne i Helwan, ceann de na monarchana stroighne cáiliúla san Éigipt. === Cathair Helwan === == Daoine Suntasacha == I measc na ndaoine tionchair i stair na hÉigipte a rugadh i Helwan tá: * An scríbhneoir Gamal El-Ghitani. * Dina Abdel Aziz, Comhalta de Theach Ionadaithe na hÉigipte do cheantar Helwan i bParlaimint 2016. * Saleh Pasha Sobhi, duine de na cónaitheoirí is sine i Helwan ag tús an 19ú haois, a bhfuil príomhshráid ainmnithe ina dhiaidh. * Iar-imreoir peile Hossam Hassan. * Iar-imreoir peile Ibrahim Hassan. Rugadh an Fáidh Maois (go raibh síocháin air) ann freisin. [[File:Helwan_Japanischer_Garten.jpg|mion|[[Gairdín na Seapáine (Helwan)|Gairdín na Seapáine]] i Helwan]] Imreoir peile Mohamed Abdel Azim [[File:HelwanJapGardenBuddhas.jpg|mion|clé|Gairdín na Seapáine i Helwan]] == Féach freisin == * Gobharnóireacht Helwan * Helwan 300 * Ollscoil Helwan * Ain Helwan * Damba Kafr El-Kafrah * Kafr El-Alou (Helwan) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Ceantair Chairo}} {{Rialú údaráis}} {{síol-tír-eg}} {{DEFAULTSORT:Helwan}} [[Catagóir:Caireo]] 6uqj8rngaae3bkanlhzwky28ipuktos 14 125133 1316209 1306813 2026-05-29T14:43:35Z Alison 570 Catagóir:Taighdeoirí dé réir náisiúntachta 1316209 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Taighdeoirí dé réir náisiúntachta|Fionnlainn]] [[Catagóir:Daoine Fionlannacha de réir slí bheatha]] 82lrsws3j7jzd28ubk8d3of2f2r11cw 0 126452 1316307 1315344 2026-05-30T00:02:16Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) */ 1316307 wikitext text/x-wiki Is Clár teilifíse é Scéalta na Draguin a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) == # Faigheann Ord na Gormacha Breithlá (24 Aibreán 2000) # Dragain Sneachta (1 Bealtaine 2000) # An Linn Tallann (8 Bealtaine 2000) # Ceithre Mhuc Bheaga (16 Bealtaine 2000) # Eitleog do Quetzal (22 Bealtaine 2000) # Titim dragan (23 Bealtaine 2000) # An Léim Bean express (11 Meitheamh 2000) # Priontaí Frog (18 Meitheamh 2000) # Tumann Zak (25 Meitheamh 2000) # Feiceann Ord an Solas (9 Iúil 2000) [[Catagóir:Cartúin]] 5ipw93r9uy3miolojmcugpbncipzaey 0 126556 1316204 1315349 2026-05-29T14:37:59Z Alison 570 +WD, srl. 1316204 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Easpag]] agus [[ab]] Éireannach den séú haois ba ea '''Naomh Carthach is Sine'''. Tá a lá féile ar an 5ú Márta. Leantóir agus comharba ar [[Ciarán Saighre]] ba ea é, agus oide a comhainmnigh níos mó le rá, Naomh Carthach Leasa Mhóir (aitheanta fosta mar N. [[Mochuda]]).<ref name=Bethada /> De sliocht [[Eoghanacht Chaisil]] ba ea Carthach, mac nó garmhac le h[[Óengus mac Nad Froích|Aonghas mac Nadha Fraoigh]] (blaistithe ag [[Naomh Pádraig]]). Chuir Ciarán ar oilithreacht é le seacht mbliana thar lear, ag tabhairt cuairte ar an Fhrainc agus an Róimh. Ar ais abhaile, ceapadh arís é ina bhall de {{h|Saighir Chiaráin}}. Níos deireanaí, bhunaigh sé mainistreacha ag Droim Feartain i g[[Cairbre Gabhra]] agus ar an oileán uachtarach i [[Loch Síleann]], [[Contae na Mí]].<ref name=Strong1880 /> San Leacht i mbarúntacht {{h|Clann Mhuiris}} iarsmaí beaga de chill ársa dath ainm ''Cill Cartaig''. Tá [[Cill Charthaigh]] eile suite i ndeisceart [[Dún na nGall]]. Tá alt gearr ar Charthach in ''The Martyrology of Donegal: a Calendar of the Saints of Ireland'' (1864) le [[James Michael O'Clery]], lch. 65: <blockquote>''Carthach, Bishop, alumnus of Ciarán Saighre. One of his places was Druim-fertain, and in Cairbre Ua Ciardha is Druim-fertain; and to him belongs Inish Uachtair in Loch Sileann, and Cill Charthaigh in Tir Boghaine in Cinel Conaill. He was son of Aenghus, son of Nadfraech king of Munster, &c.</blockquote> == Féach freisin == * [[Óengus mac Nad Froích|Aonghas mac Nadha Fraoigh]] * [[Ciarán Saighre]] * [[Saighir Chiaráin]] * [[Osraige]] * [[Deoise Osraí]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.a-wee-bit-of-ireland.com/eire_jul_2005/kilcar_2.html Grianghraf de Chill Charthaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090510051755/http://www.a-wee-bit-of-ireland.com/eire_jul_2005/kilcar_2.html |date=2009-05-10 }} ó fothrach na cealla féin. == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=Bethada>''[http://www.ucc.ie/celt/published/T201000F/index.html Bethada Náem nÉrenn]''. Charles Plummer (eag.), Richard Irvine Best (eag.), dara heagrán, [iml. 1: ll. xliv + 346; iml. 2: 484pp] Clarendon Press Oxford (1922) (repr. 1968).</ref> <ref name=Strong1880>[https://www.biblicalcyclopedia.com/C/carthach.html "Carthach", ''The Cyclopedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature'']. (James Strong and John McClintock, eag.) Harper and Brothers; NY; 1880</ref> }} [[Catagóir:Abaí Éireannacha]] [[Catagóir:Básanna sa 6ú haois]] [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 5ú haois]] [[Catagóir:Easpaig]] p0ury2ayfsybtvx2aqbuiip16d1fiz3 0 126557 1316206 1315123 2026-05-29T14:41:30Z Alison 570 ++ 1316206 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir Briotanach de chuid [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]] is ea '''Andrew Murray Burnham''' ([[7 Eanáir]] [[1970]] i [[Learpholl]] a rugadh é). Ceapadh ina mhéara ar [[Mórcheantar Mhanchain|Mhórcheantar Mhanchain]] sa bhliain 2017 é. Roimhe sin, bhí sé ina Fheisire Parlaiminte do [[Leigh, Manchain Mhór|Leigh]] idir 2001 agus 2017. Le linn ghéarchéim cheannaireachta Pháirtí an Lucht Oibre in 2026, bhí an-chaint ar Burnham mar chomharba amháin [[Keir Starmer]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://anpáipéar.ie/2026/03/buille-mor-do-starmer-agus-an-pairti-glas-in-uachtar-i-manchain/|teideal=Buille mór do Starmer agus an Pairtí Glas in uachtar i Manchain|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=2026-03-06|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-05-22}}</ref> Roghnaíodh mar iarrthóir sa bhfothoghchán 2026 i [[Ashton-in-Makerfield|Makerfield]] é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://an-fothoghchan-a-dfheadfadh-a-gcead-phriomh-aire-eile-a-thabhairt-do-mhuintir-na-breataine/|teideal=An fothoghchán a d’fhéadfadh a gcéad phríomh-aire eile a thabhairt do mhuintir na Breataine|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=2026-05-22|language=ga-IE|work=Tuairisc|dátarochtana=2026-05-22}}</ref> Dá mbuafadh sé an suíochán sin, bheadh an deis aige a bheith ina iarrthóir i dtoghchán ceannaireachta Pháirtí an Lucht Oibre ina dhiaidh sin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Burnham, Andrew}} [[Catagóir:Airí Rialtais na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1970]] [[Catagóir:Daoine as Learpholl]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Taighdeoirí Briotanacha]] cz3zb09la191vzpdk3mqdidk8zupm8e 0 126558 1316213 1315192 2026-05-29T14:47:16Z Alison 570 ++ 1316213 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is clár teilifíse é '''Monster Rancher''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] == Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) == # I dTús (1 Meán Fómhair 2000) # Caomhnóir na nDioscaí (3 Meán Fómhair 2000) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] tf4cfo34pob23hc8ivxzor5unnjkvoi 0 126560 1316214 1315166 2026-05-29T14:52:50Z Alison 570 ++ 1316214 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Filid|File]] agus [[Ollamh Éireann]] ba ea '''Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh''' (bás 1404). Tá iontráil aige san ''Dictionary of Irish Writers'' le Edward O'Reilly faoin mbliain 1404, alt CLIV.<ref name=OReilly /> Fuair Cearbhall bás i [[Corca Mrua, Barúntacht|gCorca Mrua]], [[Contae an Chláir]] sa bhliain 1405. Feictear scéala a bháis sna hannála mar a leanas: * [[Annála Uladh]], AU 1405.2 Cerball h-Ua Dalaigh, .i. ollam Corco Mruadh, d'eg * [[Annála na gCeithre Máistrí]], ACM 1404.9: Cearball Ó Dálaigh ollamh Corco Modruadh ... d'ég * [[Annála Chonnacht]], AC 1404.20: Cerball h. Dalaig ollam dana Corcu Modruad quieuit == Féach freisin == * [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], bás 1139 * [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], bás 1185 * [[Donnchadh Mór Ó Dálaigh]], bás 1244 * [[Muireadhach Albanach]], beo 1228 * [[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]], bás 1387 * [[Aonghus Fionn Ó Dálaigh]], bás 1570 * [[Lochlann Óg Ó Dálaigh]], fl. c. 1610 * [[Cearbhall Óg Ó Dálaigh]], fl. 1630 {{s-start}} {{s-bef | roimh = [[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]]}} {{s-ttl | teideal = [[Ollamh Éireann]] | blianta = 1387–1405}} {{s-aft | tar éis = [[Sean mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]}} {{end}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.ucc.ie/celt/published/G100005D/ Annála na gCeithre Máistrí] == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=OReilly>{{cite book | url=https://archive.org/details/transactionsibe00socigoog | title = Transactions of the Iberno-Celtic Society for 1820. Vol. I-Part. I. | publisher=Minerva Printing-Office, Chancery-Lane. | last = O'Reilly | first1 = Edward | year = 1820}}</ref> }} {{Rialú údaráis}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Dalaigh, Cearbhall mac Lochlainn O}} [[Catagóir:Básanna i 1404]] [[Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] ngpcte1887er8j1d8vuna8uen61oxl6 0 126563 1316219 1315366 2026-05-29T14:59:51Z Alison 570 ++ 1316219 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is clár teilifíse é '''Power Rangers Réalta Rúnda''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criú == * [[Carmel Stephens]] * Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Cuasar rompu (4 Méan Fómhair 2000) # An Misean Tarrthála (15 Deireadh Fómhair 2000) # Na Réaltbhéisteanna Caillte (16 Deireadh Fómhair 2000) # Cuir isteach an Réaltra Caillte (22 Samhain 2000) # Bígí Aire don Cheannairc (24 Samhain 2000) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] b2w0dvj893pg44kans00v4dw0emo0or 0 126564 1316220 1316103 2026-05-29T15:00:41Z Alison 570 ++ 1316220 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is clár teilifíse é '''Angela Anaconda''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criú == * [[Donal de Barra]]: Gordy * [[Caitrona Ni Mhurchu]] * Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] == Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) == # Teagmháil déanta ag Grá Aingeal/Coileáinín (8 Méan Fómhair 2000) # Gearr go dtí an Chase/Obair Shalach (9 Deireadh Fómhair 2000) # Radharc ar Bhóthar/Díobháil chun Masla (13 Deireadh Fómhair 2000) # Fiabhras an Chabáin/Ná Déan Thar Lear (25 Deireadh Fómhair 2000) # Ceangal Francach/An Liosta (10 Samhain 2000) # Gach Duine ar son Duine / Géarchéim Lár-Aois Uncail Nicky (24 Samhain 2000) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] mce5g3sgh0ef028h953bo9rv8xvs8a7 14 126565 1316198 1315205 2026-05-29T13:53:10Z Alison 570 Catagóir:Teicstílí 1316198 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Éadaí]] [[Catagóir:Plandaí]] [[Catagóir:Teicstílí]] jq8ofc9wg0nrh2r3yethsxcoehzsvn0 0 126570 1316178 1316089 2026-05-29T13:19:04Z Alison 570 ++ 1316178 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is Clár teilifíse é '''Tabaluga''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasódí (Neamhchríochnaithe) == # Seirbhíseach Beirt Mháistir (6 Feabhra 1998) # Dragan amháin an iomarca (13 Márta 1998) # An Scamall Mór (27 Márta 1998) # Tá duine éigin ag caimiléireacht (1 Bealtaine 1998) # A Mháire Fear deas (8 Bealtaine 1998) == Naisc Sheachtracha == * == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] j32bjc6fdd5kfdodlhzqeq0dn39k76l 0 126571 1316185 1315264 2026-05-29T13:34:21Z Alison 570 +WD, srl. 1316185 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Sagart Caitliceach]] ab ea '''Antonio Rosmini''' (25 Márta 1797 – 1 Iúil 1855) ba shagart Caitliceach, fealsamh agus diagachtóir Iodálach é. Rugadh é i [[Rovereto]] san Iodáil agus ordaíodh ina shagart é sa bhliain 1821. Bhunaigh sé an t-ord reiligiúnach [[Institute of Charity|Institiúid na Carthanachta]] (a Rosminigh) agus bhí cáil air mar smaointeoir tábhachtach i bhfealsúnacht Chaitliceach an 19ú haois. Bhí suim aige i gcaidreamh idir creideamh agus réasún, agus scríobh sé saothair ar an eitic, ar an bpolaitíocht agus ar an diagacht. Bhí conspóid ann faoi chuid dá chuid scríbhinní le linn a shaoil, ach níos déanaí aithníodh a thábhacht intleachtúil ag an Eaglais Chaitliceach. D’fhógair an [[Pápa Beinidict XVI]] beannaithe é sa bhliain [[2007]]. == Naisc sheachtracha == * == Tagairtí == {{Reflist}} {{Rialú údaráis}} {{Síol-beath-it}} {{DEFAULTSORT:Rosmini, Antonio}} [[Catagóir:Básanna i 1855]] [[Catagóir:Daoine ó Rovereto]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1797]] [[Catagóir:Diagairí Iodálacha]] [[Catagóir:Diagairí na Críostaíochta]] [[Catagóir:Fealsúna Iodálacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Iodálacha]] pt4edgy6ts84tusgxa6j8ebmkugga7g 0 126572 1316197 1315375 2026-05-29T13:50:48Z Alison 570 +WD, srl. 1316197 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is ord [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|reiligiúnach Caitliceach]] é an '''Institiúid na Carthanachta''' ({{Lang-la|Institutum Caritatis}}; ná ''Roismínigh''). Bhunaigh [[Antonio Rosmini]] é ar an 20 Feabhra 1828 ag Sacro Monte Calvario, Domodossola, san Iodáil, agus d'fhaomh an [[Suí Naofa]] go foirmiúil é ar an 20 Nollaig 1838. I dtíortha Béarlóireachta tugtar "Aithreacha na Carthanachta" ar bhaill an ordu; san Iodáil féin is "Roismínigh" a ghlaotar orthu de ghnáth. Is é I.C. an giorrúchán oifigiúil. ==Stair== Sa bhliain 1828, chaith Rosmini an Carghas ag Sacro Monte Calvario os cionn Domodossola ag scríobh bunreachta don ord nua. Níor lorg sé comhaltaí go gníomhach — tháinig beirt nó triúr chuige de réir a chéile, agus chruthaigh siad pobal beag le chéile. I mí na Samhna 1828 chuaigh sé go dtí an Róimh agus chuir an tsochaí faoi bhráid na Vatacáine, agus faomhadh go foirmiúil í sa bhliain 1838. Tháinig na Roismínigh go Sasana den chéad uair sa bhliain 1835 — Luigi Gentili agus beirt sagart eile a tháinig i dtír ag Tilbury. Bhí tionchar suntasach acu ar an gCaitliceachas i Sasana tar éis Acht na Fuascailte Caitlicí 1829. Tá siad i láthair in Éirinn ó na 1840idí. ==Misean== Carthanacht uilíoch is carisma don ord. Murab ionann agus go leor orduithe eile, níor bronnadh ar Rosmini aon misean sonrach — fágann sé sin go bhfuil an Institiúid oscailte d'aon obair a thagann chun cinn tríd an tSoláthair Dhiaga. Tá ceithre ghrúpa sa phobal: bráithre agus sagairt le móideanna (na Roismínigh féin), [[Siúracha Soláthair na hInstitiúide Carthanachta|Siúracha Roismíneacha na Soláthair]], Mic Uchtaithe agus Baill Inscríofa. ==Ceanncheathrú== Tá ceanncheathrú na hInstitiúide ag San Giovanni a Porta Latina, Via di Porta Latina 17, sa [[An Róimh|Róimh]]. ==Naisc seachtracha== [http://www.rosmini.org/ Suíomh oifigiúil na hInstitiúide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924040538/http://www.rosmini.org/ |date=2011-09-24 }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-creid}} [[Catagóir:Orduithe reiligiúnacha Caitliceacha]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1828]] [[Catagóir:Caitliceachas san Iodáil]] p45w1bjz4ngciaf165s9s99seoidx4u 0 126573 1316196 1315261 2026-05-29T13:46:07Z Alison 570 Institute of Charity 1316196 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Institute of Charity]] jpvx5mzrldbu7u6yj03qfo62iafeado 0 126602 1316152 1315637 2026-05-29T12:18:45Z Alison 570 ++ 1316152 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[polaiteoir]] de chuid [[Shinn Féin]] agus [[múinteoir]] í '''Catherine Nelson''' (née '''Catherine Seeley''', a rugadh ar [[26 Samhain]] [[1987]] sa [[an Lorgain|Lorgain]]). Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach ]] ó 2016 go 2017.<ref>{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&aff=11805&per=5787&sel=1&ind=17&prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-05-26}}</ref>. Faoi láthair, tá sí ina comhairleoir ar [[Comhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon|Chomhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon]]. ==Cúlra== Ba mhúinteoir í san Ardscoil ''Boy's Model'' ar Bhóthar Bhaile na Saileán i m[[Béal Feirste]], ceantar Protastúnach dé ghnáth atá ann. D'éirigh sí as an phost i ndiaidh fheachtas ciaptha, a tosaíodh sa bhliain 2014 nuair a comhthoghadh mar chomhairleoir de chuid Shinn Féin í ar [[Comhairle Buirge Craigavon|Chomhairle Buirge Craigavon]]. Chuir [[an Comhrialtas Protastúnach]] in aghaidh a fostaíochta leis an scoil mar go raibh sí baint aici le Sinn Féin. Sa bhliain [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]], toghadh mar [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Comhalta den Tionól Reachtach]] don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]]. Ar 16 Eanáir 2017, fógraíodh nach n-iarrfadh sí atoghadh ag [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|an chéad toghchán eile]], agus go bhfillfeadh sí chun múinteoireachta. Sa bhliain 2018, comhthoghadh í ar Chomhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon. Ar 25 Bealtaine 2025, d'fhógair Nelson go sheasfadh sí mar iarrthóir Shinn Féin don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Bhanna Uachtarach]], san [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|olltoghchán]]. Tháinig sí sa dara háit agus fuair sí 14,236 vóta (30.1%). == Tagairtí == {{reflist}} {{Rialú údaráis}} {{Síol-beath-ni}} {{DEFAULTSORT:Nelson, Catherine}} [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Comhaltaí den Chúigiú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2016-2017)]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1987]] [[Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]] [[Catagóir:Polaiteoirí Thuaisceart na hÉireann]] ooxxwfzcpr7gzn8k2q2ode6ia934sms 0 126632 1316169 1316090 2026-05-29T12:52:20Z Alison 570 ++ 1316169 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is Clár teilifíse é Muppets Tonight a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criù == * Kermit: [[Barry Barnes]] * Miss Piggy: [[Peter Blayney]] * Seymour: [[Donal de Barra]] * [[Karen Ardiff]] * [[Gerald Bryne]] * [[Mic Christopher]] * [[David Collins]] * [[Donnacha Crowley]] * [[Sean de Burca]] * [[Donagh Deeney]] * [[Iain Dowling]] * [[Iseult Golden]] * [[Orla Hyland]] * [[Joe Jeffers]] * [[Garrett Keogh]] * [[Michael Mac Cormak]] * [[Ray Mac Manas]] * [[Caitrona Ni Mhurchu]] * [[Nessa Ni Thumama]] * [[Karl Odlum]] * [[Micheal O Gruagain]] * [[Lochlann O Mearain]] * [[Tomas O Sullibhain]] * [[Con O Tuama]] * [[Eamon Rohan]] * [[Mary Ryan]] * [[George Sharpson]] * [[Joan Sheehy]] * [[Carmel Stephens]] * [[Brian Thunder]] * Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] * Aistriúchán scripte: [[Gabriel Rosenstock]] * Meascadh fuaime: [[Keith Alexander]], Peter Blayney, [[Ciaran Muilligan]], [[Sylvia Scales]], [[Mark Sheeran]] agus [[Debbie Smith]] * Bainistíocht táirgeachta: [[Muiereann Ni Dhroighnean]] * Cúnamh táirgeachta: [[Stephen Doran]] agus [[Kathy Nic Amhlaoibh]] * Táirgeadh: [[Cuan Mac Conghail]] * Treoir dubáil: [[Niamh Ni Thuma]], [[Marcus Mac Conghail]], [[Blaithnaid Cadwell]] agus [[Brid Ni Ghruagahain]] * Príomh-stiúrthóir dubála: [[Jane Farley]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Gary Cahuenga (28 Meitheamh 2001) # Andie MacDowell (5 Iúli 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] 66r1q3uj4ph05mkgwkzu1szfgjax0fa 1316179 1316169 2026-05-29T13:19:31Z Alison 570 fmd. 1316179 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is Clár teilifíse é '''Muppets Tonight''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criù == * Kermit: [[Barry Barnes]] * Miss Piggy: [[Peter Blayney]] * Seymour: [[Donal de Barra]] * [[Karen Ardiff]] * [[Gerald Bryne]] * [[Mic Christopher]] * [[David Collins]] * [[Donnacha Crowley]] * [[Sean de Burca]] * [[Donagh Deeney]] * [[Iain Dowling]] * [[Iseult Golden]] * [[Orla Hyland]] * [[Joe Jeffers]] * [[Garrett Keogh]] * [[Michael Mac Cormak]] * [[Ray Mac Manas]] * [[Caitrona Ni Mhurchu]] * [[Nessa Ni Thumama]] * [[Karl Odlum]] * [[Micheal O Gruagain]] * [[Lochlann O Mearain]] * [[Tomas O Sullibhain]] * [[Con O Tuama]] * [[Eamon Rohan]] * [[Mary Ryan]] * [[George Sharpson]] * [[Joan Sheehy]] * [[Carmel Stephens]] * [[Brian Thunder]] * Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] * Aistriúchán scripte: [[Gabriel Rosenstock]] * Meascadh fuaime: [[Keith Alexander]], Peter Blayney, [[Ciaran Muilligan]], [[Sylvia Scales]], [[Mark Sheeran]] agus [[Debbie Smith]] * Bainistíocht táirgeachta: [[Muiereann Ni Dhroighnean]] * Cúnamh táirgeachta: [[Stephen Doran]] agus [[Kathy Nic Amhlaoibh]] * Táirgeadh: [[Cuan Mac Conghail]] * Treoir dubáil: [[Niamh Ni Thuma]], [[Marcus Mac Conghail]], [[Blaithnaid Cadwell]] agus [[Brid Ni Ghruagahain]] * Príomh-stiúrthóir dubála: [[Jane Farley]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Gary Cahuenga (28 Meitheamh 2001) # Andie MacDowell (5 Iúli 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] fxe14vvf0qmf52jpb0u1j2jhe1apt98 1316218 1316179 2026-05-29T14:59:47Z Alison 570 cás 1316218 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is clár teilifíse é '''Muppets Tonight''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criù == * Kermit: [[Barry Barnes]] * Miss Piggy: [[Peter Blayney]] * Seymour: [[Donal de Barra]] * [[Karen Ardiff]] * [[Gerald Bryne]] * [[Mic Christopher]] * [[David Collins]] * [[Donnacha Crowley]] * [[Sean de Burca]] * [[Donagh Deeney]] * [[Iain Dowling]] * [[Iseult Golden]] * [[Orla Hyland]] * [[Joe Jeffers]] * [[Garrett Keogh]] * [[Michael Mac Cormak]] * [[Ray Mac Manas]] * [[Caitrona Ni Mhurchu]] * [[Nessa Ni Thumama]] * [[Karl Odlum]] * [[Micheal O Gruagain]] * [[Lochlann O Mearain]] * [[Tomas O Sullibhain]] * [[Con O Tuama]] * [[Eamon Rohan]] * [[Mary Ryan]] * [[George Sharpson]] * [[Joan Sheehy]] * [[Carmel Stephens]] * [[Brian Thunder]] * Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] * Aistriúchán scripte: [[Gabriel Rosenstock]] * Meascadh fuaime: [[Keith Alexander]], Peter Blayney, [[Ciaran Muilligan]], [[Sylvia Scales]], [[Mark Sheeran]] agus [[Debbie Smith]] * Bainistíocht táirgeachta: [[Muiereann Ni Dhroighnean]] * Cúnamh táirgeachta: [[Stephen Doran]] agus [[Kathy Nic Amhlaoibh]] * Táirgeadh: [[Cuan Mac Conghail]] * Treoir dubáil: [[Niamh Ni Thuma]], [[Marcus Mac Conghail]], [[Blaithnaid Cadwell]] agus [[Brid Ni Ghruagahain]] * Príomh-stiúrthóir dubála: [[Jane Farley]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Gary Cahuenga (28 Meitheamh 2001) # Andie MacDowell (5 Iúli 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] bcfo5ddefpyueumg4uvomyiblt7mb1e 1316298 1316218 2026-05-29T19:46:34Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316298 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is clár teilifíse é '''Muppets Tonight''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criù == * Kermit: [[Barry Barnes]] * Miss Piggy: [[Peter Blayney]] * Seymour: [[Donal de Barra]] * [[Karen Ardiff]] * [[Gerald Bryne]] * [[Mic Christopher]] * [[David Collins]] * [[Donnacha Crowley]] * [[Sean de Burca]] * [[Donagh Deeney]] * [[Iain Dowling]] * [[Iseult Golden]] * [[Orla Hyland]] * [[Joe Jeffers]] * [[Garrett Keogh]] * [[Michael Mac Cormak]] * [[Ray Mac Manas]] * [[Caitrona Ni Mhurchu]] * [[Nessa Ni Thumama]] * [[Karl Odlum]] * [[Micheal O Gruagain]] * [[Lochlann O Mearain]] * [[Tomas O Sullibhain]] * [[Con O Tuama]] * [[Eamon Rohan]] * [[Mary Ryan]] * [[George Sharpson]] * [[Joan Sheehy]] * [[Carmel Stephens]] * [[Brian Thunder]] * Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] * Aistriúchán scripte: [[Gabriel Rosenstock]] * Meascadh fuaime: [[Keith Alexander]], Peter Blayney, [[Ciaran Muilligan]], [[Sylvia Scales]], [[Mark Sheeran]] agus [[Debbie Smith]] * Bainistíocht táirgeachta: [[Muiereann Ni Dhroighnean]] * Cúnamh táirgeachta: [[Stephen Doran]] agus [[Kathy Nic Amhlaoibh]] * Táirgeadh: [[Cuan Mac Conghail]] * Treoir dubáil: [[Niamh Ni Thuma]], [[Marcus Mac Conghail]], [[Blaithnaid Cadwell]] agus [[Brid Ni Ghruagahain]] * Príomh-stiúrthóir dubála: [[Jane Farley]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Billy Crystal (22 Feabhra 2001) # Gary Cahuenga (28 Meitheamh 2001) # Andie MacDowell (5 Iúli 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] ayuptqo0lf6oa7ggz3eg6qwj5t3sm77 1316303 1316298 2026-05-29T22:09:42Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316303 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is clár teilifíse é '''Muppets Tonight''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criù == * Kermit: [[Barry Barnes]] * Miss Piggy: [[Peter Blayney]] * Seymour: [[Donal de Barra]] * [[Karen Ardiff]] * [[Gerald Bryne]] * [[Mic Christopher]] * [[David Collins]] * [[Donnacha Crowley]] * [[Sean de Burca]] * [[Donagh Deeney]] * [[Iain Dowling]] * [[Iseult Golden]] * [[Orla Hyland]] * [[Joe Jeffers]] * [[Garrett Keogh]] * [[Michael Mac Cormak]] * [[Ray Mac Manas]] * [[Caitrona Ni Mhurchu]] * [[Nessa Ni Thumama]] * [[Karl Odlum]] * [[Micheal O Gruagain]] * [[Lochlann O Mearain]] * [[Tomas O Sullibhain]] * [[Con O Tuama]] * [[Eamon Rohan]] * [[Mary Ryan]] * [[George Sharpson]] * [[Joan Sheehy]] * [[Carmel Stephens]] * [[Brian Thunder]] * Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] * Aistriúchán scripte: [[Gabriel Rosenstock]] * Meascadh fuaime: [[Keith Alexander]], Peter Blayney, [[Ciaran Muilligan]], [[Sylvia Scales]], [[Mark Sheeran]] agus [[Debbie Smith]] * Bainistíocht táirgeachta: [[Muiereann Ni Dhroighnean]] * Cúnamh táirgeachta: [[Stephen Doran]] agus [[Kathy Nic Amhlaoibh]] * Táirgeadh: [[Cuan Mac Conghail]] * Treoir dubáil: [[Niamh Ni Thuma]], [[Marcus Mac Conghail]], [[Blaithnaid Cadwell]] agus [[Brid Ni Ghruagahain]] * Príomh-stiúrthóir dubála: [[Jane Farley]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Garth Brooks (15 Feabhra 2001) # Billy Crystal (22 Feabhra 2001) # Gary Cahuenga (28 Meitheamh 2001) # Andie MacDowell (5 Iúli 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] 47q98e86meissxnte36f4yc54m5mjzs 1316331 1316303 2026-05-30T11:44:04Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316331 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is clár teilifíse é '''Muppets Tonight''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criù == * Kermit: [[Barry Barnes]] * Miss Piggy: [[Peter Blayney]] * Seymour: [[Donal de Barra]] * [[Karen Ardiff]] * [[Gerald Bryne]] * [[Mic Christopher]] * [[David Collins]] * [[Donnacha Crowley]] * [[Sean de Burca]] * [[Donagh Deeney]] * [[Iain Dowling]] * [[Iseult Golden]] * [[Orla Hyland]] * [[Joe Jeffers]] * [[Garrett Keogh]] * [[Michael Mac Cormak]] * [[Ray Mac Manas]] * [[Caitrona Ni Mhurchu]] * [[Nessa Ni Thumama]] * [[Karl Odlum]] * [[Micheal O Gruagain]] * [[Lochlann O Mearain]] * [[Tomas O Sullibhain]] * [[Con O Tuama]] * [[Eamon Rohan]] * [[Mary Ryan]] * [[George Sharpson]] * [[Joan Sheehy]] * [[Carmel Stephens]] * [[Brian Thunder]] * Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] * Aistriúchán scripte: [[Gabriel Rosenstock]] * Meascadh fuaime: [[Keith Alexander]], Peter Blayney, [[Ciaran Muilligan]], [[Sylvia Scales]], [[Mark Sheeran]] agus [[Debbie Smith]] * Bainistíocht táirgeachta: [[Muiereann Ni Dhroighnean]] * Cúnamh táirgeachta: [[Stephen Doran]] agus [[Kathy Nic Amhlaoibh]] * Táirgeadh: [[Cuan Mac Conghail]] * Treoir dubáil: [[Niamh Ni Thuma]], [[Marcus Mac Conghail]], [[Blaithnaid Cadwell]] agus [[Brid Ni Ghruagahain]] * Príomh-stiúrthóir dubála: [[Jane Farley]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Garth Brooks (15 Feabhra 2001) # Billy Crystal (22 Feabhra 2001) # Gary Cahuenga (28 Meitheamh 2001) # John Goodman (1 Márta 2001) # Gary Cahuenga (28 Meitheamh 2001) # Andie MacDowell (5 Iúli 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] gv0wf22q4sljky3tfn4f88b6vkyy7ps 0 126635 1316170 1316101 2026-05-29T12:53:13Z Alison 570 Alison moved page [[Muca Beal Dorais]] to [[Muca Béal Dorais]] without leaving a redirect: Mílitriú 1316099 wikitext text/x-wiki Is Clár teilifíse é Muca Beal Dorais a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Ag Bogadh Suas Ar Aghaidh (8 Feabhra 2001) [[Catagóir:Cartúin]] kwcl0ifnfc1stqa1o3swx332htpqs6u 1316173 1316170 2026-05-29T12:54:24Z Alison 570 ++ 1316173 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is Clár teilifíse é Muca Béal Dorais a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Ag Bogadh Suas Ar Aghaidh (8 Feabhra 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] 0zc371rw2o6lhi9zjwrd5dgj7s41djr 1316180 1316173 2026-05-29T13:19:45Z Alison 570 fmd. 1316180 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is Clár teilifíse é '''Muca Béal Dorais''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Ag Bogadh Suas Ar Aghaidh (8 Feabhra 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] 14nht5dr0uai14pfjagovqo3e05yzst 1316299 1316180 2026-05-29T19:52:29Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316299 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is Clár teilifíse é '''Muca Béal Dorais''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Ag Bogadh Suas Ar Aghaidh (8 Feabhra 2001) # Ard ar an Muc (22 Feabhra 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] cq6560qoh1lj1c8xeq8u1pqt31lt7rw 1316305 1316299 2026-05-29T22:38:00Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316305 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is Clár teilifíse é '''Muca Béal Dorais''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Ag Bogadh Suas Ar Aghaidh (8 Feabhra 2001) # Laoch Craiceann Muc (15 Feabhra 2001) # Ard ar an Muc (22 Feabhra 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] eyio7qbyihdhz45n30u4bt1c8um3x2a 1316334 1316305 2026-05-30T11:48:00Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316334 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Is Clár teilifíse é '''Muca Béal Dorais''' a craoladh ar [[TG4]]. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Ag Bogadh Suas Ar Aghaidh (8 Feabhra 2001) # Laoch Craiceann Muc (15 Feabhra 2001) # Ard ar an Muc (22 Feabhra 2001) # Cage Leo (1 Meitheamh 2001) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cartúin]] e80yxt6nju0knr3e0kip7lmbsvj91ph 0 126636 1316172 1316102 2026-05-29T12:53:57Z Alison 570 Mílitriú 1316172 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Muca Béal Dorais]] caikb8gpah29mq0vjbiydfwj2xtpf4s 0 126637 1316176 1316105 2026-05-29T13:14:43Z Alison 570 Bunch of fixes 1316176 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Gníomhaí polaitiúil Pacastánach-Briotanach, [[scríbhneoir]], [[iriseoir]], [[Scannánaíocht|déantóir scannán]], agus intleachtóir poiblí é '''Tariq Ali''' ({{Lang-ur|طارق علی}}, a rugadh 21 Deireadh Fómhair 1943 ). Tá sé ina bhall de choiste eagarthóireachta an ''New Left Review'' agus ''Sin Permiso'', agus cuireann sé le ''[[The Guardian]]'', ''CounterPunch'', agus an ''London Review of Books''. Léann sé Fealsúnacht, Polaitíocht, agus Eacnamaíocht i gColáiste Exeter, Oxford. Tá sé ina údar ar go leor leabhar, lena n - áirítear ''Pakistan: Military Rule or People's Power'' (1970), ''Can Pakistan Survive? The Death of a State'' (1983), ''Clash of Fundamentalisms: Crusades, Jihads and Modernity'' (2002), ''[[Bush in Babylon]]'' (2003), ''Conversations with [[Edward Said]]'' (2005), ''Pirates of the Caribbean: Axis Of Hope'' (2006), ''The Duel'' (2008), ''[[The Obama Syndrome]]'' (2010),<ref name="BCL12">{{cite web-en|url=http://literature.britishcouncil.org/tariq-ali|title=Tariq Ali|publisher=British Council of Literature|access-date=24 February 2014|archive-date=1 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301204710/http://literature.britishcouncil.org/tariq-ali|url-status=live}}</ref> agus ''[[The Extreme Centre: A Warning]]'' (2015).<ref>{{cite web-en|url=http://tariqali.org/archives/2912|title=Archives|website=tariqali.org|publisher=Tariq Ali|access-date=24 April 2015|archive-date=20 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150420015310/http://tariqali.org/archives/2912|url-status=dead}}</ref> == Luathshaol == Rugadh agus tógadh Ali i [[Lahore]], Punjab san India Bhriotanach (cuid den [[An Phacastáin|Phacastáin]] níos déanaí).<ref name="jamescampbell">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/books/2010/may/08/tariq-ali-life-in-writing|work=The Guardian|teideal=A life in writing: Tariq Ali|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240616125451/https://www.theguardian.com/books/2010/may/08/tariq-ali-life-in-writing|archivedate=16 June 2024}}</ref><ref name="Hunter Davies interview">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.co.uk/life-style/the-hunter-davies-interview-for-you-tariq-ali-the-revolution-is-over-the-sixties-marxist-bogeyman-has-matured-into-a-minor-media-mogul----and-he-has-managed-to-acquire-a-sense-of-humour-1395731.html|teideal=The Hunter Davies Interview: For you, Tariq Ali, the revolution is over: The Sixties Marxist bogeyman has matured into a minor media mogul ... and he has managed to acquire a sense of humour|work=The Independent|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925131031/http://www.independent.co.uk/life-style/the-hunter-davies-interview-for-you-tariq-ali-the-revolution-is-over-the-sixties-marxist-bogeyman-has-matured-into-a-minor-media-mogul----and-he-has-managed-to-acquire-a-sense-of-humour-1395731.html|archivedate=25 September 2015}}</ref> Is mac é don iriseoir Mazhar Ali Khan<ref name='frontline2013'>{{cite magazine | first = Sashi | last = Kumar | title = In conversation with Tariq Ali: The New World Disorder | date = 9 August 2013 | url = http://www.frontline.in/cover-story/the-new-world-disorder/article4944883.ece |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728120814/http://www.frontline.in/cover-story/the-new-world-disorder/article4944883.ece |archive-date=28 July 2013 | magazine = [[Frontline (magazine)|Frontline]] | access-date = 2 February 2014}}</ref> agus don ghníomhaí Tahira Mazhar Ali Khan. Iníon le Sir Sikandar Hyat Khan ab ea máthair Ali, a bhí i gceannas ar an Unionist Party agus a bhí ina Phríomh-Aire ar an [[Puinseáb|Punjab]] ina dhiaidh sin ó 1937 go 1942. Bhí athair Ali, Mazhar, ag ""mobilising peasants in his family's fiefdom" nuair a thug Mian Iftikharuddin cuireadh dó a bheith páirteach san ''Pakistan Times'',<ref name="Dawn">{{Lua idirlín|url=https://www.dawn.com/news/1339583|teideal=An outstanding journalist|work=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200208014049/https://www.dawn.com/news/1339583|archivedate=8 February 2020}}</ref> agus ina dhiaidh sin deirigh sé báúil leis an gcúis Chumannach, cé nach ndeachaigh sé isteach sa pháirtí riamh.<ref name="The Friday Times 27 March 2015">{{Lua idirlín|url=http://www.thefridaytimes.com/tft/tahira-mazhar-ali-khan-1925-2015/|teideal=The Friday Times History|work=[[The Friday Times]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180710155525/http://www.thefridaytimes.com/tft/tahira-mazhar-ali-khan-1925-2015/|archivedate=10 July 2018}}</ref> Col ceathracha ba ea athair agus máthair Ali. Chaith a athair tréimhse ghearr mar Chaptaen in Arm na Breataine agus na hIndia, mar gur chuir athair Tahira seirbhís mar oifigeach airm mar réamhchoinníoll le pósadh léi.<ref name="Dawn" /> Dúirt máthair Tariq ina dhiaidh sin: "D'imigh Mazhar go dtí an Meánoirthear ar sheirbhís mhíleata. Bhí mé an-torrach faoin am sin. Ní fhaca muid a chéile ar feadh dhá bhliain. Rugadh ár mac Tariq nuair a bhí Mazhar ar shiúl. Faoin am ar fhill sé, bhí mé tar éis dul isteach sa Pháirtí Cumannach. Bhí mo [[wiktionary:trousseau|chuid éadaí]] ([[wiktionary:trousseau|trousseau]],) uile, seodra an teaghlaigh san áireamh, tugtha agam don Pháirtí."<ref name="The Friday Times 27 March 2015" /> === Gníomhaíocht éiritheach === D'éirigh Ali gníomhach ó thaobh na polaitíochta den chéad uair ina dhéagóir, agus é ag glacadh páirte i gcoinne deachtóireacht mhíleata na Pacastáine. Thug uncail a d'oibrigh san fhaisnéis mhíleata Pacastánach rabhadh dá thuismitheoirí nach bhféadfaí Ali a chosaint.<ref name="jamescampbell" /> Dá bhrí sin, shocraigh a thuismitheoirí é a fháil amach as an Phacastáin agus chuir siad go Sasana é, áit ar staidéar sé Fealsúnacht, Polaitíocht agus Eacnamaíocht i gColáiste Exeter, Oxford.<ref name="jamescampbell" /><ref>{{Cite web-en|url=https://www.bbc.co.uk/bbcfour/documentaries/features/feature_tariqali.shtml|title=Tariq Ali profile|work=[[BBC Four]] Documentary article|access-date=26 April 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070917223148/http://www.bbc.co.uk/bbcfour/documentaries/features/feature_tariqali.shtml|archive-date=17 September 2007}}</ref> In Oxford, rinneadh ball den Oxford University [[Humanists UK|Humanist]] Group, áit a bhfuair sé amach "that debates and discussions here were far more stimulating than those conducted within the careerist confines of the Labour Club".<ref>{{Cite book-en|author=Race Today Collective|url=http://archive.org/details/racetodayreview118race|title=Race Today Review 1988: vol 18 no 2|date=1988|publisher=Race Today Collective}}</ref> Toghadh é ina Uachtarán ar an <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Oxford_Union" rel="mw:ExtLink" title="Oxford Union" class="cx-link" data-linkid="131">Oxford Union</a> i 1965. I 1967, bhí Ali ar dhuine de 64 figiúr suntasach, lena n-áirítear [[The Beatles|na Beatles]], a shínigh achainí go ndéanfaí cannabis dleathach.<ref>{{Cite web-en|url=http://www.beatlesbible.com/1967/07/24/the-beatles-call-for-the-legalisation-of-marijuana/|title=The Beatles call for the legalisation of marijuana|date=24 July 1967|access-date=10 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413142158/http://www.beatlesbible.com/1967/07/24/the-beatles-call-for-the-legalisation-of-marijuana/|archive-date=13 April 2014}}</ref> Áiríodh le linn tionachta Ali san Aontas cruinniú le [[Malcolm X]] i mí na Nollag 1964 inar léirigh Malcolm X imní mhór faoina riosca faoina bhaol feallmharaithe féin.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Ali|first=Tariq|title=Leaving Shabazz|journal=[[New Left Review]]|volume=II|issue=69|date=May–June 2011|url=http://newleftreview.org/II/69/tariq-ali-leaving-shabazz|accessdate=31 December 2015}}</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Ali, Tariq}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Daoine as an bPacastáin]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Briotanacha]] [[Catagóir:Staraithe Briotanacha]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Briotanacha]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Briotanacha]] ajzwsgzw6dehpamd2q56zcihnx2csme 0 126638 1316306 1316136 2026-05-29T22:40:31Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1316306 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is ollchomhlacht ríomhthráchtála, miondíoltóir ar líne, as an tSín é '''Temu''',<ref>"Team Up, Price Down"</ref> Bunaíodh Temu sa bhliain 2022, agus díolann sé earraí ar líne ar fud an domhain. ar cheann de na comhlachtaí siopadóireachta agus teicneolaíochta ilnáisiúnta is mó ar domhan. Is cuid de '''PDD Holdings''' / '''Pinduoduo''' (comhlacht Éireannach / Síneach) é, agus tá an ceanncheathrú domhanda de PDD lonnaithe i mBaile Átha Cliath.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Pinduoduo|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pinduoduo&oldid=1355387358|journal=Wikipedia|date=2026-05-21|language=en}}</ref> [[Íomhá:Pinduoduologo.png|clé|mion|220x220px|Pinduoduo; ]] === Cúrsaí gnó === Tharraing Temu go leor conspóide in Éirinn<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eirebheo.ie/news/c-rsa--gn-/1948712/athghairmionn-temu-agus-shein-na-ceadta-tairge-ar-fud-na-heireann-i-measc-eagla-thromchuiseach-faoi-shlainte-leanai.html|teideal=Athghairmíonn TEMU agus SHEIN na céadta táirge ar fud na hÉireann i measc eagla thromchúiseach faoi shláinte leanaí|údar=Lili Lonergan|dáta=2025-11-22|language=gl|work=www.eirebheo.ie|dátarochtana=2026-02-17}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/tuairisc-on-tsin-taraifi-trump-ina-gceap-magaidh-thall/|teideal=Tuairisc ón tSín: taraifí Trump ina gceap magaidh thall|údar=Seaghan Mac An tSionnaigh|dáta=2025-04-15|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2026-02-17|archivedate=2025-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250415085211/https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/tuairisc-on-tsin-taraifi-trump-ina-gceap-magaidh-thall/}}</ref> agus thar lear ó 2022. Bhí dlíthe na hEorpa sáraithe ag Temu in 2024. Chuir an Coimisiún Eorpach fiosrúchán ar bun maidir le Temu. Sheoladh an fiosrúchán faoin n[[An Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha|Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/ga/brandai-eile/nuacht/?id=1558945|teideal=Fiosrúchán ar bun ag an gCoimisiún Eorpach faoin gcomhlacht Shein {{!}} Nuacht TG4|language=ga|work=TG4|dátarochtana=2026-02-17}}</ref> Ar an 28 Bealtaine 2026, bhí fíneáil €200 milliún gearrtha ag an Aontas Eorpach ar Temu, as táirigí mídhleathacha a dhíol, bréagáin agus luchtairí atá contúirteach ina measc. I ráiteas, dúirt an Coimisiún Eorpach nach ndearna Temu measúnú mar ba cheart ar tháirgí áirithe a rinne díobháil do thomhaltóirí san Aontas Eorpach.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Fíneáil €200 milliún gearrtha ag an Aontas Eorpach ar Temu|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0528/1575649-fineail-200-milliun-gearrtha-ag-an-aontas-eorpach-ar-temu/|date=2026-05-28|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Léirigh fiosrúcháin a rinne an Coimisiún go raibh ceimiceáin i gcéatadán ard de na bréagáin a bhíothas a dhíol ar Temu. Mar bharr an olc, a dúradh, d'fhéadfadh na bréagáin sin leanaí a plúchadh de thaisme. Mar le cuid de na luchtairí a scrúdaíodh níor bhain siad an bunchaighdeán sábháilteachta amach. Dúirt urlabhraí ó Temu cé go bhfuil meas ag an gcomhlacht ar dhlíthe an Aontais Eorpaigh. Ach chreid siad go raibh an pionós a gearradh orthu ródhian. Bhain fiosrúchán an Choimisiúin Eorpaigh leis an mbliain 2024 agus mhaígh Temu go raibh córais mheasúnaithe an chomhlachta feabhsaithe ó shin.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Lisney's, St Stephen's Green.jpg|clé|mion|220x220px|Ceanncheathrú domhanda PDD agus Temu ag 25 [[Faiche Stiabhna]], BÁC 2]] === Éire === Tá ceanncheathrú domhanda an máthairchomhlachta PDD Holdings lonnaithe in Éirinn, ag 25 [[Faiche Stiabhna]], BÁC 2, áit a bhfuil "SquareDish Piazza" suite inniu (ibhí sean-fhoirgneamh [[Banc Angla-Éireannach|Anglo Irish]] ag 18-21 [[Faiche Stiabhna]]). == Féach freisin == * [[Amazon (comhlacht)|Amazon]], [[Shein]] * [[An Gníomh um Sheirbhísí Digiteacha]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhlachtaí Síneacha]] [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] [[Catagóir:Coimisiún na Meán]] [[Catagóir:Comhlachtaí Éireannacha]] 44e3jhb839zag2b1tvqjqo83zla5iw0 14 126639 1316154 2026-05-29T12:23:38Z Alison 570 Nua 1316154 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Saotharlanna]] [[Catagóir:Trealamh eolaíoch|Saorthlann]] lwqcbvw99pvh9i5wdcqz2lladuorgfo 14 126640 1316157 2026-05-29T12:25:55Z Alison 570 Nua 1316157 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Eagraíochtaí eolaíochta]] [[Catagóir:Foirgnimh eolaíochta]] [[Catagóir:Institiúidí taighde]] ba53ozt8wiw0ylw3pmuf5hay06uhaos 14 126641 1316158 2026-05-29T12:29:22Z Alison 570 Nua 1316158 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Cineálacha foirgneamh agus struchtúr de réir tíre]] [[Catagóir:Eolaíocht agus teicneolaíocht de réir tíre]] [[Catagóir:Saotharlanna|Tír]] j1fmjnxbr68h1zkhx3k0vdzdaz4opbq 14 126642 1316161 2026-05-29T12:32:50Z Alison 570 Nua 1316161 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Teicneolaíocht de réir cineáil]] [[Catagóir:Trealamh|Eolaíocht]] [[Catagóir:Turgnaimh eolaíochta]] 1a1r3qux5lxumcy9ofmsbsqq5qmh0mn 14 126643 1316162 2026-05-29T12:35:39Z Alison 570 Nua 1316162 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Modh eolaíoch]] [[Catagóir:Modhanna taighde]] [[Catagóir:Turgnaimh|Eolaíocht]] ky6dlsmxpywfgtqcc7cm0u9tojmslif 14 126644 1316163 2026-05-29T12:37:06Z Alison 570 Nua 1316163 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Modhanna taighde]] [[Catagóir:Tástálacha]] ezcb69w5cdy68zrr9jj13o58yc2wdwz 14 126645 1316164 2026-05-29T12:39:40Z Alison 570 Nua 1316164 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Bailiú sonraí]] [[Catagóir:Modhanna meastóireachta]] [[Catagóir:Tomhas]] 65fmauxhdq2abfezv5xuwh9x8px9ej6 14 126646 1316165 2026-05-29T12:41:36Z Alison 570 Nua 1316165 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Modh eolaíoch|Taighde]] [[Catagóir:Modhanna meastóireachta|Taighde]] [[Catagóir:Modheolaíocht|Taighde]] [[Catagóir:Taighde]] k8zmv0b0keli8sgg4u7f5gwlo2f45xl 14 126647 1316166 2026-05-29T12:46:09Z Alison 570 Nua 1316166 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Measúnacht]] [[Catagóir:Modheolaíocht]] gf2m5rg66pqacbe4whgansjdt1cx1ia 14 126648 1316167 2026-05-29T12:47:22Z Alison 570 Nua 1316167 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Modheolaíocht suirbhéireachta]] [[Catagóir:Sonraí]] s20px5zy1rse6ekn8m4h47a300xn0nt 14 126649 1316168 2026-05-29T12:49:41Z Alison 570 Nua 1316168 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Eolaíocht]] [[Catagóir:Ionstraimí tomhais|Eolaíocht]] [[Catagóir:Trealamh eolaíoch]] [[Catagóir:Uirlisí]] 9dy28kgo2n1ymd4ei6nbr1bxiuf759w 14 126650 1316174 2026-05-29T13:10:53Z Alison 570 Nua 1316174 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán de réir tíre|Briotain]] [[Catagóir:Siamsóirí Briotanacha]] jdh2l4svjvmteszfy7qcf0lq1jm6c7o 14 126651 1316175 2026-05-29T13:14:17Z Alison 570 Nua 1316175 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Staraithe de réir náisiúntachta|Breatain]] [[Catagóir:Stair na Breataine Móire|St]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha de réir slí bheatha|St]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Briotanacha|St]] 498eh7sxbtezl8eue614fxrwo71ikcx 3 126652 1316177 2026-05-29T13:18:03Z Alison 570 Fáilte! 1316177 wikitext text/x-wiki == Fáilte isteach! == Haigh, a EolasGaeilge, agus tá [[Vicipéid:Réamhrá|fáilte romhat]] chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as [[Special:Contributions/EolasGaeilge|do chuid dréachtaí]] a sheoladh isteach. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as d'am anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus téigh go dtí an [[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]] chun caint leis na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an [[Vicipéid:Lárionad comhphobail|Lárionad Comhphobail]] chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóinteach in ár [[Vicipéid:Réamhrá|reamhrá]], freisin. Más é do thoil é, [[Vicipéid:Sínigh é|sínigh do chuid theachtaireachtaí]] ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh (<nowiki>~~~~</nowiki>); ciallaíonn sé sinn go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist dom armo leathanach phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat!<!-- Template:Welcome --> - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 13:18, 29 Bealtaine 2026 (UTC) rk552dgltz2c8odhupzbe2gwsoiubpz 14 126654 1316183 2026-05-29T13:31:14Z Alison 570 Nua 1316183 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha de réir náisiúntachta]] [[Catagóir:Scoláirí reiligiúnacha de réir náisiúntachta]] [[Catagóir:Scríbhneoirí reiligiúnacha de réir náisiúntachta]] [[Catagóir:Diagairí|Náisiún]] 1popdh68wys72nl74uwuwpew6g1s1yw 14 126655 1316184 2026-05-29T13:33:51Z Alison 570 Nua 1316184 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Acadúlaithe Iodálacha]] [[Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha Iodálacha]] [[Catagóir:Diagairí de réir náisiúntachta|Iodáil]] opeo7dg50ycx7lo44trsryvsrmqh6gx 1316188 1316184 2026-05-29T13:36:35Z Alison 570 +cata 1316188 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Scoláirí agus lucht acadúil na hIodáil]] [[Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha Iodálacha]] [[Catagóir:Diagairí de réir náisiúntachta|Iodáil]] bky9afcy9ixkpzz00keqtcuprda7s8c 14 126656 1316186 2026-05-29T13:35:16Z Alison 570 Nua 1316186 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Acadúlaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha Éireannacha]] [[Catagóir:Diagairí de réir náisiúntachta|Éire]] s71zws1wlkno3jitft314l7ocusits7 1316187 1316186 2026-05-29T13:36:07Z Alison 570 Catagóir:Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann 1316187 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann]] [[Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha Éireannacha]] [[Catagóir:Diagairí de réir náisiúntachta|Éire]] cei97t41cgr6ta1k42you0fxlfc39hy 14 126657 1316189 2026-05-29T13:37:09Z Alison 570 Nua 1316189 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha de réir náisiúntachta|Iodáil]] [[Catagóir:Creideamh in Iodáil]] [[Catagóir:Oibrithe reiligiúnacha Iodálacha]] pa25f75bpawweund5nfumgpqougy3n5 14 126658 1316190 2026-05-29T13:39:24Z Alison 570 Nua 1316190 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Ceannairí reiligiúnacha de réir reiligiúin]] [[Catagóir:Diagairí|Reiligiún]] oh2oebufqot931og4h0py0tmui44xr2 0 126659 1316194 2026-05-29T13:45:15Z Alison 570 Nua 1316194 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Institute of Charity]] 38uus2fan6qwzinh8fp3sjvrie8i6yh 0 126660 1316195 2026-05-29T13:45:38Z Alison 570 Nua 1316195 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Institute of Charity]] 38uus2fan6qwzinh8fp3sjvrie8i6yh 14 126661 1316199 2026-05-29T14:30:26Z Alison 570 Nua 1316199 wikitext text/x-wiki Seo iad na daoine a rugadh sa 5ú haois. {{Catcómhaoin|5th-century births|Daoine a rugadh sa 5ú haois}} [[Catagóir:Blianta breithe]] guqlncsmh9t5rlsfiez5tizypsdgy4h 14 126662 1316201 2026-05-29T14:34:49Z Alison 570 Nua 1316201 wikitext text/x-wiki Seo iad na daoine a fuair bás sa 5ú haois. {{Catcómhaoin|5th-century deaths|Básanna sa 5ú haois}} [[Catagóir:Blianta breithe]] [[Catagóir:Blianta báis|5]] mpt15js48qida3myud1sjlrgvzrlk6o 14 126663 1316203 2026-05-29T14:36:22Z Alison 570 Nua 1316203 wikitext text/x-wiki Seo iad na daoine a fuair bás sa 6ú haois. {{Catcómhaoin|6th-century deaths|Básanna sa 6ú haois}} [[Catagóir:Blianta breithe]] [[Catagóir:Blianta báis|6]] ex3wkf19znzkxo9inmexsm9e8a6wiue 14 126664 1316207 2026-05-29T14:42:31Z Alison 570 Nua 1316207 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Taighdeoirí]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha de réir slí bheatha]] fhogk1je04osepi0c29rf6wmgols9qk 1316210 1316207 2026-05-29T14:43:46Z Alison 570 Catagóir:Taighdeoirí dé réir náisiúntachta 1316210 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Taighdeoirí dé réir náisiúntachta|Breatain]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha de réir slí bheatha]] hjru6bujry2jzi1e4t6vi6c18lfu4jl 14 126665 1316208 2026-05-29T14:43:13Z Alison 570 Nua 1316208 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Daoine de réir náisiúntachta agus slí bheatha]] [[Catagóir:Taighdeoirí]] 3x3m4m0nxzc26tlxdydvyevbf67j4sk 14 126666 1316215 2026-05-29T14:53:33Z Alison 570 Nua 1316215 wikitext text/x-wiki {{Catcómhaoin|1404 deaths|Básanna i 1404}} [[Catagóir:Blianta báis|1404]] [[Catagóir:1404]] oqkkwoz8qwe6e5e51mampv83svnmt8g 14 126667 1316216 2026-05-29T14:54:10Z Alison 570 Nua 1316216 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Blianta]] [[Catagóir:1400idí]] o691u0850nhit5beegloyxwv3aqj9wn 14 126668 1316217 2026-05-29T14:54:43Z Alison 570 Nua 1316217 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:15ú haois]] [[Catagóir:Deichniúra]] dpl6uwrkaxg9n98ljmutvm0s3md3ewj 0 126669 1316222 2026-05-29T15:05:51Z Eomurchadha 4240 Leathanach cruthaithe le 'Is ceoltóirí, filí ó bhéal agus rapálaithe Gaeilge as Éirinn iad '''Cailín Lofa'''. An aidhm atá acu ná an ghnéasacht agus an bhanúlacht a iniúchadh trína dteanga dhúchais i dtimpeallacht club. Tá siad lonnaithe i [[Nua-Eabhrac]]. Puisíín agus Niamh Cinn Whóir (Caelinn Ní Bhroin) baill an bhanna. [[catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[catagóir:Rapálaithe Gaeilge]] [[catagóir:Filí ó bhéal]] [[catagóir:Rapcheol Gaeilge]]' 1316222 wikitext text/x-wiki Is ceoltóirí, filí ó bhéal agus rapálaithe Gaeilge as Éirinn iad '''Cailín Lofa'''. An aidhm atá acu ná an ghnéasacht agus an bhanúlacht a iniúchadh trína dteanga dhúchais i dtimpeallacht club. Tá siad lonnaithe i [[Nua-Eabhrac]]. Puisíín agus Niamh Cinn Whóir (Caelinn Ní Bhroin) baill an bhanna. [[catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[catagóir:Rapálaithe Gaeilge]] [[catagóir:Filí ó bhéal]] [[catagóir:Rapcheol Gaeilge]] dt07t7vo614ju78tjtnkwk9j8vispft 10 126670 1316238 2026-05-29T15:22:53Z Alison 570 Nua 1316238 wikitext text/x-wiki {{LangWithName|hy|Airméinis|''{{{1}}}''}}<noinclude> [[Category:Teimpléid ilteangacha |{{PAGENAME}}]]</noinclude> 8u6l5biczom8z6b44o6ldotog4xz1h2 10 126671 1316239 2026-05-29T15:23:54Z Alison 570 Nua 1316239 wikitext text/x-wiki Airméinis jkam6zkwi5jukwp9yvdpxax3qmis7k1 14 126672 1316242 2026-05-29T15:27:10Z Alison 570 Nua 1316242 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Ailt le téacs ilteangach]] 4o5bdbsbhkcjjwitf1ax0swydtwkmom 10 126673 1316246 2026-05-29T15:38:25Z Alison 570 Nua 1316246 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Chem2|chem}}<!-- 1. CHECK: checkFUP regular (parameters |1= and |2= are whitelisted) -->{{#invoke:check for unknown parameters|check ||showblankpositional=1 |unknown={{main other|1=[[Catagóir:Pages using Chem2 with parameter issues|*]]|2=}} |preview=[[:Teimpléad:Chem2]]: Unknown parameter "_VALUE_" |link|auto|1|2}}<!-- 1, 2 accepted parameters; see also below 2. CHECK: param |2= has input -->{{#if:{{{2|}}}|<!-- -->{{preview warning|1=Parameter {{para|1=2|2={{{2|}}}}} must be empty}}<!-- -->{{main other|1=[[Catagóir:Pages using Chem2 with parameter issues]]}} }}<!-- end of 2=hasinput check 3. CHECK {} brackets unbalanced (includes imbalance through end-}-bracket misreading issue) -->{{#if:{{#invoke:String|match|s={{{1|}}}|pattern={[^%}]*$|plain=false|nomatch=|ignore_errors=true}}|<!-- -->{{preview warning|1=[[:Teimpléad:Chem2]]: Unbalanced <nowiki>{..}</nowiki> brackets (consider using extra {{!}} pipe)}}<!-- -->{{main other|1=[[Catagóir:Pages using Chem2 with parameter issues|B]]|2=}} }}<!-- --><noinclude>{{Doiciméadú|1=Teimpléad:Chem2/doc}} [[Catagóir:Teimpléid|Chem2]] </noinclude> ol6hijiql0jreuvz0o9xrxy9qrobtv8 828 126674 1316247 2026-05-29T15:39:43Z Alison 570 Nua 1316247 Scribunto text/plain local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local p = {} -- module's table -- Elements with wiki links local am = { H = "Hydrogen", He = "Helium", Li = "Lithium", Be = "Beryllium", B = "Boron", C = "Carbon", N = "Nitrogen", O = "Oxygen", F = "Fluorine", Ne = "Neon", Na = "Sodium", Mg = "Magnesium", Al = "Aluminium", Si = "Silicon", P = "Phosphorus", S = "Sulfur", Cl = "Chlorine", Ar = "Argon", K = "Potassium", Ca = "Calcium", Sc = "Scandium", Ti = "Titanium", V = "Vanadium", Cr = "Chromium", Mn = "Manganese", Fe = "Iron", Co = "Cobalt", Ni = "Nickel", Cu = "Copper", Zn = "Zinc", Ga = "Gallium", Ge = "Germanium", As = "Arsenic", Se = "Selenium", Br = "Bromine", Kr = "Krypton", Rb = "Rubidium", Sr = "Strontium", Y = "Yttrium", Zr = "Zirconium", Nb = "Niobium", Mo = "Molybdenum", Tc = "Technetium", Ru = "Ruthenium", Rh = "Rhodium", Pd = "Palladium", Ag = "Silver", Cd = "Cadmium", In = "Indium", Sn = "Tin", Sb = "Antimony", Te = "Tellurium", I = "Iodine", Xe = "Xenon", Cs = "Caesium", Ba = "Barium", La = "Lanthanum", Ce = "Cerium", Pr = "Praseodymium", Nd = "Neodymium", Pm = "Promethium", Sm = "Samarium", Eu = "Europium", Gd = "Gadolinium", Tb = "Terbium", Dy = "Dysprosium", Ho = "Holmium", Er = "Erbium", Tm = "Thulium", Yb = "Ytterbium", Lu = "Lutetium", Hf = "Hafnium", Ta = "Tantalum", W = "Tungsten", Re = "Rhenium", Os = "Osmium", Ir = "Iridium", Pt = "Platinum", Au = "Gold", Hg = "Mercury (element)", Tl = "Thallium", Pb = "Lead", Bi = "Bismuth", Po = "Polonium", At = "Astatine", Rn = "Radon", Fr = "Francium", Ra = "Radium", Ac = "Actinium", Th = "Thorium", Pa = "Protactinium", U = "Uranium", Np = "Neptunium", Pu = "Plutonium", Am = "Americium", Cm = "Curium", Bk = "Berkelium", Cf = "Californium", Es = "Einsteinium", Fm = "Fermium", Md = "Mendelevium", No = "Nobelium", Lr = "Lawrencium", Rf = "Rutherfordium", Db = "Dubnium", Sg = "Seaborgium", Bh = "Bohrium", Hs = "Hassium", Mt = "Meitnerium", Ds = "Darmstadtium", Rg = "Roentgenium", Cn = "Copernicium", Nh = "Nihonium", Fl = "Flerovium", Mc = "Moscovium", Lv = "Livermorium", Ts = "Tennessine", Og = "Oganesson", -- Groups etc with element-like names Bn = 'Benzyl group', Bu = 'Butyl group', Bz = 'Benzoyl group', Cp = 'Cyclopentadienyl', D = 'Deuterium', Et = 'Ethyl group', Ln = 'Lanthanide', Me = 'Methyl group', Nu = 'Nucleophile', Ph = 'Phenyl group', Pn = 'Pentyl group', R = 'Substituent', T = 'Tritium', Tf = 'Trifluoromethylsulfonyl group', X = 'Halogen', } -- Groups which are redirected from their normal target if wikilinked; never -- autolinked. local groups = { CH3 = 'Methyl group', CO3 = 'Carbonate', COOH = 'Carboxyl group', ClO = 'Hypochlorite', ClO2 = 'Chlorite', ClO3 = 'Chlorate', ClO4 = 'Perchlorate', H2O = 'Water of crystallization', H3O = 'Hydronium', NH2 = 'Amine group', NH4 = 'Ammonium', NO3 = 'Nitrate', PO3 = 'Phosphite', PO4 = 'Phosphate', SH = 'Thiol group', SO3 = 'Sulfite', SO4 = 'Sulfate', SeH = 'Selenol group' } local T_ELEM = 0 -- token types local T_NUM = 1 -- number local T_OPEN = 2 -- open '(' local T_CLOSE = 3 -- close ')' local T_PM_CHARGE = 4 -- + or − local T_WATER = 6 -- .xH2O x number local T_CRYSTAL = 9 -- .x local T_CHARGE = 8 -- charge (x+), (x-) local T_SUF_CHARGE = 10 -- suffix and charge e.g. 2+ from H2+ local T_SUF_CHARGE2 = 12 -- suffix and (charge) e.g. 2(2+) from He2(2+) local T_SPECIAL = 14 -- starting with \ e.g. \d for double bond (=) local T_SPECIAL2 = 16 -- starting with \y{x} e.g. \i{12} for isotope with mass number 12 local T_ARROW_R = 17 -- match: -> local T_ARROW_EQ = 18 -- match: <-> local T_UNDERSCORE = 19 -- _{ ... } local T_CARET = 20 -- ^{ ... } local T_LINKOPEN = 21 -- Opening of link, always like "[[target|" even if the source wasn't local T_NOCHANGE = 30 -- Anything else like ☃ function su(up, down) if up == "" then return ('<sub class="template-chem2-sub">%s</sub>'):format(down) end if down == "" then return ('<sup class="template-chem2-sup">%s</sup>'):format(up) end return ('<span class="template-chem2-su"><span>%s</span><span>%s</span></span>'):format(up, down) end function DotIt() return '&middot;' end function item(f) -- (iterator) returns one token (type, value) at a time from the formula 'f' local i = 1 return function () local t, x = nil, nil if (i == 1) and f:match('^[0-9]', i) then x = f:match('^[%d.]+', i); t = T_NOCHANGE; i = i + x:len(); -- matching coefficient (need a space first) elseif i <= f:len() then x = f:match('^%s+[%d.]+', i); t = T_NOCHANGE; -- matching coefficient (need a space first) if not x then x = f:match('^%s[+]', i); t = T_NOCHANGE; end -- matching + (H2O + H2O) if not x then x = f:match('^%&%#[%w%d]+%;', i); t = T_NOCHANGE; end -- &#...; if not x then x = f:match('^%<%-%>', i); t = T_ARROW_EQ; end -- matching <-> if not x then x = f:match('^%-%>', i); t = T_ARROW_R; end -- matching -> if not x then x = f:match('^%u%l*', i); t = T_ELEM; end -- matching symbols like Aaaaa if not x then x = f:match('^%d+[+-]', i); t = T_SUF_CHARGE; end -- matching x+, x- if not x then x = f:match('^%d+%(%d*[+-]%)', i); t = T_SUF_CHARGE2; end -- matching x(y+/-), x(+/-) if not x then x = f:match('^%(%d*[+-]%)', i); t = T_CHARGE; end -- matching (x+) (xx+), (x-) (xx-) if not x then x = f:match('^[%d.]+', i); t = T_NUM; end -- matching number if not x and (f:match('^%[%[%[[^[]', i) or f:match('^%[[^[]', i)) then i = i + 1; return T_OPEN, '&#91;' end -- escape [[[X or [X (relevant to auto-linking) if not x and f:sub(i, i + 1) == '[[' then x = f:match('^%[%[([^]|]*)', i) -- link target local len = x:len() + 3 x = '[[' .. (groups[x] or am[x] or x) .. '|' -- override link target for common groups if f:sub(len + i, len + i) == ']' then -- We're going to read the link twice, once as target and once as -- chemical markup, e.g. [[CH3]] => "[[CH3|", "CH3]]" i = i + 2 else i = i + len end return T_LINKOPEN, x end if not x then x = f:match('^[(|{|%[]', i); t = T_OPEN; end -- matching ({[ if not x then x = f:match('^[)|}|%]]', i); t = T_CLOSE; end -- matching )}] if not x then x = f:match('^[+-]', i); t = T_PM_CHARGE; end -- matching + or - if not x then x = f:match('^%*[%d.]*H2O', i); t = T_WATER; end -- Crystal water if not x then x = f:match('^%*[%d.]*', i); t = T_CRYSTAL; end -- Crystal if not x then x = f:match('^[\\].{%d+}', i); t = T_SPECIAL2; end -- \y{x} if not x then x = f:match('^[\\].', i); t = T_SPECIAL; end -- \x if not x then x = f:match('^_{[^}]*}', i); t = T_UNDERSCORE; end -- _{...} if not x then x = f:match('^^{[^}]*}', i); t = T_CARET; end -- ^{...} if not x then x = f:match('^.', i); t = T_NOCHANGE; end --the rest - one by one if x then i = i + x:len(); else i = i + 999; error("Invalid character in formula! : "..f) end end return t, x end end function p._chem(args) local f = args[1] or '' f = mw.text.decode( f, true ) -- handle entity input (like &minus;): decode right away f = string.gsub(f, "–", "-") -- replace – with - (hyphen not ndash) f = string.gsub(f, "−", "-") -- replace – with - (hyphen not minus sign) local formula = '' local t, x local link = args['link'] or "" local auto = args['auto'] or "" local seen = {} local _debug = false if not (link == '') then formula = formula .. "[[" .. link .. "|"; end -- wikilink start [[link| for t, x in item(f) do if _debug then formula = ("%s\n* %d %s"):format(formula, t, x) elseif t == T_ELEM then if (auto == '') or (not am[x]) or seen[x] then formula = formula .. x else formula = ("%s[[%s|%s]]"):format(formula, am[x], x); seen[x] = true end elseif t == T_COEFFICIENT then formula = formula .. x elseif t == T_NUM then formula = formula .. su("", x); elseif t == T_LINKOPEN then formula = formula .. x; -- [[Link| elseif t == T_OPEN then formula = formula .. x; -- ([{ elseif t == T_CLOSE then formula = formula .. x; -- )]} elseif t == T_PM_CHARGE then formula = formula .. su(x:gsub("-", "−"), ""); elseif t == T_SUF_CHARGE then formula = formula .. su(x:match("[+-]"):gsub("-", "−"), x:match("%d+"), ""); elseif t == T_SUF_CHARGE2 then formula = formula .. su(x:match("%(%d*[+-]"):gsub("-", "−"):sub(2, -1), x:match("%d+")) elseif t == T_CHARGE then formula = formula .. "^{" if x:match("%d+") then formula = formula .. x:match("%d+"); end formula = formula .. x:match("[%+-]"):gsub("-", "−") .. "}"; -- Cannot concatenat a nil value from x:match("%d+"); elseif t == T_CRYSTAL then formula = formula .. DotIt() .. string.gsub( x, "*", '', 1 ); elseif t == T_SPECIAL then parameter = x:sub(2, 2) -- x fra \x if parameter == "s" then formula = formula .. "−" -- single bond elseif parameter == "d" then formula = formula .. "=" -- double bond elseif parameter == "t" then formula = formula .. "≡" -- tripple bond elseif parameter == "q" then formula = formula .. "≣" -- Quadruple bond elseif parameter == "h" then formula = formula .. "η" -- η, hapticity elseif parameter == "*" then formula = formula .. "*" -- *, normal * elseif parameter == "-" then formula = formula .. "-" -- - elseif parameter == "\\" then formula = formula .. "\\" -- \ elseif parameter == "\'" then formula = formula .. "&#39;" -- html-code for ' end elseif t == T_SPECIAL2 then -- \y{x} parameter = x:sub(2, 2) -- y fra \y{x} if parameter == "h" then --[[Hapticity]] if (auto == '') then formula = formula .. "η^{" .. x:match('%d+') .. "}-" else formula = formula .. "[[Hapticity|η^{" .. x:match('%d+') .. "}]]-" end elseif parameter == "m" then formula = formula .. "μ_{" .. x:match('%d+') .. "}-" -- mu ([[bridging ligand]]) end elseif t == T_WATER then if x:match("^%*[%d.]") then formula = formula .. DotIt() .. x:match("%f[%.%d]%d*%.?%d*%f[^%.%d%]]") .. "H₂O"; else formula = formula .. DotIt() .. "H₂O"; end elseif t == T_UNDERSCORE then formula = formula .. su("", x:gsub("-", "−"):sub(3, -2)) -- x contains _{string} elseif t == T_CARET then formula = formula .. su(x:gsub("-", "−"):sub(3, -2), "") -- x contains ^{string} elseif t == T_ARROW_R then formula = formula .. " → " elseif t == T_ARROW_EQ then formula = formula .. " ⇌ " elseif t == T_NOCHANGE then formula = formula .. x; -- The rest - everything which isn't captured by the regular expresions. else error('unreachable - ???') end -- in fact, unreachable end if not (link == nil or link == '') then formula = formula .. "]]"; end -- wikilink closing ]] formula = mw.getCurrentFrame():preprocess('<templatestyles src="Module:Chem2/styles.css"/>') .. '<span class="chemf nowrap">' .. formula .. '</span>' if args[2] or args[3] or args[4] then formula = formula .. require('Module:If preview')._warning{ '&#123;&#123;chem2&#125;&#125; was called with multiple positional arguments. It should have just one, e.g. &#123;&#123;chem2&#124;H2O&#125;&#125;.' } end return formula end function p.chem(frame) local args = getArgs(frame) return p._chem(args) end -- PRIVATE function to generate documentation. function p._autodoc(frame) local TableTools = require('Module:TableTools') -- we don't want to load this on articles for no reason local result = { '===Elements and element-style symbols===\nThese may be automatically linked or used as if they were redirects.\n', '{| class="wikitable"\n! Symbol !! Link target\n' } for symbol, target in TableTools.sortedPairs(am) do result[#result + 1] = ('|-\n| %s || [[%s]]\n'):format(symbol, target) end result[#result + 1] = '|}\n===Groups===\nThese must be linked manually; they work as if they were redirects.\n' result[#result + 1] = '{| class="wikitable"\n! Symbol !! Link target\n' for symbol, target in TableTools.sortedPairs(groups) do result[#result + 1] = ('|-\n| %s || [[%s]]\n'):format(symbol, target) end result[#result + 1] = '|}' return table.concat(result) end return p hnnedxnfllpi3jxr91gtwknff3p9aba 828 126675 1316248 2026-05-29T15:40:25Z Alison 570 Nua 1316248 sanitized-css text/css .template-chem2-su { /* {{pp-template}} */ display: inline-block; font-size: 80%; line-height: 1; vertical-align: -0.35em; } .template-chem2-su > span { display: block; text-align: left; } /* Ignore the linter error about this selector being "overqualified"; this is the correct selector to override the default stylesheet. */ sub.template-chem2-sub { font-size: 80%; vertical-align: -0.35em; } sup.template-chem2-sup { font-size: 80%; vertical-align: 0.65em; } 56pynp5q8aqz3wlx3ai41hae9624pqq 0 126676 1316252 2026-05-29T16:52:23Z TVShowsFan2005 71551 Leathanach cruthaithe le 'Is Clár teilifíse é Na Hoobs a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] * Treoir dubáil: [[Micheál Ó Domhnaill]] * Táirgeadh: [[Siobhán Ní Ghadhra]] agus [[Paul Cummins]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Rudaí Maol Babhta Bog (14 Samhain 2001)' 1316252 wikitext text/x-wiki Is Clár teilifíse é Na Hoobs a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] * Treoir dubáil: [[Micheál Ó Domhnaill]] * Táirgeadh: [[Siobhán Ní Ghadhra]] agus [[Paul Cummins]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Rudaí Maol Babhta Bog (14 Samhain 2001) mjgkuv523lzzujxpdbi45wa9ttvl6dg 1316255 1316252 2026-05-29T17:00:30Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316255 wikitext text/x-wiki Is Clár teilifíse é Na Hoobs a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] * Treoir dubáil: [[Micheál Ó Domhnaill]] * Táirgeadh: [[Siobhán Ní Ghadhra]] agus [[Paul Cummins]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Rudaí Maol Babhta Bog (14 Samhain 2001) [[Catagóir:Cartúin]] d99ioy5kqtbzb68f7bkmclbalukj51x 1316301 1316255 2026-05-29T21:53:59Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316301 wikitext text/x-wiki Is Clár teilifíse é Na Hoobs a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] * Treoir dubáil: [[Micheál Ó Domhnaill]] * Táirgeadh: [[Siobhán Ní Ghadhra]] agus [[Paul Cummins]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Rudaí Maol Babhta Bog (14 Samhain 2001) # Éisc (17 Samhain 2001) [[Catagóir:Cartúin]] 10biroc8xmgckd58lf15wj6tr2on96k 1316302 1316301 2026-05-29T21:54:30Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316302 wikitext text/x-wiki Is Clár teilifíse é Na Hoobs a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] * Treoir dubáil: [[Micheál Ó Domhnaill]] * Táirgeadh: [[Siobhán Ní Ghadhra]] agus [[Paul Cummins]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Rudaí Maol Babhta Bog (14 Nollaig 2001) # Éisc (17 Nollaig 2001) [[Catagóir:Cartúin]] 8s218v5bwlu98on8yhfc5lbwli3dnln 0 126677 1316293 2026-05-29T19:22:43Z TVShowsFan2005 71551 Leathanach cruthaithe le 'Is Clár teilifíse é Na Cramp Twins a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Abu Media]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Dáta macallaithe/Gníomhaire X (13 Meán Fómhair 2001)' 1316293 wikitext text/x-wiki Is Clár teilifíse é Na Cramp Twins a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Abu Media]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Dáta macallaithe/Gníomhaire X (13 Meán Fómhair 2001) 7ij45yfu4fwhs8aku6jvmwqpays67kl 1316294 1316293 2026-05-29T19:23:06Z TVShowsFan2005 71551 /* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */ 1316294 wikitext text/x-wiki Is Clár teilifíse é Na Cramp Twins a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Abu Media]] == Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) == # Dáta macallaithe/Gníomhaire X (13 Meán Fómhair 2001) [[Catagóir:Cartúin]] iuu6by7splki4qovxv5su7nodt6ug0j 0 126678 1316304 2026-05-29T22:27:02Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le ' {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}Is é '''Aughinish Alumina''' (AA) an scaglann alúmana is mó san. Eoraip agus an scaglann is mó de na saoráidí alúmana a oibríonn UC RUSAL Easportáileann AA alúmana chun na Rúise go háirithe. Líomhnaítear go n-úsáidtear an t-amhábhar seo i ndéantús arm do fhórsaí na Rúise atá i mbun cogaidh san Úcráin ó 2022. Rinneadh an mhonarcha a thógáil agus a chur i bhfeidhm i dtús na 1980idí agus bhí acmh...' 1316304 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}Is é '''Aughinish Alumina''' (AA) an scaglann alúmana is mó san. Eoraip agus an scaglann is mó de na saoráidí alúmana a oibríonn UC RUSAL Easportáileann AA alúmana chun na Rúise go háirithe. Líomhnaítear go n-úsáidtear an t-amhábhar seo i ndéantús arm do fhórsaí na Rúise atá i mbun cogaidh san Úcráin ó 2022. Rinneadh an mhonarcha a thógáil agus a chur i bhfeidhm i dtús na 1980idí agus bhí acmhainn tosaigh thart ar 800,000 tona in aghaidh na bliana aige agus 700 duine fostaithe ann. Iompórtálann AA [[báicsít]] ón Afraic Thiar agus ón mBrasaíl chun í a phróiseáil go halúmama, agus déantar é a easpórtáil ansin. Bhí acmhainn bhliantúlaithe reatha na monarcha cothrom le 6.5 milliún tona lasta sna 2010idí. Áirítear air sin easpórtáil hiodráit alúmana trí [[Faing|Chalafort Fhainge]]. Faightear rochtain ar an tsaoráid trí phríomhbhóthar rochtana, trí Bhealach Náisiúnta an N69.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.limerick.ie/sites/default/files/sifp_irish_vol_1.pdf|teideal=Creatphlean Comhtháite Straitéiseach d’Inbhear na Sionainne|údar=limerick.ie|dáta=2012|dátarochtana=2026}}</ref> === Conspóid === Deir an comhlacht nach mbeidh ar a chumas leanacht air ag feidhmiú in Éirinn má chuirtear smachtbhannaí i bhfeidhm air.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Caithfear a bheith cúramach faoi 'Aughinish Alumina'-Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0529/1575842-rabhadh-o-aughinish-alumina-ar-an-rialtas/|date=2026-05-29|language=ga}}</ref> == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Comhlachtaí Éireannacha]] [[Catagóir:Comhlachtaí Rúiseacha]] [[Catagóir:An Rúis]] [[Catagóir:Monarchana]] [[Catagóir:Contae Luimnigh]] f2jo2n6hd15jb2kvgwki8jt6jtfn2zr 0 126679 1316324 2026-05-30T11:33:25Z Dmd3music 19925 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Is rábálaí as na Stáit Aontaithe é '''Noah Lyles'''. Rugadh é ar an 19 Meán Fómhair 1997 i [[Gainesville, Florida]]. Bhuaigh sé bonn óir ag na [[Cluichí Oilimpeacha]] sa 100m i i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]] agus dhá bhonn cré-umha: 200m i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020|2020]] agus 200m arís i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]]. {{DEFAULTSORT:Lyles, Noah}} Catagóir:Daoine...' 1316324 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is rábálaí as na Stáit Aontaithe é '''Noah Lyles'''. Rugadh é ar an 19 Meán Fómhair 1997 i [[Gainesville, Florida]]. Bhuaigh sé bonn óir ag na [[Cluichí Oilimpeacha]] sa 100m i i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]] agus dhá bhonn cré-umha: 200m i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020|2020]] agus 200m arís i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]]. {{DEFAULTSORT:Lyles, Noah}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 1997]] tq1b4gkah9h35cm5pxksf907ssukmj1 1316328 1316324 2026-05-30T11:38:40Z Dmd3music 19925 1316328 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is rábálaí as na Stáit Aontaithe é '''Noah Lyles'''. Rugadh é ar an 18 Iúil 1997 i [[Gainesville, Florida]]. Bhuaigh sé bonn óir ag na [[Cluichí Oilimpeacha]] sa 100m i i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]] agus dhá bhonn cré-umha: 200m i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020|2020]] agus 200m arís i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]]. {{DEFAULTSORT:Lyles, Noah}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 1997]] cpgn37hyftn0y8o3enz8dub873wh3fz 1316339 1316328 2026-05-30T11:56:51Z Dmd3music 19925 1316339 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is rábálaí as na Stáit Aontaithe é '''Noah Lyles'''. Rugadh é ar an 18 Iúil 1997 i [[Gainesville, Florida]]. Bhuaigh sé bonn óir ag na [[Cluichí Oilimpeacha]] sa 100m i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]] agus dhá bhonn cré-umha: 200m i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020|2020]] agus 200m arís i [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]]. {{DEFAULTSORT:Lyles, Noah}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 1997]] qaddxoeigcgu3dqiwnyx9cacma4596k 14 126680 1316325 2026-05-30T11:34:27Z Dmd3music 19925 Leathanach cruthaithe le 'Is iad seo daoine a rugadh sa bhliain [[1999]]. {{Catcómhaoin|2000 births}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sna 1990í|1999]] [[Catagóir:1999]]' 1316325 wikitext text/x-wiki Is iad seo daoine a rugadh sa bhliain [[1999]]. {{Catcómhaoin|2000 births}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sna 1990í|1999]] [[Catagóir:1999]] 2bfj3tjfqjz4mcbxpypywoa6h0ib4hm 1316326 1316325 2026-05-30T11:34:58Z Dmd3music 19925 1316326 wikitext text/x-wiki Is iad seo daoine a rugadh sa bhliain [[1999]]. {{Catcómhaoin|1999 births}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sna 1990í|1999]] [[Catagóir:1999]] to53ed6brm421sqdq01oyk9g3mv9wny 14 126681 1316327 2026-05-30T11:35:25Z Dmd3music 19925 Leathanach cruthaithe le 'Is iad seo daoine a rugadh sa bhliain [[1997]]. {{Catcómhaoin|1997 births}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sna 1990í|1997]] [[Catagóir:1997]]' 1316327 wikitext text/x-wiki Is iad seo daoine a rugadh sa bhliain [[1997]]. {{Catcómhaoin|1997 births}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sna 1990í|1997]] [[Catagóir:1997]] 6pbp9mjuo1z4huvualyaoq5rua0t1fd 0 126682 1316329 2026-05-30T11:41:44Z Dmd3music 19925 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Is rábálaí as an Bhotsuáin é '''Letsile Tebogo'''. Rugadh é ar an 19 Meán Fómhair 2003 i [[Kanye, An Bhotsuáin]]. Bhuaigh sé dhá bhonn sna [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024]]: bonn óir sa 200 m agus bonn airgead sa 4 × 400 m. {{DEFAULTSORT:Tebogo, Letsile}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 2003]]' 1316329 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is rábálaí as an Bhotsuáin é '''Letsile Tebogo'''. Rugadh é ar an 19 Meán Fómhair 2003 i [[Kanye, An Bhotsuáin]]. Bhuaigh sé dhá bhonn sna [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024]]: bonn óir sa 200 m agus bonn airgead sa 4 × 400 m. {{DEFAULTSORT:Tebogo, Letsile}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 2003]] bmokmh0fze6w7n1e5i4sdv6qihqrfoq 1316330 1316329 2026-05-30T11:42:45Z Dmd3music 19925 1316330 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is rábálaí as an Bhotsuáin é '''Letsile Tebogo'''. Rugadh é ar an 19 Meán Fómhair 2003 i [[Kanye, An Bhotsuáin]]. Bhuaigh sé dhá bhonn sna [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024]]: bonn óir sa 200 m agus bonn airgid sa 4 × 400 m. {{DEFAULTSORT:Tebogo, Letsile}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 2003]] q0xzurw6wlmheme6na8nit3tcffj4q5 1316332 1316330 2026-05-30T11:44:54Z Dmd3music 19925 1316332 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is rábálaí as an Bhotsuáin é '''Letsile Tebogo'''. Rugadh é ar an 7 Meitheamh 2003 i [[Kanye, An Bhotsuáin]]. Bhuaigh sé dhá bhonn sna [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024]]: bonn óir sa 200 m agus bonn airgid sa 4 × 400 m. {{DEFAULTSORT:Tebogo, Letsile}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 2003]] 6bt21d7dqs0pdenmmgdpvzjt3fe7ktq 0 126683 1316333 2026-05-30T11:47:04Z Dmd3music 19925 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Is léimneoir ard as An Nua-Shéalainn é '''Hamish Kerr'''. Rugadh é ar an 17 Lúnasa 1996 i n[[Dunedin]], [[An Nua-Shéalainn]]. Bhuaigh sé bonn óir sna [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024]] . {{DEFAULTSORT:Kerr, Hamish}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 1996]]' 1316333 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is léimneoir ard as An Nua-Shéalainn é '''Hamish Kerr'''. Rugadh é ar an 17 Lúnasa 1996 i n[[Dunedin]], [[An Nua-Shéalainn]]. Bhuaigh sé bonn óir sna [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024]] . {{DEFAULTSORT:Kerr, Hamish}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 1996]] k13z0ixeg1tl9wwgw2ia25slufb0iga 1316335 1316333 2026-05-30T11:49:20Z Dmd3music 19925 1316335 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is léimneoir ard as An Nua-Shéalainn é '''Hamish Kerr'''. Rugadh é ar an 17 Lúnasa 1996 i n[[Dunedin]], [[An Nua-Shéalainn]]. Bhuaigh sé bonn óir sna [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024]] sa léim ard. {{DEFAULTSORT:Kerr, Hamish}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 1996]] 4pvblilnovbbnxzp06hamr7ikx8l2dq 0 126684 1316336 2026-05-30T11:53:41Z Dmd3music 19925 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Is léimneoir cuaille as An tSualainn é '''Armand Gustav "Mondo" Duplantis'''. Rugadh é ar an 10 Samhain 1999 i [[Lafayette, Louisiana]]. Bhuaigh sé dhá bhonn óir sna [[Cluichí Oilimpeacha]]: in [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020|2020]] agus arís in [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]] sa léim chuaille. {{DEFAULTSORT:Duplantis, Armand}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 1999]]' 1316336 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is léimneoir cuaille as An tSualainn é '''Armand Gustav "Mondo" Duplantis'''. Rugadh é ar an 10 Samhain 1999 i [[Lafayette, Louisiana]]. Bhuaigh sé dhá bhonn óir sna [[Cluichí Oilimpeacha]]: in [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020|2020]] agus arís in [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2024|2024]] sa léim chuaille. {{DEFAULTSORT:Duplantis, Armand}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 1999]] dcd27703jebjee08ohczq80mavxn551