An Teastas Sóisearach

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ga">
  <siteinfo>
    <sitename>Vicipéid</sitename>
    <dbname>gawiki</dbname>
    <base>https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Meán</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speisialta</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Plé</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Úsáideoir</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Plé úsáideora</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vicipéid</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Plé Vicipéide</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Íomhá</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Plé íomhá</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Plé MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Teimpléad</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Plé teimpléid</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Cabhair</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Plé cabhrach</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Catagóir</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Plé catagóire</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>An Teastas Sóisearach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3323</id>
    <revision>
      <id>1316674</id>
      <parentid>1263965</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T20:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33177-38</username>
        <id>74804</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1316674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5242" sha1="df4rnv9kro3kdlpf3llg284uym4kwbr" xml:space="preserve">[[Scrúdú]] poiblí dara leibhéil a stiúrann [[Coimisiún na Scrúduithe Stáit]] is ea an '''Teastas Sóiséarach'''. Shuí os cionn 73,000 dalta scrúdaithe na sraithe sóisearaí in 2024.

Déantar an scrúdú sa tríú bliain sa mheánscoil agus ní mór do na hiarrthóirí a bheith ós cionn ceithre bliana déag d'aois. Déantar 9, 10, nó 11 ábhar, agus tá [[An Béarla|Béarla]], [[An Ghaeilge|Gaeilge]], [[Matamaitic]] agus [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] eile ina n-ábhair éigeantacha. Ní gnách le daltaí na hÉireann an scoil a fhágáil sula mbíonn an scrúdú seo déanta acu, agus téann an formhór ar aghaidh go ceann cúpla bliain eile chun an [[Ardteistiméireacht]] a dhéanamh, an scrúdú is gá a dhéanamh chun cáiliú don tríú leibhéal oideachais.

== Stair ==

Tháinig an Teastas Sóisearach isteach in ionad na [[Meánteistiméireacht]]a go hoifigiúil i [[1992]]. Deirtear go raibh an cúrsa nua níos solúbtha agus nua-aimseartha. Go luath ina dhiaidh b'é an teastas an t-íoschoinníoll chun post a fháil. I 1999 tar éis 10 mbliana thosaigh an Roinn Oideachais ag déanamh athbhreithniú ar na scrúdaithe. Rinneadh seo ar stair agus tíreolaíocht go háirithe. Cuireadh [[Oideachas Reiligiúnach]] agus [[Oideachas S S &amp; P]] leis na hábhair don teastas. Tháinig reiligiún isteach diaidh ar ndiaidh agus cúpla scoil á ghlacadh sa chéad bhliain. I [[2002]], cuireadh cúrsa nua eolaíochta i bhfeidhm. Cuireann an cúrsa nua níos mó béime ar rannpháirtíocht agus ranganna feidhme tríd na trí bliana. Ó [[2004]] bhí daltaí ábalta a gcuid torthaí a fháil ar an idirlíon.

== Gradaim ==
D'fhógair an tAire Oideachais, Helen McEntee, in 2025 athrú ar bhandaí na ngrád is airde sa tsraith shóisearach. D'éirigh sé níos éasca ar dhaltaí sa tsraith shóisearach na gráid is airde a bhaint amach.  Bronnfar pas le gradam ar dhaltaí a ghnóthaíonn os cionn 85%. Go dtí 2024, bhronntaí pas le gradam orthu siúd a raibh os cionn 90% bainte amach acu. Bronnfar pas le hardthuillteanas feasta ar dhaltaí atá idir 70% agus 85% bainte amach acu ina gcuid scrúdaithe, seachas orthu siúd a ghnóthaíonn idir 75% agus 90%.   Dúirt an tAire McEntee in 2025,  &quot;Táimid ag súil go mbeidh tionchar dearfach ag na hathruithe seo ar dhaltaí scoile agus go mbainfidh níos mó daltaí na gráid is fearr amach agus go gcuirfear lena bhféinmhuinín dá bharr.&quot;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Athrú le déanamh ar bhandaí na ngrád sa tsraith shóisearach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0422/1508891-athru-le-deanamh-ar-bhandai-na-ngrad-sa-tsraith-shoisearach/|date=2025-04-22|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

== Cúrsaí an Teastas Sóisearach ==

=== Na cúrsaí ===
[[Íomhá:Juniorcertbooks.jpg|thumb|300px|right|Leabhair chúrsa don Teastas]]
Tógann an cúrsa sóisearach trí bliana le déanamh. Is iad na céad trí bliana sa mheánscoil atá i gceist. De ghnáth is sa chéad agus sa dara bhliain a chlúdaíonn daltaí an siollabas ar an gcúrsa agus déantar dul siar agus ullmhúcháin sa tríú bhliain. Tá an cúrsa leathan go leor - mar shampla, tá staidéir ghnó, teicneolaíocht ábhair (adhmad), ealaíon, grafaic theicniúil srl air.

=== Ábhair ar fáil ===
Seo liosta de na hábhair atá ar fáil don Teastas Sóisearach. Go minic, níl mórán de na hábhair seo ar fáil sna scoileanna. Tá na hábhair shainordaitheacha i gcló dubh, agus tá na leibhéil i lúibíní.
* '''[[An Béarla|Béarla]]''' (''Ard, Gnáth agus Bonnleibhéal'')
* '''[[An Ghaeilge|Gaeilge]]''' (''Ard, Gnáth agus Bonnleibhéal'')
* '''[[Matamaitic]]''' (''Ard, Gnáth agus Bonnleibhéal'')
* [[Stair]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Tíreolaíocht]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[An Fhraincis|Fraincis]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[An Ghearmáinis|Gearmáinis]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[An Spáinnis|Spáinnis]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[An Iodáilis|Iodáilis]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Ealaín, Ceird, Dearadh]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Ceol]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Eolaíocht]]* (''Ard agus Gnáth'')
* [[Eolaíocht (le Staidéir Áitiúla)]]* (''Ard agus Gnáth'')
* [[Eacnamaíocht Bhaile]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[(Teicneolaíocht Ábhair (adhmad)]]''Ard agus Gnáth'')
* [[Miotalóireacht]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Grafaigh Theicniúla]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Staidéar Gnó]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Clóscríobh]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Eolas Imshaoil agus Daoneolas]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Teicneolaíocht]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[An Laidin|Laidin]]* (''Ard agus Gnáth'')
* [[An tSean-Ghréigis|Sean-Ghréigis]]* (''Ard agus Gnáth'')
* [[Léann Clasaiceach]]* (''Ard agus Gnáth'')
* [[Léann Eabhrach]] (''Ard agus Gnáth'')
* [[Teagasc Reiligiúnach]] (''Ard agus Gnáth&quot;)
* [[Oideachas Saoránach Sóisialta Polaitiúil]] (''Comhleibhéal'')

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.examinations.ie/main.php?l=ir&amp;mc=ca&amp;sc=sc Coimisiún na Scrúduithe Stáit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050205001344/http://www.examinations.ie/main.php?l=ir&amp;mc=ca&amp;sc=sc |date=2005-02-05 }} - an Teastas Sóisearach

{{DEFAULTSORT:Teastas Sóisearach, an}}
[[Catagóir:Oideachas in Éirinn]]
[[Catagóir:Scrúdaithe]]</text>
      <sha1>df4rnv9kro3kdlpf3llg284uym4kwbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Choirnis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4875</id>
    <revision>
      <id>1316708</id>
      <parentid>1310491</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Beagán curtha leis</comment>
      <origin>1316708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11235" sha1="q2n5brrecjlxm349nm7dmntt38l7wzh" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Teanga}}

Is teanga Cheilteach í '''an Choirnis''' (''Kernowek'') i ngrúpa na dteangacha Breatnacha. D'éag sí san 18ú/19ú haois ach tháinig gluaiseacht athbheochana ar an bhfód san [[20ú haois|fhichiú haois]]. 

Tá an Choirnis ar cheann de na teangacha Ceilteacha is laige sa lá atá inniu ann. Níl aon chainteoir traidisiúnta dúchais fágtha ann agus níl ach fíorbheagán daoine ann a bhfuil ardscileanna sa teanga acu.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-fior-an-sceal-faoi-chainteoir-duchais-deireanach-na-coirnise-leabhar-nua/|teideal=Ní fíor an scéal faoi ‘chainteoir dúchais deireanach’ na Coirnise -leabhar nua|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=17 Meán Fómhair 2025|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-09-18}}&lt;/ref&gt; Mar sin féin, tá spéis as an nua sa teanga sa Chorn le tamall de bhlianta anuas agus daoine á foghlaim arís. Sa daonáireamh in 2021 luaigh beagnach 600 duine go raibh siad líofa sa teanga agus meastar go bhfuil dornán mílte eile ann a bhfuil cur amach éigin acu uirthi.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/an-chead-naiolann-choirnise-faoi-lan-seoil-i-gcorn-na-breataine/|teideal=An chéad naíolann Choirnise faoi lán seoil i gCorn na Breataine|údar=NÓS|dáta=2023-10-26|language=ga-IE|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2023-10-26|archivedate=2023-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207171004/https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/an-chead-naiolann-choirnise-faoi-lan-seoil-i-gcorn-na-breataine/}}&lt;/ref&gt;
[[Íomhá:DSCN1948PenrynPrayerBookRebellionMemorial.jpg|mion|clé|Leac chuimhneacháin [[Éirí Amach an Leabhair Urnaithe]], gar do Choláiste Glasney, [[Pennrynn]], [[Corn na Breataine]]|293x293px]]
[[Íomhá:Cornish place names - geograph.org.uk - 866093.jpg|clé|mion|220x220px|Logainmneacha]]
[[Íomhá:Bilingual English-Cornish sign at Penzance Train Station - Waiting room and cafe.jpg|clé|mion|220x220px|Stáisiún Penzance inniu]]
[[Íomhá:Dolly Pentreath by John Opie.jpg|clé|mion|265x265px|[[Dorothy Pentreath]] le  John Opie (1761-1807)]]

== Stair agus dul i léig ==
[[Íomhá:Cornish-placenames-20220817.pdf|clé|mion|Logainmneacha|220x220px]]
Tugadh buille tubaisteach don teanga sa bhliain 1549, nuair a rinne Rialtas [[Éadbhard VI Shasana]] iarracht úsáid Leabhar na hUrnaí Coitinne as Béarla a chur i bhfeidhm i g[[Corn na Breataine]], in ainneoin nach raibh Béarla ag cuid mhaith de na daoine ansin. Thosaigh éirí amach i gcoinne an rialtais agus cuireadh faoi chois é go brúidiúil. Maraíodh suas le 22% de dhaonra fireann Chorn na Breataine le linn na gcaismirtí, rud a chuir dlús mór le meath na teanga sa cheantar sin.

Deirtear go minic gurbh é Cheston Marchant ó Gwithian an cainteoir dúchais Coirnise aonteangach deireanach, fear a fuair bás sa bhliain 1665.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Agus gurbh í [[Dolly Pentreath|Dorothy Pentreath]] an cainteoir dúchais deireanach agus d'éag sí siúd sa bhliain 1777.   Tá leac chuimhneacháin sa reilig ina bhfuil Pentreath curtha ar a gcuirtear síos uirthi mar “an duine deireanach a rinne comhrá i dteanga ársa an Choirn”. Ba as ceantar tuaithe in aice leis an mbaile beag iascaigh Porthenys i bhfíor-iardheisceart an Choirn í Pentreath. Meastar gur sa réigiún sin is faide a mhair an teanga mar theanga phobail.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Ach rinne an staraí Kensa Broadhurst staidéar ar lucht labhartha na Coirnise dá leabhar ''The Cornish Language in the Nineteenth Century'' agus deir sí go raibh an teanga fós á labhairt ag “líon beag bídeach” cainteoirí dúchais sa 19ú haois.“  Cainteoirí dátheangacha a bhí iontu agus ba é an Béarla an phríomhtheanga a bhí acu ach bhí an Choirnis acu freisin. Bhí daoine fós á múineadh dá gclann, agus bhí daoine ag déanamh taighde uirthi. Bhí sí á múineadh sna hollscoileanna sa Fhrainc sa 19ú haois chomh maith.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Athbheochan ==

Níl muintir [[Corn na Breataine|Chorn na Breataine]] ar aon bharúil ar an gcineál Coirnise ab fhearr a athbheochan, áfach. Tá trí leagan den Choirnis athbheoite á n-úsáid inniu, mar atá, an Choirnis Choitianta (''Kernewek Kemmyn''), an Choirnis Aonchineálaithe nó ''Kernewek Unys'', agus an Choirnis Chomhaimseartha. Is í an Choirnis Aonchineálaithe an leagan is sine acu, agus é bunaithe ar Choirnis na ndrámaí mistéireacha ón gcúigiú agus ón séú haois déag. Maidir leis an gCoirnis Chomhaimseartha, tarraingíonn sí ar theanga na gcainteoirí deireanacha dúchais, agus í drogallach go maith roimh fhocail nuachumtha. 

Is í an Choirnis Choitianta an ceann is deireanaí acu. Tá sí bunaithe ar theanga na ndrámaí céanna agus an Choirnis Aonchineálaithe, ach in áit úsáid a bhaint as an litriú comhaimseartha, tá litriú dá cuid féin ag an gCoirnis Choitianta atá bunaithe ar an bhfuaimniú, de réir mar a thuigeann cumadóir na Coirnise Coitianta é. Mar sin, is é an litriú an difríocht is suntasaí idir an dá chineál Coirnise seo.

Tháinig an Choirnis Choitianta in úsáid go forleathan i ngluaiseacht athbheochana na Coirnise sna 1990idí, ach san am céanna, is iomaí locht a fuair teangeolaithe oilte uirthi. Inniu, tá [[Nicholas Williams]], an teangeolaí Sasanach atá lonnaithe i m[[Baile Átha Cliath]] agus é ina fhile Coirnise sular tharraing sé Gaeilge líofa air féin, ar an duine is mó a dhéananns tromaíocht ar an gCoirnis Choitianta. Is é a bharúil féin ná gur fearr an Choirnis Aonchineálaithe a fhorbairt agus a fheabhsú, ós rud é go bhfuil sí bunaithe ar an litriú traidisiúnta. Dar leis, ba chóir don ghluaiseacht athbheochana díriú ar an teanga thraidisiúnta, seachas teanga shaorga dá cuid féin - agus is é an meas atá aige ar an gCoirnis Choitianta gur teanga shaorga atá ann. 

Thug Williams a leagan féin amach den Choirnis Aonchineálaithe - an Choirnis Aonchineálaithe Leasaithe, nó ''Kernowek Unys Amendys.''  Tá sé le fáil ina chuid téacsleabhar (ar nós ''Clappya Kernowek'', a foilsíodh an chéad uair sa bhliain 1997) agus foclóirí (go háirithe ''Gerlyver Sawsnek-Kernowek'', a tháinig i gcló sa bhliain 2000). Níl an Choirnis seo ródhifriúil leis an gCoirnis Aonchineálaithe, ach is minic a roghnaíonns sí focail iasachta ón m[[An Béarla|Béarla]] a bhí in úsáid sa teanga thraidisiúnta, in áit na bhfocal sean-Choirnise nó fiú [[An Bhreatnais|Breatnaise]] a úsáideanns lucht athbheochana na teanga go minic leis an m[[Béarlachas]] a sheachaint. Sa bhreis ar an téacsleabhar agus ar an bhfoclóir, tá aistriúchán [[An Bíobla|Bíobla]] foilsithe ag Williams lena leagan féin den Choirnis a chraobhscaoileadh.

Maíodh go ndearnadh os cionn milliún cuardach ar fhoclóir Coirnise ar líne i gcaitheamh na bliana 2024 agus go gcuireadh os cionn 650 iarratas ar aistriúcháin ar Fhoireann Aistriúcháin Coirnise Chomhairle Chorn na Breataine i rith na tréimhse chéanna.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Lua idirlín|teideal=An Choirnis ar comhchéim leis an nGaeilge i gcairt Eorpach|url=https://tuairisc.ie/an-choirnis-ar-comhcheim-leis-an-ngaeilge-i-gcairt-eorpach/|work=[[Tuairisc.ie]]|dáta=2025-12-02|dátarochtana=2025-12-02|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]}}&lt;/ref&gt;

Sa bhliain 2025 dhaingnigh rialtas na [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|RA]] Cuid III den [[An Chairt Eorpach um Theangacha Réigiúnacha nó Mionlaigh|CETRM]] i dtaobh na Coirnise, rud a chuir ar chomhchéim í leis na teangacha Ceilteacha eile na dlínse sin.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|teideal=Cornish gains equal language status with Welsh|url=https://nation.cymru/news/cornish-gains-equal-language-status-with-welsh/|work=[[Nation.Cymru]]|dáta=2025-11-29|dátarochtana=2025-12-02|language=en|údar=Stephen Price}}&lt;/ref&gt;

=== Caighdeán scríofa nua ===
Ar 9 Bealtaine 2008, glacadh le caighdeán scríofa nua don Choirnis ag cruinniú de chuid Pháirtíocht Theanga na Coirnise.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.magakernow.org.uk/index.aspx?articleid=38861|teideal=Single Written Form / Cóip cartlainne|údar=Magakernow|dátarochtana=2008-05-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071223034707/http://www.magakernow.org.uk/index.aspx?articleid=38861|archivedate=2007-12-23}}&lt;/ref&gt; Foireann [[teangeolaíocht|teangeolaithe]] a d'fhorbair an caighdeán seo, agus an teangeolaí [[An Iorua|Ioruach]], Trond Trosterud, i gceannas orthu. Rinneadh an obair seo faoi choimirce Pháirtíocht Theanga na Coirnise.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1997718/Cornish-language-makes-a-comeback.html|teideal=Cornish language makes a comeback|dáta=2008-05-21|language=en|work=[[The Telegraph]]|dátarochtana=2023-10-26}}&lt;/ref&gt;

=== Tumoideachas ===
Osclaíodh an chéad naíolann Choirnise sa bhliain 2023, Skol Veythrin Sen Jowan. Is sa bhaile Cambron (Camborne) in iarthar Kernow atá an réamhscoil suite agus í nasctha leis an bhunscoil áitiúil Bhéarla.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Bíonn scéimeanna Coirnise á n-eagrú i mbunscoileanna na tíre chomh maith. Faoin mbliain 2025 bhí os cionn agus 6,000 dalta bunscoile cláraithe i scéimeanna dá leithéid arna eagrú ag an gComhairle. Bhí breis agus 200 duine eile cláraithe leis na ranganna Coirnise a chuireann siad ar fáil. Ag an am céanna, tá frustrachas ar lucht stocaireachta na teanga mar gheall ar srianta áirithe ar a mhúineadh sna scoileanna agus ar easpa tacaíochta ó fhorais Stáit.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

=== Cultúr ===
Bunaíodh irisleabhar Coirnise, ''[[Gweles]]'', in 2021 agus baineann an ceoltóir Breatnach [[Gwenno Saunders|Gwenno]] úsáid as an teanga, a fuair sí óna hathair, ina cuid amhrán.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Cuireadh an podchraoladh ''[[Learn Cornish (podchraoladh)|Learn Cornish]]'' ar bonn mar cheiliúradh ar an stádas oifigiúil a baineadh amach don Choirnis tamall roimhe sin. Ní raibh d'ábhar Coirnise á sholáthar ag an m[[BBC]] go dtí sin ach feasachán sheachtainiúil nuachta ar an stáisiún áitiúil [[BBC Cornwall]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/podchraoladh-nua-coirnise-a-thaifeadadh-ag-an-bbc/|teideal=Podchraoladh nua Coirnise á thaifeadadh ag an BBC|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-05-05|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{reflist}}

== Naisc Sheachtracha ==

* [https://www.academia.edu/5323710/A_Brief_History_of_the_Cornish_Language_its_Revival_and_its_Current_Status &lt;nowiki&gt;Ferdinand, Siarl (2013). Brief History of the Cornish language, its Revival and its Current Situation. ''E-Keltoi'', Vol. 2, 2 Dec. pp. 199-227&lt;/nowiki&gt;]
* [http://www.magakernow.org.uk/index.aspx?articleid=39262 Suíomh gréasáin Pháirtíocht Theanga na Coirnise] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070823185551/http://www.magakernow.org.uk/index.aspx?articleid=39262 |date=2007-08-23 }}

{{Teangacha Ceilteacha}}

{{DEFAULTSORT:Coirnis, An}}
[[Catagóir:An Choirnis| ]]
[[Catagóir:Cultúr Chorn na Breataine|*]]
[[Catagóir:Teangacha na hEorpa]]
[[Catagóir:Teangacha na Ríochta Aontaithe]]
[[Catagóir:Ríocht Aontaithe]]
[[Catagóir:Teangacha Ceilteacha]]
[[Catagóir:Corn na Breataine|*]]</text>
      <sha1>q2n5brrecjlxm349nm7dmntt38l7wzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>4 Meitheamh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5563</id>
    <revision>
      <id>1316723</id>
      <parentid>1250963</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T09:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarluithe eile */</comment>
      <origin>1316723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4296" sha1="askswyf5otytgjyj5dd0ypttlduu139" xml:space="preserve">{{Meitheamh}}
Is é an '''4 Meitheamh''' an 155ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 156ú lá i mbliain bhisigh. Tá 210 lá fágtha sa bhliain.

== Féilte ==
* [[Tonga]] - Lá na Saoirse ([[1970]])

== Daoine a rugadh ar an lá seo ==
* [[1478]] — [[Pápa Cléimeans VII]], Pápa ó 1523 go 1534 (b. [[1534]])
* [[1738]] — [[Seoirse III na Ríochta Aontaithe|Seoirse III]], rí na Ríochta Aontaithe (b.[[1820]])
* [[1836]] — [[Władysław Tarnowski]], cumadóir Polannach (b. [[1878]])
* [[1864]] — [[Neilí Ní Bhriain]], péintéir Éireannach agus gníomhaí ar son na Gaeilge (b. [[1925]])
* [[1867]] — [[C. G. E. Mannerheim|Carl Gustaf Emil Mannerheim]], Uachtarán ar Phoblacht na Fionlainne (b.[[1951]])
* [[1882]] — [[John Bauer]], péintéir agus maisitheoir Sualannach (b. [[1918]])
* [[1898]] — [[Bing Crosby]], amhránaí agus aisteoir Meiriceánach (b. [[1977]])
* [[1907]] — [[John Mannion, Mór]], polaiteoir Éireannach (b. [[1978]])
* [[1907]] — [[Rosalind Russell]], ban-aisteoir Meiriceánach (b. [[1976]])
* [[1910]] — [[Christopher Sydney Cockerell]], innealtóir Sasanach (b. [[1999]])
* [[1916]] — [[Robert F. Furchgott]], bithcheimiceoir Meiriceánach (b. [[2009]])
* [[1926]] — [[Miguel Arteche]], file (b. [[2012]])
* [[1929]] — [[Karolos Papoulias]], dlí-eolaí agus polaiteoir Gréagach (b. [[2021]])
* [[1945]] — [[Jim Higgins]], polaiteoir Éireannach
* [[1949]] — [[Lou Macari]], iarimreoir sacair
* [[1951]] — [[Melanie Phillips]], iriseoir Briotanach
* [[1956]] — [[Gerry Ryan]], chraoltóir raidió agus teilifíse Éireannach (b. [[2010]])
* [[1956]] — [[Keith David]], aisteoir Meiriceánach
* [[1960]] — [[Bradley Walsh]], aisteoir agus láithreoir teilifíse Sasanach 
* [[1961]] — [[Joan Collins (polaiteoir)|Joan Collins]], polaiteoir Éireannach
* [[1962]] — [[Hakainde Hichilema]], polaiteoir Saimbiach
* [[1968]] — [[Faizon Love]], aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach
* [[1971]] — [[Mike Lee]], polaiteoir Meiriceánach
* [[1971]] — [[Tony McCarroll]], drumadóir Sasanach
* [[1972]] — [[Henna Virkkunen]], polaiteoir Fionlannach
* [[1974]] — [[Russell Brand]], fuirseoir agus aisteoir
* [[1975]] — [[Angelina Jolie]], aisteoir
* [[1976]] — [[Alexei Navalny]], dlíodóir agus gníomhaí polaitíochta Rúiseach (b. [[2024]])
* [[1983]] — [[Guillermo García-López|Guillermo García López]], imreoir leadóige Spáinneach
* [[1984]] — [[Kevin Hartnett]], iománaí Éireannach
* [[1985]] — [[Alan Ó Nualláin]], iománaí Éireannach
* [[1992]] — [[Brooke Vincent]], ban-aisteoir

== Daoine a fuair bás ar an lá seo ==
* [[1798]] — [[An Tiarna Éadbhard Mac Gearailt]], 34, Uaslathaí Éireannach (r. [[1763]])
* [[1857]] — [[Cecilia Margaret Nairn]], ealaíontóir Éireannach (r. [[1791]])
* [[1914]] — [[James Berry]], scríbhneoir Éireannach (r. [[1842]])
* [[1934]] — [[Iain Eairdsidh MacAsgaill]], file Gàidhlig agus píobaire (r. [[1898]])
* [[1941]] — [[Uilliam II na Gearmáine|Uilliam II]], impire na Gearmáine (r.[[1859]])
* [[1965]] — [[Martin Medlar]], polaiteoir Éireannach (r. [[1899]])
* [[2001]] — [[Feistí Ó Conluain]], ceoltóir Éireannach (r. [[1925]])
* [[2007]] — [[Craig Thomas]], polaiteoir Meiriceánach (r. [[1933]])
* [[2014]] — [[Sydney Templeman, Baron Templeman|Sydney Templeman]], breitheamh Briotanach (r. [[1920]])

== Tarluithe eile ==
* [[1917]] - Bronnadh an chéad [[Duais Pulitzer]].
* [[1919]] - Cheadaigh [[Comhdháil na Stát Aontaithe]] leasú bunreachtúil a thabharfar an [[Cearta vótála do mhná|vóta do mhrá]]
* [[1940]] - Gabhann [[An Ghearmáin|na Gearmánaigh]] seilbh ar chalafort [[Dunkerque]] agus arm na gcomhghuaillithe ag fágáil.
* [[1944]] - Ghabh [[Arm na Stát Aontaithe]] [[An Róimh]]
* [[1970]] - Bhain [[Tonga]] neamhspleáchas amach ón [[Bhreatain]]
* [[1977]] - Chuir ''JVC'' a fhístéip ''[[VHS]]'' ar an margadh
* [[1989]] - Toghadh [[Ali Khamenei]] ina Ardcheannaire [[an Iaráin|na hIaráine]]
* [[1989]] - Rinneadh [[sléacht i gCearnóg Tiananmen]] sa [[Daon-Phoblacht na Síne|tSín]] agus arm na Síne ag iarradh deireadh a chur le léirsiú. Maraíodh na mílte daoine.
&lt;!-- idirvicí --&gt;

[[Catagóir:Dátaí|0604]]
[[Catagóir:Míonna|Meitheamh, 04]]</text>
      <sha1>askswyf5otytgjyj5dd0ypttlduu139</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Impireacht Bhiosántach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23401</id>
    <revision>
      <id>1316722</id>
      <parentid>1316648</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T07:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>56238</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204).jpg]] → [[File:Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204) - 2026 restoration.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · Artist's name and to make it clear that this is a restored version of the painting</comment>
      <origin>1316722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133919" sha1="2vpo60coejqdtbkfky4ezgaq7gbyxb5" xml:space="preserve">{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}

Ba í leanúint na h[[Impireacht na Róimhe|Impireachta Rómhánaí]] i riocht nua, an Impireacht Bhiosántach, a mhair ón Seansaol déanach go dtí titim [[Cathair Chonstaintín|Chathair Chonstaintín]] sa bhliain 1453 A.D. Bhí contrárthacht ann san Impireacht Rómhánach eadar an t-Iarthar Laidineach agus an t-Oirthear Gréagach, agus mhalartaigh an cothrom eatarthu le linn na n-aoiseanna.
 
Cé go raibh nasc nár briseadh ann ó thaobh réime na n-impirí agus nádúr a chóras rialtais, is féidir stair na ré Biosántaí a dhealú de na haoiseanna ní ba luaithe i stair na hImpireachta Rómhánaí. Gan mhóimint áirithe mar an phointe bheacht ag ar thiontaigh Impireacht na [[An Róimh|Róimhe]] i n-a hImpireacht Bhiosántach, luann staraithe athruithe mar theacht na [[An Ghréigis|Gréigise]] in áit na [[An Laidin|Laidine]]; an t-aistriú príomhchathrach ón Róimh go Cathair Chonstaintín, agus an suaitheadh reiligiúnach faoi Theodaisias a hAon, an t-impire a ghlac leis an Chríostaíocht mar reiligiún an stáit agus a chuir cosc ar an phágántacht. Rinne an saineolaí George Ostrogorsky athchoimre chruinn ar an bhforbairt mar, “sintéis an chultúir Ghréagaigh leis an chreideamh Chríostaí, faoi chóras rialtais Rómhánaigh.” 

Athraíodh teorainneacha na himpireachta le linn a staire, ag leathnú agus ag laghdú le huaillmhianta a rialtóirí. Cé gur cailleadh cuid mhór dá críocha i ndiaidh thitim na Róimhe sa cúigiú haois, bhí an impireacht chomh mór agus a bheadh ariamh sa chéad aois eile de bhrí ratha mhíleata an [[Iustinianus I|Impire Iústainiáin]], a chuir cósta na h[[An Afraic Thuaidh|Afraice Thuaidh]], an [[An Iodáil|Iodáil]], chomh maith leis an Róimh í fhéin faoi smacht impiriúil arís. Leathnaíodh an teorainn san oirthear i rith réimis Mháraíciais a hAon, agus neartaíodh rialú Biosántach ó thuaidh. Spreagadh cogadh d’fhiche bliain nuair a feallmharaíodh Maraícias, áfach, agus bhí acmhainní na himpireachta sáraithe i ndiaidh na coimhlinte sin. Agus an impireacht lagaithe tar éis na mblianta ag troid, thoisigh na Moslamaigh ag déanamh ionsaithe ar na Biosántaigh sa seachtú haois. I gcaitheamh seacht mbliana, thóg na h[[Arabaigh]] de na Biosántaigh a bproibhinsí ba luachmhaire: [[an Éigipt]] agus [[an tSiria]].

Tháinig athbheochan le teacht an ríshleachta Mhacadónaigh sa naoú haois. Chuaidh an impireacht i méid agus i saibhreas faoi riail an teaghlaigh sin, sular cailleadh an mhórchuid d’Anatóil do na Turcaigh i ndiaidh chath Mhanzikert sa bhliain 1071. Lean an impireacht i laige den uair sin. Buaileadh buille mór uirthi i rith na cheathrú crosáide, nuair a cloíodh Cathair Chonstaintín, cailleadh údarás lárnach, agus scaradh an impireacht i stáit bheaga neamhspleácha a bhíodh in iomaíocht le n-a chéile.

Thóg na Biosántaigh Cathair Chonstaintín ar ais sa bhliain 1261, éacht a mharcáil athbhunú a n-impireachta. Ach, ón bhliain sin go dtí a laethanta deiridh, cha raibh innti ach stát faoi ionsaithe naimhde ní ba láidire, agus faoi ualaí éagsúla eile nach mbeadh sí ábalta a shárú. Bhí an impireacht go han-laghdaithe faoin ré úd agus, beag ar bheag, le linn an cheathrú chéid déag, thóg na [[Turcaigh]] an dornán de thíortha a bhí fágtha do na Biosántaigh, go dtí gur cuireadh deireadh leis an Impireacht Bhiosántach le titim Chathair Chonstaintín sa bhliain 1452.

== Ainmníocht ==

Is iomaí ainm a thugtaí ar an impireacht i ndiaidh a titime: “Impireacht na nGréagach;” “Impireacht an Oirthir,” agus “An Impireacht Dheireanach,” san áireamh.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Did the Byzantines call themselves Byzantines? Elements of Eastern Roman identity in the imperial discourse of the seventh century|url=https://doi.org/10.1017/byz.2020.28|journal=Byzantine and Modern Greek Studies|date=2021-02-02|issn=0307-0131|pages=25–41|volume=45|issue=1|doi=10.1017/byz.2020.28|author=Panagiotis Theodoropoulos}}&lt;/ref&gt; 

Bhí na Biosántaigh bródúil as a n-oidhreacht Rómhánach agus stádas na cathrach sin mar lár an domhain Chríostaí. Ó tharla go raibh a mothú féiniúlachta chomh dlúthcheangailte don Róimh, is rud nádúrtha é gur thógadar “''Romaioi''” (Rómhánaigh) mar dhaonainm.&lt;ref&gt;https://www.britannica.com/question/How-did-the-Byzantine-Empire-get-its-name&lt;/ref&gt; Is dócha gur aontaigh na Moslamaigh leo ar an ádhbhar sin, mar ba é “''Rum''” –Rómhánach–an t-ainm a thugaidís orthu.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Rumi: past and present, east and west ; the life, teaching and poetry of Jalâl al-Din Rumi|publisher=Oneworld|date=2001|location=Oxford|author=Franklin Lewis}}&lt;/ref&gt; B’fhearr le daoine in iarthar na hEorpa, áfach, an focal &quot;''Graeci''&quot; (Gréagaigh) nuair a labhraídís faoi n-a gcomharsana in oirthear na himpireachta, de réir mhaíomh na n-iartharach gurbh iad fhéin, agus iadsan amháin, na fíor-Rómhánaigh.

Ba é an chéad údar a d’úsáid an téarma “Biosántach” le tagairt a dhéanamh don impireacht ná Laonikos Chalkokondyles (1516-1580). Céad bliain ní ba dheireanaí, faoi thionchar Chalkokondyles, d’úsáid an staraí Hieronymus Wolf an téarma (i n-a “''Corpus Historiae Byzantinae''”) le béim a chur ar an chodarsnacht eadar cultúr na Rómhánach agus cultúr na nGréagach sa Ré Chlasaiceach.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Oxford Dictionary of Byzantium. Edited by Alexander P. Kazhdan , New York: Oxford University Press, 1991. 3 vols. xxxi + 2232 pp. $225.00.|url=https://doi.org/10.2307/3168272|journal=Church History|date=1992-06|issn=0009-6407|pages=241–243|volume=61|issue=2|doi=10.2307/3168272|author=Charles A. Frazee}}&lt;/ref&gt; Faoin ochtú haois déag, bhí an focal “Biosántach” scaipte go forleathan i measc an tsaoghail acadúil, a bhuidhe le saothair scríbhneoirí Francacha, leithéid Montesquieu, agus is annamh a thugtar aon ainm eile uirthi sa lá atá inniubh ann.  

== Bunús ==
I ndiaidh bhás [[Alastar Mór|Alastair Mhóir]] (323 R.Ch.), roinneadh an impireacht a chruthaigh sé eadar na Diadóchaí (a ghinearáil ba shinsearaí) le gach aon duine acu i gceannas ar a réigiún fhéin.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Historia de Alejandro Magno / Curcio Rufo, Quinto|url=https://doi.org/10.26754/uz_comedic/comedic_cmdc040|journal=Catálogo de obras medievales impresas en castellano|date=2021-11-25|issn=2530-1985|pages=1–--|volume=2021|issue=2021|doi=10.26754/uz_comedic/comedic_cmdc040|author=María María Sanz Julián}}&lt;/ref&gt; Ón dtús, bhí na Diadóchaí ag fógairt cogaidh ar a chéile chun a smacht fhéin a chur ar na codanna eile den iar-impireacht. Mhair an ré coimhlinte seo breis agus céad bliain, sula dtáinig na Rómhánaigh ar an bhfód.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britannica.com/topic/Diadochoi|teideal=Diadochoi {{!}} Greek history {{!}} Britannica|language=en|work=Encyclopedia Britannica|dátarochtana=2026-01-19}}&lt;/ref&gt;[[Íomhá:Nicomedia, portrait of Diocletian.jpg|mion|Dióicléitiánas.]]Ba léir an staid lagaithe ina raibh ríochtaí na nDiadóchaí agus bhain na Rómhánaigh tairbhe as achrann na nGréagach. Toisíodh próiseas gabhála ar na tíortha sin leis an Chogadh Shiriach, agus le linn na n-aoiseanna roimh Chríost, trí chath agus trí scéiméireacht, tháinig na Rómhánaigh, céim ar chéim, i bhfeidhm ar Oirthear na Meánmhara, togra a cuireadh i gcrích nuair a gabhadh Coraint sa bhliain 146 R.Ch.
Aois neamhchinnteachta a bhí ann don Impireacht Rómhánach sa tríú céad i ndiaidh bhreith Chríost, leis an oiread dúshlán a bhí roimpi. Bhí a córas rialtais agus a fórsaí míleata i mí-eagar, a laigeacht le feiceáil go soiléir, agus naimhde ar a teorainneacha ag bagairt ionnsaithe. Bhí arm na hImpireachta Rómhánaí scartha eadar faicsin réigiúnacha, agus tugadh “impirí-shaighdiúirí” ar na ginearáil a bhí i n-a gceannairí orthu. Mheas ceann acu, [[Dióicléitiánas]], go raibh an stát rómhór le fear amháin a bheith i gceannas air agus, in iarracht an fhadhb a dh’fhuascladh, bhunaigh sé an Teitrearcacht (nó rialú ceathrair), córas ina raibh údarás na himpireachta roinnte eadar beirt ''Augustus'' (nó ard-impirí), duine acu a rialódh san iarthar, nuair a bhíodh an t-impire eile i gceannas ar an oirthear, agus ''Caesar'' (tánaiste) acu araon a dtigeadh i gcomharbas i ndiaidh bhás a ''Augustuis''.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Byzantine Empire|url=http://archive.org/details/byzantineempire00foor|publisher=London : Black|date=1911|coauthors=Pratt - University of Toronto|author=Edward A. Foord}}&lt;/ref&gt; 

Bhí rath go leor ar an chóras seo go dtí gur cailleadh an t-Impire Constaintias sa bhliain 306. Fógraíodh ansin go mbeadh a mhac, [[Constaintín Mór (Impire na Róimhe)|Constaintín]], i gcoróin ''Augustuis'' agus ''Caesair'' ag an am céanna.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=CONSTANTINE AND THE CHRISTIAN EMPIRE|url=https://doi.org/10.4324/9780203552698|publisher=Taylor &amp; Francis|date=1944|location=Abingdon, UK|author=Charles Matson Odahl}}&lt;/ref&gt; Pléascadh cogadh cathartha de bharr na dánachta seo, coimhlint lán scéiméireachta agus tréatúireachta. Ba é Constaintín a tháinig slán as an chogadh, agus aithníodh é mar ''Augustus'' na himpireachta iomláine sa bhliain 324. Le linn na sé bliana i n-a dhiaidh sin, athtógadh Cathair Bhiosáintiam faoi n-a mhaoirseacht i gcaoi agus go mbeadh stádas mar phríomhchathair na himpireachta agus an teideal “Róimh Nua” cuí dhaoithe (cé gur “Constantinopolis” [Cathair Chonstaintín] a thugtaí uirthi sa ghnáthchaint).&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Mango, Cyril (1991). &quot;Constantinople&quot;. In Kazhdan, Alexander (ed.). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford|date=1991|title=The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford|pages=pp. 508-512}}&lt;/ref&gt;

== Constaintín a hAon agus an Róimh Nua ==
Ba mhór an socrú, an phríomhchathair a aistriú don Ghréig, cé nach raibh an Róimh (i dháiríre) i n-a lár rialtais ag an uair sin, agus b’amhlaidh le fada. (Níor chónaigh aon impire sa Róimh ó mheán na tríú haoise, mar shampla). Os a choinne sin, is iomaí buntáiste a bhí ag Biosaintiam ó thaobh leagan amach na háite, suite, mar a bhí, i lárionad na Meánmhara agus na mbealaí trádála a bhaineadh léithe. Lonnaithe eadar dhá mhór-roinn agus dhá fharraige, ar chríoch thaobh thiar na Slíghe Síoda, agus oscailte go Bealach na Spíosraí a leanadh go dtí [[an Afraic]] agus [[an India]], bhí Biosaintiam ar na háiteanna ab fhearr a dtigeadh le rialtóir a roghnú mar bhunáit a rialtais. 
[[Íomhá:Bogolyubov View of Constantinople.jpg|mion|Cathair Chonstaintín]]
Chun a chathair nua a chosaint, chuaidh Constaintín i ngleic le tógáil ballaí ollmhóra, a bhí i n-a struchtúr ba shuntasaí den chathair faoi am a gcomhlíonta. I n-a theannta leis na múrtha cosanta, dhaingnigh sé an caladh, agus thimpeallaigh sé é le cabhlachán–beartaí a rinne den Róimh Nua an chathair ba mhó ba shábháilte den ré. &lt;ref&gt;Treadgold, Warren (1997). ''A History of Byzantine State and Society''. Stanford, CA: Stanford University Press. p. 89.&lt;/ref&gt;Leasaitheoir gníomhach a bhí i gConstaintín, agus d'oibrigh sé chun feabhsuithe i réimsí éagsúla eile a bhunú. Chuir sé i bhfeidhm airgeadra seasmhach, an ''solidus'' (bonn d’ór), in áit an ''aureus (''a bhí déanta d’airgead). D’athchóirigh sé an maorlathas agus an t-arm–dhá fhorás a bhuin sé leas as i rith na gcogaí a lean go gairid i ndiaidh an tsaothair sin.  

Cé nár fógraíodh an Chríostaíocht mar reiligiún oifigiúil a’ stáit le linn réimis Chonstaintín, ba é an chéad impire a thiontaigh daoithe, agus bhí an rialtas claonta dá creidmhigh. Frasaíodh pribhléidí éagsúla ar na Críostaithe: tugadh tús áit dóibh in earcú do phostanna sa riarachán; díolmhaíodh na cléirigh saor ó chánachas, agus tugadh údarás breitheamhna sibhialta do na heaspaig. &lt;ref&gt;R. Gerberding and J. H. Moran Cruz, ''Medieval Worlds'' (New York: Houghton Mifflin Company, 2004) pp. 55–56.&lt;/ref&gt;Bhunaigh Constaintín prionsabal na neamh-eadarghabhála maidir le cúrsaí creidimh (is é sin, ní cheadófaí don impire aon ghné dogma a shocrú ar a chonlán fhéin), cé gur choimeád sé an chumhacht chun comhairlí na hEaglaise a ghairm ar son conspóidí reiligiúnacha a réiteach. &lt;ref&gt;Richards, Jeffrey. ''The Popes and the Papacy in the Early Middle Ages 476–752'' (London: Routledge &amp; Kegan Paul, 1979) pp. 15–16.&lt;/ref&gt;Mar sin, thionóil Constaintín an Sionad d’Arles, agus leis an Chomhairle Nícaea neartaíodh ról an Impire mar cheannaire na hEaglaise.

== Ré Ionraí agus Titim an Iarthair ==

Bhrúigh dúshláin éagsúla ar an impireacht ins an chúigiú haois fosta, eadar theacht na mBarbarach, conspóid teorann, agus reibiliúin a tharla de dheasca na staide lagaithe ina raibh sí. Bhí an domhan Rómhánach i n-a chíor thuathail (fiú sular scaradh an impireacht eadar an bheirt mhac de chuid an Impire Teodaiseas), agus le linn na n-anachainí, tháinig na Barbaraigh chun cinn i n-a bhfórsa míleata aontaithe, neamhspleách agus uathbhásach, agus d’oibrigh siad go díograiseach leis an lámh in uachtar a fháil os cionn na ngrúpaí eile den Impireacht Rómhánach. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.metmuseum.org/essays/the-roman-empire-27-b-c-393-a-d|teideal=The Roman Empire (27 B.C.–393 A.D.) - The Metropolitan Museum of Art|údar=Christopher S. Lightfoot|dáta=2000-10-01|language=en|work=www.metmuseum.org|dátarochtana=2026-01-19}}&lt;/ref&gt; [[Íomhá:Giovanni Bonazza, busto di Attila (Palazzo Roncale, Rovigo) 01.jpg|mion|Attila.]]Is casta an stair eadar na Barbaraigh agus na Rómhánaigh. Cuireadh an dá chine le chéile ag deireadh a’ cheathrú chéid nuair a tháinig sraith treibheanna isteach san impireacht mar dhídeanaí. Pobail Ghearmánacha ab iad, don chuid ba mhó ([[Gotaigh]], [[Na Viseagotaigh|Viseagotaigh]], Vandail, agus araile), agus iad ag teitheadh ó na [[Hunaigh|Hun]], pobal trodach Oirthearach a bhí ag leathnú a dteorainneacha trí ionnsaithe siar.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Naomh Pádraig agus Eaglais Iarthar na hEorpa|url=https://www.jstor.org/stable/41497817|journal=Comhar|date=2010|issn=0010-2369|pages=10–11|volume=70|issue=3|author=Réamonn Ó Muireadhaigh}}&lt;/ref&gt; Tháinig an iomarca theifeach ag ráta róthapaidh chun na heachtrannaigh seo a bheith comhtháthaithe go síothúil san impireacht–agus d’fhás achrann agus amhras dá bharr.

Ar feadh glúnta, bhí na Barbaraigh iomallaithe eadar Hunaigh throdacha agus Rómhánaigh dhoicheallacha, agus mhéadaigh an fuath a bhí ag na gnáthdhaoine Barbaracha dá sochaí óstach i gcaitheamh na mblianta úd. I measc roinnt na gceannairí Barbaracha, áfach, d’fhorbair dearcadh fabhrach don Róimh, a cultúr, agus an tsibhialtacht a chruthaigh sí. Mar a dúirt Athabhalf, rí na [[Na Viseagotaigh|Viseagotach]]: “Go gcuimhnítear mé mar an t-é a chuir an impireacht ar ais, óir is léir nach dtig liom í a athrú.” &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=Orosius|title=Historiae adversum paganos|pages=(vii.43.4-6)}}&lt;/ref&gt; 

Tháinig an dá mhac de chuid an Impire Teodaiseas i n-a gcomharbas mar chomh-impirí i ndiaidh bhás a n-athar sa bhliain 395, le Honóirias ag rialú san iarthar, agus Arcaideas i gceannas ar an oirthear.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Byzantine Empire|url=http://archive.org/details/byzantineempire00foor|publisher=London : Black|date=1911|coauthors=Pratt - University of Toronto|author=Edward A. Foord}}&lt;/ref&gt; Agus é an-óg, cuireadh Honóirias faoi stiúradh a’ ghinearáil Stiliceo. Mac máthar Romhánaí agus athar Vandalaigh a bhí i Stiliceo, a chuaidh chun cinn ag lán seol trí chéimeanna an airm. I ndiaidh blianta i seirbhís don impireacht, cúitíodh Stiliceo leis an onóir a bheith ceaptha i n-a gharda cosanta do Theodaiseas, agus rinne an t-impire sin ginearál de giota beag ní ba dheireanaí. Chomh mór agus a bhí an meas ag Teodaiseas ar an ghinearál leath-Vandalach go ndearna sé cleamhnas eadar Stiliceo agus a neacht, Flavia Serena, in ainneoin go raibh na huaisle míshásta le pósadh géige gile den rítheaghlach Rómhánach le fear fola measctha.

Le Teodaiseas marbh, tharla gur thiontaigh ról Stiliceo ó chaomhnóir mhac impire do leasrí an taoibh thiar den Impireacht Rómhanach.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Child emperor rule in the late Roman West, AD 367-455|publisher=Oxford University Press|date=2013|location=Oxford|author=Meaghan Anne McEvoy}}&lt;/ref&gt;Ní raibh Stiliceo sásta leis sin, áfach, agus thoisigh sé ag beartú ar threascairt Rúfanais, a mhacasamhail a bhí a threorú Arcaideas ins an oirthear. Níorbh fhada sular fhorbair achrann eadar an dá thaobh, agus tharla conspóid teorann faoi úinéireacht Iliria (réigiún lárnach a chomhfhreagraíonn don [[Albain|Albáin]] den lá atá inniubh ann). Le cois a suite straitéiseach, b'í Iliria an áit ba thábhachtaí maidir le hearcaíocht mhíleata. Barbaraigh ab iad, an mhórchuid de na saighdiúirí a bhíodh á n-earcú ag an am sin, agus b’é an oiread ollmhór dá bpobal a maraíodh ar seirbhís don impireacht i rith a’ chogaidh i measc cúiseanna gearáin agus feirge a spreag na Barbaraigh chun reibiliúin in aghaidh na Rómhánach. 

=== Feachtas Alaraic agus Creachadh na Róimhe ===
Le linn na cúigiú haoise, tháinig na Barbaraigh le chéile i gcónaidhmeanna faoi smacht ceannairí feidhmiúla, agus ba é Alaraic a hAon, rí na Viseagotach, an phearsa ba thábhactaí de na taoisigh siúd. Scéal maireachtála i lár coimhlinte anordúla mí-ionraice atá i mbeathfhaisnéis Alaraic, inar choinnigh sé a staid agus a chéim mar cheannaire chumasach trí stuaim phraiticiúil agus uainíocht géillsine eadar faicsin éagsúla. Bhí sé i n-a ghinearál faoi Theodaiseas, &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Alaric the Goth: an Outsider's History of the Fall of Rome|publisher=W. W. Norton &amp; Company, Incorporated|date=2020|location=Erscheinungsort nicht ermittelbar|author=Douglas Boin}}&lt;/ref&gt;ach i ndiaidh bhás an impire sin, ainmníodh Alaraic mar rí na nGotach, agus chuaidh sé chun cogaidh in aghaidh na hImpireachta Rómhánaí sa bhliain 395, i bhfeachtas creachta tríd an tuath.

Tá tuairimíocht éagsúil fá cad é ba bhunchúis a’ tsocraithe dul i gcomhrac in aghaidh na n-údarás. Go ginearálta, is í barúil na staraithe go raibh Alaraic faoi bhrú fhreagracht a dhualgais mar rí nua na nGotach; go raibh sé ag iarraidh staid a chinntiú dá phobal i gcóras na himpireachta, agus, ós fear míleata atá i gceist, nach ionntas gur roghnaigh sé an bealach chun cogaidh leis an méid sin a chur i gcrích.[[Íomhá:Eugenius Roman Empire Partitio circa 395 AD.png|mion|Scaradh na hImpireachta Rómhánaí sa bhliain 395.]]D’iompaigh cothrom cumhachta na himpireachta tar éis sléachta mhílte ban agus clainne na mBarbarach a d’ordaigh an t-Impire Honóirias i mbabhta de pharanóia. I ndiaidh an ainghnímh sin, líonadh arm Alaraic le hoiread mór na mBarbarach ar dúnmharaíodh a dteaghlaigh, agus iad i n-a saighdiúirí proifisiúnta, spreagtha chun cogadh a dhéanamh le tréan díoltais. Le tacaíocht na bhfear Viseagotach agus na saighdiúirí úra a raibh sé i ndiaidh earcú, shocraigh Alaraic feachtas creachta a dhéanamh tríd an Iodáil. Sa bhliain 408, rinne na Barbaraigh a mbealach ó dheas go suaimhneach, “mar go rabhadar ag dul don fheis” de réir an staraí.

Bhí timpeall 800,000 duine i n-a gcónaí sa Róimh ag an am sin, an chathair ba mhó den ré. Níor léirigh na Rómhánaigh a lán misnigh ná oiread mór stuaime faoi scáth na mBarbarach a bhí ag druidim orthu, agus nuair a chuir na Barbaraigh a gcathair faoi léigear, pléascadh uathbhás millteanach tríd na daoine. D’iarr na sagairt phágánacha ar an Phápa ceadúnas íobairtí a dhéanamh san fhóram. Níor ceadaíodh. 

Agus an chathair i n-a cíor thuathail, bhí cliúmhilleadh nimhneach á scaipeadh fán bhanríon Serena. In easpa fianaise ar bith, agus in ainneoin gurbh í baintreach Stiliceo agus neacht an Impire Teodaiseas, dúradh go raibh sí i gcomhcheilg le hAlaraic, agus go mbeadh sí ag seoladh faisnéise don rí Barbarach. Is dócha go raibh an ráfla seo bunaithe ar an bhfíric go raibh roinnt socruithe polaitiúla pragmatacha déanta ag Stiliceo maidir le hAlaraic i rith na staire fada casta eadar an dá cheannaire. Ba leor sin, i measc scaoll na héigeandála, le bás Sherena a chinntiú, agus d’ordaigh Seanad na Róimhe go dtachtfaí an banphrionsa.

Bhlocáil na Barbaraigh an [[An Tibir|Tibir]] le bac a chur ar an sruth soláthairtí don Róimh. Agus na daoine ar iomall an ghorta, seoladh teachtaí den seanad Rómhánach chuig an rí Barbarach le comhréiteach a dhéanamh agus anachain a chosc. Do liostaigh Alaraic a chuid éileamh: an t-ór agus an t-airgead iomlán chomh maith leis na hearraí toigh, agus na sclábhaithe uile den chathair a bheith seachadta chuige. Nuair a d’fhiafraigh na teachtaí cad é a d’fhágfaí do na Rómhánaigh, d’fhreagair Alaraic: “a mbeathaí”.&lt;ref&gt;Zosimus. &quot;New History,&quot; 5.40.&lt;/ref&gt; Íocadh an t-airgead, agus baineadh an léigear. D’fhulaing an Róimh léigear eile an bhliain dár gcionn, áfach.&lt;ref&gt;''The Cambridge Ancient History'' Volume 13, (Cambridge University Press, 1998), p. 125.&lt;/ref&gt;

D’fhill Alaraic ar an Róimh sa bhliain 409, le harm méadaithe ag 40,000 fear a raibh sé i ndiaidh earcú de na sclábhaithe a shaor sé i ndiaidh an chéad léigir. An babhta seo, bhí Alaraic ag éileamh go mbeirfí dó cíoscháin bhliantúil d’ór agus de ghrán, agus go ngéillfí tíortha san Iodáil agus sna Balcáin dá phobal. Bhí Alaraic trí chéile nuair a fuair sé litir mhaslach dá chuid éileamh. Chuir sé deireadh leis an chaibidlíocht, agus d’ullmhaigh sé a shaighdiúirí i gcomhair cogaidh.&lt;ref&gt;Gibbon, Edward (2 May 2013). ''The history of the decline and fall of the Roman Empire''. Eighteenth Century Collections Online Text Creation Partnership. p. 302. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-19-966481-8&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;

Rinne sé athmhachnamh nuair a chluin sé tuairisc gur earcaigh Honóirias arm de 10,000 Hunach. D’ofráil Alaraic téarmaí nua: go dtabharfaí do na Viseagotaigh tíortha i Noricum agus oiread gráin a mheasfadh na Rómhánaigh a bheith réasúnta. Theip ar an bheartaíocht i ndiaidh iarracht feallmharfa inar bheag nár maraíodh Alaraic. Ansin, i staid bhuile, shocraigh Alaraic ar sprioc sonrach amháin: gabháil na Róimhe. Tar éis léigir ghairid, osclaíodh na geataí móra. 

Creachadh mórán de na foirgnimh mhóra. Maslaíodh maisealéam na nImpirí Ágastais agus Hadriáin–tógadh amach a gcuid luaithreach agus scaipeadh iad. Goideadh arbh fhéidir leis na Barbaraigh a thógáil. Scriosadh an Geata Saláirian, loiteadh na garraithe Salluist, agus loisceadh an bhaisleac Iúilia. In ainneoin a’ chreachta agus an fhoréigin fhorleathain, spáráladh na hardeaglaisí de Pheadar agus de Phól, cé gur goideadh ''ciborium'' airgid den Phálás Lataránach.
Fágadh pobal na Róimhe cloíte, agus mórán díobh tógtha mar sclábhaithe, Galla Placidia–deirbhiúr an impire–san áireamh. Éilíodh airgead-fhuascladh ar roinnt daoine, rinneadh sclábhaithe de chuid eile acu, agus éigníodh mórán sular dúnmharaíodh iad.

Ba shin an chéad uair a creachadh an Róimh ar feadh 800 blianta, agus baineadh siar as na daoine ar fud an dá thaobh na himpireachta, óir dhearcaidís don Róimh mar an Chathair Shíoraí. Do nocht an tubaiste an laigeacht mhíleata inar thit na Rómhánaigh agus cé chomh soleonta agus a bhí Impireacht an Iarthair. Do scríobh [[Naomh Iaróm]]: “Más féidir go dtitfeadh an Róimh, cad é atá sábháilte”. Bhí an Impireacht Rómhánach Thiar ag teipeadh faoi bhrú na bhfadhbanna eiseacha, agus bhí an creachadh ar na heachtraí ab uathbhásaí go dtí an uair sin. Bhí treascairt agus reibiliúin ag scriosadh na himpireachta, agus bhí naimhde ar an iomall ag bagairt ionsaithe.

Sa bhliain 442, tháinig Geinseiric, rí na Vandal, ins an Afraic le harm dá chine fhéin le cois a chomhghuallithe Alannacha. Ins an tréimhse céanna, d’fhoghlaim na Frainc an buntáiste a bhaineas leis an aontacht, agus thug [[Chlodovechus I|Clóvas a hAon]] na ríochtaí beaga den Fhrainc faoi n-a cheannaireacht. Thuig na Biosántaigh fírinne a’ cháis pholaitiúil agus, in áit aghaidh a thabhairt ar Chlóvas, thugadar aitheantas dó. Ainmníodh é mar chonsal agus cheannaire ar thailte a chomhfheagraíonn don Fhrainc den am i láthair.&lt;ref&gt;https://www.britannica.com/biography/Clovis-I&lt;/ref&gt;

Ó thaobh an airm Rómhánaigh, d’ísligh dílseacht don impireacht i gcomhréir le méadú an oiread saighdiúirí Barbaracha ina ranganna. Buaileadh an Róimh le creachadh ní ba chruaidhe sa bhliain 455, agus Vandail na húdair leis an uair sin.&lt;ref&gt;Salzman 2021, pp. 148, 152–153.&lt;/ref&gt; Thit Impireacht an Iarthair fá dheireadh sa bhliain 476, nuair a baineadh an t-Impire Ágastalas as a ríchathaoir, agus Ódabhacar, rí Barbarach, ag tógáil a áite le hé fhéin a dh’fhógairt mar Rí na hIodáile.

I gCathair Chonstaintin, tháinig Léó a hAon i gcomharbas ar Mharaícian sa bhliain 457. Cé gur thoisigh sé a réimeas ar teaghrán ag Aspar, an phríomhghinearál Alanach, shaor Léó é fhéin de thionchar na nAlanach trí chomhghuaillíocht leis na hIosamhraigh, treibh leath-Bharbarach de dheisceart na hAnatóile. 

Le céadta, b’iad na ceannairí míleata a chorónaíodh na himpirí, agus b’amhlaidh i gcás Léó fosta. Fear diaganta a bhí ann, áfach, agus bhunaigh Léó nós nua le béim a chur ar an cheangal eadar Eaglais agus Impireacht. Chuaidh Léó don Hagia Sóphia mar a chuir sé an choróin ar an altóir. Agus é ag imeacht den eaglais, corónaíodh Léó ag Anatólas, Patrarc Chathair Chonstaintín. Mhair an cleachtadh seo go dtí an Meán Aois, agus thóg searmanas a’ chorónaithe nádúr ní ba reiligiúnaí le linn na gcéadta.[[Íomhá:Evariste-Vital Luminais - Le Sac de Rome.jpg|mion]]Ins an bhliain 468, theip ar iarracht a rinne Léó le smacht Afraic Thuaidh a thógáil ar ais de na Vandail. Faoin uair sin, níor fágadh don Impireacht Thiar ach an Iodáil agus na tíortha ó dheas na Danóibe go dtí na Balcáin. Sa bhliain 466, mar choingheall a chomhghuaillíochta leis na hIosamhraigh, rinne Léó cleamhnas dá nighean Ariadné leis an Iosamhrach Tarasicodissa, a d’athraigh a ainm do Zéineo. Nuair a cailleadh Léó sa bhliain 474, rinneadh impire de mhac Zéineo agus Ariadné. Corónaíodh mar Léó a Dó é, agus bhí Zéineo i n-a thánaiste dhó gus go bhfuair Léó bás roinnt míosa ní ba mhoille.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Byzantine Empire|url=http://archive.org/details/byzantineempire00foor|publisher=London : Black|date=1911|coauthors=Pratt - University of Toronto|author=Edward A. Foord}}&lt;/ref&gt; 

Agus Zéineo ag rialú san oirthear, thit impireacht an iarthair nuair a treascraíodh Rómalas Ágastas ag Ódabhacar, ginearál Barbarach, sa bhliain 476. Chun an Iodáil a athghabháil, bhunaigh Zéineo comhghuaillíocht leis na hOstragotaigh de Theodóraic. Thug sé an rí sin chun na hIodáile mar ''magister militum per Italiam (''is é sin, Ardcheannaire Míleata na hIodáile). Tháinig Teodóraic in áit Ódabhacar mar rialtóir a’ taoibh thiar den impireacht agus, mar sin, d’aimsigh Zéineo smacht–go h-oifigiúil, ar a laghad–ar an impireacht iomlán, agus fuair sé réidh d’iomaitheoir neamhiontaobhtha d’aon iarraidh.

I ndiaidh bhás Zéineo, fágadh dá bhaintreach, Ariadné, impire nua a chur i n-a ionad, agus ba é Anastaiseas a roghnaigh sí. Cé gur mhaorlathaí aosta a bhí ann, tharla gur shaothraigh Anastaiseas go bríomhar chun leasa na himpireachta. Chuir sé córas úr cánachais i bhfeidhm, agus leis an ioncam de bhí sé ábalta ballaí cosanta a thógáil leis na Sasánaigh a choimeád amuigh.  

== Réimeas Iústainiáin a hAon ==

Le teacht a' séú chéid, tháinig an Impireacht Bhiosántach i n-a cinseal d’ór faoi réimeas Iústainiáin a hAon (527-565). Rialtóir go han-ghníomhach a bhí ann, ar a dtugtar uaireanta “An Rómhánach Deireanach,” mar gurbh é an t-impire deiridh a tógadh leis an Laidin, agus gur athghabháil sé a lán tíortha den Impireacht Rómhánach san iarthar.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=A history of Byzantium|publisher=Wiley-Blackwell|date=2010|location=Chichester, U.K. ; Malden, MA|author=Timothy E. Gregory|pages=p.145}}&lt;/ref&gt;[[Íomhá:Mosaic of Justinianus I - Basilica San Vitale (Ravenna).jpg|mion|Iústainián 1.]]Ba é an ginearál [[Belisarius|Beileasáirias]] a chuir an saothar míleata sin i gcrích, i gceann arm a d’athshealbhaigh cuid mhaith na gcríoch a cailleadh le titim na Róimhe. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Belisarius|teideal=Belisarius {{!}} Biography, Military Campaigns, &amp; Facts {{!}} Britannica|language=en|work=Encyclopedia Britannica|dátarochtana=2026-01-19}}&lt;/ref&gt;Taobh astoigh de sheacht mbliana, chloígh na Biosántaigh cósta na hAfraice Thuaidh, sular chuir siad an ríocht Ostragotach faoi n-a gcos. Leis an bhuadh Bhiosántach úd, cuireadh an Dalmáit, an tSicil agus leithinis na hIodáile ar ais faoi smacht impiriúil.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Belisarius|teideal=Belisarius {{!}} Biography, Military Campaigns, &amp; Facts {{!}} Britannica|language=en|work=Encyclopedia Britannica|dátarochtana=2026-01-19}}&lt;/ref&gt;

Le cois na n-éachtaí míleata, d'oibrigh Iustainián go dícheallach chun leasa an domhain Bhiosántaigh i réimsí éagsúla eile. Chuaidh sé i mbun fheachtas tógála, agus tá an ard-eaglais Hagia Sóphia i measc na dtorthaí is suaitheanta den obair. Maireann oidhreacht eile de réimeas Iustainiáin i n-a ''Corpus Juris Civilis'' (Corpas an Dlíghe Shibhialta), agus é in úsáid (le mionathruithe) i dtíortha ar fud an domhain don lá atá inniubh ann.&lt;ref&gt;John Henry Merryman and Rogelio Pérez-Perdomo, ''The Civil Law Tradition: An Introduction to the Legal Systems of Europe and Latin America'', 3rd ed. (Stanford: Stanford University Press, 2007), pp. 9–11&lt;/ref&gt;

Chomh maith leis a stuaim i gcúrsaí polaitíochta agus a uaillmhianta domhanda, bhí sé de chliú ar Iustainián gurbh fhear diaganta a bhí ann a d’oibrigh go díograiseach i gcosaint an chreidimh Chríostaí. Mar sin, aithnítear é mar naomh san Eaglais Ortadocsach. 

Trí chogadh agus trí chonradh síthe, bhí na Biosántaigh ábalta na Sasánaigh a choinneáil i sáinn agus fairsing a gcríocha fhéin a mhéadú ag an am céanna. Sáraíodh airgead na mBiosántach ag na cogaí, áfach, agus fágadh an impireacht ní ba sholeonta i ndiaidh leathnú a dteorainneacha.  

B’ionntach an chliú a thuill an impireacht roimh thitim na Róimhe, le cineál glóire a chuir sí ar leith. Bhí sin caillte le céadta faoi theacht Iústainiáin, a bhí i gceannas ar impireacht laghdaithe, íslithe. Ach mhair nóisean na ré órga i samhlú na mBiosántach fós, agus thoisigh an t-impire ar tóir na glóire sin a athaimsiú, i ndóchas go ndealródh sí ar a chliú fhéin. Bhí sé meáite aige go mb’é fhéin a d'athshealbhódh na tíortha caillte, agus, leis sin mar aidhm aige, chuaidh Iústainián i gcomhairle le Beileasáirias, ginearál d'Arm an Oirthir, le pleanannaí ionsaithe ar an Afraic Thuaidh a dh’fhorbairt.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Belisarius|teideal=Belisarius {{!}} Biography, Military Campaigns, &amp; Facts {{!}} Britannica|language=en|work=Encyclopedia Britannica|dátarochtana=2026-01-19}}&lt;/ref&gt; An bliain dár gcionn, le n-a arm de 18,000 fear, thug Beileasáirias buadh ar Gheileamar, Rí na Vandal, agus cuireadh fáilte a' laoich roimhe sa bhliain 534 nuair a d’fhill sé ar Chathair Chonstaintín. 

Agus sin curtha i gcrích, d’aimsigh Iústainián ar athghabháil na hIodáile agus cósta na Dalmáite, a bhí faoi smacht na nOstragotach. Gabhadh go héascaigh Neapoil agus an tSicil. &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Siege warfare and military organization in the successor states (400-800 AD): Byzantium, the West and Islam|publisher=Brill|date=2013|location=Leiden ; Boston|issue=volume 91|author=Leif Inge Ree Petersen}}&lt;/ref&gt;I gcás na Róimhe, áfach, bhí feidhm ar na Biosántaigh léigear a dhéanamh. Níor mhair an bhlocáil fada, agus d’oscail an Pápa na geataí i mí na Nollag den bhliain 536.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Byzantium. 1: The early centuries|publisher=Viking|date=1988|location=London|author=John Julius Norwich}}&lt;/ref&gt; Le fuinneamh an fheachtais ag cruinniú nirt, lean na Biosántaigh ó thuaidh, ag teannadh ar na Gotaigh tríd an Iodáil. Sháraigh siad na Gotaigh i Mílánó, agus i n-a gcathair dhaingnithe, Ravena, mar ar gabhadh an ceannasaí Gotach Vidhge sular tógadh é don Ghréig mar chime.&lt;ref&gt;'''Procopio di Cesarea''' - '''Istoria delle guerre gottiche''' (VI secolo)

Traduzione dal greco di Giuseppe Rossi (1838)&lt;/ref&gt;

Níor luaithe agus a bhí Beileasáirias ar ais i gCathair Chonstaintín ná gur athghrúpáil na Gotaigh (an babhta seo faoi cheannaireacht Thóiteala), agus roimh fhada tháinigeadar chun geataí na Róimhe. &lt;ref&gt;Giorgio Ravegnani, ''I Bizantini in Italia'', Bologna, il Mulino, 2004, p.24. ISBN&amp;nbsp;978-88-15-09690-6. &lt;/ref&gt;Laghdaigh an meas agus an muinín a bhí ag Iústainián do Bheileasáirias i rith na mblianta, ach cha raibh rogha aige ach é a sheoladh don Iodáil. In ainneoin amhrais Iústainiáin, thug Beileasáirias buadh ar na Gotaigh aon turas eile, agus bhí an Róimh gaibhte aige sa bhliain 546.&lt;ref&gt;Procopio, ''De Bello Gothico'', III, 24.&lt;/ref&gt;

Ghair Iústainián ar Bheileasáirias go bhfillfeadh sé chun na cúirte impiriúla. Bhí Tóiteala i ndiaidh an Róimh a ghabháil don darna tráth, agus b’é Nairséis a bhfuair an t-ordú chun déileáil leis an uair sin, in ionad Bheileasáiriais. I gceann arm ollmhór, thug Nairséis aghaidh ar na Gotaigh i gcath a chríochnaigh le bás Thóiteala. Bhí Nairséis ábalta ansin a chuid saighdiúirí a dhíriú ó dheas go Verona, mar a raibh an t-aon daingean a bhí fágtha do na Gotaigh. Géilleadh an baile do na Biosántaigh i mí Iúil, 561. 
[[Íomhá:Area at the time of Justinian I's death in the Byzantine Empire.png|mion|Méid na hImpireachta Biosántaí ag deireadh réimis Iústainiáin.]]
Le tamall fada, ba mhian le Iústainián gabháil na [[An Spáinn|Spáinne]] a bhuint amach, agus leis an tranglam cogaí a bhí ar siúbhal, roghnaigh sé an mhóimint cheart le n-a dheis a thapú. Sa bhliain 562, do láinseáil sé armáid chun oirdheisceart na Spáinne, mar a chuir an t-arm Biosántach ruaig ar na Gotaigh. Cath cinntitheach a bhí ann, agus bhí an mhórchuid d’Afraic Thuaidh, cuid mhaith na Spáinne, agus roinnt oileán den Mheánmhara tógtha isteach an “Loch Rómhánach” i ndiaidh na ruaige.

Bhuin Iústainián tairbhe mhaith as a pholasaí ionsaitheach ins an iarthar. Ins an oirthear, áfach, bhí na Biosántaigh ag streachailt i gcoimhlint cosanta in aghaidh na Sasánach, agus chríochnaigh an cogadh sin le cath Chailinceo agus buadh Shasánach. Cé gur cloíodh na Biosántaigh, d’aimsigh Iústainián téarmaí réasúnta maithe i ndiaidh chailleadh an chogaidh. Síníodh conradh inar géilleadh do na Biosántaigh an leithinis Lazica ar chósta na Seoirsia. Leis an réigiún sin faoi n-a smacht, chuir na Biosántaigh bac ar thrácht trádála Sasánaí sa Mhuir Dhubh. 

Mhair an tsíocháin ocht mbliana sular chuir Chosramh, rí na Sasánach, críoch leis, agus é ag ionsaí ar an Mheaspatáim Rómhánach. Ghabh na Sasánaigh [[Aintíoch]] go tapaidh, agus Latia ins an chéad bhliain eile. Cath gan fógairt a bhíodh ann, de straitéis luathchogaidh. Ghabhtaí cathair ag na Sasánaigh sula bhfágaidís í de mhalairt ar airgead fuascailte. Chríochnaigh an choimhlint seo nuair a shínigh Iústainián conradh inar aontaigh na Biosántaigh 400 solidí a dh’íocadh go bliantúil.

Ins na blianta céanna, chomh maith leis na hionsaithe Peirseacha, b’éigean do na Biosántaigh aghaidh a thabhairt ar na Bulgáraigh, agus iad a teacht ins na Balcáin le smacht uathbhásach a imirt ar an réigiún. Thoisigh a bhfeachtas sceimhle sa bhliain 514, agus iad ag comhordú ionsaithe ar fud na Gréige. Bhí ionradh dírithe chun lár na Gréige, nuair a tháinig arm eile acu i gCallaípoil, agus an treas ag máirseáil ar Chathair Chonstaintín. 

Cé nach raibh na Bulgáraigh ábalta na ballaí cosanta a shárú, ní raibh na Biosántaigh slán ó sceimhle na ruathairí fós. B’fheachtas drochaigeanta dochrach a bhí i n-a bhfilleadh chun a dtíre fhéin, agus iad ag lot agus ag loscadh gach uile bhaile i n-a gcosán. Níor bhagair na Bulgáraigh an Impireacht Bhiosántach arís, ach thrasnaigh grúpaí eile an teorainn roimh dheireadh réimeas Iústainiáin, agus gach aon tráth bhí an t-impire ábalta srian a chur orthu, trí chogadh, trí chealg nó trí chomhréiteach.

=== Saothar Dhlí-eolaíochta Iústainiáin ===
Faoin am ar corónaíodh Iústainián sa bhliain 526, bhí tranglam ollmhór de reachtaíocht carntha, agus bhí athchóiriú na ndlíthe sin ar na héachtaí ba shuntasaí dá réimeas. Athbhreithníodh na sean leabharthaí dlíghe chun athrá agus neamhréiteach a scriosadh, dlíthe dúbláilte a chomhoiriúnú, chomh maith le dlíthe scaoilte agus béarlagair casta a shimpliú.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Justinian and theCorpus Iuris Civilis|url=https://doi.org/10.1017/cco9781139034401.011|publisher=Cambridge University Press|journal=The Cambridge Companion to Roman Law|date=2015-02-16|pages=119–148|author=Wolfgang Kaiser}}&lt;/ref&gt; Athchoimre de 20,000 leabhar de reachtaíocht Rómhánach atá i gceist, agus na dlíthe sin le bheith athbhunaithe ar phrionsabail Chríostaí agus béasaí a’ domhain Ghréagaigh. Taobh astoigh de chúig bliana, bhí ceithre leabhar cruinn mar thoradh a’ tsaothair–ceithre leabhar a rialaigh na caidrimh eadar na saoránaigh, agus a shocraigh an bhaint eadar an pobal agus an stát le céadta as sin amach.&lt;ref&gt;Kaiser, Wolfgang (2015). ''The Cambridge Companion to Roman Law''. pp. 119–148.&lt;/ref&gt;

=== Ceisteanna Reiligiúnacha Ré Iústainiáin ===
Ré reiligiúnach ar fad a bhí ann, lán conspóide diagachta, lán gnáth-dhaoine creidimh, agus, ó ba rud é go ndearcaidís dá gceannairí eaglasta le treoir a fháil ó thaobh ceisteanna reiligiúnacha, thigeadh sluaite na gcreidmheach i gcampa amháin, nó i gcampa eile maidir leis na dogmaí a bhí á scaipeadh ar fud na himpireachta. B’amhlaidh i gcás na Neastórachta agus a diúltú: an t-Aon-nádúrachas. 

Mhaíomh Neastór agus a leantóirí go raibh dhá phearsa ag Íosa Críost, le n-a ghné dhaonna, agus a ghné dhiaga ar leith ón-a chéile. Mheas an Eaglais go raibh eiriceacht ann óir, de réir an dogma oifigiúil, nach bhfuil ach an t-aon phearsa in Íosa, agus a dhá ghné le chéile gan dealú, gan mhearbhall.

Glacadh leis an Neastóracht go háirithe san oirthear, ar an teorainn leis an ríocht Sasánach, sean-namhaid na mBiosántach, agus bhí imní ann go bhforbrófaí bagairt don aontacht na hImpireachta Biosántaí de bhrí éagsúlachta reiligiúnaí. Ba chasta an cheist pholaitiúil roimh Iústainián, agus dhírigh sé ar fhuascladh na faidhbe nach gcoimhtheodh dream amháin nó an dream eile den diospóireacht. Mar sin, ghairm Iústainián ar an Phápa agus na heaspaig le comhairle a thionól–an cúigiú chomhairle dá cineál. 

Bhrúigh an t-impire go láidir ar an Phontaif agus na heaspaig ionas go ndiúltóidís an Neastóracht, agus i ndiaidh diospóireachta malltriallaí, cháin an Pápa an eiriceacht go hoifigiúil i mí Feabhra, 555.  

=== Na Círéibeacha Nika ===
[[Íomhá:Paris -Musée national du Moyen-âge - Feuillet de diptyque - Consul Areobindus présidant les jeux - 001.jpg|mion]]
Ins an bhliain 532, bhí na Biosántaigh faoi bhrú an cogadh a chothú san iarthar agus an chíoscháin a dh’íocadh san oirthear. Chomh maith le costas cúrsaí eachtracha, bhí iompar flúirseach feiceálach an Impire Iústainián ag dul thar cailc, agus bhí cúlchiste na himpireachta beagnach ídithe ag a chaitheamh neamhshrianta. Mar sin, chun an scéal eacnamaíoch a dh’fheabhsú, d’fhostaigh Iústainián Seán de Chappadocia mar ardbhailitheoir cánach. Rinne an t-oifigeach a dhícheall chun an t-airgead a aimsiú, agus leis an oiread díograise gur spreag sé goimh na ndaoine agus sraith tarluithe tubaisteacha.&lt;ref&gt;Charles River Editors (2014). ''The Dark Ages 476–918 these taxes were levied against the rich. Justinian the Great: The Life and Legacy of the Byzantine Emperor''. CreateSpace Independent Publishing Platform. ISBN &lt;bdi&gt;9781503190375&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;

Ré aráin agus sorcas a bhí ann sna laethanta sin, agus bhí an-tóir ar rásaí a’ hipeadróim.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=History of the Byzantine and Greek empires from DCCXVI to MCCCCLIII|url=http://archive.org/details/39020025220461-historyofthebyz|publisher=Edinburgh ; London : W. Blackwood,|date=1854|language=English|author=George Finlay}}&lt;/ref&gt;Bhí ceithre fhoireann rásaíocht carbad, le leantóirí dúthrachtacha ag gach aon cheann acu, agus na foirne úd i n-a mbaill de chumainn chumhachtacha. B’ait an scéal leis na cumainn sin, chomh casta agus a bhí a nádúr agus an ról a d’imir siad ins an tsochaí. Le dlúth-iomaíocht na rásaí a choinneáil, bhí feidhm ar arm oibrithe de cheirdeanna éagsúla a bheith ann: traenálaithe capall, saoir cairte, paraimhíochainóirí, agus araile. Le cois a n-obair sna rásaí, ghníomhaíodh roinnt fear de chuid na gcumann mar ghardaí cosanta agus gheallghlacadóirí dá bpatrúin fosta.

Ach bhí tuilleadh fós don bhaint eatarthu: d’oibríodh na cumainn mar bhuidheanta de ghríosóirí polaitiúla dá máighistrí chomh maith. Thar na blianta, chuir siad barr feabhais don dóigh ina scaipidís teachtaireachtaí a máighstrí i measc na ndaoine, agus leis an saoghal cruinnithe sa hipeadróm, bhuineadh na cumainn tairbhe as an phlód ollmhór a bheith faoi cuing acu agus i dteacht a mbolscaireachta. 

Ó am go ham, léirítí toil na ndaoine, nó toil a bpatrún, i gcíréibeacha a thógadh na cumainn. Chan é gur ainriail iomlán a bhíodh ann. Foréigean polaitiúil cuibheasach teoranta a bhí i gceist, faoi smacht agus srian ag ceannairí na gcumann. Sa bhliain 532, áfach, bhí tosca éagsúla ann a spreag na daoine chun iompair go han-dána i dtéarmaí teannais a gcuid éileamh agus scála na corraíola a rad siad. 

Mhéadaigh misneach na gcumann i gcomhréir le deacrachtaí an impire, agus é lagaithe faoi bhrú a chogaidh in aghaidh na Sasánach. Tugadh tuilleadh uchtaigh fós do na cumainn nuair a fuair siad tacaíocht ó sheanadóirí a bhí míshásta fá pholasaithe chánachas Iústainiáin. Mar sin a tháinig Cathair Chonstaintín ag pointe réabhlóide, agus bhí cinneadh conspóideach breise ó thaobh an rialtais mar an phreab deiridh a spreag an anachain.

Ar an 10 Eanáir, d’éalaigh beirt chime ó choimeád na n-údarás le tearmann a dh’iarraidh in eaglais éigin, agus an dís acu faoi bhreith bháis. Fir na gcumann a bhí ann–an t-aon duine acu de chuid a’ chumainn ghoirm, agus an fear eile den bhfaicsean glas. Chloígh na póilíní le traidisiún a’ tearmainn, ach chuir siad garda timpeall na heaglaise in ullmhú d'athghabháil na gcoirpeach.

Sa tríú lá déag de mhí Eanáir, tháinig mórshlua feargach don hipeadróm ag scairteadh amach a gclamhsán agus a gcuid maslú don impire, agus é ag coimhead as balcóin a’ pháláis ríoga.&lt;ref&gt;John Malalas, Chronicle, 18.71&lt;/ref&gt; Go dtí an rás deiridh, in ionad na ngnáth-ghártha de dhathannaí na bhfoirne, bhí sluaite na gcumann aontaithe ag áitiú go glórmhar go dtabharfaí maithiúnas dá gcomrádaithe. Ag deireadh na rásaíochta, thoisigh siad ag glaoch “''nika''”, is é sin, “cloígh” nó “bua”. Leis sin, do lasc na dronganna amach chun an pálás a ionsaí. Loisceadh mórán foirgneamh le linn na seachtaine de chíréibeacha, an ard-eaglais Hagia Sóphia san áireamh.

In ainneoin an fhornirt, do lean na rásaí ar aghaidh ar an darna lá den ainriail. An lá úd, plódaíodh an hipeadróm de chíréibeoirí, agus iad a gáireadh amach a gcuid gearán. Bhí Iústainián chomh croite ag radharc staide agus sráideanna líonta le mórshlua ar mire gur ghéill sé don éileamh go gcuirfí Seán de Chappadocia as a phost. Cruthaíodh nach mba leor géilleadh an impire leis an daoscarshlua a shuaimhniú, áfach. Níorbh fhéidir leis na saighdiúirí Gotacha a chur na círéibeoirí fá smacht ach oiread. D’imigh gríosóirí na gcumann i bhfiáin, agus fad’s a bhí a n-amhais ag coirloscadh na cathrach, chuaidh a gceannairí ar lorg dhuine uasail a d’fhéadfaidís a chur in áit Iústainiáin mar impire. Lean an rachlas ar aghaidh ar feadh laethanta.

Ar an Domhnach, d’áitigh Iústainián ar an slua aon turas eile. D’aidmhigh sé go raibh a chuid earráidí déanta aige. (Is é sin rud ba cheart do gach uile dhuine a admháil.) Ach chuaidh Iústainián ní b’fhaide ná sin. Gheall sé go dtabharfaí pardúin do na círéibeoirí, agus bhí an t-impire chomh uiríslithe go dtug sé a leithscéal don ghramaisc. Cha raibh fonn a’ mhaithiúnais ag an ghrascar, agus d’fhógair na círéibeoirí go dtreascróidís an t-impire–agus go mb’é Heapaiteas a chuirfidís in ionad Iústainiáin.

Bhí an t-impire ar tí teite, agus b’fhéidir go n-imíodh sé murach áitiú a mhná chéile, Téadóra. Deirtear go dtug sí ar Iústainián le neart iomlán a roscaireachta chun é a choinneáil ins an phálás. “Níor cheart do rí a bheatha a choimeád i ndiaidh chailleadh a chorónach,” agus: “Chan fheicfinn an lá nach dtabharfaí ‘a bhanríon’ orm”. &lt;ref&gt;Diehl, Charles. ''Theodora, Empress of Byzantium'' (1972). Frederick Ungar Publishing (translated by S. R. Rosenbaum from the original French ''Theodora, Imperatice de Byzance''), p. 87.&lt;/ref&gt;Dúirt sí fosta, de réir Procóipiais, “is maith an dath corcra, agus oiriúnach don taiséadach é.”&lt;ref&gt;J. Evans, &quot;The 'Nika' rebellion and the empress Theodora&quot;, in: ''Byzantion'' 54 (1984), pp. 380–382.&lt;/ref&gt;[[Íomhá:Dora Ohlfsen chariot race 3.jpg|mion]]Bhí ceannairí a’ reibiliúin sa hipeadróm, agus iad ar tí an choróin a chur ar Heapaiteas, nuair a tháinig dís na nginearál ab fhearr le Iústainián–Beileasáirias agus Múndús–ar iomall na staide. Foirgneamh fada ubhchruthach a bhí innte, ag a raibh ach dhá bhealach amach–agus iad ag na taobhanna ab fhaide óna chéile. Threoraigh Beileasáirias a chuid fear isteach ar thaobh amháin, agus Múndús ag dul isteach le n-a bhuidhean fhéin ar an taobh eile. Sáiníodh ceannaircigh na gcumann eadar an dá ghrúpa de shaighdiúirí, agus thoisigh na trúpaí ag tabhairt ruathair ar an slua. Go tobann, rug Beileasáirias ar Heapaiteas, nuair a thoisigh Múndús ag sléachtadh na sluaite sáinnithe.&lt;ref&gt;Norwich, John Julius (1999). ''A Short History of Byzantium''. New York: Vintage Books, A Division of Random House, Inc. p. 64. ISBN &lt;bdi&gt;0-679-77269-3&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt; 

Bhí meascán suaite agus normaltachta i ndiaidh áir a’ hipeadróim, inar maraíodh tuilleadh ar 30,000 duine. Básaíodh Heapaitias (thug an banríon ar an impire a chlaonadh chun trócaire a shárú), agus díbríodh roinnt de na seanadóirí a thug tacaíocht do na círéibeoirí.&lt;ref&gt;''History of the Byzantine Empire, 324-1453,'' Vasiliev (1958), p. 157.&lt;/ref&gt; Coigistíodh eastáit na gceannairceach fosta, cé go dtug Iústainián tír agus teidil do mhic Heapaiteais ní ba mhoille. B’fhada sular cuireadh rásaíocht ar siúbhal sa hipeadróm arís, cé gur mhair na cumainn san eadarlinn (agus bhí feidhm ar an rialtas iad a scriosadh sa bhliain deiridh de réimeas Iústainiáin). Athtógáladh foirgnimh na cathrach, go sonrach an Hagia Sóphia (an Chríonnacht Naomhtha), ar na heaglaisí is clúití, is áille ar domhan.

== Dísheallbhú na nGréagach ==

Méadaíodh an Impireacht Bhiosántach le linn réimis Iústiniáin a hAon, a bhuí le stuaim agus sárbhua an ghinearáil Beileasáirias, cé go raibh na tíortha nua-chloíte ar forbhás ón dtús, agus cailleadh na críocha úd i gcaitheamh na mblianta. Chuaidh achar na himpireachta i gcuinge gus go dtáinig an teorainn Bhiosántach gar don phríomhchathair, agus an chosaint di fágtha i bhfaillí. Tamall beag i ndiaidh bhás Iústainiáin a hAon, rinne na Lombardaigh ionsaí ar an Iodáil, agus thógadar smacht ar dhá thrian den leithinis. Sa Spáinn, cailleadh [[Córdoba (An Spáinn)|Córdoba]] do na Viseagotaigh go héascaidh, sular thit an chuid eile den phroibhinse ní ba mhoille. Tháinig na Turcaigh i gCrimé den chéad uair ariamh, agus sa bhliain 577 thrasnaigh sluaite Slavacha an teorainn thoir. 

Ó tharla gur cailleadh na tíortha thiar a gabhadh faoi réimeas Iústainiáin, shocraigh lár cumhachta den impireacht san oirthear arís. De réir choingheall chonradh síochána a socraíodh le linn an Impire Iústainiáin a hAon, bhí na Biosántaigh faoi oibleagáid cíos-cháin a chur do na Sasánaigh. Chloídh na Biosántaigh leis an chonradh go dtí réimeas Iústainiáin a Dó, a dhiúltaigh an t-airgead a dh’íocadh, agus pléascadh cogadh fada de dheasca dhánacht an impire sin. Cuireadh deireadh leis an choimhlint sa bhliain 591, nuair a shínigh an t-Impire Máraícias conradh le Chosramh, an t-impire Sasánach. Socrú ní ba bhuntáistí do na Biosántaigh a bhí ann, inar géilleadh an taobh thiar d’Arméin don Impireacht Bhiosántach. 

Bhunaigh Maraícias riarachán Biosántach san iarthar, i Ravena agus Cartágó. Timpeall an ama sin, ba ghá aghaidh a thabhairt do na Slavaigh a bhí a dh'ionsaí isteach sna [[Na Balcáin|Balcáin]]. Ní hamháin gur chreachadar bailte taobh astoigh den teorainn, thoisigh na Slavaigh sin a thabhairt futhub ar nós ní ba dhaingnithe gus gur bhunaigh siad a ríochtaí oifigiúla. 

Mhair an cogadh in aghaidh na Slavach ón bhliain 595 go dtí dheireadh na bliana 602. Thiontaigh an t-arm chun ceannairce sa bhliain sin, agus cuireadh an t-impire agus a mhic chun báis. Le linn an fholúis pholaitiúil a tharla dá bharr, lonnaigh oiread mór Slavach sa tuath na mBalcán. Luath go leor, ba iad an pobal ba mhó sa réigiún, agus bhí na Gréagaigh fágtha teoranta do bhailte ar an chósta. 

== Éigeandáil agus Athrú na hImpireachta (610-711) ==

Ré athruithe a bhí ann sa séú céad, chan amháin i dtéarmaí an scéil polaitíochta agus cúrsaí críche, ach ó thaobh ceisteanna cultúrtha agus reiligiúnacha fosta. Chuaidh an litríocht chlasaiceach in éag, agus bhí leabharthaí creidimh á bhfoilsiú i n-a háit. Sa bhliain 602, dhúnmharaigh Phócas an t-Impire Maraícias chun an choróin a bhaint de. &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Byzantium. 1: The early centuries|publisher=Viking|date=1988|location=London|author=John Julius Norwich}}&lt;/ref&gt; Comhaontaíonn na foinsí Biosántacha gur thíoránach paranóideach a bhí i bPócas, a chéasadh go dian duine ar bith a mbíodh amhras aige faoi.&lt;ref&gt;Louis Bréhier, , Éditions Albin Michel, &lt;abbr&gt;coll.&lt;/abbr&gt; « Bibliothèque de l'évolution de l'humanité », 1946&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.britannica.com/biography/Phocas&lt;/ref&gt;Cuireadh le chéile roinnt plotaí in aghaidh an fhorghabhálaí, ach theip ar scéim i ndiaidh scéime sula dtáinig Hearaiclias thar sáile le harmáid faoi sheol ar a raibh íomhá Mhuire. Ba é a chuir Phócas ó choróin. 
[[Íomhá:Sasanid Plate, Azerbaijan Museum, Tabriz, Iran.jpg|mion]]
Sa tríú bliain de réimeas Hearaicliais, 613, d’fhorghabh na Sasánaigh [[Iarúsailéim]], agus bhuin siad an Fhíor-Chros Naomhtha den chathair. Mar sin, bhí cogadh naomhtha ann, leis na Biosántaigh ag iompar ''archeiropoietos'' (ícóin a ndeirtí nach raibh lámh fir ina ndéantús) mar bhratacha cogaidh. Nuair a theip ar na hAvair forbhas Chathair Chonstaintín a bhuint amach sa bhliain 626, dúradh go raibh idirghabháil Mhuire i gceist le buint an léigir, ó ba rud é gur threoraigh an Patrarc Sairgias mórshiúbhal le híomhánna na Maighdine timpeall na múrtha cosanta. Má bhí Muire agus na haingil ar thaobh na mBiosántach nó nach raibh, scriosadh an mhórchuid den arm Sasánach i Níneibhé sa bhliain 627, agus i 629 chuir Hearaiclias an Chros Naomhtha san áit ba chuí in Iarúsailéim. Cé go raibh an lá buaite acu, fágadh na Biosántaigh leathchaite ag an chogadh–agus bhain na hArabaigh tairbhe as an scéal ní ba dheireanaigh. 

Tar éis dóibh a rialú a dhaingniú sa Mheánoirthear, dhírigh na hArabaigh fuinneamh a ndúthrachta ar an Anatóil. Ba mhinic na ruathair Arabacha isteach dúiche na himpireachta, agus cuireadh Cathair Chonstaintín faoi léigear eile a mhair ón bhliain 674 go dtí 678. Ruaigeadh na hArabaigh ar dheireadh tríd an úsáid de thine ghréagach, agus síníodh sos cogaidh de thríocha bliain eadar an Impireacht Bhiosántach agus an Chailifeacht Úmaighead. Sháraigh na hArabaigh an conradh luath go leor, áfach, agus d’fhulaing Cathair Chonstaintín meath mall de dheasca a n-ionsaithe. D’íslíodh daonra na cathrach de 500,000 go ní ba lú ná 70,000 duine, agus d’éirigh an chathair ní ba thalmhaiche sa phróiseas. Cailleadh [[an Éigipt]] do na hArabaigh sa bhliain 618, agus, leis sin, an soláthar gráin den réigiún don impireacht.

Ba é Hearaclias a d’fhógair an t-Aonthoileachas mar chomhghéilleadh eadar ceartchreideamh na hEaglaise agus eirceachtaí ní ba heitreadocsaí fós, ar nós na Neastórachta. Leis an ordú céanna, chuir sé cosc ar dhiospóireacht fán adhbhar. Bhí an chonspóid seo a chruthaigh an oiread trioblóide do Hearaclias beo fós i lá a gharmhic, an t-Impire Constans, agus d'eisigh Constans ordú den chineál chéanna sa bhliain 648. Ach bhí creideamh na bpatrarcaí ní ba láidire ná mar a mheas na himpirí, agus ag comhairle na hEaglaise sa bhliain dár gcionn, cháin an Pápa Mairtín an t-impire as é a bheith ag cur a ládar isteach i gcúrsaí creidimh. 

Theip ar Chonstans i n-a chuid iarrachtaí meán-bhealach a stiúradh eadar an Eaglais agus na heiricigh. D’ordaigh sé go ngabhfaí an Pápa, agus tugadh é go Cathair Chonstaintín mar choirpeach. Sa bhliain 653, díbríodh an Pápa bocht chun Chearsóine, agus ba den áit sin ar imigh sé ar shlí na fírinne dhá bhliain ní ba dheireanaí. Sa bhliain 668, casadh bás ní ba neamhiomráití ar Chonstans nuair a scoilt giolla a chlaigeann le buicéad sna folcadáin. 

== An Dealbh-bhriseadh ==

Ag tús na hochtú haoise, bhí mothúchán ag fás i measc roinnte den tsochaí Bhiosántach go raibh urraim a’ phobail do na dealbha agus do na pictiúir reiligiúnacha i ndiaidh tiontú in íoladhradh. &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=A history of Byzantium|publisher=Wiley-Blackwell|date=2011|location=Malden, Mass.|author=Timothy E. Gregory}}&lt;/ref&gt;Bhí an oiread nirt tagtha don dearcadh seo agus go raibh a dtacaí ar tí feachtas uathbháis a scaoileadh amach, le cuspóir an Eaglais a ghortghlanadh dá híocóin agus dá dealbha. Ar an láimh eile den diospóireacht, i measc iad a bhí ar son chosaint na n-íomhánna, d’áitigh siad nach raibh in ardmheas ar na híocóin ach machnamh ar naomhthacht na bhfigiúirí a bhí siombalaithe ionntu. 

Bhí an Pápa den dara dream, agus mhínigh sé smaoineadh na hEaglaise ar an ádhbhar nuair a d’eisigh sé fógra frith-íoladhradh. Ba é an t-íoladhradh a cháin an Pápa, seachas na híocóin iad fhéin. Bhí an t-Impire Léo a Trí go díograiseach in aghaidh na n-íomhánna, áfach, agus chonacthas dó nach raibh i bhfógra na hEaglaise ach anglais iarleanna. 

I lár Chathair Chonstaintín, roimh an Phálás Mhór, a bhí an Geata Chré-umha suite, séadchomhartha ollmhór álainn a bhí gléasta le mósáicí agus dealbha de mharmar, an Críost den Gheata an ceann ba chlúití díobh. Sa bhliain 726 AD, d’ordaigh an t-Impire Léó go mbainfí amach an dealbh sin, an príomh-íocón den impireacht. Sa bhliain 730, d’fhógair Léó feachtas dealbh-bhriste. Cuireadh patrarcaí a ghníomhaíodh in aghaidh an fheachtais as a bpostanna, tugadh greadtaí do heaglaisigh mhícheansa, agus cuireadh oiread mór na gcléireach i bpríosún. 

Leis an dúshlán a thug an t-impire don Phápa ó thaobh a údarás reiligiúnaigh, agus na brúidiúlachta a bhí sé a dhíriú in aghaidh na gcléireach, bhí an caidreamh eadar an impire agus na patrarcaí caillte. B’ansin a dhearc ceannairí na hEaglaise chuig na ríthe Francacha mar rialtóirí a d’fhéadfadh an ról de chosantóirí a’ Chreidimh agus na Pápachtachta a thógáil.

Faoi bhás Léó a Trí, fágadh an impireacht scoilte in achrann reiligiúnach ar feadh céadta. Lean an polasaí dealbh-bhriste i bhfeidhm faoi oidhre Léó, a mhac Constaintín a Cúig, agus é ní ba dhúthrachtaí ná Léó fán ádhbhar.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=A history of Byzantium|publisher=Wiley-Blackwell|date=2011|location=Malden, Mass.|author=Timothy E. Gregory|pages=p.2}}&lt;/ref&gt; Leathanaigh Constaintín an ghéarleanúint. Iad a thabharfadh ómós do na naoimh agus daoine a ghuífeadh ar thaisí naomhtha, bhí siad dírithe ansin ag amhlais an impire.

Bhí Constaintín chomh gaibhte leis an bhfeachtas uathbhásach–le cois an chogaidh in aghaidh na nArabach–gur lig sé cúrsaí Iodálacha i bhfaillí. Thuig an Pápa go raibh sé tréigthe gan chosaint, agus na Lombardaigh ag ionsaí ar fud mheán na hIodáile. Mar sin, thrasnaigh sé na hAlpaí a dh’iarraidh cuidithe ar ríthe na bhFranc. B’as na heachtraí seo a dtáinig na tíortha Pápachtacha i n-a stát fhéin.

Nuair a cailleadh an t-Impire Léó a Ceathair ag an eitinn sa bhliain 780, corónaíodh Constaintín a Cúig, a bhí naoi mbliana d’aois ag an am sin. Rialaigh a mháthair, Írín, mar leasrí le linn leanbaíocht a’ gharsúin-impire, agus b’ise a chuir ceal ar an ghéarleanúint reiligiúnach nuair a ghairm sí comhairle na hEaglaise le polasaí a’ dealbh-bhriste a dhiúltú go hoifigiúil. Le Constaintín ag teacht i n-a fhear, thug Írín ar na ginearáil go n-aithneoidís ise mar bhan-impire, agus a mhac mar thánaiste. Chuaidh sí thar fóir leis an bhfiontar sin, áfach, agus i mí Dheireadh Fómhair, d’fhógair ceannairí an airm go mba Chonstaintín an t-aon mhonarc amháin den Impireacht Bhiosántach. 

Bhí Constaintín faoi mhíbhuntáiste easpa stuaime, agus níor mhair a réimeas go han-fada. Scrios sé a chliú, agus chuir sé na daoine i n-a choinne as na cinntí conspóideacha a ndearna sé, go suntasach an dalladh a rinne sé ar a ghinearál dílis, Alacsas Mósaílé. Bhuin Írín tairbhe as míchliú a mic, agus thapaigh sí a deis leis an choróin a ghabháil ar ais de.
[[Íomhá:Charlemagne Agostino Cornacchini Vatican 2.jpg|mion|Séarlas Mór, Rí na bhFranc.]]
B’ise an t-aon bhan-impire i stair na himpireachta (cé gur dhiúltaigh sí an teideal). Chan amháin gur thóg Írín an choróin de Chonstaintín, chinntigh sí go ndéanfaí dalladh air fosta. Le linn na n-eachtraí seo, d’fhorbair caidreamh tairbheach eadar an Pápa Léó a Trí agus [[Séarlas Mór]], Rí na bh[[Na Frainc|Franc]].&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=George Finlay (1854). &quot;History of the Byzantine and Greek empires from DCCXVI to MCCCCLIII&quot; (as English): p.50. Edinburgh ; London : W. Blackwood,.|date=1854|title=History of the Byzantine and Greek empires from DCCXVI to MCCCCLIII|pages=p.50}}&lt;/ref&gt; 

Cuireadh a lán coireanna i leith an Phápa, eadar adhaltranas agus mionnú éithigh. Sa bhliain 795, ba bheag nár gabhadh é ag buidhean a naimhde, agus rún acu na súile agus an teanga a bhaint dá chlaigeann. D’iarr Léó ar Shéarlas go gcosnódh Séarlas a bheatha, agus cuireadh an Pápa abhaile don Róimh le garda armtha Francach. An bhliain dár gcionn, tháinig Séarlas sa Róimh le freastal ar an lítheachas i leith an Phápa. Dúirt Séarlas, a bhí i gceannas ar na himeachtaí, nach raibh an t-údarás ag aon duine breitheamhnas a thabhairt ar Phápa. Ar an 23 Nollaig, mhionnaigh an Pápa móid neamhchiontachta, agus cuireadh críoch leis an chás. Ag Aifreann a’ mheán oídhche de Lá Nollag AD 800, corónaíodh Séarlas ag an Phápa, a d’fhógair an Franc ''Imperator Romanorum'', nó “Impire na Rómhánach”. &lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Byzantine Empire 1025-1402|url=https://doi.org/10.2307/jj.35928348.4|publisher=University of Wisconsin Press|journal=History of the Byzantine Empire, 324–1453, Volume I|date=2012-11-01|pages=p.92}}&lt;/ref&gt;

Tá sé ar na ceisteanna níos conspóidí ó thaobh stair na mBiosántach ná cad é go díreach a bhí i gceist leis an chorónú agus an teideal a dtug an Pápa do Shéarlas. Deir roinnt staraithe go raibh an Pápa faoi chomaoin ag an rí Francach as an méad cuidithe a fuair sé de, agus nach raibh sa searmanas ach cleasaíocht pholaitiúil phragmatach deartha chun tairbhe an dá fhear. Tá staraithe eile de bharúil níos carthanaí. Dar leo gurbh é “Rí na gCríostaithe” nó “Rí a’ Domhain Chríostaí” ba bhrí don teideal “''Imperator Romanorum,''” ós rud é gurbh í an Róimh lár na hEaglaise Caitlicí, agus leis an bheannacht a thug an Pápa do Shéarlas, bronnadh air an ról de chosantóir a’ chreidimh agus na gcreidmheach den domhan iomlán. Luann siad fosta, le n-a dteoiric a thacú, go dtug Séarlas Mór aitheantas d’Írín mar impire na hImpireachta Rómhánaí, agus go mbítí le léamh ann gur aithin sé difear eadar cúrsaí creidimh agus gnó an domhain shaolta. Seans go raibh seift eile ann fosta. Sheol sé ceiliúr pósta uirthi timpeall an ama céanna, agus is dócha gur phósadh polaitiúil a bhí á bheartú aige, le sprioc a údarás saoghalta a neartú. Cé b’é an fhírinne de, cuireadh i neamhábhartha plean ar bith chun na corónacha a dh’aontú trí mheán pósta. Ag an t-aon uair a tháinig teachtaí Shéarlais i gCathair Chonstaintín leis an cheiliúr a thabhairt d’Írín, gabhadh í ag lucht na treascartha, agus cuireadh an ginearál Nícéipheoras ina háit.

== An Rí-shliocht Amóiriánach (820-867) ==

Chomh luath agus a cuireadh Írín as an ríchathaoir, fógraíodh go n-insealbhófaí an seanadóir Nícéipheoras i n-a háit. Bhí an iomaíocht eadar é agus Séarlas Mór ar na gnéithe lárnacha de réimeas an impire seo. Bhí an teideal “Impire an Iarthair” tógtha ag rí na bhFranc, agus ba mhian le Séarlas go dtabharfaí dó tíortha an iarthair leis. Chloígh Nícéipheoras, áfach, leis an maíomh gurbh é fhéin an t-aon impire, mar an chomharba ba dheireanaí de réim impirí a thoisigh le hOctáivian ag bunús na hImpireachta Rómhánaí. Tar éis a lán margála, aontaíodh go dtréigfeadh Níceipheoras a chuid éileamh ar roinnt tíortha san Iodáil agus ar chósta na Dalmáitia. Le síniú an chonartha, caitheadh ar leataobh dóchas ar bith go mbeadh an impireacht aontaithe arís. 

Cailleadh Nícéipheoras i mbun catha. Chuaidh a chomharba Mícheál ní b’fhaide maidir le ceansú Shéarlais Mhóir. Thréig Mícheál a theideal de ''basileus'', agus chuir sé ceiliúr pósta ar nighean Shéarlais ag an am céanna. Tháinig críoch dá réimeas de dheasca anachaine míleata. Faoi bhrú na círe tuathail sin, thug sé an choróin do Leon a Cúig, a mhair cúig bliana sular feallmharaíodh é sa mhór-eaglais.

Toisíodh ré ní ba shona faoi réimeas Mhíchíl a Trí. Cha raibh ach trí bliana aige agus é ag teacht don ríchathaoir agus, mar sin, fágadh rialú na himpireachta dá mháthair, Téadóra, agus an ardchomhairle Teoictisteo. Neartaíodh an nasc eadar an impireacht agus an Eaglais faoi rialú na leasríochta seo, a tháinig chun crích nuair a shroich Mícheál ceithre bliana déag d’aois, agus cuireadh Téadóra i gclochar.

Bhí rath go leor ar an Impire Mícheál ag dtús a réimis, ó thaobh cúrsaí míleata chomh maith leis an tionchar cultúrtha agus reiligiúnach a d’imir an impireacht. Thug sé ruaig ar na Rúis nuair a d’fhéach siad a chur léigir ar Chathair Chonstaintín. Sheol sé misinéirí (an naomh Ciril, san áireamh) chun Móraivia, agus iad ag tabhairt aistriúcháin Shlavaigh den Bhíobla Naomhtha leotha do chreidmhigh a’ réigiúin. Thug sé ní ba mhó aird do na tíortha ní b’fhaide ó thuaidh fosta, agus bhunaigh sé caidreamh leis na Rúis a mhair le céadta.  

Ach sa bhaile, tháinig iomaíocht agus formad eadar beirt na bhfear ba ghaire do Mhícheál: a dhlúthchomhairle, an uaillmhianach Basailias, agus a chomh-impire, Bardas. Cé gur dheartháir a mháthar é Bardas, thaobhaigh Mícheál le Basailias, agus thug sé cead dá chomhairle a uncail a mharú. Agus an dúnmharú déanta aige, d’fhill Basailias chun na cúirte ríoga mar a ndearna Mícheál socrú tubaisteach nuair a d’ainmnigh sé Basailias mar chomh-impire. Níor rith an smaoineadh ariamh le Mícheál go mb’fhéidir go mbraithfí é ag an scéiméir marbhthach a raibh sé i ndiaidh a chur i gcothrom leis, agus bhí a chosa nite cheana fhéin. 

Le linn cóisire sa bhliain dár gcionn, chuir Mícheál é fhéin ar dheargmeisce, agus d’fhill sé dá sheomra sa drochbhail sin. Tar éis tamaill bhig, chuaidh Basailias isteach i n-a dhiaidh, agus a chuid giollaí gualainne aige. Scoith fear acu na lámha den impire, sular chuir sé críoch leis an ainghníomh agus an impire le goin a chlaidhimh trí ucht Mhíchíl.

== An Rí-shliocht Macadónach (867-1057) ==
Le linn réimis Mhíchíl, faoi stiúradh an tsaoidh Théactastós, cuireadh bunchloch na hAthbheochana Macadónaí. Ardaíodh cáil na hImpireachta Biosántaí le scaipeadh an chreidimh Ortadocsaigh. Casadh glacadh ní ba chairdiúla ar mhisinéirí Eaglais an Oirthir ná mar a d’fhaigheadh iompaitheorí na Róimhe, ó bhí an dream Ortadocsach ábalta cumarsáid a choimeád sna teanganna áitiúla. Mar sin, rinneadh tús maith don saothar sin, a thoisigh roinnt blianta roimh Bhaisteadh na Rúise.

Cuireadh i bhfeidhm athleasú an chóras talaimh faoin ríshliocht Macadónach. Ba nós sean-ghlactha é go mbíodh úinéirí talaimh faoi chomaoin ag an choróin le seirbhís mhíleata a thabhairt don impireacht. Ó ba chothromóid shimplí gurbh ionann ní ba mhó úinéirí agus ní ba mhó saighdiúirí a bheith le fáil, thaobhaigh an rialtas leis na feirmeoirí beaga chun a dtacaíocht a chintiú sa bhfeachtas in aghaidh na nArabach.

== Coimhlint leis na Moslamaigh ==

Cailleadh an Afraic Thuaidh do na hArabaigh sa seachtú haois, agus den réigiún sin seoladh armáidí Moslamacha chuig cuanna na hIodáile agus na Dalmáite. I meán na naoú haoise, cuireadh an tSicil, chomh maith le cuid theas den Iodáil, faoi smacht na nArabach, agus cuireadh dlíthe agus srianta ar na daoine dúchais. Casadh bac láidir leis na hArabaigh ní b’fhaide soir, áfach. Sheas na Biosántaigh an fód nuair a tháinig na hairm Arabacha sa Dalmáit, agus luath go leor ba iad na Gréagaigh a bhí i dtóir ar na hArabaigh. Neartaíodh cosaintí a’ réigiúin, agus ag deireadh na naoú haoise d’iompaíodh cuid mhaith dá ndaoine don Chríostaíocht Ortadocsach. Lean an choimhlint leis na hArabaigh i gcaoi na sáinne ar feadh na chéad choda den deichiú haois, gus gur casadh an taoide i rith réimeas Nícéipheorais, a chloí an Chréit sula raibh sé i n-a impire, agus cuid mhaith den Mheánoirthear i ndiaidh a chorónaithe.

Buineadh rathanna breise amach sna laethanta de chomharba Nícéipheoras, an t-Impire Seán Tzimiskes. Tar éis dó an ruaig a chur ar arm measctha de Rús agus de Mhaigiaraigh sa bhliain 971, d’fhill sé go Cathair Chonstaintín mar a frasaíodh fáilte a' laoich dhó. Dhírigh sé ansin a chuid fórsaí soir chun tíortha Arabacha a ghabháil. Thit cathair Arabach i ndiaidh cathrach Arabaí: Emesa, Heliopolis, Damaisc, Tibéirias, Nasareit, Caesaréa, Siodón, Béiriút, Bíoblós, agus Tripilí, agus ba bheag nár tógadh Iarúsailéim. 

Bhí scéal doiligh don impire i réigiúin eile, agus beag rath a bhí air san iarthar. Dhaingnigh sé an tionchar Biosántach sna tíortha imeallacha an tuaiscirt, áfach, agus nuair a tháinig daoine na Tráice reibiliúnach, phlandáil Seán pobal eachtrannach i n-a measc, leis na daoine dúchais a lagú.

== Éigeandáil agus Scaradh (1025-1057) ==

Nuair a cailleadh Basalas sa bhliain 1025, corónaíodh a dheartháir mar Chonstaintín a hOcht. Bhí sé 65 bliain d’aois ag an am sin, agus fuair sé bás tar éis trí bliana. Meascán comóntach agus intleachtóirí a bhí sa tsraith rialtóirí a stiúir an Impireacht Bhiosántach ar feadh tréimhse 32 bhliain i n-a dhiaidh sin, ré a dtugtar “Rialtas na bhFeallsúnach” uirthi.  

Bhí trí nighean ag Constaintín a hOcht. Ar a dhé deiridh, thug sé ar a treas nighean, Zóé, go bpósfadh sí an patrarc Rómhánas Argarós. (Chuaidh an nighean ba shine sna mná rialta, agus dhiúltaigh an nighean eile pósadh.) 

Bhí sé de chliú ar Rómhánas gur gharsún umhal a bhí ann, agus dúradh gurbh é sin an fáth ar roghnaíodh é: le bheith mar fhear géilliúil do Zóé, an bhan-impire Mhacadónach, agus b’fhéidir gurbh é an míchliú seo a spreag sé chun a fhiúntas a chruthú don domhan. Sa bhliain 1030, d’fhéach sé a chur stad do na hionraithe Arabacha faoi dheireadh agus faoi dheoidh. D’eagraigh Rómhánas a chuid fórsaí, agus le harm ollmhór thrasnaigh sé isteach dúiche Arabacha le gabháil Aleppo mar chuspóir aige. Cuireadh deireadh leis an fheachtas taobh astoigh de cheithre sheachtaine nuair a gabhadh é ag na Moslamaigh, agus bhí feidhm ann airgead fuascailte a dh’íocadh le go scaoilfí saor é.

Le cois an chailleadh mhíleata, rinne Rómhánas praiseach de chiste a’ rialtais fosta. Fágadh cúrsaí airgeadais ní ba mheasa ná mar a bhí siad roimh eadarghabháil Rómhánais. Tháinig sé slán as roinnt iarrachtaí dúnmharaithe (a raibh a dheirbhiúr cleamhnais, Téadóra, lastiar den mhórchuid, de réir ráfla), ach, ins an bhliain 1034, cuireadh críoch dá shaol, agus dúradh go raibh lámh a bhean fhéin ann an tráth úd. 

Chan aontaíonn na foinsí ar ádhbhar bhás Rómhánais. Dar roinnt staraithe gur cailleadh an t-impire ar nós nádúrtha; de réir údar eile, ba nimhiú mall a bhí i gceist. Bhí scéal ann, fiú, gur báthadh é. Cé b’é, cailleadh Rómhánas i Meán Fómhair den bhliain 1034, agus phós a bhean fear eile an lá céanna. I gcaitheamh oídhche amháin, rinneadh baintreach agus brídeach de Zóé, agus rinneadh impire den ghiolla Mícheál nuair a thug Zóé breab de 50 phunt d’ór don phatrarc Alacsas le go gcorónódh sé a fear úr mar Mhícheál a Ceathair.

Dúradh gur fhorbair an dáimh eadar Zóé agus Mícheál tamall ní ba luaithe, agus é i n-a ghiolla na cúirte. Malartóir airgid a bhí ann, dóighiúil, dealbhach de dheagh-bhéasa. Chomh maith leis na buanna sona, bhí sé buailte de chás trom titimis, agus de bharr sin, rinneadh beag de ráfla fá chaidreamh sheachphósta eatarthu. 

Lig Mícheál air gurbh fhíorghrá a bhí aige dá bhrídeach, a bhí 32 bliain ní ba shine ná é. Ach chomh luath agus a corónadh é, chuir sé Zóé i gclochar, agus é fhéin i n-a chompord sa phálás. Bhí sé meáite aige go rialódh sé an impireacht ina aonar, ach tháinig eachtraí aduaidh air. Níor chuir sé i gcunntas an meas agus an dáimh a bhí ag na gnáthdhaoine dá mbanríon, agus cuireadh é amach luath go leor i gclabhsúr threascairt a’ rialtais a spreagadh de bhrígh na drochíde a dtug sé do Zóé.

Ní raibh sí ar ais ar an ríchathaoir ach trí mhí sular phós Zóé fear eile, a treas, an t-uasal Constaintín Mónómachós (nó Constaintín a Naoi, i ndiaidh a chorónaithe). Cor cinniúnach na hImpireachta Biosántaí a bhí i réimeas an Chonstaintín seo, ina ndeachaidh an impireacht in olcas go gasta. Bhí an impireacht i ndiaidh leathnú róthapaidh, agus cloíodh tíortha fairsinge gan riail Bhiosántach a bheith daingnithe ionntu. Tháinig naimhde ní ba éifeachtaí in ionad na sean-naimhde agus, ag an am céanna, bhí amhais eachtrannacha tagtha in áit na saighdiúirí  proifisiúnta Biosántacha a rinne seirbhís i dtréimhsí ní ba rathúla.

Ag deireadh réimeas Chonstaintín a Naoi, scaradh an dá thaobh den Eaglais ní b'fhaide óna chéile ná riamh. Faoin am sin, bhí na Normannaigh ag gabháil dúiche san Iodáil le tamall, agus i ndiaidh catha inar gabhadh agus cuireadh i gcimíocht é, thuig an Pápa nach mbeadh a chuid fórsaí míleata ábalta cosaint a chinntiú don Róimh. Ins an eadarlinn, bhí na Normannaigh ag bagairt ionnsaithe ar na Biosántaigh. Mar sin, chonacthas do na Rómhánaigh rud nádúrtha go n-aontódh an dá thaobh chun aghaidh a thabhairt dá namhaid comhchoiteann: na Normannaigh.

Tháinig an toscaireacht phápach i gCathair Chonstaintín le comhghuaillíocht a eagrú, ach casadh fáilte fuar leotha. In ainneoin an mhéid a bhí ag brath ar na cainteanna, theip orthu de bharr achrainn agus aighnis ó thaobh cúrsaí creidimh agus na bpearsantachtaí so-spreagtha de na fir i gceist. Sheachaid na cléirigh Ladineacha–go pearsanta–litir coinnealbháite na bPatrarc Ortadocsach, agus d’fhreagair an patrarc Ortadocsach go láithreach le fógra ar an chuma chéanna ar na cléirigh Laidineacha. Ainmníodh an Patrarc Mícheál Ceileairias, chomh maith leis an Ardeaspag Léó d’Orchid agus a ghiollaí; ach chan é gur choinnealbhá ginearálta a bhí i gceist. Cé nár bh’é go raibh sna heachtraí seo scaradh dearbhtha eadar Iarthar agus Oirthear, tháinig eascairdeas as an tarlú, agus lean an caidreamh eatarthu ag dul i ndonacht.

== Comnaeneos agus na Crosáidí (1057-1081) ==

=== Alacsaías a hAon, Sinsear Rítheaghlach Comnaeneos ===

De réir a nighean, Anna, a scríobh beath-fhaisnéis faoi, bhí an Impireacht Bhiosántach ar tí titime faoin am ar corónadh Alacsaías (c. 1057 – 15 Lúnasa 1118), fear míleata ag a raibh cleachta cogaidh in aghaidh na dTurcach sul a dtáinig sé ina impire. Lean sé ar aghaidh le feachtais mhíleata agus an choróin air. Ruaig sé na Normannaigh nuair a lainseáil siad ionradh ar an Ghréig thiar. Leis na Normannaigh curtha ar ais, dhírigh sé a chuid fórsaí ansin ar na Turcaigh, a bhí ag cur a súile thar cailc na teorann thoir. Bhí sé mar thairne sa bheo na mBiosántach go raibh na Turcaigh ag sárú ar iomall na himpireachta, a fhad agus a bhí na Normannaigh ag bagairt ionsaithe ar an taobh eile. 

Tharla go bhfuasclófaí na fadhbanna seo nuair a cailleadh dís a dhearbh-naimhde taobh astoigh de sheacht mbliana. Bhí deis ag Alacsaías i mbás Robert Guiscard agus an sultáin Mailíc, agus níor chuir sé amú léithe. Chinntigh sé síocháin agus sábháilteacht na coda thoir den impireacht le conradh síthe a thug sé ar chomharbaí an tsultáin le síniú, agus bhunaigh sé comhaontas leis an uasal Anraí in Iodáil theas.

Deirtear gur cheannaire míleata láidir, Alacsaías, ach gurbh é scéal níos measctha ann ó thaobh a bhainistíochta de chúrsaí polaitíochta. Chuir sé i bhfeidhm airgeadra nua, a bhí rathúil go leor. Ach cáineann staraithe a straitéis fhiníochais, a mheasann siad a bheith mar chúis trioblóide do himpirí ní ba dheireanaí.

I rith a réimis, d’athbhunaigh Seán cuid mhaith na glóire a cailleadh ins na haoiseanna roimhe sin. Cha raibh sé sásta leis an ''status'' ''quo'' den impireacht lagaithe laghdaithe a fágadh dó ar a theacht don ríchathaoir, agus theann sé ar sprioc áirithe: an Anatóil a athghabháil de na Turcaigh. Chuir sé na Turcaigh faoi mhíbhuntáiste agus cuid mhaith an oirthir faoi smacht Biosántach. Thug sé buadh ar na hairm Úngaracha agus Seirbiacha fosta, sula ndeachaidh sé i gcomhar leis an Impire Lothair a Trí chun na Normannaigh a choimeád i sáinn.

Bhí sé de chliú ar Sheán gur rialtóir míleata láidir a bhí ann, agus é ainmnithe as a bheith cóir, cothrom ó thaobh a riail intíre. Cuirtear é i gcomparáid le Marcas Áiréilias as a bheith i n-a cheannaire prionsabálta tuigseanach i ré bhrúidiúlachta. Cailleadh é sa bhliain 1142, de bharr goin a d’fhulaing sé de shaighead nimhithe le linn thuras seilge.
[[Íomhá:Battle-of-Ager-Sanguinis.jpg|mion]]

=== Eachtraí san Éigipt ===
Shocraigh Seán comharbas ar a cheathrú mac, Manúil, agus lean an mac sin treocht a athar i gcúrsaí míleata. Chruthaigh sé é fhéin a bheith mar thacaí iontaobhtha do chúis na gcrosáidí nuair a sheol sé armáid don Mheánoirthear. Bhí a chomhghuaillí Amalraic, rí na Iarúsailéime, ar tí ionradh na hÉigipte a scaoileadh, agus sa bhfómhar den bhliain 1169, tháinig an cabhlach Biosántach san Éigipt le n-a thacú a thabhairt don eachtra: fiche long chogaidh mór, 150 rámhlong faoi stiúradh an ''megas'' ''doux,'' Andronacas Contosteipheanós. Chomh mór agus a bhí an flít gur cuireadh ionntas fiú ar Uilliam de Tyre. 

Shocraigh na comhghuaillí ar ghabháil Dhamietta mar an chéad chéim den fheachtas, agus chuadar i ngleic le réiteach léigir ar an chalafort. De dheasca easpa pleanála agus theip cumarsáide, casadh tubaiste agus anachain ar na crosáidí. Bhí lóistíocht chogadh fásaidh ní ba chasta ná mar a mheasadar, agus roimh fhada b’éigean dóibh an léigear a thréigeadh. Leis a gcuid soláthairtí ag dul in éag, rinne siad iarracht díchéille leis an chathair a ghabháil trí tréan urra. Nuair a theip sin orthu, réitigh Amalraic sos cogaidh agus conradh síochána leis na hArabaigh, agus d’fhill na Biosántaigh abhaile. Níor shroich an leathchuid acu go caladh, áfach, óir tháinig stoirm fhiach go tobann ar an fhlít a mharaigh mórán de na saighdiúirí. 

Cé gur cuireadh críoch chomh náireach don eachtra, aithníodh Manúil go foirmiúil ag ríthe a’ réigiúin (Raynauld d’Aintíoc agus Amalraic d’Iarúsailéim san áireamh) mar thaoiseach na stát crosáidí, ó ba mhó ansin a spleáchas ar chosaint Bhiosántach i ndiaidh a’ gríosaithe ná mar a bhí roimhe.

Ins an oirthear, ath-eagraíodh an t-arm Biosántach tar éis dóibh a bheith buailte i ndóigh chomh dona ag cath Myriokeohalon. Chomh mór agus a bhí an urraim ar chliú Mhanúil go ndeachaigh sluaití d’óglaigh isteach san arm a bhí sé a dhíriú chun na fórsaí Turcacha a scriosadh. Ansin, threoir Manúil é fhéin a mharcshlua le ruaig a chur ar na Turcaigh ó dheas de Pharnasam le n-a smacht a dhearbhú ar na críocha d’Anatoil athgaibhte.

In ainneoin a dhícheall, ní bheadh i gcumas Mhanúil an scaradh reiligiúnach i measc na heaglaise a shlánú, cé gur oibrigh sé le cumhachtaí Laidineacha an iarthair agus gur réitigh sé go maith leis an Phápa.

=== Athbheochan na Dara hAoise Déag ===
I ndiaidh ré cogaidh, tháinig aois síochána a mhair go dtí deireadh an chéid. Mar thoradh na fola doirte agus na sábháilteachta a tuilleadh tríthi, tugadh do na Biosántaigh fáil forbartha ar fud fairsinge a n-impireachta, a bhí i ndiaidh neartú agus leathnú. Leis an méadú dúiche, chuaidh cuid mhaith den tír chun cinn mar thalamh feirme. Lig sin do na bailte a dh’fhás agus, dá réir sin, bhisigh na nascanna trádála a bhaineadh dhóibh. Chan amháin na trádálaithe a bhuin tairbhe as an tréimhse shaibhrithe seo, ó tharla an tionchar a bheith ní ba leithne de shroich. Tugtar creidiúint le forbairtí áirithe ealaíne don fheabhsú eacnamaíochta–stíle úra mósáice agus ailtireachta, mar shampla–agus foilsíodh leabharthaí nua le húdair a bhí spreagtha ag saothair na bhfealsúna clasaiceacha.  

== Treascairt agus Míriail ==

Is mór an difear eadar na ríshleachta Comnaeneos agus Aingealas. Stuaim agus cúram na saintréithe a léirigh an chéad teaghlach, agus a malairtí ag an dream deireanaí. Ba é Constaintín Aingealas an sinsear a bhunaigh an ríshliocht a bheirfeadh a ainm. Fear misneach, beoghúil, agus go han-dóighúil a bhí ann, de réir na gcroiniceoirí. B’é rud nádúrtha, mar sin, go raibh Constaintín ábalta pósadh le Téadóra, nighean an Impire Comnaeneos, a bhaint amach.  

Tháinig Constaintín den mheánuaisle, agus b’fhéidir gurbh as an tsiocair sin gur choimeád an bhanríon Írín dearcadh chomh tarcaisneach i leith an Aingealais. Níor sháraigh Írín a hamhras fá Chonstaintín, agus chuaidh an caidreamh eadar í agus a neacht Téadóra in olcas de bharr a’ phósta. Ó thaobh an impire, áfach, cha raibh díth muiníne ag Manúil a Dó nuair a chinn sé an flít impiriúil a chur faoi cheannas Chonstaintín.  

Sa bhliain 1154, bhí na Biosántaigh ar tí cogaidh leis na Normannaigh, a bhí ag cruinniú a bhfórsaí cabhlaigh gar do chósta Lacóinia. Fuair Constaintín orduithe gan dul i ngleic leis na Normannaigh sula dtiocfadh trúpaí Biosántacha breise le h-é a thacú. Ach thug Constaintín neamhshuim d’orduithe an impire agus, de bhrí chomhairle astralaithe, dhírigh sé an flít Biosántach in aghaidh an chabhlaigh Normannaigh, a bhí i bhfad ní ba mhó ná a chabhlachán fhéin. Gabhadh an mhórchuid de na longa Biosántacha chomh maith le Constaintín fhéin sa ghníomh easurraime díchéillí, agus chaith sé roinnt bliana i mbraighdeanas i ndiaidh na hanachaine sin.
[[Íomhá:Byzantinischer Kampfschwimmer.jpg|mion]]
Léirigh Constaintín go bhféadfadh tubaiste míleata teacht mar thoradh de mhisneach gan chiall; ach léirigh a mhac Andronacas nach gá leis an mhisneach a bheith ann ach oiread. Ins an bhliain 1179, cuireadh Andronacas i gceannas feachtais in aghaidh na dTurcach sa réigiún de Characs. Oídhche éigin, chuala Andronacas scairteacha sa dorchadas. Níorbh ach scata beag scabhtaí a bhí ann, ach ba leor sin le geit a bhaint as Andronacas, agus d’imigh sé leis chomh tapaidh agus a d’iompródh an each é. Ag radharc na sceilmise, lean na saighdiúirí eiseamláir a gceannaire, agus chuirtí ruaig ar cholún Bhiosántach ag buidhean beag Turcach murach guaim Mhanuel Canracoseanos, a chuir aghaidh do na saighdiúirí teifeacha le léiriú dóibh nach raibh aon duine ar a dtóir.   

Bhí scéal mheatacht Andronacais scaipte go forleathan i mbéal a phobail, agus bhí an t-Impire Manúil ar buile fán mí-ionracas a tharraing a chol ceathrair ar an teaghlach impiriúil. Bhí sé meáite ag Manúil go gcuirfeadh sé éadaí ban ar Andronacas, agus go dtabharfadh sé an meatachán ag máirseáil sa riocht sin trí sráideanna Chathair Chonstaintín. I ndiaidh tamaill, d’imigh an oiread feirge den impire agus go raibh a chomhairleoirí ábalta áitiú ar go mb’fhearr an deasghnáth náireachta a chealú. 

=== Anachain Andronacais ===
I ndiaidh bhás Mhanúil ar 24 Meán Fómhair 1180, fágadh an impireacht le garsún-impire, Alacs a Dó. Roinnt bliana roimh a bhás, thug Manúil ar na huaisle mionn a ghlacadh go ngéillfidís dá bhean, Máire, dá gcaillfí é sula dtiocfadh a mhac Alacs i n-a aois céille; d’aontaigh na huaisle–ar an choingheall go rachadh Máire sna mná rialta dá dtarlódh na heachtraí amhlaidh. 

De réir an tsocraithe, rinneadh bean rialta de Mháire, cé nach ndeachaidh sí i gclochar. D'fhan máthair an impire sa phálás mar a rialiaigh sí le cuidiú an ardchomhairle Alacs Comnaeneos, agus díríodh cúrsaí a’ stáit chun donachta faoi stiúradh na díse. Banleasrí agus bean Fhrancach a bhí i Máire, agus ba leor na buanna sin le hí a chur i staid neamhsheasmhach i ríocht a raibh olc do lucht Laidineach a dul chun cinn ann. 

Bhí sí aineolach go raibh sí ag rith ar thanaí, áfach, agus thug sí neamhshuim don ghearán go raibh sí claonta i dtreo na Laidineach. Thuig sí méid an fhuath nuair a spreagadh círéibeacha i n-a héadan, agus thiontaigh corraíl a’ phobail in ainghníomh. Theith sluaite lucht Laidineach den bfhoréigean, ach cailleadh oiread mór ag an áir.

I lár na hanachaine, tháinig ansin Andronacas Comnaeneos, uasal óg dathúil deagh-chruthach a raibh gnaoi na ndaoine ar agus tacaíocht an airm aige. Nuair a corónaíodh é mar chomh-impire i Meán Fómhair den bhliain 1183, tugadh le fios go mbeadh sé i n-a chosantóir don impire óg. Is dócha go raibh Alacs ag súil go dtiocfadh sé slán den trioblóid faoi scáth dheagh-chliú a ghaoil ní ba shinsearaí. Bhí sé meáite ag Andronacas, áfach, go dtógfadh sé an choróin agus an bhean d’Alacs. Trí mhí ní ba dheireanaí, chuir sé amhlais chun an garsún a thachtadh, agus teilgeadh corpán an impire sa Bhosparas.

Rialtóir ciallmhar bríomhar a bhí in Andronacas Comnaeneos, a bhíodh i n-a chompord comhrá béasúil intleachtach a choinneáil, chomh maith le foréigéan brúidiúlach a dhéanamh. Dhírigh sé neart a chuid fuinneamh i dtreo leasú na himpireachta a bhí, ag an am sin, curtha de dhroim seoil ag an truailliú fear faillí. Cuireadh ceal ar an díolú oifige faoi riail Andronacais. Thug sé le fios go mbeadh cumas agus stuaime mar chrann tomhais maidir leis an earcaíocht den uair sin amach, agus go n-íocfaí turastal cuí do na hoifigí fiúntacha.&lt;ref&gt;G. Ostrogorsky, History of the Byzantine State&lt;/ref&gt; Le cois leasú na maoirseachta, d’eagraigh Andronacas athchóiriú talmhainn agus an chóras cánachais a bhain daoithe. Bhí na tuathánaigh buíoch as, cé go raibh na tiarnaí talaimh mí-shásta leis. 

Ins an phríomhchathair, áfach, bhí na daoine trí chéile ag pearsantacht scoilte, dothuartha an impire, agus d’fhás an eagla faoi agus an fuath dhó. Scoite in iargúil a pháláis, chaill Andronacas teagmháil leis an phríomhchathair, chomh maith le cúrsaí eachtracha. Ghabh na Normannaigh an Chipir, oileáin straitéiseach, lárnach don impireacht, agus tharla an cailleadh dhi mar dhubh-ionntas ar na Biosántaigh agus comhartha dá bhfainne don domhan. I rith an mhí-ordaithe a bhí á scaipeadh i measc na mBiosántach, thapaidh na Normannaigh an deis ansin le críoch Bhiosántach breise a ghabháil. Thit Díraichíón do na Normannaigh go héascaidh, sular chuireadar Teasalóinicí faoi n-a smacht. Ansin, d’imir siad díoltas uathbhásach ar na Biosántaigh as an ár a rinne siad ar lucht Laidineach i gCathair Chonstaintín. Díbríodh daoine Theasaloinícé dá dtithe sular bhuin na Laidinigh a raibh de luach díobh. Creachadh na heaglaisí fosta, cé go raibh an Easpag Éustatias ábalta na Laidinigh a shuaimhniú go leor agus sléachtadh a sheachaint. 

Lean na Laidinigh ar aghaidh chuig Cathair Chonstaintín, agus má tháinig siad mall is é gur tarraingíodh siar iad ag mealladh stóras na mbailte eadar Theasaloinícé agus an príomh-chathair. Leis an tubaiste ar casadh ar Theasaloinícé, chaill Andronacas aon roinnt tacaíochta a bhíodh fágtha dhó i measc na gnáthmhuintire, agus le cailleadh dheagh-ghean na ndaoine, chaith sé de ualach an deaghrialtóra. In ionad cothrom cúramach a choimeád eadar na faicsin agus eadar na haicme, scaoil sé an t-uathbhás ar an phobal iomlán. 

Bhí Andronacas ag iarraidh na gnáth-dhaoine a chur faoi n-a chos, ó ba léir faoin uair sin go raibh an pobal i ndiaidh tionntú i n-a aghaidh. Dhírigh sé ar an uasalaicme fosta, ó chonacthas don impire go mb’ar cheann uasal a gcuirfí an choróin dá mbainfí í de. Cuireadh i bpríosún cuid mhór na n-uaisle ar leithscéal go raibh siad i n-a gceannaircigh, ach, i dháiríre, gabhadh iad mar ghialla le cosaint in aghaidh treascartha ó thaobh a dteaghlach. Chuaidh Andronacas thar cailc leis an straitéis seo nuair a bhagair sé go gcuirfí na huaisle siúd chun báis mar thréatúirí. Le caint chomh neamhshrianta, chinntigh an t-impire an treascairt a bhí sé chomh faitíos faoi, mar spreagadh na huaisle chun gnímh lena ngaolta a shábháil. 

Ba bhuinnean na dteaghlach Comnaeneos agus Aingealas é, Íosác Aingealas, i measc na bhfear ab uaisle, agus, de réir a’ chritéir sin, ar na fir ab oiriúnaí don ríchathaoir. Ach in ainneoin fola goirme Íosáic, bhí sé de mhíchliú air gur mheatachán plobaireach a bhí ann. B’fhéidir gur chomhartha a’ bhig a measadh de gur fhág Andronacas ainm Íosáic as liosta de na huaisle le bheith gaibhte, agus is dócha nár scríobhtaí aon scéala breise faoi Íosác murach Stíofán Haigíochríostophóirítis. Feidhmitheoir an rialtais impiriúil a bhí ann, agus é chomh éilitheach i n-a dhualgas gur thóg sé air fhéin go ngabhfadh sé Íosác. Bhí eagla a’ tsaoghail Bhiosántaigh roimh Stíofán as an chéasadh agus as an mharú a dhéanadh sé i seirbhís don impire, agus bhí Íosác chomh croithte ag radharc an amhais seo go dtug sé ruathar ar Stíofán, agus mharaigh sé a thóraí ar an bpointe le buille a chlaidhimh. 

Theith Íosác go láithreach chuig an Hagia Sóphia a dh’iarraidh tearmainn. Scaipeadh scéala éachta Íosáic timpeall na cathrach, agus thionntaigh an ardeaglais i lárionad na gceannairceach, agus iad ní ba dhána ansin tar éis bhás Stíofáin.&lt;ref&gt;J.Harris, Byzantium and the Crusades, 124&lt;/ref&gt; Cor deagh-chinniúna ab ea é gur san eaglais sin a bhí áit-taisce na corónach impiriúla, agus thug na huaisle reibiliúnacha ar Íosác í a ghlacadh. De réir a nádúir mheata, dhiúltaigh Íosác an choróin, an baol, agus an dualgas a bhainfeadh leotha. Ach, nuair a d’éiligh siad go dháiríre fán ádhbhar, cha raibh de mhisneach aige an dála d’uaisle a dhiúltú arís. Tháinig sé mar theifeach, agus d’imigh sé amach den eaglais mar an t-Impire Íosác a Dó Aingealas.

[[Íomhá:Andronikos 1 Komnenos.jpg|mion]]

Tháinig slua na n-uaisle don phálás ríoga chun Andronacas a tharraingt amach. Bhí gardaí na múrtha cosanta ag tabhairt neamh-shuime don chuid orduithe a bhí ghá scairteadh ag an iar-impire, agus é ar bís, ag déanamh iarrachta scannraithe le hiad a spreagadh chun gnímh. Thuig na fir, is dócha, nach mbeadh ciall ná tairbhe i gcur in aghaidh an athrú réimis. Le heiseamláir a thabhairt, b’fhéidir, thóg Andonacas bogha de shaighdiúir, agus scaoil sé amach roinnt saighead i ndorchadas na hoídhche (gan éifeacht ar bith). Rith tuigsint uathbháiseacht a’ scéil tríd an tíoránach ansin, agus chaith sé de a róba ríoga, chuir sé air boinéad Rúiseach, agus théaltaigh sé amach den chaisleán le dís de na mná ab fhearr leis. Gabhadh é ag an slua, áfach, nuair a bhí sé ag feitheamh bhád éalaithe, agus cuireadh an t-impire treascartha i gcomhair an impire theagmhasaigh.

D’fhág Íosác don daoscar dán Andronacais a shocrú, agus d’imir siad an cineál ceartais is gnách le gráscar mire a léiriú. Teannadh Andronacas de chrann, agus tugadh greadadh i ndiaidh greadta dhó ar feadh trí lá. Scoitheadh an lámh dheis de, agus tarraingíodh na fiacla agus an ghruaig dá chlaigeann. Buineadh súil de, agus caitheadh uisce bruithte i n-a éadan. Ar dheireadh, streachlaíodh Andronacas don hipeadróm mar a crochadh é dá chosa eadar dhá cholún. Sa dóigh sin a fágadh é, le cráidh tuilleadh a dh'fheitheamh. Dúradh go raibh a mheabhair agus a mhisneach aige ar feadh fhad na brúidiúlachta, a chríochnaigh le beirt shaighdiúir Laidineach á chiorrú le buillí a gclaidhmhte. 

=== Íosác a Dó agus Alacs a Trí ===
Chuaidh an Impireacht in olcais faoi réimeas Íosáic a Dó agus a dhearthár, Alacs a Trí, agus thit a raibh fágtha d’inneall a’ rialachais lárnaigh. Léirigh na hAingealais Léiríodh laigeacht na himpireachta le linn na gcrosáidí. Leis an bhearna chumhachta i lár na hImpireachta, cuireadh misneach do cheannaircigh i gcearnaí éagsúla den impireacht chun údarás Biosántach a chaitheamh siar. De réir an staraí Alexander Vasiliev, “Thapaigh an rí-shliocht Aingealas bás na himpireachta, a bhí lagaithe amuigh agus scoilte astoigh cheana fhéin.”  

Faoi theacht a’ rí-shleachta seo, bhí na laethanta glórmhara caite ag an Impireacht Bhiosántach, agus is stair de mheatha agus truailliú a bhí i réimeas Alacs a Trí. Ligeadh na bealaí agus na droichidí i léig. Ní raibh airgead go leor le hinfreastruchtúr na himpireachta agus diomailteacht an impire a choinneáil ag an am céanna, agus cha dtigfeadh focal stuama mar rabhadh dó as na huaisle a bhí ag brath air. Ós rud gurbh fhir náireacha a bhí i gceannas, caitheadh an t-airgead ar shiamsaíocht agus oirfeid in ionad calaí agus droichead, cleasaithe agus damhsóirí in áit dúnta agus uiscerianta. Laghdaíodh gradam na himpireachta agus mórtas a’ phobail aisti agus, leis sin, d’ísligh mian na ndaoine chun í a chosaint.

Nuair nár leor maoiniú a athtreorú, thoisigh an rialtas ar fheachtas cánach a bhí chomh hiomarcach ar na daoine nárbh fhéidir leo maireachtaint faoi. Chomh cruaidh agus a bhí an cánachas agus na dlíthe carntha ar an phobal dúchais gur tréigeadh tráchtanna móra na himpireachta, agus leis an tír folmhaithe de dhaoine tháirgiúla mar sin, tháinig sluaite na mbarbarach a thógáil a’ spáis.

== An Ceathrú Chrosáid ==

Ins an bhliain 1198, thoisigh an Pápa Innoicéintius a Trí ag seoladh litreacha ina dtug sé cead le crosáid nua a dhéanamh. Bhí mar phríomhaidhm na gcrosáidí ná gabháltas na hÉigipte, a bhí i n-a lár chumhacht na Moslamach sa Leiveaint. Tháinig arm na gcrosáidí ag Veinéis sa samhradh den bhliain 1202, ach ba lú a líon ná an méid saighdiúirí a bhí geallta. Ní ba mheasa ná sin, cha raibh an oiread airgid acu ar son chíos an fhlít Veinéisigh a dh’íocadh. In áit íoca, réitíodh go mbeirfeadh na Biosántaigh cabhair do na Veinéisigh a dh’athghabháil Zara–cala-chathair a dhiúltaigh smacht na Veinéiseach tamall beag roimhe sin. Bhí rath ag an chomhghuaillíocht Bhiosántach-Veinéiseach, agus thit Zara tar éis léigir.  

Bhí an chrosáid faoi cheannaireacht Bhonaifeas de Montferrat, cara do Philib de Suabia, agus bhí bean chéile de bhunadh a’ teaghlaigh ríoga Bhiosántaigh ag na comrádaithe araon. Nuair a thug Bonaifeas cuairt ar a chara Pilib, cuireadh é in aithne don Phrionsa Alacsaías Aingealas, mac Íosáic a Dó Aingealas, impire Biosántach treascartha. Chaith Alacsaías a leanbaíocht i mbraighdeanas baile i gCathair Chonstaintín, sular éalaigh sé don iarthar mar a fuair sé fáilte i bpálás a dheirféar agus a fear céile, Pilib.

Rinne an prionsa óg moladh dána do Bhonaifeas. Gheall Alacsaías go dtabharfadh sé tacaíocht na hImpireachta Biosántaí do na crosáidí dá gcuideodh Bonaifeas  leis é fhéin a chur ar ríchathaoir Chathair Chonstaintín. D’ofráil Alacsaías 200,000 punt d’airgead do na crosáidí agus an oiread soláthairtí a bheadh de dhíth orthu. Chomh maith leis sin, gheall sé go gcuirfeadh sé a bhrú impiriúil ar an Phatrarc Ortadocsach ionas go n-aithneodh an cléireach údarás a’ Phápa ar an domhan Críostaí iomlán. 

Cuireadh an Pápa in eolas den phlean ionraidh ar Chathair Chonstaintín, agus sheol sé litir inar chuir sé cosc ar na crosáidí an chathair a dh’ionnsaí. A scríobh sé: “Ná bíodh in aigne d’aon duine agaibh go gceadófaí dhaoibh creachadh a dh’imirt ar thíortha na nGréagach, le cúis nach ngéilleann siad don Hagia Sophia, ná ar an leithscéal gur threascairt an t-impire a dheartháir leis an rí-chathaoir a ghabháil dó fhéin. Cé go ndearna an t-impire na peacaí sin, agus peacaí sa bhreis, ní gá dhaoibhse breitheamhnas a thabhairt air. Níor thóg sibh an chros leis an pheacadh seo a cheartú. Gheall sibh go n-imreodh sibh díoltas ar iad a thug dímheas don chros.”

Níor léigh na crosáidí fógra a’ Phápa. Faoin uair a shroich an litir an caladh, bhí an armáid imithe cheana fhéin chuig Chathair Chonstaintín'''.''' Cha raibh aon chosaint curtha in áit ann nuair a dtáinig na crosáidí ar an 24 Meitheamh. Theith an t-Impire Alacsaías III, agus cuireadh Íosác ar ais ar an ríchathaoir, le n-a mhac Alacsaías Aingealas (Alacsaías IV) mar chomh-impire. Thug an Pápa iomardú do cheannairí na crosáide, agus d’ordaigh sé go leanfaidís ar aghaidh don Talamh Naofa.

Faoi dheireadh mhí na Samhna, thug an t-Impire Alacsaías IV le fios nach n-íocfadh sé an dara chuid den mhéid gheallta–200,000 bonn airgid–ar an leithscéal de ghanntanas maoinithe. Chuir Alacsaías na Veinéisigh trí chéile fosta nuair a d'aidmhigh an t-impire neamh-iontaofa nach raibh sé ábalta cíos an fhlít a dh’íocadh ach oiread.

Le leathíoc na suime, chruthaigh Alacsaías naimhde dó fhéin i ngach uile phointe a thimpill, ó nach ligfeadh ceannaire na nguaillíochta iad fhéin a bheith feallta, agus gur cruinníodh an oiread a d'íoc sé as leá frámaí íocón agus díonta na n-eaglaisí.

Oídhche amháin, tháinig an cúirteoir Alacsaías Múrtsúphlós chuig áras an Impire Alacsaías IV le scéim chliste a chur i bhfeidhm. Bhí a fhios ag an impire go raibh an pobal ar tí reibiliúin, agus bhí fhios ag an chúirteoir gur mheatachán an t-impire. D’inis Múrtsúphlós scéalta bréaga uathbhásacha fá bhuíonta comóntach fuilteach ag sceimhliú tríd an chathair agus an mearadh acu chun eirleach a dhéanamh. Bhí an t-impire buartha cheana fhéin, ach chuir tuairisc a’ chúirteora eagla a’ domhain air. Croitheadh an seomra go tobann ansin le buillí ag an doras agus screadanna de shlua taobh amuigh den seomra. Grúpa comrádaithe Mhúrtsúphlós a bhí ann, ag déanamh a’ róil de chíréibeoirí rímharfóireacha. Le cuma sábhálaí, d’ofráil an cúirteoir slí éilimh don impire, agus threoraigh sé é tríd an lúbra pasáistí den chaisleán. Chríochnaigh an turas ag an doinsiún, áfach, mar a tachtadh Alacsaías tamall ní ba dheireanaí, ar an 25 Eanair, sa bhliain 1204. 

Corónaíodh an forghabhalaí Alacsaías Múrtsúphlós mar Alacsaías V ar an 5 Feabhra. Ach leis an treascairt dhána, thuill an t-impire nua fearg na gcrosáidí, agus thoisigh siad ag beartú ionsaithe Chathair Chonstaintín, an chóras rialtais a chuirfidís i bhfeidhm ann, agus na dóighe a roinnfidís an impireacht eatarthu. Shocraigh ceannairí na comhghuaillíochta go dtoghfaí impire nua ag comhairle de 12 acu, agus go mbeadh cothromaíocht eadar sé crosáidí agus sé Veinéisigh ag an chomhairle sin.

[[Íomhá:Siege constantinople bnf fr2691.jpg|mion]]

Ar an 12 Aibreán, thoisigh na crosáidí ionsaí cabhlaigh ar Chathair Chonstaintín. Tháinig siad ar an chósta le flít de longa dúbláilte (is é sin, bhí na longa nasctha le chéile i bpéire le hiad a dhéanamh ní ba láidire mar ullmhúchán don dúshlán a bhí rompu). Cath catapalt a bhí ann, leis an teicneolaíocht sin á úsáid ar an dá thaobh. Bhí an buntáiste ag na cosantóirí áit ní ba dhaingnithe a bheith acu, agus buntáiste na so-iomrámháilteachta ag na seoltóirí crosáidí. Dhírigh na hionsaitheoirí a mbaráiste ar thúr áirithe ar nós comhordaithe, agus b’éigean do na cosantóirí Biosántacha dul ar foscadh leis an stoirm chloiche a sheachaint. Le postanna an túir tréigthe ag na saighdiúirí, bhí an deis ann do na crosáidí na rampair a thógáil. Gabhadh an chéad túr agus trí eile go tapaidh i n-a dhiaidh. Rúid na fir ab fhearr de na crosáidí ansin chun na geataí cosanta a dh’oscailt le n-a gcomrádaithe den mharcshlua a chur i dtír. 

Ag radharc thógáil bhratach na gcrosáidí, theith an t-Impire Alacsaías Múrtsúphlós den champa. Chruinnigh a phobal tréigthe sa Hagia Sóphia leis an éigeandáil a phlé agus plean a réiteach. Toghadh impire nua ag an chruinniú sin: Téadór Lascairís. Theip air i n-a chuid iarrachtaí le fir na cathrach a spreagadh chun cogadh in aghaidh na saighdiúirí cleachta proifisiúnta de na crosáidí, agus d’imigh sé leis le breacadh an lae arna mhárach.
Le n-a gcathair agus a misneach caillte acu, agus trócaire geallta dhóibh, lig na Biosántaigh síos a n-airm. B’ansin a pléascadh an t-uathbhás. Scaoileadh fir fhuathmhara na gcrosáidí amach trí na sráideanna. Rinneadh uirísliú beag agus mór ar an phobal chloíte den chathair. Creachadh tithe na sibhialtachta; éigníodh na mná, agus tógadh a gclann mar sclábhaí. Truaillíodh a creideadh a bheith naomhtha de na heaglaisí, agus goideadh a bhí de luach airgid díobh. Cuireadh corónacha d’ór; scrínte taisí; dealbha clasaiceacha, agus seodra Biosántacha leis na boinn d’ór a bhí goidte den taisce impiriúil agus na hearraí ar tógadh amach de thrádstórais agus de thithe na cathrach. Scríobh an staraí Geoffroy de Villehardouin, “ní dhearnadh an leithéid creachta ar chathair ariamh.” Mheas Baudouin i litir a scríobh sé gur mhó an luach a bhuin siad amach de Chathair Chonstaintín ná an méid a bhí sna stórais den Eoraip Thiar in éineacht.[[Íomhá:Eugène Delacroix - Prise de Constantinople par les croisés (12 avril 1204) - 2026 restoration.jpg|mion|256x256px]]Nuair a tháinig tuairisc a’ scéil náirigh don Róimh, scríobh an Pápa litir don leagáid Peadar, inar chuir sé friotal ar a chorraíl maidir le gníomhaíochtaí na gcrosáidí agus a dhubhionntas gur ofráil an sagart sin absalóid dóibh, rud, dar leis an Phápa, nach raibh in údarás Pheadair a dhéanamh. “Cad é a chuir an smaoineadh i do chlaigeann?”, a cheistigh sé an sagart. “Conas a cuireadh thú ar seachrán?”. 

Baineadh an Pápa siar ag an drochscéal, agus cháin sé go dian na crosáidí as an ainghníomh. Dúirt sé go raibh ní ba shuim acu i maoin shaolta agus in íospairt a dhéanamh ar Chríostaithe ná mar a bhí acu in athtógáil Iarúsailéime agus i gcosaint na gcreidmheach. Cha raibh na crosáidí ná na Veinéisigh ró-buartha faoi focla a' Phápa, agus leanadar ar aghaidh leis an phlean a bhí beartaithe acu: tóghadh Baudouin mar impire, agus roinneadh an mhórchuid den impireacht eadar na huaisle. Tarraingíodh an forghabhálaí Alacsaías Múrtsúphlós as comhair cúirte na gceannairí nua. D’áitigh sé gur bh’fhealltóir a réamhtheachtaí, agus gur thoradh bínse dlisteanaigh an cinneadh é a thachtadh. Níor chuir an chosaint sin i n-a luí ar aon duine, áfach, agus teilgeadh Múrtsúphlós de cholún i gcearnóg Thabhrós. 

== Athghabháil Chathair Chonstaintín ==

I ndiaidh Cathair Chonstaintín a bheith tógtha dhíobh, bhunaigh na Biosántaigh dhá stát comharba: an Impireacht de Nícaea agus an Forlámhas d’Eipíreos. (Bunaíodh stát Biosántach eile, an Impireacht Treabaesiún, roinnt seachtainí roimh chreachadh Chathair Chonstaintín.) Ón dtús, bhí na stáit Bhiosántacha i gcoimhlint leis na Laidinigh agus na Turcaigh. Sa bhliain 1075, tháinig an taoiseach cogaidh Súlaidhmeán ibn Cútalmais ar an bhfód i ndiaidh dó a smacht a chur ar na sléibhte Tabhrós, agus sa bhliain 1080, le cuidiú an fhealltóir Nícéipheoras, géilleadh Nícaea dó. Thug an Sultán Máilíc Seá aitheantas do Shúlaidhmeán mar rialtóir iarthar na hImpireachta Seilsiúc sa bhliain dar gcionn. 

De bhreis ar na naimhde áitiúla, bhí cumhacht eile ag teacht, cumhacht ní ba mhó, ní ba láidire ná na faicsin eile in éineacht, agus iad ag trasnú na sléibhte agus ag rásáil ar thaobh a’ chósta le mian an Eoraip go léir a ghabháil.

Ré ionraí na Mongólach a bhí ann, agus eadar na blianta 1204-1243 (blianta ina raibh na ríochtaí Críostaí ag déanamh cogaidh ar a chéile i ndiaidh bhriseadh na hImpireachta Biosántaí), thogh na Mongólaigh Geingeas Chán mar impire, thoisigh siad feachtas gabhála uathbhásaí, agus leathanaigh siad a n-impireacht go dtí gur shínigh a dteorainneacha ó Vítneam don tSibéir, agus ó Mhuir na Seapáine go dtí, faoin bhliain 1243, an Anatóil, mar a bhuaigh arm na Mongólach ar fhórsaí na hImpireachta Seilsiúc.

Cé gur ghéill na Turcaigh go tapaidh agus go hiomlán do na Mongólaigh, d’fhág na hionróirí arm san Anatóil le n-a smacht sa réigiún a chinntiú. Bhí eagla ann go mbeadh na stáit Bhiosántacha na céad tíortha eile a d’fhulaingeodh uathbhás na Mongólach. Ach bhí na Mongólaigh sínte fada tanaí go leor faoin uair sin agus, le tuigsint an fhiúntais a mbeadh i gcomh-ghuaillíocht áitiúil, socraíodh póstaí eadar roinnt ógmhná na mBiosántach d’fhir uaisle na Mongólach. Leis na Turcaigh cloíte agus, mar sin, gan iad a bheith á n-ionsaí a thuilleadh, bhí na Biosántaigh ábalta a n-iarrachtaí míleata a dhíriú ar na Laidinigh ó thuaidh agus athtógáil na ndúichí caillte dhóibh.

Nuair a corónaíodh Seán a Ceathair, Dúcas Lascairís, (1250-1305) cha raibh ach seacht mbliana d’aois aige agus, mar sin, ainmníodh cara a athar, Seoirse Músalón, mar leasrí dhó. Bhí neart naimhde ag an chúirteoir sin, agus dúnmharaíodh é ar feadh Aifrinn naoi lá ní ba dheireanaí. I ndiaidh an ainghnímh sin agus éiginnteachta dá bharr, thapaigh Mícheál a hOcht a dheis chun údarás a thógáil. Oidhre den trí theaghlach ba ríoga den domhan Biosántach a bhí i Mícheál, an leasrí nua, le cois a bheith in a ghinearál maith le lán tacaíocht na bhfórsaí míleata. Tugadh ardú céime i ndiaidh ardaithe céime dhó; rinneadh aimiréal a’ chabhlaigh de, agus, tamall ní b’fhaide, ainmníodh é mar Thíoránach na hImpireachta. Agus é ina Thíoránach, bhí an t-impire agus a mhuinntir ró-lag a chur i ndiaidh a dhánachta. Sa bhliain 1259, shocraigh Mícheál go gcorónófaí é mar chomh-impire agus, trí mheascán tosca agus stuaime, thuill sé an chliú mar an impire a d’athbhunaigh an Impireacht Bhiosántach. 

Le linn na nglúnta tar éis na tubaiste den bhliain 1204, tháinig na Biosántaigh i staid nirt, ag eagrú agus ag forbairt de réir a chéile. Thóg siad ar ais cuid mhaith na ndúichí a chaill siad agus, ón bhliain 1230 (seachas roinnt oileán agus úrphost), bhí impireacht na Laidineach agus na Veinéiseach teoranta go dtí iomall Chathair Chonstaintín í fhéin, faoi shúile ghéara na nGréagach. Ó thaobh na Laidineach, is dócha go raibh rialú Chathair Chonstaintín mar dhúshlán thar cumas na Laidineach.

In ionad fhorbairt tionscail agus infheistíochta stuama, bhí eacnamaíocht na Laidineach ag brath ar an mhéid a mbíodh siad ábalta a bhladar as an Phápa agus an oiread arbh fhéidir leotha a bhuaint as an phobal. Bhí an stát agus na daoine ag dul i mbochtanas de dheasca na bpolasaithe truaillithe, agus faoin bhliain 1261 bhí an scéal chomh dona agus go raibh na Laidinigh ag leagan agus ag leá na ndíonta órga de na heaglaisí. 

I measc na mBiosántach, mhéadaigh mian Chathair Chonstaintín a athghabháil agus an dóchúlacht go gcuirfidís an dúshlán sin i gcrích. Bhí na Biosántaigh eolach nár tógadh Cathair Chonstaintín ariamh gan smacht na n-uiscí dá timpeall a bheith ag na gabhálaithe, agus d’eagair siad plean ghabháil na cathrach le cuidiú a gcomh-ghuaillithe den ríocht Geineoch, leis a raibh ceann de na cabhlaigh ba mhó den aois. 

Bhí oifigigh an airm Bhiosántaigh i dteagmháil leis na Teileamatóirí le roinnt blianta. Saorálaithe de mhíliste Gréagach neamhspleadhach a bhí ionntu, agus iad ag oibriú san eadrána ar an teorainn. Bhí siad in ainm a bheith faicsean neodrach agus, go dtí an uair seo, níor throid siad ar thaobh amháin ná an taobh eile. Gréagaigh go léir ab iad, áfach, agus le blianta bhí siad ag baint tairbhe as a suite uathúil chun fhaisnéis staide na cathrach agus tuairisc fá ghluaisteachtaí trúpaí a chruinniú leis an eolas sin a thabhairt dá gcomhthírigh. Thug na saorálaithe Gréagacha scéala do Strataigeapólós–ginearál na hImpireachta de Nícaea–go raibh an flít Veinéiseach imithe chun Daphnúisia le sprioc an oileán sin a réiteach mar chaladh cosanta in ullmhúchán don ionnsaí Geineoch a bhí siad á fheitheamh.

Tháinig Straiteagopólós agus a chuid trúpaí chuig poinnte áirithe de bhalla cosanta na cathrach mar a raibh roinnt saighdiúirí den Teileamatóirí á bhfeitheamh ar an taobh eile den mhúr. Ag meán oídhche, cuireadh na dréimeirí agus toisíodh an iontráil fáilí isteach i gCathair Chonstaintín. Chomh ciúin cúramach agus a bhí na fir ag dul thar na ballaí ollmhóra nár braitheadh aon duine acu roimh an mhóimint a dhruideadar de rúid ar fhairtheoir de Gheata na Foinse. Leagadh amach an garda sin, agus osclaíodh an geata chun an t-arm Biosántach a ligint isteach. 

Rinne na trúpaí Laidineacha a dhícheall in iarracht an bealach chun an pháláis a bhlocáil, ach sléachtadh iad go tapaidh. Ag radharc na ruaige, dheifrigh an t-Impire Baudouin chun a’ chalaidh. Cé gurbh fhéidir leis an impire Normannach cath a dhéanamh ansin–bhí a ghardaí cosanta leis agus an flít Veinéiseach ag teacht–léirigh Baudouin a chladhaireacht nuair a thóg sé an bád ba ghaire, agus d’imigh sé leis ón dainséar.

Faoin uair ar fhill an cabhlach Veinéiseach, bhí an chathair chaillte dhóibh. Bhí na Gréagaigh ag gardáil na múrtha cosanta, agus iad i ndiaidh tinte a lasadh i measc tithe na cathrach. Bhí na teaghlaigh Laidineacha agus Veinéiseacha i mbun tréan-iarracht an baol sin a dh’éalú, a gcuid seodra a shábháil, agus an oiread earraí a bhí siad ábalta a dh’iompar amach. 

Ar an chúig lá déag de mhí Lúnasa, rinne an t-Impire Mícheál filleadh glórmhar isteach Cathair Chonstaintín chun an Impireacht Bhiosántach a dh’athbhunú. Coisriceadh an Hagia Sóphia don chreideamh Ortadocsach. Corónaíodh Mícheál agus a bhean, agus rinneadh comh-impire dá mhac, Andronacas. Dalladh Seán, agus cuireadh i bpríosún é. Mar sin a bunaíodh an ríshliocht Pailéalógós, an teaghlach ríoga a rialaigh an Impireacht Bhiosántach le tréimhse ní b’fhaide ná aon teaghlach eile.  

== Cogaí Cathartha agus Cinsealacht na n-Otamánach ==

Gabhadh Cathair Chonstaintín ar ais, ach bhí glóir chinseal na himpireachta chaillte fós. Bhí na sean-tíortha Biosántacha i seilbh a sean-naimhde, agus cuireadh trí chéile trádáil chuig an phríomhchathair de bhrí neartú smacht na Veinéiseach sa Mhuir Aeigéach. Tugadh neamhshuim don bhagairt Thurcach. Ó thaobh cúrsaí inmheánacha, chuaidh na caidrimh eadar na haicme in olcas. Bhí na huaisle ag seasamh talaimh agus ag loiceadh a ndualgas maidir le hearcaíocht mhíleata. Ins an ré sin, leantaí cogadh cathartha de chogadh cathartha eile, agus bhí gach aon de na hanachainí úd mar chéim eile i dtreo bhás na hImpireachta Biosántaí.

Nuair a corónaíodh Mícheál a hOcht, ní raibh i bhfairsingeacht na hImpireachta Biosántaí ach an cósta thiar d’Anatóil; codanna na Tráicia agus na Macadóine; roinnt oileán sa Mhuir Aeigéach, chomh maith le cuid tíre comhionann le taobh thiar na Gréige den lá atá inniubh ann. Shocraigh Mícheál go bhfeabhsódh sé an méid a bhí fágtha dhó, agus thoisigh sé ar fheachtas athtógála agus ath-dhaonraithe. Mhaoinigh sé forbairt mhíleata trí cánachas cruaidh agus díluacháil an airgeadra.   

In ainneoin na staide éiginnte den impireacht, láinseáil Mícheál ionsaithe in iarracht críoch a ghabháil, ach ba bheag an rath a bhuin sé as na feachtais, den chuid is mó. Le cosaint in aghaidh chreachta eile ar Chathair Chonstaintín, thug sé ar an Eaglais Ortadocsach a ghéilleadh don Róimh, cé gur thuill sé fuath na ndaoine leis an straitéis sin. 

Tharla cogadh cathartha eile i ndiaidh bhás Andronacais a Trí sa bhliain 1341, a mhair sé bliana. Bhí mac Andronacais, Seán Pailéalógós, faoi stiúradh Áine de Shaváí'''.''' Cé gur mhian le Andronacas a Trí go gceapfaí Áine mar leasrí a mhic, bhí cara an impire sin, Seán Cantacúiseanas, míshásta leis an socrú, agus thug sé é fhéin in iomaíocht leis an bhean uasal Áine. Cha raibh rath ar a chuid iarrachtaí chun smacht na leasríochta a bhuint d’Áine, cé go bhfuair sé tacaíocht go leor i dTráicia. Coimhlint aicmeach a bhí ann, ina dtug na huaisle agus na daoine saibhre a dtacaíocht don tiarna talaimh Cantacúiseanas, nuair a bhí na gnáth-dhaoine ar son Áine.

Bhí na Biosántaigh i mbun cogaidh ar a chéile, agus bhuin an rí Stiofán Úrós a Ceathair leas as an scéal sa bhliain 1345, nuair a chloígh sé cuid mhaith na Gréige. Chuir Cantacúiseanas Cathair Chonstaintín faoi n-a smacht ins an bhliain 1347, agus cuireadh i gcrích an cogadh cathartha. D’úsáid Cantacúiseanas amhais Thurcacha le linn a’ chogaidh, agus bhí sé ag brath orthu fós le n-a údarás a choimeád. D’fheall na Turcaigh ar luath go leor, agus thóg siad gCallaípoil (Gallipolí) de na Biosántaigh sa bhliain 1354. Lagaíodh an Impireacht Bhiosántach de dheasca na gcogaí cathartha, agus fágadh í soleonta d’ionsaithe a gcomharasan.  

  B’ainnis an staid inar fágadh an impireacht i ndiaidh a’ chomhraic. Le hoiread mór de na fir óga Gréagacha caillte sna cogaí cathartha, bhí a dtír dúchais ansin soghonta ag a naimhde éagsúla–na Turcaigh i dtús báire den áireamh. Tar éis coimhlinte inmheánaí eile, a tháinig eadar na bliana 1373-1379, agus an suaitheadh den bhliain 1390, bhí an Impireacht Bhiosántach beagnach timpeallaithe ag na Turcaigh Otamánacha. 

Le linn a’ chogaidh chathartha, scriosadh Dún Ghallipolí ag crith talún, rud a lig do na Turcaigh a thrasnú isteach san Eoraip an chéad lá eile. Faoin am a cuireadh críoch leis an chogadh, bhí na Seirbiaigh cloíte ag na hionróirí agus curtha i sclábhaíocht. Neartaíodh fós smacht na dTurcach i ndiaidh chath Chosaive.

D’iarr na himpirí Gréagacha cuidiú na n-iartharach, ach mhínigh an Pápa go soléir nach bhfaigheadh na Biosántaigh cabhair as cumhachtaí an iarthair muna ngéillfidís don Eaglais Rómhánach. Cuireadh toscairí na cúirte Biosántaí don dara chomhairle de Lyon le litreacha ó pheann Mhíchil agus ceannairí Eaglais an Oirthear, inar aithin siad údarás a’ Phápa. 

D’fhoghlaim an t-impire gurbh fhusa scríobh litreach ná iompú pobail, agus thuill sé fuath ó gach uile aicme den tsochaí Bhiosántach as an bhfeall a d’imir sé ar an Eaglais Ortadocsach. Spreagadh agóidí, agus buineadh an teanga den mhanach Mheileiteos, ceannaire na ngríosóirí; dalladh manach eile, agus gealladh bás d’aon duine ar a bhfaighfí paimphléad frith-impireach. Tugadh bóthar do shaighdiúirí a bhí claonta go hoscailte don taobh Ortadocsach. Bhí roinnt saighdiúirí eile nár aontaigh le cinneadh an impire, agus iad ag coimeád a míshástachta faoi ceilt, ach thug siad droim a láimhe don arm ansin.

Bhí an suite céanna ann i rith réimis Sheáin a Cúig. Faoi bhrú bhagairt na dTurcach, d’amharc sé don Róimh le cuidiú a fháil, agus d’ofráil an Pápa den uair sin na téarmaí céanna agus a d’ofráil an Pápa don Impire Mícheál caoga bliain ní ba luaithe. D’fhógair Seán géilleadh d'údarás na Róimhe ar an 17 Meán Fómhair sa bhliain 1369. Ach ba lú an cabhair mhíleata a fuair sé ná an méid a tugadh do Mhícheál caoga bliain ní ba luaithe. Le teann éadóchais, shocraigh Seán ansin nach raibh rogha fágtha dhó ach conradh a dhéanamh leis na Turcaigh Otamánacha. Drochmhargadh a bhí ann, leis na Biosántaigh faoi oibleagáid airgead agus trúpaí a sheoladh do na Turcaigh mar chíos-cháin bhliaintiúil.
===Tréatúireacht Teaghlaigh===
Sa bhliain 1370, pléascadh sraith streachailte eadar an t-Impire Seán a Cúig agus a mhac Andronacas. Bhí an t-impire i ndiaidh Andronacas a chur as a oidhreacht, agus chuir sé a dara mhac, Manúil, i n-a áit. Ansin, chuaidh Andronacas i gcomhar le mac a’ tsultáin Otamánaigh, an prionsa Daivcí, ag a raibh fuath dá athair fhéin. Bhí an dís acu tógtha le díoghrais díoltais, agus thoisigh siad ag pleanáil treascartha in aghaidh a n-aithreacha. Nuair a fuarthas amach an bhrathadóireacht, d’ordaigh an sultán Múrad a hAon go ndallfaí a mhac Daivcí, agus thug sé ar an Impire Mícheál go gcinnteodh sé an ciorrú céanna dá mhac, Andronacas. Bhí an t-ádh ag Andronacas ach súil amháin a chailleadh sular cuireadh é i gcarcair san oileán Leimneos.  

B’ann a bhí sé sáinnithe gus go bhfuair sé cabhair ó na Geinéivigh agus na hOtamánaigh. Bhí sé soléir do na náisiúin sin, dís sean-naimhde do na Biosántaigh, go mbeadh sé dá dtairbhe an cogadh náireach a chothú, agus chuidigh siad leis an bhfealltóir éalú ó phríosún. D’fhill Andronacas go Cathair Chonstaintín, mar a bhuin sé amach a shean uaill-mhian. Mhair sé trí bliana mar impire, agus i rith a réimis fhealltaigh, chuir sé a athair i bpriosún, agus ghéill sé Gallipolí do na Turcaigh Otamánacha. Le cuidiú na Veinéiseach, scaoileadh Seán a Cúig amach, agus cuireadh ar ais mar impire é.  

San eadarlinn, d’éalaigh Andronacas i dtearmann na nGeinéiveach; agus é fós dírithe go míréasúnta ar an ríchathaoir, threoir sé a leantóirí chun cogaidh eile leis an impireacht a athghabháil. I ndiaidh cúpla bliain, cealadh an cogadh, agus síníodh conradh síochána. Cé go raibh sé geallta d’Andronacas i dtéarmaí an chonartha go n-aithneofaí arís é mar oidhre na himpireachta, rinne sé cogadh nua ar a athair sa bhliain 1385. Ba í a dhíth foighidne údar a bháis, agus cailleadh é i gcath sa bhliain céanna. Bhí tuilleadh tréatúireachta roimh an Impire Seán, áfach, nuair a fógraíodh cogadh eile fós air, agus a gharmhac agus chomhainmneach, Seán mac Andronacais, an fealltóir den bhabhta seo. Thimpeallaigh Seán Óg a chuid fórsaí ar Chathair Chonstaintín, agus osclaíodh na geataí dó tar éis léigir ghairid. Bhí an t-Impire Seán a Cúig amuigh ag an am, agus cha raibh morán de bhac curtha eadar an t-éilitheoir agus an ríchathaoir, a thóg sé mar impire Seán a Seacht. Cuireadh as é cúig mhí ní ba dheireanaí, áfach, nuair a tháinig an Prionsa Manúil, mac Sheáin a Cúig, le flít lán de shaighdiúirí Bhiosántacha agus Veinéiseacha le hoiread rídirí de Ródas. Ghlac Manúil cabhair Thurcach i n-a eachtra fosta agus, mar chostas a’ chuidithe sin, b’éigean dó cónaí i gcúirte a’ shultáin Béasúd a hAon, mar vasailleach. [[Íomhá:Murad II and Władysław III of Poland.jpg|mion]]D’éiligh Béasúd fosta go gcuirfí ceantar ar leith do na trádálaithe Turcacha, agus go n-aithneofaí udarás an Chadaí, is é sin, breitheamh Moslamach, a chinnteodh aon chás a mbainfí le Moslamach ar bith i gCathair Chonstaintín. Chomh maith leis sin, bheadh údarás an impire teoranta don taobh astoigh de Chathair Chonstaintín.

Ins na blianta céanna, bhí na Turcaigh ag neartú a smachta sa réigiún. Bhí cuid mhór na mBalcán cloíte acu chean fhéin, agus cailleadh an chuid eile dhóibh tar éis chath Chosaiv, mar ar rugadar buadh ar fhórsa aontaithe de Bhosnaithe agus Albánaigh, cé gur cailleadh an rí Turcach sa chath. Ainmníodh a mhac, Meithmeit, mar rí nua na dTúrcach, agus d'éiligh sé den Chailif de Chaireo go gceadófaí dó Cathair Chonstaintín a ghabháil agus go dtabharfaí dó an teideal “Sultán na Róimhe”. Thaitnigh leis na Moslamaigh an nóisean iad a bheith i n-a ngabhalaí na hImpireachta Romhánaí agus an oidhreacht stairiúil a bhain léithe. 

Ag deireadh na bliana 1393, ghair an sultán Béasúd ar gach uile dá vasáilleacha Críostaí–an t-Impire Manúil a Dó san áireamh–chuig chruinniú le n-a ndíoltas don sultán a mhionnú agus a ath-dhearbhú. Dúradh go raibh rún ag Béasúd na vasáilligh uilig a shléachtadh chomh luath agus a bheadh siad cruinnithe le chéile, ach gur athraigh sé a intinn ag an móimint deiridh. 

Bhí an t-Impire Manúil mí-shásta cheana fhéin leis a staid mar vasáilleach don sultán Otamánach, agus i ndiaidh a’ chruinnigh chinniúnaigh chuaidh sé ar turas trí chúirteanna ríoga d’iarthar na hEorpa ag lorg chuidiú na ríthe Críostaí chun na hOtamánaigh a ruaigeadh agus glóire Bhiosántach a athbhunú. Cé gur cuireadh fáilte an laoich don impire, cha raibh fonn ar na monarcaí siúd dul i gcomhrac i n-éadan na nOtamánach, agus d’fhill Manúil abhaile sa bhliain 1403, fós ag lorg fuascailte don bhfadhb Thúrcach.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=The Chronica maiora of Thomas Walsingham, 1376-1422|publisher=Boydell Press|date=2005|location=Woodbridge, Suffolk, England ; Rochester, NY|author=Thomas Walsingham, David Preest, James G. Clark|pages=p. 319}}&lt;/ref&gt;

===Seán a hOcht agus Streachailt in Aghaidh na n-Otamánach===
De réir a chéile, chuaidh Manúil ar scor, agus d’ainmnigh sé a mhac Seán mar impire na hImpireachta Biosántaí sa bhliain 1421. Mar an gcéanna le n-a athair, bhí mian ag Seán srian na nOtamánach a chaith de agus, i mbliain a chorónaithe, chonaic Seán deis i Mústafá, éilitheoir don rí-chathaoir Otamánach. Mac an iar-shultáin Béasúd a bhí ann, a bhí i gceannas ar cheannairc den bhliain 1416 in aghaidh a dhearthár, Meithmeit a hAon, an sultán Otamánach ag an am. Díbríodh Mústafá i ndiaidh na treascartha teipthe, agus d’eagraigh Meithmeit go gcuirfeadh an prionsa reibiliúnach i mbraighdeanas ar oileán Leispeos faoi coimhead Mhanúil a Dó.

Agus é sáinnithe ar deoraíocht, bhí Mústafá ar bís leis an Impireacht Otamánach a thógáil den sultán úr, Múrad a Dó, mac a dhearthár, agus bhí Seán ag iarraidh roinnt deimhnithe sula scaoilfeadh sé Mústafá saor i dtreo cogaidh. D’aimsigh an t-impire gealltanas an éilitheora sin go ngéillfí críocha áirithe do na Biosántaigh dá dtiocfaí le Mústafá na tailte a ghabháil–Gaillipoli agus na cathracha cois chósta den Mhuir Dhubh san áireamh.

Le tacaíocht mhíleata agus cabhair airgeadais den impire Biosántach, seoladh Mústafá do Gallipolí, a thóg sé go héasca, agus thit cathair i ndiaidh cathrach don phrionsa dhána. Gabhadh Geilibeolú gan chath mór, agus bhí smacht ar chaol na Dardainéile ag na fórsaí treascracha tar éis an bhua sin. Luath go leor, ghéill na gobharnóirí de Rúiméalia do Mhústafá, agus nuair a chuir Múrad arm le dul i ngleic leis an reibiliún, thréig na trúpaí arm an tsultáin le dul i bpáirt leis an éilitheoir.

Le n-a shlua agus a mhisneach méadaithe, thrasnaigh Mústafá caol na Dardainéile le dul i gcomhrac cinniúnach le Múrad a Dó. I gceannas ar arm ollmhór de 18,000 fear, thug Mústafá cath in aghaidh Mhúrad ag Loch Uluabat. Nuair a thuig Mústafá go raibh an cath caillte aige, theith sé go Gallipolí. Bhí trúpaí an tsultáin ag druidim go dlúth air, agus roimh fhada chuir siad léigear ar an chathair. Bhí Mústafá ansin ag súil le háit shabháilte a dh’fháil i gCathair Adriain, ach cloíodh an chathair sin ag fórsaí a naimhde, agus gabhadh é. 

Básaíodh Mústafá i ndóigh náireach mar go mbeadh coirpeach coiteann ann, in áit an bháis uasail a bhíodh prionsa ag súil leis. Bheadh an caitheamh sin oiriúnach más fíor maíomh an tsultáin agus na croiniceoirí Otamánacha gur phasadóir Mústafá. Ach níl an scéal soléir, agus maireann an chonspóid i measc na staraithe don lá atá inniubh ann.

D’imir an sultán Murad a Dó díoltas ar na Biosántaigh nuair a chuir sé léigear ar Chathair Chonstaintín agus scrios sé an Forlamhaí de Mhóiréa. Íslíodh na Biosántaigh ar nós ní ba náirí fós faoi théarmaí conartha nach raibh rogha acu ach a shíniú sa bhliain 1424. Socraíodh go n-íocfadh na Biosántaigh cíos-cháin de 300,000 bhonn bhliaintúil agus go ngéilfí geataí na Mara Duibhe don Impireacht Otamánach.

Bhuin Múrad II tairbhe as móiminteam an fheactais, agus rinne sé cogadh ansin ar an tSeirbia, ar an Úngair agus ar na Veinéisigh. Thit an-chuid na mBalcáin do na hOtamánaigh, agus chuireadar i gcrích gabháil na Seirbia sa bhliain 1439. Bhí an Impireacht Otamánach ag leathnú a dteorainneacha agus ag deimhniú a smachta i dtíortha nua-chloíte, nuair a bhí an Impireacht Bhiosántach íslithe, soleonta, scoite, agus ciorclaithe ag na Turcaigh.[[Íomhá:Sultan Murad II, portrait from 19th century manuscript.jpg|mion|An Sultán Múrad a Dó.]]

Thuig Seán go soléir tabhacht a’ cháis. Uair amháin eile, d’fhill impire Biosántach go Pápa le cuidiú a iarraidh, agus dhearbhaigh Pápa eile nach dtabharfaí an cuidiú sin muna mbeadh aitheantas Biosántach tugtha dá údarás reiligiúnach. Gaireadh comhairle i bhFerrara ar an ochtú lá de mhí Eanáir, ach cuireadh siar na cainteanna nuair a bhris amach an Phlá sa chathair. Aistríodh an eadarbheartaíocht go Flórans an chéad bhliain eile, mar a shocraigh na ríthe ar chrosáid nua a dhéanamh. Fógraíodh, ar dheireadh, aontú na n-Eaglaisí Thiar agus Thoir, agus arís eile spreagadh suaite i measc na mBiosántach dá dheasca. 

Tháinig an t-impire agus na patrarcaí ar ais i gCathair Chonstaintín lán sásta le n-a saothar, cinnte dearbhtha go raibh an Eaglais uilíoch ath-bhunaithe ar nós a gcloífeadh leis na traidisiúin den Eaglais Ortadocsach, agus iad siúráilte go mbeadh siad slán sábháilte ó na Turcaigh ansin faoi chosaint arm an Iarthair. Bhí dearmad faoi dhó orthu, áfach. Ní raibh siad ábalta aontú na n-Eaglaisí a dh’fhógairt sa Hagia Sóphia, chomh díoghraiseach agus a bhí na daoine in aghaidh a’ mhéid a bhí socraithe ag an chomhairle. Chomh maith leis sin, thréig na ríthe den Iarthar na pleanannaí chun cogadh a dhéanamh ar na Turcaigh. 

Léiríodh an misneach chun dúshlán a thabhairt ar Mhúrad as cearn eile nuair a d’eagraigh an Rí Vladislav a Trí na hUngáire meascán fórsaí chun cogadh a dhéanamh ar na Turcaigh. Spreagadh mothúchán dóchais as na buanna a rug Seán Húiniadaí de Thransalváin ní ba dheireanaí, ach theip air teacht i dtír ar an rath luath sin, agus cuireadh deireadh ar an bhfeachtas de dheasca easpa comh-ordaithe le n-a chomh-ghuaillí Veinéiseacha agus Ungáracha. D’imir an prionsa Seán Húiniadaí a dheis deiridh agus an Albánach Skanderbeg taobh leis nuair a thug siad aghaidh d’arm Mhúrad a Dó i gCosaiv. Throid na hairm ar feadh trí lá, agus i ndiaidh a’ chomraic fhuilltigh dhíograisigh, ba Mhúrad a thug an lá leis.      

== Titim Chathair Chonstaintin ==

Fuair Múrad a Dó bás ar an 2 Feabhra sa bhliain 1451, agus rinneadh sultán dá mhac, Meithmeit a Dó. Bhí an sultán nua go díoghraiseach dírithe ar aidhm amháin, is é sin, gabháil Chathair Chonstaintín. In ainneoin a óige agus déine a mhéine, chuaidh Meithmeit i mbun na scéime sin le plean stuaime a chuir sé i gcrích le oiread mór foighidne. 
[[Íomhá:Conquest of Constantinople, Zonaro.jpg|mion|Meithmeit á threorú an airm Turcaigh.]]
Thoisigh sé an próiseas i ndóigh pholaitiúil, inar chinntigh an sultán leislisiú na mBiosántach trí shíniú conarthaí leis na Veinéisigh. Agus é sásta siúráilte nach rachadh aon náisiún i gcabhair ar na Biosántaigh, thug Meithmeit an t-ordú chun dún chladaigh a thogáil ar bhruach a' Bhosparais le go mb’ fhéidir le n-a arm an sruth solártha a stopáil. Bhí an chathair i gcaoi náireach faoin bhliain sin, a sráideanna seanchaite agus tréigthe. Ar an darna lá de mhí Aibreáin sa bhliain 1453, thoisigh léigear Chathair Chonstaintín. Cé go raibh sí in ainm a bheith i n-a príomhchathair impireachta fós, i dháirire, bhí a ré órga caite faoin lá úd, agus b'ach 7,000 fhear aici a thógfadh arm chun an chathair a chosaint. Nuair a bhí na trúpaí truacanta ghá gcruinniú in ullmhú don chath scáthmhar, bhí ambasadóirí Biosántacha i mbun iarrachta práinní trí chuirtí an Iarthair, ag agair agus ag iompú ar na ceannairí Laidineacha go gcuirfidís saighdiúirí le Cathair Chonstaintín a shábháil.

Ar taobh amuigh de na múrtha, bhí arm ollmhór Moslamach grupáilte, 80,000 saighdiúir proifisiúnta, le cois comhraiceoirí breise mar chathlán tacaíochta. Trí stuaime, trí fhoighdne agus trí stratéis chiallmhar, tháinig na Turcaigh ar tí na buaidhe, agus cha chuirfeadh Meithmeit an buntáiste i bhfiontar ag an phoinnte sin den bhfeachtas. 

D’ordaigh an sultán go dtógfaí droichead ollmhór snámha le cumarsáid eadar an t-arm agus an cabhlach a dh’éascú. Tógadh túr ionsaithe fosta, chun aidhm ní ba chruinne a fháil ar mhúrtha Chathair Chonstaintín. Lá agus oídhche, dhírigh na Turcaigh gunnaí móra ar na múrtha cosanta go dtí go bhfacthas bearna ag Geata Naomh Rómanós. Agus an chathair ar tí titime, seoladh téarmaí géillte don Impire Constaintín. D’ofráil Meithmeit post mar vasailleach de chaladh éigin dá ngeillfeadh Constaintín an chathair dó. Dhiúltaigh an t-impire an tairicsint náireach, cé go raibh fhios aige go raibh an chathair chaillte. Thóg sé an Eocairist ag an Hagia Sóphia, sular fhill sé don phálás den uair dheireanach. Chruinnigh Constaintín a chuid freastálaí, agus d’iarr sé go dtabharfaidís a maithiúnas dó as aon chion a d'fhéadfadh a bheith déanta aige in a n-aghaidh. D’imigh sé leis ansin ar dhroim eich le n-a bhás a dh’fháil.

An oídhche roimh ghabháil na cathrach, bhí guthanna na mílte Moslamach aontaithe in adhradh le clos do na cosantóirí, agus an toradh de ag léiriú aontachta agus dhisclipín an namhad. Mhínigh an sultán dá arm go gcuirfeadh na foirgnimh mhóra i leith dó fhéin, ach, seachas sin, go raibh cead acu an chathair go léir a chreachadh, agus na mná uile a thógáil dóibh fhéin. 

Roimh bhreacadh lae, thoisigh an ionnsaí deiridh, agus thug na hOtamánaigh ruathar ar gach taobh na cathrach. Bhí na múrtha clúdaithe le hionraitheoirí ar feadh a n-imlíne, a fhad’s a bhí a gcomrádaithe ag teacht isteach tríd an bhearna a rinneadh an lá roimhe. Throid na cosantóirí go cróga díograiseach agus, ar dtús, bhí an chuma ann go d’fhéadfaidís an lá a bhaint amach. Thit colún i ndiaidh colúin de na Moslamaigh, ach cuireadh saighdiúirí nua in a n-áit chomh luath agus a cailleadh iad. I ndiaidh chúpla uaire, gortaíodh Iústainiánaí, marascal an airm Bhiosántaigh, tubaiste a chuir a chuid trúpaí trí chéile.
[[Íomhá:Benjamin-Constant-The Entry of Mahomet II into Constantinople-1876.jpg|mion]]
D’aithin an sultán an mí-eagar a chruthaigh cailliúint a gceannaire i measc na mBiosántach, agus thug sé an t-ordú don bhfathach Hasán d’Uluabad chun an balla a ionsaí. Shroich an fathach agus a chuid fear barr a’ túir, a bhí os cionn an bhearna a rinne na hOtamánaigh sa mhúr cosanta. Bhí an t-impire ann, ag díriú a thrúpaí, agus chaith sé de ansin a fheisteas ríoga, agus chuaidh sé i mbun comhraic ucht le hucht leis na Moslamaigh. Maraíodh an fathach agus a íochtaráin a bhí sé ghá dtreorú sa chomhrac uathbhásach, ach bhí míllte dá chomrádaithe ag rúid tríd an bhealach chéanna. Throid na cosantóirí go fíochmhar in aghaidh slua ollmhóir d’Otamánaigh, ach sléachtadh iad go léir, Constaintín fhéin san áireamh. Leis sin, cailleadh an múr do na hOtamánaigh, a bhrúigh ansin isteach sa chathair, agus iad ag saitilt thar corp an impire mhartraithe.  

Leis na múrtha cloíte ag na Moslamaigh, theith na sibhialtaigh chuig an Hagia Sóphia. Bhí siad plódaithe astoigh sa mhór-eaglais sin nuair a bhí na hOtamánaigh a sléachtadh trí sráideanna na cathrach. Roimh fhada, bhris na hionsaitheoirí isteach san eaglais mar a rinne siad ainghníomh náire uathbhásach. Na mná agus na páistí a mhair an foréigean, tógadh iad mar sclábhaí. Faoi mheán lae, bhí an chathair iomlán faoi smacht na Moslamach, agus chuaidh an sultán ag marcaíocht trí Chathair Chonstaintín. Nuair a shroich sé an Hagia Sóphia, d’ordaigh sé go bhfógrófaí as balcóin na heaglaise go mbeadh an foirgneamh naofa i n-a mhosc as an uair sin amach. Bhí scéal bhás an impire ghá scaipeadh tríd an chathair, ach dhiúltagh na daoine don tuairisc mar ráfla mhearbhall cogaidh. Leis an drochscéal a chruthú, thaispeáin na Moslamaigh claigeann an impire do phobal Chathair Chonstaintín, sular seoladh é ar turas na gcathracha móra den domhan Gréagach.

Bhí 100,000 Biosántach i n-a gcónaí sa chathair ag an uair a gabhadh í. Den phobal sin, sléachtadh 40,000 duine, eadar shaighdiúirí a cailleadh i rith a’ chomhraic agus shibhialtaigh ar dúnmharaíodh san aingníomh i n-a dhiaidh. Tógadh 50,000 mar sclábhaithe. Spáráladh tuairim 10,000 saothraithe lathaí den sléachtadh agus den sclábhaíocht. D’éalaigh siad na tragóidí a d’fhulaing an mhórchuid dá muinntir de bhrígh gur bhraith glaineacht agus sláinte na cathrach orthu. Cathair Mhoslamach a bheadh ann den lá sin go dtí an lá a thá inniubh ann, ar dtús mar lárionad chumhacht na hImpireachta Otamánaí, agus, ní b’fhaide, mar phríomhchathair Phoblacht na Tuirce.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Impireacht Bhiosántach, An}}
[[Catagóir:Impireacht na Róimhe]]
[[Catagóir:Impireacht Bhiosántach]]
[[Catagóir:Impireachtaí]]</text>
      <sha1>2vpo60coejqdtbkfky4ezgaq7gbyxb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Guth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34323</id>
    <revision>
      <id>1316694</id>
      <parentid>1303857</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Tugtha suas chun dáta agus beagán curtha leis</comment>
      <origin>1316694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2211" sha1="fgwq4i9cyshg0hlhad8zngqohs132w6" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Díolaim bhliantúil [[filíocht]]a ab ea '''''[[An Guth]]''''' agus baint aici leis an [[An t-Eilean Sgitheanach|Eilean Sgitheanach]]. Bunaíodh í sa bhliain 2003, agus d'fhoilsíodh sí filíocht chomhaimseartha i n[[An Ghaeilge|Gaeilge na hÉireann]], [[Gaeilge na hAlban|na hAlban]] agus [[Gaeilge Mhanann|Mhanann]], in éineacht le haistriúcháin ó theangacha eile.

Sa dá eagrán tosaigh bhí dánta le [[Meg Bateman]], [[Ciaran Carson]], [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]], [[Louis de Paor]], [[Rita Ann Higgins]], [[Gearóid Mac Lochlainn|Gearóid MacLochlainn]], [[Aonghas Dubh MacNeacail|Aonghas MacNeacail]], [[Nuala Ní Dhomhnaill]], [[Paul Muldoon]], [[Gabriel Rosenstock]], [[Iain Mac a' Ghobhainn]] agus [[Ruaraidh MacThòmais]]. Aistrítear dánta ón n[[An Ghréigis|Gréigis]], ón [[An Rúisis|Rúisis]], ón [[An tSeicis|Seicis]], ón bh[[An Fhraincis|Fraincis]], ón [[An Spáinnis|Spáinnis]] agus ó theangacha eile.

B'é [[Rody Gorman|Roddy Gorman]], file a scríobhann i nGaeilge na hÉireann agus na hAlban, an t-eagarthóir. Chuirtí an iris amach i gcomhar le [[Coiscéim]], comhlacht foilsitheoireachta de chuid na hÉireann.

== Féach freisin ==
* [http://www.culturalprofiles.net/scotland%20old/Units/42.html Scotland - cultural profile: ''An Guth''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123173031/http://www.culturalprofiles.net/scotland%20old/Units/42.html |date=2010-11-23 }}
* [http://www.coisceim.ie/an%20guth.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928143358/http://www.coisceim.ie/An%20Guth.html |date=2011-09-28 }}

{{Síol-leabhar}}
{{DEFAULTSORT:Guth, An}}
[[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]]
[[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]]
[[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]]
[[Catagóir:Dánta i nGaeilge na hAlban]]
[[Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge Mhanann]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]]
[[Catagóir:Irisí Éireannacha]]
[[Catagóir:Bliantáin]]
[[Catagóir:Filíocht]]
[[Catagóir:Díolamaí]]
[[Catagóir:Tograí idirghaelacha]]
[[Catagóir:Aistriúcháin go Gaeilge]]
[[Catagóir:Aistriúcháin idircheilteacha]]</text>
      <sha1>fgwq4i9cyshg0hlhad8zngqohs132w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Béal Átha Conaill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39199</id>
    <revision>
      <id>1316698</id>
      <parentid>1159838</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1316698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="isrb551vvmiwrlijfnapkb1rz9y8dsk" xml:space="preserve">{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}
[[Íomhá:Ballyconnell main street.JPG|clé|250px|thumb|Béal Átha Conaill]]
Is [[baile]] suite i g[[Contae an Chabháin]] é '''Béal Átha Conaill'''.&lt;ref name=&quot;Logainm&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/3878|title=Béal Átha Conaill/Ballyconnell {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}&lt;/ref&gt;

== Eachtraí ==
Ar  an 11 Eanáir 2025, sháigh Danny Heyneman a mháthair Annie Heyneman, a bhí 55 bliain d'aois, ceithre huaire déag  i dteach cónaithe an teaghlaigh i mBéal Átha Conaill.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Príosún saoil gearrtha ar fhear faoi dhúnmharú a mháthar|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0602/1576337-priosun-saoil-gearrtha-ar-fhear-faoi-dhunmharu-a-mhathar/|date=2026-06-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-tír-ie}}
{{DEFAULTSORT:Béal Átha Conaill}}
[[Catagóir:Bailte in Éirinn]]
[[Catagóir:Bailte i gContae an Chabháin]]</text>
      <sha1>isrb551vvmiwrlijfnapkb1rz9y8dsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Claonchló</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46075</id>
    <revision>
      <id>1316701</id>
      <parentid>1316391</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1316701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2029" sha1="g4hajyuwj4usg8ivzj950680o0ekmm5" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pozytyw i negatyw.jpg|mion|Íomhá agus gnáthdhathanna uirthi (A) agus roinnt claonchlónna (B, C agus D)]]
Íomhá is ea '''claonchló'''&lt;ref name='FGB'&gt;{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/fgb/claonchl%F3|title=Foclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill): claonchló|editor=[[Niall Ó Dónaill]], eag.|year=1977|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910384|access-date=2024-04-12|language=ga|work=Teanglann.ie}}&lt;/ref&gt; ina bhfuil scála na dton bunoscionn i leith an bhunradhairc, an geal macasamhlaithe ina dhorcha agus an dorcha ina gheal. I gclaonchló daite macasamhlaítear gach dath sa bhunradharc ina dhath comhlántach. Nuair a nochtar scannán i [[Ceamara|gceamara]] bíonn íomhá claonchló air tar éis a phróiseála, agus déantar cló dearfach uaidh sin chun pictiúr an bhunradhairc a tháirgeadh.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Claonchló|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=142}}&lt;/ref&gt;

Cruthaítear claonchló trí úsáid a bhaint as salann airgid solas-íogair, go hiondúil ar stiall nó leathán scannán plaisteach trédhearcach nó páipéar, ionas go mbreathnaíonn an chuid is dorcha den ábhar sa ghrianghraf níos éadroime agus go mbreathnaíonn an chuid is éadroime d’ábhar an ghrianghraif níos dorcha.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026-05-28|archivedate=2024-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Dearbhchló]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{síol}}


{{DEFAULTSORT:Claonchlo}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]</text>
      <sha1>g4hajyuwj4usg8ivzj950680o0ekmm5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1316713</id>
      <parentid>1316701</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1316713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2060" sha1="7l0ll1cg0itkd6irxp9xubjygwvyi2y" xml:space="preserve">[[Íomhá:Pozytyw i negatyw.jpg|mion|Íomhá agus gnáthdhathanna uirthi (A) agus roinnt claonchlónna (B, C agus D)]]
Íomhá is ea '''claonchló'''&lt;ref name='FGB'&gt;{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/fgb/claonchl%F3|title=Foclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill): claonchló|editor=[[Niall Ó Dónaill]], eag.|year=1977|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910384|access-date=2024-04-12|language=ga|work=Teanglann.ie}}&lt;/ref&gt; ina bhfuil scála na dton bunoscionn i leith an bhunradhairc, an geal macasamhlaithe ina dhorcha agus an dorcha ina gheal. I gclaonchló daite macasamhlaítear gach dath sa bhunradharc ina dhath comhlántach. Nuair a nochtar scannán i [[Ceamara|gceamara]] bíonn íomhá claonchló air tar éis a phróiseála, agus déantar cló dearfach uaidh sin chun pictiúr an bhunradhairc a tháirgeadh.&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Claonchló|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=142}}&lt;/ref&gt;

Cruthaítear claonchló trí úsáid a bhaint as salann airgid solas-íogair, go hiondúil ar stiall nó leathán scannán plaisteach trédhearcach nó páipéar, ionas go mbreathnaíonn an chuid is dorcha den ábhar sa ghrianghraf níos éadroime agus go mbreathnaíonn an chuid is éadroime d’ábhar an ghrianghraif níos dorcha.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026-05-28|archivedate=2024-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Dearbhchló (fótagrafaíocht)|Dearbhchló]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{síol}}


{{DEFAULTSORT:Claonchlo}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]</text>
      <sha1>7l0ll1cg0itkd6irxp9xubjygwvyi2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michel de Montaigne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68322</id>
    <revision>
      <id>1316706</id>
      <parentid>1185539</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Catagóir curtha leis</comment>
      <origin>1316706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5217" sha1="50l5qx4xk7nxb3sp1i10u608tyelbe5" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Scríbhneoir Francach ab ea '''Michel Eyquem de Montaigne''', nó '''Montaigne''' mar is fearr aithne air.  

Rugadh é ar an 28ú lá d'Fheabhra 1533 i [[Château Saint-Michel-de-Montaigne|''château'' Naomh Mhichíl Mhontaigne]] (''Saint-Michel-de-Montaigne''), ''château'' atá suite i n[[Dordogne]] na [[An Fhrainc|Fraince]], agus ba san áit chéanna a fuair sé bás, ar an 13ú lá de mhí Mheán Fómhair 1592.

Tá tuairimí éagsúla ag scoláirí i dtaobh Mhontaigne: Dar le scoláirí áirithe, bhí sé ina fhealsamh agus mhorálaí de réir stíle na h[[An Renaissance|Athbheochana]]. Ceapann scoláirí eile, áfach, gur scríbhneoir léannta a bhí ann agus go raibh sé ina cheannródaí ar na heolaíochtaí sóisialta agus stairiúla, nó gurbh eisean a chuir tús leis na heolaíochtaí sin i dtraidisiún na [[An Fhraincis|Fraincise]] fiú.

Ós rud é go raibh a athair, [[Pierre Eyquem de Montaigne]], an-tógtha le [[An Daonnachas|Daonnachas]], ba oideachas de réir gnásanna an Daonnachais a fuair Montaigne agus é ag fás aníos. Cé go raibh idéil an Daonnachais go forleathan i measc lucht an léinn ag an am, ba iontach an t-oideachas a tugadh do Mhontaigne. Rinne athair Mhontaigne cinneadh a pháiste a thógáil leis an [[An Laidin|Laidin]] mar mháthairtheanga, mar shampla, ionas go mbeadh an teanga seo, teanga na g[[Clasaicigh|Clasaiceach]] agus léinn dá linne araon, ar a thoil ag an ngarsún nuair a bheadh sé ina dhuine fásta.&lt;ref&gt;''[[Les Essais|Essais]]'' I.XXVI (‘De l’institution des enfants’): ‘[...] c’estoit une reigle inviolable que ny luy mesme, ny ma mere, ny valet, ny chambriere, ne parloyent en ma compaignie qu’autant de mots de Latin que chacun avoit apris pour jargonner avec moy.’ ([...] riail dhian ab ea í nach raibh cead aigesean [.i. ag athair Mhontaigne], ná ag mo mháthair, ná ag an ngiolla, ná ag an gcailín seomraí, aon ní a rá os mo chomhair ach amháin na focail Laidine a bhí foghlamtha acu chun comhrá briste a dhéanamh liom.)&lt;/ref&gt;

Níor chaill Montaigne riamh an meon caidéiseach fiosrach sainiúil, ná an dúil sa léann, a bhí aige de thoradh an oideachais chuimsithigh ilbhéarlaigh sin a fuair sé. Tá meon an Daonnachais agus an fonn léinn le feiscint go soiléir ina chuid scríbhneoireachta, na h''[[Essais|Aistí]]'' (''Essais'') ach go háirithe.

Ba sa bhliain 1572 a chuir Montaigne tús le scríobh an tsaothair is iomráití dá chuid, is é sin na h''Aistí'', agus níor éirigh sé as bheith á bhforbairt agus á n-athscríobh go dtí na míonna deireanacha dá shaol. Saothar ar leith is ea na h''Aistí'', saothar a bhfuil áit thábhachtach i stair [[litríocht na Fraince]] aige - agus a raibh áit aige ar ''[[Index librorum prohibitorum]]'' na h[[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Eaglaise Caitlicí]], b'in liosta na leabhar nach raibh sé ceadaithe ag dea-Chaitlicigh iad a léamh, ón mbliain [[1676]] go dtí an bhliain ina bhfuair an [[Pápa Pól VI]] réidh leis an ''Index''.&lt;ref&gt;[http://sourcebooks.fordham.edu/halsall/mod/indexlibrorum.asp Sonraí maidir leis na scríbhneoiribh Francacha a cuireadh ar an ''Index''] – [i mBéarla]&lt;/ref&gt; Tugadh ''Aistí'' Mhontaigne ábhar machnaimh do go leor daoine, idir [[Scríbhneoir|scríbhneoirí]] (m.sh., [[William Shakespeare|Shakespeare]], [[Blaise Pascal|Pascal]], [[Marcel Proust|Proust]]) agus [[Fealsúnacht|fhealsaimh]] (m.sh., [[René Descartes|Descartes]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[Martin Heidegger|Heideggar]]), ón am gur foilsíodh den chéad uair iad.

Scríobh Montaigne féin sa téacs 'Don Léitheoir', téacs atá mar bhrollach agesna h''Aistí'', nach raibh aidhm aige agus é ag scríobh na n''Aistí'' “ach amháin aidhm phearsanta agus phríobháideach”.&lt;ref&gt;''Essais'' (‘''Au Lecteur''’): ‘[...] je ne mé suis proposé aucune fin, que domestique et privée.’&lt;/ref&gt; Ag an am céanna, thug sé le fios i gceann amháin eile desna h''Aistí'' eile gur féidir leis an dté a léifeadh na h''Aistí'' maitheas agus tairbhe a bhaint astu toisc go bhfuil &quot;gach aoinne ina íomhá den staid dhaonna ina hiomlán&quot;.&lt;ref&gt;''Essais'' III.II (‘Du repentir’): ‘[...] chaque homme porte la forme entiere de l’humaine condition’&lt;/ref&gt; Agus, i ndáiríre, is chun íomhá dó fhéinig a chruthú a thosaigh Montaigne le scríobh na n''Aistí'', nó mar a deir sé é: ‘Is mise ábhar mo leabhair’.&lt;ref&gt;''Essais'' (‘''Au Lecteur''’): ‘Ainsi, lecteur, je suis moy-mesmes la matiere de mon livre.’&lt;/ref&gt;

=== Gaeilge ===
Tá Gaolainn curtha ag [[Breandán Ó Doibhlin]] ar&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/montaigne/?lang=en|teideal=Montaigne {{!}} Litríocht|language=en-US|dátarochtana=2023-09-27}}&lt;/ref&gt; chúpla ceann desna h''Aistí''. Tá na haistriúcháin sin le léamh ina leabhar ''Montaigne – Deascán as na hAistí'' a foilsíodh sa bhliain 2001.&lt;ref&gt;Breandán Ó Doibhlin, ''Montaigne – Deascán as na hAistí'' ([[Coiscéim]], 2001)&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Scríbhneoirí Francacha]]
[[Catagóir:Aistí]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1593]]
[[Catagóir:Básanna i 1592]]</text>
      <sha1>50l5qx4xk7nxb3sp1i10u608tyelbe5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Léirmheas Leabhar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69330</id>
    <revision>
      <id>1316688</id>
      <parentid>1232281</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Beagán curtha leis agus mionathruithe</comment>
      <origin>1316688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1677" sha1="eo9c0raugtzj1nlfzwph0fcstc1wngx" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}}
Clár léirmheastóireachta ar leabhair Ghaeilge ab ea '''''Léirmheas Leabhar''','' a bhí á chraoladh ar [[TG4]] ó 25 Eanáir 2017 i leith. [[Róisín Ní Gairbhí]] a chuireann an clár i láthair.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/failte-curtha-ag-aontas-na-scribhneoiri-roimh-chlar-nua-leabhar-ar-tg4/|teideal=Fáilte curtha ag Aontas na Scríbhneoirí roimh chlár nua leabhar ar TG4|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2017-01-25|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

Chuir [[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]] fáilte roimh an gclár.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Eipeasóidí==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; | Uimh.
! scope=&quot;col&quot; | Dáta craolta
! scope=&quot;col&quot; | Leabhair
! scope=&quot;col&quot; | Leabhair do léitheoirí óga
|-
| 1
| 25 Eanáir, 2017
| align=&quot;left&quot; |
* [[An Tearmann (leabhar)|''An Tearmann'']] le h[[Alex Hijmans]]
* ''[[An tIriseoir]]'' le [[Michelle Nic Pháidín]]
* ''[[Scéalta Nuachta]]'' le [[Déaglán de Bréadún]]
| align=&quot;left&quot; |
* ''[[Dónall Dána]]''
* ''[[Danny Seaimpín an Domhain]]''
|-
| 2
| 2017
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|-
| 3
| 29 Márta, 2017
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|-
| 4
| 26 Aibreán, 2017
| align=&quot;left&quot; |
| align=&quot;left&quot; |
|}

== Tagairtí ==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Leirmheas Leabhar}}
[[Catagóir:Cláir theilifíse]]
[[Catagóir:Cláir TG4]]
[[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2017]]
[[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]]
[[Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha]]
[[Catagóir:Cláir siamsaíochta]]
[[Catagóir:Cláir Cainte]]
[[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]]</text>
      <sha1>eo9c0raugtzj1nlfzwph0fcstc1wngx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Foghlaim na Gaeilge</title>
    <ns>14</ns>
    <id>93842</id>
    <revision>
      <id>1316716</id>
      <parentid>1291000</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir curtha leis agus sórtáil</comment>
      <origin>1316716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="qhwt1fvgpbnz2ynbaoz8ipjp9qurvoj" xml:space="preserve">[[Catagóir:Oideachas na Gaeilge]]
[[Catagóir:Foghlaim teangacha|Gaeilge]]
[[Catagóir:Foghlaim na dteangacha Ceilteacha|Gaeilge]]</text>
      <sha1>qhwt1fvgpbnz2ynbaoz8ipjp9qurvoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úsáideoir:Llywelyn2000/Liosta alt ar éin</title>
    <ns>2</ns>
    <id>94537</id>
    <revision>
      <id>1316720</id>
      <parentid>1315378</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T01:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>25319</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>1316720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150748" sha1="mpecohmxm5amsmgekikkyjtbqay50ph" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql=
SELECT DISTINCT	?item ?name 
WHERE 
{
 	?item wdt:P31 wd:Q16521 . 
  	?item wdt:P171* wd:Q5113 .
  	?item wdt:P105 wd:Q7432 . #species only
	FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P141 wd:Q237350 }  # not extinct
        ?articleURL schema:about ?item ; schema:name ?name ; schema:isPartOf &lt;https://ga.wikipedia.org/&gt; .  #must have sitelink to cywiki
}
ORDER BY ?name
OFFSET 0
LIMIT 1000
|links=local
|section=
|sort=label
|columns=number:#,qid,label,p225:enw tacson,P373,P2067,P2050,P181,P7770,P141
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! qid
! label
! enw tacson
! catagóir Commons
! mais
! réise sciathán
! léarscáil de raon an tacsóin
! tréimhse ghoir
! IUCN conservation status
|-
| style='text-align:right'| 1
| Q26147
| [[abhóiséad]]
| Recurvirostra avosetta
| [[:commons:Category:Recurvirostra avosetta|Recurvirostra avosetta]]
| 31.7 gram
| 78 ceintiméadar
| [[Íomhá:Recurvirostra avosetta distr.png|center|128px]]
| 24 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| Q202504
| [[amadán móinteach]]
| Charadrius morinellus
| [[:commons:Category:Charadrius morinellus|Charadrius morinellus]]
| 17 gram
| 60 ceintiméadar
| [[Íomhá:Charadrius morinellus distr..png|center|128px]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| Q1268205
| [[Súmaire gabhair ghlórach|Antrostomus vociferus]]
| Antrostomus vociferus
| [[:commons:Category:Antrostomus vociferus|Antrostomus vociferus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Antrostomus vociferus map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 4
| Q106447604
| [[Éigrit eallaigh|Ardea ibis]]
| Ardea ibis
| [[:commons:Category:Ardea ibis|Ardea ibis]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| Q652266
| [[Argas mór|Argusianus argus]]
| Argusianus argus
| [[:commons:Category:Argusianus argus|Argusianus argus]]
| 
| 
| 
| 24 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 6
| Q692192
| [[Póiseard ceannrua Meiriceánach|Aythya americana]]
| Aythya americana
| [[:commons:Category:Aythya americana|Aythya americana]]
| 1.1 cileagram&lt;br/&gt;990 gram
| 79.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Aythya americana map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| Q26742
| [[Aythya ferina]]
| Aythya ferina
| [[:commons:Category:Aythya ferina|Aythya ferina]]
| 66 gram
| 0.77 méadar
| [[Íomhá:AythyaFerinaIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 25 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 8
| Q170718
| [[Beachadóir Eorpach|beachadóir]]
| Merops apiaster
| [[:commons:Category:Merops apiaster|Merops apiaster]]
| 6.5 gram
| 0.47 méadar
| [[Íomhá:Merops apiaster en.png|center|128px]]
| 20 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| Q1951359
| [[Beachadóir Peirseach|beachaire gormleicneach]]
| Merops persicus
| [[:commons:Category:Merops persicus|Merops persicus]]
| 49.4 gram
| 
| 
| 24 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| Q25450
| [[biorearrach]]
| Anas acuta
| [[:commons:Category:Anas acuta|Anas acuta]]
| 1.025 cileagram&lt;br/&gt;866 gram
| 0.9 méadar
| [[Íomhá:AnasAcutaIUCN2019 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| Q591831
| [[bobóilinc]]
| Dolichonyx oryzivorus
| [[:commons:Category:Dolichonyx oryzivorus|Dolichonyx oryzivorus]]
| 2.75 gram
| 
| [[Íomhá:Dolichonyx oryzivorus.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 12
| Q25709
| [[Bonnán buí (éan)|bonnán]]
| Botaurus stellaris
| [[:commons:Category:Botaurus stellaris|Botaurus stellaris]]
| 42 gram&lt;br/&gt;2.906 cileagram&lt;br/&gt;2.017 cileagram
| 1.27 méadar
| [[Íomhá:Botaurus stellaris map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| Q26129
| [[bonnán beag]]
| Botaurus minutus
| [[:commons:Category:Ixobrychus minutus|Ixobrychus minutus]]
| 13 gram&lt;br/&gt;147 gram
| 49 ceintiméadar
| [[Íomhá:IxobrychusMinutusIUCNvr2018 2.png|center|128px]]
| 18 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| Q204111
| [[Bonnán cainéaldathach|bonnán cainéil]]
| Ixobrychus cinnamomeus
| [[:commons:Category:Botaurus cinnamomeus|Botaurus cinnamomeus]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| Q743017
| [[Bonnán breicneach|bonnán Meiriceánach]]
| Botaurus lentiginosus
| [[:commons:Category:Botaurus lentiginosus|Botaurus lentiginosus]]
| 36 gram
| 115 ceintiméadar
| [[Íomhá:Botaurus lentiginosus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| Q469586
| [[Bonnán caol|bonnán seang]]
| Ixobrychus exilis
| [[:commons:Category:Botaurus exilis|Botaurus exilis]]
| 10 gram&lt;br/&gt;80 gram
| 43 ceintiméadar
| [[Íomhá:Ixobrychus exilis map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| Q188877
| [[Breacán (éan)|breacán]]
| Fringilla montifringilla
| [[:commons:Category:Fringilla montifringilla|Fringilla montifringilla]]
| 2.14 gram&lt;br/&gt;22 gram
| 0.27 méadar
| [[Íomhá:FringillaMontifringillaIUCN.svg|center|128px]]
| 11 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| Q26650
| [[breacóg]]
| Calidris alpina
| [[:commons:Category:Calidris alpina|Calidris alpina]]
| 
| 0.36 méadar
| [[Íomhá:Calidris alpina migrations.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 19
| Q25440
| [[broigheall]]
| Phalacrocorax carbo
| [[:commons:Category:Phalacrocorax carbo|Phalacrocorax carbo]]
| 2.4 cileagram&lt;br/&gt;2 cileagram
| 1.4 méadar
| [[Íomhá:PhalacrocoraxCarbo.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| Q244319
| [[Mionbhroigheall|broigheall bídeach]]
| Microcarbo pygmaeus
| [[:commons:Category:Microcarbo pygmaeus|Microcarbo pygmaeus]]
| 
| 85 ceintiméadar
| [[Íomhá:MicrocarboPygmaeusIUCN.svg|center|128px]]
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| Q18700
| [[bróg-ghob]]
| Balaeniceps rex
| [[:commons:Category:Balaeniceps rex|Balaeniceps rex]]
| 
| 
| [[Íomhá:Balaeniceps rex distribution.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 22
| Q121221
| [[budragár]]
| Melopsittacus undulatus
| [[:commons:Category:Melopsittacus undulatus|Melopsittacus undulatus]]
| 2.15 gram
| 
| [[Íomhá:Budgerigar map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| Q168677
| [[bultúr luaithriúíl]]
| Aegypius monachus
| [[:commons:Category:Aegypius monachus|Aegypius monachus]]
| 243 gram
| 2.5 méadar
| [[Íomhá:AegypiusMonachusIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 24
| Q126167
| [[bultúr uan]]
| Gypaetus barbatus
| [[:commons:Category:Gypaetus barbatus|Gypaetus barbatus]]
| 224 gram&lt;br/&gt;4.913 cileagram&lt;br/&gt;6.175 cileagram
| 2.621 méadar
| [[Íomhá:GypaetusBarbatusIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 54 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 25
| Q33504
| [[bultúr Éigipteach]]
| Neophron percnopterus
| [[:commons:Category:Neophron percnopterus|Neophron percnopterus]]
| 94 gram&lt;br/&gt;1.977 cileagram
| 1.676 méadar
| [[Íomhá:NeophronMap.svg|center|128px]]
| 42 lá
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 26
| Q188601
| [[bustard beag]]
| Tetrax tetrax
| [[:commons:Category:Tetrax tetrax|Tetrax tetrax]]
| 41 gram
| 110 ceintiméadar
| [[Íomhá:TetraxTetraxIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 21 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 27
| Q290871
| [[bustard Houbara]]
| Chlamydotis undulata
| [[:commons:Category:Chlamydotis undulata|Chlamydotis undulata]]
| 68 gram&lt;br/&gt;1.96 cileagram&lt;br/&gt;1.15 cileagram
| 
| [[Íomhá:Houbara map.svg|center|128px]]
| 24 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 28
| Q171655
| [[bustard mór]]
| Otis tarda
| [[:commons:Category:Otis tarda|Otis tarda]]
| 143 gram
| 235 ceintiméadar&lt;br/&gt;180 ceintiméadar
| [[Íomhá:Otis tarda distribution.png|center|128px]]
| 25 lá
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| Q26205
| [[buíóg]]
| Emberiza citrinella
| [[:commons:Category:Emberiza citrinella|Emberiza citrinella]]
| 2.94 gram
| 26 ceintiméadar
| [[Íomhá:Emberizacitronella3.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| Q908909
| [[búbúc Norfolk]]
| Ninox novaeseelandiae
| [[:commons:Category:Ninox novaeseelandiae|Ninox novaeseelandiae]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| Q179959
| [[cacapó]]
| Strigops habroptila
| [[:commons:Category:Strigops habroptila|Strigops habroptila]]
| 
| 
| [[Íomhá:Kakapohist.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]''
|-
| style='text-align:right'| 32
| Q27050
| [[cadhan]]
| Branta bernicla
| [[:commons:Category:Branta bernicla|Branta bernicla]]
| 
| 1.01 méadar
| [[Íomhá:Branta bernicla map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| Q188446
| [[caipín dubh]]
| Sylvia atricapilla
| [[:commons:Category:Sylvia atricapilla|Sylvia atricapilla]]
| 2.19 gram&lt;br/&gt;18.1 gram
| 23 ceintiméadar
| [[Íomhá:Sylviaatricapillamap2.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| Q235057
| [[caislín aille]]
| Monticola saxatilis
| [[:commons:Category:Monticola saxatilis|Monticola saxatilis]]
| 4.95 gram&lt;br/&gt;47 gram&lt;br/&gt;52.4 gram
| 
| [[Íomhá:MonticolaSaxatilisIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| Q152144
| [[caislín aille gorm]]
| Monticola solitarius
| [[:commons:Category:Monticola solitarius|Monticola solitarius]]
| 5.95 gram
| 
| [[Íomhá:MonticolaSolitariusIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| Q155869
| [[caislín aitinn]]
| Saxicola rubetra
| [[:commons:Category:Saxicola rubetra|Saxicola rubetra]]
| 2.06 gram
| 22 ceintiméadar
| [[Íomhá:Saxicola rubetra, IUCN.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| Q1315689
| [[caislín cloch]]
| Saxicola torquatus
| [[:commons:Category:Saxicola torquatus|Saxicola torquatus]]
| 
| 
| 
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| Q838665
| [[caislín cloch Eorpach]]
| Saxicola rubicola
| [[:commons:Category:Saxicola rubicola|Saxicola rubicola]]
| 
| 
| 
| 15 lá
| 
|-
| style='text-align:right'| 39
| Q1589281
| [[caislín Sibéarach]]
| Saxicola maurus
| [[:commons:Category:Saxicola maurus|Saxicola maurus]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 40
| Q852622
| [[Cnagaire impiriúil|Campephilus imperialis]]
| Campephilus imperialis
| [[:commons:Category:Campephilus imperialis|Campephilus imperialis]]
| 
| 
| [[Íomhá:Campephilus imperialis map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]''
|-
| style='text-align:right'| 41
| Q284331
| [[Cnagaire Magellanach|Campephilus magellanicus]]
| Campephilus magellanicus
| [[:commons:Category:Campephilus magellanicus|Campephilus magellanicus]]
| 260 gram
| 0.6 méadar
| [[Íomhá:Campephilus magellanicus distr.png|center|128px]]
| 20 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| Q208334
| [[Donnóg Alpach|cantaire Alpshléibhe]]
| Prunella collaris
| [[:commons:Category:Prunella collaris|Prunella collaris]]
| 
| 
| [[Íomhá:PrunellaCollariusIUCN.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| Q1049121
| [[Donnóg Radde|cantaire carraige]]
| Prunella ocularis
| [[:commons:Category:Prunella ocularis|Prunella ocularis]]
| 
| 
| 
| 11 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 44
| Q129059
| [[capall coille]]
| Tetrao urogallus
| [[:commons:Category:Tetrao urogallus|Tetrao urogallus]]
| 3.8 cileagram&lt;br/&gt;1.97 cileagram&lt;br/&gt;53 gram
| 106 ceintiméadar
| [[Íomhá:Western Capercaillie Tetrao urogallus distribution map.png|center|128px]]
| 25 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| Q26198
| [[caróg dhubh]]
| Corvus corone
| [[:commons:Category:Corvus corone|Corvus corone]]
| 
| 0.91 méadar
| [[Íomhá:Corvus corone map.png|center|128px]]
| 19 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| Q831597
| [[catéan liath]]
| Dumetella carolinensis
| [[:commons:Category:Dumetella carolinensis|Dumetella carolinensis]]
| 3.8 gram&lt;br/&gt;35.7 gram&lt;br/&gt;39.6 gram
| 
| [[Íomhá:Dumetella carolinensis-map.jpg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 47
| Q25384
| [[ceann cait]]
| Asio otus
| [[:commons:Category:Asio otus|Asio otus]]
| 
| 95 ceintiméadar
| [[Íomhá:Asio otus distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| Q25376
| [[Cearc cheannann Eoráiseach|cearc cheannann]]
| Fulica atra
| [[:commons:Category:Fulica atra|Fulica atra]]
| 36.5 gram&lt;br/&gt;835 gram&lt;br/&gt;715 gram
| 75 ceintiméadar
| [[Íomhá:Fulica atra distribution.png|center|128px]]
| 22 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| Q470016
| [[cearc cheannann Mheiriceánach]]
| Fulica americana
| [[:commons:Category:Fulica americana|Fulica americana]]
| 
| 
| [[Íomhá:Fulica americana map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 50
| Q901228
| [[cearc mhailí]]
| Leipoa ocellata
| [[:commons:Category:Leipoa ocellata|Leipoa ocellata]]
| 2.4 cileagram&lt;br/&gt;175 gram&lt;br/&gt;1.8 cileagram
| 
| 
| 63 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 51
| Q178702
| [[cearc shailí]]
| Lagopus lagopus
| [[:commons:Category:Lagopus lagopus|Lagopus lagopus]]
| 720 gram&lt;br/&gt;580 gram
| 
| [[Íomhá:Willow Ptarmigan Lagopus lagopus distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 52
| Q18847
| [[cearc uisce]]
| Gallinula chloropus
| [[:commons:Category:Gallinula chloropus|Gallinula chloropus]]
| 348 gram
| 52 ceintiméadar
| [[Íomhá:Gallinula chloropus distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| Q104867606
| [[Ceolaire barrach]]
| Curruca nisoria
| [[:commons:Category:Curruca nisoria|Curruca nisoria]]
| 2.63 gram
| 25 ceintiméadar
| [[Íomhá:SylviaNisoriaIUCN.svg|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 54
| Q312779
| [[ceolaire Blyth]]
| Acrocephalus dumetorum
| [[:commons:Category:Acrocephalus dumetorum|Acrocephalus dumetorum]]
| 1.68 gram
| 
| [[Íomhá:AcrocephalusDumetorumIUCN.svg|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| Q14753772
| [[ceolaire bánlíoch]]
| Iduna pallida
| [[:commons:Category:Iduna pallida|Iduna pallida]]
| 
| 
| [[Íomhá:IdunaPallidaIUCN.svg|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 56
| Q208710
| [[ceolaire casarnaí]]
| Locustella naevia
| [[:commons:Category:Locustella naevia|Locustella naevia]]
| 
| 17 ceintiméadar
| [[Íomhá:LocustellaNaeviaIUCN.svg|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 57
| Q650114
| [[ceolaire Cetti]]
| Cettia cetti
| [[:commons:Category:Cettia cetti|Cettia cetti]]
| 
| 17 ceintiméadar
| [[Íomhá:Cettia cetti distribution map.png|center|128px]]
| 16 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| Q27075477
| [[ceolaire coille]]
| Phylloscopus sibilatrix
| [[:commons:Category:Phylloscopus sibilatrix|Phylloscopus sibilatrix]]
| 1.32 gram&lt;br/&gt;10 gram
| 22 ceintiméadar
| [[Íomhá:Phylloscopus sibilatrix Range Map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| Q210422
| [[ceolaire corraigh]]
| Acrocephalus palustris
| [[:commons:Category:Acrocephalus palustris|Acrocephalus palustris]]
| 1.85 gram
| 20 ceintiméadar
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| Q757116
| [[ceolaire cuaráin]]
| Iduna caligata
| [[:commons:Category:Iduna caligata|Iduna caligata]]
| 
| 
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 61
| Q27236
| [[ceolaire cíbe]]
| Acrocephalus schoenobaenus
| [[:commons:Category:Acrocephalus schoenobaenus|Acrocephalus schoenobaenus]]
| 1.65 gram
| 19 ceintiméadar
| [[Íomhá:AcrocephalusSchoenobaenusIUCN.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 62
| Q1590574
| [[Ceolaire Upcher|ceolaire fann]]
| Hippolais languida
| [[:commons:Category:Hippolais languida|Hippolais languida]]
| 1.79 gram
| 
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 63
| Q210791
| [[ceolaire feanearrach]]
| Cisticola juncidis
| [[:commons:Category:Cisticola juncidis|Cisticola juncidis]]
| 
| 
| [[Íomhá:CisticolaJuncidisIUCN.svg|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 64
| Q110257524
| [[Ceolaire fraoigh]]
| Curruca undata
| [[:commons:Category:Curruca undata|Curruca undata]]
| 
| 16 ceintiméadar
| 
| 13 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 65
| Q110257494
| [[Ceolaire mion|Ceolaire fásaigh]]
| Curruca nana
| [[:commons:Category:Curruca nana|Curruca nana]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 66
| Q202478
| [[ceolaire garraí]]
| Sylvia borin
| [[:commons:Category:Sylvia borin|Sylvia borin]]
| 
| 22 ceintiméadar
| [[Íomhá:Sylviaborinmap2.jpg|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 67
| Q159080
| [[ceolaire giolcaí]]
| Acrocephalus scirpaceus
| [[:commons:Category:Acrocephalus scirpaceus|Acrocephalus scirpaceus]]
| 12 gram
| 19 ceintiméadar
| [[Íomhá:AcrocephalusScirpaceusIUCN.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| Q827657
| [[ceolaire goirt ríse]]
| Acrocephalus agricola
| [[:commons:Category:Acrocephalus agricola|Acrocephalus agricola]]
| 
| 
| [[Íomhá:AcrocephalusAgricolaIUCN.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 69
| Q27674
| [[ceolaire ictireach]]
| Hippolais icterina
| [[:commons:Category:Hippolais icterina|Hippolais icterina]]
| 1.7 gram
| 22 ceintiméadar
| [[Íomhá:HippolaisIcterinaIUCN.svg|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 70
| Q110257499
| [[Ceolaire tiubhghobach|Ceolaire Oirféach]]
| Curruca crassirostris
| [[:commons:Category:Curruca crassirostris|Curruca crassirostris]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 71
| Q27239
| [[ceolaire sailí]]
| Phylloscopus trochilus
| [[:commons:Category:Phylloscopus trochilus|Phylloscopus trochilus]]
| 
| 19 ceintiméadar
| [[Íomhá:Phylloscopus trochilus Range Map.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 72
| Q321272
| [[ceolaire Savi]]
| Locustella luscinioides
| [[:commons:Category:Locustella luscinioides|Locustella luscinioides]]
| 2.08 gram
| 20 ceintiméadar
| [[Íomhá:LocustellaLuscinioidesIUCN.svg|center|128px]]
| 10 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| Q460229
| [[ceolaire scothghlas]]
| Phylloscopus trochiloides
| [[:commons:Category:Phylloscopus trochiloides|Phylloscopus trochiloides]]
| 
| 
| [[Íomhá:Phylloscopus trochiloides distribution map.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| Q110257505
| [[Ceolaire Ménétries|ceolaire screige]]
| Curruca mystacea
| [[:commons:Category:Curruca mystacea|Curruca mystacea]]
| 1.5 gram
| 
| 
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| Q26982
| [[circín starraiceach]]
| Galerida cristata
| [[:commons:Category:Galerida cristata|Galerida cristata]]
| 
| 
| [[Íomhá:Galerida cristata distribution map.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 76
| Q148583
| [[cirlghealóg]]
| Emberiza cirlus
| [[:commons:Category:Emberiza cirlus|Emberiza cirlus]]
| 
| 24 ceintiméadar
| [[Íomhá:Emberiza cirlus distribution map.jpg|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 77
| Q25385
| [[clamhán]]
| Buteo buteo
| [[:commons:Category:Buteo buteo|Buteo buteo]]
| 0.925 cileagram&lt;br/&gt;60 gram&lt;br/&gt;790 gram&lt;br/&gt;966.5 gram
| 1.24 méadar
| [[Íomhá:Buteo buteo distribution map.png|center|128px]]
| 34 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| Q233684
| [[clamhán cosfhada]]
| Buteo rufinus
| [[:commons:Category:Buteo rufinus|Buteo rufinus]]
| 73 gram
| 
| [[Íomhá:ButeoRufinusIUCN2019-2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| Q26407
| [[clamhán lópach]]
| Buteo lagopus
| [[:commons:Category:Buteo lagopus|Buteo lagopus]]
| 824.6 gram&lt;br/&gt;1.027 cileagram
| 1.35 méadar
| [[Íomhá:Buteo lagopus distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| Q170466
| [[clamhán riabhach]]
| Pernis apivorus
| [[:commons:Category:Pernis apivorus|Pernis apivorus]]
| 49 gram
| 1.26 méadar
| [[Íomhá:PernisApivorusIUCN2018 2.png|center|128px]]
| 32 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 81
| Q21090684
| [[Iolar breac mór|Clanga clanga]]
| Clanga clanga
| [[:commons:Category:Clanga clanga|Clanga clanga]]
| 110 gram
| 167.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Aquila clanga distribution map.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 82
| Q26420
| [[Clochrán coiteann|clochrán]]
| Oenanthe oenanthe
| [[:commons:Category:Oenanthe oenanthe|Oenanthe oenanthe]]
| 
| 0.28 méadar
| [[Íomhá:Oenanthe oenanthe map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| Q769528
| [[Clochrán earr-rua|clochrán Afganastánach]]
| Oenanthe chrysopygia
| [[:commons:Category:Oenanthe chrysopygia|Oenanthe chrysopygia]]
| 
| 
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| Q763538
| [[clochrán alabhreac]]
| Oenanthe pleschanka
| [[:commons:Category:Oenanthe pleschanka|Oenanthe pleschanka]]
| 2.43 gram
| 
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| Q385723
| [[Oenanthe hispanica|clochrán cluasdubh]]
| Oenanthe hispanica
| [[:commons:Category:Oenanthe hispanica|Oenanthe hispanica]]
| 
| 
| [[Íomhá:OenantheHispanicaIUCNver2019-3.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| Q769093
| [[Clochrán Finsch|clochrán droimbhán]]
| Oenanthe finschii
| [[:commons:Category:Oenanthe finschii|Oenanthe finschii]]
| 26 gram&lt;br/&gt;29 gram
| 
| 
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| Q1303323
| [[Clochrán Coirdíneach|clochrán earrdhearg]]
| Oenanthe xanthoprymna
| [[:commons:Category:Oenanthe xanthoprymna|Oenanthe xanthoprymna]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 88
| Q769934
| [[clochrán fásaigh]]
| Oenanthe deserti
| [[:commons:Category:Oenanthe deserti|Oenanthe deserti]]
| 
| 
| [[Íomhá:OenantheDesertiIUCNver2019-3.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 89
| Q747686
| [[clochrán gainimh]]
| Oenanthe isabellina
| [[:commons:Category:Oenanthe isabellina|Oenanthe isabellina]]
| 3.04 gram&lt;br/&gt;29 gram
| 
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| Q207290
| [[Cnagaire droimgheal|cnagaire droimbhán]]
| Dendrocopos leucotos
| [[:commons:Category:Dendrocopos leucotos|Dendrocopos leucotos]]
| 
| 
| [[Íomhá:White-backed Woodpecker Dendrocopos leucotos distribution map.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 91
| Q143284
| [[cnagaire dubh]]
| Dryocopus martius
| [[:commons:Category:Dryocopus martius|Dryocopus martius]]
| 11.8 gram
| 
| [[Íomhá:Dryocopus martius distr.PNG|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| Q166171
| [[cnagaire glas]]
| Picus viridis
| [[:commons:Category:Picus viridis|Picus viridis]]
| 8.9 gram&lt;br/&gt;193 gram
| 41 ceintiméadar
| [[Íomhá:Picus viridis dis.png|center|128px]]
| 19 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 93
| Q752481
| [[Cnagaire Siriach|cnagaire Síriach]]
| Dendrocopos syriacus
| [[:commons:Category:Dendrocopos syriacus|Dendrocopos syriacus]]
| 5.1 gram
| 
| [[Íomhá:Dendrocopos syriacus distr new.png|center|128px]]
| 10 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 94
| Q27124
| [[cnota]]
| Calidris canutus
| [[:commons:Category:Calidris canutus|Calidris canutus]]
| 19.3 gram&lt;br/&gt;126 gram&lt;br/&gt;148 gram
| 0.5 méadar
| [[Íomhá:RedKnotMigration.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 95
| Q749701
| [[Cnóshnag Neumayer|cnóshnag creige]]
| Sitta neumayer
| [[:commons:Category:Sitta neumayer|Sitta neumayer]]
| 2.43 gram
| 
| 
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 96
| Q156767
| [[cnóshnag Eorpach]]
| Sitta europaea
| [[:commons:Category:Sitta europaea|Sitta europaea]]
| 2.25 gram&lt;br/&gt;23 gram
| 24 ceintiméadar
| [[Íomhá:Sitta europaea distribution map.png|center|128px]]
| 16 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 97
| Q514809
| [[cocaitíl]]
| Nymphicus hollandicus
| [[:commons:Category:Nymphicus hollandicus|Nymphicus hollandicus]]
| 5.68 gram&lt;br/&gt;86 gram
| 
| [[Íomhá:Bird range cockatiel.png|center|128px]]
| 20 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| Q210341
| [[Cochlearius cochlearius]]
| Cochlearius cochlearius
| [[:commons:Category:Cochlearius cochlearius|Cochlearius cochlearius]]
| 
| 
| [[Íomhá:Cochlearius cochlearius map.svg|center|128px]]
| 25 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| Q1274601
| [[coileach sneachta Caispeach]]
| Tetraogallus caspius
| [[:commons:Category:Tetraogallus caspius|Tetraogallus caspius]]
| 2.59 cileagram&lt;br/&gt;2.07 cileagram&lt;br/&gt;75 gram
| 100 ceintiméadar
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| Q1137277
| [[coileach sneachta Cugasach]]
| Tetraogallus caucasicus
| [[:commons:Category:Tetraogallus caucasicus|Tetraogallus caucasicus]]
| 
| 87.5 ceintiméadar
| 
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 101
| Q25332
| [[coirneach]]
| Pandion haliaetus
| [[:commons:Category:Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]]
| 1.4 cileagram
| 1.6 méadar
| [[Íomhá:Wiki-Pandion haliaetus.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 102
| Q42326
| [[colm aille]]
| Columba livia
| [[:commons:Category:Columba livia|Columba livia]]
| 294 gram&lt;br/&gt;267 gram
| 690 millimetre
| [[Íomhá:Columba livia distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| Q26026
| [[Colúr coille|colm coille]]
| Columba palumbus
| [[:commons:Category:Columba palumbus|Columba palumbus]]
| 18.9 gram
| 0.75 méadar
| [[Íomhá:Columba-palumbus-dist.png|center|128px]]
| 17 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 104
| Q26140
| [[colm gorm]]
| Columba oenas
| [[:commons:Category:Columba oenas|Columba oenas]]
| 16.7 gram
| 0.75 méadar
| [[Íomhá:ColumbaOenasIUCNver2019-2.png|center|128px]]
| 22 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| Q170598
| [[condar na nAindéas]]
| Vultur gryphus
| [[:commons:Category:Vultur gryphus|Vultur gryphus]]
| 
| 3.048 méadar
| [[Íomhá:AndeanMap.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 106
| Q25382
| [[corcrán coille]]
| Pyrrhula pyrrhula
| [[:commons:Category:Pyrrhula pyrrhula|Pyrrhula pyrrhula]]
| 2.41 gram&lt;br/&gt;31 gram
| 0.26 méadar
| [[Íomhá:PyrrhulaPyrrhulaIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 107
| Q1084895
| [[corcrán coille ceannliath]]
| Pyrrhula erythaca
| [[:commons:Category:Pyrrhula erythaca|Pyrrhula erythaca]]
| 21.7 gram
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| Q160488
| [[corr chorcra]]
| Ardea purpurea
| [[:commons:Category:Ardea purpurea|Ardea purpurea]]
| 51 gram
| 1.35 méadar
| [[Íomhá:ArdeaPurpureaIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| Q171360
| [[corr leitheadach Eoráiseach]]
| Platalea leucorodia
| [[:commons:Category:Platalea leucorodia|Platalea leucorodia]]
| 76 gram
| 1.3 méadar
| [[Íomhá:Platalea leucorodia.PNG|center|128px]]
| 23 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| Q126216
| [[corr oíche]]
| Nycticorax nycticorax
| [[:commons:Category:Nycticorax nycticorax|Nycticorax nycticorax]]
| 682 gram&lt;br/&gt;590 gram
| 1.06 méadar
| [[Íomhá:Nycticorax nycticorax map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 111
| Q722981
| [[corr ríoga]]
| Platalea regia
| [[:commons:Category:Platalea regia|Platalea regia]]
| 69 gram
| 120 ceintiméadar
| 
| 22 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 112
| Q191394
| [[corr scréachach]]
| Ardeola ralloides
| [[:commons:Category:Ardeola ralloides|Ardeola ralloides]]
| 16 gram&lt;br/&gt;288 gram
| 0.86 méadar
| [[Íomhá:Ardeola ralloides map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 113
| Q144218
| [[coscaróba]]
| Coscoroba coscoroba
| [[:commons:Category:Coscoroba coscoroba|Coscoroba coscoroba]]
| 4.6 cileagram&lt;br/&gt;3.8 cileagram&lt;br/&gt;185 gram
| 
| [[Íomhá:Coscoroba coscoroba map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 114
| Q18859
| [[cosdeargán]]
| Tringa totanus
| [[:commons:Category:Tringa totanus|Tringa totanus]]
| 22.3 gram&lt;br/&gt;129 gram
| 62 ceintiméadar
| [[Íomhá:TringaTotanusIUCN2019 2.png|center|128px]]
| 24 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 115
| Q28103
| [[cosdeargán breac]]
| Tringa erythropus
| [[:commons:Category:Tringa erythropus|Tringa erythropus]]
| 24.5 gram&lt;br/&gt;142 gram&lt;br/&gt;161 gram
| 64 ceintiméadar
| [[Íomhá:TringaErythropusIUCN.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 116
| Q230837
| [[cromán bánlíoch]]
| Circus macrourus
| [[:commons:Category:Circus macrourus|Circus macrourus]]
| 28 gram&lt;br/&gt;322 gram&lt;br/&gt;445 gram
| 1.09 méadar
| [[Íomhá:Circus macrourus distribution map.png|center|128px]]
| 29 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 117
| Q26574
| [[cromán liath]]
| Circus pygargus
| [[:commons:Category:Circus pygargus|Circus pygargus]]
| 24 gram&lt;br/&gt;261 gram&lt;br/&gt;370 gram
| 1.09 méadar
| [[Íomhá:Circus pygargus distribution map.png|center|128px]]
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 118
| Q26431
| [[cromán móna iartharach]]
| Circus aeruginosus
| [[:commons:Category:Circus aeruginosus|Circus aeruginosus]]
| 40 gram
| 1.16 méadar
| [[Íomhá:Circus aeruginosus distribution map.png|center|128px]]
| 34 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 119
| Q25572
| [[cromán na gcearc]]
| Circus cyaneus
| [[:commons:Category:Circus cyaneus|Circus cyaneus]]
| 346 gram&lt;br/&gt;527 gram
| 1.1 méadar
| [[Íomhá:Circus cyaneus distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 120
| Q27102
| [[crosán]]
| Alca torda
| [[:commons:Category:Alca torda|Alca torda]]
| 
| 0.661 méadar
| [[Íomhá:Alca torda map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 121
| Q18854
| [[crotach]]
| Numenius arquata
| [[:commons:Category:Numenius arquata|Numenius arquata]]
| 76 gram&lt;br/&gt;742 gram&lt;br/&gt;869 gram
| 0.97 méadar
| [[Íomhá:NumeniusArquata.png|center|128px]]
| 28 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 122
| Q61857
| [[crotach Artach]]
| Numenius borealis
| [[:commons:Category:Numenius borealis|Numenius borealis]]
| 
| 70 ceintiméadar
| [[Íomhá:Numenius borealis map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]''
|-
| style='text-align:right'| 123
| Q18858
| [[crotach eanaigh]]
| Numenius phaeopus
| [[:commons:Category:Numenius phaeopus|Numenius phaeopus]]
| 
| 1.07 méadar
| [[Íomhá:Numenius phaeopus distribution map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 124
| Q79915
| [[Murlach mara|cruidín]]
| Alcedo atthis
| [[:commons:Category:Alcedo atthis|Alcedo atthis]]
| 4.3 gram
| 25 ceintiméadar
| [[Íomhá:Alcedo atthis -range map-2-cp.png|center|128px]]
| 19.5 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 125
| Q735158
| [[cruidín píbgheal]]
| Halcyon smyrnensis
| [[:commons:Category:Halcyon smyrnensis|Halcyon smyrnensis]]
| 
| 
| [[Íomhá:White-throated Kingfisher Range.JPG|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 126
| Q18845
| [[Cuach choiteann|cuach]]
| Cuculus canorus
| [[:commons:Category:Cuculus canorus|Cuculus canorus]]
| 3.22 gram&lt;br/&gt;117 gram&lt;br/&gt;106 gram
| 58 ceintiméadar
| [[Íomhá:CuculusCanorusIUCNver2019 3.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 127
| Q852265
| [[cuach ghob-bhuí]]
| Coccyzus americanus
| [[:commons:Category:Coccyzus americanus|Coccyzus americanus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Coccyzus americanus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 128
| Q27442
| [[cuilire alabhreac]]
| Ficedula hypoleuca
| [[:commons:Category:Ficedula hypoleuca|Ficedula hypoleuca]]
| 1.7 gram&lt;br/&gt;12 gram
| 22 ceintiméadar
| [[Íomhá:FicedulaHypoleucaIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 129
| Q241499
| [[cuilire broinnrua]]
| Ficedula parva
| [[:commons:Category:Ficedula parva|Ficedula parva]]
| 1.45 gram
| 
| [[Íomhá:FicedulaParvaIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 130
| Q1591580
| [[cuilire leathmhuinceach]]
| Ficedula semitorquata
| [[:commons:Category:Ficedula semitorquata|Ficedula semitorquata]]
| 
| 
| 
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 131
| Q26607
| [[cuilire liath]]
| Muscicapa striata
| [[:commons:Category:Muscicapa striata|Muscicapa striata]]
| 1.92 gram
| 24 ceintiméadar
| [[Íomhá:MuscicapaStriataIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 132
| Q690826
| [[Cuilire bán|cuilire muinceach]]
| Ficedula albicollis
| [[:commons:Category:Ficedula albicollis|Ficedula albicollis]]
| 1.6 gram
| 
| [[Íomhá:FicedulaAlbicollisIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 133
| Q838749
| [[Scréachóg Steller|Cyanocitta stelleri]]
| Cyanocitta stelleri
| [[:commons:Category:Cyanocitta stelleri|Cyanocitta stelleri]]
| 8.1 gram&lt;br/&gt;94 gram
| 
| [[Íomhá:Cyanocitta stelleri map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 134
| Q25345384
| [[cág]]
| Coloeus monedula
| [[:commons:Category:Coloeus monedula|Coloeus monedula]]
| 
| 0.65 méadar
| [[Íomhá:Corvus monedula distribution de.svg|center|128px]]
| 20 lá
| 
|-
| style='text-align:right'| 135
| Q191386
| [[cág gob-bhuí]]
| Pyrrhocorax graculus
| [[:commons:Category:Pyrrhocorax graculus|Pyrrhocorax graculus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Pyrrhocoraxgraculusmap.png|center|128px]]
| 19 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 136
| Q208405
| [[cánóg dhubh]]
| Puffinus puffinus
| [[:commons:Category:Puffinus puffinus|Puffinus puffinus]]
| 521 gram
| 82 ceintiméadar
| [[Íomhá:Puffinus puffinus distribution.jpg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 137
| Q25234
| [[Lon dubh|céirseach]]
| Turdus merula
| [[:commons:Category:Turdus merula|Turdus merula]]
| 
| 36 ceintiméadar
| [[Íomhá:Turdus merula distribution map.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 138
| Q244197
| [[Cíobhaí Beag Breac|cíobhaí beag breac]]
| Apteryx owenii
| [[:commons:Category:Apteryx owenii|Apteryx owenii]]
| 285 gram
| 
| [[Íomhá:Apteryx owenii - distribution map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 139
| Q734829
| [[Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh|cíobhaí donn an Oileáin Thuaidh]]
| Apteryx mantelli
| [[:commons:Category:Apteryx mantelli|Apteryx mantelli]]
| 2.25 cileagram&lt;br/&gt;2.955 cileagram
| 
| [[Íomhá:North Island Brown Kiwi.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 140
| Q730091
| [[Cíobhaí Mór Breac|cíobhaí mór breac]]
| Apteryx haastii
| [[:commons:Category:Apteryx haastii|Apteryx haastii]]
| 425 gram
| 
| [[Íomhá:418px-NZ-kiwimapApteryx haastii.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 141
| Q26657
| [[Cíorbhuí coiteann|cíorbhuí]]
| Regulus regulus
| [[:commons:Category:Regulus regulus|Regulus regulus]]
| 0.77 gram
| 14 ceintiméadar
| [[Íomhá:Regulus regulus map.png|center|128px]]
| 17 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 142
| Q869023
| [[cíorlacha Phatagónach]]
| Lophonetta specularioides
| [[:commons:Category:Lophonetta specularioides|Lophonetta specularioides]]
| 
| 
| [[Íomhá:Lophonetta specularioides map.svg|center|128px]]
| 30 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 143
| Q716456
| [[Cúcabarra breac]]
| Dacelo tyro
| [[:commons:Category:Dacelo tyro|Dacelo tyro]]
| 136 gram&lt;br/&gt;156 gram
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 144
| Q854856
| [[Cúcabarra gormeiteach]]
| Dacelo leachii
| [[:commons:Category:Dacelo leachii|Dacelo leachii]]
| 334 gram&lt;br/&gt;284 gram
| 
| 
| 25 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 145
| Q824974
| [[Cúcabarra gáiriteach]]
| Dacelo novaeguineae
| [[:commons:Category:Dacelo novaeguineae|Dacelo novaeguineae]]
| 30.4 gram&lt;br/&gt;307.2 gram&lt;br/&gt;352.1 gram
| 
| [[Íomhá:Distribution laughing kookaburra.jpg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 146
| Q919707
| [[Cúcabarra sluasaidghobach]]
| Dacelo rex
| [[:commons:Category:Clytoceyx rex|Clytoceyx rex]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 147
| Q942119
| [[Cúcabarra tarr-ruadhonn]]
| Dacelo gaudichaud
| [[:commons:Category:Dacelo gaudichaud|Dacelo gaudichaud]]
| 143 gram
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 148
| Q80362
| [[cúr dubh]]
| Milvus migrans
| [[:commons:Category:Milvus migrans|Milvus migrans]]
| 56 gram&lt;br/&gt;828 gram
| 1.52 méadar
| [[Íomhá:Milvus migrans distr.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 149
| Q156250
| [[cúr rua]]
| Milvus milvus
| [[:commons:Category:Milvus milvus|Milvus milvus]]
| 63 gram&lt;br/&gt;1.012 cileagram&lt;br/&gt;1.232 cileagram
| 1.66 méadar
| [[Íomhá:Milvus milvus distr.png|center|128px]]
| 31 lá
| 
|-
| style='text-align:right'| 150
| Q184825
| [[deargán sneachta]]
| Turdus iliacus
| [[:commons:Category:Turdus iliacus|Turdus iliacus]]
| 4.9 gram&lt;br/&gt;62 gram
| 0.36 méadar
| [[Íomhá:Turdus iliacus map.svg|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 151
| Q11380593
| [[deargéadan beag]]
| Acanthis cabaret
| [[:commons:Category:Acanthis cabaret|Acanthis cabaret]]
| 
| 
| [[Íomhá:Carduelis cabaret map.png|center|128px]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 152
| Q20754771
| [[deargéadan coiteann]]
| Acanthis flammea
| [[:commons:Category:Acanthis flammea|Acanthis flammea]]
| 
| 23 ceintiméadar
| [[Íomhá:AcanthisFlammeaIUCN.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 153
| Q275591
| [[Meánchnagaire breac|Dendrocoptes medius]]
| Dendrocoptes medius
| [[:commons:Category:Dendrocoptes medius|Dendrocoptes medius]]
| 
| 
| [[Íomhá:Dendrocopos medius distr.png|center|128px]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 154
| Q856531
| [[Dicrurus paradiseus]]
| Dicrurus paradiseus
| [[:commons:Category:Dicrurus paradiseus|Dicrurus paradiseus]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 155
| Q26698
| [[donnóg]]
| Prunella modularis
| [[:commons:Category:Prunella modularis|Prunella modularis]]
| 
| 0.21 méadar
| [[Íomhá:PrunellaModularisIUCN.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 156
| Q167230
| [[Snámhaí balla|dreapaire balla]]
| Tichodroma muraria
| [[:commons:Category:Tichodroma muraria|Tichodroma muraria]]
| 
| 
| [[Íomhá:Mauerläufer1.png|center|128px]]
| 19 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 157
| Q25740
| [[dreoilín]]
| Troglodytes troglodytes
| [[:commons:Category:Troglodytes troglodytes|Troglodytes troglodytes]]
| 
| 15 ceintiméadar
| [[Íomhá:TroglodytesTroglodytesIUCN.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 158
| Q27160
| [[droimneach beag]]
| Larus fuscus
| [[:commons:Category:Larus fuscus|Larus fuscus]]
| 880 gram&lt;br/&gt;755 gram
| 1.34 méadar
| [[Íomhá:Larus fuscus map.svg|center|128px]]
| 25 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 159
| Q26629
| [[droimneach mór]]
| Larus marinus
| [[:commons:Category:Larus marinus|Larus marinus]]
| 
| 1.67 méadar
| [[Íomhá:Larus marinus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 160
| Q25469
| [[Druid choiteann|druid]]
| Sturnus vulgaris
| [[:commons:Category:Sturnus vulgaris|Sturnus vulgaris]]
| 
| 0.38 méadar
| [[Íomhá:Sturnus vulgaris map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 161
| Q890912
| [[Druid droimchorcra|druid dauria]]
| Agropsar sturninus
| [[:commons:Category:Agropsar sturninus|Agropsar sturninus]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 162
| Q20823352
| [[druid rósach]]
| Pastor roseus
| [[:commons:Category:Pastor roseus|Pastor roseus]]
| 6.6 gram&lt;br/&gt;79.6 gram&lt;br/&gt;66.9 gram
| 
| [[Íomhá:PastorRoseusIUCNver2020-1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 163
| Q25402
| [[eala bhalbh]]
| Cygnus olor
| [[:commons:Category:Cygnus olor|Cygnus olor]]
| 11.8 cileagram&lt;br/&gt;9.67 cileagram
| 230 ceintiméadar
| [[Íomhá:CygnusOlorIUCN2019 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 164
| Q131044
| [[eala dhubh]]
| Cygnus atratus
| [[:commons:Category:Cygnus atratus|Cygnus atratus]]
| 258 gram&lt;br/&gt;6.2 cileagram&lt;br/&gt;5.1 cileagram
| 180 ceintiméadar
| [[Íomhá:Black Swan.png|center|128px]]
| 38 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 165
| Q25612
| [[eala ghlórach]]
| Cygnus cygnus
| [[:commons:Category:Cygnus cygnus|Cygnus cygnus]]
| 331 gram&lt;br/&gt;14 cileagram&lt;br/&gt;8.75 cileagram
| 2.29 méadar
| [[Íomhá:Cygnus-cygnus.png|center|128px]]
| 36 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 166
| Q244432
| [[eala phíbdhubh]]
| Cygnus melancoryphus
| [[:commons:Category:Cygnus melancoryphus|Cygnus melancoryphus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Cygnus melancoryphus map.svg|center|128px]]
| 35 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 167
| Q26603
| [[eala thundra]]
| Cygnus columbianus
| [[:commons:Category:Cygnus columbianus|Cygnus columbianus]]
| 7.258 cileagram&lt;br/&gt;6.305 cileagram
| 1.98 méadar
| [[Íomhá:Cygnus columbianus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 168
| Q26620
| [[earrdheargán]]
| Phoenicurus phoenicurus
| [[:commons:Category:Phoenicurus phoenicurus|Phoenicurus phoenicurus]]
| 
| 22 ceintiméadar
| [[Íomhá:Distribution ph phoenicurus.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 169
| Q796484
| [[Earrdheargán báneiteach|earrdheargán Cugasach]]
| Phoenicurus erythrogastrus
| [[:commons:Category:Phoenicurus erythrogastrus|Phoenicurus erythrogastrus]]
| 
| 
| 
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 170
| Q26755
| [[earrdheargán dubh]]
| Phoenicurus ochruros
| [[:commons:Category:Phoenicurus ochruros|Phoenicurus ochruros]]
| 
| 25 ceintiméadar
| [[Íomhá:DistributionBlackRedstart.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 171
| Q645528
| [[Euplectes franciscanus|Easpag flannbhuí]]
| Euplectes franciscanus
| [[:commons:Category:Euplectes franciscanus|Euplectes franciscanus]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 172
| Q205491
| [[Gealóg charraige|Emberiza cia]]
| Emberiza cia
| [[:commons:Category:Emberiza cia|Emberiza cia]]
| 2.77 gram&lt;br/&gt;23 gram
| 
| [[Íomhá:EmberizaCiaIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 173
| Q1262861
| [[Spioróg mhór ruadhonn|Erythrotriorchis radiatus]]
| Erythrotriorchis radiatus
| [[:commons:Category:Erythrotriorchis radiatus|Erythrotriorchis radiatus]]
| 630 gram&lt;br/&gt;1.1 cileagram
| 123.5 ceintiméadar
| 
| 41 lá
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 174
| Q1060483
| [[Eurylaimus ochromalus]]
| Eurylaimus ochromalus
| [[:commons:Category:Eurylaimus ochromalus|Eurylaimus ochromalus]]
| 33 gram
| 
| [[Íomhá:Eurylaimus ochromalus map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 175
| Q748290
| [[fabhcún Barbarach]]
| Falco pelegrinoides
| [[:commons:Category:Falco peregrinus pelegrinoides|Falco peregrinus pelegrinoides]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 176
| Q25876
| [[Fabhcún coille Eoráiseach]]
| Falco subbuteo
| [[:commons:Category:Falco subbuteo|Falco subbuteo]]
| 24 gram&lt;br/&gt;181.5 gram&lt;br/&gt;240.5 gram
| 0.74 méadar
| [[Íomhá:FalcoSubbuteoIUCNver2019 2.png|center|128px]]
| 29 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 177
| Q179625
| [[fabhcún cosdearg]]
| Falco vespertinus
| [[:commons:Category:Falco vespertinus|Falco vespertinus]]
| 17 gram&lt;br/&gt;150 gram&lt;br/&gt;167 gram
| 0.72 méadar
| [[Íomhá:Falco vespertinus distr.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 178
| Q30535
| [[Falco peregrinus|fabhcún gorm]]
| Falco peregrinus
| [[:commons:Category:Falco peregrinus|Falco peregrinus]]
| 
| 1.02 méadar
| [[Íomhá:PeregrineRangeMap.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 179
| Q33554
| [[fabhcún Lanner]]
| Falco biarmicus
| [[:commons:Category:Falco biarmicus|Falco biarmicus]]
| 
| 100.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:FalcoBiarmicusIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 32 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 180
| Q165974
| [[fabhcún Saker]]
| Falco cherrug
| [[:commons:Category:Falco cherrug|Falco cherrug]]
| 53 gram&lt;br/&gt;875 gram&lt;br/&gt;1.13 cileagram
| 111.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Falco cherrug distr.png|center|128px]]
| 30 lá
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 181
| Q177688
| [[fabhcún tuaithe]]
| Falco rusticolus
| [[:commons:Category:Falco rusticolus|Falco rusticolus]]
| 
| 58 ceintiméadar
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 182
| Q206840
| [[falaróp gobchaol]]
| Phalaropus lobatus
| [[:commons:Category:Phalaropus lobatus|Phalaropus lobatus]]
| 6.3 gram&lt;br/&gt;35 gram&lt;br/&gt;39 gram
| 0.34 méadar
| [[Íomhá:Phalaropus lobatus map.svg|center|128px]]
| 19 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 183
| Q208335
| [[falaróp gobmhór]]
| Phalaropus fulicarius
| [[:commons:Category:Phalaropus fulicarius|Phalaropus fulicarius]]
| 
| 0.42 méadar
| [[Íomhá:Phalaropus fulicarius map.svg|center|128px]]
| 19 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 184
| Q26470
| [[falcóg bheag]]
| Alle alle
| [[:commons:Category:Alle alle|Alle alle]]
| 28 gram
| 0.32 méadar
| [[Íomhá:Alle alle - distribution map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 185
| Q683138
| [[faoileán Airméanach]]
| Larus armenicus
| [[:commons:Category:Larus armenicus|Larus armenicus]]
| 1 cileagram
| 140 ceintiméadar
| [[Íomhá:Larus armenicus range.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 186
| Q619065
| [[faoileán an Aigéin Chiúin]]
| Larus pacificus
| [[:commons:Category:Larus pacificus|Larus pacificus]]
| 98.4 gram&lt;br/&gt;1.55 cileagram&lt;br/&gt;1.077 cileagram
| 147 ceintiméadar
| 
| 24 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 187
| Q754885
| [[faoileán bandghobach]]
| Larus delawarensis
| [[:commons:Category:Larus delawarensis|Larus delawarensis]]
| 566 gram&lt;br/&gt;471 gram
| 1150 millimetre
| [[Íomhá:Larus delawarensis map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 188
| Q26427
| [[faoileán bán]]
| Larus canus
| [[:commons:Category:Larus canus|Larus canus]]
| 413 gram&lt;br/&gt;360 gram
| 1.11 méadar
| [[Íomhá:Larus canus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 189
| Q27375
| [[faoileán glas]]
| Larus hyperboreus
| [[:commons:Category:Larus hyperboreus|Larus hyperboreus]]
| 1.576 cileagram&lt;br/&gt;1.249 cileagram
| 158 ceintiméadar
| [[Íomhá:Larus hyperboreus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 190
| Q391421
| [[Crotach gobchaol|faoileán gobchaol]]
| Chroicocephalus genei
| [[:commons:Category:Chroicocephalus genei|Chroicocephalus genei]]
| 29 gram&lt;br/&gt;275 gram&lt;br/&gt;236 gram
| 102 ceintiméadar
| [[Íomhá:ChroicocephalusGeneiIUCN.svg|center|128px]]
| 22 lá
| 
|-
| style='text-align:right'| 191
| Q389505
| [[faoileán gáiriteach]]
| Larus cachinnans
| [[:commons:Category:Larus cachinnans|Larus cachinnans]]
| 60 gram&lt;br/&gt;1.275 cileagram&lt;br/&gt;1.033 cileagram
| 141 ceintiméadar
| [[Íomhá:LarusCachinnansIUCN2019-2.png|center|128px]]
| 27 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 192
| Q28236
| [[faoileán scadán]]
| Larus argentatus
| [[:commons:Category:Larus argentatus|Larus argentatus]]
| 
| 1.34 méadar
| [[Íomhá:Larus argentatus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 193
| Q704982
| [[faoileán scadán cosbhuí]]
| Larus michahellis
| [[:commons:Category:Larus michahellis|Larus michahellis]]
| 
| 130 ceintiméadar
| [[Íomhá:Larus michahellis map.png|center|128px]]
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 194
| Q2735427
| [[Faoileán Heuglin|faoileán Sibéarach]]
| Larus heuglini
| [[:commons:Category:Larus fuscus heuglini|Larus fuscus heuglini]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 195
| Q742574
| [[feadlacha aghaidhbhán]]
| Dendrocygna viduata
| [[:commons:Category:Dendrocygna viduata|Dendrocygna viduata]]
| 36 gram&lt;br/&gt;674 gram
| 
| [[Íomhá:Dendrocygnaviduatarange.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 196
| Q378192
| [[feadlacha na nIndiacha Thiar]]
| Dendrocygna arborea
| [[:commons:Category:Dendrocygna arborea|Dendrocygna arborea]]
| 54 gram
| 
| [[Íomhá:Dendrocygna arborea map.svg|center|128px]]
| 30 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 197
| Q752461
| [[feadlacha tharrdhubh]]
| Dendrocygna autumnalis
| [[:commons:Category:Dendrocygna autumnalis|Dendrocygna autumnalis]]
| 831 gram
| 
| [[Íomhá:Dendrocygna autumnalis map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 198
| Q21148
| [[feadóg bhuí]]
| Pluvialis apricaria
| [[:commons:Category:Pluvialis apricaria|Pluvialis apricaria]]
| 32.8 gram&lt;br/&gt;175 gram
| 72 ceintiméadar
| [[Íomhá:Pluvialis apricaria map.svg|center|128px]]
| 29 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 199
| Q18865
| [[feadóg bhuí Chiúin-Aigéanach]]
| Pluvialis fulva
| [[:commons:Category:Pluvialis fulva|Pluvialis fulva]]
| 18 gram&lt;br/&gt;135 gram
| 44 ceintiméadar
| [[Íomhá:PluvialisFulvaIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 200
| Q216836
| [[feadóg bhuí Mheiriceánach]]
| Pluvialis dominica
| [[:commons:Category:Pluvialis dominica|Pluvialis dominica]]
| 26 gram&lt;br/&gt;145 gram
| 0.62 méadar
| [[Íomhá:Pluvialis dominica map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 201
| Q752485
| [[Feadóg Áiseach|feadóg Chaispeach]]
| Anarhynchus asiaticus
| [[:commons:Category:Charadrius asiaticus|Charadrius asiaticus]]
| 
| 58 ceintiméadar
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 202
| Q26816
| [[feadóg chladaigh]]
| Charadrius hiaticula
| [[:commons:Category:Charadrius hiaticula|Charadrius hiaticula]]
| 10.9 gram
| 0.41 méadar
| [[Íomhá:Charadrius hiaticula map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 203
| Q752398
| [[Pilibín Indiach|feadóg dheargsprochallach]]
| Vanellus indicus
| [[:commons:Category:Vanellus indicus|Vanellus indicus]]
| 
| 0.683 méadar
| [[Íomhá:Vanellus indicus map.svg|center|128px]]
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 204
| Q827245
| [[feadóg earrbhán]]
| Vanellus leucurus
| [[:commons:Category:Vanellus leucurus|Vanellus leucurus]]
| 
| 62.5 ceintiméadar
| 
| 22 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 205
| Q18857
| [[feadóg ghainimh mhór]]
| Charadrius leschenaultii
| [[:commons:Category:Charadrius leschenaultii|Charadrius leschenaultii]]
| 
| 52 ceintiméadar
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 206
| Q18835
| [[feadóg ghlas]]
| Pluvialis squatarola
| [[:commons:Category:Pluvialis squatarola|Pluvialis squatarola]]
| 
| 77 ceintiméadar
| [[Íomhá:Pluvialis squatarola map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 207
| Q755737
| [[feadóg ghlórach]]
| Charadrius vociferus
| [[:commons:Category:Charadrius vociferus|Charadrius vociferus]]
| 
| 61 ceintiméadar
| [[Íomhá:Charadrius vociferus map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 208
| Q468009
| [[feadóg mhionbhosach]]
| Charadrius semipalmatus
| [[:commons:Category:Charadrius semipalmatus|Charadrius semipalmatus]]
| 
| 47.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Charadrius semipalmatus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 209
| Q18851
| [[feadóigín chladaigh]]
| Charadrius dubius
| [[:commons:Category:Charadrius dubius|Charadrius dubius]]
| 7.7 gram
| 45 ceintiméadar
| [[Íomhá:CharadriusDubiusIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 24 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 210
| Q18855
| [[feadóigín chosdubh]]
| Charadrius alexandrinus
| [[:commons:Category:Charadrius alexandrinus|Charadrius alexandrinus]]
| 47 gram
| 42.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:CharadriusAlexandrinusIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 211
| Q25405
| [[Caróg liath|feannóg]]
| Corvus cornix
| [[:commons:Category:Corvus cornix|Corvus cornix]]
| 
| 98 ceintiméadar
| [[Íomhá:Corvus cornix map.svg|center|128px]]
| 18 lá
| 
|-
| style='text-align:right'| 212
| Q168514
| [[Fearán Eorpach|fearán]]
| Streptopelia turtur
| [[:commons:Category:Streptopelia turtur|Streptopelia turtur]]
| 8.2 gram&lt;br/&gt;136 gram
| 50 ceintiméadar
| [[Íomhá:StreptopeliaTurturIUCN.png|center|128px]]
| 15 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 213
| Q54696
| [[fearán baicdhubh]]
| Streptopelia decaocto
| [[:commons:Category:Streptopelia decaocto|Streptopelia decaocto]]
| 9.2 gram&lt;br/&gt;193 gram
| 30 ceintiméadar
| [[Íomhá:StreptopeliaDecaoctoIUCN.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 214
| Q750027
| [[fearán gubhach]]
| Zenaida macroura
| [[:commons:Category:Zenaida macroura|Zenaida macroura]]
| 
| 
| [[Íomhá:Zenaida macroura map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 215
| Q391198
| [[Colm gáiriteach|fearán pailme]]
| Spilopelia senegalensis
| [[:commons:Category:Spilopelia senegalensis|Spilopelia senegalensis]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 216
| Q25357
| [[fiach dubh]]
| Corvus corax
| [[:commons:Category:Corvus corax|Corvus corax]]
| 689 gram&lt;br/&gt;1625 gram&lt;br/&gt;1041 gram&lt;br/&gt;25 gram
| 120 ceintiméadar&lt;br/&gt;150 ceintiméadar
| [[Íomhá:Corvus corax map.jpg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 217
| Q25393
| [[filiméala]]
| Luscinia megarhynchos
| [[:commons:Category:Luscinia megarhynchos|Luscinia megarhynchos]]
| 2.65 gram
| 24 ceintiméadar
| [[Íomhá:LusciniaMegarhynchosIUCN.svg|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 218
| Q206130
| [[filiméala smólaigh]]
| Luscinia luscinia
| [[:commons:Category:Luscinia luscinia|Luscinia luscinia]]
| 3.06 gram
| 
| [[Íomhá:LusciniaLusciniaIUCN.svg|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 219
| Q192058
| [[foitheach cluasach]]
| Podiceps auritus
| [[:commons:Category:Podiceps auritus|Podiceps auritus]]
| 22.5 gram&lt;br/&gt;449.5 gram
| 62 ceintiméadar
| [[Íomhá:Slavonian Grebe-location-map-en.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 220
| Q579718
| [[foitheach gob-alabhreac]]
| Podilymbus podiceps
| [[:commons:Category:Podilymbus podiceps|Podilymbus podiceps]]
| 20.5 gram&lt;br/&gt;522 gram&lt;br/&gt;358 gram
| 54 ceintiméadar
| [[Íomhá:Podilymbus podiceps map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 221
| Q25422
| [[foitheach mór]]
| Podiceps cristatus
| [[:commons:Category:Podiceps cristatus|Podiceps cristatus]]
| 39.5 gram&lt;br/&gt;920 gram&lt;br/&gt;830 gram
| 88 ceintiméadar
| [[Íomhá:PodicepsCristatusIUCN2019-2.png|center|128px]]
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 222
| Q185183
| [[foitheach píbdhubh]]
| Podiceps nigricollis
| [[:commons:Category:Podiceps nigricollis|Podiceps nigricollis]]
| 
| 58 ceintiméadar
| [[Íomhá:Black-necked Grebe-map-location-map-en.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 223
| Q179919
| [[foitheach píbrua]]
| Podiceps grisegena
| [[:commons:Category:Podiceps grisegena|Podiceps grisegena]]
| 30.5 gram&lt;br/&gt;873.5 gram&lt;br/&gt;785.4 gram
| 0.725 méadar
| [[Íomhá:PodicepsGrisegenaIUCNver2019-2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 224
| Q21062
| [[foracha]]
| Uria aalge
| [[:commons:Category:Uria aalge|Uria aalge]]
| 108 gram
| 0.707 méadar
| [[Íomhá:Uria aalge map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 225
| Q212055
| [[foracha dhubh]]
| Cepphus grylle
| [[:commons:Category:Cepphus grylle|Cepphus grylle]]
| 381 gram
| 55 ceintiméadar
| [[Íomhá:Cepphus grylle map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 226
| Q285165
| [[Francolin dubh|francóilín dubh]]
| Francolinus francolinus
| [[:commons:Category:Francolinus francolinus|Francolinus francolinus]]
| 425 gram&lt;br/&gt;355 gram
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 227
| Q25961
| [[Alauda arvensis|fuiseog]]
| Alauda arvensis
| [[:commons:Category:Alauda arvensis|Alauda arvensis]]
| 
| 0.35 méadar
| [[Íomhá:AlaudaArvensisIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 228
| Q207249
| [[fuiseog adharcach]]
| Eremophila alpestris
| [[:commons:Category:Eremophila alpestris|Eremophila alpestris]]
| 
| 32 ceintiméadar
| [[Íomhá:EremophilaAlpestrisIUCN.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 229
| Q470853
| [[Fuiseog chalandra|fuiseog aithriseach]]
| Melanocorypha calandra
| [[:commons:Category:Melanocorypha calandra|Melanocorypha calandra]]
| 63 gram&lt;br/&gt;55 gram
| 
| [[Íomhá:Melanocorypha calandra distribution map.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 230
| Q1137284
| [[fuiseog bháneiteach]]
| Alauda leucoptera
| [[:commons:Category:Alauda leucoptera|Alauda leucoptera]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 231
| Q26969
| [[fuiseog choille]]
| Lullula arborea
| [[:commons:Category:Lullula arborea|Lullula arborea]]
| 
| 29 ceintiméadar
| [[Íomhá:Lullula arborea distribution map.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 232
| Q318893
| [[Fuiseog Elton|fuiseog dhubh]]
| Melanocorypha yeltoniensis
| [[:commons:Category:Melanocorypha yeltoniensis|Melanocorypha yeltoniensis]]
| 4.34 gram&lt;br/&gt;63.7 gram&lt;br/&gt;56.4 gram
| 
| 
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 233
| Q819885
| [[fuiseog dhébhallach]]
| Melanocorypha bimaculata
| [[:commons:Category:Melanocorypha bimaculata|Melanocorypha bimaculata]]
| 4.04 gram&lt;br/&gt;54 gram
| 
| [[Íomhá:Melanocorypha bimaculata distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 234
| Q24843
| [[fuiseog ladharghearr]]
| Calandrella brachydactyla
| [[:commons:Category:Calandrella brachydactyla|Calandrella brachydactyla]]
| 
| 
| [[Íomhá:CalandrellaBrachydactylaIUCN2019 2.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 235
| Q525871
| [[fuiseog oirthearach]]
| Alauda gulgula
| [[:commons:Category:Alauda gulgula|Alauda gulgula]]
| 
| 
| 
| 10 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 236
| Q25429
| [[fáinleog]]
| Hirundo rustica
| [[:commons:Category:Hirundo rustica|Hirundo rustica]]
| 
| 0.32 méadar
| [[Íomhá:Hirundo rustica.png|center|128px]]
| 13.5 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 237
| Q26055
| [[gabhlán binne]]
| Delichon urbicum
| [[:commons:Category:Delichon urbicum|Delichon urbicum]]
| 
| 0.29 méadar
| [[Íomhá:Delichon urbicum.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 238
| Q165923
| [[gabhlán bánlíoch]]
| Apus pallidus
| [[:commons:Category:Apus pallidus|Apus pallidus]]
| 3.5 gram&lt;br/&gt;41.3 gram
| 0.44 méadar
| 
| 22 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 239
| Q213216
| [[gabhlán creige Eoráiseach]]
| Ptyonoprogne rupestris
| [[:commons:Category:Ptyonoprogne rupestris|Ptyonoprogne rupestris]]
| 2.08 gram&lt;br/&gt;20 gram
| 0.32 méadar
| [[Íomhá:Ptyonoprogne rupestris.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 240
| Q31769
| [[gabhlán earrspíonach]]
| Hirundapus caudacutus
| [[:commons:Category:Hirundapus caudacutus|Hirundapus caudacutus]]
| 
| 
| [[Íomhá:HirundapusCaudacutusDistribution.png|center|128px]]
| 40 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 241
| Q25909
| [[gabhlán gainimh]]
| Riparia riparia
| [[:commons:Category:Riparia riparia|Riparia riparia]]
| 
| 0.27 méadar
| [[Íomhá:Riparia riparia map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 242
| Q25377
| [[gabhlán gaoithe]]
| Apus apus
| [[:commons:Category:Apus apus|Apus apus]]
| 3.5 gram
| 0.4 méadar
| [[Íomhá:Apus apus distribution map.png|center|128px]]
| 20 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 243
| Q321267
| [[Gabhlán Alpach|gabhlán gaoithe alpach]]
| Tachymarptis melba
| [[:commons:Category:Tachymarptis melba|Tachymarptis melba]]
| 6.05 gram&lt;br/&gt;96 gram
| 
| [[Íomhá:TachymarptisMelbaIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 244
| Q611324
| [[Gabhlán beag|gabhlán gaoithe beag]]
| Apus affinis
| [[:commons:Category:Apus affinis|Apus affinis]]
| 
| 
| [[Íomhá:ApusAffinisDistribution.png|center|128px]]
| 23 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 245
| Q912863
| [[gabhlán simléir]]
| Chaetura pelagica
| [[:commons:Category:Chaetura pelagica|Chaetura pelagica]]
| 23.6 gram
| 
| [[Íomhá:Chimney Swift range.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 246
| Q128002
| [[gaineamhchearc Pallas]]
| Syrrhaptes paradoxus
| [[:commons:Category:Syrrhaptes paradoxus|Syrrhaptes paradoxus]]
| 21 gram
| 69 ceintiméadar
| [[Íomhá:SyrrhaptesParadoxusIUCN.png|center|128px]]
| 24 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 247
| Q18875
| [[Geabhróg choiteann|geabhróg]]
| Sterna hirundo
| [[:commons:Category:Sterna hirundo|Sterna hirundo]]
| 
| 0.88 méadar
| [[Íomhá:CommonTernmap.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 248
| Q26800
| [[geabhróg Artach]]
| Sterna paradisaea
| [[:commons:Category:Sterna paradisaea|Sterna paradisaea]]
| 114 gram
| 0.8 méadar
| [[Íomhá:Sterna paradisaea distribution and migration map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 249
| Q12267692
| [[geabhróg bheag]]
| Sternula albifrons
| [[:commons:Category:Sternula albifrons|Sternula albifrons]]
| 10 gram&lt;br/&gt;57 gram
| 0.52 méadar
| [[Íomhá:SternulaAlbifronsIUCN.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 250
| Q233616
| [[geabhróg bhroinndubh]]
| Chlidonias hybrida
| [[:commons:Category:Chlidonias hybrida|Chlidonias hybrida]]
| 90 gram&lt;br/&gt;78 gram
| 67 ceintiméadar
| [[Íomhá:ChlidoniasHybridaIUCN2019 3.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 251
| Q241753
| [[geabhróg bháneiteach]]
| Chlidonias leucopterus
| [[:commons:Category:Chlidonias leucopterus|Chlidonias leucopterus]]
| 10.5 gram
| 0.65 méadar
| [[Íomhá:Chlidonias leucopterus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 252
| Q27129
| [[geabhróg Chaispeach]]
| Hydroprogne caspia
| [[:commons:Category:Hydroprogne caspia|Hydroprogne caspia]]
| 680 gram&lt;br/&gt;588 gram
| 133.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Hydroprogne caspia map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 253
| Q27215
| [[geabhróg dhubh]]
| Chlidonias niger
| [[:commons:Category:Chlidonias niger|Chlidonias niger]]
| 11 gram&lt;br/&gt;60 gram
| 0.539 méadar
| [[Íomhá:Chlidonias niger map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 254
| Q18834
| [[geabhróg ghobdhubh]]
| Gelochelidon nilotica
| [[:commons:Category:Gelochelidon nilotica|Gelochelidon nilotica]]
| 
| 94 ceintiméadar
| [[Íomhá:Gelochelidon nilotica map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 255
| Q321293
| [[geabhróg rósach]]
| Sterna dougallii
| [[:commons:Category:Sterna dougallii|Sterna dougallii]]
| 
| 76 ceintiméadar
| [[Íomhá:Sterna dougallii map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 256
| Q27547
| [[geabhróg scothdhubh]]
| Thalasseus sandvicensis
| [[:commons:Category:Thalasseus sandvicensis|Thalasseus sandvicensis]]
| 
| 1 méadar
| [[Íomhá:ThalasseusSandvicensisIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 257
| Q14683
| [[gealbhan binne]]
| Passer domesticus
| [[:commons:Category:Passer domesticus|Passer domesticus]]
| 
| 239 millimetre
| [[Íomhá:PasserDomesticusDistribution.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 258
| Q25968
| [[gealbhan crainn]]
| Passer montanus
| [[:commons:Category:Passer montanus|Passer montanus]]
| 
| 21 ceintiméadar
| [[Íomhá:Passermontanusmap.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 259
| Q736313
| [[Gealbhan petronia|gealbhan creige]]
| Petronia petronia
| [[:commons:Category:Petronia petronia|Petronia petronia]]
| 
| 
| 
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 260
| Q1318638
| [[Gealbhan ladharghearr|gealbhan mílítheach]]
| Carpospiza brachydactyla
| [[:commons:Category:Carpospiza brachydactyla|Carpospiza brachydactyla]]
| 
| 
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 261
| Q422873
| [[gealbhan sionnaigh]]
| Passerella iliaca
| [[:commons:Category:Passerella iliaca|Passerella iliaca]]
| 
| 
| [[Íomhá:Passerella iliaca map 2.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 262
| Q499290
| [[Glasán gléigeal|gealbhan sneachta]]
| Montifringilla nivalis
| [[:commons:Category:Montifringilla nivalis|Montifringilla nivalis]]
| 
| 
| [[Íomhá:MontifringillaNivalisIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 263
| Q466200
| [[Gealbhan Easpáinneach|gealbhan Spáinneach]]
| Passer hispaniolensis
| [[:commons:Category:Passer hispaniolensis|Passer hispaniolensis]]
| 
| 
| [[Íomhá:SpanishSparrowMap.svg|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 264
| Q27220
| [[gealóg bhuachair]]
| Emberiza calandra
| [[:commons:Category:Emberiza calandra|Emberiza calandra]]
| 
| 29 ceintiméadar
| [[Íomhá:EmberizaCalandraIUCN2018 2.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 265
| Q334183
| [[gealóg cheanndubh]]
| Emberiza melanocephala
| [[:commons:Category:Emberiza melanocephala|Emberiza melanocephala]]
| 3.08 gram&lt;br/&gt;28 gram
| 
| [[Íomhá:EmberizaMap.svg|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 266
| Q842599
| [[Gealbhan ceoil|Gealóg cheoil]]
| Melospiza melodia
| [[:commons:Category:Melospiza melodia|Melospiza melodia]]
| 24 gram
| 
| [[Íomhá:Melospiza melodia map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 267
| Q206630
| [[gealóg gharraí]]
| Emberiza hortulana
| [[:commons:Category:Emberiza hortulana|Emberiza hortulana]]
| 2.48 gram
| 26 ceintiméadar
| [[Íomhá:EmberizaHortulanaIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 11 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 268
| Q26961
| [[gealóg ghiolcaí]]
| Emberiza schoeniclus
| [[:commons:Category:Emberiza schoeniclus|Emberiza schoeniclus]]
| 
| 24 ceintiméadar
| [[Íomhá:EmberizaSchoeniclusIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 269
| Q837753
| [[Gealóg Chretzschmar|gealóg liathghorm]]
| Emberiza caesia
| [[:commons:Category:Emberiza caesia|Emberiza caesia]]
| 2.31 gram
| 
| [[Íomhá:Emberiza caesia 2.jpg|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 270
| Q648313
| [[Gealóg Bhuchanan|gealóg liathmhuinceach]]
| Emberiza buchanani
| [[:commons:Category:Emberiza buchanani|Emberiza buchanani]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 271
| Q26416
| [[gealóg shneachta]]
| Plectrophenax nivalis
| [[:commons:Category:Plectrophenax nivalis|Plectrophenax nivalis]]
| 
| 35 ceintiméadar
| [[Íomhá:Plectrophenax nivalis map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 272
| Q28358
| [[Gearg choiteann|gearg]]
| Coturnix coturnix
| [[:commons:Category:Coturnix coturnix|Coturnix coturnix]]
| 8.2 gram
| 34 ceintiméadar
| [[Íomhá:CoturnixCoturnixIUCNver2019-2.png|center|128px]]
| 18 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 273
| Q142651
| [[gearg bhabaight]]
| Colinus virginianus
| [[:commons:Category:Colinus virginianus|Colinus virginianus]]
| 8.9 gram&lt;br/&gt;171 gram
| 34.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Colinus virginianus map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 274
| Q852146
| [[gearg Himiléach]]
| Ophrysia superciliosa
| [[:commons:Category:Ophrysia superciliosa|Ophrysia superciliosa]]
| 
| 
| [[Íomhá:Ophrysia map.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]''
|-
| style='text-align:right'| 275
| Q716869
| [[gearg Sheapánach]]
| Coturnix japonica
| [[:commons:Category:Coturnix japonica|Coturnix japonica]]
| 8 gram
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 276
| Q237670
| [[gearr Baillon]]
| Zapornia pusilla
| [[:commons:Category:Zapornia pusilla|Zapornia pusilla]]
| 35 gram
| 
| [[Íomhá:PorzanaPusillaIUCN2019 2.png|center|128px]]
| 18 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 277
| Q270680
| [[gearr beag]]
| Zapornia parva
| [[:commons:Category:Zapornia parva|Zapornia parva]]
| 7.9 gram
| 36.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:ZaporniaParvaIUCNver2019 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 278
| Q194024
| [[gearr breac]]
| Porzana porzana
| [[:commons:Category:Porzana porzana|Porzana porzana]]
| 10.9 gram&lt;br/&gt;80 gram
| 0.38 méadar
| [[Íomhá:Porzana porzana distribution map.png|center|128px]]
| 18 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 279
| Q936740
| [[gearr sora]]
| Porzana carolina
| [[:commons:Category:Porzana carolina|Porzana carolina]]
| 8.9 gram
| 37.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Porzana carolina map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 280
| Q110257516
| [[Gilphíb choiteann|Gilphíb]]
| Curruca communis
| [[:commons:Category:Curruca communis|Curruca communis]]
| 1.78 gram&lt;br/&gt;14.5 gram
| 20 ceintiméadar
| [[Íomhá:SylviaCommunisIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 281
| Q110257504
| [[Gilphíb bheag]]
| Curruca curruca
| [[:commons:Category:Curruca curruca|Curruca curruca]]
| 
| 18 ceintiméadar
| [[Íomhá:SylviaCurrucaIUCN.png|center|128px]]
| 11 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 282
| Q27075785
| [[glasán darach]]
| Chloris chloris
| [[:commons:Category:Chloris chloris|Chloris chloris]]
| 2.17 gram
| 0.25 méadar
| [[Íomhá:Carduelis chloris distribution map.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 283
| Q559977
| [[Glasán cródheargach|glasán deargeiteach]]
| Rhodopechys sanguineus
| [[:commons:Category:Rhodopechys sanguineus|Rhodopechys sanguineus]]
| 
| 
| 
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 284
| Q174088
| [[glasán gobmhór]]
| Coccothraustes coccothraustes
| [[:commons:Category:Coccothraustes coccothraustes|Coccothraustes coccothraustes]]
| 
| 31 ceintiméadar
| [[Íomhá:Rangemap-grosbec.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 285
| Q921335
| [[glasán Mongólach]]
| Bucanetes mongolicus
| [[:commons:Category:Bucanetes mongolicus|Bucanetes mongolicus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Bucanetes mongolicus Distribution Map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 286
| Q559883
| [[Glasán cogalach|glasán trumpa]]
| Bucanetes githagineus
| [[:commons:Category:Bucanetes githagineus|Bucanetes githagineus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Bucanetes githagineus map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 287
| Q25984
| [[glasóg bhuí]]
| Motacilla flava
| [[:commons:Category:Motacilla flava|Motacilla flava]]
| 
| 0.26 méadar
| [[Íomhá:MotacillaFlavaIUCN.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 288
| Q25399
| [[glasóg bhán]]
| Motacilla alba
| [[:commons:Category:Motacilla alba|Motacilla alba]]
| 
| 0.26 méadar
| [[Íomhá:Motacilla alba distribution.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 289
| Q206540
| [[glasóg chiotrónach]]
| Motacilla citreola
| [[:commons:Category:Motacilla citreola|Motacilla citreola]]
| 
| 
| [[Íomhá:MotacillaCitreolaIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 290
| Q201316
| [[glasóg liath]]
| Motacilla cinerea
| [[:commons:Category:Motacilla cinerea|Motacilla cinerea]]
| 1.91 gram&lt;br/&gt;17.4 gram
| 26 ceintiméadar
| [[Íomhá:MotacillaCinereaDistributionMapIUCNv8 2.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 291
| Q27075852
| [[gleoiseach]]
| Linaria cannabina
| [[:commons:Category:Linaria cannabina|Linaria cannabina]]
| 1.66 gram&lt;br/&gt;19 gram
| 0.24 méadar
| [[Íomhá:LinariaCannabinaIUCN2019 2.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 292
| Q582976
| [[Glaséan súildearg|Gleoiseach shúildearg]]
| Vireo olivaceus
| [[:commons:Category:Vireo olivaceus|Vireo olivaceus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Vireo olivaceus map 2.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 293
| Q10965357
| [[gleoiseach sléibhe]]
| Linaria flavirostris
| [[:commons:Category:Linaria flavirostris|Linaria flavirostris]]
| 1.37 gram
| 23 ceintiméadar
| [[Íomhá:LinariaFlavirostrisIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 294
| Q839834
| [[gobach mór broinnrósach]]
| Pheucticus ludovicianus
| [[:commons:Category:Pheucticus ludovicianus|Pheucticus ludovicianus]]
| 44 gram
| 
| [[Íomhá:Pheucticus ludovicianus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 295
| Q788649
| [[gobadáinín Baird]]
| Calidris bairdii
| [[:commons:Category:Calidris bairdii|Calidris bairdii]]
| 9.6 gram
| 38 ceintiméadar
| [[Íomhá:Calidris bairdii map.svg|center|128px]]
| 21 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 296
| Q27232
| [[gobadáinín beag]]
| Calidris minuta
| [[:commons:Category:Calidris minuta|Calidris minuta]]
| 6.3 gram&lt;br/&gt;24 gram&lt;br/&gt;27.1 gram
| 36 ceintiméadar
| [[Íomhá:CalidrisMinutaIUCNver2019 2.png|center|128px]]
| 22 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 297
| Q913052
| [[gobadáinín bídeach]]
| Calidris minutilla
| [[:commons:Category:Calidris minutilla|Calidris minutilla]]
| 
| 
| [[Íomhá:Calidris minutilla map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 298
| Q62345
| [[gobadáinín crotaigh]]
| Calidris ferruginea
| [[:commons:Category:Calidris ferruginea|Calidris ferruginea]]
| 12 gram
| 44 ceintiméadar
| [[Íomhá:Curlew sandpiper rangemap (cropped).svg|center|128px]]
| 19 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 299
| Q845969
| [[gobadáinín ladharfhada]]
| Calidris subminuta
| [[:commons:Category:Calidris subminuta|Calidris subminuta]]
| 7.5 gram&lt;br/&gt;29 gram&lt;br/&gt;32 gram
| 30.5 ceintiméadar
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 300
| Q18860
| [[gobadáinín píbrua]]
| Calidris ruficollis
| [[:commons:Category:Calidris ruficollis|Calidris ruficollis]]
| 8.3 gram&lt;br/&gt;26 gram
| 31 ceintiméadar
| [[Íomhá:Red-necked Stint.jpg|center|128px]]
| 21 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 301
| Q58921
| [[gobadáinín Temminck]]
| Calidris temminckii
| [[:commons:Category:Calidris temminckii|Calidris temminckii]]
| 5.8 gram&lt;br/&gt;24.3 gram&lt;br/&gt;27.8 gram
| 36 ceintiméadar
| [[Íomhá:Calidris temminckii distribution map.png|center|128px]]
| 21 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 302
| Q18850
| [[Gobadán coiteann|gobadán]]
| Actitis hypoleucos
| [[:commons:Category:Actitis hypoleucos|Actitis hypoleucos]]
| 
| 0.273 méadar
| [[Íomhá:ActitisHypoleucosIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 303
| Q599749
| [[gobadán bánphrompach]]
| Calidris fuscicollis
| [[:commons:Category:Calidris fuscicollis|Calidris fuscicollis]]
| 10.8 gram&lt;br/&gt;39.7 gram&lt;br/&gt;45.8 gram
| 37 ceintiméadar
| [[Íomhá:Calidris fuscicollis map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 304
| Q18837
| [[gobadán coille]]
| Tringa glareola
| [[:commons:Category:Tringa glareola|Tringa glareola]]
| 13.5 gram&lt;br/&gt;62 gram&lt;br/&gt;73 gram
| 0.4 méadar
| 
| 22 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 305
| Q62359
| [[gobadán cosbhuí]]
| Calidris maritima
| [[:commons:Category:Calidris maritima|Calidris maritima]]
| 67.6 gram&lt;br/&gt;76.3 gram
| 44 ceintiméadar
| [[Íomhá:Calidris maritima map2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 306
| Q753760
| [[gobadán earr-rinneach]]
| Calidris acuminata
| [[:commons:Category:Calidris acuminata|Calidris acuminata]]
| 13.7 gram&lt;br/&gt;70.3 gram&lt;br/&gt;63.5 gram
| 39.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Calidris acuminata map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 307
| Q28450
| [[gobadán glas]]
| Tringa ochropus
| [[:commons:Category:Tringa ochropus|Tringa ochropus]]
| 15.5 gram&lt;br/&gt;75 gram&lt;br/&gt;85 gram
| 59 ceintiméadar
| [[Íomhá:TringaOchropusIUCNver2019-2.png|center|128px]]
| 21 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 308
| Q28114227
| [[Gobadán gobleathan]]
| Calidris falcinellus
| [[:commons:Category:Calidris falcinellus|Calidris falcinellus]]
| 9.1 gram&lt;br/&gt;37 gram
| 36.5 ceintiméadar
| 
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 309
| Q839820
| [[gobadán scodalach]]
| Calidris himantopus
| [[:commons:Category:Calidris himantopus|Calidris himantopus]]
| 
| 42.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Calidris himantopus map.svg|center|128px]]
| 20 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 310
| Q530194
| [[gobadán sléibhe]]
| Bartramia longicauda
| [[:commons:Category:Bartramia longicauda|Bartramia longicauda]]
| 
| 66 ceintiméadar
| [[Íomhá:Bartramia longicauda map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 311
| Q18856
| [[gobadán Terek]]
| Xenus cinereus
| [[:commons:Category:Xenus cinereus|Xenus cinereus]]
| 
| 58 ceintiméadar
| [[Íomhá:XenusCinereusIUCN.png|center|128px]]
| 23 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 312
| Q26578
| [[gormphíb]]
| Luscinia svecica
| [[:commons:Category:Luscinia svecica|Luscinia svecica]]
| 
| 22 ceintiméadar
| [[Íomhá:Luscinia svecica distribution.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 313
| Q191683
| [[grús coimir]]
| Anthropoides virgo
| [[:commons:Category:Grus virgo|Grus virgo]]
| 
| 167.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:AnthropoidesVirgoIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 314
| Q4764
| [[grús coiteann]]
| Grus grus
| [[:commons:Category:Grus grus|Grus grus]]
| 
| 2.22 méadar
| [[Íomhá:Verbreitungskarte des Kranichs.png|center|128px]]
| 30 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 315
| Q457477
| [[grús Meiriceánach]]
| Grus americana
| [[:commons:Category:Grus americana|Grus americana]]
| 7.497 cileagram
| 215 ceintiméadar
| [[Íomhá:Grus americana map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 316
| Q21949185
| [[grús Sibéarach]]
| Leucogeranus leucogeranus
| [[:commons:Category:Grus leucogeranus|Grus leucogeranus]]
| 197 gram
| 235 ceintiméadar
| [[Íomhá:SiberianCrane.svg|center|128px]]
| 29 lá
| ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]''
|-
| style='text-align:right'| 317
| Q27461
| [[guairdeall]]
| Hydrobates pelagicus
| [[:commons:Category:Hydrobates pelagicus|Hydrobates pelagicus]]
| 
| 38 ceintiméadar
| [[Íomhá:Hydrobatesmap2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 318
| Q18841
| [[guilbneach earrdhubh]]
| Limosa limosa
| [[:commons:Category:Limosa limosa|Limosa limosa]]
| 39 gram&lt;br/&gt;264 gram&lt;br/&gt;315 gram
| 76 ceintiméadar
| [[Íomhá:LimosalimosaWorldDistribution.jpg|center|128px]]
| 23 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 319
| Q283458
| [[Cnota mór|guilbneach Hudsúnach]]
| Limosa haemastica
| [[:commons:Category:Limosa haemastica|Limosa haemastica]]
| 37.5 gram&lt;br/&gt;222 gram&lt;br/&gt;289 gram
| 73 ceintiméadar
| [[Íomhá:Limosa haemastica map.svg|center|128px]]
| 23 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 320
| Q18864
| [[guilbneach stríocearrach]]
| Limosa lapponica
| [[:commons:Category:Limosa lapponica|Limosa lapponica]]
| 313 gram&lt;br/&gt;354 gram
| 0.73 méadar
| [[Íomhá:Limosa-lapponica-distribution-map.jpg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 321
| Q371633
| [[guilbnín gobghearr]]
| Limnodromus griseus
| [[:commons:Category:Limnodromus griseus|Limnodromus griseus]]
| 113 gram
| 48 ceintiméadar
| [[Íomhá:Limnodromus griseus map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 322
| Q83020448
| [[Seaga|Gulosus aristotelis]]
| Gulosus aristotelis
| [[:commons:Category:Gulosus aristotelis|Gulosus aristotelis]]
| 
| 
| [[Íomhá:GulosusAristotelisIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 323
| Q177856
| [[Bultúr gríofa|Gyps fulvus]]
| Gyps fulvus
| [[:commons:Category:Gyps fulvus|Gyps fulvus]]
| 252 gram&lt;br/&gt;8.328 cileagram
| 2.591 méadar
| [[Íomhá:Gyps fulvus distribution map.png|center|128px]]
| 54 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 324
| Q212937
| [[gé alabhreac chosbhuí]]
| Anseranas semipalmata
| [[:commons:Category:Anseranas semipalmata|Anseranas semipalmata]]
| 128 gram
| 155 ceintiméadar&lt;br/&gt;145 ceintiméadar
| 
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 325
| Q187852
| [[gé bhroinnrua]]
| Branta ruficollis
| [[:commons:Category:Branta ruficollis|Branta ruficollis]]
| 1.095 cileagram&lt;br/&gt;90 gram&lt;br/&gt;1.375 cileagram
| 
| [[Íomhá:Branta ruficollis map.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 326
| Q172093
| [[gé bhánéadanach]]
| Anser albifrons
| [[:commons:Category:Anser albifrons|Anser albifrons]]
| 
| 1.41 méadar
| [[Íomhá:Anser albifrons map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 327
| Q26733
| [[gé Cheanadach]]
| Branta canadensis
| [[:commons:Category:Branta canadensis|Branta canadensis]]
| 3.814 cileagram&lt;br/&gt;3.314 cileagram&lt;br/&gt;5 cileagram
| 1.69 méadar
| [[Íomhá:Branta canadensis map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 328
| Q26680
| [[gé ghiúrainn]]
| Branta leucopsis
| [[:commons:Category:Branta leucopsis|Branta leucopsis]]
| 107 gram&lt;br/&gt;1.788 cileagram&lt;br/&gt;1.586 cileagram
| 1.08 méadar
| [[Íomhá:Branta leucopsis map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 329
| Q25882
| [[gé ghlas]]
| Anser anser
| [[:commons:Category:Anser anser|Anser anser]]
| 160 gram&lt;br/&gt;3.692 cileagram&lt;br/&gt;3.237 cileagram
| 1.55 méadar
| [[Íomhá:Anser anser distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 330
| Q244189
| [[Gé Hutchins|gé ghogallach]]
| Branta hutchinsii
| [[:commons:Category:Branta hutchinsii|Branta hutchinsii]]
| 
| 
| [[Íomhá:Branta hutchinsii map.svg|center|128px]]
| 26 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 331
| Q658658
| [[gé ghormeiteach Aibisíneach]]
| Cyanochen cyanoptera
| [[:commons:Category:Cyanochen cyanoptera|Cyanochen cyanoptera]]
| 52 gram&lt;br/&gt;2.18 cileagram
| 
| 
| 32 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 332
| Q755653
| [[Gé impireach|gé impiriúil]]
| Anser canagicus
| [[:commons:Category:Anser canagicus|Anser canagicus]]
| 
| 119 ceintiméadar
| [[Íomhá:Anser canagicus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 333
| Q766276
| [[gé luaithcheannach]]
| Chloephaga poliocephala
| [[:commons:Category:Chloephaga poliocephala|Chloephaga poliocephala]]
| 89 gram&lt;br/&gt;2.233 cileagram
| 
| [[Íomhá:Chloephaga poliocephala map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 334
| Q837402
| [[gé mhongach]]
| Chenonetta jubata
| [[:commons:Category:Chenonetta jubata|Chenonetta jubata]]
| 54 gram&lt;br/&gt;807 gram
| 79 ceintiméadar
| [[Íomhá:Chenonetta jubata distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 335
| Q129036
| [[gé shléibhe]]
| Chloephaga picta
| [[:commons:Category:Chloephaga picta|Chloephaga picta]]
| 73 gram&lt;br/&gt;3.17 cileagram&lt;br/&gt;2.69 cileagram
| 1.29 méadar
| [[Íomhá:Chloephaga picta map.svg|center|128px]]
| 30 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 336
| Q27074540
| [[gé shneachta]]
| Anser caerulescens
| [[:commons:Category:Anser caerulescens|Anser caerulescens]]
| 127 gram&lt;br/&gt;2.63 cileagram
| 148.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Chen caerulescens map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 337
| Q247412
| [[gé sporeiteach]]
| Plectropterus gambensis
| [[:commons:Category:Plectropterus gambensis|Plectropterus gambensis]]
| 5.4 cileagram&lt;br/&gt;4.375 cileagram&lt;br/&gt;140 gram
| 
| [[Íomhá:PlectropterusGambensisIUCN2019 2.png|center|128px]]
| 31 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 338
| Q191125
| [[gé stríoc-cheannach]]
| Anser indicus
| [[:commons:Category:Anser indicus|Anser indicus]]
| 141 gram&lt;br/&gt;2.505 cileagram&lt;br/&gt;2.23 cileagram
| 150 ceintiméadar
| 
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 339
| Q257006
| [[gé Thasmánach]]
| Cereopsis novaehollandiae
| [[:commons:Category:Cereopsis novaehollandiae|Cereopsis novaehollandiae]]
| 137 gram&lt;br/&gt;5.29 cileagram&lt;br/&gt;3.77 cileagram
| 
| [[Íomhá:Cape barren Goose.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 340
| Q274179
| [[Gé Éigipteach]]
| Alopochen aegyptiaca
| [[:commons:Category:Alopochen aegyptiaca|Alopochen aegyptiaca]]
| 
| 144 ceintiméadar
| [[Íomhá:Alopochen aegyptiaca map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 341
| Q62168711
| [[Ceolaire casarnaí Pallas|Helopsaltes certhiola]]
| Helopsaltes certhiola
| [[:commons:Category:Helopsaltes certhiola|Helopsaltes certhiola]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 342
| Q25247
| [[húpú]]
| Upupa epops
| [[:commons:Category:Upupa epops|Upupa epops]]
| 
| 44 ceintiméadar
| [[Íomhá:Upupa distribution.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 343
| Q17970
| [[iabairiú]]
| Jabiru mycteria
| [[:commons:Category:Jabiru mycteria|Jabiru mycteria]]
| 
| 245 ceintiméadar
| [[Íomhá:Jabiru mycteria map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 344
| Q232523
| [[Iolar breac beag|iolar beag breac]]
| Clanga pomarina
| [[:commons:Category:Clanga pomarina|Clanga pomarina]]
| 88 gram&lt;br/&gt;1.258 cileagram&lt;br/&gt;1.693 cileagram
| 
| [[Íomhá:ClangaPomarinaIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 39 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 345
| Q182971
| [[iolar crúbchlúmhach]]
| Hieraaetus pennatus
| [[:commons:Category:Hieraaetus pennatus|Hieraaetus pennatus]]
| 62 gram&lt;br/&gt;709 gram&lt;br/&gt;975 gram
| 1.11 méadar
| [[Íomhá:Distribution of Booted Eagle (Hieraetus pennatus).png|center|128px]]
| 38 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 346
| Q41181
| [[iolar fíréan]]
| Aquila chrysaetos
| [[:commons:Category:Aquila chrysaetos|Aquila chrysaetos]]
| 3.572 cileagram&lt;br/&gt;5.194 cileagram
| 2.03 méadar
| [[Íomhá:Cypron-Range Aquila chrysaetos.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 347
| Q53745
| [[iolar hairpí]]
| Harpia harpyja
| [[:commons:Category:Harpia harpyja|Harpia harpyja]]
| 4.4 cileagram&lt;br/&gt;7.5 cileagram
| 188.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Harpy Eagle Range.svg|center|128px]]
| 56 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 348
| Q168976
| [[iolar impiriúil]]
| Aquila heliaca
| [[:commons:Category:Aquila heliaca|Aquila heliaca]]
| 2.585 cileagram&lt;br/&gt;3.845 cileagram&lt;br/&gt;132 gram
| 197.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Aquila heliaca area frei.jpg|center|128px]]
| 44 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 349
| Q170251
| [[Iolar nathartha gearrladhrach|iolar ladharghearr]]
| Circaetus gallicus
| [[:commons:Category:Circaetus gallicus|Circaetus gallicus]]
| 136 gram
| 177 ceintiméadar
| [[Íomhá:Circaetus gallicus distribution map.png|center|128px]]
| 46 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 350
| Q127216
| [[iolar maol]]
| Haliaeetus leucocephalus
| [[:commons:Category:Haliaeetus leucocephalus|Haliaeetus leucocephalus]]
| 117 gram&lt;br/&gt;4.13 cileagram&lt;br/&gt;5.35 cileagram
| 2.3 méadar
| [[Íomhá:Haliaeetus leucocephalus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 351
| Q25438
| [[Iolar mara earrbhán|iolar mara]]
| Haliaeetus albicilla
| [[:commons:Category:Haliaeetus albicilla|Haliaeetus albicilla]]
| 142 gram&lt;br/&gt;4.014 cileagram&lt;br/&gt;5.572 cileagram
| 2.18 méadar
| [[Íomhá:Haliaeetus albicilla distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 352
| Q179359
| [[iolar steipeach]]
| Aquila nipalensis
| [[:commons:Category:Aquila nipalensis|Aquila nipalensis]]
| 117 gram&lt;br/&gt;2.459 cileagram&lt;br/&gt;2.987 cileagram
| 2.03 méadar
| [[Íomhá:Aquila nipalensis distribution map.png|center|128px]]
| 45 lá
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 353
| Q888660
| [[Bonnán amhrasach|Ixobrychus dubius]]
| Ixobrychus dubius
| [[:commons:Category:Botaurus dubius|Botaurus dubius]]
| 
| 45 ceintiméadar
| 
| 18 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 354
| Q888651
| [[Bonnán scartha|Ixobrychus involucris]]
| Ixobrychus involucris
| [[:commons:Category:Botaurus involucris|Botaurus involucris]]
| 80 gram
| 
| [[Íomhá:Ixobrychus involucris map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 355
| Q26444
| [[lacha bhadánach]]
| Aythya fuligula
| [[:commons:Category:Aythya fuligula|Aythya fuligula]]
| 56 gram
| 0.71 méadar
| [[Íomhá:AythyaFuligulaIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 356
| Q25495361
| [[lacha bháneiteach]]
| Asarcornis scutulata
| [[:commons:Category:Asarcornis scutulata|Asarcornis scutulata]]
| 3.25 cileagram&lt;br/&gt;2.65 cileagram&lt;br/&gt;72.3 gram
| 
| [[Íomhá:Cairina scutulata distribution map.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]''
|-
| style='text-align:right'| 357
| Q597144
| [[lacha cheann-bhándearg]]
| Rhodonessa caryophyllacea
| [[:commons:Category:Rhodonessa caryophyllacea|Rhodonessa caryophyllacea]]
| 
| 
| [[Íomhá:RhodonessaCaryophyllaceaMap.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]''
|-
| style='text-align:right'| 358
| Q241399
| [[lacha cheannbhán]]
| Oxyura leucocephala
| [[:commons:Category:Oxyura leucocephala|Oxyura leucocephala]]
| 96 gram&lt;br/&gt;737 gram&lt;br/&gt;593 gram
| 66 ceintiméadar
| [[Íomhá:OxyuraLeucocephala.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 359
| Q322159
| [[lacha choille]]
| Aix sponsa
| [[:commons:Category:Aix sponsa|Aix sponsa]]
| 
| 71 ceintiméadar
| [[Íomhá:Aix sponsa map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 360
| Q845292
| [[lacha chosrua]]
| Anas rubripes
| [[:commons:Category:Anas rubripes|Anas rubripes]]
| 1.252 cileagram&lt;br/&gt;1.111 cileagram
| 90.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Anas rubripes map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 361
| Q426968
| [[lacha chuircíneach]]
| Sarkidiornis melanotos
| [[:commons:Category:Sarkidiornis melanotos|Sarkidiornis melanotos]]
| 66 gram&lt;br/&gt;1.455 cileagram&lt;br/&gt;1.777 cileagram
| 
| [[Íomhá:Sarkidiornis melanotos distribution.png|center|128px]]
| 29 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 362
| Q26597
| [[lacha earrfhada]]
| Clangula hyemalis
| [[:commons:Category:Clangula hyemalis|Clangula hyemalis]]
| 
| 0.71 méadar
| [[Íomhá:Clangula hyemalis map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 363
| Q654901
| [[lacha Fhilipíneach]]
| Anas luzonica
| [[:commons:Category:Anas luzonica|Anas luzonica]]
| 906 gram&lt;br/&gt;779 gram
| 84 ceintiméadar
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 364
| Q535206
| [[lacha ghob-bhuí]]
| Anas undulata
| [[:commons:Category:Anas undulata|Anas undulata]]
| 55 gram
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 365
| Q851349
| [[lacha ghobrósach]]
| Netta peposaca
| [[:commons:Category:Netta peposaca|Netta peposaca]]
| 1.181 cileagram&lt;br/&gt;1.004 cileagram
| 
| [[Íomhá:Netta peposaca map.svg|center|128px]]
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 366
| Q845624
| [[lacha Hartlaub]]
| Pteronetta hartlaubii
| [[:commons:Category:Pteronetta hartlaubii|Pteronetta hartlaubii]]
| 40 gram&lt;br/&gt;1.035 cileagram&lt;br/&gt;790 gram
| 
| 
| 31 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 367
| Q26635
| [[lacha iascán]]
| Aythya marila
| [[:commons:Category:Aythya marila|Aythya marila]]
| 
| 0.82 méadar
| [[Íomhá:AythyaMarilaIUCN2019 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 368
| Q917490
| [[lacha Meller]]
| Anas melleri
| [[:commons:Category:Anas melleri|Anas melleri]]
| 45 gram
| 
| 
| 
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 369
| Q200339
| [[lacha mhandrach]]
| Aix galericulata
| [[:commons:Category:Aix galericulata|Aix galericulata]]
| 41 gram
| 71 ceintiméadar
| [[Íomhá:Aix galericulata dis.PNG|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 370
| Q191723
| [[lacha mheirgeach]]
| Aythya nyroca
| [[:commons:Category:Aythya nyroca|Aythya nyroca]]
| 43 gram&lt;br/&gt;583 gram&lt;br/&gt;520 gram
| 65 ceintiméadar
| [[Íomhá:AythyaNyrocaIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 371
| Q601055
| [[lacha mhuinceach]]
| Aythya collaris
| [[:commons:Category:Aythya collaris|Aythya collaris]]
| 744 gram&lt;br/&gt;671 gram
| 68 ceintiméadar
| [[Íomhá:Aythya collaris range map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 372
| Q647461
| [[lacha rua]]
| Oxyura jamaicensis
| [[:commons:Category:Oxyura jamaicensis|Oxyura jamaicensis]]
| 590 gram&lt;br/&gt;499 gram
| 57.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Oxyura jamaicensis distribution.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 373
| Q28106837
| [[Rualacha|Lacha rua]]
| Mareca penelope
| [[:commons:Category:Mareca penelope|Mareca penelope]]
| 
| 
| [[Íomhá:Mareca penelope map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 374
| Q839542
| [[lacha spotghobach]]
| Anas poecilorhyncha
| [[:commons:Category:Anas poecilorhyncha|Anas poecilorhyncha]]
| 57 gram&lt;br/&gt;1.365 cileagram&lt;br/&gt;1.025 cileagram
| 0.689 méadar
| [[Íomhá:Anas poecilorhyncha map.svg|center|128px]]
| 26 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 375
| Q570379
| [[ladhrán buí]]
| Tringa melanoleuca
| [[:commons:Category:Tringa melanoleuca|Tringa melanoleuca]]
| 27.9 gram&lt;br/&gt;170 gram
| 72 ceintiméadar
| 
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 376
| Q18840
| [[laidhrín glas]]
| Tringa nebularia
| [[:commons:Category:Tringa nebularia|Tringa nebularia]]
| 30.5 gram&lt;br/&gt;173 gram
| 0.61 méadar
| [[Íomhá:TringaNebulariaIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 26 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 377
| Q25418
| [[lasair choille]]
| Carduelis carduelis
| [[:commons:Category:Carduelis carduelis|Carduelis carduelis]]
| 1.53 gram
| 0.24 méadar
| [[Íomhá:Carduelis carduelis map.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 378
| Q27471
| [[Lasairchíor choiteann|lasairchíor]]
| Regulus ignicapilla
| [[:commons:Category:Regulus ignicapilla|Regulus ignicapilla]]
| 
| 14 ceintiméadar
| [[Íomhá:Regulus ignicapilla -approx range map.png|center|128px]]
| 16 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 379
| Q179863
| [[Lasairéan mór|lasairéan]]
| Phoenicopterus roseus
| [[:commons:Category:Phoenicopterus roseus|Phoenicopterus roseus]]
| 
| 163.5 ceintiméadar
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 380
| Q644012
| [[Leptoptilos dubius]]
| Leptoptilos dubius
| [[:commons:Category:Leptoptilos dubius|Leptoptilos dubius]]
| 
| 
| [[Íomhá:LeptoptilosDubiusMap.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 381
| Q155878
| [[liathchearc]]
| Lyrurus tetrix
| [[:commons:Category:Lyrurus tetrix|Lyrurus tetrix]]
| 1.175 cileagram&lt;br/&gt;925 gram&lt;br/&gt;35.5 gram
| 72 ceintiméadar
| [[Íomhá:Lyrurus tetrix distribution.png|center|128px]]
| 26 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 382
| Q845408
| [[Cearc fhraoigh Chugasaigh|liathchearc cugasach]]
| Lyrurus mlokosiewiczi
| [[:commons:Category:Lyrurus mlokosiewiczi|Lyrurus mlokosiewiczi]]
| 32.5 gram&lt;br/&gt;865 gram&lt;br/&gt;766 gram
| 
| 
| 22 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 383
| Q178942
| [[liatráisc]]
| Turdus viscivorus
| [[:commons:Category:Turdus viscivorus|Turdus viscivorus]]
| 
| 0.44 méadar
| [[Íomhá:Turdusviscivorusmap2.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 384
| Q26641
| [[lon creige]]
| Turdus torquatus
| [[:commons:Category:Turdus torquatus|Turdus torquatus]]
| 7.4 gram
| 40 ceintiméadar
| [[Íomhá:Turdus torquatus distribution map.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 385
| Q58958
| [[luathrán]]
| Calidris alba
| [[:commons:Category:Calidris alba|Calidris alba]]
| 
| 35 ceintiméadar
| [[Íomhá:Calidris alba map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 386
| Q184432
| [[lóma Artach]]
| Gavia arctica
| [[:commons:Category:Gavia arctica|Gavia arctica]]
| 
| 1.2 méadar
| [[Íomhá:Gavia arctica distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 387
| Q558990
| [[Lóma an Aigéin Chiúin|lóma ciúinmuirí]]
| Gavia pacifica
| [[:commons:Category:Gavia pacifica|Gavia pacifica]]
| 95 gram&lt;br/&gt;2.349 cileagram&lt;br/&gt;2.115 cileagram
| 
| [[Íomhá:Gavia pacifica map.svg|center|128px]]
| 29 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 388
| Q26691
| [[lóma rua]]
| Gavia stellata
| [[:commons:Category:Gavia stellata|Gavia stellata]]
| 1.729 cileagram&lt;br/&gt;1.477 cileagram
| 1.04 méadar
| [[Íomhá:Gavia stellata map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 389
| Q673417
| [[Malacocincla perspicillata]]
| Malacocincla perspicillata
| [[:commons:Category:Malacocincla perspicillata|Malacocincla perspicillata]]
| 
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 390
| Q25348
| [[mallard]]
| Anas platyrhynchos
| [[:commons:Category:Anas platyrhynchos|Anas platyrhynchos]]
| 
| 0.88 méadar
| [[Íomhá:AnasPlatyrhynchosIUCN2019 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 391
| Q28106966
| [[Gadual|Mareca strepera]]
| Mareca strepera
| [[:commons:Category:Mareca strepera|Mareca strepera]]
| 
| 
| [[Íomhá:Mareca strepera map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 392
| Q273067
| [[Meantán crochta|meantán crochadánach]]
| Remiz pendulinus
| [[:commons:Category:Remiz pendulinus|Remiz pendulinus]]
| 0.95 gram
| 
| [[Íomhá:Remiz pendulinus distribution map.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 393
| Q192817
| [[meantán croiméalach]]
| Panurus biarmicus
| [[:commons:Category:Panurus biarmicus|Panurus biarmicus]]
| 1.88 gram&lt;br/&gt;15.3 gram
| 17 ceintiméadar
| [[Íomhá:PanurusBiarmicusIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 394
| Q207831
| [[meantán cuircíneach]]
| Lophophanes cristatus
| [[:commons:Category:Lophophanes cristatus|Lophophanes cristatus]]
| 1.31 gram
| 100000 millimetre
| [[Íomhá:Lophophanes cristatus distribution map.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 395
| Q574281
| [[Meantán gruama|meantán duairc]]
| Poecile lugubris
| [[:commons:Category:Poecile lugubris|Poecile lugubris]]
| 1.68 gram&lt;br/&gt;16.8 gram
| 
| [[Íomhá:Parus lugubris. Distribution map.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 396
| Q191096
| [[meantán dubh]]
| Periparus ater
| [[:commons:Category:Periparus ater|Periparus ater]]
| 1.04 gram
| 0.18 méadar
| [[Íomhá:PeriparusAterIUCN2018 2.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 397
| Q170831
| [[meantán earrfhada]]
| Aegithalos caudatus
| [[:commons:Category:Aegithalos caudatus|Aegithalos caudatus]]
| 
| 18 ceintiméadar
| [[Íomhá:Schwanzmeise (Aegithalos caudatus) distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 398
| Q25404
| [[meantán gorm]]
| Cyanistes caeruleus
| [[:commons:Category:Cyanistes caeruleus|Cyanistes caeruleus]]
| 1.14 gram&lt;br/&gt;11.8 gram
| 18 ceintiméadar
| [[Íomhá:Cyanistes caeruleus only.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 399
| Q4967039
| [[Meantán Hyrcaniach|meantán Iaránach]]
| Poecile hyrcanus
| [[:commons:Category:Poecile hyrcanus|Poecile hyrcanus]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 400
| Q207838
| [[meantán lathaí]]
| Poecile palustris
| [[:commons:Category:Poecile palustris|Poecile palustris]]
| 1.24 gram&lt;br/&gt;11.9 gram
| 19 ceintiméadar
| [[Íomhá:Poecile palustris distribution map.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 401
| Q215211
| [[meantán léana]]
| Poecile montanus
| [[:commons:Category:Poecile montanus|Poecile montanus]]
| 
| 19 ceintiméadar
| [[Íomhá:Poecile montanus distribution map.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 402
| Q25485
| [[meantán mór]]
| Parus major
| [[:commons:Category:Parus major|Parus major]]
| 1.68 gram&lt;br/&gt;18.5 gram
| 0.23 méadar
| [[Íomhá:Parus major distribution map.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 403
| Q571268
| [[Stercorarius maccormicki|meirleach Antartach]]
| Stercorarius maccormicki
| [[:commons:Category:Stercorarius maccormicki|Stercorarius maccormicki]]
| 89.4 gram&lt;br/&gt;1.277 cileagram&lt;br/&gt;1.421 cileagram
| 135 ceintiméadar
| [[Íomhá:Stercorarius maccormicki map.svg|center|128px]]
| 29 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 404
| Q203053
| [[meirleach Artach]]
| Stercorarius parasiticus
| [[:commons:Category:Stercorarius parasiticus|Stercorarius parasiticus]]
| 
| 1.06 méadar
| [[Íomhá:Stercorarius parasiticus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 405
| Q207760
| [[meirleach mór]]
| Stercorarius skua
| [[:commons:Category:Stercorarius skua|Stercorarius skua]]
| 111.7 gram&lt;br/&gt;1.735 cileagram&lt;br/&gt;1.935 cileagram
| 136 ceintiméadar
| [[Íomhá:Stercorarius skua map.svg|center|128px]]
| 29 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 406
| Q212767
| [[meirleach pomairíneach]]
| Stercorarius pomarinus
| [[:commons:Category:Stercorarius pomarinus|Stercorarius pomarinus]]
| 66 gram&lt;br/&gt;648 gram&lt;br/&gt;740 gram
| 1.18 méadar
| [[Íomhá:Stercorarius pomarinus area.PNG|center|128px]]
| 26 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 407
| Q131918
| [[meirliún]]
| Falco columbarius
| [[:commons:Category:Falco columbarius|Falco columbarius]]
| 162 gram&lt;br/&gt;212 gram
| 60 ceintiméadar
| [[Íomhá:Falco columbarius distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 408
| Q184518
| [[mionchnagaire breac]]
| Dryobates minor
| [[:commons:Category:Dryobates minor|Dryobates minor]]
| 
| 26 ceintiméadar
| [[Íomhá:Dendrocopos minor distr.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 409
| Q27075424
| [[Mionfhuiseog ladharghearr]]
| Alaudala rufescens
| [[:commons:Category:Alaudala rufescens|Alaudala rufescens]]
| 
| 
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 410
| Q386949
| [[mionghé Afracach]]
| Nettapus auritus
| [[:commons:Category:Nettapus auritus|Nettapus auritus]]
| 23 gram
| 
| 
| 24 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 411
| Q191628
| [[mionghé bhánéadanach]]
| Anser erythropus
| [[:commons:Category:Anser erythropus|Anser erythropus]]
| 100 gram&lt;br/&gt;1.797 cileagram
| 125 ceintiméadar
| [[Íomhá:AnserErythropusIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 26 lá
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 412
| Q833243
| [[mionlacha iascán]]
| Aythya affinis
| [[:commons:Category:Aythya affinis|Aythya affinis]]
| 825 gram&lt;br/&gt;748 gram
| 72.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Aythya affinis map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 413
| Q210954
| [[Steilléadar|Mionlacha lochlannach]]
| Polysticta stelleri
| [[:commons:Category:Polysticta stelleri|Polysticta stelleri]]
| 58 gram&lt;br/&gt;807 gram
| 
| [[Íomhá:Polysticta stelleri map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 414
| Q28000
| [[mionladhrán buí]]
| Tringa flavipes
| [[:commons:Category:Tringa flavipes|Tringa flavipes]]
| 17.4 gram&lt;br/&gt;81 gram
| 61.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Tringa flavipes map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 415
| Q229408
| [[mionphocaire gaoithe]]
| Falco naumanni
| [[:commons:Category:Falco naumanni|Falco naumanni]]
| 16 gram&lt;br/&gt;148 gram&lt;br/&gt;170 gram
| 0.65 méadar
| [[Íomhá:Burning Ship 20210818.png|center|128px]]
| 27 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 416
| Q239393
| [[mionscréachán liath]]
| Lanius minor
| [[:commons:Category:Lanius minor|Lanius minor]]
| 4.3 gram&lt;br/&gt;46 gram
| 
| [[Íomhá:Lanius minor distr.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 417
| Q191155
| [[mionulchabhán Eoráiseach]]
| Glaucidium passerinum
| [[:commons:Category:Glaucidium passerinum|Glaucidium passerinum]]
| 8.3 gram&lt;br/&gt;58 gram&lt;br/&gt;73 gram
| 35 ceintiméadar
| [[Íomhá:Verbreitung Glaucidium passerinum Kopie.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 418
| Q742818
| [[monál Himiléach]]
| Lophophorus impejanus
| [[:commons:Category:Lophophorus impejanus|Lophophorus impejanus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Lophophorus impejanus range map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 419
| Q242851
| [[musclacha]]
| Cairina moschata
| [[:commons:Category:Cairina moschata|Cairina moschata]]
| 74 gram&lt;br/&gt;3 cileagram&lt;br/&gt;1.25 cileagram
| 
| [[Íomhá:Cairina moschata map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 420
| Q116667
| [[Míona coiteann|míona]]
| Acridotheres tristis
| [[:commons:Category:Acridotheres tristis|Acridotheres tristis]]
| 7.1 gram
| 0.378 méadar
| [[Íomhá:Common Mynah distribution map.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 421
| Q180835
| [[mórcheolaire giolcaí]]
| Acrocephalus arundinaceus
| [[:commons:Category:Acrocephalus arundinaceus|Acrocephalus arundinaceus]]
| 3.15 gram
| 
| [[Íomhá:AcrocephalusArundinaceusIUCN2019 1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 422
| Q26209
| [[mórchnagaire breac]]
| Dendrocopos major
| [[:commons:Category:Dendrocopos major|Dendrocopos major]]
| 5.7 gram&lt;br/&gt;89 gram
| 36 ceintiméadar
| [[Íomhá:Dendrocopos major distribution map.png|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 423
| Q333796
| [[Éigrit mhór ghorm|Mórchorr ghorm]]
| Ardea herodias
| [[:commons:Category:Ardea herodias|Ardea herodias]]
| 2.48 cileagram&lt;br/&gt;2.11 cileagram
| 183 ceintiméadar
| [[Íomhá:Great Blue Heron-rangemap.gif|center|128px]]
| 27 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 424
| Q665363
| [[mórchuach bhreac]]
| Clamator glandarius
| [[:commons:Category:Clamator glandarius|Clamator glandarius]]
| 9.85 gram&lt;br/&gt;169 gram&lt;br/&gt;138 gram
| 
| [[Íomhá:ClamatorGlandariusIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 425
| Q476356
| [[Sléibhín Pallas|mórfhaoileán ceanndubh]]
| Ichthyaetus ichthyaetus
| [[:commons:Category:Ichthyaetus ichthyaetus|Ichthyaetus ichthyaetus]]
| 112 gram&lt;br/&gt;1.599 cileagram&lt;br/&gt;1.189 cileagram
| 161 ceintiméadar
| [[Íomhá:LarusIchthyaetusIUCN.svg|center|128px]]
| 25 lá
| 
|-
| style='text-align:right'| 426
| Q184508
| [[mórscréachán liath]]
| Lanius excubitor
| [[:commons:Category:Lanius excubitor|Lanius excubitor]]
| 63.4 gram
| 32 ceintiméadar
| [[Íomhá:Lanius excubitor distr3.png|center|128px]]
| 16 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 427
| Q81515
| [[mórulchabhán cluasach]]
| Bubo virginianus
| [[:commons:Category:Bubo virginianus|Bubo virginianus]]
| 
| 1.34 méadar
| [[Íomhá:Bubo virginianus dis.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 428
| Q25692
| [[naoscach]]
| Gallinago gallinago
| [[:commons:Category:Gallinago gallinago|Gallinago gallinago]]
| 111 gram&lt;br/&gt;128 gram
| 0.52 méadar
| [[Íomhá:GallinagoGallinagoIUCNver2019-2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 429
| Q26711
| [[naoscach bhídeach]]
| Lymnocryptes minimus
| [[:commons:Category:Lymnocryptes minimus|Lymnocryptes minimus]]
| 53.7 gram&lt;br/&gt;46.7 gram
| 40 ceintiméadar
| [[Íomhá:LymnocryptesMinimusIUCN2019-2.png|center|128px]]
| 20 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 430
| Q687695
| [[néné]]
| Branta sandvicensis
| [[:commons:Category:Branta sandvicensis|Branta sandvicensis]]
| 
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 431
| Q1193048
| [[Gearg choille scornáin|Odontophorus strophium]]
| Odontophorus strophium
| [[:commons:Category:Odontophorus strophium|Odontophorus strophium]]
| 
| 
| [[Íomhá:Odontophorus strophium map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 432
| Q188660
| [[Opisthocomus hoazin]]
| Opisthocomus hoazin
| [[:commons:Category:Opisthocomus hoazin|Opisthocomus hoazin]]
| 
| 
| [[Íomhá:Hoatzin (Opisthocomus hoazin) world.png|center|128px]]
| 31 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 433
| Q279939
| [[Oxyura maccoa]]
| Oxyura maccoa
| [[:commons:Category:Oxyura maccoa|Oxyura maccoa]]
| 96 gram&lt;br/&gt;820 gram&lt;br/&gt;554 gram
| 
| [[Íomhá:Oxyura maccoa distribution.svg|center|128px]]
| 26 lá
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 434
| Q27075910
| [[parúl tuaisceartach]]
| Setophaga americana
| [[:commons:Category:Setophaga americana|Setophaga americana]]
| 1.26 gram
| 
| [[Íomhá:Parula americana map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 435
| Q26106
| [[Patraisc choiteann|patraisc]]
| Perdix perdix
| [[:commons:Category:Perdix perdix|Perdix perdix]]
| 
| 46 ceintiméadar
| [[Íomhá:Verbreitungskarte Rebhuhn.jpg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 436
| Q733777
| [[patraisc bhroinnliath]]
| Arborophila orientalis
| [[:commons:Category:Arborophila orientalis|Arborophila orientalis]]
| 
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 437
| Q754863
| [[patraisc chosdearg]]
| Alectoris rufa
| [[:commons:Category:Alectoris rufa|Alectoris rufa]]
| 20.1 gram
| 48 ceintiméadar
| [[Íomhá:AlectorisChristensen.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 438
| Q194043
| [[patraisc thiucair]]
| Alectoris chukar
| [[:commons:Category:Alectoris chukar|Alectoris chukar]]
| 650 gram&lt;br/&gt;565 gram&lt;br/&gt;22.5 gram
| 51 ceintiméadar
| [[Íomhá:AlectorisChristensen.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 439
| Q168748
| [[Peannaire (éan)|peannaire]]
| Sagittarius serpentarius
| [[:commons:Category:Sagittarius serpentarius|Sagittarius serpentarius]]
| 130 gram&lt;br/&gt;4.052 cileagram
| 203 ceintiméadar
| [[Íomhá:Sekretär Verbreitungsgebiet.png|center|128px]]
| 44 lá
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 440
| Q208060
| [[pearaicít rósbhráisléadach]]
| Psittacula krameri
| [[:commons:Category:Psittacula krameri|Psittacula krameri]]
| 
| 45 ceintiméadar
| [[Íomhá:Rose ringed parakeet range.PNG|center|128px]]
| 23 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 441
| Q220328
| [[pearóid liath Afracach]]
| Psittacus erithacus
| [[:commons:Category:Psittacus erithacus|Psittacus erithacus]]
| 18.7 gram
| 
| [[Íomhá:Psittacus erithacus range.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 442
| Q199427
| [[peileacán bán]]
| Pelecanus onocrotalus
| [[:commons:Category:Pelecanus onocrotalus|Pelecanus onocrotalus]]
| 180 gram&lt;br/&gt;11.45 cileagram&lt;br/&gt;7.59 cileagram
| 2.91 méadar
| [[Íomhá:PelecanusOnocrotalusIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 443
| Q184751
| [[peileacán Dalmátach]]
| Pelecanus crispus
| [[:commons:Category:Pelecanus crispus|Pelecanus crispus]]
| 
| 320 ceintiméadar
| [[Íomhá:PelecanusCrispusIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 32 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 444
| Q385891
| [[piasún cír]]
| Catreus wallichii
| [[:commons:Category:Catreus wallichii|Catreus wallichii]]
| 1.525 cileagram&lt;br/&gt;1.13 cileagram
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 445
| Q25307
| [[Snag breac|Pica pica]]
| Pica pica
| [[:commons:Category:Pica pica|Pica pica]]
| 9.9 gram&lt;br/&gt;221 gram&lt;br/&gt;191 gram
| 56 ceintiméadar
| [[Íomhá:Pica pica map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 446
| Q25392
| [[pilibín]]
| Vanellus vanellus
| [[:commons:Category:Vanellus vanellus|Vanellus vanellus]]
| 25.5 gram
| 0.75 méadar&lt;br/&gt;69.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:VanellusVanellusIUCN.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 447
| Q279307
| [[pilibín ealtúil]]
| Vanellus gregarius
| [[:commons:Category:Vanellus gregarius|Vanellus gregarius]]
| 26.5 gram&lt;br/&gt;252 gram&lt;br/&gt;200 gram
| 70 ceintiméadar
| [[Íomhá:VanellusGregariusIUCN.png|center|128px]]
| 28 lá
| ''[[:d:Q219127|i mbaol criticiúil]]''
|-
| style='text-align:right'| 448
| Q161829
| [[piongain impireach]]
| Aptenodytes forsteri
| [[:commons:Category:Aptenodytes forsteri|Aptenodytes forsteri]]
| 425 gram
| 
| [[Íomhá:Manchot empereur carte reparition.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 449
| Q494544
| [[Corr bheag|Platalea minor]]
| Platalea minor
| [[:commons:Category:Platalea minor|Platalea minor]]
| 
| 110 ceintiméadar
| 
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 450
| Q26490
| [[Pocaire gaoithe coiteann|pocaire gaoithe]]
| Falco tinnunculus
| [[:commons:Category:Falco tinnunculus|Falco tinnunculus]]
| 201 gram
| 0.73 méadar
| [[Íomhá:FalcoTinnunculusIUCNver2019-2.png|center|128px]]
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 451
| Q187902
| [[Cearcóg chorcra|Porphyrio porphyrio]]
| Porphyrio porphyrio
| [[:commons:Category:Porphyrio porphyrio|Porphyrio porphyrio]]
| 
| 
| 
| 25 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 452
| Q25700
| [[praslacha]]
| Anas crecca
| [[:commons:Category:Anas crecca|Anas crecca]]
| 
| 0.59 méadar
| [[Íomhá:Anas crecca distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 453
| Q331447
| [[praslacha mharmarach]]
| Marmaronetta angustirostris
| [[:commons:Category:Marmaronetta angustirostris|Marmaronetta angustirostris]]
| 562 gram&lt;br/&gt;492 gram
| 65 ceintiméadar
| 
| 26 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 454
| Q695729
| [[pratancól dubheiteach]]
| Glareola nordmanni
| [[:commons:Category:Glareola nordmanni|Glareola nordmanni]]
| 11 gram&lt;br/&gt;97 gram
| 64 ceintiméadar
| 
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 455
| Q330310
| [[pratancól muinceach]]
| Glareola pratincola
| [[:commons:Category:Glareola pratincola|Glareola pratincola]]
| 10.1 gram&lt;br/&gt;77 gram
| 65 ceintiméadar
| [[Íomhá:GlareolaPratincolaIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 18 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 456
| Q1262047
| [[Seabhac droimliath|Pseudastur occidentalis]]
| Pseudastur occidentalis
| [[:commons:Category:Pseudastur occidentalis|Pseudastur occidentalis]]
| 
| 
| [[Íomhá:Pseudastur occidentalis map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 457
| Q643836
| [[Pyrrhocorax pyrrhocorax]]
| Pyrrhocorax pyrrhocorax
| [[:commons:Category:Pyrrhocorax pyrrhocorax|Pyrrhocorax pyrrhocorax]]
| 312 gram&lt;br/&gt;263 gram
| 82 ceintiméadar
| [[Íomhá:Chough range map.png|center|128px]]
| 17 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 458
| Q244350
| [[póiseard cíordhearg]]
| Netta rufina
| [[:commons:Category:Netta rufina|Netta rufina]]
| 56 gram&lt;br/&gt;1.115 cileagram
| 87 ceintiméadar
| [[Íomhá:NettaRufinaIUCNverz2018 2.png|center|128px]]
| 27 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 459
| Q642685
| [[riabhóg chladaigh]]
| Anthus petrosus
| [[:commons:Category:Anthus petrosus|Anthus petrosus]]
| 
| 25 ceintiméadar
| [[Íomhá:Anthus petrosus map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 460
| Q143313
| [[riabhóg choille]]
| Anthus trivialis
| [[:commons:Category:Anthus trivialis|Anthus trivialis]]
| 22 gram&lt;br/&gt;25 gram
| 0.27 méadar
| [[Íomhá:Anthus trivialis distr.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 461
| Q27226
| [[riabhóg dhonn]]
| Anthus campestris
| [[:commons:Category:Anthus campestris|Anthus campestris]]
| 2.73 gram&lt;br/&gt;22 gram
| 
| [[Íomhá:AnthusCampestrisIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 462
| Q26956
| [[riabhóg mhóna]]
| Anthus pratensis
| [[:commons:Category:Anthus pratensis|Anthus pratensis]]
| 2.06 gram
| 0.26 méadar
| [[Íomhá:AnthusPratensisIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 463
| Q241347
| [[riabhóg phíbrua]]
| Anthus cervinus
| [[:commons:Category:Anthus cervinus|Anthus cervinus]]
| 2.01 gram
| 
| [[Íomhá:AnthusCervinusIUCN.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 464
| Q208707
| [[riabhóg uisce]]
| Anthus spinoletta
| [[:commons:Category:Anthus spinoletta|Anthus spinoletta]]
| 2.73 gram
| 26 ceintiméadar
| [[Íomhá:Anthus spinoletta mapcomm.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 465
| Q179367
| [[rollóir Eorpach]]
| Coracias garrulus
| [[:commons:Category:Coracias garrulus|Coracias garrulus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Coracias garrulus distr.png|center|128px]]
| 18 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 466
| Q927358
| [[rowi]]
| Apteryx rowi
| [[:commons:Category:Apteryx rowi|Apteryx rowi]]
| 
| 
| [[Íomhá:Apteryx rowi distribution.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 467
| Q28122714
| [[rufachán]]
| Calidris pugnax
| [[:commons:Category:Calidris pugnax|Calidris pugnax]]
| 21 gram&lt;br/&gt;170 gram&lt;br/&gt;102 gram
| 
| [[Íomhá:Philomachuspugnaxmap.png|center|128px]]
| 21 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 468
| Q185099
| [[rálóg uisce]]
| Rallus aquaticus
| [[:commons:Category:Rallus aquaticus|Rallus aquaticus]]
| 125 gram&lt;br/&gt;98 gram
| 42 ceintiméadar
| [[Íomhá:Rallus aquaticus distribution.png|center|128px]]
| 20 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 469
| Q25383
| [[rí rua]]
| Fringilla coelebs
| [[:commons:Category:Fringilla coelebs|Fringilla coelebs]]
| 2.16 gram&lt;br/&gt;22 gram
| 0.26 méadar
| [[Íomhá:Rangemap-pinson.PNG|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 470
| Q182209
| [[rí-phiongain]]
| Aptenodytes patagonicus
| [[:commons:Category:Aptenodytes patagonicus|Aptenodytes patagonicus]]
| 306 gram&lt;br/&gt;12.8 cileagram&lt;br/&gt;11.5 cileagram
| 
| [[Íomhá:Manchot royal carte reparition.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 471
| Q130933
| [[Rí-ulchabhán Eoráiseach|rí-ulchabhán]]
| Bubo bubo
| [[:commons:Category:Bubo bubo|Bubo bubo]]
| 80 gram&lt;br/&gt;2.38 cileagram&lt;br/&gt;2.992 cileagram
| 174 ceintiméadar
| [[Íomhá:Bubo bubo distribution map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 472
| Q1273551
| [[rí-ulchabhán beag]]
| Otus gurneyi
| [[:commons:Category:Otus gurneyi|Otus gurneyi]]
| 
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 473
| Q819706
| [[Carpodacus rubicilla|rósghlasán mór Cugasach]]
| Carpodacus rubicilla
| [[:commons:Category:Carpodacus rubicilla|Carpodacus rubicilla]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 474
| Q46143
| [[rósghlasán scarlóideach]]
| Carpodacus erythrinus
| [[:commons:Category:Carpodacus erythrinus|Carpodacus erythrinus]]
| 
| 26 ceintiméadar
| [[Íomhá:CarpodacusErythrinusIUCN.svg|center|128px]]
| 11 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 475
| Q25386
| [[rúcach]]
| Corvus frugilegus
| [[:commons:Category:Corvus frugilegus|Corvus frugilegus]]
| 489 gram&lt;br/&gt;418 gram
| 0.93 méadar
| [[Íomhá:Corvus frugilegus distribution.png|center|128px]]
| 16 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 476
| Q25777
| [[sacán]]
| Turdus pilaris
| [[:commons:Category:Turdus pilaris|Turdus pilaris]]
| 6.8 gram&lt;br/&gt;105 gram
| 0.42 méadar
| [[Íomhá:Turdus pilaris map.svg|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 477
| Q201300
| [[sceadach]]
| Melanitta fusca
| [[:commons:Category:Melanitta fusca|Melanitta fusca]]
| 1.762 cileagram
| 0.97 méadar
| [[Íomhá:MelanittaFuscaIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 478
| Q178821
| [[scodalach dubheiteach]]
| Himantopus himantopus
| [[:commons:Category:Himantopus himantopus|Himantopus himantopus]]
| 21.8 gram&lt;br/&gt;160 gram
| 
| [[Íomhá:HimantopusHimantopusIUCN2019-3.png|center|128px]]
| 25 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 479
| Q752678
| [[Scréachán isibéalach|scréachán banbhuí]]
| Lanius isabellinus
| [[:commons:Category:Lanius isabellinus|Lanius isabellinus]]
| 30 gram
| 
| 
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 480
| Q235052
| [[scréachán coille]]
| Lanius senator
| [[:commons:Category:Lanius senator|Lanius senator]]
| 3.4 gram
| 
| [[Íomhá:Lanius senator distr.png|center|128px]]
| 15 lá
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 481
| Q26671
| [[scréachán droimrua]]
| Lanius collurio
| [[:commons:Category:Lanius collurio|Lanius collurio]]
| 3.15 gram
| 26 ceintiméadar
| [[Íomhá:LaniusCollurioIUCN.svg|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 482
| Q25354
| [[scréachóg]]
| Garrulus glandarius
| [[:commons:Category:Garrulus glandarius|Garrulus glandarius]]
| 8.5 gram
| 0.54 méadar
| [[Íomhá:Garrulus glandarius distribution.jpg|center|128px]]
| 20 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 483
| Q80858
| [[scréachóg liath]]
| Perisoreus canadensis
| [[:commons:Category:Perisoreus canadensis|Perisoreus canadensis]]
| 
| 
| [[Íomhá:Perisoreus canadensis map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 484
| Q25317
| [[scréachóg reilige]]
| Tyto alba
| [[:commons:Category:Tyto alba|Tyto alba]]
| 580 gram
| 0.9 méadar
| [[Íomhá:Schleiereule-Tyto alba-World.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 485
| Q27434
| [[Scótar coiteann|Scótar]]
| Melanitta nigra
| [[:commons:Category:Melanitta nigra|Melanitta nigra]]
| 
| 0.85 méadar
| [[Íomhá:MelanittaNigraIUCNver2019-2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 486
| Q2020137
| [[Scótar báneiteach]]
| Melanitta deglandi
| [[:commons:Category:Melanitta deglandi|Melanitta deglandi]]
| 
| 
| [[Íomhá:Melanitta deglandi map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 487
| Q529048
| [[Scótar Meiriceánach]]
| Melanitta americana
| [[:commons:Category:Melanitta americana|Melanitta americana]]
| 
| 
| [[Íomhá:Melanitta americana map.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q719675|speiceas beagnach faoi bhagairt]]''
|-
| style='text-align:right'| 488
| Q742468
| [[scótar toinne]]
| Melanitta perspicillata
| [[:commons:Category:Melanitta perspicillata|Melanitta perspicillata]]
| 62 gram&lt;br/&gt;1 cileagram&lt;br/&gt;900 gram
| 84 ceintiméadar
| [[Íomhá:Melanitta perspicillata range map.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 489
| Q943329
| [[Tuirne lín Meiriceánach|seabhac oíche Meiriceánach]]
| Chordeiles minor
| [[:commons:Category:Chordeiles minor|Chordeiles minor]]
| 79.3 gram
| 
| [[Íomhá:Chordeiles minor map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 490
| Q606755
| [[Speirsheabhac Seapánach|seabhac Seapánach]]
| Accipiter gularis
| [[:commons:Category:Accipiter gularis|Accipiter gularis]]
| 
| 52 ceintiméadar
| 
| 26 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 491
| Q234722
| [[Iolar Bonelli|seabhaciolar]]
| Aquila fasciata
| [[:commons:Category:Aquila fasciata|Aquila fasciata]]
| 1.82 cileagram&lt;br/&gt;2.56 cileagram&lt;br/&gt;112 gram
| 
| [[Íomhá:Hieraaetus fasciatus area.PNG|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 492
| Q25761
| [[seil-lacha]]
| Tadorna tadorna
| [[:commons:Category:Tadorna tadorna|Tadorna tadorna]]
| 78 gram&lt;br/&gt;1.261 cileagram&lt;br/&gt;1.043 cileagram
| 112 ceintiméadar
| [[Íomhá:Tadorna tadorna distribution.png|center|128px]]
| 30 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 493
| Q170723
| [[seil-lacha rua]]
| Tadorna ferruginea
| [[:commons:Category:Tadorna ferruginea|Tadorna ferruginea]]
| 83 gram&lt;br/&gt;1.36 cileagram&lt;br/&gt;1.1 cileagram
| 133 ceintiméadar
| [[Íomhá:TadornaFerrugineaIUCN.png|center|128px]]
| 28 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 494
| Q621833
| [[seirín ceanndubh]]
| Serinus pusillus
| [[:commons:Category:Serinus pusillus|Serinus pusillus]]
| 1.43 gram
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 495
| Q27461190
| [[Praslacha Bhaikalach|Sibirionetta formosa]]
| Sibirionetta formosa
| [[:commons:Category:Sibirionetta formosa|Sibirionetta formosa]]
| 
| 
| [[Íomhá:SibirionettaFormosaIUCN2019-2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 496
| Q27075864
| [[siscín]]
| Spinus spinus
| [[:commons:Category:Spinus spinus|Spinus spinus]]
| 1.29 gram&lt;br/&gt;13.8 gram
| 0.21 méadar
| [[Íomhá:Rangemap-tarin.PNG|center|128px]]
| 12 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 497
| Q25634
| [[sléibhín]]
| Chroicocephalus ridibundus
| [[:commons:Category:Chroicocephalus ridibundus|Chroicocephalus ridibundus]]
| 294 gram&lt;br/&gt;267 gram
| 0.97 méadar
| [[Íomhá:ChroicocephalusRidibundusIUCN2019-2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 498
| Q164467
| [[sléibhín beag]]
| Hydrocoloeus minutus
| [[:commons:Category:Hydrocoloeus minutus|Hydrocoloeus minutus]]
| 98 gram
| 78 ceintiméadar
| [[Íomhá:HydrocoloeusMinutusIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 499
| Q276189
| [[sléibhín Meánmhuirí]]
| Ichthyaetus melanocephalus
| [[:commons:Category:Ichthyaetus melanocephalus|Ichthyaetus melanocephalus]]
| 
| 96 ceintiméadar
| [[Íomhá:LarusMelanocephalus.png|center|128px]]
| 24 lá
| 
|-
| style='text-align:right'| 500
| Q843175
| [[smólach breacdhorcha]]
| Turdus naumanni
| [[:commons:Category:Turdus naumanni|Turdus naumanni]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 501
| Q26349
| [[smólach ceoil]]
| Turdus philomelos
| [[:commons:Category:Turdus philomelos|Turdus philomelos]]
| 6 gram&lt;br/&gt;72 gram
| 0.36 méadar
| [[Íomhá:TurdusPhilomelosIUCN.svg|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 502
| Q80780
| [[smólach píbdhubh]]
| Turdus atrogularis
| [[:commons:Category:Turdus atrogularis|Turdus atrogularis]]
| 
| 
| 
| 11 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 503
| Q1591651
| [[Smólach ordúil|smólach rua-eiteach]]
| Turdus eunomus
| [[:commons:Category:Turdus eunomus|Turdus eunomus]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 504
| Q258964
| [[smólach Sibéarach]]
| Geokichla sibirica
| [[:commons:Category:Geokichla sibirica|Geokichla sibirica]]
| 60 gram&lt;br/&gt;70 gram
| 
| 
| 10 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 505
| Q796672
| [[Éan oighinn|smólach talún]]
| Seiurus aurocapilla
| [[:commons:Category:Seiurus aurocapilla|Seiurus aurocapilla]]
| 
| 
| [[Íomhá:Seiurus aurocapilla map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 506
| Q949662
| [[smólach White]]
| Zoothera aurea
| [[:commons:Category:Zoothera aurea|Zoothera aurea]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 507
| Q193593
| [[Snag coiteann|snag]]
| Certhia familiaris
| [[:commons:Category:Certhia familiaris|Certhia familiaris]]
| 9.95 gram
| 19 ceintiméadar
| [[Íomhá:CerthiaFamiliarisIUCN2019-2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 508
| Q125895
| [[Reathaí ladharghearr|snag ladharghearr]]
| Certhia brachydactyla
| [[:commons:Category:Certhia brachydactyla|Certhia brachydactyla]]
| 1.16 gram&lt;br/&gt;8.4 gram
| 
| [[Íomhá:Sttreecreepereurope.png|center|128px]]
| 14 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 509
| Q28106731
| [[Spadalach tuaisceartach|spadalghob]]
| Spatula clypeata
| [[:commons:Category:Spatula clypeata|Spatula clypeata]]
| 
| 
| [[Íomhá:SpatulaClypeata.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 510
| Q28106902
| [[Praslacha shamhraidh|Spatula querquedula]]
| Spatula querquedula
| [[:commons:Category:Spatula querquedula|Spatula querquedula]]
| 
| 
| [[Íomhá:Spatula querquedula map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 511
| Q25334
| [[Spideog bhroinndearg|spideog]]
| Erithacus rubecula
| [[:commons:Category:Erithacus rubecula|Erithacus rubecula]]
| 2.4 gram
| 21 ceintiméadar
| [[Íomhá:ErithacusRubeculaIUCN.svg|center|128px]]
| 15 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 512
| Q557745
| [[spideog phíb-bhán]]
| Irania gutturalis
| [[:commons:Category:Irania gutturalis|Irania gutturalis]]
| 2.66 gram
| 
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 513
| Q25380
| [[spioróg]]
| Accipiter nisus
| [[:commons:Category:Accipiter nisus|Accipiter nisus]]
| 110 gram&lt;br/&gt;22.5 gram&lt;br/&gt;150 gram&lt;br/&gt;290 gram
| 0.67 méadar
| [[Íomhá:AccipiterNisusIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 514
| Q114338
| [[spioróg Leiveantach]]
| Accipiter brevipes
| [[:commons:Category:Accipiter brevipes|Accipiter brevipes]]
| 
| 0.7 méadar
| [[Íomhá:AccipiterBrevipesIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 515
| Q137474876
| [[Spioróg mhór]]
| Astur gentilis
| 
| 
| 
| [[Íomhá:AccipiterGentilis.png|center|128px]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 516
| Q25421
| [[spágaire tonn]]
| Tachybaptus ruficollis
| [[:commons:Category:Tachybaptus ruficollis|Tachybaptus ruficollis]]
| 13.7 gram
| 42 ceintiméadar
| [[Íomhá:Tachybaptus ruficollis-map-distribution.svg|center|128px]]
| 20 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 517
| Q753741
| [[Gaineamhchearc bhiorearrach|steipcholúr biorearrach]]
| Pterocles alchata
| [[:commons:Category:Pterocles alchata|Pterocles alchata]]
| 25 gram&lt;br/&gt;250 gram&lt;br/&gt;225 gram
| 59.5 ceintiméadar
| 
| 21 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 518
| Q383182
| [[Gaineamhchearc bholgdhubh|steipcholúr tarrdhubh]]
| Pterocles orientalis
| [[:commons:Category:Pterocles orientalis|Pterocles orientalis]]
| 28 gram&lt;br/&gt;428 gram&lt;br/&gt;383 gram
| 71.5 ceintiméadar
| 
| 23 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 519
| Q25352
| [[storc bán]]
| Ciconia ciconia
| [[:commons:Category:Ciconia ciconia|Ciconia ciconia]]
| 110 gram
| 1.91 méadar
| [[Íomhá:WhiteStorkMap.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 520
| Q25398
| [[storc dubh]]
| Ciconia nigra
| [[:commons:Category:Ciconia nigra|Ciconia nigra]]
| 
| 1.5 méadar
| [[Íomhá:Ciconia nigra distr.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 521
| Q616393
| [[Ulchabhán mínlíneach|Strix leptogrammica]]
| Strix leptogrammica
| [[:commons:Category:Strix leptogrammica|Strix leptogrammica]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 522
| Q17592
| [[Struthio|Struthio camelus]]
| Struthio camelus
| [[:commons:Category:Struthio camelus|Struthio camelus]]
| 1.5 cileagram&lt;br/&gt;115 cileagram&lt;br/&gt;100 cileagram
| 
| [[Íomhá:Struthio camelus distribution.svg|center|128px]]
| 42 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 523
| Q27043839
| [[Gearg Shíneach|Synoicus chinensis]]
| Synoicus chinensis
| [[:commons:Category:Synoicus chinensis|Synoicus chinensis]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 524
| Q192524
| [[séirín Canárach]]
| Serinus canaria
| [[:commons:Category:Serinus canaria|Serinus canaria]]
| 1.54 gram&lt;br/&gt;15.3 gram
| 
| 
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 525
| Q26135
| [[síodeiteach Boihéamach]]
| Bombycilla garrulus
| [[:commons:Category:Bombycilla garrulus|Bombycilla garrulus]]
| 
| 34 ceintiméadar
| [[Íomhá:BombycillaGarrulusIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 526
| Q1084995
| [[Estrilda melpoda|síodghob leiceann flannbhuí]]
| Estrilda melpoda
| [[:commons:Category:Estrilda melpoda|Estrilda melpoda]]
| 0.68 gram&lt;br/&gt;7.8 gram
| 
| 
| 11 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 527
| Q26452
| [[Síolghé thaiga|síolghé]]
| Anser fabalis
| [[:commons:Category:Anser fabalis|Anser fabalis]]
| 146 gram&lt;br/&gt;3.198 cileagram&lt;br/&gt;2.843 cileagram
| 1.62 méadar
| [[Íomhá:AnserFabalisIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 528
| Q673280
| [[síolghé thundra]]
| Anser serrirostris
| [[:commons:Category:Anser serrirostris|Anser serrirostris]]
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 529
| Q241349
| [[Síolta chochaill|Síolta chochallach]]
| Lophodytes cucullatus
| [[:commons:Category:Lophodytes cucullatus|Lophodytes cucullatus]]
| 
| 63 ceintiméadar
| [[Íomhá:Lophodytes cucullatus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 530
| Q200646
| [[síolta gheal]]
| Mergellus albellus
| [[:commons:Category:Mergellus albellus|Mergellus albellus]]
| 42 gram&lt;br/&gt;652 gram&lt;br/&gt;568 gram
| 62 ceintiméadar
| [[Íomhá:MergellusAlbellusIUCNver2018 2.png|center|128px]]
| 27 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 531
| Q180991
| [[síolta mhór]]
| Mergus merganser
| [[:commons:Category:Mergus merganser|Mergus merganser]]
| 1.709 cileagram&lt;br/&gt;1.232 cileagram
| 0.93 méadar
| [[Íomhá:Mergus merganser distr.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 532
| Q189609
| [[síolta rua]]
| Mergus serrator
| [[:commons:Category:Mergus serrator|Mergus serrator]]
| 72 gram&lt;br/&gt;1.135 cileagram&lt;br/&gt;908 gram
| 0.87 méadar
| [[Íomhá:Mergus serrator distr.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 533
| Q205930
| [[tarmachan]]
| Lagopus muta
| [[:commons:Category:Lagopus muta|Lagopus muta]]
| 665 gram&lt;br/&gt;555 gram
| 57 ceintiméadar
| [[Íomhá:Rock Ptarmigan Lagopus muta distribution map.png|center|128px]]
| 22 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 534
| Q218543
| [[Corr thíograch chíorbhán|Tigriornis leucolopha]]
| Tigriornis leucolopha
| [[:commons:Category:Tigriornis leucolopha|Tigriornis leucolopha]]
| 
| 
| [[Íomhá:Tigriornis leucolopha map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 535
| Q185784
| [[tiuf-teaf]]
| Phylloscopus collybita
| [[:commons:Category:Phylloscopus collybita|Phylloscopus collybita]]
| 
| 18 ceintiméadar
| [[Íomhá:Phylloscopus collybita.png|center|128px]]
| 13 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 536
| Q3729103
| [[Ceolaire Sindeach|tiuf-teaf sléibhe]]
| Phylloscopus sindianus
| [[:commons:Category:Phylloscopus sindianus|Phylloscopus sindianus]]
| 7 gram
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 537
| Q667778
| [[tokoeka]]
| Apteryx australis
| [[:commons:Category:Apteryx australis|Apteryx australis]]
| 2.208 cileagram&lt;br/&gt;2.535 cileagram
| 
| [[Íomhá:Southern Brown Kiwi.png|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 538
| Q607027
| [[torspideog ruadhonn]]
| Cercotrichas galactotes
| [[:commons:Category:Cercotrichas galactotes|Cercotrichas galactotes]]
| 3.2 gram&lt;br/&gt;22.7 gram
| 
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 539
| Q26017
| [[traonach]]
| Crex crex
| [[:commons:Category:Crex crex|Crex crex]]
| 13.2 gram
| 50 ceintiméadar
| [[Íomhá:Crexcrex.png|center|128px]]
| 17 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 540
| Q26717
| [[Tuirne lín Eorpach|tuirne lín]]
| Caprimulgus europaeus
| [[:commons:Category:Caprimulgus europaeus|Caprimulgus europaeus]]
| 
| 60 ceintiméadar
| [[Íomhá:Caprimulgus europaeus distr.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 541
| Q129958
| [[ulchabhán beag]]
| Athene noctua
| [[:commons:Category:Athene noctua|Athene noctua]]
| 
| 56 ceintiméadar
| [[Íomhá:Steinkauz-Athene noctua-World.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 542
| Q174466
| [[ulchabhán bóireach]]
| Aegolius funereus
| [[:commons:Category:Aegolius funereus|Aegolius funereus]]
| 
| 56 ceintiméadar
| [[Íomhá:Aegolius funereus dis.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 543
| Q25756
| [[ulchabhán donn]]
| Strix aluco
| [[:commons:Category:Strix aluco|Strix aluco]]
| 426 gram&lt;br/&gt;524 gram
| 99 ceintiméadar
| [[Íomhá:StrixAlucoIUCN.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 544
| Q200724
| [[ulchabhán mór liath]]
| Strix nebulosa
| [[:commons:Category:Strix nebulosa|Strix nebulosa]]
| 
| 1.37 méadar
| [[Íomhá:Strix nebulosa distribution map updated (2013).jpg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 545
| Q190083
| [[ulchabhán na hÚraile]]
| Strix uralensis
| [[:commons:Category:Strix uralensis|Strix uralensis]]
| 
| 114.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Strix uralensis distr..png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 546
| Q25769
| [[ulchabhán réisc]]
| Asio flammeus
| [[:commons:Category:Asio flammeus|Asio flammeus]]
| 
| 102 ceintiméadar
| [[Íomhá:Sumpfohreule-Asio flammeus-World.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 547
| Q171563
| [[ulchabhán scopach Eoráiseach]]
| Otus scops
| [[:commons:Category:Otus scops|Otus scops]]
| 
| 58.5 ceintiméadar
| [[Íomhá:Otus scops distr.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 548
| Q1270124
| [[ulchabhán scopach Sokoke]]
| Otus ireneae
| [[:commons:Category:Otus ireneae|Otus ireneae]]
| 
| 
| 
| 
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 549
| Q1256551
| [[ulchabhán seabhaic Oileán na Nollag]]
| Ninox natalis
| [[:commons:Category:Ninox natalis|Ninox natalis]]
| 184 gram
| 
| [[Íomhá:Christmas Island.jpg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 550
| Q193192
| [[Ulchabhán seabhaic|ulchabhán seabhaic tuaisceartach]]
| Surnia ulula
| [[:commons:Category:Surnia ulula|Surnia ulula]]
| 
| 76 ceintiméadar
| [[Íomhá:Surnia ulula distr with national borders.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 551
| Q170177
| [[ulchabhán sneachtúil]]
| Bubo scandiacus
| [[:commons:Category:Bubo scandiacus|Bubo scandiacus]]
| 
| 
| [[Íomhá:Cypron-Range Bubo scandiacus.svg|center|128px]]
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 552
| Q1265138
| [[ulchabhán Soumagne]]
| Tyto soumagnei
| [[:commons:Category:Tyto soumagnei|Tyto soumagnei]]
| 380 gram
| 
| 
| 
| ''[[:d:Q278113|leochaileach]]''
|-
| style='text-align:right'| 553
| Q926291
| [[ulchabhán síofrach]]
| Micrathene whitneyi
| [[:commons:Category:Micrathene whitneyi|Micrathene whitneyi]]
| 
| 
| [[Íomhá:Micrathene whitneyi map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 554
| Q467068
| [[ulchabhán uachasach]]
| Athene cunicularia
| [[:commons:Category:Athene cunicularia|Athene cunicularia]]
| 
| 595 millimetre
| [[Íomhá:Distribuição Buraqueira.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 555
| Q207846
| [[éadar taibhseach]]
| Somateria spectabilis
| [[:commons:Category:Somateria spectabilis|Somateria spectabilis]]
| 73 gram&lt;br/&gt;1.617 cileagram
| 0.93 méadar
| [[Íomhá:Somateria spectabilis map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 556
| Q93208
| [[éamú]]
| Dromaius novaehollandiae
| [[:commons:Category:Dromaius novaehollandiae|Dromaius novaehollandiae]]
| 581.2 gram&lt;br/&gt;32.7 cileagram&lt;br/&gt;38.3 cileagram
| 
| [[Íomhá:Dromaius novaehollandiae map distribution 2.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 557
| Q131709
| [[éigrit bheag]]
| Egretta garzetta
| [[:commons:Category:Egretta garzetta|Egretta garzetta]]
| 28 gram&lt;br/&gt;532 gram
| 92 ceintiméadar
| [[Íomhá:EgrettaGarzettaIUVNver2018 2.png|center|128px]]
| 21 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 558
| Q130730
| [[éigrit mhór]]
| Ardea alba
| [[:commons:Category:Ardea alba|Ardea alba]]
| 
| 1.44 méadar
| [[Íomhá:ArdeaAlbaIUCNver2019 1.png|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 559
| Q208763
| [[íbis bheannaithe]]
| Threskiornis aethiopicus
| [[:commons:Category:Threskiornis aethiopicus|Threskiornis aethiopicus]]
| 62 gram
| 118 ceintiméadar
| [[Íomhá:ThreskiornisAethiopicusIUCNver2024.png|center|128px]]
| 29 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 560
| Q589171
| [[íbis bhán Mheiriceánach]]
| Eudocimus albus
| [[:commons:Category:Eudocimus albus|Eudocimus albus]]
| 1.036 cileagram&lt;br/&gt;764 gram
| 
| [[Íomhá:Eudocimus albus map 2.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 561
| Q245414
| [[íbis mhaol thuaisceartach]]
| Geronticus eremita
| [[:commons:Category:Geronticus eremita|Geronticus eremita]]
| 68 gram
| 
| [[Íomhá:Morocco bald ibis map-01.png|center|128px]]
| 27 lá
| [[Speiceas i mbaol (Stádas AICD)|speiceas i mbaol]]
|-
| style='text-align:right'| 562
| Q178811
| [[íbis niamhrach]]
| Plegadis falcinellus
| [[:commons:Category:Plegadis falcinellus|Plegadis falcinellus]]
| 633 gram
| 0.89 méadar
| [[Íomhá:Plegadis falcinellus map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 563
| Q25388
| [[óiréal órga]]
| Oriolus oriolus
| [[:commons:Category:Oriolus oriolus|Oriolus oriolus]]
| 7.3 gram
| 46 ceintiméadar
| [[Íomhá:Oriolus oriolus distribution map.png|center|128px]]
| 16 lá
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 564
| Q576762
| [[órshúileach ceannsceadach]]
| Bucephala albeola
| [[:commons:Category:Bucephala albeola|Bucephala albeola]]
| 481 gram&lt;br/&gt;367 gram
| 57 ceintiméadar
| [[Íomhá:Bucephala albeola map.svg|center|128px]]
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|-
| style='text-align:right'| 565
| Q369767
| [[órshúileach Íoslannach]]
| Bucephala islandica
| [[:commons:Category:Bucephala islandica|Bucephala islandica]]
| 70 gram&lt;br/&gt;1.09 cileagram&lt;br/&gt;730 gram
| 75.5 ceintiméadar
| 
| 
| [[Speiceas is lú imní]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>mpecohmxm5amsmgekikkyjtbqay50ph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cúrsaí Staire (leabhar)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94698</id>
    <revision>
      <id>1316704</id>
      <parentid>1301547</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Catagóir curtha leis</comment>
      <origin>1316704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1838" sha1="samt0t6g3rz13c2q7po6detgc9k4jvj" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Leabhar}}
Is [[leabhar]] é '''''Cúrsaí Staire''''' a scríobh an [[staraí]], an Dochtúir [[Vincent Morley]].

Cnuasach aistí ar staraithe agus ar scríobh na staire atá sa leabhar seo. Ar na húdair a bhfuil saothar faoi chaibidil ann, tá leithéidí [[Eric Hobsbawm]], [[Jürgen Habermas]], [[Daniel Corkery (údar)|Daniel Corkery]], [[Fernand Braudel]] agus [[Pierre Nora]]. Tá plé déanta ar thábhacht na [[Ríomhaireacht|ríomhaireachta]], na [[Teoiric|teoirice]] agus na [[An Ghaeilge|Gaeilge]] do shaothrú na staireagrafaíochta. Gheofar aistí sa chnuasach ar réimse leathan ábhar staire: [[náisiúnachas]] na [[An Chatalóin|Catalóine]] agus na h[[Albain|Alban]], [[Cúirt éigse|cúirteanna éigse]] an 18ú céad, gluaiseacht na n[[Éirí Amach na nÉireannach Óg|Éireannach Óg]], polaitíocht [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]], [[An Chéad Chogadh Domhanda|an Chéad Chogaidh Dhomhanda]], [[Breatimeacht|imeacht na Breataine]] ón [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]], agus tuilleadh nach iad.

Tá 247 leathanach sa leabhar agus tá sé ar phraghas €10.
 
D'fhoilsigh [[Coiscéim]] an leabhar sa bhliain 2018. Valery Seery a dhear an clúdach agus Johnswood Press Teo a chuir an leabhar i gcló.

== Féach freisin ==
* [[Vincent Morley]]

== Naisc sheachtracha ==
* [http://www.vmorley.org/ Suíomh] (vmorley.org)
* [http://www.ucd.ie/mocleirigh/staffandscholarspastandpresent/ Staff and Scholars]{{Dead link|date=Eanáir 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (UCD)

{{DEFAULTSORT:Cursai Staire}}
[[Catagóir:Leabhair le Vincent Morley]]
[[Catagóir:Leabhair staire i nGaeilge]]
[[Catagóir:Leabhair staire]]
[[Catagóir:Cnuasaigh aistí]]
[[Catagóir:Leabhair neamhfhicsin]]
[[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]]
[[Catagóir:Stair na hÉireann]]</text>
      <sha1>samt0t6g3rz13c2q7po6detgc9k4jvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úsáideoir:Llywelyn2000/List of birds with article on Vicipeid</title>
    <ns>2</ns>
    <id>94806</id>
    <revision>
      <id>1316721</id>
      <parentid>1314101</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T04:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>25319</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>1316721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146659" sha1="mg69fixscq5psg49c0psgajhsq650mp" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql=
SELECT DISTINCT	?item ?name 
WHERE 
{
 	?item wdt:P31 wd:Q16521 .   # this calls up the taxon
  	?item wdt:P171* wd:Q5113 .  # Q5113 is bird
  	?item wdt:P105 wd:Q7432 .   # species only
	FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P141 wd:Q237350 }  # not extinct
        ?articleURL schema:about ?item ; schema:name ?name ; schema:isPartOf &lt;https://ga.wikipedia.org/&gt; .  #must have sitelink to gawiki
}
ORDER BY ?name
OFFSET 0
LIMIT 2000
|links=local
|section=
|sort=label
|columns=number:#,qid,label,P18,p225:enw tacson,P373,P2067,P2050,P7770
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! qid
! label
! íomhá
! enw tacson
! catagóir Commons
! mais
! réise sciathán
! tréimhse ghoir
|-
| style='text-align:right'| 1
| Q26147
| [[abhóiséad]]
| [[Íomhá:Avocette élégante Thyna019.jpg|center|128px]]
| Recurvirostra avosetta
| [[:commons:Category:Recurvirostra avosetta|Recurvirostra avosetta]]
| 31.7 gram
| 78 ceintiméadar
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 2
| Q202504
| [[amadán móinteach]]
| [[Íomhá:Charadrius morinellus male.jpg|center|128px]]
| Charadrius morinellus
| [[:commons:Category:Charadrius morinellus|Charadrius morinellus]]
| 17 gram
| 60 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| Q1268205
| [[Súmaire gabhair ghlórach|Antrostomus vociferus]]
| [[Íomhá:Caprimulgus vociferus Sam Smith Park toronto.jpg|center|128px]]
| Antrostomus vociferus
| [[:commons:Category:Antrostomus vociferus|Antrostomus vociferus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 4
| Q106447604
| [[Éigrit eallaigh|Ardea ibis]]
| [[Íomhá:Héron garde boeufs à Oued Mejerda.jpg|center|128px]]
| Ardea ibis
| [[:commons:Category:Ardea ibis|Ardea ibis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 5
| Q652266
| [[Argas mór|Argusianus argus]]
| [[Íomhá:Argusianus argus -Lok Kawi Wildlife Park, Malaysia -male-8a.jpg|center|128px]]
| Argusianus argus
| [[:commons:Category:Argusianus argus|Argusianus argus]]
| 
| 
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 6
| Q692192
| [[Póiseard ceannrua Meiriceánach|Aythya americana]]
| [[Íomhá:Aythya americana f Ontario.jpg|center|128px]]
| Aythya americana
| [[:commons:Category:Aythya americana|Aythya americana]]
| 1.1 cileagram&lt;br/&gt;990 gram
| 79.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 7
| Q26742
| [[Aythya ferina]]
| [[Íomhá:Aythya ferina Gentofte 1.jpg|center|128px]]
| Aythya ferina
| [[:commons:Category:Aythya ferina|Aythya ferina]]
| 66 gram
| 0.77 méadar
| 25 lá
|-
| style='text-align:right'| 8
| Q170718
| [[Beachadóir Eorpach|beachadóir]]
| [[Íomhá:Бджолоїдка звичайна або щурка європейська.jpg|center|128px]]
| Merops apiaster
| [[:commons:Category:Merops apiaster|Merops apiaster]]
| 6.5 gram
| 0.47 méadar
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 9
| Q1951359
| [[Beachadóir Peirseach|beachaire gormleicneach]]
| [[Íomhá:Guepier de Perse Jebil NP.jpg|center|128px]]
| Merops persicus
| [[:commons:Category:Merops persicus|Merops persicus]]
| 49.4 gram
| 
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 10
| Q25450
| [[biorearrach]]
| [[Íomhá:Male northern pintail at Llano Seco.jpg|center|128px]]
| Anas acuta
| [[:commons:Category:Anas acuta|Anas acuta]]
| 1.025 cileagram&lt;br/&gt;866 gram
| 0.9 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 11
| Q591831
| [[bobóilinc]]
| [[Íomhá:Bobolink (female) (5005682834).jpg|center|128px]]
| Dolichonyx oryzivorus
| [[:commons:Category:Dolichonyx oryzivorus|Dolichonyx oryzivorus]]
| 2.75 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 12
| Q25709
| [[Bonnán buí (éan)|bonnán]]
| [[Íomhá:Eurasian Bittern - Torrile - Italy 4528 (15409347121).jpg|center|128px]]
| Botaurus stellaris
| [[:commons:Category:Botaurus stellaris|Botaurus stellaris]]
| 42 gram&lt;br/&gt;2.906 cileagram&lt;br/&gt;2.017 cileagram
| 1.27 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 13
| Q26129
| [[bonnán beag]]
| [[Íomhá:47-090506-little-bittern-at-upper-ford-near-Sigri-.jpg|center|128px]]
| Botaurus minutus
| [[:commons:Category:Ixobrychus minutus|Ixobrychus minutus]]
| 13 gram&lt;br/&gt;147 gram
| 49 ceintiméadar
| 18 lá
|-
| style='text-align:right'| 14
| Q204111
| [[Bonnán cainéaldathach|bonnán cainéil]]
| [[Íomhá:Cinnamon bittern or chestnut bittern (Ixobrychus cinnamomeus) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|center|128px]]
| Ixobrychus cinnamomeus
| [[:commons:Category:Botaurus cinnamomeus|Botaurus cinnamomeus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 15
| Q743017
| [[Bonnán breicneach|bonnán Meiriceánach]]
| [[Íomhá:American bittern in flight (53726569227) (cropped).jpg|center|128px]]
| Botaurus lentiginosus
| [[:commons:Category:Botaurus lentiginosus|Botaurus lentiginosus]]
| 36 gram
| 115 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 16
| Q469586
| [[Bonnán caol|bonnán seang]]
| [[Íomhá:Least bittern (71430).jpg|center|128px]]
| Ixobrychus exilis
| [[:commons:Category:Botaurus exilis|Botaurus exilis]]
| 10 gram&lt;br/&gt;80 gram
| 43 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 17
| Q188877
| [[Breacán (éan)|breacán]]
| [[Íomhá:Fringilla montifringilla -Poland -male-8.jpg|center|128px]]
| Fringilla montifringilla
| [[:commons:Category:Fringilla montifringilla|Fringilla montifringilla]]
| 2.14 gram&lt;br/&gt;22 gram
| 0.27 méadar
| 11 lá
|-
| style='text-align:right'| 18
| Q26650
| [[breacóg]]
| [[Íomhá:Calidris alpina alpina, Riga, Latvia 1.jpg|center|128px]]
| Calidris alpina
| [[:commons:Category:Calidris alpina|Calidris alpina]]
| 
| 0.36 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 19
| Q25440
| [[broigheall]]
| [[Íomhá:2021-05-05 Phalacrocorax carbo carbo, Killingworth Lake, Northumberland 1-2.jpg|center|128px]]
| Phalacrocorax carbo
| [[:commons:Category:Phalacrocorax carbo|Phalacrocorax carbo]]
| 2.4 cileagram&lt;br/&gt;2 cileagram
| 1.4 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 20
| Q244319
| [[Mionbhroigheall|broigheall bídeach]]
| [[Íomhá:Microcarbo pygmaeus - Pygmy cormorant.jpg|center|128px]]
| Microcarbo pygmaeus
| [[:commons:Category:Microcarbo pygmaeus|Microcarbo pygmaeus]]
| 
| 85 ceintiméadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 21
| Q18700
| [[bróg-ghob]]
| [[Íomhá:Entebbe Shoe Bill Stork.jpg|center|128px]]
| Balaeniceps rex
| [[:commons:Category:Balaeniceps rex|Balaeniceps rex]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 22
| Q121221
| [[budragár]]
| [[Íomhá:Budgerigar-male-strzelecki-qld.jpg|center|128px]]
| Melopsittacus undulatus
| [[:commons:Category:Melopsittacus undulatus|Melopsittacus undulatus]]
| 2.15 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 23
| Q168677
| [[bultúr luaithriúíl]]
| [[Íomhá:Aegypius monachus, Catalan Pyrenees, Spain S4E7659 (25191007486).jpg|center|128px]]
| Aegypius monachus
| [[:commons:Category:Aegypius monachus|Aegypius monachus]]
| 243 gram
| 2.5 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 24
| Q126167
| [[bultúr uan]]
| [[Íomhá:Bearded Vulture - Catalan Pyrenees - Spain (25098398432).jpg|center|128px]]
| Gypaetus barbatus
| [[:commons:Category:Gypaetus barbatus|Gypaetus barbatus]]
| 224 gram&lt;br/&gt;4.913 cileagram&lt;br/&gt;6.175 cileagram
| 2.621 méadar
| 54 lá
|-
| style='text-align:right'| 25
| Q33504
| [[bultúr Éigipteach]]
| [[Íomhá:Egyptian Vulture, Socotra.jpg|center|128px]]
| Neophron percnopterus
| [[:commons:Category:Neophron percnopterus|Neophron percnopterus]]
| 94 gram&lt;br/&gt;1.977 cileagram
| 1.676 méadar
| 42 lá
|-
| style='text-align:right'| 26
| Q188601
| [[bustard beag]]
| [[Íomhá:Tetrax tetrax, Castuera, Estremadura, Spain 3.jpg|center|128px]]
| Tetrax tetrax
| [[:commons:Category:Tetrax tetrax|Tetrax tetrax]]
| 41 gram
| 110 ceintiméadar
| 21 lá
|-
| style='text-align:right'| 27
| Q290871
| [[bustard Houbara]]
| [[Íomhá:Houbara035.JPG|center|128px]]
| Chlamydotis undulata
| [[:commons:Category:Chlamydotis undulata|Chlamydotis undulata]]
| 68 gram&lt;br/&gt;1.96 cileagram&lt;br/&gt;1.15 cileagram
| 
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 28
| Q171655
| [[bustard mór]]
| [[Íomhá:Dévaványa, Hungary – Great bustard 01.jpg|center|128px]]
| Otis tarda
| [[:commons:Category:Otis tarda|Otis tarda]]
| 143 gram
| 235 ceintiméadar&lt;br/&gt;180 ceintiméadar
| 25 lá
|-
| style='text-align:right'| 29
| Q26205
| [[buíóg]]
| [[Íomhá:Emberiza citrinella -Midtjylland, Denmark -male-8.jpg|center|128px]]
| Emberiza citrinella
| [[:commons:Category:Emberiza citrinella|Emberiza citrinella]]
| 2.94 gram
| 26 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 30
| Q908909
| [[búbúc Norfolk]]
| [[Íomhá:Nz boobook.JPG|center|128px]]
| Ninox novaeseelandiae
| [[:commons:Category:Ninox novaeseelandiae|Ninox novaeseelandiae]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 31
| Q179959
| [[cacapó]]
| [[Íomhá:Buller Kakapo.jpg|center|128px]]
| Strigops habroptila
| [[:commons:Category:Strigops habroptila|Strigops habroptila]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 32
| Q27050
| [[cadhan]]
| [[Íomhá:Branta bernicla bernicla Norfolk 1.jpg|center|128px]]
| Branta bernicla
| [[:commons:Category:Branta bernicla|Branta bernicla]]
| 
| 1.01 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 33
| Q188446
| [[caipín dubh]]
| [[Íomhá:Sylvia atricapilla -Lullington Heath, East Sussex, England -male-8.jpg|center|128px]]
| Sylvia atricapilla
| [[:commons:Category:Sylvia atricapilla|Sylvia atricapilla]]
| 2.19 gram&lt;br/&gt;18.1 gram
| 23 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 34
| Q235057
| [[caislín aille]]
| [[Íomhá:Common rock thrush.jpg|center|128px]]
| Monticola saxatilis
| [[:commons:Category:Monticola saxatilis|Monticola saxatilis]]
| 4.95 gram&lt;br/&gt;47 gram&lt;br/&gt;52.4 gram
| 
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 35
| Q152144
| [[caislín aille gorm]]
| [[Íomhá:Monticola solitarius 29-August-2015.jpg|center|128px]]
| Monticola solitarius
| [[:commons:Category:Monticola solitarius|Monticola solitarius]]
| 5.95 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 36
| Q155869
| [[caislín aitinn]]
| [[Íomhá:Saxicola rubetra poklaskwa AM.jpg|center|128px]]
| Saxicola rubetra
| [[:commons:Category:Saxicola rubetra|Saxicola rubetra]]
| 2.06 gram
| 22 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 37
| Q1315689
| [[caislín cloch]]
| [[Íomhá:African Stonechat (Saxicola torquatus) male (31251199192).jpg|center|128px]]
| Saxicola torquatus
| [[:commons:Category:Saxicola torquatus|Saxicola torquatus]]
| 
| 
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 38
| Q838665
| [[caislín cloch Eorpach]]
| [[Íomhá:Saxicola rubicola -Belgium -female-8 (1).jpg|center|128px]]
| Saxicola rubicola
| [[:commons:Category:Saxicola rubicola|Saxicola rubicola]]
| 
| 
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 39
| Q1589281
| [[caislín Sibéarach]]
| [[Íomhá:Siberian Stonechat (Saxicola maura)- Male at Bharatpur I IMG 5768.jpg|center|128px]]
| Saxicola maurus
| [[:commons:Category:Saxicola maurus|Saxicola maurus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 40
| Q852622
| [[Cnagaire impiriúil|Campephilus imperialis]]
| [[Íomhá:Kaiserspecht fg02.jpg|center|128px]]
| Campephilus imperialis
| [[:commons:Category:Campephilus imperialis|Campephilus imperialis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 41
| Q284331
| [[Cnagaire Magellanach|Campephilus magellanicus]]
| [[Íomhá:Magellan Specht.JPG|center|128px]]
| Campephilus magellanicus
| [[:commons:Category:Campephilus magellanicus|Campephilus magellanicus]]
| 260 gram
| 0.6 méadar
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 42
| Q208334
| [[Donnóg Alpach|cantaire Alpshléibhe]]
| [[Íomhá:Alpine accentor saganta.jpg|center|128px]]
| Prunella collaris
| [[:commons:Category:Prunella collaris|Prunella collaris]]
| 
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 43
| Q1049121
| [[Donnóg Radde|cantaire carraige]]
| [[Íomhá:Prunella ocularis 1a.jpg|center|128px]]
| Prunella ocularis
| [[:commons:Category:Prunella ocularis|Prunella ocularis]]
| 
| 
| 11 lá
|-
| style='text-align:right'| 44
| Q129059
| [[capall coille]]
| [[Íomhá:Auerhuhn Schweden P1130026.jpg|center|128px]]
| Tetrao urogallus
| [[:commons:Category:Tetrao urogallus|Tetrao urogallus]]
| 3.8 cileagram&lt;br/&gt;1.97 cileagram&lt;br/&gt;53 gram
| 106 ceintiméadar
| 25 lá
|-
| style='text-align:right'| 45
| Q26198
| [[caróg dhubh]]
| [[Íomhá:Carrion crow 2022 04 05 05 02.jpg|center|128px]]
| Corvus corone
| [[:commons:Category:Corvus corone|Corvus corone]]
| 
| 0.91 méadar
| 19 lá
|-
| style='text-align:right'| 46
| Q831597
| [[catéan liath]]
| [[Íomhá:Graycatbird-WashParkCedarFallsIowa-20220506.jpg|center|128px]]
| Dumetella carolinensis
| [[:commons:Category:Dumetella carolinensis|Dumetella carolinensis]]
| 3.8 gram&lt;br/&gt;35.7 gram&lt;br/&gt;39.6 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 47
| Q25384
| [[ceann cait]]
| [[Íomhá:Asio otus Downsview Park Toronto2.jpg|center|128px]]
| Asio otus
| [[:commons:Category:Asio otus|Asio otus]]
| 
| 95 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 48
| Q25376
| [[Cearc cheannann Eoráiseach|cearc cheannann]]
| [[Íomhá:Eurasian Coot.jpg|center|128px]]
| Fulica atra
| [[:commons:Category:Fulica atra|Fulica atra]]
| 36.5 gram&lt;br/&gt;835 gram&lt;br/&gt;715 gram
| 75 ceintiméadar
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 49
| Q470016
| [[cearc cheannann Mheiriceánach]]
| [[Íomhá:American coot in Prospect Park (06152).jpg|center|128px]]
| Fulica americana
| [[:commons:Category:Fulica americana|Fulica americana]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 50
| Q901228
| [[cearc mhailí]]
| [[Íomhá:Leipoa ocellata.jpg|center|128px]]
| Leipoa ocellata
| [[:commons:Category:Leipoa ocellata|Leipoa ocellata]]
| 2.4 cileagram&lt;br/&gt;175 gram&lt;br/&gt;1.8 cileagram
| 
| 63 lá
|-
| style='text-align:right'| 51
| Q178702
| [[cearc shailí]]
| [[Íomhá:Lagopus lagopus - adult (Denali, 2010).jpg|center|128px]]
| Lagopus lagopus
| [[:commons:Category:Lagopus lagopus|Lagopus lagopus]]
| 720 gram&lt;br/&gt;580 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 52
| Q18847
| [[cearc uisce]]
| [[Íomhá:Common Moorhen (Gallinula chloropus pyrrhorrhoa), Mauritius.jpg|center|128px]]
| Gallinula chloropus
| [[:commons:Category:Gallinula chloropus|Gallinula chloropus]]
| 348 gram
| 52 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 53
| Q104867606
| [[Ceolaire barrach]]
| [[Íomhá:Curruca nisoria 378155893 (cropped).jpg|center|128px]]
| Curruca nisoria
| [[:commons:Category:Curruca nisoria|Curruca nisoria]]
| 2.63 gram
| 25 ceintiméadar
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 54
| Q312779
| [[ceolaire Blyth]]
| [[Íomhá:Blyth's Reed Warbler in Baruipur December 2024 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]]
| Acrocephalus dumetorum
| [[:commons:Category:Acrocephalus dumetorum|Acrocephalus dumetorum]]
| 1.68 gram
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 55
| Q14753772
| [[ceolaire bánlíoch]]
| [[Íomhá:Ak mukallit - Iduna pallida - Eastern Olivaceous Warbler, Adana, Turkey 04.jpg|center|128px]]
| Iduna pallida
| [[:commons:Category:Iduna pallida|Iduna pallida]]
| 
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 56
| Q208710
| [[ceolaire casarnaí]]
| [[Íomhá:Grashoppsangare-070512.jpg|center|128px]]
| Locustella naevia
| [[:commons:Category:Locustella naevia|Locustella naevia]]
| 
| 17 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 57
| Q650114
| [[ceolaire Cetti]]
| [[Íomhá:Cettia cetti orientalis, Bismil, Turkey.jpg|center|128px]]
| Cettia cetti
| [[:commons:Category:Cettia cetti|Cettia cetti]]
| 
| 17 ceintiméadar
| 16 lá
|-
| style='text-align:right'| 58
| Q27075477
| [[ceolaire coille]]
| [[Íomhá:Flickr - Rainbirder - Wood Warbler (Phylloscopus sibilatrix).jpg|center|128px]]
| Phylloscopus sibilatrix
| [[:commons:Category:Phylloscopus sibilatrix|Phylloscopus sibilatrix]]
| 1.32 gram&lt;br/&gt;10 gram
| 22 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 59
| Q210422
| [[ceolaire corraigh]]
| [[Íomhá:Acrocephalus palustris (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]]
| Acrocephalus palustris
| [[:commons:Category:Acrocephalus palustris|Acrocephalus palustris]]
| 1.85 gram
| 20 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 60
| Q757116
| [[ceolaire cuaráin]]
| [[Íomhá:Booted warbler 2.jpg|center|128px]]
| Iduna caligata
| [[:commons:Category:Iduna caligata|Iduna caligata]]
| 
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 61
| Q27236
| [[ceolaire cíbe]]
| [[Íomhá:Acrocephalus schoenobaenus -Sweden-8 (1).jpg|center|128px]]
| Acrocephalus schoenobaenus
| [[:commons:Category:Acrocephalus schoenobaenus|Acrocephalus schoenobaenus]]
| 1.65 gram
| 19 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 62
| Q1590574
| [[Ceolaire Upcher|ceolaire fann]]
| [[Íomhá:Upcher's Warbler (Hippolais languida) (8079442053).jpg|center|128px]]
| Hippolais languida
| [[:commons:Category:Hippolais languida|Hippolais languida]]
| 1.79 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 63
| Q210791
| [[ceolaire feanearrach]]
| [[Íomhá:Cisticola juncidis, El Qanater el Khayreyya, Qalyubia Governorate, Egypt.jpg|center|128px]]
| Cisticola juncidis
| [[:commons:Category:Cisticola juncidis|Cisticola juncidis]]
| 
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 64
| Q110257524
| [[Ceolaire fraoigh]]
| [[Íomhá:Fauvette pitchou Ichkeul NP.jpg|center|128px]]
| Curruca undata
| [[:commons:Category:Curruca undata|Curruca undata]]
| 
| 16 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 65
| Q110257494
| [[Ceolaire mion|Ceolaire fásaigh]]
| [[Íomhá:Curruca nana - Kudaibergen Amirekul - 562372019.jpeg|center|128px]]
| Curruca nana
| [[:commons:Category:Curruca nana|Curruca nana]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 66
| Q202478
| [[ceolaire garraí]]
| [[Íomhá:Sylvia borin (Örebro County).jpg|center|128px]]
| Sylvia borin
| [[:commons:Category:Sylvia borin|Sylvia borin]]
| 
| 22 ceintiméadar
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 67
| Q159080
| [[ceolaire giolcaí]]
| [[Íomhá:Eurasian Reed Warbler.jpg|center|128px]]
| Acrocephalus scirpaceus
| [[:commons:Category:Acrocephalus scirpaceus|Acrocephalus scirpaceus]]
| 12 gram
| 19 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 68
| Q827657
| [[ceolaire goirt ríse]]
| [[Íomhá:Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola by Dr. Raju Kasambe DSCN8336 (11).jpg|center|128px]]
| Acrocephalus agricola
| [[:commons:Category:Acrocephalus agricola|Acrocephalus agricola]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 69
| Q27674
| [[ceolaire ictireach]]
| [[Íomhá:Hippolais icterina, Riga, Latvia 1.jpg|center|128px]]
| Hippolais icterina
| [[:commons:Category:Hippolais icterina|Hippolais icterina]]
| 1.7 gram
| 22 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 70
| Q110257499
| [[Ceolaire tiubhghobach|Ceolaire Oirféach]]
| [[Íomhá:Curruca crassirostris 91619419 (cropped).jpg|center|128px]]
| Curruca crassirostris
| [[:commons:Category:Curruca crassirostris|Curruca crassirostris]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 71
| Q27239
| [[ceolaire sailí]]
| [[Íomhá:Willow Warbler Phylloscopus trochilus.jpg|center|128px]]
| Phylloscopus trochilus
| [[:commons:Category:Phylloscopus trochilus|Phylloscopus trochilus]]
| 
| 19 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 72
| Q321272
| [[ceolaire Savi]]
| [[Íomhá:Rohrschwirl Chiemgau.jpg|center|128px]]
| Locustella luscinioides
| [[:commons:Category:Locustella luscinioides|Locustella luscinioides]]
| 2.08 gram
| 20 ceintiméadar
| 10 lá
|-
| style='text-align:right'| 73
| Q460229
| [[ceolaire scothghlas]]
| [[Íomhá:Greenish Warbler Sikkim India 11.05.2014.jpg|center|128px]]
| Phylloscopus trochiloides
| [[:commons:Category:Phylloscopus trochiloides|Phylloscopus trochiloides]]
| 
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 74
| Q110257505
| [[Ceolaire Ménétries|ceolaire screige]]
| [[Íomhá:Sylvia mystacea (2) (cropped).jpg|center|128px]]
| Curruca mystacea
| [[:commons:Category:Curruca mystacea|Curruca mystacea]]
| 1.5 gram
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 75
| Q26982
| [[circín starraiceach]]
| [[Íomhá:Galerida cristata - Crested lark 01.jpg|center|128px]]
| Galerida cristata
| [[:commons:Category:Galerida cristata|Galerida cristata]]
| 
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 76
| Q148583
| [[cirlghealóg]]
| [[Íomhá:Cirl Bunting Chiker Morocco Nov25 A7CR 09378.jpg|center|128px]]
| Emberiza cirlus
| [[:commons:Category:Emberiza cirlus|Emberiza cirlus]]
| 
| 24 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 77
| Q25385
| [[clamhán]]
| [[Íomhá:Common Buzzard by caroline legg (cropped).jpg|center|128px]]
| Buteo buteo
| [[:commons:Category:Buteo buteo|Buteo buteo]]
| 0.925 cileagram&lt;br/&gt;60 gram&lt;br/&gt;790 gram&lt;br/&gt;966.5 gram
| 1.24 méadar
| 34 lá
|-
| style='text-align:right'| 78
| Q233684
| [[clamhán cosfhada]]
| [[Íomhá:Long-legged Buzzard (24521858347).jpg|center|128px]]
| Buteo rufinus
| [[:commons:Category:Buteo rufinus|Buteo rufinus]]
| 73 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 79
| Q26407
| [[clamhán lópach]]
| [[Íomhá:Buteo lagopus 29283.JPG|center|128px]]
| Buteo lagopus
| [[:commons:Category:Buteo lagopus|Buteo lagopus]]
| 824.6 gram&lt;br/&gt;1.027 cileagram
| 1.35 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 80
| Q170466
| [[clamhán riabhach]]
| [[Íomhá:Herilaseviu..jpg|center|128px]]
| Pernis apivorus
| [[:commons:Category:Pernis apivorus|Pernis apivorus]]
| 49 gram
| 1.26 méadar
| 32 lá
|-
| style='text-align:right'| 81
| Q21090684
| [[Iolar breac mór|Clanga clanga]]
| [[Íomhá:Great spotted Eagle I2 IMG 8358.jpg|center|128px]]
| Clanga clanga
| [[:commons:Category:Clanga clanga|Clanga clanga]]
| 110 gram
| 167.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 82
| Q26420
| [[Clochrán coiteann|clochrán]]
| [[Íomhá:Northern wheatear Oenanthe oenanthe.jpg|center|128px]]
| Oenanthe oenanthe
| [[:commons:Category:Oenanthe oenanthe|Oenanthe oenanthe]]
| 
| 0.28 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 83
| Q769528
| [[Clochrán earr-rua|clochrán Afganastánach]]
| [[Íomhá:Oenanthe chrysopygia.JPG|center|128px]]
| Oenanthe chrysopygia
| [[:commons:Category:Oenanthe chrysopygia|Oenanthe chrysopygia]]
| 
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 84
| Q763538
| [[clochrán alabhreac]]
| [[Íomhá:Oenanthe pleschanka.jpg|center|128px]]
| Oenanthe pleschanka
| [[:commons:Category:Oenanthe pleschanka|Oenanthe pleschanka]]
| 2.43 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 85
| Q385723
| [[Oenanthe hispanica|clochrán cluasdubh]]
| [[Íomhá:CollalbaRubia.jpg|center|128px]]
| Oenanthe hispanica
| [[:commons:Category:Oenanthe hispanica|Oenanthe hispanica]]
| 
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 86
| Q769093
| [[Clochrán Finsch|clochrán droimbhán]]
| [[Íomhá:Oenanthe finschii.jpg|center|128px]]
| Oenanthe finschii
| [[:commons:Category:Oenanthe finschii|Oenanthe finschii]]
| 26 gram&lt;br/&gt;29 gram
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 87
| Q1303323
| [[Clochrán Coirdíneach|clochrán earrdhearg]]
| [[Íomhá:Oenanthe xanthoprymna - Kurdish Wheatear, Osmaniye, Turkey 01.jpg|center|128px]]
| Oenanthe xanthoprymna
| [[:commons:Category:Oenanthe xanthoprymna|Oenanthe xanthoprymna]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 88
| Q769934
| [[clochrán fásaigh]]
| [[Íomhá:Desert Wheatear Oenanthe deserti by Dr. Raju Kasambe DSCN9430 (1).jpg|center|128px]]
| Oenanthe deserti
| [[:commons:Category:Oenanthe deserti|Oenanthe deserti]]
| 
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 89
| Q747686
| [[clochrán gainimh]]
| [[Íomhá:Isabelline wheatear (Oenanthe isabellina) male, non-breeding.jpg|center|128px]]
| Oenanthe isabellina
| [[:commons:Category:Oenanthe isabellina|Oenanthe isabellina]]
| 3.04 gram&lt;br/&gt;29 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 90
| Q207290
| [[Cnagaire droimgheal|cnagaire droimbhán]]
| [[Íomhá:Dendrocopos leucotos 2.jpg|center|128px]]
| Dendrocopos leucotos
| [[:commons:Category:Dendrocopos leucotos|Dendrocopos leucotos]]
| 
| 
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 91
| Q143284
| [[cnagaire dubh]]
| [[Íomhá:2016.08.27.-14-Viernheimer Heide-Viernheim--Schwarzspecht-Weibchen.jpg|center|128px]]
| Dryocopus martius
| [[:commons:Category:Dryocopus martius|Dryocopus martius]]
| 11.8 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 92
| Q166171
| [[cnagaire glas]]
| [[Íomhá:Green woodpecker Franconville 2022 01 21 2.jpg|center|128px]]
| Picus viridis
| [[:commons:Category:Picus viridis|Picus viridis]]
| 8.9 gram&lt;br/&gt;193 gram
| 41 ceintiméadar
| 19 lá
|-
| style='text-align:right'| 93
| Q752481
| [[Cnagaire Siriach|cnagaire Síriach]]
| [[Íomhá:Dendrocopos syriacus.jpg|center|128px]]
| Dendrocopos syriacus
| [[:commons:Category:Dendrocopos syriacus|Dendrocopos syriacus]]
| 5.1 gram
| 
| 10 lá
|-
| style='text-align:right'| 94
| Q27124
| [[cnota]]
| [[Íomhá:Calidris canutus (summer).jpg|center|128px]]
| Calidris canutus
| [[:commons:Category:Calidris canutus|Calidris canutus]]
| 19.3 gram&lt;br/&gt;126 gram&lt;br/&gt;148 gram
| 0.5 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 95
| Q749701
| [[Cnóshnag Neumayer|cnóshnag creige]]
| [[Íomhá:Sitta neumayer 0.jpg|center|128px]]
| Sitta neumayer
| [[:commons:Category:Sitta neumayer|Sitta neumayer]]
| 2.43 gram
| 
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 96
| Q156767
| [[cnóshnag Eorpach]]
| [[Íomhá:Kleiber (Sitta europaea caesia) Val Roseg.jpg|center|128px]]
| Sitta europaea
| [[:commons:Category:Sitta europaea|Sitta europaea]]
| 2.25 gram&lt;br/&gt;23 gram
| 24 ceintiméadar
| 16 lá
|-
| style='text-align:right'| 97
| Q514809
| [[cocaitíl]]
| [[Íomhá:Cockateil 2 (20125670450).jpg|center|128px]]
| Nymphicus hollandicus
| [[:commons:Category:Nymphicus hollandicus|Nymphicus hollandicus]]
| 5.68 gram&lt;br/&gt;86 gram
| 
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 98
| Q210341
| [[Cochlearius cochlearius]]
| [[Íomhá:Boat-billed Heron, Transpantaneira, Poconé, Mato Grosso, Brazil 4.jpg|center|128px]]
| Cochlearius cochlearius
| [[:commons:Category:Cochlearius cochlearius|Cochlearius cochlearius]]
| 
| 
| 25 lá
|-
| style='text-align:right'| 99
| Q1274601
| [[coileach sneachta Caispeach]]
| [[Íomhá:BirdsAsiaJohnGoVIIGoul 0124.jpg|center|128px]]
| Tetraogallus caspius
| [[:commons:Category:Tetraogallus caspius|Tetraogallus caspius]]
| 2.59 cileagram&lt;br/&gt;2.07 cileagram&lt;br/&gt;75 gram
| 100 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 100
| Q1137277
| [[coileach sneachta Cugasach]]
| [[Íomhá:Tetraogallus caucasicus.jpg|center|128px]]
| Tetraogallus caucasicus
| [[:commons:Category:Tetraogallus caucasicus|Tetraogallus caucasicus]]
| 
| 87.5 ceintiméadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 101
| Q25332
| [[coirneach]]
| [[Íomhá:Balbuzard pecheur Lac de Tunis.jpg|center|128px]]
| Pandion haliaetus
| [[:commons:Category:Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]]
| 1.4 cileagram
| 1.6 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 102
| Q42326
| [[colm aille]]
| [[Íomhá:Columba livia (Rock Dove, wild), Duncansby Head, Caithness, Scotland 1.jpg|center|128px]]
| Columba livia
| [[:commons:Category:Columba livia|Columba livia]]
| 294 gram&lt;br/&gt;267 gram
| 690 millimetre
| 
|-
| style='text-align:right'| 103
| Q26026
| [[Colúr coille|colm coille]]
| [[Íomhá:Columba palumbus -garden post-8.jpg|center|128px]]
| Columba palumbus
| [[:commons:Category:Columba palumbus|Columba palumbus]]
| 18.9 gram
| 0.75 méadar
| 17 lá
|-
| style='text-align:right'| 104
| Q26140
| [[colm gorm]]
| [[Íomhá:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 1.jpg|center|128px]]
| Columba oenas
| [[:commons:Category:Columba oenas|Columba oenas]]
| 16.7 gram
| 0.75 méadar
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 105
| Q170598
| [[condar na nAindéas]]
| [[Íomhá:204 - Canyon de Colca - Condor des Andes - Juin 2010.JPG|center|128px]]
| Vultur gryphus
| [[:commons:Category:Vultur gryphus|Vultur gryphus]]
| 
| 3.048 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 106
| Q25382
| [[corcrán coille]]
| [[Íomhá:Bullfinch male.jpg|center|128px]]
| Pyrrhula pyrrhula
| [[:commons:Category:Pyrrhula pyrrhula|Pyrrhula pyrrhula]]
| 2.41 gram&lt;br/&gt;31 gram
| 0.26 méadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 107
| Q1084895
| [[corcrán coille ceannliath]]
| [[Íomhá:Grey-headed Bullfinch.jpg|center|128px]]
| Pyrrhula erythaca
| [[:commons:Category:Pyrrhula erythaca|Pyrrhula erythaca]]
| 21.7 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 108
| Q160488
| [[corr chorcra]]
| [[Íomhá:2010-kabini-purple-heron.jpg|center|128px]]
| Ardea purpurea
| [[:commons:Category:Ardea purpurea|Ardea purpurea]]
| 51 gram
| 1.35 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 109
| Q171360
| [[corr leitheadach Eoráiseach]]
| [[Íomhá:Eurasian Spoonbill.jpg|center|128px]]
| Platalea leucorodia
| [[:commons:Category:Platalea leucorodia|Platalea leucorodia]]
| 76 gram
| 1.3 méadar
| 23 lá
|-
| style='text-align:right'| 110
| Q126216
| [[corr oíche]]
| [[Íomhá:Black-crowned night heron in PP (36399).jpg|center|128px]]
| Nycticorax nycticorax
| [[:commons:Category:Nycticorax nycticorax|Nycticorax nycticorax]]
| 682 gram&lt;br/&gt;590 gram
| 1.06 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 111
| Q722981
| [[corr ríoga]]
| [[Íomhá:Royal Spoonbill mouth open.jpg|center|128px]]
| Platalea regia
| [[:commons:Category:Platalea regia|Platalea regia]]
| 69 gram
| 120 ceintiméadar
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 112
| Q191394
| [[corr scréachach]]
| [[Íomhá:Crabier chevelu.jpg|center|128px]]
| Ardeola ralloides
| [[:commons:Category:Ardeola ralloides|Ardeola ralloides]]
| 16 gram&lt;br/&gt;288 gram
| 0.86 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 113
| Q144218
| [[coscaróba]]
| [[Íomhá:Coscoroba coscoroba -Pineyro, Buenos Aires, Argentina-8.jpg|center|128px]]
| Coscoroba coscoroba
| [[:commons:Category:Coscoroba coscoroba|Coscoroba coscoroba]]
| 4.6 cileagram&lt;br/&gt;3.8 cileagram&lt;br/&gt;185 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 114
| Q18859
| [[cosdeargán]]
| [[Íomhá:Common Redshank Tringa totanus.jpg|center|128px]]
| Tringa totanus
| [[:commons:Category:Tringa totanus|Tringa totanus]]
| 22.3 gram&lt;br/&gt;129 gram
| 62 ceintiméadar
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 115
| Q28103
| [[cosdeargán breac]]
| [[Íomhá:Dunkler Wasserläufer.jpg|center|128px]]
| Tringa erythropus
| [[:commons:Category:Tringa erythropus|Tringa erythropus]]
| 24.5 gram&lt;br/&gt;142 gram&lt;br/&gt;161 gram
| 64 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 116
| Q230837
| [[cromán bánlíoch]]
| [[Íomhá:Pallid Harrier Adult Male (46333226825).jpg|center|128px]]
| Circus macrourus
| [[:commons:Category:Circus macrourus|Circus macrourus]]
| 28 gram&lt;br/&gt;322 gram&lt;br/&gt;445 gram
| 1.09 méadar
| 29 lá
|-
| style='text-align:right'| 117
| Q26574
| [[cromán liath]]
| [[Íomhá:Circus pygargus (33541975444).jpg|center|128px]]
| Circus pygargus
| [[:commons:Category:Circus pygargus|Circus pygargus]]
| 24 gram&lt;br/&gt;261 gram&lt;br/&gt;370 gram
| 1.09 méadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 118
| Q26431
| [[cromán móna iartharach]]
| [[Íomhá:Busard des roseaux Circus aeruginosus DSC 3073-p (48841507981).jpg|center|128px]]
| Circus aeruginosus
| [[:commons:Category:Circus aeruginosus|Circus aeruginosus]]
| 40 gram
| 1.16 méadar
| 34 lá
|-
| style='text-align:right'| 119
| Q25572
| [[cromán na gcearc]]
| [[Íomhá:Circus cyaneus 265961899.jpg|center|128px]]
| Circus cyaneus
| [[:commons:Category:Circus cyaneus|Circus cyaneus]]
| 346 gram&lt;br/&gt;527 gram
| 1.1 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 120
| Q27102
| [[crosán]]
| [[Íomhá:Razorbill with a nice catch.jpg|center|128px]]
| Alca torda
| [[:commons:Category:Alca torda|Alca torda]]
| 
| 0.661 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 121
| Q18854
| [[crotach]]
| [[Íomhá:Eurasian Curlew.jpg|center|128px]]
| Numenius arquata
| [[:commons:Category:Numenius arquata|Numenius arquata]]
| 76 gram&lt;br/&gt;742 gram&lt;br/&gt;869 gram
| 0.97 méadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 122
| Q61857
| [[crotach Artach]]
| [[Íomhá:Eskimo Curlew.jpg|center|128px]]
| Numenius borealis
| [[:commons:Category:Numenius borealis|Numenius borealis]]
| 
| 70 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 123
| Q18858
| [[crotach eanaigh]]
| [[Íomhá:Whimbrel Numenius phaeopus.jpg|center|128px]]
| Numenius phaeopus
| [[:commons:Category:Numenius phaeopus|Numenius phaeopus]]
| 
| 1.07 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 124
| Q79915
| [[Murlach mara|cruidín]]
| [[Íomhá:Alcedo Atthis.jpg|center|128px]]
| Alcedo atthis
| [[:commons:Category:Alcedo atthis|Alcedo atthis]]
| 4.3 gram
| 25 ceintiméadar
| 19.5 lá
|-
| style='text-align:right'| 125
| Q735158
| [[cruidín píbgheal]]
| [[Íomhá:Halcyon smyrnensis - White-throated kingfisher 02.jpg|center|128px]]
| Halcyon smyrnensis
| [[:commons:Category:Halcyon smyrnensis|Halcyon smyrnensis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 126
| Q18845
| [[Cuach choiteann|cuach]]
| [[Íomhá:Cuculus canorus vogelartinfo chris romeiks CHR0791 cropped.jpg|center|128px]]
| Cuculus canorus
| [[:commons:Category:Cuculus canorus|Cuculus canorus]]
| 3.22 gram&lt;br/&gt;117 gram&lt;br/&gt;106 gram
| 58 ceintiméadar
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 127
| Q852265
| [[cuach ghob-bhuí]]
| [[Íomhá:Yellow-billed cuckoo (42690).jpg|center|128px]]
| Coccyzus americanus
| [[:commons:Category:Coccyzus americanus|Coccyzus americanus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 128
| Q27442
| [[cuilire alabhreac]]
| [[Íomhá:Ficedula hypoleuca -Wood of Cree Nature Reserve, Scotland -male-8a.jpg|center|128px]]
| Ficedula hypoleuca
| [[:commons:Category:Ficedula hypoleuca|Ficedula hypoleuca]]
| 1.7 gram&lt;br/&gt;12 gram
| 22 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 129
| Q241499
| [[cuilire broinnrua]]
| [[Íomhá:Ficedula parva мухоловка мала.jpg|center|128px]]
| Ficedula parva
| [[:commons:Category:Ficedula parva|Ficedula parva]]
| 1.45 gram
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 130
| Q1591580
| [[cuilire leathmhuinceach]]
| [[Íomhá:SemicollaredFlycatcher.jpg|center|128px]]
| Ficedula semitorquata
| [[:commons:Category:Ficedula semitorquata|Ficedula semitorquata]]
| 
| 
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 131
| Q26607
| [[cuilire liath]]
| [[Íomhá:SpottedFlycatcheronfence.jpg|center|128px]]
| Muscicapa striata
| [[:commons:Category:Muscicapa striata|Muscicapa striata]]
| 1.92 gram
| 24 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 132
| Q690826
| [[Cuilire bán|cuilire muinceach]]
| [[Íomhá:Collared flycatcher (Ficedula albicollis).jpg|center|128px]]
| Ficedula albicollis
| [[:commons:Category:Ficedula albicollis|Ficedula albicollis]]
| 1.6 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 133
| Q838749
| [[Scréachóg Steller|Cyanocitta stelleri]]
| [[Íomhá:Steller's Jay DSC1327.jpg|center|128px]]
| Cyanocitta stelleri
| [[:commons:Category:Cyanocitta stelleri|Cyanocitta stelleri]]
| 8.1 gram&lt;br/&gt;94 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 134
| Q25345384
| [[cág]]
| [[Íomhá:Coloeus monedula -Munkedal, Vastra Gotaland, Sweden-8.jpg|center|128px]]
| Coloeus monedula
| [[:commons:Category:Coloeus monedula|Coloeus monedula]]
| 
| 0.65 méadar
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 135
| Q191386
| [[cág gob-bhuí]]
| [[Íomhá:Alpine Chough by Jim Higham.jpg|center|128px]]
| Pyrrhocorax graculus
| [[:commons:Category:Pyrrhocorax graculus|Pyrrhocorax graculus]]
| 
| 
| 19 lá
|-
| style='text-align:right'| 136
| Q208405
| [[cánóg dhubh]]
| [[Íomhá:Manx Shearwater.JPG|center|128px]]
| Puffinus puffinus
| [[:commons:Category:Puffinus puffinus|Puffinus puffinus]]
| 521 gram
| 82 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 137
| Q25234
| [[Lon dubh|céirseach]]
| [[Íomhá:20190722 Turdus Merula 02.jpg|center|128px]]
| Turdus merula
| [[:commons:Category:Turdus merula|Turdus merula]]
| 
| 36 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 138
| Q244197
| [[Cíobhaí Beag Breac|cíobhaí beag breac]]
| [[Íomhá:Apteryx owenii 0.jpg|center|128px]]
| Apteryx owenii
| [[:commons:Category:Apteryx owenii|Apteryx owenii]]
| 285 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 139
| Q734829
| [[Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh|cíobhaí donn an Oileáin Thuaidh]]
| [[Íomhá:Apteryx mantelli -Rotorua, North Island, New Zealand-8a.jpg|center|128px]]
| Apteryx mantelli
| [[:commons:Category:Apteryx mantelli|Apteryx mantelli]]
| 2.25 cileagram&lt;br/&gt;2.955 cileagram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 140
| Q730091
| [[Cíobhaí Mór Breac|cíobhaí mór breac]]
| [[Íomhá:Apteryx haastii.jpg|center|128px]]
| Apteryx haastii
| [[:commons:Category:Apteryx haastii|Apteryx haastii]]
| 425 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 141
| Q26657
| [[Cíorbhuí coiteann|cíorbhuí]]
| [[Íomhá:Goldcrest (Regulus regulus) (15954267973).jpg|center|128px]]
| Regulus regulus
| [[:commons:Category:Regulus regulus|Regulus regulus]]
| 0.77 gram
| 14 ceintiméadar
| 17 lá
|-
| style='text-align:right'| 142
| Q869023
| [[cíorlacha Phatagónach]]
| [[Íomhá:Lophonetta specularioides -Puerto Natales, Patagonia, Chile-8.jpg|center|128px]]
| Lophonetta specularioides
| [[:commons:Category:Lophonetta specularioides|Lophonetta specularioides]]
| 
| 
| 30 lá
|-
| style='text-align:right'| 143
| Q716456
| [[Cúcabarra breac]]
| [[Íomhá:Spangled Kookaburra.jpg|center|128px]]
| Dacelo tyro
| [[:commons:Category:Dacelo tyro|Dacelo tyro]]
| 136 gram&lt;br/&gt;156 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 144
| Q854856
| [[Cúcabarra gormeiteach]]
| [[Íomhá:Blue-winged kookaburra arp.jpg|center|128px]]
| Dacelo leachii
| [[:commons:Category:Dacelo leachii|Dacelo leachii]]
| 334 gram&lt;br/&gt;284 gram
| 
| 25 lá
|-
| style='text-align:right'| 145
| Q824974
| [[Cúcabarra gáiriteach]]
| [[Íomhá:Dacelo novaeguineae waterworks.jpg|center|128px]]
| Dacelo novaeguineae
| [[:commons:Category:Dacelo novaeguineae|Dacelo novaeguineae]]
| 30.4 gram&lt;br/&gt;307.2 gram&lt;br/&gt;352.1 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 146
| Q919707
| [[Cúcabarra sluasaidghobach]]
| [[Íomhá:Shovel-billed Kingfisher.jpg|center|128px]]
| Dacelo rex
| [[:commons:Category:Clytoceyx rex|Clytoceyx rex]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 147
| Q942119
| [[Cúcabarra tarr-ruadhonn]]
| [[Íomhá:Dacelo gaudichaud.jpg|center|128px]]
| Dacelo gaudichaud
| [[:commons:Category:Dacelo gaudichaud|Dacelo gaudichaud]]
| 143 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 148
| Q80362
| [[cúr dubh]]
| [[Íomhá:2007-black-kite.jpg|center|128px]]
| Milvus migrans
| [[:commons:Category:Milvus migrans|Milvus migrans]]
| 56 gram&lt;br/&gt;828 gram
| 1.52 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 149
| Q156250
| [[cúr rua]]
| [[Íomhá:Milvus milvus Jura.jpg|center|128px]]
| Milvus milvus
| [[:commons:Category:Milvus milvus|Milvus milvus]]
| 63 gram&lt;br/&gt;1.012 cileagram&lt;br/&gt;1.232 cileagram
| 1.66 méadar
| 31 lá
|-
| style='text-align:right'| 150
| Q184825
| [[deargán sneachta]]
| [[Íomhá:Redwing Turdus iliacus.jpg|center|128px]]
| Turdus iliacus
| [[:commons:Category:Turdus iliacus|Turdus iliacus]]
| 4.9 gram&lt;br/&gt;62 gram
| 0.36 méadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 151
| Q11380593
| [[deargéadan beag]]
| [[Íomhá:Acanthis cabaret 1 East Chevington.jpg|center|128px]]
| Acanthis cabaret
| [[:commons:Category:Acanthis cabaret|Acanthis cabaret]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 152
| Q20754771
| [[deargéadan coiteann]]
| [[Íomhá:Acanthis flammea, Kotka, Finland 2.jpg|center|128px]]
| Acanthis flammea
| [[:commons:Category:Acanthis flammea|Acanthis flammea]]
| 
| 23 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 153
| Q275591
| [[Meánchnagaire breac|Dendrocoptes medius]]
| [[Íomhá:Middle-spotted woodpecker (Dendrocopos medius), Parc du Rouge-Cloître, Brussels (49179578882) (cropped).jpg|center|128px]]
| Dendrocoptes medius
| [[:commons:Category:Dendrocoptes medius|Dendrocoptes medius]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 154
| Q856531
| [[Dicrurus paradiseus]]
| [[Íomhá:Greater Racket-tailed Drongo Dicrurus paradiseus (Linnaeus, 1766) (16169002507).jpg|center|128px]]
| Dicrurus paradiseus
| [[:commons:Category:Dicrurus paradiseus|Dicrurus paradiseus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 155
| Q26698
| [[donnóg]]
| [[Íomhá:Dunnock crop2.jpg|center|128px]]
| Prunella modularis
| [[:commons:Category:Prunella modularis|Prunella modularis]]
| 
| 0.21 méadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 156
| Q167230
| [[Snámhaí balla|dreapaire balla]]
| [[Íomhá:Tichodrome échelette Tichodroma muraria aDSC 1009 (50997238804).jpg|center|128px]]
| Tichodroma muraria
| [[:commons:Category:Tichodroma muraria|Tichodroma muraria]]
| 
| 
| 19 lá
|-
| style='text-align:right'| 157
| Q25740
| [[dreoilín]]
| [[Íomhá:Eurasian wren (Troglodytes troglodytes).jpg|center|128px]]
| Troglodytes troglodytes
| [[:commons:Category:Troglodytes troglodytes|Troglodytes troglodytes]]
| 
| 15 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 158
| Q27160
| [[droimneach beag]]
| [[Íomhá:Larus fuscus Finnboda 2012.jpg|center|128px]]
| Larus fuscus
| [[:commons:Category:Larus fuscus|Larus fuscus]]
| 880 gram&lt;br/&gt;755 gram
| 1.34 méadar
| 25 lá
|-
| style='text-align:right'| 159
| Q26629
| [[droimneach mór]]
| [[Íomhá:Great Black-backed Gull Larus marinus.jpg|center|128px]]
| Larus marinus
| [[:commons:Category:Larus marinus|Larus marinus]]
| 
| 1.67 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 160
| Q25469
| [[Druid choiteann|druid]]
| [[Íomhá:Common Starling, Blyth (12598795653).jpg|center|128px]]
| Sturnus vulgaris
| [[:commons:Category:Sturnus vulgaris|Sturnus vulgaris]]
| 
| 0.38 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 161
| Q890912
| [[Druid droimchorcra|druid dauria]]
| [[Íomhá:Daurian starling from Uppungal Kole Wetlands 2018 by Nesru Tirur.jpg|center|128px]]
| Agropsar sturninus
| [[:commons:Category:Agropsar sturninus|Agropsar sturninus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 162
| Q20823352
| [[druid rósach]]
| [[Íomhá:Pastor roseus - Rosenstar (Jungvogel).jpg|center|128px]]
| Pastor roseus
| [[:commons:Category:Pastor roseus|Pastor roseus]]
| 6.6 gram&lt;br/&gt;79.6 gram&lt;br/&gt;66.9 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 163
| Q25402
| [[eala bhalbh]]
| [[Íomhá:Mute Swan Emsworth2.JPG|center|128px]]
| Cygnus olor
| [[:commons:Category:Cygnus olor|Cygnus olor]]
| 11.8 cileagram&lt;br/&gt;9.67 cileagram
| 230 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 164
| Q131044
| [[eala dhubh]]
| [[Íomhá:00 2102 Trauerschwäne (Breisach am Rhein).jpg|center|128px]]
| Cygnus atratus
| [[:commons:Category:Cygnus atratus|Cygnus atratus]]
| 258 gram&lt;br/&gt;6.2 cileagram&lt;br/&gt;5.1 cileagram
| 180 ceintiméadar
| 38 lá
|-
| style='text-align:right'| 165
| Q25612
| [[eala ghlórach]]
| [[Íomhá:Cygnus cygnus 070416 IOL.jpg|center|128px]]
| Cygnus cygnus
| [[:commons:Category:Cygnus cygnus|Cygnus cygnus]]
| 331 gram&lt;br/&gt;14 cileagram&lt;br/&gt;8.75 cileagram
| 2.29 méadar
| 36 lá
|-
| style='text-align:right'| 166
| Q244432
| [[eala phíbdhubh]]
| [[Íomhá:Blackneck swan pair hornopiren chile feb 2010.jpg|center|128px]]
| Cygnus melancoryphus
| [[:commons:Category:Cygnus melancoryphus|Cygnus melancoryphus]]
| 
| 
| 35 lá
|-
| style='text-align:right'| 167
| Q26603
| [[eala thundra]]
| [[Íomhá:Cygnus bewickii 01.jpg|center|128px]]
| Cygnus columbianus
| [[:commons:Category:Cygnus columbianus|Cygnus columbianus]]
| 7.258 cileagram&lt;br/&gt;6.305 cileagram
| 1.98 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 168
| Q26620
| [[earrdheargán]]
| [[Íomhá:Gartenrotschwanz 1.jpg|center|128px]]
| Phoenicurus phoenicurus
| [[:commons:Category:Phoenicurus phoenicurus|Phoenicurus phoenicurus]]
| 
| 22 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 169
| Q796484
| [[Earrdheargán báneiteach|earrdheargán Cugasach]]
| [[Íomhá:Phoenicurus erythrogastrus, Stepantsminda, Georgia 1.jpg|center|128px]]
| Phoenicurus erythrogastrus
| [[:commons:Category:Phoenicurus erythrogastrus|Phoenicurus erythrogastrus]]
| 
| 
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 170
| Q26755
| [[earrdheargán dubh]]
| [[Íomhá:Black Redstart bird.jpg|center|128px]]
| Phoenicurus ochruros
| [[:commons:Category:Phoenicurus ochruros|Phoenicurus ochruros]]
| 
| 25 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 171
| Q645528
| [[Euplectes franciscanus|Easpag flannbhuí]]
| [[Íomhá:Euplectes franciscanus -Kotu Creek, Western Division, The Gambia -male-8.jpg|center|128px]]
| Euplectes franciscanus
| [[:commons:Category:Euplectes franciscanus|Euplectes franciscanus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 172
| Q205491
| [[Gealóg charraige|Emberiza cia]]
| [[Íomhá:Rock Bunting (Cochem).jpg|center|128px]]
| Emberiza cia
| [[:commons:Category:Emberiza cia|Emberiza cia]]
| 2.77 gram&lt;br/&gt;23 gram
| 
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 173
| Q1262861
| [[Spioróg mhór ruadhonn|Erythrotriorchis radiatus]]
| [[Íomhá:Red Goshawk.jpg|center|128px]]
| Erythrotriorchis radiatus
| [[:commons:Category:Erythrotriorchis radiatus|Erythrotriorchis radiatus]]
| 630 gram&lt;br/&gt;1.1 cileagram
| 123.5 ceintiméadar
| 41 lá
|-
| style='text-align:right'| 174
| Q1060483
| [[Eurylaimus ochromalus]]
| [[Íomhá:Black-and-yellow Broadbill (Eurylaimus ochromalus).jpg|center|128px]]
| Eurylaimus ochromalus
| [[:commons:Category:Eurylaimus ochromalus|Eurylaimus ochromalus]]
| 33 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 175
| Q748290
| [[fabhcún Barbarach]]
| [[Íomhá:Wüstenfalke.jpg|center|128px]]
| Falco pelegrinoides
| [[:commons:Category:Falco peregrinus pelegrinoides|Falco peregrinus pelegrinoides]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 176
| Q25876
| [[Fabhcún coille Eoráiseach]]
| [[Íomhá:Eurasian Hobby (14574008925) (cropped).jpg|center|128px]]
| Falco subbuteo
| [[:commons:Category:Falco subbuteo|Falco subbuteo]]
| 24 gram&lt;br/&gt;181.5 gram&lt;br/&gt;240.5 gram
| 0.74 méadar
| 29 lá
|-
| style='text-align:right'| 177
| Q179625
| [[fabhcún cosdearg]]
| [[Íomhá:Rotfußfalke Falco vespertinus.jpg|center|128px]]
| Falco vespertinus
| [[:commons:Category:Falco vespertinus|Falco vespertinus]]
| 17 gram&lt;br/&gt;150 gram&lt;br/&gt;167 gram
| 0.72 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 178
| Q30535
| [[Falco peregrinus|fabhcún gorm]]
| [[Íomhá:American Peregrine Falcon (Falco peregrinus) (10700651733).jpg|center|128px]]
| Falco peregrinus
| [[:commons:Category:Falco peregrinus|Falco peregrinus]]
| 
| 1.02 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 179
| Q33554
| [[fabhcún Lanner]]
| [[Íomhá:Lanner falcon, Falco biarmicus, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34447024871).jpg|center|128px]]
| Falco biarmicus
| [[:commons:Category:Falco biarmicus|Falco biarmicus]]
| 
| 100.5 ceintiméadar
| 32 lá
|-
| style='text-align:right'| 180
| Q165974
| [[fabhcún Saker]]
| [[Íomhá:Falco cherrug 1 (Bohuš Číčel).jpg|center|128px]]
| Falco cherrug
| [[:commons:Category:Falco cherrug|Falco cherrug]]
| 53 gram&lt;br/&gt;875 gram&lt;br/&gt;1.13 cileagram
| 111.5 ceintiméadar
| 30 lá
|-
| style='text-align:right'| 181
| Q177688
| [[fabhcún tuaithe]]
| [[Íomhá:Falco rusticolus white cropped.jpg|center|128px]]
| Falco rusticolus
| [[:commons:Category:Falco rusticolus|Falco rusticolus]]
| 
| 58 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 182
| Q206840
| [[falaróp gobchaol]]
| [[Íomhá:Phalaropus lobatus.jpg|center|128px]]
| Phalaropus lobatus
| [[:commons:Category:Phalaropus lobatus|Phalaropus lobatus]]
| 6.3 gram&lt;br/&gt;35 gram&lt;br/&gt;39 gram
| 0.34 méadar
| 19 lá
|-
| style='text-align:right'| 183
| Q208335
| [[falaróp gobmhór]]
| [[Íomhá:Grey Phalarope.jpg|center|128px]]
| Phalaropus fulicarius
| [[:commons:Category:Phalaropus fulicarius|Phalaropus fulicarius]]
| 
| 0.42 méadar
| 19 lá
|-
| style='text-align:right'| 184
| Q26470
| [[falcóg bheag]]
| [[Íomhá:AlleAlle 2.jpg|center|128px]]
| Alle alle
| [[:commons:Category:Alle alle|Alle alle]]
| 28 gram
| 0.32 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 185
| Q683138
| [[faoileán Airméanach]]
| [[Íomhá:Armenian Gull in flight (to the left) at Sevan lake, March 2008.jpg|center|128px]]
| Larus armenicus
| [[:commons:Category:Larus armenicus|Larus armenicus]]
| 1 cileagram
| 140 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 186
| Q619065
| [[faoileán an Aigéin Chiúin]]
| [[Íomhá:Larus pacificus - Derwent River Estuary.jpg|center|128px]]
| Larus pacificus
| [[:commons:Category:Larus pacificus|Larus pacificus]]
| 98.4 gram&lt;br/&gt;1.55 cileagram&lt;br/&gt;1.077 cileagram
| 147 ceintiméadar
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 187
| Q754885
| [[faoileán bandghobach]]
| [[Íomhá:Larus delawarensis -Lake Erie, Ohio, USA -adult non-breeding-8.jpg|center|128px]]
| Larus delawarensis
| [[:commons:Category:Larus delawarensis|Larus delawarensis]]
| 566 gram&lt;br/&gt;471 gram
| 1150 millimetre
| 
|-
| style='text-align:right'| 188
| Q26427
| [[faoileán bán]]
| [[Íomhá:Larus canus Common Gull in Norway.jpg|center|128px]]
| Larus canus
| [[:commons:Category:Larus canus|Larus canus]]
| 413 gram&lt;br/&gt;360 gram
| 1.11 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 189
| Q27375
| [[faoileán glas]]
| [[Íomhá:Glaucous gull (Larus hyperboreus) with offspring, Liefdefjord, Svalbard.jpg|center|128px]]
| Larus hyperboreus
| [[:commons:Category:Larus hyperboreus|Larus hyperboreus]]
| 1.576 cileagram&lt;br/&gt;1.249 cileagram
| 158 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 190
| Q391421
| [[Crotach gobchaol|faoileán gobchaol]]
| [[Íomhá:Goéland railleur Thyna012.jpg|center|128px]]
| Chroicocephalus genei
| [[:commons:Category:Chroicocephalus genei|Chroicocephalus genei]]
| 29 gram&lt;br/&gt;275 gram&lt;br/&gt;236 gram
| 102 ceintiméadar
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 191
| Q389505
| [[faoileán gáiriteach]]
| [[Íomhá:Larus cachinnans 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]]
| Larus cachinnans
| [[:commons:Category:Larus cachinnans|Larus cachinnans]]
| 60 gram&lt;br/&gt;1.275 cileagram&lt;br/&gt;1.033 cileagram
| 141 ceintiméadar
| 27 lá
|-
| style='text-align:right'| 192
| Q28236
| [[faoileán scadán]]
| [[Íomhá:European herring gull vocalizing (00170).jpg|center|128px]]
| Larus argentatus
| [[:commons:Category:Larus argentatus|Larus argentatus]]
| 
| 1.34 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 193
| Q704982
| [[faoileán scadán cosbhuí]]
| [[Íomhá:Larus michahellis LC0046.jpg|center|128px]]
| Larus michahellis
| [[:commons:Category:Larus michahellis|Larus michahellis]]
| 
| 130 ceintiméadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 194
| Q2735427
| [[Faoileán Heuglin|faoileán Sibéarach]]
| [[Íomhá:Heuglis Gull-Arpit.JPG|center|128px]]
| Larus heuglini
| [[:commons:Category:Larus fuscus heuglini|Larus fuscus heuglini]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 195
| Q742574
| [[feadlacha aghaidhbhán]]
| [[Íomhá:Dendrocygna viduata (Vincent Vos).jpg|center|128px]]
| Dendrocygna viduata
| [[:commons:Category:Dendrocygna viduata|Dendrocygna viduata]]
| 36 gram&lt;br/&gt;674 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 196
| Q378192
| [[feadlacha na nIndiacha Thiar]]
| [[Íomhá:West Indian Whistling Duck, Bayahibe, Dominican Republic 2017-12-10.jpg|center|128px]]
| Dendrocygna arborea
| [[:commons:Category:Dendrocygna arborea|Dendrocygna arborea]]
| 54 gram
| 
| 30 lá
|-
| style='text-align:right'| 197
| Q752461
| [[feadlacha tharrdhubh]]
| [[Íomhá:Black-bellied Whistling Duck, Tobago, Trinidad and Tobago 1.jpg|center|128px]]
| Dendrocygna autumnalis
| [[:commons:Category:Dendrocygna autumnalis|Dendrocygna autumnalis]]
| 831 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 198
| Q21148
| [[feadóg bhuí]]
| [[Íomhá:.00 3155 Goldregenpfeifer (Pluvialis apricaria).jpg|center|128px]]
| Pluvialis apricaria
| [[:commons:Category:Pluvialis apricaria|Pluvialis apricaria]]
| 32.8 gram&lt;br/&gt;175 gram
| 72 ceintiméadar
| 29 lá
|-
| style='text-align:right'| 199
| Q18865
| [[feadóg bhuí Chiúin-Aigéanach]]
| [[Íomhá:Pacific Golden Plover - March 4, 2025.jpg|center|128px]]
| Pluvialis fulva
| [[:commons:Category:Pluvialis fulva|Pluvialis fulva]]
| 18 gram&lt;br/&gt;135 gram
| 44 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 200
| Q216836
| [[feadóg bhuí Mheiriceánach]]
| [[Íomhá:Pluvialis dominica1.jpg|center|128px]]
| Pluvialis dominica
| [[:commons:Category:Pluvialis dominica|Pluvialis dominica]]
| 26 gram&lt;br/&gt;145 gram
| 0.62 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 201
| Q752485
| [[Feadóg Áiseach|feadóg Chaispeach]]
| [[Íomhá:Caspian Plover in Koonthalulam Tamilnadu, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg|center|128px]]
| Anarhynchus asiaticus
| [[:commons:Category:Charadrius asiaticus|Charadrius asiaticus]]
| 
| 58 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 202
| Q26816
| [[feadóg chladaigh]]
| [[Íomhá:Charadrius hiaticula 3 breeding.jpg|center|128px]]
| Charadrius hiaticula
| [[:commons:Category:Charadrius hiaticula|Charadrius hiaticula]]
| 10.9 gram
| 0.41 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 203
| Q752398
| [[Pilibín Indiach|feadóg dheargsprochallach]]
| [[Íomhá:Red-wattled Lapwing denoised.jpg|center|128px]]
| Vanellus indicus
| [[:commons:Category:Vanellus indicus|Vanellus indicus]]
| 
| 0.683 méadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 204
| Q827245
| [[feadóg earrbhán]]
| [[Íomhá:Vanellus leucurus, Ag-Gel National Park.jpg|center|128px]]
| Vanellus leucurus
| [[:commons:Category:Vanellus leucurus|Vanellus leucurus]]
| 
| 62.5 ceintiméadar
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 205
| Q18857
| [[feadóg ghainimh mhór]]
| [[Íomhá:2024-07-26 Anarhynchus leschenaultii leschenaultii, Newbiggin, Northumberland 1.jpg|center|128px]]
| Charadrius leschenaultii
| [[:commons:Category:Charadrius leschenaultii|Charadrius leschenaultii]]
| 
| 52 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 206
| Q18835
| [[feadóg ghlas]]
| [[Íomhá:Pluvialis squatarola (summer plumage).jpg|center|128px]]
| Pluvialis squatarola
| [[:commons:Category:Pluvialis squatarola|Pluvialis squatarola]]
| 
| 77 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 207
| Q755737
| [[feadóg ghlórach]]
| [[Íomhá:Juvenile killdeer.jpg|center|128px]]
| Charadrius vociferus
| [[:commons:Category:Charadrius vociferus|Charadrius vociferus]]
| 
| 61 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 208
| Q468009
| [[feadóg mhionbhosach]]
| [[Íomhá:Semipalmated plover in Quogue (26942).jpg|center|128px]]
| Charadrius semipalmatus
| [[:commons:Category:Charadrius semipalmatus|Charadrius semipalmatus]]
| 
| 47.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 209
| Q18851
| [[feadóigín chladaigh]]
| [[Íomhá:Charadrius dubius (49820761043).jpg|center|128px]]
| Charadrius dubius
| [[:commons:Category:Charadrius dubius|Charadrius dubius]]
| 7.7 gram
| 45 ceintiméadar
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 210
| Q18855
| [[feadóigín chosdubh]]
| [[Íomhá:Charadrius alexandrinus - Kentish Plover 03.jpg|center|128px]]
| Charadrius alexandrinus
| [[:commons:Category:Charadrius alexandrinus|Charadrius alexandrinus]]
| 47 gram
| 42.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 211
| Q25405
| [[Caróg liath|feannóg]]
| [[Íomhá:Corvus cornix (33515567265).jpg|center|128px]]
| Corvus cornix
| [[:commons:Category:Corvus cornix|Corvus cornix]]
| 
| 98 ceintiméadar
| 18 lá
|-
| style='text-align:right'| 212
| Q168514
| [[Fearán Eorpach|fearán]]
| [[Íomhá:2015-05-21 Streptopelia turtur, Sutton Bank, Yorkshire 06.jpg|center|128px]]
| Streptopelia turtur
| [[:commons:Category:Streptopelia turtur|Streptopelia turtur]]
| 8.2 gram&lt;br/&gt;136 gram
| 50 ceintiméadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 213
| Q54696
| [[fearán baicdhubh]]
| [[Íomhá:Eurasian Collared Dove Streptopelia decaocto by Dr. Raju Kasambe DSCN2357 (3).jpg|center|128px]]
| Streptopelia decaocto
| [[:commons:Category:Streptopelia decaocto|Streptopelia decaocto]]
| 9.2 gram&lt;br/&gt;193 gram
| 30 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 214
| Q750027
| [[fearán gubhach]]
| [[Íomhá:Mourning dove perched (61179).jpg|center|128px]]
| Zenaida macroura
| [[:commons:Category:Zenaida macroura|Zenaida macroura]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 215
| Q391198
| [[Colm gáiriteach|fearán pailme]]
| [[Íomhá:140 Laughing dove in Twyfelfontein Photo by Giles Laurent.jpg|center|128px]]
| Spilopelia senegalensis
| [[:commons:Category:Spilopelia senegalensis|Spilopelia senegalensis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 216
| Q25357
| [[fiach dubh]]
| [[Íomhá:Common Raven (Corvus corax) (11793963694).jpg|center|128px]]
| Corvus corax
| [[:commons:Category:Corvus corax|Corvus corax]]
| 689 gram&lt;br/&gt;1625 gram&lt;br/&gt;1041 gram&lt;br/&gt;25 gram
| 120 ceintiméadar&lt;br/&gt;150 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 217
| Q25393
| [[filiméala]]
| [[Íomhá:Luscinia megarhynchos - Common nightingale - Nachtegaal.jpg|center|128px]]
| Luscinia megarhynchos
| [[:commons:Category:Luscinia megarhynchos|Luscinia megarhynchos]]
| 2.65 gram
| 24 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 218
| Q206130
| [[filiméala smólaigh]]
| [[Íomhá:Luscinia luscinia vogelartinfo chris romeiks CHR3635.jpg|center|128px]]
| Luscinia luscinia
| [[:commons:Category:Luscinia luscinia|Luscinia luscinia]]
| 3.06 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 219
| Q192058
| [[foitheach cluasach]]
| [[Íomhá:Podiceps auritus (13909575538) (cropped).jpg|center|128px]]
| Podiceps auritus
| [[:commons:Category:Podiceps auritus|Podiceps auritus]]
| 22.5 gram&lt;br/&gt;449.5 gram
| 62 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 220
| Q579718
| [[foitheach gob-alabhreac]]
| [[Íomhá:Pied-billed Grebe (53638106406) (cropped).jpg|center|128px]]
| Podilymbus podiceps
| [[:commons:Category:Podilymbus podiceps|Podilymbus podiceps]]
| 20.5 gram&lt;br/&gt;522 gram&lt;br/&gt;358 gram
| 54 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 221
| Q25422
| [[foitheach mór]]
| [[Íomhá:Great Crested Grebe (52909695022).jpg|center|128px]]
| Podiceps cristatus
| [[:commons:Category:Podiceps cristatus|Podiceps cristatus]]
| 39.5 gram&lt;br/&gt;920 gram&lt;br/&gt;830 gram
| 88 ceintiméadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 222
| Q185183
| [[foitheach píbdhubh]]
| [[Íomhá:Eared Grebe, breeding plumage (33774036404).jpg|center|128px]]
| Podiceps nigricollis
| [[:commons:Category:Podiceps nigricollis|Podiceps nigricollis]]
| 
| 58 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 223
| Q179919
| [[foitheach píbrua]]
| [[Íomhá:Podiceps grisegena (33665871935).jpg|center|128px]]
| Podiceps grisegena
| [[:commons:Category:Podiceps grisegena|Podiceps grisegena]]
| 30.5 gram&lt;br/&gt;873.5 gram&lt;br/&gt;785.4 gram
| 0.725 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 224
| Q21062
| [[foracha]]
| [[Íomhá:Guillemot (Uria aalge) in flight.jpg|center|128px]]
| Uria aalge
| [[:commons:Category:Uria aalge|Uria aalge]]
| 108 gram
| 0.707 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 225
| Q212055
| [[foracha dhubh]]
| [[Íomhá:Tystie1.jpg|center|128px]]
| Cepphus grylle
| [[:commons:Category:Cepphus grylle|Cepphus grylle]]
| 381 gram
| 55 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 226
| Q285165
| [[Francolin dubh|francóilín dubh]]
| [[Íomhá:Francolinus francolinus, Azerbaijan.jpg|center|128px]]
| Francolinus francolinus
| [[:commons:Category:Francolinus francolinus|Francolinus francolinus]]
| 425 gram&lt;br/&gt;355 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 227
| Q25961
| [[Alauda arvensis|fuiseog]]
| [[Íomhá:Alouette des champs Zaghouan001.jpg|center|128px]]
| Alauda arvensis
| [[:commons:Category:Alauda arvensis|Alauda arvensis]]
| 
| 0.35 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 228
| Q207249
| [[fuiseog adharcach]]
| [[Íomhá:Eremophila alpestris flava, Blyth 3.jpg|center|128px]]
| Eremophila alpestris
| [[:commons:Category:Eremophila alpestris|Eremophila alpestris]]
| 
| 32 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 229
| Q470853
| [[Fuiseog chalandra|fuiseog aithriseach]]
| [[Íomhá:Bereşe.jpg|center|128px]]
| Melanocorypha calandra
| [[:commons:Category:Melanocorypha calandra|Melanocorypha calandra]]
| 63 gram&lt;br/&gt;55 gram
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 230
| Q1137284
| [[fuiseog bháneiteach]]
| [[Íomhá:White-winged Lark - Kazakistan S4E0496 (16947462615).jpg|center|128px]]
| Alauda leucoptera
| [[:commons:Category:Alauda leucoptera|Alauda leucoptera]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 231
| Q26969
| [[fuiseog choille]]
| [[Íomhá:Lullula arborea (Ján Svetlík).jpg|center|128px]]
| Lullula arborea
| [[:commons:Category:Lullula arborea|Lullula arborea]]
| 
| 29 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 232
| Q318893
| [[Fuiseog Elton|fuiseog dhubh]]
| [[Íomhá:Zwarte leeuwerik.jpg|center|128px]]
| Melanocorypha yeltoniensis
| [[:commons:Category:Melanocorypha yeltoniensis|Melanocorypha yeltoniensis]]
| 4.34 gram&lt;br/&gt;63.7 gram&lt;br/&gt;56.4 gram
| 
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 233
| Q819885
| [[fuiseog dhébhallach]]
| [[Íomhá:Melanocorypha bimaculata 117209398.jpg|center|128px]]
| Melanocorypha bimaculata
| [[:commons:Category:Melanocorypha bimaculata|Melanocorypha bimaculata]]
| 4.04 gram&lt;br/&gt;54 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 234
| Q24843
| [[fuiseog ladharghearr]]
| [[Íomhá:Alondra.jpg|center|128px]]
| Calandrella brachydactyla
| [[:commons:Category:Calandrella brachydactyla|Calandrella brachydactyla]]
| 
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 235
| Q525871
| [[fuiseog oirthearach]]
| [[Íomhá:Oriental Lark (49172375968).jpg|center|128px]]
| Alauda gulgula
| [[:commons:Category:Alauda gulgula|Alauda gulgula]]
| 
| 
| 10 lá
|-
| style='text-align:right'| 236
| Q25429
| [[fáinleog]]
| [[Íomhá:Barn Swallow (95504589).jpeg|center|128px]]
| Hirundo rustica
| [[:commons:Category:Hirundo rustica|Hirundo rustica]]
| 
| 0.32 méadar
| 13.5 lá
|-
| style='text-align:right'| 237
| Q26055
| [[gabhlán binne]]
| [[Íomhá:Delichon urbica.jpg|center|128px]]
| Delichon urbicum
| [[:commons:Category:Delichon urbicum|Delichon urbicum]]
| 
| 0.29 méadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 238
| Q165923
| [[gabhlán bánlíoch]]
| [[Íomhá:Apus pallidus -Greece-8.jpg|center|128px]]
| Apus pallidus
| [[:commons:Category:Apus pallidus|Apus pallidus]]
| 3.5 gram&lt;br/&gt;41.3 gram
| 0.44 méadar
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 239
| Q213216
| [[gabhlán creige Eoráiseach]]
| [[Íomhá:Ptyonoprogne rupestris -Europe-8.jpg|center|128px]]
| Ptyonoprogne rupestris
| [[:commons:Category:Ptyonoprogne rupestris|Ptyonoprogne rupestris]]
| 2.08 gram&lt;br/&gt;20 gram
| 0.32 méadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 240
| Q31769
| [[gabhlán earrspíonach]]
| [[Íomhá:White-throated Needletail 09a.jpg|center|128px]]
| Hirundapus caudacutus
| [[:commons:Category:Hirundapus caudacutus|Hirundapus caudacutus]]
| 
| 
| 40 lá
|-
| style='text-align:right'| 241
| Q25909
| [[gabhlán gainimh]]
| [[Íomhá:Riparia riparia -Markinch, Fife, Scotland -flying-8-4c.jpg|center|128px]]
| Riparia riparia
| [[:commons:Category:Riparia riparia|Riparia riparia]]
| 
| 0.27 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 242
| Q25377
| [[gabhlán gaoithe]]
| [[Íomhá:Common Swift 2025 07 18 02 (cropped).jpg|center|128px]]
| Apus apus
| [[:commons:Category:Apus apus|Apus apus]]
| 3.5 gram
| 0.4 méadar
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 243
| Q321267
| [[Gabhlán Alpach|gabhlán gaoithe alpach]]
| [[Íomhá:Alpine. Swift at kattampally.jpg|center|128px]]
| Tachymarptis melba
| [[:commons:Category:Tachymarptis melba|Tachymarptis melba]]
| 6.05 gram&lt;br/&gt;96 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 244
| Q611324
| [[Gabhlán beag|gabhlán gaoithe beag]]
| [[Íomhá:Little Swift - Aberdares - Kenya.jpg|center|128px]]
| Apus affinis
| [[:commons:Category:Apus affinis|Apus affinis]]
| 
| 
| 23 lá
|-
| style='text-align:right'| 245
| Q912863
| [[gabhlán simléir]]
| [[Íomhá:Chaetura pelagica, by Lake Erie, Cleveland, Ohio, USA 339593191.jpg|center|128px]]
| Chaetura pelagica
| [[:commons:Category:Chaetura pelagica|Chaetura pelagica]]
| 23.6 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 246
| Q128002
| [[gaineamhchearc Pallas]]
| [[Íomhá:Syrrhapte paradoxal (cropped).jpg|center|128px]]
| Syrrhaptes paradoxus
| [[:commons:Category:Syrrhaptes paradoxus|Syrrhaptes paradoxus]]
| 21 gram
| 69 ceintiméadar
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 247
| Q18875
| [[Geabhróg choiteann|geabhróg]]
| [[Íomhá:Common tern 2025 07 08 08.jpg|center|128px]]
| Sterna hirundo
| [[:commons:Category:Sterna hirundo|Sterna hirundo]]
| 
| 0.88 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 248
| Q26800
| [[geabhróg Artach]]
| [[Íomhá:00 3786. Küstenseeschwalbe.jpg|center|128px]]
| Sterna paradisaea
| [[:commons:Category:Sterna paradisaea|Sterna paradisaea]]
| 114 gram
| 0.8 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 249
| Q12267692
| [[geabhróg bheag]]
| [[Íomhá:Sternula albifrons - Boat Harbour.jpg|center|128px]]
| Sternula albifrons
| [[:commons:Category:Sternula albifrons|Sternula albifrons]]
| 10 gram&lt;br/&gt;57 gram
| 0.52 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 250
| Q233616
| [[geabhróg bhroinndubh]]
| [[Íomhá:Chlidonias hybrida 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]]
| Chlidonias hybrida
| [[:commons:Category:Chlidonias hybrida|Chlidonias hybrida]]
| 90 gram&lt;br/&gt;78 gram
| 67 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 251
| Q241753
| [[geabhróg bháneiteach]]
| [[Íomhá:Chlidonias leucopterus Mai Po.jpg|center|128px]]
| Chlidonias leucopterus
| [[:commons:Category:Chlidonias leucopterus|Chlidonias leucopterus]]
| 10.5 gram
| 0.65 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 252
| Q27129
| [[geabhróg Chaispeach]]
| [[Íomhá:Sterna-caspia-010.jpg|center|128px]]
| Hydroprogne caspia
| [[:commons:Category:Hydroprogne caspia|Hydroprogne caspia]]
| 680 gram&lt;br/&gt;588 gram
| 133.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 253
| Q27215
| [[geabhróg dhubh]]
| [[Íomhá:Chlidonias niger.jpg|center|128px]]
| Chlidonias niger
| [[:commons:Category:Chlidonias niger|Chlidonias niger]]
| 11 gram&lt;br/&gt;60 gram
| 0.539 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 254
| Q18834
| [[geabhróg ghobdhubh]]
| [[Íomhá:Gelochelidon nilotica 1.jpg|center|128px]]
| Gelochelidon nilotica
| [[:commons:Category:Gelochelidon nilotica|Gelochelidon nilotica]]
| 
| 94 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 255
| Q321293
| [[geabhróg rósach]]
| [[Íomhá:2020-07-18 Sterna dougallii, St Marys Island, Northumberland 19.jpg|center|128px]]
| Sterna dougallii
| [[:commons:Category:Sterna dougallii|Sterna dougallii]]
| 
| 76 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 256
| Q27547
| [[geabhróg scothdhubh]]
| [[Íomhá:2020-07-18 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 05.jpg|center|128px]]
| Thalasseus sandvicensis
| [[:commons:Category:Thalasseus sandvicensis|Thalasseus sandvicensis]]
| 
| 1 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 257
| Q14683
| [[gealbhan binne]]
| [[Íomhá:House Sparrow, England - May 09.jpg|center|128px]]
| Passer domesticus
| [[:commons:Category:Passer domesticus|Passer domesticus]]
| 
| 239 millimetre
| 
|-
| style='text-align:right'| 258
| Q25968
| [[gealbhan crainn]]
| [[Íomhá:Eurasian Tree Sparrow (3352252620).jpg|center|128px]]
| Passer montanus
| [[:commons:Category:Passer montanus|Passer montanus]]
| 
| 21 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 259
| Q736313
| [[Gealbhan petronia|gealbhan creige]]
| [[Íomhá:Petronia petronia -Ariege, Midi-Pyrenee, France-8-4c.jpg|center|128px]]
| Petronia petronia
| [[:commons:Category:Petronia petronia|Petronia petronia]]
| 
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 260
| Q1318638
| [[Gealbhan ladharghearr|gealbhan mílítheach]]
| [[Íomhá:Carpospiza brachydactyla.jpg|center|128px]]
| Carpospiza brachydactyla
| [[:commons:Category:Carpospiza brachydactyla|Carpospiza brachydactyla]]
| 
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 261
| Q422873
| [[gealbhan sionnaigh]]
| [[Íomhá:Fuchsammer (Passerella iliaca), St. Louis County (Minnesota).jpg|center|128px]]
| Passerella iliaca
| [[:commons:Category:Passerella iliaca|Passerella iliaca]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 262
| Q499290
| [[Glasán gléigeal|gealbhan sneachta]]
| [[Íomhá:Montifringilla nivalis Francer.jpg|center|128px]]
| Montifringilla nivalis
| [[:commons:Category:Montifringilla nivalis|Montifringilla nivalis]]
| 
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 263
| Q466200
| [[Gealbhan Easpáinneach|gealbhan Spáinneach]]
| [[Íomhá:Passer hispaniolensis -Canary Islands, Spain -female-8 (1).jpg|center|128px]]
| Passer hispaniolensis
| [[:commons:Category:Passer hispaniolensis|Passer hispaniolensis]]
| 
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 264
| Q27220
| [[gealóg bhuachair]]
| [[Íomhá:Miliaria calandra-Corn Bunting.jpg|center|128px]]
| Emberiza calandra
| [[:commons:Category:Emberiza calandra|Emberiza calandra]]
| 
| 29 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 265
| Q334183
| [[gealóg cheanndubh]]
| [[Íomhá:28-090504-black-headed-bunting-at-first-layby.jpg|center|128px]]
| Emberiza melanocephala
| [[:commons:Category:Emberiza melanocephala|Emberiza melanocephala]]
| 3.08 gram&lt;br/&gt;28 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 266
| Q842599
| [[Gealbhan ceoil|Gealóg cheoil]]
| [[Íomhá:Song sparrow in Prospect Park (93031).jpg|center|128px]]
| Melospiza melodia
| [[:commons:Category:Melospiza melodia|Melospiza melodia]]
| 24 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 267
| Q206630
| [[gealóg gharraí]]
| [[Íomhá:Ortolan bunting in Sierra de Guara, Aragon, Spain.jpg|center|128px]]
| Emberiza hortulana
| [[:commons:Category:Emberiza hortulana|Emberiza hortulana]]
| 2.48 gram
| 26 ceintiméadar
| 11 lá
|-
| style='text-align:right'| 268
| Q26961
| [[gealóg ghiolcaí]]
| [[Íomhá:2014-06-01 Emberiza schoeniclus, Swallow Pond, Northumberland 1.jpg|center|128px]]
| Emberiza schoeniclus
| [[:commons:Category:Emberiza schoeniclus|Emberiza schoeniclus]]
| 
| 24 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 269
| Q837753
| [[Gealóg Chretzschmar|gealóg liathghorm]]
| [[Íomhá:Emberiza caesia Naumann.jpg|center|128px]]
| Emberiza caesia
| [[:commons:Category:Emberiza caesia|Emberiza caesia]]
| 2.31 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 270
| Q648313
| [[Gealóg Bhuchanan|gealóg liathmhuinceach]]
| [[Íomhá:GreyNeckedBunting PrasadBR.jpg|center|128px]]
| Emberiza buchanani
| [[:commons:Category:Emberiza buchanani|Emberiza buchanani]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 271
| Q26416
| [[gealóg shneachta]]
| [[Íomhá:Plectrophenax nivalis P3130099.jpg|center|128px]]
| Plectrophenax nivalis
| [[:commons:Category:Plectrophenax nivalis|Plectrophenax nivalis]]
| 
| 35 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 272
| Q28358
| [[Gearg choiteann|gearg]]
| [[Íomhá:Coturnix coturnix, Fraunberg, Bayern, Deutschland 2, Ausschnitt.jpg|center|128px]]
| Coturnix coturnix
| [[:commons:Category:Coturnix coturnix|Coturnix coturnix]]
| 8.2 gram
| 34 ceintiméadar
| 18 lá
|-
| style='text-align:right'| 273
| Q142651
| [[gearg bhabaight]]
| [[Íomhá:Northern Bobwhite female RWD.jpg|center|128px]]
| Colinus virginianus
| [[:commons:Category:Colinus virginianus|Colinus virginianus]]
| 8.9 gram&lt;br/&gt;171 gram
| 34.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 274
| Q852146
| [[gearg Himiléach]]
| [[Íomhá:Ophrysia superciliosa hm.jpg|center|128px]]
| Ophrysia superciliosa
| [[:commons:Category:Ophrysia superciliosa|Ophrysia superciliosa]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 275
| Q716869
| [[gearg Sheapánach]]
| [[Íomhá:Coturnix japonica, Yehliu, Taiwan 1.jpg|center|128px]]
| Coturnix japonica
| [[:commons:Category:Coturnix japonica|Coturnix japonica]]
| 8 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 276
| Q237670
| [[gearr Baillon]]
| [[Íomhá:Baillon's Crake in Baruipur February 2024 by Tisha Mukherjee 03.jpg|center|128px]]
| Zapornia pusilla
| [[:commons:Category:Zapornia pusilla|Zapornia pusilla]]
| 35 gram
| 
| 18 lá
|-
| style='text-align:right'| 277
| Q270680
| [[gearr beag]]
| [[Íomhá:Porzana parva (50).jpg|center|128px]]
| Zapornia parva
| [[:commons:Category:Zapornia parva|Zapornia parva]]
| 7.9 gram
| 36.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 278
| Q194024
| [[gearr breac]]
| [[Íomhá:Porzana porzana 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]]
| Porzana porzana
| [[:commons:Category:Porzana porzana|Porzana porzana]]
| 10.9 gram&lt;br/&gt;80 gram
| 0.38 méadar
| 18 lá
|-
| style='text-align:right'| 279
| Q936740
| [[gearr sora]]
| [[Íomhá:Sora (Porzana carolina).jpg|center|128px]]
| Porzana carolina
| [[:commons:Category:Porzana carolina|Porzana carolina]]
| 8.9 gram
| 37.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 280
| Q110257516
| [[Gilphíb choiteann|Gilphíb]]
| [[Íomhá:Dorngrasmücke im Geo-Naturpark Bergstraße-Odenwald.jpg|center|128px]]
| Curruca communis
| [[:commons:Category:Curruca communis|Curruca communis]]
| 1.78 gram&lt;br/&gt;14.5 gram
| 20 ceintiméadar
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 281
| Q110257504
| [[Gilphíb bheag]]
| [[Íomhá:Klappergrasmücke (Curruca curruca) 3, Filey, North Yorkshire.jpg|center|128px]]
| Curruca curruca
| [[:commons:Category:Curruca curruca|Curruca curruca]]
| 
| 18 ceintiméadar
| 11 lá
|-
| style='text-align:right'| 282
| Q27075785
| [[glasán darach]]
| [[Íomhá:Carduelis chloris Oulu 20120507.JPG|center|128px]]
| Chloris chloris
| [[:commons:Category:Chloris chloris|Chloris chloris]]
| 2.17 gram
| 0.25 méadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 283
| Q559977
| [[Glasán cródheargach|glasán deargeiteach]]
| [[Íomhá:Crimson-winged Finch (Rhodopechys sanguineus) (29935889654) (cropped).jpg|center|128px]]
| Rhodopechys sanguineus
| [[:commons:Category:Rhodopechys sanguineus|Rhodopechys sanguineus]]
| 
| 
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 284
| Q174088
| [[glasán gobmhór]]
| [[Íomhá:Coccothraustes coccothraustes 1 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]]
| Coccothraustes coccothraustes
| [[:commons:Category:Coccothraustes coccothraustes|Coccothraustes coccothraustes]]
| 
| 31 ceintiméadar
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 285
| Q921335
| [[glasán Mongólach]]
| [[Íomhá:BirdsAsiaJohnGoVGoul 0128 cropped.jpg|center|128px]]
| Bucanetes mongolicus
| [[:commons:Category:Bucanetes mongolicus|Bucanetes mongolicus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 286
| Q559883
| [[Glasán cogalach|glasán trumpa]]
| [[Íomhá:Bucanetes githagineus amantum 1.jpg|center|128px]]
| Bucanetes githagineus
| [[:commons:Category:Bucanetes githagineus|Bucanetes githagineus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 287
| Q25984
| [[glasóg bhuí]]
| [[Íomhá:Schafstelze - Auenlandschaft Hohenrode HA 222 Landkreis Schaumburg.jpg|center|128px]]
| Motacilla flava
| [[:commons:Category:Motacilla flava|Motacilla flava]]
| 
| 0.26 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 288
| Q25399
| [[glasóg bhán]]
| [[Íomhá:20180415 015 Winterswijk Witte kwikstaart (40785272624).jpg|center|128px]]
| Motacilla alba
| [[:commons:Category:Motacilla alba|Motacilla alba]]
| 
| 0.26 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 289
| Q206540
| [[glasóg chiotrónach]]
| [[Íomhá:Citrine Wagtail (Motacilla citreola)- Breeding Male of calcarata race at Bharatpur I IMG 5752.jpg|center|128px]]
| Motacilla citreola
| [[:commons:Category:Motacilla citreola|Motacilla citreola]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 290
| Q201316
| [[glasóg liath]]
| [[Íomhá:Grey Wagtail Motacilla cinerea (39682090233).jpg|center|128px]]
| Motacilla cinerea
| [[:commons:Category:Motacilla cinerea|Motacilla cinerea]]
| 1.91 gram&lt;br/&gt;17.4 gram
| 26 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 291
| Q27075852
| [[gleoiseach]]
| [[Íomhá:Carduelis cannabina -England -male-8.jpg|center|128px]]
| Linaria cannabina
| [[:commons:Category:Linaria cannabina|Linaria cannabina]]
| 1.66 gram&lt;br/&gt;19 gram
| 0.24 méadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 292
| Q582976
| [[Glaséan súildearg|Gleoiseach shúildearg]]
| [[Íomhá:Vireo olivaceus -Madison -Wisconsin -USA-8.jpg|center|128px]]
| Vireo olivaceus
| [[:commons:Category:Vireo olivaceus|Vireo olivaceus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 293
| Q10965357
| [[gleoiseach sléibhe]]
| [[Íomhá:Carduelis flavirostris.jpg|center|128px]]
| Linaria flavirostris
| [[:commons:Category:Linaria flavirostris|Linaria flavirostris]]
| 1.37 gram
| 23 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 294
| Q839834
| [[gobach mór broinnrósach]]
| [[Íomhá:Pheucticus ludovicianus CT2.jpg|center|128px]]
| Pheucticus ludovicianus
| [[:commons:Category:Pheucticus ludovicianus|Pheucticus ludovicianus]]
| 44 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 295
| Q788649
| [[gobadáinín Baird]]
| [[Íomhá:Baird's sandpiper (Calidris bairdii) 03.jpg|center|128px]]
| Calidris bairdii
| [[:commons:Category:Calidris bairdii|Calidris bairdii]]
| 9.6 gram
| 38 ceintiméadar
| 21 lá
|-
| style='text-align:right'| 296
| Q27232
| [[gobadáinín beag]]
| [[Íomhá:Little Stint (Calidris minuta) (1).jpg|center|128px]]
| Calidris minuta
| [[:commons:Category:Calidris minuta|Calidris minuta]]
| 6.3 gram&lt;br/&gt;24 gram&lt;br/&gt;27.1 gram
| 36 ceintiméadar
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 297
| Q913052
| [[gobadáinín bídeach]]
| [[Íomhá:Least Sandpiper.jpg|center|128px]]
| Calidris minutilla
| [[:commons:Category:Calidris minutilla|Calidris minutilla]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 298
| Q62345
| [[gobadáinín crotaigh]]
| [[Íomhá:Calidris ferruginea (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]]
| Calidris ferruginea
| [[:commons:Category:Calidris ferruginea|Calidris ferruginea]]
| 12 gram
| 44 ceintiméadar
| 19 lá
|-
| style='text-align:right'| 299
| Q845969
| [[gobadáinín ladharfhada]]
| [[Íomhá:Calidris subminuta - Pak Thale.jpg|center|128px]]
| Calidris subminuta
| [[:commons:Category:Calidris subminuta|Calidris subminuta]]
| 7.5 gram&lt;br/&gt;29 gram&lt;br/&gt;32 gram
| 30.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 300
| Q18860
| [[gobadáinín píbrua]]
| [[Íomhá:Calidris ruficollis - Marion Bay.jpg|center|128px]]
| Calidris ruficollis
| [[:commons:Category:Calidris ruficollis|Calidris ruficollis]]
| 8.3 gram&lt;br/&gt;26 gram
| 31 ceintiméadar
| 21 lá
|-
| style='text-align:right'| 301
| Q58921
| [[gobadáinín Temminck]]
| [[Íomhá:Temminck's Stint in Bakkhali September 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]]
| Calidris temminckii
| [[:commons:Category:Calidris temminckii|Calidris temminckii]]
| 5.8 gram&lt;br/&gt;24.3 gram&lt;br/&gt;27.8 gram
| 36 ceintiméadar
| 21 lá
|-
| style='text-align:right'| 302
| Q18850
| [[Gobadán coiteann|gobadán]]
| [[Íomhá:Actitis hypoleucos - Laem Pak Bia.jpg|center|128px]]
| Actitis hypoleucos
| [[:commons:Category:Actitis hypoleucos|Actitis hypoleucos]]
| 
| 0.273 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 303
| Q599749
| [[gobadán bánphrompach]]
| [[Íomhá:Calidris fuscicollis.jpg|center|128px]]
| Calidris fuscicollis
| [[:commons:Category:Calidris fuscicollis|Calidris fuscicollis]]
| 10.8 gram&lt;br/&gt;39.7 gram&lt;br/&gt;45.8 gram
| 37 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 304
| Q18837
| [[gobadán coille]]
| [[Íomhá:Liro uimarannalla.jpg|center|128px]]
| Tringa glareola
| [[:commons:Category:Tringa glareola|Tringa glareola]]
| 13.5 gram&lt;br/&gt;62 gram&lt;br/&gt;73 gram
| 0.4 méadar
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 305
| Q62359
| [[gobadán cosbhuí]]
| [[Íomhá:Purple Sandpiper ( Calidris maritima ) ... Filey Brig , Yorkshire (53266204391).jpg|center|128px]]
| Calidris maritima
| [[:commons:Category:Calidris maritima|Calidris maritima]]
| 67.6 gram&lt;br/&gt;76.3 gram
| 44 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 306
| Q753760
| [[gobadán earr-rinneach]]
| [[Íomhá:Calidris acuminata - Hexham Swamp.jpg|center|128px]]
| Calidris acuminata
| [[:commons:Category:Calidris acuminata|Calidris acuminata]]
| 13.7 gram&lt;br/&gt;70.3 gram&lt;br/&gt;63.5 gram
| 39.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 307
| Q28450
| [[gobadán glas]]
| [[Íomhá:Green Sandpiper ( Tringa ochropus ) ... Tophill Low , Yorkshire (53182606905).jpg|center|128px]]
| Tringa ochropus
| [[:commons:Category:Tringa ochropus|Tringa ochropus]]
| 15.5 gram&lt;br/&gt;75 gram&lt;br/&gt;85 gram
| 59 ceintiméadar
| 21 lá
|-
| style='text-align:right'| 308
| Q28114227
| [[Gobadán gobleathan]]
| [[Íomhá:Broad billed sandpiper by Sreedev Puthur.jpg|center|128px]]
| Calidris falcinellus
| [[:commons:Category:Calidris falcinellus|Calidris falcinellus]]
| 9.1 gram&lt;br/&gt;37 gram
| 36.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 309
| Q839820
| [[gobadán scodalach]]
| [[Íomhá:Stilt Sandpiper (29065008787).jpg|center|128px]]
| Calidris himantopus
| [[:commons:Category:Calidris himantopus|Calidris himantopus]]
| 
| 42.5 ceintiméadar
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 310
| Q530194
| [[gobadán sléibhe]]
| [[Íomhá:Bartramia longicauda Orangeburg 1.jpg|center|128px]]
| Bartramia longicauda
| [[:commons:Category:Bartramia longicauda|Bartramia longicauda]]
| 
| 66 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 311
| Q18856
| [[gobadán Terek]]
| [[Íomhá:Xenus cinereus (Alnus).jpg|center|128px]]
| Xenus cinereus
| [[:commons:Category:Xenus cinereus|Xenus cinereus]]
| 
| 58 ceintiméadar
| 23 lá
|-
| style='text-align:right'| 312
| Q26578
| [[gormphíb]]
| [[Íomhá:Blåhake - bluethroat (Luscinia svecica)-5 - Flickr - Ragnhild &amp; Neil Crawford.jpg|center|128px]]
| Luscinia svecica
| [[:commons:Category:Luscinia svecica|Luscinia svecica]]
| 
| 22 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 313
| Q191683
| [[grús coimir]]
| [[Íomhá:Demoiselle Cranes at Tal Chappar.jpg|center|128px]]
| Anthropoides virgo
| [[:commons:Category:Grus virgo|Grus virgo]]
| 
| 167.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 314
| Q4764
| [[grús coiteann]]
| [[Íomhá:2017.07.04.-01-Wendisch Rietz--Kranich.jpg|center|128px]]
| Grus grus
| [[:commons:Category:Grus grus|Grus grus]]
| 
| 2.22 méadar
| 30 lá
|-
| style='text-align:right'| 315
| Q457477
| [[grús Meiriceánach]]
| [[Íomhá:Grus americana Sasata.jpg|center|128px]]
| Grus americana
| [[:commons:Category:Grus americana|Grus americana]]
| 7.497 cileagram
| 215 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 316
| Q21949185
| [[grús Sibéarach]]
| [[Íomhá:Schneekranich Grus leucogeranus 090501 We 147.JPG|center|128px]]
| Leucogeranus leucogeranus
| [[:commons:Category:Grus leucogeranus|Grus leucogeranus]]
| 197 gram
| 235 ceintiméadar
| 29 lá
|-
| style='text-align:right'| 317
| Q27461
| [[guairdeall]]
| [[Íomhá:Hydrobates pelagicus.jpg|center|128px]]
| Hydrobates pelagicus
| [[:commons:Category:Hydrobates pelagicus|Hydrobates pelagicus]]
| 
| 38 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 318
| Q18841
| [[guilbneach earrdhubh]]
| [[Íomhá:.00 2789 Uferschnepfe (Limosa limosa).jpg|center|128px]]
| Limosa limosa
| [[:commons:Category:Limosa limosa|Limosa limosa]]
| 39 gram&lt;br/&gt;264 gram&lt;br/&gt;315 gram
| 76 ceintiméadar
| 23 lá
|-
| style='text-align:right'| 319
| Q283458
| [[Cnota mór|guilbneach Hudsúnach]]
| [[Íomhá:Hudsonian Godwit - Churchill - Canada 01 (15657156459).jpg|center|128px]]
| Limosa haemastica
| [[:commons:Category:Limosa haemastica|Limosa haemastica]]
| 37.5 gram&lt;br/&gt;222 gram&lt;br/&gt;289 gram
| 73 ceintiméadar
| 23 lá
|-
| style='text-align:right'| 320
| Q18864
| [[guilbneach stríocearrach]]
| [[Íomhá:Bar-tailed Godwit.jpg|center|128px]]
| Limosa lapponica
| [[:commons:Category:Limosa lapponica|Limosa lapponica]]
| 313 gram&lt;br/&gt;354 gram
| 0.73 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 321
| Q371633
| [[guilbnín gobghearr]]
| [[Íomhá:Short-billed Dowitcher breeding RWD.jpg|center|128px]]
| Limnodromus griseus
| [[:commons:Category:Limnodromus griseus|Limnodromus griseus]]
| 113 gram
| 48 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 322
| Q83020448
| [[Seaga|Gulosus aristotelis]]
| [[Íomhá:Shag Phalacrocorax aristotelis.jpg|center|128px]]
| Gulosus aristotelis
| [[:commons:Category:Gulosus aristotelis|Gulosus aristotelis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 323
| Q177856
| [[Bultúr gríofa|Gyps fulvus]]
| [[Íomhá:Gyps fulvus -Basque Country-8.jpg|center|128px]]
| Gyps fulvus
| [[:commons:Category:Gyps fulvus|Gyps fulvus]]
| 252 gram&lt;br/&gt;8.328 cileagram
| 2.591 méadar
| 54 lá
|-
| style='text-align:right'| 324
| Q212937
| [[gé alabhreac chosbhuí]]
| [[Íomhá:Magpie goose.jpg|center|128px]]
| Anseranas semipalmata
| [[:commons:Category:Anseranas semipalmata|Anseranas semipalmata]]
| 128 gram
| 155 ceintiméadar&lt;br/&gt;145 ceintiméadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 325
| Q187852
| [[gé bhroinnrua]]
| [[Íomhá:Brantha ruficollis In Taimyr Reserve.jpg|center|128px]]
| Branta ruficollis
| [[:commons:Category:Branta ruficollis|Branta ruficollis]]
| 1.095 cileagram&lt;br/&gt;90 gram&lt;br/&gt;1.375 cileagram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 326
| Q172093
| [[gé bhánéadanach]]
| [[Íomhá:2020-03-04 Anser albifrons flavirostris, Gosforth Park, Northumberland 07.jpg|center|128px]]
| Anser albifrons
| [[:commons:Category:Anser albifrons|Anser albifrons]]
| 
| 1.41 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 327
| Q26733
| [[gé Cheanadach]]
| [[Íomhá:Bernaches du Canada 02.jpg|center|128px]]
| Branta canadensis
| [[:commons:Category:Branta canadensis|Branta canadensis]]
| 3.814 cileagram&lt;br/&gt;3.314 cileagram&lt;br/&gt;5 cileagram
| 1.69 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 328
| Q26680
| [[gé ghiúrainn]]
| [[Íomhá:Barnacle goose (Branta leucopsis).jpg|center|128px]]
| Branta leucopsis
| [[:commons:Category:Branta leucopsis|Branta leucopsis]]
| 107 gram&lt;br/&gt;1.788 cileagram&lt;br/&gt;1.586 cileagram
| 1.08 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 329
| Q25882
| [[gé ghlas]]
| [[Íomhá:00 3688 Graugans (Anser anser).jpg|center|128px]]
| Anser anser
| [[:commons:Category:Anser anser|Anser anser]]
| 160 gram&lt;br/&gt;3.692 cileagram&lt;br/&gt;3.237 cileagram
| 1.55 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 330
| Q244189
| [[Gé Hutchins|gé ghogallach]]
| [[Íomhá:AleutianCanadaGoose2.jpg|center|128px]]
| Branta hutchinsii
| [[:commons:Category:Branta hutchinsii|Branta hutchinsii]]
| 
| 
| 26 lá
|-
| style='text-align:right'| 331
| Q658658
| [[gé ghormeiteach Aibisíneach]]
| [[Íomhá:Blue-winged goose (Cyanochen cyanoptera).jpg|center|128px]]
| Cyanochen cyanoptera
| [[:commons:Category:Cyanochen cyanoptera|Cyanochen cyanoptera]]
| 52 gram&lt;br/&gt;2.18 cileagram
| 
| 32 lá
|-
| style='text-align:right'| 332
| Q755653
| [[Gé impireach|gé impiriúil]]
| [[Íomhá:An emperor goose in flight (53706721602).jpg|center|128px]]
| Anser canagicus
| [[:commons:Category:Anser canagicus|Anser canagicus]]
| 
| 119 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 333
| Q766276
| [[gé luaithcheannach]]
| [[Íomhá:Chloephaga poliocephala -Patagonia-8.jpg|center|128px]]
| Chloephaga poliocephala
| [[:commons:Category:Chloephaga poliocephala|Chloephaga poliocephala]]
| 89 gram&lt;br/&gt;2.233 cileagram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 334
| Q837402
| [[gé mhongach]]
| [[Íomhá:Australian wood duck - male.jpg|center|128px]]
| Chenonetta jubata
| [[:commons:Category:Chenonetta jubata|Chenonetta jubata]]
| 54 gram&lt;br/&gt;807 gram
| 79 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 335
| Q129036
| [[gé shléibhe]]
| [[Íomhá:Chloephaga picta.jpg|center|128px]]
| Chloephaga picta
| [[:commons:Category:Chloephaga picta|Chloephaga picta]]
| 73 gram&lt;br/&gt;3.17 cileagram&lt;br/&gt;2.69 cileagram
| 1.29 méadar
| 30 lá
|-
| style='text-align:right'| 336
| Q27074540
| [[gé shneachta]]
| [[Íomhá:Snow Goose (24510697391).jpg|center|128px]]
| Anser caerulescens
| [[:commons:Category:Anser caerulescens|Anser caerulescens]]
| 127 gram&lt;br/&gt;2.63 cileagram
| 148.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 337
| Q247412
| [[gé sporeiteach]]
| [[Íomhá:Spur-winged Geese (Plectropterus gambensis niger) male.jpg|center|128px]]
| Plectropterus gambensis
| [[:commons:Category:Plectropterus gambensis|Plectropterus gambensis]]
| 5.4 cileagram&lt;br/&gt;4.375 cileagram&lt;br/&gt;140 gram
| 
| 31 lá
|-
| style='text-align:right'| 338
| Q191125
| [[gé stríoc-cheannach]]
| [[Íomhá:Bar-headed Goose by Dr. Raju Kasambe DSCN7530 (23).jpg|center|128px]]
| Anser indicus
| [[:commons:Category:Anser indicus|Anser indicus]]
| 141 gram&lt;br/&gt;2.505 cileagram&lt;br/&gt;2.23 cileagram
| 150 ceintiméadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 339
| Q257006
| [[gé Thasmánach]]
| [[Íomhá:Cereopsis novaehollandiae 2.jpg|center|128px]]
| Cereopsis novaehollandiae
| [[:commons:Category:Cereopsis novaehollandiae|Cereopsis novaehollandiae]]
| 137 gram&lt;br/&gt;5.29 cileagram&lt;br/&gt;3.77 cileagram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 340
| Q274179
| [[Gé Éigipteach]]
| [[Íomhá:Egyptian goose (05659).jpg|center|128px]]
| Alopochen aegyptiaca
| [[:commons:Category:Alopochen aegyptiaca|Alopochen aegyptiaca]]
| 
| 144 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 341
| Q62168711
| [[Ceolaire casarnaí Pallas|Helopsaltes certhiola]]
| [[Íomhá:Pallas's Grasshopper Warbler by Tisha Mukherjee 14.jpg|center|128px]]
| Helopsaltes certhiola
| [[:commons:Category:Helopsaltes certhiola|Helopsaltes certhiola]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 342
| Q25247
| [[húpú]]
| [[Íomhá:Common Hoopoe Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|center|128px]]
| Upupa epops
| [[:commons:Category:Upupa epops|Upupa epops]]
| 
| 44 ceintiméadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 343
| Q17970
| [[iabairiú]]
| [[Íomhá:Jabiru Mato Grosso Pantanal Brazil-2.jpg|center|128px]]
| Jabiru mycteria
| [[:commons:Category:Jabiru mycteria|Jabiru mycteria]]
| 
| 245 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 344
| Q232523
| [[Iolar breac beag|iolar beag breac]]
| [[Íomhá:Aquila pomarina orlik krzykliwyAM.jpg|center|128px]]
| Clanga pomarina
| [[:commons:Category:Clanga pomarina|Clanga pomarina]]
| 88 gram&lt;br/&gt;1.258 cileagram&lt;br/&gt;1.693 cileagram
| 
| 39 lá
|-
| style='text-align:right'| 345
| Q182971
| [[iolar crúbchlúmhach]]
| [[Íomhá:Booted eagle, Hieraaetus pennatus, at Kgalagadi Transfrontier Pa (32334023348).jpg|center|128px]]
| Hieraaetus pennatus
| [[:commons:Category:Hieraaetus pennatus|Hieraaetus pennatus]]
| 62 gram&lt;br/&gt;709 gram&lt;br/&gt;975 gram
| 1.11 méadar
| 38 lá
|-
| style='text-align:right'| 346
| Q41181
| [[iolar fíréan]]
| [[Íomhá:Maakotka (Aquila chrysaetos) by Jarkko Järvinen.jpg|center|128px]]
| Aquila chrysaetos
| [[:commons:Category:Aquila chrysaetos|Aquila chrysaetos]]
| 3.572 cileagram&lt;br/&gt;5.194 cileagram
| 2.03 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 347
| Q53745
| [[iolar hairpí]]
| [[Íomhá:Harpia-harpyja-001.jpg|center|128px]]
| Harpia harpyja
| [[:commons:Category:Harpia harpyja|Harpia harpyja]]
| 4.4 cileagram&lt;br/&gt;7.5 cileagram
| 188.5 ceintiméadar
| 56 lá
|-
| style='text-align:right'| 348
| Q168976
| [[iolar impiriúil]]
| [[Íomhá:Eastern Imperial Eagle cr.jpg|center|128px]]
| Aquila heliaca
| [[:commons:Category:Aquila heliaca|Aquila heliaca]]
| 2.585 cileagram&lt;br/&gt;3.845 cileagram&lt;br/&gt;132 gram
| 197.5 ceintiméadar
| 44 lá
|-
| style='text-align:right'| 349
| Q170251
| [[Iolar nathartha gearrladhrach|iolar ladharghearr]]
| [[Íomhá:Circaetus gallicus - Short-toed snake-eagleı 02-1.jpg|center|128px]]
| Circaetus gallicus
| [[:commons:Category:Circaetus gallicus|Circaetus gallicus]]
| 136 gram
| 177 ceintiméadar
| 46 lá
|-
| style='text-align:right'| 350
| Q127216
| [[iolar maol]]
| [[Íomhá:Bald Eagle (Haliaeetus leucocephalus) Kachemak Bay, Alaska.jpg|center|128px]]
| Haliaeetus leucocephalus
| [[:commons:Category:Haliaeetus leucocephalus|Haliaeetus leucocephalus]]
| 117 gram&lt;br/&gt;4.13 cileagram&lt;br/&gt;5.35 cileagram
| 2.3 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 351
| Q25438
| [[Iolar mara earrbhán|iolar mara]]
| [[Íomhá:Adult White-tailed Eagle defending prey, Rezerwat Gostynin-Wloclawek, Poland.jpg|center|128px]]
| Haliaeetus albicilla
| [[:commons:Category:Haliaeetus albicilla|Haliaeetus albicilla]]
| 142 gram&lt;br/&gt;4.014 cileagram&lt;br/&gt;5.572 cileagram
| 2.18 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 352
| Q179359
| [[iolar steipeach]]
| [[Íomhá:Мангистауская область, степной орёл.jpg|center|128px]]
| Aquila nipalensis
| [[:commons:Category:Aquila nipalensis|Aquila nipalensis]]
| 117 gram&lt;br/&gt;2.459 cileagram&lt;br/&gt;2.987 cileagram
| 2.03 méadar
| 45 lá
|-
| style='text-align:right'| 353
| Q888660
| [[Bonnán amhrasach|Ixobrychus dubius]]
| [[Íomhá:Australian Little Bittern Sherwood Nov01.jpg|center|128px]]
| Ixobrychus dubius
| [[:commons:Category:Botaurus dubius|Botaurus dubius]]
| 
| 45 ceintiméadar
| 18 lá
|-
| style='text-align:right'| 354
| Q888651
| [[Bonnán scartha|Ixobrychus involucris]]
| [[Íomhá:Ixobrychus involucris.jpg|center|128px]]
| Ixobrychus involucris
| [[:commons:Category:Botaurus involucris|Botaurus involucris]]
| 80 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 355
| Q26444
| [[lacha bhadánach]]
| [[Íomhá:Tufted Duck 09 05 2025 01.jpg|center|128px]]
| Aythya fuligula
| [[:commons:Category:Aythya fuligula|Aythya fuligula]]
| 56 gram
| 0.71 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 356
| Q25495361
| [[lacha bháneiteach]]
| [[Íomhá:White-winged wood duck.jpg|center|128px]]
| Asarcornis scutulata
| [[:commons:Category:Asarcornis scutulata|Asarcornis scutulata]]
| 3.25 cileagram&lt;br/&gt;2.65 cileagram&lt;br/&gt;72.3 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 357
| Q597144
| [[lacha cheann-bhándearg]]
| [[Íomhá:Rhodonessa caryophyllacea.jpg|center|128px]]
| Rhodonessa caryophyllacea
| [[:commons:Category:Rhodonessa caryophyllacea|Rhodonessa caryophyllacea]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 358
| Q241399
| [[lacha cheannbhán]]
| [[Íomhá:Oxyura leucocephala, Clot-de-Galvany, Alicante 16.jpg|center|128px]]
| Oxyura leucocephala
| [[:commons:Category:Oxyura leucocephala|Oxyura leucocephala]]
| 96 gram&lt;br/&gt;737 gram&lt;br/&gt;593 gram
| 66 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 359
| Q322159
| [[lacha choille]]
| [[Íomhá:Wood duck druid ridge cemetery 10.10.20 DSC 5487.jpg|center|128px]]
| Aix sponsa
| [[:commons:Category:Aix sponsa|Aix sponsa]]
| 
| 71 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 360
| Q845292
| [[lacha chosrua]]
| [[Íomhá:028 - AMERICAN BLACK DUCK (2-19-11) Quidi Vidi Lake, St John's, Newfoundland (8710694225).jpg|center|128px]]
| Anas rubripes
| [[:commons:Category:Anas rubripes|Anas rubripes]]
| 1.252 cileagram&lt;br/&gt;1.111 cileagram
| 90.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 361
| Q426968
| [[lacha chuircíneach]]
| [[Íomhá:Knob-billed Duck Sarkidiornis melanotos, female, by Dr. Raju Kasambe DSCN8938 (1).jpg|center|128px]]
| Sarkidiornis melanotos
| [[:commons:Category:Sarkidiornis melanotos|Sarkidiornis melanotos]]
| 66 gram&lt;br/&gt;1.455 cileagram&lt;br/&gt;1.777 cileagram
| 
| 29 lá
|-
| style='text-align:right'| 362
| Q26597
| [[lacha earrfhada]]
| [[Íomhá:Clangula-hyemalis-011.jpg|center|128px]]
| Clangula hyemalis
| [[:commons:Category:Clangula hyemalis|Clangula hyemalis]]
| 
| 0.71 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 363
| Q654901
| [[lacha Fhilipíneach]]
| [[Íomhá:Anas luzonica, Candaba Marsh, Luzon 1.jpg|center|128px]]
| Anas luzonica
| [[:commons:Category:Anas luzonica|Anas luzonica]]
| 906 gram&lt;br/&gt;779 gram
| 84 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 364
| Q535206
| [[lacha ghob-bhuí]]
| [[Íomhá:Gelbschnabelente Anas undulata 0505273 Wikiausschnitt.jpg|center|128px]]
| Anas undulata
| [[:commons:Category:Anas undulata|Anas undulata]]
| 55 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 365
| Q851349
| [[lacha ghobrósach]]
| [[Íomhá:Netta peposaca - Miguel - 569265081 (cropped).jpeg|center|128px]]
| Netta peposaca
| [[:commons:Category:Netta peposaca|Netta peposaca]]
| 1.181 cileagram&lt;br/&gt;1.004 cileagram
| 
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 366
| Q845624
| [[lacha Hartlaub]]
| [[Íomhá:Pteronetta hartlaubii (Hartlaub's Duck), Lac Mafoumi, Gabon 1.jpg|center|128px]]
| Pteronetta hartlaubii
| [[:commons:Category:Pteronetta hartlaubii|Pteronetta hartlaubii]]
| 40 gram&lt;br/&gt;1.035 cileagram&lt;br/&gt;790 gram
| 
| 31 lá
|-
| style='text-align:right'| 367
| Q26635
| [[lacha iascán]]
| [[Íomhá:2014-04-14 Aythya marila, female, Killingworth Lake, Northumberland 04.jpg|center|128px]]
| Aythya marila
| [[:commons:Category:Aythya marila|Aythya marila]]
| 
| 0.82 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 368
| Q917490
| [[lacha Meller]]
| [[Íomhá:Anas.melleri.3.jpg|center|128px]]
| Anas melleri
| [[:commons:Category:Anas melleri|Anas melleri]]
| 45 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 369
| Q200339
| [[lacha mhandrach]]
| [[Íomhá:Mandarin ducks by the Weiming Lake of Peking University 09.jpg|center|128px]]
| Aix galericulata
| [[:commons:Category:Aix galericulata|Aix galericulata]]
| 41 gram
| 71 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 370
| Q191723
| [[lacha mheirgeach]]
| [[Íomhá:Ferruginous Pochard Aythya nyroca Male by Dr. Raju Kasambe DSCN2746 (12).jpg|center|128px]]
| Aythya nyroca
| [[:commons:Category:Aythya nyroca|Aythya nyroca]]
| 43 gram&lt;br/&gt;583 gram&lt;br/&gt;520 gram
| 65 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 371
| Q601055
| [[lacha mhuinceach]]
| [[Íomhá:Ring-necked Duck (f) (26058476660).jpg|center|128px]]
| Aythya collaris
| [[:commons:Category:Aythya collaris|Aythya collaris]]
| 744 gram&lt;br/&gt;671 gram
| 68 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 372
| Q647461
| [[lacha rua]]
| [[Íomhá:065 - RUDDY DUCK (11-27-07) fem, oso flaco, sloco, ca oso (1) (8718083235).jpg|center|128px]]
| Oxyura jamaicensis
| [[:commons:Category:Oxyura jamaicensis|Oxyura jamaicensis]]
| 590 gram&lt;br/&gt;499 gram
| 57.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 373
| Q28106837
| [[Rualacha|Lacha rua]]
| [[Íomhá:1994. Марка России 0170 hi.jpg|center|128px]]
| Mareca penelope
| [[:commons:Category:Mareca penelope|Mareca penelope]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 374
| Q839542
| [[lacha spotghobach]]
| [[Íomhá:Pair Indian Spot-billed Duck Karanji Mysore Dec23 A7C 08342.jpg|center|128px]]
| Anas poecilorhyncha
| [[:commons:Category:Anas poecilorhyncha|Anas poecilorhyncha]]
| 57 gram&lt;br/&gt;1.365 cileagram&lt;br/&gt;1.025 cileagram
| 0.689 méadar
| 26 lá
|-
| style='text-align:right'| 375
| Q570379
| [[ladhrán buí]]
| [[Íomhá:Greater Yellowlegs2.jpg|center|128px]]
| Tringa melanoleuca
| [[:commons:Category:Tringa melanoleuca|Tringa melanoleuca]]
| 27.9 gram&lt;br/&gt;170 gram
| 72 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 376
| Q18840
| [[laidhrín glas]]
| [[Íomhá:Greenshank (Tringa nebularia).jpg|center|128px]]
| Tringa nebularia
| [[:commons:Category:Tringa nebularia|Tringa nebularia]]
| 30.5 gram&lt;br/&gt;173 gram
| 0.61 méadar
| 26 lá
|-
| style='text-align:right'| 377
| Q25418
| [[lasair choille]]
| [[Íomhá:Carcar.jpg|center|128px]]
| Carduelis carduelis
| [[:commons:Category:Carduelis carduelis|Carduelis carduelis]]
| 1.53 gram
| 0.24 méadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 378
| Q27471
| [[Lasairchíor choiteann|lasairchíor]]
| [[Íomhá:Regulus ignicapilla Frank Vassen.jpg|center|128px]]
| Regulus ignicapilla
| [[:commons:Category:Regulus ignicapilla|Regulus ignicapilla]]
| 
| 14 ceintiméadar
| 16 lá
|-
| style='text-align:right'| 379
| Q179863
| [[Lasairéan mór|lasairéan]]
| [[Íomhá:Flamant rose Thyna009.jpg|center|128px]]
| Phoenicopterus roseus
| [[:commons:Category:Phoenicopterus roseus|Phoenicopterus roseus]]
| 
| 163.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 380
| Q644012
| [[Leptoptilos dubius]]
| [[Íomhá:Greater Adjutant (Leptoptilos dubius).jpg|center|128px]]
| Leptoptilos dubius
| [[:commons:Category:Leptoptilos dubius|Leptoptilos dubius]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 381
| Q155878
| [[liathchearc]]
| [[Íomhá:Birkhahn.jpg|center|128px]]
| Lyrurus tetrix
| [[:commons:Category:Lyrurus tetrix|Lyrurus tetrix]]
| 1.175 cileagram&lt;br/&gt;925 gram&lt;br/&gt;35.5 gram
| 72 ceintiméadar
| 26 lá
|-
| style='text-align:right'| 382
| Q845408
| [[Cearc fhraoigh Chugasaigh|liathchearc cugasach]]
| [[Íomhá:Tetras du caucase jogo 0g.jpg|center|128px]]
| Lyrurus mlokosiewiczi
| [[:commons:Category:Lyrurus mlokosiewiczi|Lyrurus mlokosiewiczi]]
| 32.5 gram&lt;br/&gt;865 gram&lt;br/&gt;766 gram
| 
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 383
| Q178942
| [[liatráisc]]
| [[Íomhá:Mistle Thrush (Turdus viscivorus) (33847459792).jpg|center|128px]]
| Turdus viscivorus
| [[:commons:Category:Turdus viscivorus|Turdus viscivorus]]
| 
| 0.44 méadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 384
| Q26641
| [[lon creige]]
| [[Íomhá:2015-04-20 Turdus torquatus torquatus Cairngorm 2.jpg|center|128px]]
| Turdus torquatus
| [[:commons:Category:Turdus torquatus|Turdus torquatus]]
| 7.4 gram
| 40 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 385
| Q58958
| [[luathrán]]
| [[Íomhá:2014-05-25 Sanderling, Paignton Beach, Devon 1.jpg|center|128px]]
| Calidris alba
| [[:commons:Category:Calidris alba|Calidris alba]]
| 
| 35 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 386
| Q184432
| [[lóma Artach]]
| [[Íomhá:Gavia arctica1.jpg|center|128px]]
| Gavia arctica
| [[:commons:Category:Gavia arctica|Gavia arctica]]
| 
| 1.2 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 387
| Q558990
| [[Lóma an Aigéin Chiúin|lóma ciúinmuirí]]
| [[Íomhá:PacificLoon24.jpg|center|128px]]
| Gavia pacifica
| [[:commons:Category:Gavia pacifica|Gavia pacifica]]
| 95 gram&lt;br/&gt;2.349 cileagram&lt;br/&gt;2.115 cileagram
| 
| 29 lá
|-
| style='text-align:right'| 388
| Q26691
| [[lóma rua]]
| [[Íomhá:Gavia stellata -Iceland -swimming-8.jpg|center|128px]]
| Gavia stellata
| [[:commons:Category:Gavia stellata|Gavia stellata]]
| 1.729 cileagram&lt;br/&gt;1.477 cileagram
| 1.04 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 389
| Q673417
| [[Malacocincla perspicillata]]
| [[Íomhá:Enigma dari Karst Meratus.jpg|center|128px]]
| Malacocincla perspicillata
| [[:commons:Category:Malacocincla perspicillata|Malacocincla perspicillata]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 390
| Q25348
| [[mallard]]
| [[Íomhá:Anas platyrhynchos (Male) on the ground.jpg|center|128px]]
| Anas platyrhynchos
| [[:commons:Category:Anas platyrhynchos|Anas platyrhynchos]]
| 
| 0.88 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 391
| Q28106966
| [[Gadual|Mareca strepera]]
| [[Íomhá:Anas strepera pair.jpg|center|128px]]
| Mareca strepera
| [[:commons:Category:Mareca strepera|Mareca strepera]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 392
| Q273067
| [[Meantán crochta|meantán crochadánach]]
| [[Íomhá:Remiz pendulinus (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]]
| Remiz pendulinus
| [[:commons:Category:Remiz pendulinus|Remiz pendulinus]]
| 0.95 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 393
| Q192817
| [[meantán croiméalach]]
| [[Íomhá:Bartmeise(Cropped) by Wolfram Riech.jpg|center|128px]]
| Panurus biarmicus
| [[:commons:Category:Panurus biarmicus|Panurus biarmicus]]
| 1.88 gram&lt;br/&gt;15.3 gram
| 17 ceintiméadar
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 394
| Q207831
| [[meantán cuircíneach]]
| [[Íomhá:Lophophanes cristatus - 01.jpg|center|128px]]
| Lophophanes cristatus
| [[:commons:Category:Lophophanes cristatus|Lophophanes cristatus]]
| 1.31 gram
| 100000 millimetre
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 395
| Q574281
| [[Meantán gruama|meantán duairc]]
| [[Íomhá:Poecile lugubris, Bulgaria 1.jpg|center|128px]]
| Poecile lugubris
| [[:commons:Category:Poecile lugubris|Poecile lugubris]]
| 1.68 gram&lt;br/&gt;16.8 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 396
| Q191096
| [[meantán dubh]]
| [[Íomhá:Coal Tit - Dugalbitta, Uttarakhand, India (15143483976).jpg|center|128px]]
| Periparus ater
| [[:commons:Category:Periparus ater|Periparus ater]]
| 1.04 gram
| 0.18 méadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 397
| Q170831
| [[meantán earrfhada]]
| [[Íomhá:Long-tailed tit (74940).jpg|center|128px]]
| Aegithalos caudatus
| [[:commons:Category:Aegithalos caudatus|Aegithalos caudatus]]
| 
| 18 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 398
| Q25404
| [[meantán gorm]]
| [[Íomhá:Parus caeruleus1.jpg|center|128px]]
| Cyanistes caeruleus
| [[:commons:Category:Cyanistes caeruleus|Cyanistes caeruleus]]
| 1.14 gram&lt;br/&gt;11.8 gram
| 18 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 399
| Q4967039
| [[Meantán Hyrcaniach|meantán Iaránach]]
| [[Íomhá:Poecile hyrcanus 122184675.jpg|center|128px]]
| Poecile hyrcanus
| [[:commons:Category:Poecile hyrcanus|Poecile hyrcanus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 400
| Q207838
| [[meantán lathaí]]
| [[Íomhá:Sumpfmeise im NSG Hirschacker und Dossenwald 2.jpg|center|128px]]
| Poecile palustris
| [[:commons:Category:Poecile palustris|Poecile palustris]]
| 1.24 gram&lt;br/&gt;11.9 gram
| 19 ceintiméadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 401
| Q215211
| [[meantán léana]]
| [[Íomhá:Parus atricapillus 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]]
| Poecile montanus
| [[:commons:Category:Poecile montanus|Poecile montanus]]
| 
| 19 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 402
| Q25485
| [[meantán mór]]
| [[Íomhá:Great tit (Parus major), Parc de Woluwé, Brussels (13042792905).jpg|center|128px]]
| Parus major
| [[:commons:Category:Parus major|Parus major]]
| 1.68 gram&lt;br/&gt;18.5 gram
| 0.23 méadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 403
| Q571268
| [[Stercorarius maccormicki|meirleach Antartach]]
| [[Íomhá:Skua Terra Nova Bay 01.jpg|center|128px]]
| Stercorarius maccormicki
| [[:commons:Category:Stercorarius maccormicki|Stercorarius maccormicki]]
| 89.4 gram&lt;br/&gt;1.277 cileagram&lt;br/&gt;1.421 cileagram
| 135 ceintiméadar
| 29 lá
|-
| style='text-align:right'| 404
| Q203053
| [[meirleach Artach]]
| [[Íomhá:2021-07-11 Parasitic jaeger chick.jpg|center|128px]]
| Stercorarius parasiticus
| [[:commons:Category:Stercorarius parasiticus|Stercorarius parasiticus]]
| 
| 1.06 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 405
| Q207760
| [[meirleach mór]]
| [[Íomhá:GreatSkuaInWater.jpg|center|128px]]
| Stercorarius skua
| [[:commons:Category:Stercorarius skua|Stercorarius skua]]
| 111.7 gram&lt;br/&gt;1.735 cileagram&lt;br/&gt;1.935 cileagram
| 136 ceintiméadar
| 29 lá
|-
| style='text-align:right'| 406
| Q212767
| [[meirleach pomairíneach]]
| [[Íomhá:Pomarine Skua ( Stercorarius pomarinus ) Adult summer ... Coatham Sands , Redcar (53247051024).jpg|center|128px]]
| Stercorarius pomarinus
| [[:commons:Category:Stercorarius pomarinus|Stercorarius pomarinus]]
| 66 gram&lt;br/&gt;648 gram&lt;br/&gt;740 gram
| 1.18 méadar
| 26 lá
|-
| style='text-align:right'| 407
| Q131918
| [[meirliún]]
| [[Íomhá:Falco columbarius PP.jpg|center|128px]]
| Falco columbarius
| [[:commons:Category:Falco columbarius|Falco columbarius]]
| 162 gram&lt;br/&gt;212 gram
| 60 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 408
| Q184518
| [[mionchnagaire breac]]
| [[Íomhá:PicoidesMinorBack.jpg|center|128px]]
| Dryobates minor
| [[:commons:Category:Dryobates minor|Dryobates minor]]
| 
| 26 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 409
| Q27075424
| [[Mionfhuiseog ladharghearr]]
| [[Íomhá:Lesser Short-toed Lark Alaudala rufescens polatzeki, Fuerteventura.jpg|center|128px]]
| Alaudala rufescens
| [[:commons:Category:Alaudala rufescens|Alaudala rufescens]]
| 
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 410
| Q386949
| [[mionghé Afracach]]
| [[Íomhá:African pygmy goose, Nettapus auritus, at Muirhead Dams, Royal Macadamia Plantations, Machado, Limpopo, South Africa - male (26210431045) cropped.jpg|center|128px]]
| Nettapus auritus
| [[:commons:Category:Nettapus auritus|Nettapus auritus]]
| 23 gram
| 
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 411
| Q191628
| [[mionghé bhánéadanach]]
| [[Íomhá:Anser erythropus MHNT.ZOO.2010.11.14.6.jpg|center|128px]]
| Anser erythropus
| [[:commons:Category:Anser erythropus|Anser erythropus]]
| 100 gram&lt;br/&gt;1.797 cileagram
| 125 ceintiméadar
| 26 lá
|-
| style='text-align:right'| 412
| Q833243
| [[mionlacha iascán]]
| [[Íomhá:Aythya affinis.JPG|center|128px]]
| Aythya affinis
| [[:commons:Category:Aythya affinis|Aythya affinis]]
| 825 gram&lt;br/&gt;748 gram
| 72.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 413
| Q210954
| [[Steilléadar|Mionlacha lochlannach]]
| [[Íomhá:047 - STELLER'S EIDER (6-16-2016) barrow, alaska -02 (27539228164).jpg|center|128px]]
| Polysticta stelleri
| [[:commons:Category:Polysticta stelleri|Polysticta stelleri]]
| 58 gram&lt;br/&gt;807 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 414
| Q28000
| [[mionladhrán buí]]
| [[Íomhá:Lesser Yellowlegs.jpg|center|128px]]
| Tringa flavipes
| [[:commons:Category:Tringa flavipes|Tringa flavipes]]
| 17.4 gram&lt;br/&gt;81 gram
| 61.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 415
| Q229408
| [[mionphocaire gaoithe]]
| [[Íomhá:A Lesser Kestrel on a Weak Perch (49591372658).jpg|center|128px]]
| Falco naumanni
| [[:commons:Category:Falco naumanni|Falco naumanni]]
| 16 gram&lt;br/&gt;148 gram&lt;br/&gt;170 gram
| 0.65 méadar
| 27 lá
|-
| style='text-align:right'| 416
| Q239393
| [[mionscréachán liath]]
| [[Íomhá:Lesser Grey Shrike by Daniel Bastaja.jpg|center|128px]]
| Lanius minor
| [[:commons:Category:Lanius minor|Lanius minor]]
| 4.3 gram&lt;br/&gt;46 gram
| 
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 417
| Q191155
| [[mionulchabhán Eoráiseach]]
| [[Íomhá:Eurasian pygmy owl (Glaucidium passerinum) Białowieza.jpg|center|128px]]
| Glaucidium passerinum
| [[:commons:Category:Glaucidium passerinum|Glaucidium passerinum]]
| 8.3 gram&lt;br/&gt;58 gram&lt;br/&gt;73 gram
| 35 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 418
| Q742818
| [[monál Himiléach]]
| [[Íomhá:Himalayan Monal Adult Female Tungnath Rudraprayag Uttarakhand India 14.06.2013.jpg|center|128px]]
| Lophophorus impejanus
| [[:commons:Category:Lophophorus impejanus|Lophophorus impejanus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 419
| Q242851
| [[musclacha]]
| [[Íomhá:Muskovy duck (Cairina moschata).JPG|center|128px]]
| Cairina moschata
| [[:commons:Category:Cairina moschata|Cairina moschata]]
| 74 gram&lt;br/&gt;3 cileagram&lt;br/&gt;1.25 cileagram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 420
| Q116667
| [[Míona coiteann|míona]]
| [[Íomhá:Common Myna in Rabindra Sarobar February 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|128px]]
| Acridotheres tristis
| [[:commons:Category:Acridotheres tristis|Acridotheres tristis]]
| 7.1 gram
| 0.378 méadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 421
| Q180835
| [[mórcheolaire giolcaí]]
| [[Íomhá:Drosselrohrsänger Great reed warbler.jpg|center|128px]]
| Acrocephalus arundinaceus
| [[:commons:Category:Acrocephalus arundinaceus|Acrocephalus arundinaceus]]
| 3.15 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 422
| Q26209
| [[mórchnagaire breac]]
| [[Íomhá:Dendrocopos major EM1B2679 (35219263071).jpg|center|128px]]
| Dendrocopos major
| [[:commons:Category:Dendrocopos major|Dendrocopos major]]
| 5.7 gram&lt;br/&gt;89 gram
| 36 ceintiméadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 423
| Q333796
| [[Éigrit mhór ghorm|Mórchorr ghorm]]
| [[Íomhá:Great blue heron in GWC (21718).jpg|center|128px]]
| Ardea herodias
| [[:commons:Category:Ardea herodias|Ardea herodias]]
| 2.48 cileagram&lt;br/&gt;2.11 cileagram
| 183 ceintiméadar
| 27 lá
|-
| style='text-align:right'| 424
| Q665363
| [[mórchuach bhreac]]
| [[Íomhá:Clamator glandarius (juvenile).jpg|center|128px]]
| Clamator glandarius
| [[:commons:Category:Clamator glandarius|Clamator glandarius]]
| 9.85 gram&lt;br/&gt;169 gram&lt;br/&gt;138 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 425
| Q476356
| [[Sléibhín Pallas|mórfhaoileán ceanndubh]]
| [[Íomhá:Larus ichthyaetus.jpg|center|128px]]
| Ichthyaetus ichthyaetus
| [[:commons:Category:Ichthyaetus ichthyaetus|Ichthyaetus ichthyaetus]]
| 112 gram&lt;br/&gt;1.599 cileagram&lt;br/&gt;1.189 cileagram
| 161 ceintiméadar
| 25 lá
|-
| style='text-align:right'| 426
| Q184508
| [[mórscréachán liath]]
| [[Íomhá:Great Grey Shrike in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]]
| Lanius excubitor
| [[:commons:Category:Lanius excubitor|Lanius excubitor]]
| 63.4 gram
| 32 ceintiméadar
| 16 lá
|-
| style='text-align:right'| 427
| Q81515
| [[mórulchabhán cluasach]]
| [[Íomhá:Bubo virginianus -Canada-6.jpg|center|128px]]
| Bubo virginianus
| [[:commons:Category:Bubo virginianus|Bubo virginianus]]
| 
| 1.34 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 428
| Q25692
| [[naoscach]]
| [[Íomhá:Bekassine (Blick nach oben).jpg|center|128px]]
| Gallinago gallinago
| [[:commons:Category:Gallinago gallinago|Gallinago gallinago]]
| 111 gram&lt;br/&gt;128 gram
| 0.52 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 429
| Q26711
| [[naoscach bhídeach]]
| [[Íomhá:Lymnocryptes minimus.jpg|center|128px]]
| Lymnocryptes minimus
| [[:commons:Category:Lymnocryptes minimus|Lymnocryptes minimus]]
| 53.7 gram&lt;br/&gt;46.7 gram
| 40 ceintiméadar
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 430
| Q687695
| [[néné]]
| [[Íomhá:Branta sandvicensis -Kilauea Point National Wildlife Refuge, Hawaii, USA-8.jpg|center|128px]]
| Branta sandvicensis
| [[:commons:Category:Branta sandvicensis|Branta sandvicensis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 431
| Q1193048
| [[Gearg choille scornáin|Odontophorus strophium]]
| [[Íomhá:Odontophorus strophium - 1820-1863 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ17100201 (cropped).tif|center|128px]]
| Odontophorus strophium
| [[:commons:Category:Odontophorus strophium|Odontophorus strophium]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 432
| Q188660
| [[Opisthocomus hoazin]]
| [[Íomhá:Hoatzin (Opisthocomus hoazin) Rio Napo.jpg|center|128px]]
| Opisthocomus hoazin
| [[:commons:Category:Opisthocomus hoazin|Opisthocomus hoazin]]
| 
| 
| 31 lá
|-
| style='text-align:right'| 433
| Q279939
| [[Oxyura maccoa]]
| [[Íomhá:Oxyura maccoa.jpg|center|128px]]
| Oxyura maccoa
| [[:commons:Category:Oxyura maccoa|Oxyura maccoa]]
| 96 gram&lt;br/&gt;820 gram&lt;br/&gt;554 gram
| 
| 26 lá
|-
| style='text-align:right'| 434
| Q27075910
| [[parúl tuaisceartach]]
| [[Íomhá:Northern parula (81098).jpg|center|128px]]
| Setophaga americana
| [[:commons:Category:Setophaga americana|Setophaga americana]]
| 1.26 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 435
| Q26106
| [[Patraisc choiteann|patraisc]]
| [[Íomhá:Nurmkana (cropped).jpg|center|128px]]
| Perdix perdix
| [[:commons:Category:Perdix perdix|Perdix perdix]]
| 
| 46 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 436
| Q733777
| [[patraisc bhroinnliath]]
| [[Íomhá:Lossy-page1-2929px-Perdix personata - 1820-1863 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ17100109.png|center|128px]]
| Arborophila orientalis
| [[:commons:Category:Arborophila orientalis|Arborophila orientalis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 437
| Q754863
| [[patraisc chosdearg]]
| [[Íomhá:AlectorisRufa.jpg|center|128px]]
| Alectoris rufa
| [[:commons:Category:Alectoris rufa|Alectoris rufa]]
| 20.1 gram
| 48 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 438
| Q194043
| [[patraisc thiucair]]
| [[Íomhá:Chukar Partridge (Alectoris chukar) (39660989151).jpg|center|128px]]
| Alectoris chukar
| [[:commons:Category:Alectoris chukar|Alectoris chukar]]
| 650 gram&lt;br/&gt;565 gram&lt;br/&gt;22.5 gram
| 51 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 439
| Q168748
| [[Peannaire (éan)|peannaire]]
| [[Íomhá:Secretario (Sagittarius serpentarius), parque nacional de Amboseli, Kenia, 2024-05-23, DD 13.jpg|center|128px]]
| Sagittarius serpentarius
| [[:commons:Category:Sagittarius serpentarius|Sagittarius serpentarius]]
| 130 gram&lt;br/&gt;4.052 cileagram
| 203 ceintiméadar
| 44 lá
|-
| style='text-align:right'| 440
| Q208060
| [[pearaicít rósbhráisléadach]]
| [[Íomhá:African Rose-ringed Parakeet, Tamanrasset, Algeria 1.jpg|center|128px]]
| Psittacula krameri
| [[:commons:Category:Psittacula krameri|Psittacula krameri]]
| 
| 45 ceintiméadar
| 23 lá
|-
| style='text-align:right'| 441
| Q220328
| [[pearóid liath Afracach]]
| [[Íomhá:Perroquet à Yampopo Beach - Douala.jpg|center|128px]]
| Psittacus erithacus
| [[:commons:Category:Psittacus erithacus|Psittacus erithacus]]
| 18.7 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 442
| Q199427
| [[peileacán bán]]
| [[Íomhá:Great white pelican (Pelecanus onocrotalus).jpg|center|128px]]
| Pelecanus onocrotalus
| [[:commons:Category:Pelecanus onocrotalus|Pelecanus onocrotalus]]
| 180 gram&lt;br/&gt;11.45 cileagram&lt;br/&gt;7.59 cileagram
| 2.91 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 443
| Q184751
| [[peileacán Dalmátach]]
| [[Íomhá:Dalmatian Pelican Pelecanus crispus by Dr. Raju Kasambe DSCN6899 (3).jpg|center|128px]]
| Pelecanus crispus
| [[:commons:Category:Pelecanus crispus|Pelecanus crispus]]
| 
| 320 ceintiméadar
| 32 lá
|-
| style='text-align:right'| 444
| Q385891
| [[piasún cír]]
| [[Íomhá:Cheer Pheasant.jpg|center|128px]]
| Catreus wallichii
| [[:commons:Category:Catreus wallichii|Catreus wallichii]]
| 1.525 cileagram&lt;br/&gt;1.13 cileagram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 445
| Q25307
| [[Snag breac|Pica pica]]
| [[Íomhá:Eurasian magpie (10860).jpg|center|128px]]
| Pica pica
| [[:commons:Category:Pica pica|Pica pica]]
| 9.9 gram&lt;br/&gt;221 gram&lt;br/&gt;191 gram
| 56 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 446
| Q25392
| [[pilibín]]
| [[Íomhá:Northern-Lapwing-Vanellus-vanellus.jpg|center|128px]]
| Vanellus vanellus
| [[:commons:Category:Vanellus vanellus|Vanellus vanellus]]
| 25.5 gram
| 0.75 méadar&lt;br/&gt;69.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 447
| Q279307
| [[pilibín ealtúil]]
| [[Íomhá:Sociable Lapwing, Korgalzhynskiy, Kazakhstan 1.jpg|center|128px]]
| Vanellus gregarius
| [[:commons:Category:Vanellus gregarius|Vanellus gregarius]]
| 26.5 gram&lt;br/&gt;252 gram&lt;br/&gt;200 gram
| 70 ceintiméadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 448
| Q161829
| [[piongain impireach]]
| [[Íomhá:202501 Emperor penguin.svg|center|128px]]
| Aptenodytes forsteri
| [[:commons:Category:Aptenodytes forsteri|Aptenodytes forsteri]]
| 425 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 449
| Q494544
| [[Corr bheag|Platalea minor]]
| [[Íomhá:Platalea minor okinawa.jpg|center|128px]]
| Platalea minor
| [[:commons:Category:Platalea minor|Platalea minor]]
| 
| 110 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 450
| Q26490
| [[Pocaire gaoithe coiteann|pocaire gaoithe]]
| [[Íomhá:Common kestrel falco tinnunculus.jpg|center|128px]]
| Falco tinnunculus
| [[:commons:Category:Falco tinnunculus|Falco tinnunculus]]
| 201 gram
| 0.73 méadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 451
| Q187902
| [[Cearcóg chorcra|Porphyrio porphyrio]]
| [[Íomhá:Purpurhuhn.jpg|center|128px]]
| Porphyrio porphyrio
| [[:commons:Category:Porphyrio porphyrio|Porphyrio porphyrio]]
| 
| 
| 25 lá
|-
| style='text-align:right'| 452
| Q25700
| [[praslacha]]
| [[Íomhá:Common Teal Male (8602525826).jpg|center|128px]]
| Anas crecca
| [[:commons:Category:Anas crecca|Anas crecca]]
| 
| 0.59 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 453
| Q331447
| [[praslacha mharmarach]]
| [[Íomhá:Marbled Teal (Marmaronetta angustirostris) RWD2.jpg|center|128px]]
| Marmaronetta angustirostris
| [[:commons:Category:Marmaronetta angustirostris|Marmaronetta angustirostris]]
| 562 gram&lt;br/&gt;492 gram
| 65 ceintiméadar
| 26 lá
|-
| style='text-align:right'| 454
| Q695729
| [[pratancól dubheiteach]]
| [[Íomhá:Black-winged pratincole (Glareola nordmanni) at Mkhombo Dam, Mpumalanga (36861637734).jpg|center|128px]]
| Glareola nordmanni
| [[:commons:Category:Glareola nordmanni|Glareola nordmanni]]
| 11 gram&lt;br/&gt;97 gram
| 64 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 455
| Q330310
| [[pratancól muinceach]]
| [[Íomhá:Collared pratincole (Glareola pratincola).jpg|center|128px]]
| Glareola pratincola
| [[:commons:Category:Glareola pratincola|Glareola pratincola]]
| 10.1 gram&lt;br/&gt;77 gram
| 65 ceintiméadar
| 18 lá
|-
| style='text-align:right'| 456
| Q1262047
| [[Seabhac droimliath|Pseudastur occidentalis]]
| [[Íomhá:Gray-backed Hawk - South-Ecuador S4E8637 (15478568822).jpg|center|128px]]
| Pseudastur occidentalis
| [[:commons:Category:Pseudastur occidentalis|Pseudastur occidentalis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 457
| Q643836
| [[Pyrrhocorax pyrrhocorax]]
| [[Íomhá:Alpenkrähe-Pyrrhocorax.jpg|center|128px]]
| Pyrrhocorax pyrrhocorax
| [[:commons:Category:Pyrrhocorax pyrrhocorax|Pyrrhocorax pyrrhocorax]]
| 312 gram&lt;br/&gt;263 gram
| 82 ceintiméadar
| 17 lá
|-
| style='text-align:right'| 458
| Q244350
| [[póiseard cíordhearg]]
| [[Íomhá:Netta rufina - Jona (SG) Stampf 2011-04-24 15-55-50.jpg|center|128px]]
| Netta rufina
| [[:commons:Category:Netta rufina|Netta rufina]]
| 56 gram&lt;br/&gt;1.115 cileagram
| 87 ceintiméadar
| 27 lá
|-
| style='text-align:right'| 459
| Q642685
| [[riabhóg chladaigh]]
| [[Íomhá:2015-04-22 Anthus petrosus, Portsoy.jpg|center|128px]]
| Anthus petrosus
| [[:commons:Category:Anthus petrosus|Anthus petrosus]]
| 
| 25 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 460
| Q143313
| [[riabhóg choille]]
| [[Íomhá:2015-04-21 Anthus trivialis, Abernethy Forest 1.jpg|center|128px]]
| Anthus trivialis
| [[:commons:Category:Anthus trivialis|Anthus trivialis]]
| 22 gram&lt;br/&gt;25 gram
| 0.27 méadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 461
| Q27226
| [[riabhóg dhonn]]
| [[Íomhá:Anthus campestris-3.jpg|center|128px]]
| Anthus campestris
| [[:commons:Category:Anthus campestris|Anthus campestris]]
| 2.73 gram&lt;br/&gt;22 gram
| 
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 462
| Q26956
| [[riabhóg mhóna]]
| [[Íomhá:Meadow-Pipit.jpg|center|128px]]
| Anthus pratensis
| [[:commons:Category:Anthus pratensis|Anthus pratensis]]
| 2.06 gram
| 0.26 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 463
| Q241347
| [[riabhóg phíbrua]]
| [[Íomhá:Anthus cervinus2.jpg|center|128px]]
| Anthus cervinus
| [[:commons:Category:Anthus cervinus|Anthus cervinus]]
| 2.01 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 464
| Q208707
| [[riabhóg uisce]]
| [[Íomhá:Anthus spinoletta - Water Pipit, Kahramanmaraş 2016-11-18 01-10.jpg|center|128px]]
| Anthus spinoletta
| [[:commons:Category:Anthus spinoletta|Anthus spinoletta]]
| 2.73 gram
| 26 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 465
| Q179367
| [[rollóir Eorpach]]
| [[Íomhá:Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg|center|128px]]
| Coracias garrulus
| [[:commons:Category:Coracias garrulus|Coracias garrulus]]
| 
| 
| 18 lá
|-
| style='text-align:right'| 466
| Q927358
| [[rowi]]
| [[Íomhá:Okarito kiwi 2.jpg|center|128px]]
| Apteryx rowi
| [[:commons:Category:Apteryx rowi|Apteryx rowi]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 467
| Q28122714
| [[rufachán]]
| [[Íomhá:Philomachus pugnaxRuffKampfläufer.JPG|center|128px]]
| Calidris pugnax
| [[:commons:Category:Calidris pugnax|Calidris pugnax]]
| 21 gram&lt;br/&gt;170 gram&lt;br/&gt;102 gram
| 
| 21 lá
|-
| style='text-align:right'| 468
| Q185099
| [[rálóg uisce]]
| [[Íomhá:Wasserralle Bodensee.jpg|center|128px]]
| Rallus aquaticus
| [[:commons:Category:Rallus aquaticus|Rallus aquaticus]]
| 125 gram&lt;br/&gt;98 gram
| 42 ceintiméadar
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 469
| Q25383
| [[rí rua]]
| [[Íomhá:Fringilla coelebs (5577610542).jpg|center|128px]]
| Fringilla coelebs
| [[:commons:Category:Fringilla coelebs|Fringilla coelebs]]
| 2.16 gram&lt;br/&gt;22 gram
| 0.26 méadar
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 470
| Q182209
| [[rí-phiongain]]
| [[Íomhá:King Penguins on Saunders Island (5586254113).jpg|center|128px]]
| Aptenodytes patagonicus
| [[:commons:Category:Aptenodytes patagonicus|Aptenodytes patagonicus]]
| 306 gram&lt;br/&gt;12.8 cileagram&lt;br/&gt;11.5 cileagram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 471
| Q130933
| [[Rí-ulchabhán Eoráiseach|rí-ulchabhán]]
| [[Íomhá:Hubro (Bubo bubo).JPG|center|128px]]
| Bubo bubo
| [[:commons:Category:Bubo bubo|Bubo bubo]]
| 80 gram&lt;br/&gt;2.38 cileagram&lt;br/&gt;2.992 cileagram
| 174 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 472
| Q1273551
| [[rí-ulchabhán beag]]
| [[Íomhá:PseudoptynxGurneyiSmit.jpg|center|128px]]
| Otus gurneyi
| [[:commons:Category:Otus gurneyi|Otus gurneyi]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 473
| Q819706
| [[Carpodacus rubicilla|rósghlasán mór Cugasach]]
| [[Íomhá:Great Rosefinch North Sikkim India 15.10.2019.jpg|center|128px]]
| Carpodacus rubicilla
| [[:commons:Category:Carpodacus rubicilla|Carpodacus rubicilla]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 474
| Q46143
| [[rósghlasán scarlóideach]]
| [[Íomhá:Carpodacus erythrinus 20060623.jpg|center|128px]]
| Carpodacus erythrinus
| [[:commons:Category:Carpodacus erythrinus|Carpodacus erythrinus]]
| 
| 26 ceintiméadar
| 11 lá
|-
| style='text-align:right'| 475
| Q25386
| [[rúcach]]
| [[Íomhá:Corvus frugilegus -Dartmoor, Devon, England-8.jpg|center|128px]]
| Corvus frugilegus
| [[:commons:Category:Corvus frugilegus|Corvus frugilegus]]
| 489 gram&lt;br/&gt;418 gram
| 0.93 méadar
| 16 lá
|-
| style='text-align:right'| 476
| Q25777
| [[sacán]]
| [[Íomhá:Björktrast (Turdus pilaris)-4.jpg|center|128px]]
| Turdus pilaris
| [[:commons:Category:Turdus pilaris|Turdus pilaris]]
| 6.8 gram&lt;br/&gt;105 gram
| 0.42 méadar
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 477
| Q201300
| [[sceadach]]
| [[Íomhá:Velvet Scoter, Eyebrook Reservoir, Leics.jpg|center|128px]]
| Melanitta fusca
| [[:commons:Category:Melanitta fusca|Melanitta fusca]]
| 1.762 cileagram
| 0.97 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 478
| Q178821
| [[scodalach dubheiteach]]
| [[Íomhá:Himantopus himantopus - Pak Thale.jpg|center|128px]]
| Himantopus himantopus
| [[:commons:Category:Himantopus himantopus|Himantopus himantopus]]
| 21.8 gram&lt;br/&gt;160 gram
| 
| 25 lá
|-
| style='text-align:right'| 479
| Q752678
| [[Scréachán isibéalach|scréachán banbhuí]]
| [[Íomhá:Basai Wetland Gurgaon DSC9380 Isabelline shrike.JPG|center|128px]]
| Lanius isabellinus
| [[:commons:Category:Lanius isabellinus|Lanius isabellinus]]
| 30 gram
| 
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 480
| Q235052
| [[scréachán coille]]
| [[Íomhá:Lanius senator01 new.jpg|center|128px]]
| Lanius senator
| [[:commons:Category:Lanius senator|Lanius senator]]
| 3.4 gram
| 
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 481
| Q26671
| [[scréachán droimrua]]
| [[Íomhá:Lanius collurio - Red-backed shrike 09.jpg|center|128px]]
| Lanius collurio
| [[:commons:Category:Lanius collurio|Lanius collurio]]
| 3.15 gram
| 26 ceintiméadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 482
| Q25354
| [[scréachóg]]
| [[Íomhá:Garrulus glandarius - Eurasian Jay 01.jpg|center|128px]]
| Garrulus glandarius
| [[:commons:Category:Garrulus glandarius|Garrulus glandarius]]
| 8.5 gram
| 0.54 méadar
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 483
| Q80858
| [[scréachóg liath]]
| [[Íomhá:Canada jay (53737791802).jpg|center|128px]]
| Perisoreus canadensis
| [[:commons:Category:Perisoreus canadensis|Perisoreus canadensis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 484
| Q25317
| [[scréachóg reilige]]
| [[Íomhá:Tyto alba tylluan wen detail.jpg|center|128px]]
| Tyto alba
| [[:commons:Category:Tyto alba|Tyto alba]]
| 580 gram
| 0.9 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 485
| Q27434
| [[Scótar coiteann|Scótar]]
| [[Íomhá:Männliche Trauerente (Melanitta nigra) - Spiekeroog, Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer.jpg|center|128px]]
| Melanitta nigra
| [[:commons:Category:Melanitta nigra|Melanitta nigra]]
| 
| 0.85 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 486
| Q2020137
| [[Scótar báneiteach]]
| [[Íomhá:Melanitta fusca var deglandi f Toronto.jpg|center|128px]]
| Melanitta deglandi
| [[:commons:Category:Melanitta deglandi|Melanitta deglandi]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 487
| Q529048
| [[Scótar Meiriceánach]]
| [[Íomhá:Melanitta americana Barnegat NJ.jpg|center|128px]]
| Melanitta americana
| [[:commons:Category:Melanitta americana|Melanitta americana]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 488
| Q742468
| [[scótar toinne]]
| [[Íomhá:Melanitta perspicillata female.jpg|center|128px]]
| Melanitta perspicillata
| [[:commons:Category:Melanitta perspicillata|Melanitta perspicillata]]
| 62 gram&lt;br/&gt;1 cileagram&lt;br/&gt;900 gram
| 84 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 489
| Q943329
| [[Tuirne lín Meiriceánach|seabhac oíche Meiriceánach]]
| [[Íomhá:Chordeiles minor -British Columbia -Canada-8c.jpg|center|128px]]
| Chordeiles minor
| [[:commons:Category:Chordeiles minor|Chordeiles minor]]
| 79.3 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 490
| Q606755
| [[Speirsheabhac Seapánach|seabhac Seapánach]]
| [[Íomhá:ツミ.jpg|center|128px]]
| Accipiter gularis
| [[:commons:Category:Accipiter gularis|Accipiter gularis]]
| 
| 52 ceintiméadar
| 26 lá
|-
| style='text-align:right'| 491
| Q234722
| [[Iolar Bonelli|seabhaciolar]]
| [[Íomhá:Bonelli's Eagle.jpg|center|128px]]
| Aquila fasciata
| [[:commons:Category:Aquila fasciata|Aquila fasciata]]
| 1.82 cileagram&lt;br/&gt;2.56 cileagram&lt;br/&gt;112 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 492
| Q25761
| [[seil-lacha]]
| [[Íomhá:2014-04-18 Tadorna tadorna pair, Swallow Pond.jpg|center|128px]]
| Tadorna tadorna
| [[:commons:Category:Tadorna tadorna|Tadorna tadorna]]
| 78 gram&lt;br/&gt;1.261 cileagram&lt;br/&gt;1.043 cileagram
| 112 ceintiméadar
| 30 lá
|-
| style='text-align:right'| 493
| Q170723
| [[seil-lacha rua]]
| [[Íomhá:Ruddy Shelduck (Tadorna ferruginea)- Female at Bharatpur I IMG 5336.jpg|center|128px]]
| Tadorna ferruginea
| [[:commons:Category:Tadorna ferruginea|Tadorna ferruginea]]
| 83 gram&lt;br/&gt;1.36 cileagram&lt;br/&gt;1.1 cileagram
| 133 ceintiméadar
| 28 lá
|-
| style='text-align:right'| 494
| Q621833
| [[seirín ceanndubh]]
| [[Íomhá:Serinus pusillus - Red-fronted serin 01.jpg|center|128px]]
| Serinus pusillus
| [[:commons:Category:Serinus pusillus|Serinus pusillus]]
| 1.43 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 495
| Q27461190
| [[Praslacha Bhaikalach|Sibirionetta formosa]]
| [[Íomhá:Anas.formosa.4.jpg|center|128px]]
| Sibirionetta formosa
| [[:commons:Category:Sibirionetta formosa|Sibirionetta formosa]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 496
| Q27075864
| [[siscín]]
| [[Íomhá:Carduelis spinus male.jpg|center|128px]]
| Spinus spinus
| [[:commons:Category:Spinus spinus|Spinus spinus]]
| 1.29 gram&lt;br/&gt;13.8 gram
| 0.21 méadar
| 12 lá
|-
| style='text-align:right'| 497
| Q25634
| [[sléibhín]]
| [[Íomhá:Black-headed Gull - St James's Park, London - Nov 2006.jpg|center|128px]]
| Chroicocephalus ridibundus
| [[:commons:Category:Chroicocephalus ridibundus|Chroicocephalus ridibundus]]
| 294 gram&lt;br/&gt;267 gram
| 0.97 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 498
| Q164467
| [[sléibhín beag]]
| [[Íomhá:Bird Yyterin lietteet 4.jpg|center|128px]]
| Hydrocoloeus minutus
| [[:commons:Category:Hydrocoloeus minutus|Hydrocoloeus minutus]]
| 98 gram
| 78 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 499
| Q276189
| [[sléibhín Meánmhuirí]]
| [[Íomhá:2013-08-01 Ichthyaetus melanocephalus, Brierdene, Whitley Bay, Northumberland 1.jpg|center|128px]]
| Ichthyaetus melanocephalus
| [[:commons:Category:Ichthyaetus melanocephalus|Ichthyaetus melanocephalus]]
| 
| 96 ceintiméadar
| 24 lá
|-
| style='text-align:right'| 500
| Q843175
| [[smólach breacdhorcha]]
| [[Íomhá:Turdus naumanni naumanni.jpg|center|128px]]
| Turdus naumanni
| [[:commons:Category:Turdus naumanni|Turdus naumanni]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 501
| Q26349
| [[smólach ceoil]]
| [[Íomhá:Song thrush (Turdus philomelos philomelos).jpg|center|128px]]
| Turdus philomelos
| [[:commons:Category:Turdus philomelos|Turdus philomelos]]
| 6 gram&lt;br/&gt;72 gram
| 0.36 méadar
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 502
| Q80780
| [[smólach píbdhubh]]
| [[Íomhá:A dark-throated Thrush female - Dhanachuli, Uttarakhand India.jpg|center|128px]]
| Turdus atrogularis
| [[:commons:Category:Turdus atrogularis|Turdus atrogularis]]
| 
| 
| 11 lá
|-
| style='text-align:right'| 503
| Q1591651
| [[Smólach ordúil|smólach rua-eiteach]]
| [[Íomhá:Turdus eunomus s3.jpg|center|128px]]
| Turdus eunomus
| [[:commons:Category:Turdus eunomus|Turdus eunomus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 504
| Q258964
| [[smólach Sibéarach]]
| [[Íomhá:Geokichla sibirica, Slyudyansky Raion, Irkutsk Oblast, Russia 1.jpg|center|128px]]
| Geokichla sibirica
| [[:commons:Category:Geokichla sibirica|Geokichla sibirica]]
| 60 gram&lt;br/&gt;70 gram
| 
| 10 lá
|-
| style='text-align:right'| 505
| Q796672
| [[Éan oighinn|smólach talún]]
| [[Íomhá:Ovenbird (90497).jpg|center|128px]]
| Seiurus aurocapilla
| [[:commons:Category:Seiurus aurocapilla|Seiurus aurocapilla]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 506
| Q949662
| [[smólach White]]
| [[Íomhá:Zoothera aurea, Hong Kong 1.jpg|center|128px]]
| Zoothera aurea
| [[:commons:Category:Zoothera aurea|Zoothera aurea]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 507
| Q193593
| [[Snag coiteann|snag]]
| [[Íomhá:Certhia familiaris 01.jpg|center|128px]]
| Certhia familiaris
| [[:commons:Category:Certhia familiaris|Certhia familiaris]]
| 9.95 gram
| 19 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 508
| Q125895
| [[Reathaí ladharghearr|snag ladharghearr]]
| [[Íomhá:Short-toed treecreeper (Certhia brachydactyla megarhynchos).jpg|center|128px]]
| Certhia brachydactyla
| [[:commons:Category:Certhia brachydactyla|Certhia brachydactyla]]
| 1.16 gram&lt;br/&gt;8.4 gram
| 
| 14 lá
|-
| style='text-align:right'| 509
| Q28106731
| [[Spadalach tuaisceartach|spadalghob]]
| [[Íomhá:Northern Shoveler-Anas clypeata female.jpg|center|128px]]
| Spatula clypeata
| [[:commons:Category:Spatula clypeata|Spatula clypeata]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 510
| Q28106902
| [[Praslacha shamhraidh|Spatula querquedula]]
| [[Íomhá:Anas querquedula, Llobregat Delta, Barcelona 6.jpg|center|128px]]
| Spatula querquedula
| [[:commons:Category:Spatula querquedula|Spatula querquedula]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 511
| Q25334
| [[Spideog bhroinndearg|spideog]]
| [[Íomhá:Erithacus rubecula with cocked head.jpg|center|128px]]
| Erithacus rubecula
| [[:commons:Category:Erithacus rubecula|Erithacus rubecula]]
| 2.4 gram
| 21 ceintiméadar
| 15 lá
|-
| style='text-align:right'| 512
| Q557745
| [[spideog phíb-bhán]]
| [[Íomhá:Berkute (cropped).jpg|center|128px]]
| Irania gutturalis
| [[:commons:Category:Irania gutturalis|Irania gutturalis]]
| 2.66 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 513
| Q25380
| [[spioróg]]
| [[Íomhá:Accipiter nisus Meneer Zjeroen.jpg|center|128px]]
| Accipiter nisus
| [[:commons:Category:Accipiter nisus|Accipiter nisus]]
| 110 gram&lt;br/&gt;22.5 gram&lt;br/&gt;150 gram&lt;br/&gt;290 gram
| 0.67 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 514
| Q114338
| [[spioróg Leiveantach]]
| [[Íomhá:Accipiter brevipes, male.jpg|center|128px]]
| Accipiter brevipes
| [[:commons:Category:Accipiter brevipes|Accipiter brevipes]]
| 
| 0.7 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 515
| Q137474876
| [[Spioróg mhór]]
| [[Íomhá:Northern Goshawk ad M2.jpg|center|128px]]
| Astur gentilis
| 
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 516
| Q25421
| [[spágaire tonn]]
| [[Íomhá:Little Grebe - Tachybaptus ruficollis 15-1.jpg|center|128px]]
| Tachybaptus ruficollis
| [[:commons:Category:Tachybaptus ruficollis|Tachybaptus ruficollis]]
| 13.7 gram
| 42 ceintiméadar
| 20 lá
|-
| style='text-align:right'| 517
| Q753741
| [[Gaineamhchearc bhiorearrach|steipcholúr biorearrach]]
| [[Íomhá:Pterocles alchata (cropped).jpg|center|128px]]
| Pterocles alchata
| [[:commons:Category:Pterocles alchata|Pterocles alchata]]
| 25 gram&lt;br/&gt;250 gram&lt;br/&gt;225 gram
| 59.5 ceintiméadar
| 21 lá
|-
| style='text-align:right'| 518
| Q383182
| [[Gaineamhchearc bholgdhubh|steipcholúr tarrdhubh]]
| [[Íomhá:Pterocles orientalis 1921.jpg|center|128px]]
| Pterocles orientalis
| [[:commons:Category:Pterocles orientalis|Pterocles orientalis]]
| 28 gram&lt;br/&gt;428 gram&lt;br/&gt;383 gram
| 71.5 ceintiméadar
| 23 lá
|-
| style='text-align:right'| 519
| Q25352
| [[storc bán]]
| [[Íomhá:00 4439 Storchennest mit Küken.jpg|center|128px]]
| Ciconia ciconia
| [[:commons:Category:Ciconia ciconia|Ciconia ciconia]]
| 110 gram
| 1.91 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 520
| Q25398
| [[storc dubh]]
| [[Íomhá:Ciconia nigra -Kruger National Park-8.jpg|center|128px]]
| Ciconia nigra
| [[:commons:Category:Ciconia nigra|Ciconia nigra]]
| 
| 1.5 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 521
| Q616393
| [[Ulchabhán mínlíneach|Strix leptogrammica]]
| [[Íomhá:Brown Wood Owl (14157347364).jpg|center|128px]]
| Strix leptogrammica
| [[:commons:Category:Strix leptogrammica|Strix leptogrammica]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 522
| Q17592
| [[Struthio|Struthio camelus]]
| [[Íomhá:North African Ostrich - Masai Ostrich (Struthio camelus massaicus) - Flickr - Lip Kee.jpg|center|128px]]
| Struthio camelus
| [[:commons:Category:Struthio camelus|Struthio camelus]]
| 1.5 cileagram&lt;br/&gt;115 cileagram&lt;br/&gt;100 cileagram
| 
| 42 lá
|-
| style='text-align:right'| 523
| Q27043839
| [[Gearg Shíneach|Synoicus chinensis]]
| [[Íomhá:Synoicus chinensis chinensis, Tanglin, Singapore 1.jpg|center|128px]]
| Synoicus chinensis
| [[:commons:Category:Synoicus chinensis|Synoicus chinensis]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 524
| Q192524
| [[séirín Canárach]]
| [[Íomhá:Serinus canaria -Parque Rural del Nublo, Gran Canaria, Spain -male-8a.jpg|center|128px]]
| Serinus canaria
| [[:commons:Category:Serinus canaria|Serinus canaria]]
| 1.54 gram&lt;br/&gt;15.3 gram
| 
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 525
| Q26135
| [[síodeiteach Boihéamach]]
| [[Íomhá:Bohemian waxwing (Bombycilla garrulus), Uitkerke, Belgium (16366736689).jpg|center|128px]]
| Bombycilla garrulus
| [[:commons:Category:Bombycilla garrulus|Bombycilla garrulus]]
| 
| 34 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 526
| Q1084995
| [[Estrilda melpoda|síodghob leiceann flannbhuí]]
| [[Íomhá:Orange-Cheeked Waxbill zackandzill.jpg|center|128px]]
| Estrilda melpoda
| [[:commons:Category:Estrilda melpoda|Estrilda melpoda]]
| 0.68 gram&lt;br/&gt;7.8 gram
| 
| 11 lá
|-
| style='text-align:right'| 527
| Q26452
| [[Síolghé thaiga|síolghé]]
| [[Íomhá:Anser fabalis fabalis (Taiga Bean Goose), Naturschutzgebiet Schellbruch, Lübeck, Germany.jpg|center|128px]]
| Anser fabalis
| [[:commons:Category:Anser fabalis|Anser fabalis]]
| 146 gram&lt;br/&gt;3.198 cileagram&lt;br/&gt;2.843 cileagram
| 1.62 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 528
| Q673280
| [[síolghé thundra]]
| [[Íomhá:101777 豆雁來臨.jpg|center|128px]]
| Anser serrirostris
| [[:commons:Category:Anser serrirostris|Anser serrirostris]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 529
| Q241349
| [[Síolta chochaill|Síolta chochallach]]
| [[Íomhá:Hooded merganser female in CP (40676).jpg|center|128px]]
| Lophodytes cucullatus
| [[:commons:Category:Lophodytes cucullatus|Lophodytes cucullatus]]
| 
| 63 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 530
| Q200646
| [[síolta gheal]]
| [[Íomhá:Mergellus albellus, Killingworth Lake, Northumberland 1.jpg|center|128px]]
| Mergellus albellus
| [[:commons:Category:Mergellus albellus|Mergellus albellus]]
| 42 gram&lt;br/&gt;652 gram&lt;br/&gt;568 gram
| 62 ceintiméadar
| 27 lá
|-
| style='text-align:right'| 531
| Q180991
| [[síolta mhór]]
| [[Íomhá:Female Mergus merganser americanus at Las Gallinas Wildlife Ponds.jpg|center|128px]]
| Mergus merganser
| [[:commons:Category:Mergus merganser|Mergus merganser]]
| 1.709 cileagram&lt;br/&gt;1.232 cileagram
| 0.93 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 532
| Q189609
| [[síolta rua]]
| [[Íomhá:Merganser (53630992394).jpg|center|128px]]
| Mergus serrator
| [[:commons:Category:Mergus serrator|Mergus serrator]]
| 72 gram&lt;br/&gt;1.135 cileagram&lt;br/&gt;908 gram
| 0.87 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 533
| Q205930
| [[tarmachan]]
| [[Íomhá:Lagopus muta2.jpg|center|128px]]
| Lagopus muta
| [[:commons:Category:Lagopus muta|Lagopus muta]]
| 665 gram&lt;br/&gt;555 gram
| 57 ceintiméadar
| 22 lá
|-
| style='text-align:right'| 534
| Q218543
| [[Corr thíograch chíorbhán|Tigriornis leucolopha]]
| [[Íomhá:White-crested Tiger-Heron - Ankasa - Ghana 14 S4E2068 (16010535898).jpg|center|128px]]
| Tigriornis leucolopha
| [[:commons:Category:Tigriornis leucolopha|Tigriornis leucolopha]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 535
| Q185784
| [[tiuf-teaf]]
| [[Íomhá:Chiff Chaff (13324838524).jpg|center|128px]]
| Phylloscopus collybita
| [[:commons:Category:Phylloscopus collybita|Phylloscopus collybita]]
| 
| 18 ceintiméadar
| 13 lá
|-
| style='text-align:right'| 536
| Q3729103
| [[Ceolaire Sindeach|tiuf-teaf sléibhe]]
| [[Íomhá:Phylloscopus sindianus 1889.jpg|center|128px]]
| Phylloscopus sindianus
| [[:commons:Category:Phylloscopus sindianus|Phylloscopus sindianus]]
| 7 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 537
| Q667778
| [[tokoeka]]
| [[Íomhá:Tokoeka.jpg|center|128px]]
| Apteryx australis
| [[:commons:Category:Apteryx australis|Apteryx australis]]
| 2.208 cileagram&lt;br/&gt;2.535 cileagram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 538
| Q607027
| [[torspideog ruadhonn]]
| [[Íomhá:Agrobate roux au Parc National de l'Ichkeul (Tunisia), crop.jpg|center|128px]]
| Cercotrichas galactotes
| [[:commons:Category:Cercotrichas galactotes|Cercotrichas galactotes]]
| 3.2 gram&lt;br/&gt;22.7 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 539
| Q26017
| [[traonach]]
| [[Íomhá:Corncrake2.jpg|center|128px]]
| Crex crex
| [[:commons:Category:Crex crex|Crex crex]]
| 13.2 gram
| 50 ceintiméadar
| 17 lá
|-
| style='text-align:right'| 540
| Q26717
| [[Tuirne lín Eorpach|tuirne lín]]
| [[Íomhá:Caprimulgus europaeus g.JPG|center|128px]]
| Caprimulgus europaeus
| [[:commons:Category:Caprimulgus europaeus|Caprimulgus europaeus]]
| 
| 60 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 541
| Q129958
| [[ulchabhán beag]]
| [[Íomhá:Athene noctua, Ambula, Montenegro 1.jpg|center|128px]]
| Athene noctua
| [[:commons:Category:Athene noctua|Athene noctua]]
| 
| 56 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 542
| Q174466
| [[ulchabhán bóireach]]
| [[Íomhá:Aegolius-funereus-001.jpg|center|128px]]
| Aegolius funereus
| [[:commons:Category:Aegolius funereus|Aegolius funereus]]
| 
| 56 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 543
| Q25756
| [[ulchabhán donn]]
| [[Íomhá:Kautz.jpg|center|128px]]
| Strix aluco
| [[:commons:Category:Strix aluco|Strix aluco]]
| 426 gram&lt;br/&gt;524 gram
| 99 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 544
| Q200724
| [[ulchabhán mór liath]]
| [[Íomhá:Strix nebulosa CT.jpg|center|128px]]
| Strix nebulosa
| [[:commons:Category:Strix nebulosa|Strix nebulosa]]
| 
| 1.37 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 545
| Q190083
| [[ulchabhán na hÚraile]]
| [[Íomhá:2012-11-01 Ural Owl, Novosibirsk Oblast, Russia.jpg|center|128px]]
| Strix uralensis
| [[:commons:Category:Strix uralensis|Strix uralensis]]
| 
| 114.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 546
| Q25769
| [[ulchabhán réisc]]
| [[Íomhá:Asio flammeus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Sao Paulo, Brasil-8.jpg|center|128px]]
| Asio flammeus
| [[:commons:Category:Asio flammeus|Asio flammeus]]
| 
| 102 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 547
| Q171563
| [[ulchabhán scopach Eoráiseach]]
| [[Íomhá:Scops Owl (Otus scops), Kalloni, Lesvos, Greece, 19.04.2015 (16773748434).jpg|center|128px]]
| Otus scops
| [[:commons:Category:Otus scops|Otus scops]]
| 
| 58.5 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 548
| Q1270124
| [[ulchabhán scopach Sokoke]]
| [[Íomhá:Flickr - Rainbirder - Sokoke Scops Owl (Otus ireneae).jpg|center|128px]]
| Otus ireneae
| [[:commons:Category:Otus ireneae|Otus ireneae]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 549
| Q1256551
| [[ulchabhán seabhaic Oileán na Nollag]]
| [[Íomhá:Christmas Island Hawk Owl.jpg|center|128px]]
| Ninox natalis
| [[:commons:Category:Ninox natalis|Ninox natalis]]
| 184 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 550
| Q193192
| [[Ulchabhán seabhaic|ulchabhán seabhaic tuaisceartach]]
| [[Íomhá:Surnia-ulula-002.jpg|center|128px]]
| Surnia ulula
| [[:commons:Category:Surnia ulula|Surnia ulula]]
| 
| 76 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 551
| Q170177
| [[ulchabhán sneachtúil]]
| [[Íomhá:Bubo scandiacus male Muskegon.jpg|center|128px]]
| Bubo scandiacus
| [[:commons:Category:Bubo scandiacus|Bubo scandiacus]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 552
| Q1265138
| [[ulchabhán Soumagne]]
| [[Íomhá:Tyto soumagnei 6733815.jpg|center|128px]]
| Tyto soumagnei
| [[:commons:Category:Tyto soumagnei|Tyto soumagnei]]
| 380 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 553
| Q926291
| [[ulchabhán síofrach]]
| [[Íomhá:Elf Ow Cropped very small.jpg|center|128px]]
| Micrathene whitneyi
| [[:commons:Category:Micrathene whitneyi|Micrathene whitneyi]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 554
| Q467068
| [[ulchabhán uachasach]]
| [[Íomhá:Athene cunicularia -Vale do Ribeira, Juquia, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|center|128px]]
| Athene cunicularia
| [[:commons:Category:Athene cunicularia|Athene cunicularia]]
| 
| 595 millimetre
| 
|-
| style='text-align:right'| 555
| Q207846
| [[éadar taibhseach]]
| [[Íomhá:049 - KING EIDER (6-15-2016) barrow, alaska -06 (27577003883).jpg|center|128px]]
| Somateria spectabilis
| [[:commons:Category:Somateria spectabilis|Somateria spectabilis]]
| 73 gram&lt;br/&gt;1.617 cileagram
| 0.93 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 556
| Q93208
| [[éamú]]
| [[Íomhá:Dromaius novaehollandiae (29619237017).jpg|center|128px]]
| Dromaius novaehollandiae
| [[:commons:Category:Dromaius novaehollandiae|Dromaius novaehollandiae]]
| 581.2 gram&lt;br/&gt;32.7 cileagram&lt;br/&gt;38.3 cileagram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 557
| Q131709
| [[éigrit bheag]]
| [[Íomhá:Aigrette garzette au lac sud de Tunis (site RAMSAR).jpg|center|128px]]
| Egretta garzetta
| [[:commons:Category:Egretta garzetta|Egretta garzetta]]
| 28 gram&lt;br/&gt;532 gram
| 92 ceintiméadar
| 21 lá
|-
| style='text-align:right'| 558
| Q130730
| [[éigrit mhór]]
| [[Íomhá:Ardea alba - Sydney Olympic Park.jpg|center|128px]]
| Ardea alba
| [[:commons:Category:Ardea alba|Ardea alba]]
| 
| 1.44 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 559
| Q208763
| [[íbis bheannaithe]]
| [[Íomhá:Threskiornis aethiopicus -Mida Creek mud flats, Kenya-8.jpg|center|128px]]
| Threskiornis aethiopicus
| [[:commons:Category:Threskiornis aethiopicus|Threskiornis aethiopicus]]
| 62 gram
| 118 ceintiméadar
| 29 lá
|-
| style='text-align:right'| 560
| Q589171
| [[íbis bhán Mheiriceánach]]
| [[Íomhá:Eudocimus albus (4111616588).jpg|center|128px]]
| Eudocimus albus
| [[:commons:Category:Eudocimus albus|Eudocimus albus]]
| 1.036 cileagram&lt;br/&gt;764 gram
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 561
| Q245414
| [[íbis mhaol thuaisceartach]]
| [[Íomhá:Geronticus eremita.jpg|center|128px]]
| Geronticus eremita
| [[:commons:Category:Geronticus eremita|Geronticus eremita]]
| 68 gram
| 
| 27 lá
|-
| style='text-align:right'| 562
| Q178811
| [[íbis niamhrach]]
| [[Íomhá:Plegadis falcinellus Syracuse.jpg|center|128px]]
| Plegadis falcinellus
| [[:commons:Category:Plegadis falcinellus|Plegadis falcinellus]]
| 633 gram
| 0.89 méadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 563
| Q25388
| [[óiréal órga]]
| [[Íomhá:Loriot d'Europe by Michel Idre.jpg|center|128px]]
| Oriolus oriolus
| [[:commons:Category:Oriolus oriolus|Oriolus oriolus]]
| 7.3 gram
| 46 ceintiméadar
| 16 lá
|-
| style='text-align:right'| 564
| Q576762
| [[órshúileach ceannsceadach]]
| [[Íomhá:Bucephala-albeola-007.jpg|center|128px]]
| Bucephala albeola
| [[:commons:Category:Bucephala albeola|Bucephala albeola]]
| 481 gram&lt;br/&gt;367 gram
| 57 ceintiméadar
| 
|-
| style='text-align:right'| 565
| Q369767
| [[órshúileach Íoslannach]]
| [[Íomhá:Barrow's Goldeneye Drake Seedskadee NWR (16656643482).jpg|center|128px]]
| Bucephala islandica
| [[:commons:Category:Bucephala islandica|Bucephala islandica]]
| 70 gram&lt;br/&gt;1.09 cileagram&lt;br/&gt;730 gram
| 75.5 ceintiméadar
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>mg69fixscq5psg49c0psgajhsq650mp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sléacht Chluanaí-na Carraige Gile</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98266</id>
    <revision>
      <id>1316690</id>
      <parentid>1311630</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:10:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <origin>1316690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9080" sha1="2wtbnpcaokrd2xv6tatmprzzu4xt20n" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Tharla '''Sléacht Chluanaí - Na Carraige Gile,&lt;ref&gt;Springhill - Westrock, Belfast&lt;/ref&gt;''' in eastát [[Cnoc na Foinse|Chnoc na Foinse]] in iarthar [[Béal Feirste|Bhéal Feirste]], ar an [[9 Iúil]] [[1972]];, maraíodh Margaret Gargan (13 bliain d'aois),  an tAthair Noel Fitzpatrick, sagart paróiste,  Patrick Butler (39 bliain d'aois agus seisear clainne air),  John Dougal (16 bliain d'aois), agus David McCafferty (15 bliain d'aois). Lámhachadh agus gortaíodh daoine eile.

== Cúlra ==
Bhí an saol léanmhar i 1972, an bhliain ba mheasa de na Trioblóidí, agus ba í Iúil an mhí ba mheasa den bhliain anróiteach sin.   

Ar an 9 Iúil 1972, bhí réabadh agus eachtraí lámhaigh in áiteacha i mBéal Feirste.  Thug breitheamh le fios in 2026 gur scaoileadh piléir i gceantar Chluanaí agus gur mharaigh an [[An tIRA Sealadach|tIRA Sealadach]] beirt ó Reisimint an Rí i gceantar eile níos túisce tráthnóna. Dúirt sé go mb'fhéidir go raibh baint aige sin le mire na saighdiúirí.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Sléacht Chluanaí-na Carraige Gile: 'd'imigh saighdiúirí ó smacht'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0430/1571016-sleacht-chluanai-na-carraige-gile-dimigh-saighdiuiri-o-smacht/|date=2026-04-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt; Chinn sé go raibh roinnt trioblóide i gCnoc na Foinse roimh an sléacht a tharla idir 9.30 agus a 10.00 san oíche.  (Bhí sos comhraic fógartha ag an [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] cúig seachtaine roimh an sléacht). 

== Imeachtaí ==
Bhí an Reisimint Pharaisiúit agus / nó Reisimint 1st King’s ann ag an am, b'fhéidir. Fiú inniu (sa bhliain 2021), níl a fhios againn cé a bhí ann, cén t-am a bhí siad ann, agus cá raibh na saighdiúirí suite. Mhaígh [[Arm na Breataine]] ag an am go raibh na híospartaigh gafa i lár an achrainn leis an [[An tIRA Sealadach|IRA]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=http://www.irishnews.com/news/northernirelandnews/2021/05/15/news/new-evidence-proves-british-army-were-active-in-area-where-girl-13-was-shot-and-killed-in-1972-2323532/|teideal=New evidence proves British army 'were active in area' where girl (13) was shot and killed in 1972|údar=Marie Louise McConville|dáta=2021-05-15|language=en|work=The Irish News|dátarochtana=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;

Mhair na heachtraí lámhaigh b'fhéidir 90 nóiméad in iomlán.   

Is cosúil go raibh John Dougal agus a chairde ag spraoithiomáint.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tribunemag.co.uk/2021/06/springhill-the-forgotten-massacre/|teideal=Springhill: The Forgotten Massacre|language=en-GB|work=tribunemag.co.uk|dátarochtana=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;  Stop an carr agus rith na gasúir leo ach scaoileadh orthu agus iad ag éalú. 

Bhí Patrick Butler agus an tAthair Noel Fitzpatrick ag iarraidh cóireála gharchabhrach a chur ar Dougal, is cosúil.   Bhí ciarsúr bán ina lámh ag Fitzpatrick nuair a scaoileadh é. Is soiléir nach raibh airm ar bith ag na híospartaigh ag an am.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.vice.com/en/article/exk7n4/springhill-massacre-44th-anniversary|teideal=Looking Back on the Unsolved Case of Northern Ireland's Springhill Massacre|language=en|work=www.vice.com|dátarochtana=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;

=== Ionchoisne ach fiosrúchán ar bith in 1972 ===
Bhí coiste cróinéara ann i 1972 ach bhí sé easnamhach; rinneadh 'fíorasc oscailte’ ar na maruithe uilig.  Ní raibh scrúdú balaistíochta ann fiú. &quot;There are no records that there was any significant inquiry into the circumstances [of Margaret Gargan's death]&quot; agus &quot;no ballistics or forensic evidence was recovered&quot;.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/ireland/irish-news/new-evidence-emerges-in-shooting-dead-of-teenager-in-belfast-in-1972-1.4394816|teideal=New evidence emerges in shooting dead of teenager in Belfast in 1972|údar=Freya McClements|dáta=2020|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;  Bhí daoine ann ag iarraidh ceart agus cóir dá ngaolta ó shin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/seo-broga-a-bhi-a-gcaitheamh-ag-daoine-a-maraiodh-le-linn-na-dtriobloidi/|teideal=Seo bróga a bhí á gcaitheamh ag daoine a maraíodh le linn na dTrioblóidí…|údar=Robert McMillen|dáta=2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=New inquests to be held into the Springhill deaths|url=https://www.rte.ie/news/2014/1224/668885-springhill-deaths/|date=2014-12-24|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://extramuralactivity.com/2020/06/30/keep-on-praying/|teideal=Keep On Praying|údar=Extramural Activity|dáta=2020-06-30|language=en-GB|work=Extramural Activity|dátarochtana=2021-07-09}}&lt;/ref&gt;

== 2024-2026 ==
Ar an 30 Aibreán 2024, tugadh ionchoisne chun críche díreach sular chuir [[Acht Oidhreacht na dTrioblóidí 2023|Acht Oidhreachta]] na dTóraithe bac ar fhiosruithe, ionchoisní agus cásanna sibhialta faoi eachtraí le linn na dTrioblóidí.

Ar an  30 Aibreán 2026  i gCúirt Chróinéara Bhéal Feirste, dúirt breitheamh go ndeachaigh saighdiúirí ó Arm na Breataine thar cailc, ní raibh siad i gcontúirt agus d’imigh beirt acu ó smacht. 

Ina rialú, dúirt an Cróinéir, an Breitheamh David Scoffield &quot;nach raibh aon duine i mbaol&quot; ó thriúr den chúigear a lámhach na saighdiúirí ó bhuíon dá ngaireadh Reisimint an Rí.  Is é an saighdiúir céanna a mharaigh an triúr sin – David McCafferty, cúig bliana déag d'aois; Paddy Butler, 38 bliain; agus sagart, an tAthair Noel Fitzpatrick, 42 bliain. Bhí McCafferty, ag iarraidh a theacht i gcabhair ar an Athair Fitzpatrick nuair a scaoileadh sa dhroim é. Bhí McCafferty neamharmtha. Comhalta d'[[Fianna Éireann|Fhianna Éireann]] ar thaobh an [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] ab ea David McCafferty.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Chuaigh an tAthair Noel Fitzpatrick, sagart paróiste an cheantair go dtí an láthair chun an ola dhéanach a chur ar dhaoine a gortaíodh; d’iarr sé ar Patrick Butler, fear pósta le seisear clainne a dhul leis. Bhíodar ag iarraidh a dhul i gcabhair ar dhaoine nuair a bhuail an piléar céanna an bheirt. Obair dhaonnachta a bhí ar siúl acu, arsa an Cróinéir, ní raibh siad armtha agus níor chontúirt d’éinne iad.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-fhirinne-faighte-tar-eis-54-bliain-ag-ionchuiseamh-a-leirigh-gur-feidir-freagrai-a-fhail/|teideal=An fhírinne faighte tar éis 54 bliain ag ionchoisne a léirigh gur féidir freagraí a fháil|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=3 Bealtaine 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-05-03}}&lt;/ref&gt;

Mar leis an gceathrú duine, cailín trí bliana déag, Margaret Gargan, ar mharaigh saighdiúir eile í, dúirt an Breitheamh Scoffield &quot;nach raibh aon duine i mbaol uaithi ar chor ar bith&quot;.  Bhí Gargan ar an duine ab óige den chúigear a maraíodh. Fuair a deartháir óg a corp sínte ar leathán miotail rocaigh.

I dtaobh an chúigiú duine, John Dougal, a bhí sé bliana déag, dúirt an breitheamh nach raibh sé réasúnta ag an saighdiúir a mharaigh an buachaill a ghunna a scaoileadh leis.  Comhalta d'Fhianna Éireann ar thaobh an [[An tIRA Sealadach|IRA Shealadaigh]] ab ea John Dougal. Dúirt an breitheamh gur dhóichí go raibh sé ag teitheadh ó na saighdiúirí nuair a lámhachadh é sa droim.  Sháraigh an saighdiúir na rialacha sa ‘chárta buí’. Dúirt sé freisin nach bhféadfadh sé a rá an raibh an t-ógánach armtha nó nach raibh.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;   Gortaíodh beirt eile  in aice le Dougal a mhair.

Fuair  Breitheamh Scofield, bualadh bos ó na teaghlaigh sular fhág sé an chúirt tar éis a bhreithiúnas a nochtadh.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ar an 3 Meitheamh 2026, ghabh Príomh-Aire na Breataine Keir Starmer leithscéal thar ceann Rialtas na Breataine le teaghlaigh.  Dúirt  sé gur ghlac Rialtas na Breataine lenar chinn an breitheamh agus le tromchúis an chinnidh, agus dúirt go mb'údar mór aiféala don rialtas an scéal.  Ina theannta sin, dúirt sé, cé go raibh na cúinsí a bhain leis na maruithe &quot;dúshlánach [do na saighdiúirí]&quot;, go raibh dualgas ar an stát cloí leis an gcaighdeán ab airde agus freagracht a ghlacadh as sin.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Leithscéal gafa ag Starmer faoi ár Chluanaí-na Carraige Gile|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0603/1576609-pardun-iarrtha-ag-starmer-faoi-shleacht-chluanai-na-carraige-gile/|date=2026-06-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==
* [https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0430/1571016-sleacht-chluanai-na-carraige-gile-dimigh-saighdiuiri-o-smacht/ Sléacht Chluanaí-na Carraige Gile: 'd'imigh saighdiúirí ó smacht']

* [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola, 1972]]

* [[Sléacht Bhaile Uí Mhurchú]]
* [[Acht Oidhreacht na dTrioblóidí 2023]]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

== Naisc sheachtracha ==

[[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]]
[[Catagóir:Stair Bhéal Feirste]]
[[Catagóir:1972]]
[[Catagóir:Sléachtanna in Éirinn]]</text>
      <sha1>2wtbnpcaokrd2xv6tatmprzzu4xt20n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ríthe Umhaill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98305</id>
    <revision>
      <id>1316679</id>
      <parentid>1316665</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T22:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcas.oduinn</username>
        <id>33120</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Mac</comment>
      <origin>1316679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2374" sha1="s92g0bgihvvyltbkas0kifwigu2niwi" xml:space="preserve">__NOTOC__
Bhíodh ''' Ríthe Umhaill ''' i réim ar [[Umhaill]], ríocht suite i g[[Contae Mhaigh Eo]] an lae inniu. 

Bhí [[Tuath mhac nUmhoir]] leathstairiúil i gceannas sa cheantar ó dhúchas.  Taoisigh luathstairiúla ba ea na hUmaill.  Glacadar an t-ainm Uí Bhriúin Umhaill chun bréag-ghaol a mhaíomh le clann [[Uí Bhriúin]] féin.  Faoin 12ú haois, ghlac an rítheaghlach an sloinne [[Uí Mháille|Ó Máille]] agus áiríodh iad le clanna [[Uí Dhubhda]], [[Uí Fhlaithbheartaigh]] agus [[Dealbhna Thír Dhá Loch|Mhic Conraoi]] mar chlann na farraige den scoth sna [[Connachta]].

== Ríthe Umhaill ==
* [[Flannabhra]], bás 773
* [[Dunghal mac Flaithniadh]], bás 776
* [[Aedhghal]], bás 779
* [[Flathghal mac Flannbhrath]], bás 782
* [[Cosgrach mac Flannbhrath]], bás 812
* [[Cairbre mac Cinaedh]], bás 847
* [[Gilla na nInghen Ua Cobhthaigh]], bás 1004
* [[Domhnall Ó Máille (I)]], bás 1176
* [[Domhnall Ó Máille (II)]] (Rua), bás 11ú Samhain 1337
* Eoghan Ó Máille, bás 1362
* Diarmaid mac Eoghain Ó Máille, bás 1362
* [[Domhnall Ó Máille (III)]], 1401
:[[Annála na gCeithre Máistrí|ACM]] 1401.2: ''Domnall Ua Maille tighearna Umhaill d'écc iar f-forbadh a aoisi.
* [[Aodh Ó Máille]], bás 1415
* [[Diarmaid Ó Máille]], beo 1415
* [[Tadhg mac Diarmada Ó Máille]], bás 1467
* Eoghan Ó Máille, bás 1513
* Cormac mac Eoghain Ó Máille, bás 1523
:[[Annála Connacht|AC]] 1523.12: ''O Máille .i. Cormac mac Eogain, feithem coitcenn &amp; cend oinigh &amp; engnamo Iarthair Connacht, mortuus est. Domnall mac Tomais h. Maille do gabail a inaidh.
* Domhnall mac Tomáis Ó Máille, beo 1523
* Eoghan Dubhdara Ó Máille, beo 1530
* [[Gráinne Ní Mháille]], c. 1530–c. 1603

== Foinsí ==
* [[Corpus of Electronic Texts]]
** [[Annála Uladh]]
** [[Annála Tiarnaigh]]
* [[Hubert T. Knox]], ''The History of Mayo'', p.303, 1908.
* [[Francis J. Byrne]], ''Irish Kings and High Kings''
&lt;!--* Denis Walsh, [http://www.rootsweb.ancestry.com/~irlkik/ihm/connacht.htm#mua Mua]--&gt;
* Dan P. McCarthy, [https://publications.scss.tcd.ie/kronos/chronology/synchronisms/annals-chron.htm Synchronisms] ({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120608093514/http://www.cs.tcd.ie/misc/kronos/chronology/synchronisms/annals-chron.htm |date=2012-06-08 }}), [[Coláiste na Tríonóide]].

{{DEFAULTSORT:Ríthe Umaill}}
[[Catagóir:Umhaill]]</text>
      <sha1>s92g0bgihvvyltbkas0kifwigu2niwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gaeilge Oiriall</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99245</id>
    <revision>
      <id>1316699</id>
      <parentid>1219729</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Beagán curtha leis agus beagán athraithe</comment>
      <origin>1316699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2687" sha1="8ctfr5oosjf2bukcv581apz0js9xedj" xml:space="preserve">[[Íomhá:Louth-Armagh Border north of Omagh.jpg|mion|teorainn [[Contae Lú]] / [[Contae Ard Mhacha]]]]
Is í '''Gaeilge Oiriall''' an [[Canúint|chanúint]] a labhraíodh in [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha]], [[Contae Lú|Lú]] agus [[Contae Mhuineacháin|Muineachán]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/1420123|teideal=Oirialla/Oriel|language=ga|work=Logainm.ie|dátarochtana=2021-09-29}}&lt;/ref&gt;

=== Litríocht ===
Tá cáil ar fhilí Oirghiall ón [[18ú haois|ochtú haois déag]] – [[Séamas Dall Mac Cuarta]], [[Peadar Ó Doirnín]], [[Art Mac Cumhthaigh|Art Mac Cumhaigh]] agus [[Cathal Buí Mac Giolla Ghunna]].

Bhí ceangal láidir idir [[Seosamh Mac Grianna]] agus ceantar Oirghiall.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/ailt/siomp%C3%B3isiam-ar-shaothar-sheosaimh-mhic-grianna-ar-an-i%C3%BAr|teideal=Siompóisiam ar shaothar Sheosaimh Mhic Grianna ar an Iúr|údar=[[Shane Ó Curraighín]], [[Sinéad Ingoldsby]], [[Fearghal Ó Maolagáin]]|dáta=Iúil 2016|work=[[www.meoneile.ie]]|dátarochtana=2021-09-29}}&lt;/ref&gt; I samhradh 1935, thug Mac Grianna cuairt ar Ghaeltacht dheireanach [[Cúige Laighean|Chúige Laighean]] in [[Ó Méith|Ó Méith Mara]]. Bhí sé ag teagasc i gColáiste Bhríde. Is ann, trí thionchar an Athar Uí Mhuirí, a chuir sé eolas ar fhilí Oirghiall ón [[18ú haois|ochtú haois déag]].

Nuair a d'imigh an Ghaeilge as ceantar Oirghiall sa [[20ú haois]], tháinig glúin nua ar an tsaol lena hoidhreacht a thíolacadh do ghlúnta eile, [[Peadar Ó Dubhda|Peadar O Dubhda]] agus a leithéid. Chuir scoláirí [[Eigse Oirghialla]] sraith leabhar ar fáil. Scríobh [[Pádraigín Ní Uallacháin]] leabhar, ''[[A Hidden Ulster: People, Songs and Traditions of Oriel]]'' (2003).&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=A Hidden Ulster|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=A_Hidden_Ulster&amp;oldid=1010266225|journal=Wikipedia|date=2021-03-04|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Oirialla]] (stair)

== Naisc sheachtracha ==

* Físeáin: [https://www.youtube.com/watch?v=oiF-Krh55R0&amp;t=46s Canúintí: Gaelg Oiriall I] agus [https://www.youtube.com/watch?v=k_C5MXkxqeo Canúintí : Gaelg Oiriall II] le [[Ciarán Dunbar]]
* Foclóir: ''[https://www3.smo.uhi.ac.uk/oduibhin/leabharthai/CNUASACH%20FOCAL%20AS%20ORIALLA%20leagan%201.1%201025.pdf Cnuasach Focal as Oirialla]'' le Ciarán Dunbar
* Acmhainní eile: [https://www3.smo.uhi.ac.uk/oduibhin/#ulaidh_thoir Gaedhilg Oirthear Uladh] le [[Ciarán Ó Duibhín]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Contae Ard Mhacha]]
[[Catagóir:Contae Lú]]
[[Catagóir:Contae Mhuineacháin]]
[[Catagóir:Oirialla (dúiche in Éirinn)]]
[[Catagóir:Canúintí na Gaeilge]]</text>
      <sha1>8ctfr5oosjf2bukcv581apz0js9xedj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aneas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100197</id>
    <revision>
      <id>1316695</id>
      <parentid>1303850</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Beagán curtha leis agus mionathruithe</comment>
      <origin>1316695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2103" sha1="2q2ircc13rij6ayyt3xxbfgugzqk8d7" xml:space="preserve">{{teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Nuachtán
|subtitol=&quot;Belles lettres as Gaeilge&quot;
|periodicitat=Bliantán
|genere=Iris liteartha
|tema=filíocht, gearrscéalta, léirmheasanna
|publicat_a=[[Éire]]
|distribucio=I gcló
}}

Iris bhliantúil is ea '''''Aneas''''' atá tiomnaithe go hiomlán don chuid is fearr de [[Litríocht na Gaeilge|litríocht chomhaimseartha na Gaeilge]] agus a tháinig amach sa bhliain 2020 den chéad uair. Dar le lucht a foilsithe is iris í a léiríonn go bhfuil neart, ealaín, pléasúr agus tathag ag baint le litríocht na teanga sinseartha in Éirinn. Is é an file [[Simon Ó Faoláin]] atá ina eagarthóir ar an iris.

Laistigh dá clúdach, faightear [[filíocht]], [[Gearrscéalaíocht Ghaeilge na Ré seo|gearrscéalta]] agus léirmheasanna doimhne ó na scríbhneoirí is fearr atá ag saothrú na Gaeilge inniu, idir óg is aosta.

Is é an mana eagarthóireachta a leagadh amach don iris, thar aon rud eile, ná caighdeán ard scríbhneoireachta. Tá an caighdeán ard seo bunaithe go daingean leis an gcéad eagrán seo d'''Aneas'', agus an t-iomlán leagtha amach i stíl deartha atá lom, ealaíonta. Tá trí cinn d'eagráin tagtha amach go dtí seo.

Bhí an chéad eagrán &quot;lom-lán de scoth na scríbhneoirí&quot; dar le h[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/aneas-glaoch-oscailte/|teideal='Aneas': Glaoch Oscailte|dáta=25 Márta 2021|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==
* ''[[STEALL]]''
* ''[[Oghma (iris)|Oghma]]''
* ''[[Bliainiris]]''

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

== Naisc sheachtracha ==
* Suíomh oifigiúil: [https://munsterlit.ie/aneas/ ''Aneas'']

{{Síol-nuachtán}}

{{DEFAULTSORT:Aneas}}
[[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]]
[[Catagóir:Irisí liteartha]]
[[Catagóir:Irisí Éireannacha]]
[[Catagóir:Irisí Gaeilge]]
[[Catagóir:Bliantáin]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2020]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]]</text>
      <sha1>2q2ircc13rij6ayyt3xxbfgugzqk8d7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seán Ó Muireagáin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101762</id>
    <revision>
      <id>1316687</id>
      <parentid>1305183</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T22:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Beagán curtha leis roinnt athruithe</comment>
      <origin>1316687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3291" sha1="lpylm466jzrlnz6azdhgtrsrjvyr550" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}

Is scríbhneoir, údar, aisteoir, file, aistritheoir, agus craoltóir é '''Seán Ó Muireagáin'''. Is as Uachtar Cluanaí i m[[Béal Feirste]] dó&lt;ref&gt;{{lua idirlín|url=https://belfastmedia.com/authors/sean-o-muireagain|teideal=Seán Ó Muireagáin}}&lt;/ref&gt; Is scríbhneoir filíochta, amhrán agus gearrscéalta é. Tá 35 bliain caite aige ag obair in earnáil an [[Gaeloideachas (scolaíocht)|Ghaeloideachais]] sna [[Sé Chontae]], mar ghníomhaí, mar mhúinteoir naíscoile agus bunscoile agus, le 20 bliain anuas, mar Oifigeach Comhairleach.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|teideal=Ceardlann ar an bhFantaisíocht agus an Ficsean Eolaíochta le Seán Ó Muireagáin|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/ceardlann-ar-an-bhfantaisiocht-agus-an-ficsean-eolaiochta-le-sean-o-muireagain/|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03|dáta=6 Samhain 2023}}&lt;/ref&gt;

D'fhoilsigh [[Éabhlóid (foilsitheoir)|Éabhlóid]] a chéad chnuasach gearrscéalta ''[[Gáire in Éag (leabhar)|Gáire in Éag]]'' in 2018. Scéalta corraitheacha suite i dtréimhse na d[[Na Trioblóidí|Trioblóidí]] atá ina chéad chnuasach gearrscéalta, a thugann léargas daonna ar shaol Bhéal Feirste le linn na coimhlinte.{{Foinse}} Foilsíodh ''[[Bádh B'fhéidir (leabhar)|Bádh B'fhéidir]]'' sa bhliain 2022. Bhí sé ar ghearrliosta Ghradam na Leabhar Éireannach agus bhuaigh an scéal 'An Chóir Chodlata' [[Duais an Mhaolánaigh]] i g[[Comórtais Liteartha an Oireachtas]] 2018.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Scríobhann sé amhráin freisin.

Is é láithreoir an chláir raidió ''[[Cóisir Filíochta (clár raidió)|Cóisir Filíochta]]'' é, ar fhilíocht na hÉireann an 21ú haois. Bíonn sé ina mholtóir ar phainéal [[Slam Filíochta Liú Lúnasa|Slam Filíochta]] [[Liú Lúnasa]].

Thug Ó Muireagáin ceardlann ar an bhfantaisíocht agus ar an bh[[ficsean eolaíochta]] ar líne sa bhliain 2023 i gcomhar le h[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]. Labhair sé faoi chleachtadh na seánraí seo sa Ghaeilge.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Éabhlóid a d'fhoilsigh a chéad úrscéal ''[[Sí (úrscéal)|Sí]]'' sa bhliain 2025.

== Naisc sheachtracha ==
* [https://raidiofailte.com/broadcaster/sean-o-muireagain/ Seán Ó Muireagáin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220525184416/https://raidiofailte.com/broadcaster/sean-o-muireagain/ |date=2022-05-25 }} ar [[Raidió Fáilte]]
* Próifíl [[ASG]]: [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/eolaire/scribhneoiri/148/sean-o-muireagain/ Seán Ó Muireagáin]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-beath-ie}}

{{DEFAULTSORT:Muireagain, Sean O}}
[[Catagóir:Filí Gaeilge]]
[[Catagóir:Filí na hÉireann]]
[[Catagóir:Filíocht ó bhéal i nGaeilge]]
[[Catagóir:Craoltóirí Gaeilge]]
[[Catagóir:Aisteoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Údair Ghaeilge]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]]
[[Catagóir:Craoltóirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Craoltóirí Gaeilge]]
[[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Aontroma]]
[[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge]]
[[Catagóir:Ficsean eolaíochta Éireannach]]
[[Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge]]
[[Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach]]</text>
      <sha1>lpylm466jzrlnz6azdhgtrsrjvyr550</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rapcheol Gaeilge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105183</id>
    <revision>
      <id>1316719</id>
      <parentid>1310895</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T00:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32920-83</username>
        <id>74775</id>
      </contributor>
      <origin>1316719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8663" sha1="4khti4cz2vz5mj138tq6zhnsa1igube" xml:space="preserve">[[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]]
D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. 

Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac.

Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025  le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]]

Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}&lt;/ref&gt;

Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}&lt;/ref&gt; 

== Amhráin ==
[[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]]
* [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de &quot;[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us&quot;] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore &amp; Ryan Lewis - &quot;Can't Hold us&quot; as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}&lt;/ref&gt;
*Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}&lt;/ref&gt;
* [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}&lt;/ref&gt;
* Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}&lt;/ref&gt;

* In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&amp;v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}&lt;/ref&gt;
* David James McCallum&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}&lt;/ref&gt;
* ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']])

== Rapálaithe ==
[[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]]
[[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]]
[[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]]
Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo.

* [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin)
* [[Kneecap]]
* [[Súil Amháin]]
* [[Oisín Mac]]
* [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair
* [[Róisín Seoighe]]
* [[IMLÉ]] rap / hip hop ar &quot;''Éad''&quot; nó &quot;''Do Chuid Jeans''&quot; mar shampla.
* GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach
* [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí
* [[Ushmush]]
* Fay'd
* Ribe Róibéis
* Sello
* Beoman
* Tura
* Deoraí
* Craic Boi Mental
* Hazey Haze (Is Mise)
* Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith.
* Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge.
* Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir?
* MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici.
* shelovescalpol
* Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]]
* Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse &quot;Vigilante&quot; freisin
* [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]]
* An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory
* Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin
* Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix
* [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]]
* MacDeRóiste, Soundcloud, youtube
* 20mguy
* Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]])
* Dáibhí Mac Caluim

===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban===
* Griogar Labhraidh
* [[Hammy Sgìth]]
* lim0nead

==Féach freisin==
* [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]]
* [[Des Bishop]]
* [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]]
* [[Denise Chaila]]

== Naisc sheachtracha ==
* [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&amp;utm_source=copy-link&amp;nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}&lt;/ref&gt; de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]]
* {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}}
* [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ &quot;Hip Hop sa Dúchas&quot;]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]])
* [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ]
* [https://nos.ie/cultur/ceol/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le [[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]]

== Tagairtí ==
{{reflist}}

[[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]]
[[Catagóir:Rapcheol|*]]
[[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Ceol na Gaeilge]]</text>
      <sha1>4khti4cz2vz5mj138tq6zhnsa1igube</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Laoighseach Ní Choistealbha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109066</id>
    <revision>
      <id>1316684</id>
      <parentid>1309458</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T22:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Méid áirithe curtha leis agus roinnt athruithe</comment>
      <origin>1316684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2040" sha1="7ogm7vl414hc2e2sd0zb0ystt71f7kq" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
File agus scoláire í '''Laoighseach Ní Choistealbha''' a rugadh in 1994 agus a tógadh i gceantar an [[Ráth Bhoth Thuaidh|Lagáin]] in Oirthear [[Contae Dhún na nGall|Dhún na nGall]]. Tá cónaí uirthi i nGaeltacht [[Conamara|Chonamara]] ó 2012. Tá duaiseanna éagsúla buaite aici dá cuid filíochta. Tá dánta foilsithe aici i bhfoilseacháin éagsúla thar na blianta (''[[Poetry Ireland Review/Éigse Éireann|Éigse Éireann]]'', ''[[An Capall Dorcha]]'', ''[[Comhar]]'', ''[[Aneas]]'' agus ''[[HOWL]]'', srl.). Is é ''Solas Geimhridh agus Dánta Eile'' ([[Barzaz]], 2023) an chéad chnuasach uaithi agus tháinig ''Mainistir na Feola'' (Barzaz, 2025) amach in [[2025|2025.]]

Ghnóthaigh sí [[Corn Uí Néill]] sa bhliain 2023 lena dán &quot;I gcuimhne oileánaigh&quot;.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|teideal=Buaiteoir Chorn Uí Néill 2023 fógartha|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/buaiteoir-chorn-ui-neill-2023-fogartha/|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03|dáta=26 Bealtaine 2023}}&lt;/ref&gt;

Tá saineolas aici ar fhilíocht chomhaimseartha na Gaeilge, ábhar ar bronnadh PhD uirthi ina leith in 2025.

Tá sí ag obair ar dhá chnuasach eile faoi láthair{{Cathain}}: ''Éiric na Seirce'' (athinsint ar an téacs '[[Comrac Liadaine ocus Cuirithir|''Comracc Líadaine ocus Cuirithir'']]' ón [[:Catagóir:9ú haois in Éirinn|9ú haois]]) agus ''Baile an Eibhir'' (a dhíríonn ar shaol na [[An Ghaeltacht|Gaeltachta]] sa lá atá inniu ann ó pheirspictíocht 'An Strainséara&quot;). Tá sí ina Scríbhneoir Cónaithe Gaeilge in [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]] freisin{{Cathain}} agus bhí sí ina comheagarthóir ar an iris úr filíochta ''[[An Dearcán]]''.

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{rialú údaráis}}
{{DEFAULTSORT:Coistealbha, Laoighseach Ni}}
[[Catagóir:Filí na hÉireann]]
[[Catagóir:Filí Gaeilge]]
[[Catagóir:Scoláirí agus lucht acadúil na hÉireann]]
[[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall]]</text>
      <sha1>7ogm7vl414hc2e2sd0zb0ystt71f7kq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cadhnaíocht: Aistí ar Mháirtín Ó Cadhain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111807</id>
    <revision>
      <id>1316702</id>
      <parentid>1301542</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mionathruithe</comment>
      <origin>1316702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="922" sha1="6na1q1o1xwogz41xjdx42hx33odzr5d" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Leabhar}}
{{Teideal iodálach}}
Is leabhar aistí le h[[Aindrias Ó Cathasaigh]] é '''''Cadhnaíocht: Aistí ar Mháirtín Ó Cadhain'''''. [[Coiscéim]] a d'fhoilsigh sa bhliain [[2021]].

Seo cnuasach aistí a thugann léiriú ar [[Máirtín Ó Cadhain|Mháirtín Ó Cadhain]] mar ghníomhaí radacach polaitiúil. Déantar anailís ann ar a chuid tuairimí polaitiúla agus a chuid scríbhneoireachta i gcomhthéacs na polaitíochta. Ní léir cén uair a scríobhadh na haistí seo, ná cén comhthéacs inar scríobhadh iad. Tugann an cnuasach spléachadh ar shaol polaitiúil Mháirtín agus cé go bhfuil gean ag an údar ar Ó Cadhain éiríonn leis anailís oibiachtúil a dhéanamh air.

== Naisc ==
*

{{DEFAULTSORT:Cadhnaiocht Aisti ar Mhairtin O Cadhain}}
[[Catagóir:Máirtín Ó Cadhain]]
[[Catagóir:Cnuasaigh aistí]]
[[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]]
[[Catagóir:Leabhair neamhfhicsin]]</text>
      <sha1>6na1q1o1xwogz41xjdx42hx33odzr5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceantar an tSolais Dheirg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111970</id>
    <redirect title="Ceantar na striapach" />
    <revision>
      <id>1316718</id>
      <parentid>1201620</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T00:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>3926</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Ceantar na striapach]]</comment>
      <origin>1316718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="nuv4vit2hbv5kluog74tfsisfcnu03a" xml:space="preserve">#athsheoladh [[Ceantar na striapach]]</text>
      <sha1>nuv4vit2hbv5kluog74tfsisfcnu03a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AerachAiteachGaelach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113422</id>
    <revision>
      <id>1316686</id>
      <parentid>1306225</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T22:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Mionathruithe</comment>
      <origin>1316686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24905" sha1="7cutdbuhiteurdt5pe15vhuro8i9781" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
Comharghrúpa ealaíon Gaeilge is ea '''[[AerachAiteachGaelach]]''' (AAG&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.cuirt.ie/whats-on/aerachaiteachgaelach/|teideal=AerachAiteachGaelach|dáta=2022-02-23|language=|work=www.cuirt.ie|dátarochtana=2024-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316003320/https://www.cuirt.ie/whats-on/aerachaiteachgaelach/|archivedate=2022-03-25}}&lt;/ref&gt;) agus breis agus 120 ealaíontóir aiteach ann,&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceardlann-scribhneoireachta-aag-i-mbeal-feirste-tickets-874025161787|teideal=Ceardlann Scríbhneoireachta AAG i mBéal Feirste|údar=AerachAiteachGaelach|work=Eventbrite|dátarochtana=29 Márta 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240329231824/https://www.eventbrite.ie/e/ceardlann-scribhneoireachta-aag-i-mbeal-feirste-tickets-874025161787|archivedate=29 Márta 2024}}&lt;/ref&gt; idir scríbhneoirí, cheoltóirí, dhrámadóirí, ghrianghrafadóirí, thaibheoirí [[Drag|draig]] agus ealaíontóirí físe agus fuaime.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2023/0302/1359617-pobal-lgbtq-agus-an-ghaeilge/|teideal=Pobal LGBTQ agus an Ghaeilge|dáta=02 Márta 2023|dátarochtana=18 Márta 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230428095203/https://www.rte.ie/gaeilge/2023/0302/1359617-pobal-lgbtq-agus-an-ghaeilge/|archivedate=03 Márta 2023}}&lt;/ref&gt; Chuir na filí [[Ciara Ní É]] agus [[Eoin Mc Evoy]] an grúpa ar bun ag tús 2020 in [[Amharclann na Mainistreach]], Baile Átha Cliath&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/iris/83/6/fianaise-an-chlaochlaithe/|teideal=Fianaise an chlaochlaithe|údar=[[Eoin Mc Evoy]] ⁊ [[Stiofán Ó Briain]]|dáta=06-2023|year=2023|month=Meitheamh|language=|work=[[Comhar]]|pages=11-13|dátarochtana=2024-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230529161610/https://comhar.ie/iris/83/6/fianaise-an-chlaochlaithe/|archivedate=29-05-2023|foionscadailsitheoir=}}&lt;/ref&gt; agus is iad an bheirt chéanna atá ag comhstiúradh an ghrúpa faoi láthair.&lt;ref name=&quot;:34&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/coiste2024|teideal=Coiste nua AAG ceaptha ag Oireachtas na Samhna|dáta=6 Samhain 2023|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=25 Márta 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240325215615/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/coiste2024|archivedate=25 Márta 2024}}&lt;/ref&gt;

Eagraíonn an grúpa ceardlanna idirghníomhacha le scríbhneoirí éagsúla.&lt;ref name=&quot;:35&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/seisiuin-scribhneoireachta|teideal=Seisiún Míosúil Scríbhneoireachta|dáta=08 Eanáir 2024|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=29 Márta 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240329211649/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/seisiuin-scribhneoireachta|archivedate=29 Márta 2024}}&lt;/ref&gt; Fuair siad maoiniú ó [[Foras na Gaeilge|Fhoras na Gaeilge]] trí Scéim na Litríochta. Is é [[Stiofán Ó Briain]] Comhordaitheoir Ceardlann AerachAiteachGaelach.&lt;ref name=&quot;:34&quot; /&gt;

[[Íomhá:Abbey Theatre exterior.jpg|alt=Radharc oíche ar aghaidh fhoirgnimh dhá sraith le doras mór gloine ag oscailt amach ar an sráid. Tá daoine ina suí thuas staighre agus ag seasamh thart thíos staighre ag fanacht ar dhráma.|mion|[[Amharclann na Mainistreach]], an áit a gaireadh AAG le chéile den chéid uair]]

== Cúlra ⁊ fís ==
Is í fís AAG ná &quot;deiseanna forbartha, gréasán tacaíochta agus ardán a chur ar fáil d’ealaíontóirí LADTAIÉ+ na Gaeilge le gur féidir leo cur leis an ionadaíocht a dhéantar ar scéalta aiteacha i litríocht agus ealaíona na Gaeilge.&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Is mian leo freisin &quot;a dheimhniú arís don phobal aiteach ginearálta gur féidir bheith istigh a bheith acu i bpobal na Gaeilge&quot;.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Dar le [[Sam Ó Fearraigh]], duine de scríbhneoirí ''[[Grindr, Saghdar, agus Cher|Grindr, Saghdar agus Cher]]'', tá gá le hAAG toisc &quot;go mbíonn muid ag titim idir an dá stól i gcónaí&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;:
&lt;blockquote&gt;&quot;Mionlach laistigh de mhionlach atá ionainn. I saol an [[An Béarla|Bhéarla]] samhlaítear an Ghaeilge - agus tá mé ag labhairt mar fhear Ghaeltachta - leis an seansaol, leis an saol traidisiúnta Caitliceach. Fiú san saol aerach agus aiteach, shílfeá go mbeadh daoine iontach leathanaigeanta [ach] bíonn claontaí áirithe ag daoine agus déanann siad talamh slán de nach bhfuil áit ag daoine aiteacha i saol na Gaeilge. Domhsa go pearsanta, bhí mé páirteach i gcúpla ócáid roimhe seo agus bím mar chineál ‘token Gael’, mar dhea, ag na hócáidí aeracha; agus b’fhéidir mar ‘token aerachán’ ag na hócáidí Gaelacha.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/tuarascail/2023/05/08/mionlach-laistigh-de-mhionlach-ata-ionainn/|teideal=‘Mionlach laistigh de mhionlach atá ionainn’|údar=[[Éanna Ó Caollaí]]|údarlink=|dáta=08 Bealtaine 2023|language=|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2024-03-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230508000624/https://www.irishtimes.com/tuarascail/2023/05/08/mionlach-laistigh-de-mhionlach-ata-ionainn/|archivedate=08 Bealtaine 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

Luann siad an tábhacht a bhaineann le healaíontóirí aiteacha eile atá &quot;tar éis cur le litríocht agus filíocht aiteach na Gaeilge&quot; leis na blianta&quot; cheana féin, mar shampla [[Mícheál Ó Conghaile|Micheál Ó Conghaile]] a scríobh ''[[Sna Fir (úrscéal)|Sna Fir]]'' in 1999. San úrscéal sin faoi [[Conamara|Chonamarach]] óg aerach, déanann an príomhcharachtar trua den easpa scéalta faoi dhaoine dá leithéid féin atá le léamh aige.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

{{Cquote
|Thuigfinn ansin gur bhain an litríocht liom féin go díreach, go mba chuid díom féin agus de mo chúlra féin í, go mba dhaoine mar mé féin a bhí sna carachtair a mbeadh orm aistí a scríobh fúthu. Gur roinn muid na mothúcháin chéanna i leith an ghrá… Ach níor roinn. Cá raibh fáil agamsa i litríocht na Gaeilge ar bheirt fhear agus iad ag spallaíocht le chéile ag tórramh nó oíche airneáin nó lá pátrúin, ag titim i ngrá lena chéile agus ag gáire go hard. Nó dul amach mar lánúin, fiú ar an gcúlráid, ní áirím ag caitheamh saol fada sona sásta le chéile: ‘Mhair siad go sona sásta as sin amach. Má tá bréag ann, bíodh.’ Cá raibh siad?&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|author=[[Micheál Ó Conghaile]]}}

== Tionscadail ==

=== An Drámaíocht ===
Tá le maíomh ag lucht na n-amharclann in AAG gur &quot;i réimse na drámaíochta is mó atá an grúpa tar éis bláthú&quot; agus &quot;os cionn 1,500 duine tar éis freastal&quot; ar na drámaí atá curtha i láthair acu go dtí seo.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://waterford-news.ie/sponsored/gr%C3%A1-don-ghaeilge-agus-gliondar-aiteach-i-gcomharghr%C3%BApa-aerachaiteachgaelach_arid-18033.html|teideal=Grá Don Ghaeilge agus Gliondar Aiteach i gComharghrúpa AerachAiteachGaelach|údar=[[Eoin McEvoy]]|dáta=28 Bealtaine 2024|work=Waterford News &amp; Star|dátarochtana=10 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240610002025/https://waterford-news.ie/sponsored/gr%C3%A1-don-ghaeilge-agus-gliondar-aiteach-i-gcomharghr%C3%BApa-aerachaiteachgaelach_arid-18033.html|archivedate=10 Meitheamh 2024}}&lt;/ref&gt;

Is léiriúcháin de chuid AAG iad ''Idir Mise agus Craiceann do Chluaise'', ''[[Grindr, Saghdar, agus Cher|Grindr, Saghdar agus Cher]]'', agus ''[[An Chos Eile (dráma)|An Chos Eile]]'' (le [[Seán Mac Dhonnagáin]]).&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2023/1127/1418680-drama-nua-gaelach-aiteach-ar-siul-i-mbac-an-chos-eile/|teideal=Dráma nua Gaelach, Aiteach ar siúl i mBÁC: An Chos Eile|dáta=27 Samhain 2023|work=RTÉ|dátarochtana=19 Márta|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240317032747/https://www.rte.ie/gaeilge/2023/1127/1418680-drama-nua-gaelach-aiteach-ar-siul-i-mbac-an-chos-eile/|archivedate=14 Márta 2024}}&lt;/ref&gt;

=== An Bál Aiteach ===
Eagraíonn [[Queercal Comhrá Bhaile Átha Cliath|Queercal Comhrá]] BhÁC agus AAG an Bál Aiteach as lámha a chéile i g[[Club Chonradh na Gaeilge|Club an Chonartha]] do [[Bród Átha Cliath|Bhród BhÁC]] gach bliain ó 2022 i leith, oíche a áirítear mar &quot;an t-imeacht is galánta agus is glioscarnaí sa mbliain do phobal LADTAIÉ+ na Gaeilge.&quot;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/bal-aiteach-2024|teideal=Bál Aiteach 2024|dáta=26 Aibreán 2024|language=|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=10 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240501112547/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/bal-aiteach-2024|archivedate=01 Bealtaine 2024}}&lt;/ref&gt;

Is é bunús na mbál aiteach ná oícheanta ceiliúrtha a bhíodh ar siúl in [[Harlem]] sna 1980í ina dtiocfadh daoine ón b[[Daoine gorma|pobal gorm/dubh]] agus an pobal Meiriceánach Laidineach i láthair &quot;le dul in iomaíocht i gcoinne a chéile i gcatagóirí éagsúla agus iad gléasta de réir téama ar leith. [...] Tá an spraoi lárnach sna himeachtaí pobail seo agus tá leigheas iontu freisin do dhaoine aiteacha a d’fhulaing go ciúin ar feadh na mblianta.&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/an-bal-aiteach-ar-siul-i-bac-amarach/|teideal=‘An Bál Aiteach’ ar siúl i BÁC amárach|údar=[[Seán Ó Dubhchon]]|dáta=17 Meitheamh 2024|dátarochtana=10 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929203829/https://nos.ie/cultur/an-bal-aiteach-ar-siul-i-bac-amarach/|archivedate=29 Meán Fómhair 2022}}&lt;/ref&gt; Luaitear tábhacht faoi leith leo do phobal aiteach na Gaeilge nó is annamh go bhféadfá &quot;tagairtí a dhéanamh do [[RuPaul's Drag Race|Ru Pual]] agus [[Ros na Rún]] san anáil chéanna agus go dtuigfí go hiomlán duit.&quot;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0605/1453032-an-bal-aiteach/|teideal=Bál Bródúil, beárbaiciú, beor, bronnadh duaiseanna - buail isteach!|dáta=8 Meitheamh 2024|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=10 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240608171917/https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0605/1453032-an-bal-aiteach/|archivedate=08 Meitheamh 2024}}&lt;/ref&gt;

Bhí Bál Aiteach 2024 ar siúl ar 22 Meitheamh agus ba iad na téamaí i mbliana ná &quot;ExtravaGeansaí&quot;, &quot;Dathanna an Chøntae&quot;, &quot;Drag Caoineadh&quot;, agus &quot;TG Leathair&quot;.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

D'eagraigh an dá ghrúpa chéanna cóisir ag an gceann eile den bhliain freisin in 2023, An Gala Aiteach i Mí na Nollag.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/gala-aiteach-2023|teideal=An Gala Aiteach|dáta=05 Nollaig 2023|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=10 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240426185435/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/gala-aiteach-2023|archivedate=26 Aibreán 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Greann ===
Craoladh &quot;Cluiche Snatch&quot; mar chuid de Bhród 2021 ar leathanach YouTube AAG i gcomhar leis an Queercal Comhrá.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2021/0623/1230867-snatch-game-as-gaeilge-do-bhrod-2021/|teideal=Snatch Game as Gaeilge do Bhród 2021|dáta=23 Meitheamh 2021|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=11 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240322224155/https://www.rte.ie/gaeilge/2021/0623/1230867-snatch-game-as-gaeilge-do-bhrod-2021/|archivedate=23 Meitheamh 2021}}&lt;/ref&gt; Bhí cead ag iarrthóirí nach raibh bainteach le ceachtar eagraíocht páirt a ghlacadh ann ach cur isteach air roimh ré.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ardan/rannphairtithe-a-lorg-don-chead-chluiche-snatch-i-ngaeilge/|teideal=Rannpháirtithe á lorg don chéad ‘Chluiche Snatch’ i nGaeilge|dáta=31 Márta 2021|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=11 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411031410/https://nos.ie/cultur/ardan/rannphairtithe-a-lorg-don-chead-chluiche-snatch-i-ngaeilge/|archivedate=11 Aibreán 2021}}&lt;/ref&gt;

Is éard a bhí ann ná cluiche tobchumadóireachta grinn &quot;ina ngléasann na rannpháirtithe mar charachtair cháiliúla agus ina bhfreagraíonn siad ceisteanna éadroma seafóideacha líon-an-bhearna.&quot;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/cluichesnatch|teideal=Seó grinn: Cluiche Snatch 2021|dáta=26 Meitheamh 2021|language=|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=11 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240318010751/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/cluichesnatch|archivedate=03 Márta 2024}}&lt;/ref&gt; Bhí sé bunaithe ar mhír mhór den tsraith cháiliúil ''[[RuPaul's Drag Race|Ru Paul's Drag Race]]'', a dhéanann scigaithris aiteach den seó cluichí Meiriceánach ''The Match Show''.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://gcn.ie/cluiche-snatch-irish-language-seeks-participants/|teideal=Irish language Snatch Game event Cluiche Snatch seeks participants|údar=Ethan Moser|dáta=30 Márta 2021|work=[[GCN]]|dátarochtana=1 Aibreán 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330200034/https://gcn.ie/cluiche-snatch-irish-language-seeks-participants/|archivedate=30 Márta 2021}}&lt;/ref&gt;

Ar na hiomaitheoirí bhí [[Dean Farrell]] a rinne scigaithris de [[Cré na Cille#Carachtair|Chaitríona Pháidín]] ó ''[[Cré na Cille|Chré na Cille]]'', [[Eoin P. Ó Murchú]] a chuir [[Fionn mac Cumhaill]] i láthair mar mhac léinn ó [[Coláiste Eoin|Choláiste Eoin]], [[Jade Pepper]] agus í mar Cruella de Vil, [[Kitty Ní Houlihán]] mar [[Nadine Coyle]], agus [[Rút Ní Theimhneáin]] faoi chló Kim Kardashian.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; [[Kevin Johnston]] a léirigh an seó agus bhí sé ina moltóir freisin. [[Hugh Mac Giolla Chearra|&quot;Hugh Paul&quot; Mac Giolla Chearra]] a chuir i láthair é, bhí [[Hilary Bowen-Walsh]] ina moltóir, Eoin Mc Evoy a bhí ina eagarthóir air, agus thug Ciara Ní É agus [[Seán Grennan]] comhairle agus ceisteanna faoi seach.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

Thuil an clár ard-mholadh ó [[Antoin Beag Ó Colla]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21978947/|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|dáta=07 Iúil 2021|language=|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=11 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240318013543/https://podcast.rasset.ie/podcasts/audio/2021/0707/20210707_rteraidion-tusaite-tsitemrnam_c21978947_21978953_232_.mp3|archivedate=18 Márta 2024}}&lt;/ref&gt; Eisíodh baisc [https://giphy.com/channel/QueercalComhra gifeanna] ó Chluiche Snatch 2021 le n-úsáid ar na meáin sóisialta.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

=== Féilte ===
Is minic baill d'AAG ag eagrú imeachtaí [[Bród aerach|Bród]] ag [[Féile na Gealaí]], an fhéile champála cheoil a bhíonn ar bun i Mí an Mheithimh.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/tri-ainmniuchan-faighte-ag-grupai-gaeilge-do-na-galas/|teideal=Ainmniúchán do na GALAS faighte ag trí ghrúpa Gaeilge|údar=[[Seán Ó Dubhchon]]|dáta=04 Meán Fómhair 2023|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=10 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231004062013/https://nos.ie/cultur/tri-ainmniuchan-faighte-ag-grupai-gaeilge-do-na-galas/|archivedate=04 Deireadh Fómhair 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/feile-na-gealai-scoth-an-cheoil-agus-na-sluaite-gael-ag-damhsa/41754636.html|teideal=Féile na Gealaí: Scoth an cheoil agus na sluaite Gael ag damhsa|údar=[[Caoimhe Ní Chathail]]|dáta=15 Meitheamh 2022|work=Irish Independent ([[Seachtain]])|dátarochtana=10 Meitheamh 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240603224917/https://www.independent.ie/seachtain/feile-na-gealai-scoth-an-cheoil-agus-na-sluaite-gael-ag-damhsa/41754636.html|archivedate=03 Meitheamh 2024}}&lt;/ref&gt;

[[Íomhá:Cape Clear Island.jpg|alt=Cuan ar lá maith. Roinnt tithe le feiceáil agus maolchnoic os cionn an chuain.|mion|An tInbhear, [[Cléire]]]]

=== Tionscadal Cónaitheachta 2024 ar Oileán Chléire ===
I mí na Nollag 2023, d'fhógair AAG comhfhiontar idir iad féin agus [[Meitheal Chléire|Mheitheal Chléire]] chun sparánachtaí cónaitheachta a chur ar fáil d'ealaíontóirí le tabhairt fúthu ar [[Cléire|Oileán Chléire]] ar feadh 10 lá agus obair ealaíona idir lámha acu trí Ghaeilge. Bhí sé i gceist go gcuiridís torthaí a saothair i láthair mhuintir an oileáin ag deireadh na tréimhse sin.&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://baclegaeilge.ie/events/sceim-conaitheachta-aag-ar-oilean-chleire-2024-spriocdhata-ar-iarratais/|teideal=Scéim Cónaitheachta AAG ar Oileán Chléire 2024 – Spriocdháta ar Iarratais|work=BÁC le Gaeilge|dátarochtana=29 Márta 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240329204249/https://baclegaeilge.ie/events/sceim-conaitheachta-aag-ar-oilean-chleire-2024-spriocdhata-ar-iarratais/|archivedate=29 Márta 2024}}&lt;/ref&gt; Ghlac siad inspioráid ó [[An tAfra-Thodhchaíochas|Afra-Thodhchaíochas]] leithéidí [[N.K. Jemisin]], [[Octavia E. Butler]], [[Jean-Michel Basquiat]] agus [[Ellen Gallagher]] agus téama an tionscadail á roghnú acu: [[An Todhchaíochas Gaelach#Tionscadal comhpháirteach AerachAiteachGaelach|An Todhchaíochas Gaelach]].&lt;ref name=&quot;:31&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/sceim-conaitheachta-aag-2024|teideal=Scéim Cónaitheachta AAG ar Oiléan Chléire 2024|dáta=05 Nollaig 2023|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=25 Márta 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240325222917/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/sceim-conaitheachta-aag-2024|archivedate=25 Márta 2024}}&lt;/ref&gt;

{{Cquote
|Is iomaí duine a chreideann nach bhfuil aon todhchaí amach roimh an nGaeilge ach oiread. 

Tuigimidne a labhraíonn í go mbeidh, áfach, fad is beo dúinn féin agus fad is beo dár n-ealaín. Ach cén todhchaí í sin? Cén chuma atá uirthi? Conas is féidir leis an ealaín an todhchaí sin a shamhlú, a léiriú, a fhíorú?&lt;ref name=&quot;:31&quot; /&gt;
|author=AAG}}Fógraíodh buaiteoirí na sparánachtaí i Mí Feabhra 2024 agus chuaigh na healaíontóirí i isteach ar Oileán Chléire i Mí an Mhárta.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/buaiteoir-na-spranachta-cnaitheachta-i-gclire-2024|teideal=Buaiteoirí na spáranachtaí cónaitheachta i gCléire 2024|dáta=19 Feabhra 2024|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=25 Márta 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240325235435/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/buaiteoir-na-spranachta-cnaitheachta-i-gclire-2024|archivedate=25 Márta 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Meitheal Téarmaíochta agus Aistriúcháin ===
Chuir AAG glaoch ar léiriú spéise amach i Mí an Mhárta, iad ag iarraidh grúpa daoine a chur le chéile &quot;le focail a bhailiú agus a chumadh, paimfléid eolais a aistriú agus a scaipeadh, agus an Ghaeilge a aitiú ar bhealach comhintinneach.&quot; Ar na téamaí a luadh leis tá &quot;caint na sráide/béal an phobail, meabhairshláinte, il-leannánachas, salachar cainte, teoiric na haiteachta, acmhainní téarmaíochta agus cúrsaí LADTAIÉ+&quot;.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/meitheal-tearmaiochta|teideal=Meitheal LADTA+ Téarmaíochta agus Aistriúcháin|dáta=05 Márta 2024|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=29 Márta 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240329214351/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/meitheal-tearmaiochta|archivedate=29 Márta 2024}}&lt;/ref&gt;

===Foilseacháin===
Cuireadh tús le h[[Iris|irisín]] nua sa bhliain 2024 ''[[An Gairdín (irisín)|An Gairdín]]'' faoi eagarthóireacht [[Conall Ó Duibhir|Chonaill Uí Dhuibhir]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/oichescealaiochta2024|teideal=Oíche Scéalaíochta in MoLI|dáta=3 Nollaig 2024|work=[[AerachAiteachGaelach]]|dátarochtana=2025-06-30}}&lt;/ref&gt;

== Gradaim ==
&quot;Ainmníodh an dráma ''Grindr, Saghdar agus Cher'' i dtrí chatagóir i ngradaim IDGTF 2023, an chéad bhliain ar léiríodh dráma iomlán i nGaeilge mar chuid den fhéile.&quot; Is iad sin Gradam [[Oscar Wilde]] (feabhas scríbhneoireachta), Gradam [[Doric Wilson]] (idirphlé idir chultúir leis an amharclannaíocht) agus Gradam [[Eva Gore-Booth]] (feabhas aisteoireachta i ról baineann; Ciara Ní É a ainmníodh).&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/gradaim-idgtf23|teideal=Trí ainmniúchán d’AAG ag Gradaim an International Dublin Gay Theatre Festival 2023|dáta=14 Bealtaine 2023|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240323183843/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/gradaim-idgtf23|archivedate=23 Márta 2024|accessyear=2024}}&lt;/ref&gt;

Sa bhliain 2023, roghnaíodh AAG mar bhuaiteoir i gcatagóir na Gaeilge i nGradaim na nDea-Chúiseanna, comórtas a reáchtálann an Crannchur Náisiúnta.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://online.flippingbook.com/view/56421978/86/#zoom=true|teideal=Pride Magazine 2024|work=FlippingBook|dátarochtana=2025-01-18}}&lt;/ref&gt;

An bhliain chéanna, ghnóthaigh AAG duais eile i gcatagóir na nEalaíon agus na Siamsaíochta i ngradaim náisiúnta LADTA na n[[GALAS]], &quot;éacht d'eagraíocht Ghaeilge agus iad san iomaíocht le grúpaí agus taibheoirí sa dá theanga ó cheann ceann na tíre&quot;&lt;ref name=&quot;:30&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/bua-galas2023|teideal=Bua ag AAG sna GALAS|dáta=8 Deireadh Fómhair 2023|work=AerachAiteachGaelach|dátarochtana=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240325214526/https://www.aerachaiteachgaelach.net/nuacht/bua-galas2023|archivedate=25 Márta 2024|accessyear=2024}}&lt;/ref&gt;

Ghnóthaigh ''An Chos Eile'' le [[Seán Mac Donnagáin]] duais i gComórtais Liteartha [[Oireachtas na Gaeilge|an Oireachtais]] sa chatagóir Dráma Aonghnímh in 2023.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/comortais-liteartha/buaiteoiri-chomortais-liteartha-2023.html|teideal=Comórtais Liteartha don Scríbhneoir Fásta|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128132223/https://www.antoireachtas.ie/comortais-liteartha/buaiteoiri-chomortais-liteartha-2023.html|archivedate=28 Samhain 2023|accessyear=2024}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==
* [[An Gairdín (irisín)|''An Gairdín'' (irisín)]]
* [[An Todhchaíochas Gaelach]]
* [[REIC]]
* [[Gaeilgeoirí Aeracha Aontaithe]] (GAA)
* [[Queercal Comhrá Bhaile Átha Cliath]]
* [[Na Gaeil Aeracha]]
* [[Aeracha Uladh]]
* [[Bród na Gaeltachta]]
* [[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]

== Léitheoireacht bhreise ==
* [[Éadaoin Ní Mhuircheartaigh|Ní Mhuircheartaigh, Éadaoin]], [[Róisín Ní Ghairbhí|Ní Ghairbhí, Róisín]], agus [[Pádraig Ó Liatháin|Ó Liatháin, Pádraig]] (eag.) (2021) ''[https://clo.ie/ga/leabhair/o-chleamairi-go-ceamarai Ó Chleamairí go Ceamaraí: Drámaíocht agus Taibhealaíona na Gaeilge faoi chaibidil]''. Baile Átha Cliath: [[Cló Léann na Gaeilge]]. [xxx + 342 lch]
* [[Seán Mac Risteaird|Mac Risteaird, Seán]] (eag.) (2023) ‘[https://comhar.ie/iris/83/6/ Móreagrán Aiteach]’. ''[[Comhar]]'', 83 (06).

== Naisc sheachtracha ==
* [https://www.aerachaiteachgaelach.net/feilire Imeachtaí le teacht]
* [https://www.eventbrite.ie/o/aerachaiteachgaelach-59614892423 Ticéid]
* [https://www.instagram.com/aerachaiteachgaelach/ Leathanach Instagram AAG]
* [https://www.youtube.com/aerachaiteachgaelach Cainéal YouTube AAG]
* [https://www.youtube.com/watch?v=cCpQGpWS3aY Cluiche Snatch 2021]
* [https://meoneile.ie/pobal/an-tabhacht-a-bhaineann-le-filiocht-aiteacha-le-ciara-ni-e Mír ar AAG] ó [[Meon Eile|''Mheon Eile'']]
* [https://molsceal.ie/siamsaiocht/alt/?CID=6331875443112 Mír ar ''Ghrindr, Saghdar agus Cher''] le [[Molscéal]]
* Ailt in [[GCN]], eagrán [https://magazine.gcn.ie/articles/194635?article=9-1 362], [https://magazine.gcn.ie/magazine/reader/248828/10?pageNumber=11 378], [https://magazine.gcn.ie/magazine/reader/255036/35?pageNumber=35 380] 

==Tagairtí==
{{reflist}}

[[Catagóir:AerachAiteachGaelach| ]]
[[Catagóir:Grúpaí ealaíon]]
[[Catagóir:Grúpaí Gaeilge]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]]
[[Catagóir:Litríocht na Gaeilge]]
[[Catagóir:Na hEalaíona in Éirinn]]
[[Catagóir:Comhlachtaí drámaíochta Gaeilge]]
[[Catagóir:Comhlachtaí drámaíochta Éireannacha]]
[[Catagóir:Drámaíocht na Gaeilge]]
[[Catagóir:Amharclannaíocht na Gaeilge]]
[[Catagóir:Filí Gaeilge]]
[[Catagóir:Ceol na Gaeilge]]
[[Catagóir:Litríocht Ghaeilge]]
[[Catagóir:Meáin na Gaeilge]]
[[Catagóir:Scannánaíocht]]
[[Catagóir:Gluaiseachtaí ealaíne]]
[[Catagóir:Amharcealaíontóirí]]
[[Catagóir:Taibhealaíontóirí]]
[[Catagóir:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]]
[[Catagóir:Comharghrúpaí]]
[[Catagóir:LADT|*]]
[[Catagóir:Cultúr LADT|*]]
[[Catagóir:Daoine LADT]]
[[Catagóir:Stair lucht LADT in Éirinn]]
[[Catagóir:Drag ⁊ Ceabairé na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2020]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]]</text>
      <sha1>7cutdbuhiteurdt5pe15vhuro8i9781</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teimpléad:Nuachtáin in Éirinn</title>
    <ns>10</ns>
    <id>120290</id>
    <revision>
      <id>1316697</id>
      <parentid>1304397</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <origin>1316697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8958" sha1="qvd8f8s1dzcjmcwh9wt72n9z39ui9nc" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Nuachtáin in Éirinn
| state     = autocollapse
| title     = Nuachtáin in Éirinn
| bodyclass = hlist

| above     = 

| group1 = Náisiúnta
| list1  = 
* ''[[GCN]]''
* ''[[The Herald]]''
* ''[[Irish Daily Mail]]''
* ''[[Irish Daily Star]]''
* ''[[Irish Examiner]]''
* ''[[Irish Independent]]''
* ''[[The Irish News]]''
* ''[[The Irish Times]]''
* ''[[An Páipéar]]''
* ''[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]''
* ''[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''
* ''[[The Sunday Business Post]]''
* ''[[The Sunday Times]]''
* ''[[Sunday Independent]]''
* ''[[Sunday World]]''

| group2 = Réigiúnach
| list2 =
* ''[[Belfast Telegraph]]''
* ''[[Derry Journal]]''
* ''[[Midland Tribune]]''
* ''[[Mid-Ulster Mail]]''
* ''[[The Munster Express]]''
* ''[[News Letter]]''
* ''[[Belfast Telegraph|North West Telegraph]]''
* ''[[Sunday Life]]''
* ''[[Sunday Journal]]''

| group3 = Áitiúil
| list3  = 

{{navbox with collapsible groups|subgroup

| group2 = [[Cúige Chonnacht|Connachta]]
| list2  =
* ''[[The Connaught Telegraph]]''
* ''[[An Curadh Connachtach]]''
* ''[[Leitrim Observer]]''
* ''[[Mayo News]]''
* ''[[The Sligo Champion]]''
* ''[[Sligo Weekender]]''
* ''[[The Tuam Herald]]''
* ''[[Western People]]''

| group3 = [[Laighin]]
| list3  =
* ''[[The Argus]]''
* ''[[Drogheda Independent]]''
* ''[[Drogheda Leader]]''
* ''[[Dublin InQuirer]]''
* ''[[Dundalk Democrat]]''
* ''[[The Echo (Contae Bhaile Átha Cliath)|The Echo]]''
* ''[[Kilkenny People]]''
* ''[[Leinster Express]]''
* ''[[Leinster Leader]]''
* ''[[Liffey Champion]]''
* ''[[Longford Leader]]''
* ''[[Meath Chronicle]]''
* ''[[Carlow Nationalist|The Nationalist]]''
* ''[[New Ross Standard]]''
* ''[[Offaly Express]]''
* ''[[Offaly Independent]]''
* ''[[Tullamore Tribune]]''
* ''[[Westmeath Examiner]]''
* ''[[Westmeath Independent]]''
* ''[[Wexford People]]''

| group4 = [[An Mhumhain|Mumha]]
| list4  =
* ''[[The Clare Champion]]''
* ''[[The Corkman]]''
* ''[[Dungarvan Leader]]''
* ''[[Evening Echo|The Echo]]''
* ''[[Kerry's Eye]]''
* ''[[The Kerryman]]''
* ''[[Limerick Leader]]''
* ''[[The Nationalist (Tiobraid Árann)|The Nationalist]]''
* ''[[The Nenagh Guardian]]''
* ''[[Réalt a' Deiscirt]]''
* ''[[Tipperary Star]]''
* ''[[Waterford News &amp; Star]]''

| group5 = [[Ulaidh]]
| list5  =
* ''[[Andersonstown News and North Belfast News]]''
* ''[[Antrim Guardian]]''
* ''[[Antrim Times]]''
* ''[[The Anglo-Celt]]''
* ''[[Ballycastle Chronicle]]''
* ''[[Ballymena Guardian]]''
* ''[[Ballymena Times]]''
* ''[[Ballymoney and Moyle Times]]''
* ''[[Banbridge Chronicle]]''
* ''[[Carrick Times]]''
* ''[[Coleraine Chronicle]]''
* ''[[Coleraine Times]]''
* ''[[County Down Spectator]]''
* ''[[Donegal News|Derry People / Donegal News]]''
* ''[[Donegal Democrat]]''
* ''[[Donegal News]]''
* ''[[Donegal People's Press]]''
* ''[[Donegal Post]]''
* ''[[Down Recorder]]''
* ''[[Dromore Leader]]''
* ''[[Fermanagh Herald]]''
* ''[[Finn Valley Post]]''
* ''[[Finn Valley Voice]]''
* ''[[The Impartial Reporter]]''
* ''[[Inish Times]]''
* ''[[Inishowen Independent]]''
* ''[[Larne Times]]''
* ''[[Limavady Chronicle]]''
* ''[[Londonderry Sentinel]]''
* ''[[Lurgan Mail]]''
* ''[[Mourne Observer]]''
* ''[[Newry Democrat]]''
* ''[[Newry Reporter]]''
* ''[[Newtonabbey Times]]''
* ''[[Newtonards Chronicle]]''
* ''[[Northern Constitution]]''
* ''[[The Outlook (Ráth Fraoileann)|The Outlook]]''
* ''[[Portadown Times]]''
* ''[[Strabane Chronicle]]''
* ''[[Strabane Weekly News and Tyrone &amp; Donegal Reporter|Strabane Weekly News]]''
* ''[[South Belfast News]]''
* ''[[Tyrone Constitution]]''
* ''[[Dungannon News and Tyrone Courier|Tyrone Courier]]''
* ''[[Tirconaill Tribune]]''
* ''[[Tyrone Herald]]''
* ''[[Ulster Gazette]]''
* ''[[Ulster Herald]]''
* ''[[Ulster Star]]''

}}

| group4 = Polaitiúil
| list4  = 
* ''[[The Irish Workers' Voice]]''
* ''[[An Phoblacht (nuachtán)|An Phoblacht]]''
* ''[[The Socialist]]''
* ''[[Socialist Voice]]''

| group5 = Nuachtáin &lt;br /&gt;sainspéise
| list5 =
* ''[[Farmweek]]''
* ''[[Gaelic Life]]''
* ''[[The Irish Catholic]]''
* ''[[Irish Farmers Journal]]''
* ''[[The Irish Field]]''
* ''[[Irish Medical Times]]''

| group6 = Nuachtáin&lt;br/&gt;mac léinn
| list6  =
* ''[[College Tribune]]'' {{small|([[COBÁC]])}}
* ''[[The College View]]'' {{small|([[OCBÁC]])}}
* ''[[An Focal (nuachtán)|An Focal]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}}
* ''[[Galway Pulse]]'' {{small|([[Ollscoil na Gaillimhe|OG]])}}
* ''[[The Gown]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}}
* ''[[The Liberty]]'' {{small|([[Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath|OTBÁC]])}}
* ''[[Limerick Voice]]'' {{small|([[Ollscoil Luimnigh|OL]])}}
* ''[[The Piranha]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}}
* ''[[SIN]]'' {{small|([[Ollscoil na Gaillimhe|OG]])}}
* ''[[Trinity News]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}}
* ''[[The Ulster Student]]'' {{small|([[Ollscoil Uladh|OU]])}}
* ''[[Underscore]]'' {{small|([[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|OnaR]])}}
* ''[[University Express]]'' {{small|([[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|COC]])}}
* ''[[University Observer]]'' {{small|([[COBÁC]])}}
* ''[[The University Times]]'' {{small|([[Coláiste na Tríonóide|CnaT]])}}

| group7 = Nuachtáin &lt;br /&gt;saor in aisce
| list7  = 
* ''[[Cavan Echo]]''
* ''[[City News]]''
* ''[[Cork Independent]]''
* ''[[Foyle News]]''
* ''[[Galway Advertiser]]''
* ''[[Galway Independent]]''
* ''[[Kilkenny Observer]]''
* ''[[Letterkenny People]]''
* ''[[Letterkenny Post]]''
* ''[[Limerick Post]]''
* ''[[Lisburn Echo]]''
* ''[[Northside People]]''
* ''[[South Belfast News]]''
* ''[[Southside People]]''

| group8 = Comhlachtaí
| list8  = 
* [[Alpha Newspaper Group]]
* [[Celtic Media Group]]
* [[Derry Journal Newspapers]]
* [[Gaelmheáin Teoranta|Gaelmheáin Teo.]]
* [[Grúpa Meán Bhéal Feirste]]
* [[Iconic Newspapers]]
* [[Landmark Media Investments]] {{small|(roimhe)}}
* [[Mediahuis Éireann]]
* [[North West of Ireland Printing and Publishing Company]]
* [[Sunrise Media]]
* [[Thomas Crosbie Holdings]] {{small|(roimhe)}}
* [[Torann na dTonn Teo.]] {{small|(roimhe)}}

| group9 = &amp;nbsp;
| list9  = 
{{navbox with collapsible groups|child

| group9 = Éagtha
| navbar = plain
| list9  = 
* ''[[Aiséirí]]''
* ''[[Amárach]]''
* ''[[Anois]]''
* ''[[Ar Aghaidh]]''
* ''[[Armagh Observer]]''
* ''[[Athlone Voice]]''
* ''[[Ballyclare Gazette]]''
* ''[[An Bhearna Bhaoghail]]''
* ''[[Belfast Morning News]]''
* ''[[Carrickfergus Advertiser]]''
* ''[[An Claidheamh Soluis]]''
* ''[[Clare Courier]]''
* ''[[The Clare People]]''
* ''[[Community Telegraph]]''
* ''[[Cork Advertiser]]''
* ''[[Cork Constitution]]''
* ''[[Cork Free Press]]''
* ''[[Craigavon Echo]]''
* ''[[Daily Express]]''
* ''[[Daily Ireland]]''
* ''[[Daily Irish Independent]]''
* ''[[Daily News]]''
* ''[[Dearcadh]]''
* ''[[Donegal on Sunday]]''
* ''[[Donegal Times]]''
* ''[[Down Democrat]]''
* ''[[Dublin Evening Mail]]''
* ''[[Dublin Evening Standard]]''
* ''[[East Antrim Advertiser]]''
* ''[[East Belfast Observer]]''
* ''[[East Belfast Herald]]''
* ''[[The Edition (ITBÁC)|The Edition]]''
* ''[[Éire (seachtanán)|Éire]]''
* ''[[An tÉireannach (iris)|An tÉireannach]]''
* ''[[Enniscorthy Echo]]''
* ''[[Evening Press]]''
* ''[[Evening Telegraph]]''
* ''[[Fáinne an Lae 1898-1900|Fáinne an Lae]]''
* ''[[Fianna (nuachtán)|Fianna]]''
* ''[[Foinse]]''
* ''[[The Freeman’s Journal]]''
* ''[[An Gaedheal]]''
* ''[[Gaelscéal]]''
* ''[[Glór Uladh]]''
* ''[[Goitse]]''
* ''[[Guth agus Tuairim]]''
* ''[[Herald AM]]''
* ''[[Inniu]]''
* ''[[Ireland on Sunday]]''
* ''[[Ireland's Saturday Night]]''
* ''[[The Irish Citizen]]''
* ''[[The Kilkenny Voice]]''
* ''[[Lá (Nuachtán)|Lá]]''
* ''[[Larne Gazette]]''
* ''[[Leitrim Post]]''
* ''[[Longford News]]''
* ''[[Mayo Echo]]''
* ''[[Metro Éireann]]''
* ''[[Metro Herald]]''
* ''[[Mid Ulster Echo]]''
* ''[[Misneach (iris)|Misneach]]''
* ''[[The Nation (nuachtán Éireannach)|The Nation]]''
* ''[[Ná Bac Leis]]''
* ''[[Newtonards Spectator]]''
* ''[[North West Echo]]''
* ''[[Northern Whig]]''
* ''[[Nuacht24]]''
* ''[[Pléaráca (iris)|Pléaráca]]''
* ''[[Poblacht na hÉireann (nuachtán)|Poblacht na hÉireann]]''
* ''[[Póg Mo Goal]]''
* ''[[Preas an Phobail]]''
* ''[[Protestant Telegraph]]''
* ''[[Roscommon Champion]]''
* ''[[Saol (Nuachtán)|Saol]]''
* ''[[An Saoghal Gaedhealach]]''
* ''[[Saoirse Éireann]]''
* ''[[An Saorstát]]''
* ''[[Scéal Úr]]''
* ''[[Scéala Éireann]]''
* ''[[Sgéal Chatha Luimnigh]]''
* ''[[An Sgrúdaightheoir]]''
* ''[[Sinn Féin (nuachtán)|Sinn Féin]]''
* ''[[Sligo Post]]''
* ''[[An Stoc]]''
* ''[[The Sunday Press]]''
* ''[[Sunday Tribune]]''
* ''[[Sunday World]]''
* ''[[Tyrone Times]]''
* ''[[Ulsterman]]''
* ''[[United Irishman]]''

}}

| below = [[:Catagóir:Nuachtáin in Éirinn]]

}}
&lt;noinclude&gt;
{{Doiciméadú}}
{{collapsible option}}
[[Catagóir:Navbox|Nuachtain]]
[[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn|τ]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha|τ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvd8f8s1dzcjmcwh9wt72n9z39ui9nc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Gníomhaireachtaí an AE</title>
    <ns>2</ns>
    <id>121281</id>
    <revision>
      <id>1316673</id>
      <parentid>1316317</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T18:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>25319</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>1316673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6691" sha1="gytahbl6awh3rylx91ktl6q019y6xb2" xml:space="preserve">== Forais / Institiúidí ==
: '' Féach [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]]

{{Wikidata list | sparql = 
SELECT ?item ?itemLabel ?valueLabel WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q748720.

  OPTIONAL { ?item wdt:P488 ?p1 }
  OPTIONAL { ?item wdt:P1037 ?p2 }
  
  BIND(COALESCE(?p1, ?p2) AS ?value)
 
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;ga,en&quot;.
  }
}
ORDER BY (?itemLabel)

| columns = number:#, P154:Lógó, label:Institiúid, P571:Bundáta, P159:Ceanncheathrú, P488:Ceannaire, P1342:Líon suíochán
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! Lógó
! Institiúid
! Bundáta
! Ceanncheathrú
! Ceannaire
! Líon suíochán
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]]
| [[An Chomhairle Eorpach]]
| data-sort-value=&quot;1974&quot; | 1974-12-09
| ''[[:d:Q1375164|Europa building]]''
| [[António Costa]]
| 27
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[Íomhá:Logo European Central Bank.svg|center|128px]]
| [[Banc Ceannais Eorpach]]
| data-sort-value=&quot;1998&quot; | 1998-06-01
| [[Frankfurt]]
| [[Christine Lagarde]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]]
| [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957
| ''[[:d:Q1375164|Europa building]]''
| ''[[:d:Q115639092|Thérèse Blanchet]]''
| 27
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[Íomhá:Court of Justice of the European Union Logo SV.svg|center|128px]]
| [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach]]
| data-sort-value=&quot;1952&quot; | 1952
| ''[[:d:Q20971786|Palais de la Cour de Justice]]''
| ''[[:d:Q917096|Koen Lenaerts]]''
| 
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[Íomhá:ECA-logo.svg|center|128px]]
| [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]]
| data-sort-value=&quot;1977&quot; | 1977-10-18
| [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]]
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[Íomhá:European Parliament logo.svg|center|128px]]
| [[Parlaimint na hEorpa]]
| data-sort-value=&quot;1957&quot; | 1957-03-25
| ''[[:d:Q2423937|Suíomh Pharlaimint na hEorpa i Strasbourg]]''
| [[Roberta Metsola|Roberta Metsola Tedesco Triccas]]
| 720
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[Íomhá:European Commission.svg|center|128px]]
| [[an Coimisiún Eorpach]]
| data-sort-value=&quot;1958&quot; | 1958-01-01
| ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]''
| [[Ursula von der Leyen]]
| 27
|}
{{Wikidata list end}}

== Gníomhaireachtaí ==
: Féach [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]]

?bunDáta ?tírLabel ?lógó

| columns = number:#, P154:Lógó, label:Gníomhaireacht, P17:Tír, P571:Bundáta

{{Wikidata list | sparql = 
SELECT ?item ?itemLabel ?labelEn ?labelGa WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q112827555.

  ?item rdfs:label ?labelEn filter (lang(?labelEn) = &quot;en&quot;).
  ?item rdfs:label ?labelGa filter (lang(?labelGa) = &quot;ga&quot;).

  #OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunDáta. }
  #OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. }
  #OPTIONAL { ?item wdt:P154 ?lógó. }

  FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. }

  #SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;ga,en&quot;.
  #}
}
ORDER BY (?itemLabel)

| columns = ?labelEn:Agency, ?labelGa:Gníomhaireacht
}}
{| class='wikitable sortable'
! Agency
! Gníomhaireacht
|-
| European Institute for Gender Equality
| Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne
|-
| European Union Agency for Fundamental Rights
| Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha
|-
| European Chemicals Agency
| Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán
|-
| European Food Safety Authority
| An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia
|-
| European Agency for Safety and Health at Work
| Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair
|-
| European Environment Agency
| Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach
|-
| Europol
| Europol
|-
| Translation Centre for the Bodies of the European Union
| Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh
|-
| European Union Agency for Railways
| Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh
|-
| European Training Foundation
| an Foras Oiliúna na hEorpa
|-
| European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators
| Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh
|-
| European Centre for the Development of Professional Training
| an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna
|-
| European Medicines Agency
| Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach
|-
| European Fisheries Control Agency
| Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach
|-
| European Securities and Markets Authority
| An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí
|-
| European Banking Authority
| An tÚdarás Baincéireachta Eorpach
|-
| European Union Intellectual Property Office
| Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpach
|-
| European Centre for Disease Prevention and Control
| An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar
|-
| European Maritime Safety Agency
| Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí
|-
| European Union Agency for Criminal Justice Cooperation
| Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil
|-
| European Institute of Innovation and Technology
| an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht
|-
| European Union Agency for Cybersecurity
| Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil
|-
| European Union Drugs Agency
| Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh
|-
| European Union Agency for Asylum
| Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann
|-
| European Union Agency for Law Enforcement Training
| Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí
|-
| European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions
| Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú
|-
| Community Plant Variety Office
| Oifig an Chomhphobail maidir le Cineálacha Plandaí
|-
| European Insurance and Occupational Pensions Authority
| An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde
|-
| European Union Agency for the Operational Management of Large-Scale IT Systems in the Area of Freedom, Security and Justice
| Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais
|-
| Single Resolution Board
| Bord Réitigh Aonair
|-
| European Border and Coast Guard Agency
| Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta
|-
| European Union Agency for the Space Programme
| Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis
|-
| European Labour Authority
| An tÚdarás Eorpach Saothair
|-
| Agency for Support for BEREC
| Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC
|-
| Anti-Money Laundering Authority
| An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>gytahbl6awh3rylx91ktl6q019y6xb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Foghlaim na Breatnaise</title>
    <ns>14</ns>
    <id>122082</id>
    <revision>
      <id>1316714</id>
      <parentid>1295182</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir curtha leis agus sórtáil</comment>
      <origin>1316714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="ak7p3n0v5y0yfu0jh3pm81mk9jux8ys" xml:space="preserve">[[Catagóir:An Bhreatnais]]
[[Catagóir:Foghlaim teangacha|Breatnais]]
[[Catagóir:Foghlaim na dteangacha Ceilteacha|Breatnais]]</text>
      <sha1>ak7p3n0v5y0yfu0jh3pm81mk9jux8ys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Foghlaim na Briotáinise</title>
    <ns>14</ns>
    <id>122200</id>
    <revision>
      <id>1316715</id>
      <parentid>1295181</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir curtha leis agus sórtáil</comment>
      <origin>1316715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174" sha1="f626zuzqs5j0fl7ywcw7kuax9mz5nx8" xml:space="preserve">{{DEFAULTSORT:Foghlaim na Briotainise}}
[[Catagóir:An Bhriotáinis]]
[[Catagóir:Foghlaim teangacha|Briotáinis]]
[[Catagóir:Foghlaim na dteangacha Ceilteacha|Briotáinis]]</text>
      <sha1>f626zuzqs5j0fl7ywcw7kuax9mz5nx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Foghlaim Ghaeilge Mhanann</title>
    <ns>14</ns>
    <id>122638</id>
    <revision>
      <id>1316710</id>
      <parentid>1295191</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir curtha leis agus sórtáil</comment>
      <origin>1316710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="r4dhqz6zygrdgct8ea5af9xavnivtiu" xml:space="preserve">[[Catagóir:Gaeilge Mhanann]]
[[Catagóir:Oideachas teanga|Gaeilge Mhanann]]
[[Catagóir:Foghlaim teangacha|Gaeilge Mhanann]]
[[Catagóir:Foghlaim na dteangacha Ceilteacha|Gaeilge Mhanann]]</text>
      <sha1>r4dhqz6zygrdgct8ea5af9xavnivtiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Foghlaim Ghaeilge na hAlban</title>
    <ns>14</ns>
    <id>123167</id>
    <revision>
      <id>1316717</id>
      <parentid>1298327</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir curtha leis agus sórtáil</comment>
      <origin>1316717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="197" sha1="f5k2xzcc8yxputrdtkde7dqyyia09v8" xml:space="preserve">[[Catagóir:Gaeilge na hAlban]]
[[Catagóir:Oideachas teanga|Gaeilge na hAlban]]
[[Catagóir:Foghlaim teangacha|Gaeilge na hAlban]]
[[Catagóir:Foghlaim na dteangacha Ceilteacha|Gaeilge na hAlban]]</text>
      <sha1>f5k2xzcc8yxputrdtkde7dqyyia09v8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123258</id>
    <revision>
      <id>1316685</id>
      <parentid>1299099</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T22:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Beagán curtha leis</comment>
      <origin>1316685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6920" sha1="74x936g1g94wc9rdro1kqevxqn46sso" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Is dámhachtainí bliantúla iad '''Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais''' (nó '''Leabhair Ghaeilge na Bliana'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/20-leabhar-ainmnithe-do-ghradaim-leabhair-ghaeilge-na-bliana-2024/|teideal=20 leabhar ainmnithe do ghradaim ‘Leabhair Ghaeilge na Bliana’ 2024|dáta=2024-08-22|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}&lt;/ref&gt;) a bhronnann [[Oireachtas na Gaeilge]] ar son na leabhar is fearr deartha, cló agus ábhair, a foilsíodh i rith na bliana.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Áirítear iad mar na príomhdhuaiseanna ar son feabhais sa litríocht agus foilsitheoireacht na Gaeilge.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://booksirelandmagazine.com/gradam-reics-carlo-2021-winner-announced/|teideal=Gradam Réics Carló 2021 winner announced|dáta=2021-10-06|language=as Béarla|work=[[Books Ireland]]|dátarochtana=2026-02-22}}&lt;/ref&gt; Is é cuspóir na ngradam léiriú don saol ardchaighdeán na leabhar Gaeilge atá á gcur ar fáil agus foilsitheoirí a spreagadh chun breis iarrachtaí a dhéanamh.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Máiréad Ní Chinnéide]]|date=16 Iúil 2008|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/an-gum-as-an-aireamh-do-ghradam-ui-shuilleabhain-1.945307|title=An Gúm as an áireamh do Ghradam Uí Shúilleabháin|journal=[[The Irish Times]]|pages=lch 15}}&lt;/ref&gt; 

Is iad seo a leanas critéir na ngradam: &quot;fiúntas an ábhair; caighdeán na Gaeilge; dearadh an leabhair, ag áireamh téacs, clúdach, léaráidí agus dea-chleachtas foilsitheoireachta; caighdeán foilsitheoireachta; agus mar a fhreastalaíonn an leabhar ar riachtanais an mhargaidh léitheoireachta.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://booksirelandmagazine.com/gearrliostai-ghradaim-fhoilsitheoireachta-2020/|teideal=Gearrliostaí do Ghradaim Fhoilsitheoireachta 2020 Fógartha|dáta=2020-08-19|language=as Gaeilge ⁊ Béarla|work=[[Books Ireland]]|dátarochtana=2026-02-22}}&lt;/ref&gt;

== Na gradaim ==

=== Gradam Uí Shúilleabháin ===
Bronntar Gradam Uí Shúilleabháin ar &quot;Leabhar na Bliana don Léitheoir Fásta&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Tá urraim mhór dó.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/news-events/fionnt-n-de-br-ns-novel-b-al-na-p-iste-has-won-gradam-u-sh-illeabh-award|teideal=Fionntán de Brún's novel, Béal na Péiste, has won the Gradam Uí Shúilleabháin award|údar=An Dr [[Tracey Ní Mhaonaigh]]|dáta=29 MF 2023|language=as Gaeilge ⁊ Béarla|work=www.maynoothuniversity.ie|dátarochtana=2026-02-22}}&lt;/ref&gt;

=== Gradam Réics Carló ===
Bronntar Gradam Réics Carló ar &quot;Leabhar na Bliana don Léitheoir Óg&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Is as an m[[Scéal bleachtaireachta|bleachtaire]] [[Réics Carló]] ó leabhair [[Cathal Ó Sándair|Chathail Uí Shándair]] a ainmníodh é.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/reics-carlo-brod-na-gaeltachta-judge-dredd-agus-everybodys-free-to-wear-sunscreen-as-gaeilge/|teideal=Cén chaoi nár tháinig mé trasna ar leabhair Réics Carló?|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2022-07-22|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/244047-2/|teideal=Gearradh trí scór bliain de m’aois, bhí mé fillte ar Rang 6 agus mé ag léamh Réics Carló.|údar=[[Mártan Ó Ciardha]]|dáta=2024-04-14|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Róisín Adams]]|url=https://comhar.ie/iris/82/7/breithla-sona-duit-a-reics/|title=Breithlá sona duit, a Réics!|journal=[[Comhar]]|volume=82|issue=7|year=2022|month=Iúil}}&lt;/ref&gt;

=== Gradam de Bhaldraithe ===
Bronntar Gradam de Bhaldraithe ar &quot;Leabhar na Bliana do shaothar aistrithe go Gaeilge ó theanga eile&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://nation.cymru/culture/welsh-publisher-reaches-irish-book-of-the-year-shortlist/|teideal=Welsh publisher reaches Irish Book of the Year shortlist|údar=Stephen Price|dáta=2025-08-20|language=as Béarla|work=[[Nation.Cymru]]|dátarochtana=2026-02-22}}&lt;/ref&gt; Cuireadh tús leis sa bhliain 2019. Is in ómós do [[Tomás de Bhaldraithe|Thomás de Bhaldraithe]] a ainmníodh é.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gradam-nua-thomais-de-bhaldraithe-le-bronnadh-ar-shaothair-aistrithe/|teideal=Gradam nua Thomáis de Bhaldraithe le bronnadh ar shaothair aistrithe|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=2019-06-05|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}&lt;/ref&gt;

== Stair ==
Is sa bhliain 1897 a céad-bhunaíodh an comórtas.&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|date=16 Lúnasa 2023|title=Shortlist for Irish-language Book of the Year announced|journal=[[The Irish Times]]|pages=lch 4|url=https://www.irishtimes.com/ireland/2023/08/15/irish-language-book-of-the-year-shortlist-announced/}}&lt;/ref&gt; Rinneadh athbhunú ar Ghradam Uí Shúilleabháin sa bhliain 2005.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ba í an bhliain dár gcionn an chéad uair a fógraíodh na buaiteoirí ag [[Oireachtas na Samhna]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Pól Ó Muirí]]|title=Oireachtas Dhoire|date=8 Samhain 2006|journal=[[The Irish Times]]|pages=lch 17}}&lt;/ref&gt;  

Ar feadh tamaill de bhlianta sna 2010idí, ní bhíodh ach an t-aon ghradam amháin á bhronnadh in aghaidh na bliana, Gradam Uí Shúilleabháin agus Gradam Réics Carló ar a seal gach re bliain.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gearrliosta-gradaim-ui-shuilleabhain-gradam-leabhar-na-bliana-fogartha/|teideal=Gearrliosta Ghradam Uí Shúilleabháin, gradam ‘Leabhar na Bliana’ fógartha|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2017-10-04|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}&lt;/ref&gt; Rinne [[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge#Gradaim an Oireachtais|Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]] cáineadh ar an staid seo.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/tiocfaidh-ar-leabhar-1.2629530|teideal=Tiocfaidh ár leabhar!|údar=[[Pól Ó Muirí]]|dáta=2 Bealtaine 2016|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/cruinniu-prainneach-idir-asg-agus-foras-na-gaeilge-maidir-le-tacaiocht-do-scribhneoireacht-na-gaeilge/|teideal=Cruinniú práinneach idir ASG agus Foras na Gaeilge maidir le tacaíocht do scríbhneoireacht na Gaeilge|dáta=27 Aibreán 2016|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==
* [[Comórtais Liteartha an Oireachtais]]
* [[Duais an Oireachtais]]
* [[Litríocht na Gaeilge]]

==Tagairtí==
{{Reflist}}

[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge]]
[[Catagóir:Dámhachtainí]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha]]
[[Catagóir:Gradaim na Gaeilge]]
[[Catagóir:Leabhair Ghaeilge|*]]
[[Catagóir:Foilsitheoirí Gaeilge|*]]</text>
      <sha1>74x936g1g94wc9rdro1kqevxqn46sso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Comórtas Aistí Néill Uí Dhónaill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123916</id>
    <revision>
      <id>1316691</id>
      <parentid>1304844</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Beagán curtha roinnt athruithe</comment>
      <origin>1316691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4334" sha1="fe10cyqaxwkcer3fyluw0x05bbrd8an" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Glacann '''[[Comórtas Aistí Néill Uí Dhónaill]]''' le haistí acadúla i nGaeilge ó mhic léinn tríú leibhéil ó fud fad an domhain, ar théamaí a bhaineann leis an bh[[Foclóir|foclóireacht]]. Rannóg Foclóireachta [[Foras na Gaeilge|Fhoras na Gaeilge]] chuireann an comórtas ar siúl.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/ag-machnamh-ar-cheird-na-focloireachta-1.4633688|teideal=‘Ag machnamh ar cheird na foclóireachta’|údar=[[Éanna Ó Caollaí]]|dáta=2 Lúnasa 2021|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Luaigh foilseachán|author=[[Áine Ní Dhonnaile]]|date=10 Márta 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/03/10/pleananna-mora-ag-an-scathghrupa-tintean/|title=Comórtas Aistí Néill Uí Dhónaill 2026 fógartha|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Luaigh foilseachán|date=18 Márta 2026|title=Comórtas na Seachtaine|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/news/aisti2021-bileog.pdf|teideal=Comórtas Aistí 3ú Leibhéal {{!}} Gairm ar aistí – Márta 2021|year=2021|month=Márta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/news/aisti2026-bileog.pdf|teideal=Comórtas Aistí 3ú Leibhéal – Comórtas Néill Uí Dhónaill {{!}} Gairm ar aistí – Márta 2026|year=2026|month=Márta}}&lt;/ref&gt; 

Bronntar [[Bonn Néill Uí Dhónaill]] ar an aiste is fearr agus bíonn duais airgid ag dul dó sin agus don aiste is fearr as gach ceann de chúigí na h[[Éire|Éireann]] agus ó thar lear.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/seachtain-na-gaeilge-faoi-lan-seoil-laureate-i-leabharlann-dhun-garbhain-comortas-aisti-neill-ui-dhonaill/|teideal=Comórtas Aistí Néill Uí Dhónaill ar oscailt|dáta=2026-03-06|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-03-09}}&lt;/ref&gt;

== Buaiteoirí Bhonn Néill Uí Dhónaill ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bliain
!Buaiteoir
!Institiúid léinn
|-
|'''2023'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/news/aisti2024-bileog.pdf|teideal=Comórtas Aistí 3ú Leibhéal – Comórtas Néill Uí Dhónaill {{!}} Gairm ar aistí – Feabhra 2024|year=2024|month=Feabhra|dátarochtana=2026-03-09|archivedate=2024-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240423042915/https://www.teanglann.ie/news/aisti2024-bileog.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.forasnagaeilge.ie/bonn-neill-ui-dhonaill-2023-buaite-ag-caoimhe-quinn/|teideal=Bonn Néill Uí Dhónaill 2023 buaite ag Caoimhe Quinn|work=[[Foras na Gaeilge]]}}&lt;/ref&gt;
|Caoimhe Quinn
|[[Ollscoil Uladh]]
|-
|'''2022'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/news/aisti2023-bileog.pdf|teideal=Comórtas Aistí 3ú Leibhéal – Comórtas Néill Uí Dhónaill {{!}} Gairm ar aistí – Márta 2023|year=2023|month=Márta|dátarochtana=2026-03-09|archivedate=2023-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230311154431/https://www.teanglann.ie/news/aisti2023-bileog.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.forasnagaeilge.ie/bonn-neill-ui-dhonaill-2022-buaite-ag-katharina-dietz/|teideal=Bonn Néill Uí Dhónaill 2022 buaite ag Katharina Dietz|work=[[Foras na Gaeilge]]}}&lt;/ref&gt;
|Katharina Dietz
|[[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Coláiste na Tríonóide]]
|-
|'''2021'''&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.forasnagaeilge.ie/an-chead-chomortas-do-bhonn-neill-ui-dhonaill-buaite-ag-tadhg-mac-eoghain/|teideal=An chéad chomórtas do Bhonn Néill Uí Dhónaill buaite ag Tadhg Mac Eoghain|work=[[Foras na Gaeilge]]}}&lt;/ref&gt;
|Tadhg Mac Eoghain 
|[[Ollscoil Mhá Nuad]]
|}

==Nascanna amach==
*

==Féach freisin==
* [[Bréagchúirt Uí Dhálaigh]] (comórtas dlí)
* [[Craobh Díospóireachta Gael Linn]]

==Tagairtí==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Comortas Aisti Neill Ui Dhonaill}}
[[Catagóir:Comórtais do mhic léinn in Éirinn]]
[[Catagóir:Comórtais do mhic léinn]]
[[Catagóir:Aistí|*]]
[[Catagóir:Foclóireacht na Gaeilge]]
[[Catagóir:Foclóireacht]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2021]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]]

{{Síol-leabhar}}</text>
      <sha1>fe10cyqaxwkcer3fyluw0x05bbrd8an</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muppets Anocht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126632</id>
    <revision>
      <id>1316725</id>
      <parentid>1316671</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T09:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1316725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2160" sha1="f3xd5vrfvuwurhf11xxcjfv82w45fkl" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}}

Is clár teilifíse é '''Muppets Tonight''' a craoladh ar [[TG4]].

== Guthanna agus Criù ==

* Kermit: [[Barry Barnes]]
* Miss Piggy: [[Peter Blayney]]
* Seymour: [[Donal de Barra]]
* [[Karen Ardiff]] 
* [[Gerald Bryne]] 
* [[Mic Christopher]] 
* [[David Collins]] 
* [[Donnacha Crowley]] 
* [[Sean de Burca]] 
* [[Donagh Deeney]] 
* [[Iain Dowling]] 
* [[Iseult Golden]] 
* [[Orla Hyland]] 
* [[Joe Jeffers]] 
* [[Garrett Keogh]] 
* [[Michael Mac Cormak]] 
* [[Ray Mac Manas]] 
* [[Caitrona Ni Mhurchu]] 
* [[Nessa Ni Thumama]] 
* [[Karl Odlum]] 
* [[Micheal O Gruagain]] 
* [[Lochlann O Mearain]] 
* [[Tomas O Sullibhain]] 
* [[Con O Tuama]] 
* [[Eamon Rohan]] 
* [[Mary Ryan]] 
* [[George Sharpson]] 
* [[Joan Sheehy]] 
* [[Carmel Stephens]] 
* [[Brian Thunder]] 
* Stiúideo dubáil: [[Macalla Teoranta|Macalla]] 
* Aistriúchán scripte: [[Gabriel Rosenstock]] 
* Meascadh fuaime: [[Keith Alexander]], Peter Blayney, [[Ciaran Muilligan]], [[Sylvia Scales]], [[Mark Sheeran]] agus [[Debbie Smith]] 
* Bainistíocht táirgeachta: [[Muiereann Ni Dhroighnean]] 
* Cúnamh táirgeachta: [[Stephen Doran]] agus [[Kathy Nic Amhlaoibh]] 
* Táirgeadh: [[Cuan Mac Conghail]] 
* Treoir dubáil: [[Niamh Ni Thuma]], [[Marcus Mac Conghail]], [[Blaithnaid Cadwell]] agus [[Brid Ni Ghruagahain]] 
* Príomh-stiúrthóir dubála: [[Jane Farley]] 

== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Garth Brooks (15 Feabhra 2001)
# Billy Crystal (22 Feabhra 2001)
# John Goodman (1 Márta 2001)
# Cindy Crawford (8 Márta 2001)
# Sandra Bullock (22 Márta 2001)
# Jason Alexander (29 Márta 2001)
# Whoopi Goldberg (5 Aibreán 2001)
# Martin Short (12 Aibreán 2001)
# Prince (19 Aibreán 2001)
# Heather Locklear (3 Bealtaine 2001)
# Pierce Brosnan (10 Bealtaine 2001)
# Coolio agus Don Rickles (17 Bealtaine 2001)
# Paula Abdul (24 Bealtaine 2001)
# Dennis Quad (31 Bealtaine 2001)
# Gary Cahuenga (28 Meitheamh 2001)
# Andie MacDowell (5 Iúli 2001)

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Clár teilifíse TG4}}
{{síol-tv}}

[[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]]
[[Catagóir:Cláir TG4]]
[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>f3xd5vrfvuwurhf11xxcjfv82w45fkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muca Béal Dorais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126635</id>
    <revision>
      <id>1316726</id>
      <parentid>1316668</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T09:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TVShowsFan2005</username>
        <id>71551</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) */</comment>
      <origin>1316726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="804" sha1="bdldejl8oqw7ui043xmt3h89jrktqfc" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}}

Is Clár teilifíse é '''Muca Béal Dorais''' a craoladh ar [[TG4]].

== Guthanna agus Criú ==

* Stiúideo dubáil: [[Telegael]]

== Eipeasódì (Neamhchríochnaithe) ==

# Ag Bogadh Suas Ar Aghaidh (8 Feabhra 2001)
# Laoch Craiceann Muc (15 Feabhra 2001)
# Ard ar an Muc (22 Feabhra 2001)
# Cage Leo (1 Márta 2001)
# Oileán na Muice (8 Márta 2001)
# An Cogarnóir Muc (22 Márta 2001)
# Seas le do liamhás (29 Márta 2001)
# Tá Chuckie i ngrá (5 Aibreán 2001)
# Cluiche Pink Panther Páirtí (12 Aibreán 2001)
# Candaí (19 Aibreán 2001)
# Imní Muc (3 Bealtaine 2001)

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Clár teilifíse TG4}}
{{síol-tv}}

[[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]]
[[Catagóir:Cláir TG4]]
[[Catagóir:Cartúin]]</text>
      <sha1>bdldejl8oqw7ui043xmt3h89jrktqfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michelle O'Connor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126723</id>
    <revision>
      <id>1316672</id>
      <timestamp>2026-06-03T13:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Is iarpholaiteoir de chuid [[Shinn Féin]] í '''Michelle O'Connor''', a toghadh ar [[Fóram Thuaisceart Éireann|Fhóram Thuaisceart Éireann]] don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]] sa bhliain 1996.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.ark.ac.uk/elections/96ub.htm|teideal=1996 Candidates - Upper Bann|work=www.ark.ac.uk|dátarochtana=2026-05-18}}&lt;/ref&gt;. D'fhag sí polaitíocht go gairid ina dhiaidh don fhó...'</comment>
      <origin>1316672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="da3vwl10diuefxq2w4obmr9qdl7y5fn" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is iarpholaiteoir de chuid [[Shinn Féin]] í '''Michelle O'Connor''', a toghadh ar [[Fóram Thuaisceart Éireann|Fhóram Thuaisceart Éireann]] don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]] sa bhliain 1996.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.ark.ac.uk/elections/96ub.htm|teideal=1996 Candidates - Upper Bann|work=www.ark.ac.uk|dátarochtana=2026-05-18}}&lt;/ref&gt;. D'fhag sí polaitíocht go gairid ina dhiaidh don fhóram a lánscor.

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-beath-ni}}

{{DEFAULTSORT:O'Connor, Michelle}}
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Baill Shinn Féin]]
[[Catagóir:Baill den Fhóram Thuaisceart Éireann]]</text>
      <sha1>da3vwl10diuefxq2w4obmr9qdl7y5fn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1316724</id>
      <parentid>1316672</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T09:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1316724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="676" sha1="kzoz3973ivpxq3gangia9uoy1a8uvsc" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is iarpholaiteoir de chuid [[Shinn Féin]] í '''Michelle O'Connor''', a toghadh ar [[Fóram Thuaisceart Éireann|Fhóram Thuaisceart Éireann]] don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]] sa bhliain 1996.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.ark.ac.uk/elections/96ub.htm|teideal=1996 Candidates - Upper Bann|work=www.ark.ac.uk|dátarochtana=2026-05-18}}&lt;/ref&gt;. D'fhág sí polaitíocht go gairid i ndiaidh don fhóram a lánscor.

== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Síol-beath-ni}}

{{DEFAULTSORT:O'Connor, Michelle}}
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Baill Shinn Féin]]
[[Catagóir:Baill den Fhóram Thuaisceart Éireann]]</text>
      <sha1>kzoz3973ivpxq3gangia9uoy1a8uvsc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bari Weiss</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126724</id>
    <revision>
      <id>1316675</id>
      <timestamp>2026-06-03T20:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ériugena</username>
        <id>188</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:es:Special:Redirect/revision/171495998|Bari Weiss]]&quot;</comment>
      <origin>1316675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18418" sha1="7czvkiqhdm10l1qfti9kjbz0m8or2u0" xml:space="preserve">Scríbhneoir agus iriseoir [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] is ea '''Bari Weiss''' ( [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]], [[Pennsylvania]] ; 25 Márta, 1984). Ó 2013 go 2017, bhí sí ina heagarthóir ''Op-ed'' ag ''The Wall Street Journal'', agus ó 2017 go 2020, bhí sí ina scríbhneoir agus ina colúnaí cultúir agus polaitíochta ag ''[[The New York Times]]'' . &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.washingtonpost.com/media/2020/07/14/bari-weiss-resigns-new-york-times/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714163027/https://www.washingtonpost.com/media/2020/07/14/bari-weiss-resigns-new-york-times/|archivedate=2020-07-14}}&lt;/ref&gt;

== Beathaisnéis ==
Rugadh Bari Weiss i [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]], [[Pennsylvania]] . Is iníon í le Lou (díoltóir cairpéad) agus Amy Weiss (ceannaitheoir smididh), &lt;ref name=&quot;PeretzVF&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704183543/https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archivedate=2019-07-04}}&lt;/ref&gt; agus is í an duine is sine de cheathrar deirfiúracha. Tógadh í i gcomharsanacht Squirrel Hill agus d'imigh sí ar aghaidh ó Scoil Lae Pobail Pittsburgh agus Acadamh Shady Side. D'fhreastail sí ar Shionagóg Tree of Life, áit ar chomóir sí a [[Bar Mitsveá|bat mitzvah]] . &lt;ref name=&quot;jewishchronicle&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://issuu.com/pittchron/docs/_171027|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213080618/https://issuu.com/pittchron/docs/_171027|archivedate=2019-12-13}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;PeretzVF&quot; /&gt; Tar éis na hardscoile , thaistil Weiss go hIosrael áit ar chabhraigh sí le clinic leighis a thógáil do Bheidiúnaigh, i bhFásach Negev agus rinne sí staidéar ag yeshiva feimineach agus in [[Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim|Ollscoil Eabhraise Iarúsailéim]] . &lt;ref name=&quot;PeretzVF&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.jta.org/2002/11/05/lifestyle/israel-programs-see-huge-decrease|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190226111350/https://www.jta.org/2002/11/05/lifestyle/israel-programs-see-huge-decrease|archivedate=2019-02-26}}&lt;/ref&gt;

D’fhreastail Weiss ar [[Ollscoil Columbia]] i gCathair [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] agus bhain sí céim amach sa bhliain 2007. Bhunaigh sí The Columbia Coalition for Sudan mar fhreagra ar Chogadh Darfur . &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://s3.amazonaws.com/BWARCHIVE/2005/sep05.pdf|pages=5–6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714151404/https://s3.amazonaws.com/BWARCHIVE/2005/sep05.pdf|archivedate=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; Ba í Weiss bunaitheoir agus eagarthóir ''The Current'' ó 2005 go 2007, iris Columbia ar pholaitíocht, cultúr agus cúrsaí Giúdacha. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.columbia-current.org/the-editors.html|title=Editorial Board|author=|first=|date=|work=Columbia Current|access-date=2020-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708011524/http://www.columbia-current.org/the-editors.html|archive-date=2020-07-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://orjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|title=Bari Weiss: A moderate in an era of extremes|date=2019-02-25|language=en-US|work=Oregon Jewish Life|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715072025/https://orjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|archive-date=2020-07-15}}&lt;/ref&gt;

== Gairmréim ==
Sa bhliain 2007, d’oibrigh Weiss do ''Haaretz'' agus ''The Forward'' . &lt;ref name=&quot;PeretzVF2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704183543/https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archivedate=2019-07-04}}&lt;/ref&gt; Ag ''Haaretz'', cháin sí ardú céime an antraipeolaí ó Choláiste Barnard, Nadia Abu El-Haj &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.newyorker.com/magazine/2008/04/14/the-petition|title=The Petition|author=Kramer|first=Jane|date=2008-04-07|language=en-us|work=The New Yorker|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801031748/https://www.newyorker.com/magazine/2008/04/14/the-petition|archive-date=2020-08-01}}&lt;/ref&gt; as leabhar a tharraing scigphictiúr, dar le Weiss, de sheandálaithe Iosraelacha. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.haaretz.com/1.4961332|title=Facts in the air|date=2007-11-28|language=en|work=Haaretz|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716133110/https://www.haaretz.com/1.4961332|archive-date=2020-07-16}}&lt;/ref&gt; Ó 2011 go 2013, bhí Weiss ina heagarthóir ''sinsearach'' nuachta agus polaitíochta ag ''iris Tablet.'' &lt;ref name=&quot;PeretzVF2&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;Moderate&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://azjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|title=Bari Weiss: A Moderate in an Era of Extremes|author=Moon|first=Deborah|date=2019-03-25|work=Arizona Jewish Life|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729205136/https://azjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|archive-date=2019-07-29}}&lt;/ref&gt;

=== 2013-2017: ''An Wall Street Journal'' ===
Bhí Weiss ina heagarthóir op-ed agus léirmheasanna leabhar ag ''The Wall Street Journal'' ó 2013 go dtí Aibreán 2017. &lt;ref name=&quot;By Bari Weiss NYT&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nytimes.com/by/bari-weiss|title=By Bari Weiss|date=2020|work=[[The New York Times]]|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715194102/https://www.nytimes.com/by/bari-weiss|archive-date=2020-07-15}}&lt;/ref&gt; D’imigh sí tar éis imeacht bhuaiteoir [[Duais Pulitzer|Dhuais Pulitzer]] agus leas-eagarthóir Bret Stephens, a raibh sí ag obair dó, agus chuaigh sí leis go dtí ''The New York Times'' . &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.esquire.com/news-politics/a14428464/gop-never-trump/|title=On the Front Lines of the GOP's Civil War|author=Steed|first=Edward|date=2017-12-20|language=en-US|work=Esquire|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717233211/https://www.esquire.com/news-politics/a14428464/gop-never-trump/|archive-date=2020-07-17}}&lt;/ref&gt;

=== 2017-2020: ''An New York Times'' ===
Sa bhliain 2017, mar chuid d’iarracht ag ''The New York Times'' réimse idé - eolaíochta a scríbhneoirí tuairime a leathnú tar éis insealbhú an Uachtaráin Trump,  d’fhostaigh an nuachtán Weiss mar eagarthóir tuairimí foirne agus mar scríbhneoir ar chultúr agus ar pholaitíocht. &lt;ref name=&quot;Weiss resigns from opinion post&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|title=Bari Weiss Resigns From New York Times Opinion Post|author=Lee, Edmund|date=2020-07-14|work=[[The New York Times]]|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714195239/https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|archive-date=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; Le linn a céad bhliana ag an bpáipéar, scríobh sí píosaí tuairime ag moladh meascadh tionchair chultúrtha, a ndearnadh magadh faoi mar leithghabháil chultúrtha ag an méid ar thug sí  “the raucous left.” orthu. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/08/30/opinion/cultural-appropriation.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714190056/https://www.nytimes.com/2017/08/30/opinion/cultural-appropriation.html|archivedate=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; Cháin sí lucht eagraithe Mháirseáil na mBan 2017, ag agóid i gcoinne insealbhú an Uachtaráin Trump as a “chilling ideas and associations,” ag tabhairt aird go sonrach ar roinnt daoine a chreid sí a rinne ráitis fhrith-Sheimíteacha nó frith-Shíónacha san am atá thart. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/08/01/opinion/womens-march-progressives-hate.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715124014/https://www.nytimes.com/2017/08/01/opinion/womens-march-progressives-hate.html|archivedate=2020-07-15}}&lt;/ref&gt;  Cháin an drámadóir Eve Ensler,  cruthaitheoir The Vagina Monologues,  a halt faoin Chicago Dyke March, inar mhaígh sí gur &quot;caste system, in which people are judged according to how much their particular caste has suffered throughout history,&quot;  &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/06/27/opinion/im-glad-the-dyke-march-banned-jewish-stars.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190907162423/https://www.nytimes.com/2017/06/27/opinion/im-glad-the-dyke-march-banned-jewish-stars.html|archivedate=2019-09-07}}&lt;/ref&gt;  as míthuiscint a fháil ar obair na polaitíochta thrasnaí. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/07/03/opinion/on-intersectionality.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715073420/https://www.nytimes.com/2017/07/03/opinion/on-intersectionality.html|archivedate=2020-07-15}}&lt;/ref&gt; Cháin daoine eile an t-alt mar mhíthuiscint bhunúsach ar an trasnachas. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://themuse.jezebel.com/oh-cute-the-new-york-times-is-endorsing-cultural-appro-1798628228|title=Oh Cute, the New York Times Is Endorsing Cultural Appropriation|language=en-us|work=The Muse|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610171459/https://themuse.jezebel.com/oh-cute-the-new-york-times-is-endorsing-cultural-appro-1798628228|archive-date=2020-06-10}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.alternet.org/2017/08/pundits-continue-mccarthyite-smears-against-womens-march/|title=Power-Serving Pundits Continue McCarthyite Smears Against Women’s March|date=2017-08-03|language=en-US|work=Alternet.org|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190310091002/https://www.alternet.org/2017/08/pundits-continue-mccarthyite-smears-against-womens-march/|archive-date=2019-03-10}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.pastemagazine.com/politics/bari-weiss/nyt-writer-cheers-for-cultural-appropriation-clear/|title=NYT Opinion Writer Supports Cultural Appropriation, Doesn't Know What Cultural Appropriation Is|date=2017-08-30|language=en|work=pastemagazine.com|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102211939/https://www.pastemagazine.com/politics/bari-weiss/nyt-writer-cheers-for-cultural-appropriation-clear/|archive-date=2020-11-02}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.wweek.com/culture/2017/09/06/recent-new-york-times-opinion-piece-citing-kooks-burritos-completely-misses-the-mark-on-cultural-appropriation/|title=Recent New York Times Opinion Piece, Citing Kooks Burritos, Completely Misses the Mark on Cultural Appropriation|author=Cruz|first=About Crystal Contreras Crystal Contreras is from a tiny farm town in northern California She graduated from UC Santa|language=en-US|work=Willamette Week|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712051943/https://www.wweek.com/culture/2017/09/06/recent-new-york-times-opinion-piece-citing-kooks-burritos-completely-misses-the-mark-on-cultural-appropriation/|archive-date=2020-07-12}}&lt;/ref&gt;

Ar 15 Eanáir 2018, scríobh Weiss alt tuairime dar teideal &quot;Aziz Ansari is Guilty. Of Not Being a Mind Reader&quot; mar fhreagra ar alt a foilsíodh ar Babe.net , inar mhínigh bean gan ainm gur shroich iompar an ghreannóra agus an aisteora Aziz Ansari le linn dáta leibhéal ionsaithe gnéis. San alt, mhaígh Weiss gur cheart don bhean gan ainm, níos mó céimeanna a ghlacadh chun teagmháil ghnéasach nach raibh ag teastáil le Ansari a sheachain, agus dúirt sí nach raibh ina taithí ach “bad sex.”. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2018/01/15/opinion/aziz-ansari-babe-sexual-harassment.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180118005114/https://www.nytimes.com/2018/01/15/opinion/aziz-ansari-babe-sexual-harassment.html|archivedate=2018-01-18}}&lt;/ref&gt; Fuair an t-alt cáineadh ó roinnt foinsí a dúirt gur thug Weiss neamhaird ar na réaltachtaí iomadúla a bhíonn roimh mhná i dteagmhálacha gnéis nach dteastaíonn, agus gur thug sí neamhaird ar an bhfíric, ag pointe amháin sa teagmháil, gur iarr an t-íospartach líomhnaithe ar Ansari scor den teagmháil, gur iarr an t-íospartach líomhnaithe ar Ansari stopadh ag pointe amháin le linn an teagmhála. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/01/aziz-ansari-and-the-paradox-of-no/550556/|title=Aziz Ansari and the Paradox of ‘No’|author=Garber|first=Megan|date=2018-01-16|language=en-US|work=The Atlantic|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807053527/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/01/aziz-ansari-and-the-paradox-of-no/550556/|archive-date=2020-08-07}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.vox.com/culture/2018/1/17/16897440/aziz-ansari-allegations-babe-me-too|title=How the Aziz Ansari story deepened a crucial divide in the #MeToo reckoning|author=Framke|first=Caroline|date=2018-01-17|language=en|work=Vox|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120923/https://www.vox.com/culture/2018/1/17/16897440/aziz-ansari-allegations-babe-me-too|archive-date=2018-01-19}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.refinery29.com/en-us/2018/01/187978/aziz-ansari-sexual-assault-defence-new-york-times|title=The Debate About Aziz Ansari &amp; Consent Just Got Even More Heated|author=Gil|first=Natalie|language=en|work=www.refinery29.com|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811230720/https://www.refinery29.com/en-us/2018/01/187978/aziz-ansari-sexual-assault-defence-new-york-times|archive-date=2020-08-11}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2018/01/19/opinion/metoo-ansari-harassment.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180201024113/https://www.nytimes.com/2018/01/19/opinion/metoo-ansari-harassment.html|archivedate=2018-02-01}}&lt;/ref&gt;

I mí na Bealtaine 2018, d’fhoilsigh Weiss &quot;Meet the Renegades of the Intellectual Dark Web .&quot; Rinne an t-alt cur síos ar ghrúpa smaointeoirí a roinneann cur chuige neamhghnách i leith a réimsí gairmiúla agus tírdhreach na meán.  Chuir Weiss síos orthu go comhiomlán mar an nGréasán Dorcha Intleachtúil, agus an téarma ar iasacht aige ó Eric Weinstein, stiúrthóir bainistíochta Thiel Capital. Rinne na meáin trácht agus cáineadh ar an lipéad seo i rith 2020. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nationalreview.com/corner/intellectual-dark-web-bari-weiss/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715125707/https://www.nationalreview.com/corner/intellectual-dark-web-bari-weiss/|archivedate=2020-07-15}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://spectator.us/autopsy-intellectual-dark-web/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200907115430/https://spectator.us/autopsy-intellectual-dark-web/|archivedate=2020-09-07}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://jacobinmag.com/2020/07/intellectual-dark-web-michael-brooks|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200905140908/https://jacobinmag.com/2020/07/intellectual-dark-web-michael-brooks|archivedate=2020-09-05}}&lt;/ref&gt;

Ar an 7 Meitheamh 2020, d’éirigh eagarthóir ''an Times,'' James Bennet, as a phost tar éis do bhreis is 1,000 fostaí litir a shíniú ag agóid i gcoinne foilsiú op-ed &lt;ref name=&quot;Weiss resigns from opinion post2&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|title=Bari Weiss Resigns From New York Times Opinion Post|author=Lee, Edmund|date=2020-07-14|work=[[The New York Times]]|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714195239/https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|archive-date=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; ón Seanadóir SAM, [[Tom Cotton|Tom Cotton,]] ag rá, ós rud é go bhfuil “círéibeoirí tar éis go leor cathracha Meiriceánacha a phlúchadh in ainriail ,” (“rioters have plunged many American cities into anarchy,”) gur cheart saighdiúirí a sheoladh isteach mar chúltaca chun cabhrú leis na póilíní deireadh a chur leis an bhforéigean. Dúirt Bennet ina dhiaidh sin nár léigh sé an op-ed sular foilsíodh é. &lt;ref name=&quot;voxRevolt&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.vox.com/2020/6/5/21280425/new-york-times-tom-cotton-send-troops-staff-revolt|title=The New York Times staff revolt over Tom Cotton’s op-ed, explained|author=Beauchamp|first=Zack|date=2020-06-05|language=en|work=Vox|access-date=2020-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609171504/https://www.vox.com/2020/6/5/21280425/new-york-times-tom-cotton-send-troops-staff-revolt|archive-date=2020-06-09}}&lt;/ref&gt; Rinne Weiss cur síos ar an gconspóid inmheánach mar “chogadh cathartha” idir a thug sí “ [[Gaiscíoch ceartas sóisialta|laochra ceartais shóisialta]] ” óga (“social justice warriors”) “ agus abhcóidí saorchainte (“free speech advocates.”) níos sine orthu. &lt;ref name=&quot;voxRevolt&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.currentaffairs.org/2018/05/pretty-loud-for-being-so-silenced|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201015204200/https://www.currentaffairs.org/2018/05/pretty-loud-for-being-so-silenced|archivedate=2020-10-15}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://thehill.com/homenews/media/501576-nyt-editorial-page-director-resigns-after-tom-cotton-op-ed-controversy|title=NYT editorial page director resigns after Tom Cotton op-ed controversy|author=Klar|first=Rebecca|date=2020-06-07|language=en|work=TheHill|access-date=2020-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609085324/https://thehill.com/homenews/media/501576-nyt-editorial-page-director-resigns-after-tom-cotton-op-ed-controversy|archive-date=2020-06-09}}&lt;/ref&gt; Chuir go leor iriseoirí agus scríbhneoirí tuairime ''an Times'' in aghaidh an chur síos seo; rinne Taylor Lorenz, tuairisceoir a chlúdaíonn cultúr an idirlín, cur síos air mar “mhífhaisnéis d’aon ghnó” a rinne neamhaird ar na fostaithe níos sine iomadúla a bhí tagtha amach le labhairt, , agus cháin Jamal Jordan, eagarthóir scéalaíochta digiteach ag an ''Times'', í as gan éisteacht lena comhghleacaithe gorma agus as a n-imní a íoslaghdú trí chur síos orthu mar “&quot;woke civil war&quot;”. &lt;ref name=&quot;voxRevolt&quot; /&gt;
[[Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Mná]]</text>
      <sha1>7czvkiqhdm10l1qfti9kjbz0m8or2u0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1316677</id>
      <parentid>1316675</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T20:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ériugena</username>
        <id>188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1316677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18650" sha1="qk67utfr8vm4y7kcw89lluno3q9lyuq" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Scríbhneoir agus iriseoir [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] is ea '''Bari Weiss''' ( [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]], [[Pennsylvania]] ; 25 Márta, 1984). Ó 2013 go 2017, bhí sí ina heagarthóir ''Op-ed'' ag ''The Wall Street Journal'', agus ó 2017 go 2020, bhí sí ina scríbhneoir agus ina colúnaí cultúir agus polaitíochta ag ''[[The New York Times]]'' . &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.washingtonpost.com/media/2020/07/14/bari-weiss-resigns-new-york-times/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714163027/https://www.washingtonpost.com/media/2020/07/14/bari-weiss-resigns-new-york-times/|archivedate=2020-07-14}}&lt;/ref&gt;

== Beathaisnéis ==
Rugadh Bari Weiss i [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]], [[Pennsylvania]] . Is iníon í le Lou (díoltóir cairpéad) agus Amy Weiss (ceannaitheoir smididh), &lt;ref name=&quot;PeretzVF&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704183543/https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archivedate=2019-07-04}}&lt;/ref&gt; agus is í an duine is sine de cheathrar deirfiúracha. Tógadh í i gcomharsanacht Squirrel Hill agus d'imigh sí ar aghaidh ó Scoil Lae Pobail Pittsburgh agus Acadamh Shady Side. D'fhreastail sí ar Shionagóg Tree of Life, áit ar chomóir sí a [[Bar Mitsveá|bat mitzvah]] . &lt;ref name=&quot;jewishchronicle&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://issuu.com/pittchron/docs/_171027|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213080618/https://issuu.com/pittchron/docs/_171027|archivedate=2019-12-13}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;PeretzVF&quot; /&gt; Tar éis na hardscoile , thaistil Weiss go hIosrael áit ar chabhraigh sí le clinic leighis a thógáil do Bheidiúnaigh, i bhFásach Negev agus rinne sí staidéar ag yeshiva feimineach agus in [[Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim|Ollscoil Eabhraise Iarúsailéim]] . &lt;ref name=&quot;PeretzVF&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.jta.org/2002/11/05/lifestyle/israel-programs-see-huge-decrease|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190226111350/https://www.jta.org/2002/11/05/lifestyle/israel-programs-see-huge-decrease|archivedate=2019-02-26}}&lt;/ref&gt;

D’fhreastail Weiss ar [[Ollscoil Columbia]] i gCathair [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] agus bhain sí céim amach sa bhliain 2007. Bhunaigh sí The Columbia Coalition for Sudan mar fhreagra ar Chogadh Darfur . &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://s3.amazonaws.com/BWARCHIVE/2005/sep05.pdf|pages=5–6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714151404/https://s3.amazonaws.com/BWARCHIVE/2005/sep05.pdf|archivedate=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; Ba í Weiss bunaitheoir agus eagarthóir ''The Current'' ó 2005 go 2007, iris Columbia ar pholaitíocht, cultúr agus cúrsaí Giúdacha. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.columbia-current.org/the-editors.html|teideal=Editorial Board|author=|first=|date=|work=Columbia Current|access-date=2020-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708011524/http://www.columbia-current.org/the-editors.html|archive-date=2020-07-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://orjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|teideal=Bari Weiss: A moderate in an era of extremes|date=2019-02-25|language=en-US|work=Oregon Jewish Life|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715072025/https://orjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|archive-date=2020-07-15}}&lt;/ref&gt;

== Gairmréim ==
Sa bhliain 2007, d’oibrigh Weiss do ''Haaretz'' agus ''The Forward'' . &lt;ref name=&quot;PeretzVF2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704183543/https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archivedate=2019-07-04}}&lt;/ref&gt; Ag ''Haaretz'', cháin sí ardú céime an antraipeolaí ó Choláiste Barnard, Nadia Abu El-Haj &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.newyorker.com/magazine/2008/04/14/the-petition|teideal=The Petition|author=Kramer|first=Jane|date=2008-04-07|language=en-us|work=The New Yorker|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801031748/https://www.newyorker.com/magazine/2008/04/14/the-petition|archive-date=2020-08-01}}&lt;/ref&gt; as leabhar a tharraing scigphictiúr, dar le Weiss, de sheandálaithe Iosraelacha. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.haaretz.com/1.4961332|teideal=Facts in the air|date=2007-11-28|language=en|work=Haaretz|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716133110/https://www.haaretz.com/1.4961332|archive-date=2020-07-16}}&lt;/ref&gt; Ó 2011 go 2013, bhí Weiss ina heagarthóir ''sinsearach'' nuachta agus polaitíochta ag ''iris Tablet.'' &lt;ref name=&quot;PeretzVF2&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;Moderate&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://azjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|title=Bari Weiss: A Moderate in an Era of Extremes|author=Moon|first=Deborah|date=2019-03-25|work=Arizona Jewish Life|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729205136/https://azjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|archive-date=2019-07-29}}&lt;/ref&gt;

=== 2013-2017: ''An Wall Street Journal'' ===
Bhí Weiss ina heagarthóir op-ed agus léirmheasanna leabhar ag ''The Wall Street Journal'' ó 2013 go dtí Aibreán 2017. &lt;ref name=&quot;By Bari Weiss NYT&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nytimes.com/by/bari-weiss|title=By Bari Weiss|date=2020|work=[[The New York Times]]|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715194102/https://www.nytimes.com/by/bari-weiss|archive-date=2020-07-15}}&lt;/ref&gt; D’imigh sí tar éis imeacht bhuaiteoir [[Duais Pulitzer|Dhuais Pulitzer]] agus leas-eagarthóir Bret Stephens, a raibh sí ag obair dó, agus chuaigh sí leis go dtí ''The New York Times'' . &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.esquire.com/news-politics/a14428464/gop-never-trump/|title=On the Front Lines of the GOP's Civil War|author=Steed|first=Edward|date=2017-12-20|language=en-US|work=Esquire|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717233211/https://www.esquire.com/news-politics/a14428464/gop-never-trump/|archive-date=2020-07-17}}&lt;/ref&gt;

=== 2017-2020: ''An New York Times'' ===
Sa bhliain 2017, mar chuid d’iarracht ag ''The New York Times'' réimse idé - eolaíochta a scríbhneoirí tuairime a leathnú tar éis insealbhú an Uachtaráin Trump,  d’fhostaigh an nuachtán Weiss mar eagarthóir tuairimí foirne agus mar scríbhneoir ar chultúr agus ar pholaitíocht. &lt;ref name=&quot;Weiss resigns from opinion post&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|title=Bari Weiss Resigns From New York Times Opinion Post|author=Lee, Edmund|date=2020-07-14|work=[[The New York Times]]|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714195239/https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|archive-date=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; Le linn a céad bhliana ag an bpáipéar, scríobh sí píosaí tuairime ag moladh meascadh tionchair chultúrtha, a ndearnadh magadh faoi mar leithghabháil chultúrtha ag an méid ar thug sí  “the raucous left.” orthu. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/08/30/opinion/cultural-appropriation.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714190056/https://www.nytimes.com/2017/08/30/opinion/cultural-appropriation.html|archivedate=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; Cháin sí lucht eagraithe Mháirseáil na mBan 2017, ag agóid i gcoinne insealbhú an Uachtaráin Trump as a “chilling ideas and associations,” ag tabhairt aird go sonrach ar roinnt daoine a chreid sí a rinne ráitis fhrith-Sheimíteacha nó frith-Shíónacha san am atá thart. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/08/01/opinion/womens-march-progressives-hate.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715124014/https://www.nytimes.com/2017/08/01/opinion/womens-march-progressives-hate.html|archivedate=2020-07-15}}&lt;/ref&gt;  Cháin an drámadóir Eve Ensler,  cruthaitheoir The Vagina Monologues,  a halt faoin Chicago Dyke March, inar mhaígh sí gur &quot;caste system, in which people are judged according to how much their particular caste has suffered throughout history,&quot;  &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/06/27/opinion/im-glad-the-dyke-march-banned-jewish-stars.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190907162423/https://www.nytimes.com/2017/06/27/opinion/im-glad-the-dyke-march-banned-jewish-stars.html|archivedate=2019-09-07}}&lt;/ref&gt;  as míthuiscint a fháil ar obair na polaitíochta thrasnaí. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/07/03/opinion/on-intersectionality.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715073420/https://www.nytimes.com/2017/07/03/opinion/on-intersectionality.html|archivedate=2020-07-15}}&lt;/ref&gt; Cháin daoine eile an t-alt mar mhíthuiscint bhunúsach ar an trasnachas. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://themuse.jezebel.com/oh-cute-the-new-york-times-is-endorsing-cultural-appro-1798628228|title=Oh Cute, the New York Times Is Endorsing Cultural Appropriation|language=en-us|work=The Muse|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610171459/https://themuse.jezebel.com/oh-cute-the-new-york-times-is-endorsing-cultural-appro-1798628228|archive-date=2020-06-10}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.alternet.org/2017/08/pundits-continue-mccarthyite-smears-against-womens-march/|title=Power-Serving Pundits Continue McCarthyite Smears Against Women’s March|date=2017-08-03|language=en-US|work=Alternet.org|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190310091002/https://www.alternet.org/2017/08/pundits-continue-mccarthyite-smears-against-womens-march/|archive-date=2019-03-10}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.pastemagazine.com/politics/bari-weiss/nyt-writer-cheers-for-cultural-appropriation-clear/|title=NYT Opinion Writer Supports Cultural Appropriation, Doesn't Know What Cultural Appropriation Is|date=2017-08-30|language=en|work=pastemagazine.com|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102211939/https://www.pastemagazine.com/politics/bari-weiss/nyt-writer-cheers-for-cultural-appropriation-clear/|archive-date=2020-11-02}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.wweek.com/culture/2017/09/06/recent-new-york-times-opinion-piece-citing-kooks-burritos-completely-misses-the-mark-on-cultural-appropriation/|title=Recent New York Times Opinion Piece, Citing Kooks Burritos, Completely Misses the Mark on Cultural Appropriation|author=Cruz|first=About Crystal Contreras Crystal Contreras is from a tiny farm town in northern California She graduated from UC Santa|language=en-US|work=Willamette Week|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712051943/https://www.wweek.com/culture/2017/09/06/recent-new-york-times-opinion-piece-citing-kooks-burritos-completely-misses-the-mark-on-cultural-appropriation/|archive-date=2020-07-12}}&lt;/ref&gt;

Ar 15 Eanáir 2018, scríobh Weiss alt tuairime dar teideal &quot;Aziz Ansari is Guilty. Of Not Being a Mind Reader&quot; mar fhreagra ar alt a foilsíodh ar Babe.net , inar mhínigh bean gan ainm gur shroich iompar an ghreannóra agus an aisteora Aziz Ansari le linn dáta leibhéal ionsaithe gnéis. San alt, mhaígh Weiss gur cheart don bhean gan ainm, níos mó céimeanna a ghlacadh chun teagmháil ghnéasach nach raibh ag teastáil le Ansari a sheachain, agus dúirt sí nach raibh ina taithí ach “bad sex.”. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2018/01/15/opinion/aziz-ansari-babe-sexual-harassment.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180118005114/https://www.nytimes.com/2018/01/15/opinion/aziz-ansari-babe-sexual-harassment.html|archivedate=2018-01-18}}&lt;/ref&gt; Fuair an t-alt cáineadh ó roinnt foinsí a dúirt gur thug Weiss neamhaird ar na réaltachtaí iomadúla a bhíonn roimh mhná i dteagmhálacha gnéis nach dteastaíonn, agus gur thug sí neamhaird ar an bhfíric, ag pointe amháin sa teagmháil, gur iarr an t-íospartach líomhnaithe ar Ansari scor den teagmháil, gur iarr an t-íospartach líomhnaithe ar Ansari stopadh ag pointe amháin le linn an teagmhála. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/01/aziz-ansari-and-the-paradox-of-no/550556/|title=Aziz Ansari and the Paradox of ‘No’|author=Garber|first=Megan|date=2018-01-16|language=en-US|work=The Atlantic|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807053527/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/01/aziz-ansari-and-the-paradox-of-no/550556/|archive-date=2020-08-07}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.vox.com/culture/2018/1/17/16897440/aziz-ansari-allegations-babe-me-too|title=How the Aziz Ansari story deepened a crucial divide in the #MeToo reckoning|author=Framke|first=Caroline|date=2018-01-17|language=en|work=Vox|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120923/https://www.vox.com/culture/2018/1/17/16897440/aziz-ansari-allegations-babe-me-too|archive-date=2018-01-19}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.refinery29.com/en-us/2018/01/187978/aziz-ansari-sexual-assault-defence-new-york-times|title=The Debate About Aziz Ansari &amp; Consent Just Got Even More Heated|author=Gil|first=Natalie|language=en|work=www.refinery29.com|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811230720/https://www.refinery29.com/en-us/2018/01/187978/aziz-ansari-sexual-assault-defence-new-york-times|archive-date=2020-08-11}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2018/01/19/opinion/metoo-ansari-harassment.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180201024113/https://www.nytimes.com/2018/01/19/opinion/metoo-ansari-harassment.html|archivedate=2018-02-01}}&lt;/ref&gt;

I mí na Bealtaine 2018, d’fhoilsigh Weiss &quot;Meet the Renegades of the Intellectual Dark Web .&quot; Rinne an t-alt cur síos ar ghrúpa smaointeoirí a roinneann cur chuige neamhghnách i leith a réimsí gairmiúla agus tírdhreach na meán.  Chuir Weiss síos orthu go comhiomlán mar an nGréasán Dorcha Intleachtúil, agus an téarma ar iasacht aige ó Eric Weinstein, stiúrthóir bainistíochta Thiel Capital. Rinne na meáin trácht agus cáineadh ar an lipéad seo i rith 2020. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nationalreview.com/corner/intellectual-dark-web-bari-weiss/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715125707/https://www.nationalreview.com/corner/intellectual-dark-web-bari-weiss/|archivedate=2020-07-15}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://spectator.us/autopsy-intellectual-dark-web/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200907115430/https://spectator.us/autopsy-intellectual-dark-web/|archivedate=2020-09-07}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://jacobinmag.com/2020/07/intellectual-dark-web-michael-brooks|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200905140908/https://jacobinmag.com/2020/07/intellectual-dark-web-michael-brooks|archivedate=2020-09-05}}&lt;/ref&gt;

Ar an 7 Meitheamh 2020, d’éirigh eagarthóir ''an Times,'' James Bennet, as a phost tar éis do bhreis is 1,000 fostaí litir a shíniú ag agóid i gcoinne foilsiú op-ed &lt;ref name=&quot;Weiss resigns from opinion post2&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|title=Bari Weiss Resigns From New York Times Opinion Post|author=Lee, Edmund|date=2020-07-14|work=[[The New York Times]]|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714195239/https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|archive-date=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; ón Seanadóir SAM, [[Tom Cotton|Tom Cotton,]] ag rá, ós rud é go bhfuil “círéibeoirí tar éis go leor cathracha Meiriceánacha a phlúchadh in ainriail ,” (“rioters have plunged many American cities into anarchy,”) gur cheart saighdiúirí a sheoladh isteach mar chúltaca chun cabhrú leis na póilíní deireadh a chur leis an bhforéigean. Dúirt Bennet ina dhiaidh sin nár léigh sé an op-ed sular foilsíodh é. &lt;ref name=&quot;voxRevolt&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.vox.com/2020/6/5/21280425/new-york-times-tom-cotton-send-troops-staff-revolt|title=The New York Times staff revolt over Tom Cotton’s op-ed, explained|author=Beauchamp|first=Zack|date=2020-06-05|language=en|work=Vox|access-date=2020-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609171504/https://www.vox.com/2020/6/5/21280425/new-york-times-tom-cotton-send-troops-staff-revolt|archive-date=2020-06-09}}&lt;/ref&gt; Rinne Weiss cur síos ar an gconspóid inmheánach mar “chogadh cathartha” idir a thug sí “ [[Gaiscíoch ceartas sóisialta|laochra ceartais shóisialta]] ” óga (“social justice warriors”) “ agus abhcóidí saorchainte (“free speech advocates.”) níos sine orthu. &lt;ref name=&quot;voxRevolt&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.currentaffairs.org/2018/05/pretty-loud-for-being-so-silenced|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201015204200/https://www.currentaffairs.org/2018/05/pretty-loud-for-being-so-silenced|archivedate=2020-10-15}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://thehill.com/homenews/media/501576-nyt-editorial-page-director-resigns-after-tom-cotton-op-ed-controversy|title=NYT editorial page director resigns after Tom Cotton op-ed controversy|author=Klar|first=Rebecca|date=2020-06-07|language=en|work=TheHill|access-date=2020-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609085324/https://thehill.com/homenews/media/501576-nyt-editorial-page-director-resigns-after-tom-cotton-op-ed-controversy|archive-date=2020-06-09}}&lt;/ref&gt; Chuir go leor iriseoirí agus scríbhneoirí tuairime ''an Times'' in aghaidh an chur síos seo; rinne Taylor Lorenz, tuairisceoir a chlúdaíonn cultúr an idirlín, cur síos air mar “mhífhaisnéis d’aon ghnó” a rinne neamhaird ar na fostaithe níos sine iomadúla a bhí tagtha amach le labhairt, , agus cháin Jamal Jordan, eagarthóir scéalaíochta digiteach ag an ''Times'', í as gan éisteacht lena comhghleacaithe gorma agus as a n-imní a íoslaghdú trí chur síos orthu mar “&quot;woke civil war&quot;”. &lt;ref name=&quot;voxRevolt&quot; /&gt;
==Tagairtí==
[[Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Mná]]
[[Catagóir:Giúdaigh Dhéghnéasacha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí LADT na Stát Aontaitheʼ
[[Catagóir:Scríbhneoirí Déghnéasacha]]
[[Catagóir:Iarscoláirí Ollscoil Columbia]]</text>
      <sha1>qk67utfr8vm4y7kcw89lluno3q9lyuq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1316678</id>
      <parentid>1316677</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T20:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ériugena</username>
        <id>188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1316678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18842" sha1="nqq79mddwsgrn202z30ce2k6ge8hn7p" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Scríbhneoir agus iriseoir [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] is ea '''Bari Weiss''' ( [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]], [[Pennsylvania]] ; 25 Márta, 1984). Ó 2013 go 2017, bhí sí ina heagarthóir ''Op-ed'' ag ''The Wall Street Journal'', agus ó 2017 go 2020, bhí sí ina scríbhneoir agus ina colúnaí cultúir agus polaitíochta ag ''[[The New York Times]]'' . &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.washingtonpost.com/media/2020/07/14/bari-weiss-resigns-new-york-times/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714163027/https://www.washingtonpost.com/media/2020/07/14/bari-weiss-resigns-new-york-times/|archivedate=2020-07-14}}&lt;/ref&gt;

== Beathaisnéis ==
Rugadh Bari Weiss i [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]], [[Pennsylvania]] . Is iníon í le Lou (díoltóir cairpéad) agus Amy Weiss (ceannaitheoir smididh), &lt;ref name=&quot;PeretzVF&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704183543/https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archivedate=2019-07-04}}&lt;/ref&gt; agus is í an duine is sine de cheathrar deirfiúracha. Tógadh í i gcomharsanacht Squirrel Hill agus d'imigh sí ar aghaidh ó Scoil Lae Pobail Pittsburgh agus Acadamh Shady Side. D'fhreastail sí ar Shionagóg Tree of Life, áit ar chomóir sí a [[Bar Mitsveá|bat mitzvah]] . &lt;ref name=&quot;jewishchronicle&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://issuu.com/pittchron/docs/_171027|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213080618/https://issuu.com/pittchron/docs/_171027|archivedate=2019-12-13}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;PeretzVF&quot; /&gt; Tar éis na hardscoile , thaistil Weiss go hIosrael áit ar chabhraigh sí le clinic leighis a thógáil do Bheidiúnaigh, i bhFásach Negev agus rinne sí staidéar ag yeshiva feimineach agus in [[Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim|Ollscoil Eabhraise Iarúsailéim]] . &lt;ref name=&quot;PeretzVF&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.jta.org/2002/11/05/lifestyle/israel-programs-see-huge-decrease|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190226111350/https://www.jta.org/2002/11/05/lifestyle/israel-programs-see-huge-decrease|archivedate=2019-02-26}}&lt;/ref&gt;

D’fhreastail Weiss ar [[Ollscoil Columbia]] i gCathair [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] agus bhain sí céim amach sa bhliain 2007. Bhunaigh sí The Columbia Coalition for Sudan mar fhreagra ar Chogadh Darfur . &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://s3.amazonaws.com/BWARCHIVE/2005/sep05.pdf|pages=5–6|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714151404/https://s3.amazonaws.com/BWARCHIVE/2005/sep05.pdf|archivedate=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; Ba í Weiss bunaitheoir agus eagarthóir ''The Current'' ó 2005 go 2007, iris Columbia ar pholaitíocht, cultúr agus cúrsaí Giúdacha. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=http://www.columbia-current.org/the-editors.html|teideal=Editorial Board|author=|first=|date=|work=Columbia Current|access-date=2020-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708011524/http://www.columbia-current.org/the-editors.html|archive-date=2020-07-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://orjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|teideal=Bari Weiss: A moderate in an era of extremes|date=2019-02-25|language=en-US|work=Oregon Jewish Life|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715072025/https://orjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|archive-date=2020-07-15}}&lt;/ref&gt;

== Gairmréim ==
Sa bhliain 2007, d’oibrigh Weiss do ''Haaretz'' agus ''The Forward'' . &lt;ref name=&quot;PeretzVF2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704183543/https://www.vanityfair.com/news/2019/04/bari-weiss-the-new-york-times-provocateur|archivedate=2019-07-04}}&lt;/ref&gt; Ag ''Haaretz'', cháin sí ardú céime an antraipeolaí ó Choláiste Barnard, Nadia Abu El-Haj &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.newyorker.com/magazine/2008/04/14/the-petition|teideal=The Petition|author=Kramer|first=Jane|date=2008-04-07|language=en-us|work=The New Yorker|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801031748/https://www.newyorker.com/magazine/2008/04/14/the-petition|archive-date=2020-08-01}}&lt;/ref&gt; as leabhar a tharraing scigphictiúr, dar le Weiss, de sheandálaithe Iosraelacha. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.haaretz.com/1.4961332|teideal=Facts in the air|date=2007-11-28|language=en|work=Haaretz|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200716133110/https://www.haaretz.com/1.4961332|archive-date=2020-07-16}}&lt;/ref&gt; Ó 2011 go 2013, bhí Weiss ina heagarthóir ''sinsearach'' nuachta agus polaitíochta ag ''iris Tablet.'' &lt;ref name=&quot;PeretzVF2&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;Moderate&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://azjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|title=Bari Weiss: A Moderate in an Era of Extremes|author=Moon|first=Deborah|date=2019-03-25|work=Arizona Jewish Life|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729205136/https://azjewishlife.com/bari-weiss-a-moderate-in-an-era-of-extremes/|archive-date=2019-07-29}}&lt;/ref&gt;

=== 2013-2017: ''An Wall Street Journal'' ===
Bhí Weiss ina heagarthóir op-ed agus léirmheasanna leabhar ag ''The Wall Street Journal'' ó 2013 go dtí Aibreán 2017. &lt;ref name=&quot;By Bari Weiss NYT&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nytimes.com/by/bari-weiss|title=By Bari Weiss|date=2020|work=[[The New York Times]]|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715194102/https://www.nytimes.com/by/bari-weiss|archive-date=2020-07-15}}&lt;/ref&gt; D’imigh sí tar éis imeacht bhuaiteoir [[Duais Pulitzer|Dhuais Pulitzer]] agus leas-eagarthóir Bret Stephens, a raibh sí ag obair dó, agus chuaigh sí leis go dtí ''The New York Times'' . &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.esquire.com/news-politics/a14428464/gop-never-trump/|title=On the Front Lines of the GOP's Civil War|author=Steed|first=Edward|date=2017-12-20|language=en-US|work=Esquire|access-date=2020-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717233211/https://www.esquire.com/news-politics/a14428464/gop-never-trump/|archive-date=2020-07-17}}&lt;/ref&gt;

=== 2017-2020: ''An New York Times'' ===
Sa bhliain 2017, mar chuid d’iarracht ag ''The New York Times'' réimse idé - eolaíochta a scríbhneoirí tuairime a leathnú tar éis insealbhú an Uachtaráin Trump,  d’fhostaigh an nuachtán Weiss mar eagarthóir tuairimí foirne agus mar scríbhneoir ar chultúr agus ar pholaitíocht. &lt;ref name=&quot;Weiss resigns from opinion post&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|title=Bari Weiss Resigns From New York Times Opinion Post|author=Lee, Edmund|date=2020-07-14|work=[[The New York Times]]|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714195239/https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|archive-date=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; Le linn a céad bhliana ag an bpáipéar, scríobh sí píosaí tuairime ag moladh meascadh tionchair chultúrtha, a ndearnadh magadh faoi mar leithghabháil chultúrtha ag an méid ar thug sí  “the raucous left.” orthu. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/08/30/opinion/cultural-appropriation.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200714190056/https://www.nytimes.com/2017/08/30/opinion/cultural-appropriation.html|archivedate=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; Cháin sí lucht eagraithe Mháirseáil na mBan 2017, ag agóid i gcoinne insealbhú an Uachtaráin Trump as a “chilling ideas and associations,” ag tabhairt aird go sonrach ar roinnt daoine a chreid sí a rinne ráitis fhrith-Sheimíteacha nó frith-Shíónacha san am atá thart. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/08/01/opinion/womens-march-progressives-hate.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715124014/https://www.nytimes.com/2017/08/01/opinion/womens-march-progressives-hate.html|archivedate=2020-07-15}}&lt;/ref&gt;  Cháin an drámadóir Eve Ensler,  cruthaitheoir The Vagina Monologues,  a halt faoin Chicago Dyke March, inar mhaígh sí gur &quot;caste system, in which people are judged according to how much their particular caste has suffered throughout history,&quot;  &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/06/27/opinion/im-glad-the-dyke-march-banned-jewish-stars.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190907162423/https://www.nytimes.com/2017/06/27/opinion/im-glad-the-dyke-march-banned-jewish-stars.html|archivedate=2019-09-07}}&lt;/ref&gt;  as míthuiscint a fháil ar obair na polaitíochta thrasnaí. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2017/07/03/opinion/on-intersectionality.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715073420/https://www.nytimes.com/2017/07/03/opinion/on-intersectionality.html|archivedate=2020-07-15}}&lt;/ref&gt; Cháin daoine eile an t-alt mar mhíthuiscint bhunúsach ar an trasnachas. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://themuse.jezebel.com/oh-cute-the-new-york-times-is-endorsing-cultural-appro-1798628228|title=Oh Cute, the New York Times Is Endorsing Cultural Appropriation|language=en-us|work=The Muse|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610171459/https://themuse.jezebel.com/oh-cute-the-new-york-times-is-endorsing-cultural-appro-1798628228|archive-date=2020-06-10}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.alternet.org/2017/08/pundits-continue-mccarthyite-smears-against-womens-march/|title=Power-Serving Pundits Continue McCarthyite Smears Against Women’s March|date=2017-08-03|language=en-US|work=Alternet.org|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190310091002/https://www.alternet.org/2017/08/pundits-continue-mccarthyite-smears-against-womens-march/|archive-date=2019-03-10}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.pastemagazine.com/politics/bari-weiss/nyt-writer-cheers-for-cultural-appropriation-clear/|title=NYT Opinion Writer Supports Cultural Appropriation, Doesn't Know What Cultural Appropriation Is|date=2017-08-30|language=en|work=pastemagazine.com|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102211939/https://www.pastemagazine.com/politics/bari-weiss/nyt-writer-cheers-for-cultural-appropriation-clear/|archive-date=2020-11-02}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.wweek.com/culture/2017/09/06/recent-new-york-times-opinion-piece-citing-kooks-burritos-completely-misses-the-mark-on-cultural-appropriation/|title=Recent New York Times Opinion Piece, Citing Kooks Burritos, Completely Misses the Mark on Cultural Appropriation|author=Cruz|first=About Crystal Contreras Crystal Contreras is from a tiny farm town in northern California She graduated from UC Santa|language=en-US|work=Willamette Week|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712051943/https://www.wweek.com/culture/2017/09/06/recent-new-york-times-opinion-piece-citing-kooks-burritos-completely-misses-the-mark-on-cultural-appropriation/|archive-date=2020-07-12}}&lt;/ref&gt;

Ar 15 Eanáir 2018, scríobh Weiss alt tuairime dar teideal &quot;Aziz Ansari is Guilty. Of Not Being a Mind Reader&quot; mar fhreagra ar alt a foilsíodh ar Babe.net , inar mhínigh bean gan ainm gur shroich iompar an ghreannóra agus an aisteora Aziz Ansari le linn dáta leibhéal ionsaithe gnéis. San alt, mhaígh Weiss gur cheart don bhean gan ainm, níos mó céimeanna a ghlacadh chun teagmháil ghnéasach nach raibh ag teastáil le Ansari a sheachain, agus dúirt sí nach raibh ina taithí ach “bad sex.”. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2018/01/15/opinion/aziz-ansari-babe-sexual-harassment.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180118005114/https://www.nytimes.com/2018/01/15/opinion/aziz-ansari-babe-sexual-harassment.html|archivedate=2018-01-18}}&lt;/ref&gt; Fuair an t-alt cáineadh ó roinnt foinsí a dúirt gur thug Weiss neamhaird ar na réaltachtaí iomadúla a bhíonn roimh mhná i dteagmhálacha gnéis nach dteastaíonn, agus gur thug sí neamhaird ar an bhfíric, ag pointe amháin sa teagmháil, gur iarr an t-íospartach líomhnaithe ar Ansari scor den teagmháil, gur iarr an t-íospartach líomhnaithe ar Ansari stopadh ag pointe amháin le linn an teagmhála. &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/01/aziz-ansari-and-the-paradox-of-no/550556/|title=Aziz Ansari and the Paradox of ‘No’|author=Garber|first=Megan|date=2018-01-16|language=en-US|work=The Atlantic|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807053527/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2018/01/aziz-ansari-and-the-paradox-of-no/550556/|archive-date=2020-08-07}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.vox.com/culture/2018/1/17/16897440/aziz-ansari-allegations-babe-me-too|title=How the Aziz Ansari story deepened a crucial divide in the #MeToo reckoning|author=Framke|first=Caroline|date=2018-01-17|language=en|work=Vox|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120923/https://www.vox.com/culture/2018/1/17/16897440/aziz-ansari-allegations-babe-me-too|archive-date=2018-01-19}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://www.refinery29.com/en-us/2018/01/187978/aziz-ansari-sexual-assault-defence-new-york-times|title=The Debate About Aziz Ansari &amp; Consent Just Got Even More Heated|author=Gil|first=Natalie|language=en|work=www.refinery29.com|access-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811230720/https://www.refinery29.com/en-us/2018/01/187978/aziz-ansari-sexual-assault-defence-new-york-times|archive-date=2020-08-11}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2018/01/19/opinion/metoo-ansari-harassment.html|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180201024113/https://www.nytimes.com/2018/01/19/opinion/metoo-ansari-harassment.html|archivedate=2018-02-01}}&lt;/ref&gt;

I mí na Bealtaine 2018, d’fhoilsigh Weiss &quot;Meet the Renegades of the Intellectual Dark Web .&quot; Rinne an t-alt cur síos ar ghrúpa smaointeoirí a roinneann cur chuige neamhghnách i leith a réimsí gairmiúla agus tírdhreach na meán.  Chuir Weiss síos orthu go comhiomlán mar an nGréasán Dorcha Intleachtúil, agus an téarma ar iasacht aige ó Eric Weinstein, stiúrthóir bainistíochta Thiel Capital. Rinne na meáin trácht agus cáineadh ar an lipéad seo i rith 2020. &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nationalreview.com/corner/intellectual-dark-web-bari-weiss/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715125707/https://www.nationalreview.com/corner/intellectual-dark-web-bari-weiss/|archivedate=2020-07-15}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://spectator.us/autopsy-intellectual-dark-web/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200907115430/https://spectator.us/autopsy-intellectual-dark-web/|archivedate=2020-09-07}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://jacobinmag.com/2020/07/intellectual-dark-web-michael-brooks|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200905140908/https://jacobinmag.com/2020/07/intellectual-dark-web-michael-brooks|archivedate=2020-09-05}}&lt;/ref&gt;

Ar an 7 Meitheamh 2020, d’éirigh eagarthóir ''an Times,'' James Bennet, as a phost tar éis do bhreis is 1,000 fostaí litir a shíniú ag agóid i gcoinne foilsiú op-ed &lt;ref name=&quot;Weiss resigns from opinion post2&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|title=Bari Weiss Resigns From New York Times Opinion Post|author=Lee, Edmund|date=2020-07-14|work=[[The New York Times]]|access-date=2020-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200714195239/https://www.nytimes.com/2020/07/14/business/media/bari-weiss-resignation-new-york-times.html|archive-date=2020-07-14}}&lt;/ref&gt; ón Seanadóir SAM, [[Tom Cotton|Tom Cotton,]] ag rá, ós rud é go bhfuil “círéibeoirí tar éis go leor cathracha Meiriceánacha a phlúchadh in ainriail ,” (“rioters have plunged many American cities into anarchy,”) gur cheart saighdiúirí a sheoladh isteach mar chúltaca chun cabhrú leis na póilíní deireadh a chur leis an bhforéigean. Dúirt Bennet ina dhiaidh sin nár léigh sé an op-ed sular foilsíodh é. &lt;ref name=&quot;voxRevolt&quot;&gt;{{Cite web-en|url=https://www.vox.com/2020/6/5/21280425/new-york-times-tom-cotton-send-troops-staff-revolt|title=The New York Times staff revolt over Tom Cotton’s op-ed, explained|author=Beauchamp|first=Zack|date=2020-06-05|language=en|work=Vox|access-date=2020-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609171504/https://www.vox.com/2020/6/5/21280425/new-york-times-tom-cotton-send-troops-staff-revolt|archive-date=2020-06-09}}&lt;/ref&gt; Rinne Weiss cur síos ar an gconspóid inmheánach mar “chogadh cathartha” idir a thug sí “ [[Gaiscíoch ceartas sóisialta|laochra ceartais shóisialta]] ” óga (“social justice warriors”) “ agus abhcóidí saorchainte (“free speech advocates.”) níos sine orthu. &lt;ref name=&quot;voxRevolt&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.currentaffairs.org/2018/05/pretty-loud-for-being-so-silenced|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201015204200/https://www.currentaffairs.org/2018/05/pretty-loud-for-being-so-silenced|archivedate=2020-10-15}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web-en|url=https://thehill.com/homenews/media/501576-nyt-editorial-page-director-resigns-after-tom-cotton-op-ed-controversy|title=NYT editorial page director resigns after Tom Cotton op-ed controversy|author=Klar|first=Rebecca|date=2020-06-07|language=en|work=TheHill|access-date=2020-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609085324/https://thehill.com/homenews/media/501576-nyt-editorial-page-director-resigns-after-tom-cotton-op-ed-controversy|archive-date=2020-06-09}}&lt;/ref&gt; Chuir go leor iriseoirí agus scríbhneoirí tuairime ''an Times'' in aghaidh an chur síos seo; rinne Taylor Lorenz, tuairisceoir a chlúdaíonn cultúr an idirlín, cur síos air mar “mhífhaisnéis d’aon ghnó” a rinne neamhaird ar na fostaithe níos sine iomadúla a bhí tagtha amach le labhairt, , agus cháin Jamal Jordan, eagarthóir scéalaíochta digiteach ag an ''Times'', í as gan éisteacht lena comhghleacaithe gorma agus as a n-imní a íoslaghdú trí chur síos orthu mar “&quot;woke civil war&quot;”. &lt;ref name=&quot;voxRevolt&quot; /&gt;
==Naisc sheachtracha==
* ̈[https://www.theguardian.com/media/2025/dec/26/bari-weiss-60-minutes-el-salvador-prisonBari Weiss defends decision to pull 60 Minutes episode on El Salvador prison]
==Tagairtí==
[[Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha]]
[[Catagóir:Mná]]
[[Catagóir:Giúdaigh Dhéghnéasacha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí LADT na Stát Aontaitheʼ
[[Catagóir:Scríbhneoirí Déghnéasacha]]
[[Catagóir:Iarscoláirí Ollscoil Columbia]]</text>
      <sha1>nqq79mddwsgrn202z30ce2k6ge8hn7p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Plé:An Teastas Sóisearach</title>
    <ns>1</ns>
    <id>126725</id>
    <revision>
      <id>1316676</id>
      <timestamp>2026-06-03T20:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-33177-38</username>
        <id>74804</id>
      </contributor>
      <comment>/* Comhleibhéal */ mír nua</comment>
      <origin>1316676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="483" sha1="ezy13zrrjll5zuub28dn2w8em49ga3n" xml:space="preserve">== Comhleibhéal ==

Ceapaim nach bhfuil an rogha ann idir an ard, bonn, is gnáthleibhéal ann a thuilleadh, seachas sna hábhair éigeantacha. Tá fhios agam mar go bhfuilim á suí faoi láthair.


Ní athraím an suíomh so go rialtach, agus mar sin ná bíodh aon eagla ort é a chuir in iúl dom mura bhfuilim á úsáid i gceart. [[Speisialta:Contributions/&amp;#126;2026-33177-38|&amp;#126;2026-33177-38]] ([[Plé úsáideora:&amp;#126;2026-33177-38|talk]]) 20:47, 3 Meitheamh 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ezy13zrrjll5zuub28dn2w8em49ga3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126726</id>
    <revision>
      <id>1316680</id>
      <timestamp>2026-06-03T22:49:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}  Is cumann é '''[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]''' (ASG) a bunaíodh le guth a thabhairt do scríbhneoirí [[An Ghaeilge|Gaeilge]] agus chun ionadaíocht a dhéanamh thar a gceann.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/foram-nua-ag-scribhneoiri-gaeilge-1.2064435|teideal=Fóram nua ag scríbhneoirí Gaeilge|dáta=14 Eanáir 2015|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;...'</comment>
      <origin>1316680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25243" sha1="73819cq2u2lor5eobfqebw7pf2f30py" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}

Is cumann é '''[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]''' (ASG) a bunaíodh le guth a thabhairt do scríbhneoirí [[An Ghaeilge|Gaeilge]] agus chun ionadaíocht a dhéanamh thar a gceann.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/foram-nua-ag-scribhneoiri-gaeilge-1.2064435|teideal=Fóram nua ag scríbhneoirí Gaeilge|dáta=14 Eanáir 2015|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/an-chead-chruinniu-ag-aontas-na-scribhneoiri-gaeilge-1.2072585|teideal=An chéad chruinniú ag Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dáta=21 Eanáir 2015|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;

Tugann ASG scríbhneoirí na Gaeilge le chéile ionas gur féidir leo cúrsaí a bhaineann leis an cheird a phlé. Tá sé mar chuspóir acu freisin &quot;scríbhneoireacht na Gaeilge a fhorbairt agus a seasamh a ardú go náisiúnta agus go hidirnáisiúnta.&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/notai-eolaire-na-scribhneoiri-gaeilge-le-seoladh-1.3795143|teideal=Nótaí: Eolaire na Scríbhneoirí Gaeilge le seoladh|údar=[[Éanna Ó Caollaí]]|dáta=18 Feabhra 2019|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt; Cuireann siad comhairle ar fáil do scríbhneoirí agus eolas faoi dheiseanna go bhféadfaidís tapú leo.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/duine-le-fostu-ag-aontas-na-scribhneoiri-gaeilge-den-chead-uair/|teideal=Duine le fostú ag Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge den chéad uair|dáta=2022-08-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;

Is ar bhonn deonach a fheidhmíonn an tAontas don chuid is mó.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; Níl polasaí ballraíochta oscailte acu&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; agus tá baill de ASG ar mhór-roinn na h[[An Eoraip|Eorpa]], san [[An Astráil|Astráil]], agus i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe Meiriceá]].&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.forasnagaeilge.ie/fas-agus-forbairt-ar-aontas-na-scribhneoiri-gaeilge/|teideal=Fás agus forbairt ar Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|work=[[Foras na Gaeilge]]}}&lt;/ref&gt;

== Stair ==

=== Bunú ===
Sa bhliain 2014, sheol beirt scríbhneoirí mór le rá [[Gabriel Rosenstock]] agus [[Liam Ó Muirthile]] litir chuig scríbhneoirí eile inar fógraíodh &quot;am na héigeandála&quot; don scríbhneoireacht Ghaeilge.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-bheith-istigh-faighte-ag-leitheoiri-na-gaeilge-in-aontas-na-scribhneoiri/|teideal=Bheith istigh faighte ag léitheoirí na Gaeilge in Aontas na Scríbhneoirí|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2015-01-21|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-05-26}}&lt;/ref&gt; Ag [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] na bliana céanna is ea a cuireadh tús leis an Aontas agus [[Cathal Póirtéir]] mar rúnaí sealadach air.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cruinniu-tionscnaimh-le-bheith-ag-aontas-na-scribhneoiri-i-mbaile-atha-cliath-de-sathairn/|teideal=A gcéad chruinniú ag Aontas na Scríbhneoirí|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2015-01-16|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;

Bhí an chéad cruinniú acu ar an 17&lt;sup&gt;ú&lt;/sup&gt; Eanáir 2015.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Dúirt Póirtéir go raibh sé ag súil go mbeadh idir scríbhneoirí próis, filí, drámadóirí agus eagarthóirí páirteach.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Tuairim is 50 scríbhneoir a bhí i láthair ag an gcruinniú poiblí sin in [[Áras Scríbhneoirí na hÉireann|Áras na Scríbhneoirí]] i mBÁC.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/oideachas/an-ch%C3%A9ad-chruinni%C3%BA-ag-aontas-na-scr%C3%ADbhneoir%C3%AD|teideal=An chéad chruinniú ag Aontas na Scríbhneoirí|údar=[[Seán Ó Baoill]], [[Sinéad Ingoldsby]], [[Fearghal Ó Maolagáin]]|dáta=27 Eanáir 2015|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt; Bhí caint ann ar ghréasán chun scríbhneoirí a choinneáil i dteagmháil lena chéile, ar nascanna idir scríbhneoirí agus léitheoirí, agus ar chúrsaí poiblíochta agus dáileacháin.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Is ag an gcruinniú sin a bunaíodh ASG go hoifigiúil.&lt;ref name=&quot;:13&quot; /&gt; Socraíodh go mbeadh an bhallraíocht &quot;chomh hoscailte agus ab fhéidir&quot;, scríbhneoirí gan saothar i gcló acu agus go deimhin léitheoirí san áireamh. Toghadh coiste stiúrtha le hobair áirithe eagraíochta a ullmhú don chéad ollchruinniú eile. Orthu sin bhí Cathal Póirtéir, [[Alan Titley]], Gabriel Rosenstock, [[Maebh Ní Eadhra]], [[Réaltán Ní Leannáin]], [[Aindrias Ó Cathasaigh|Aindreas Ó Cathasaigh]], [[Proinsias Mac a' Bhaird|Proinsias Mac an Bhaird]], [[Antain Mac Lochlainn]] agus [[Eilís Ní Anluain]].&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Ghuí [[Antain Mac Lochlainn]] &quot;borradh agus bua&quot; ar an eagraíocht nua.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cen-ghaeilge-a-bheadh-ar-right-hand-man-ach-giolla-gualainne/|teideal=Cén Ghaeilge ar ‘right-hand man’ ach ‘giolla gualainne’?|údar=[[Antain Mac Lochlainn]]|dáta=2014-11-26|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt; Bhronn [[Tuairisc.ie]] gradam ar Phóirtéir i ngeall ar a ról i mbunú ASG de bharr gur chonacthas dóibh gur &quot;chéim thábhachtach dhearfach chun cinn&quot; a bhí ann.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gael-na-miosa-eanair-cathal-poirteir/|teideal=Gael na Míosa (Eanáir) – Cathal Póirtéir|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2015-02-12|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt; Dúirt [[Pól Ó Muirí]] go raibh bunú ASG ar cheann &quot;de na rudaí is mó a chuir iontas orm faoi shaol na Gaeilge&quot;.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/tiocfaidh-ar-leabhar-1.2629530|teideal=Tiocfaidh ár leabhar!|údar=[[Pól Ó Muirí]]|dáta=2 Bealtaine 2016|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

=== An chéad ollchruinniú ===
Eagraíodh céad ollchruinniú an Aontais in Áras [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] i mBÁC Dé Sathairn 13ú Meitheamh 2015. Mar chuid dó sin bhí painéal ar scríbhneoireacht don teilifís mar a thug [[Celia de Fréine]], [[Aindrias Ó Cathasaigh]] agus [[Darach Mac Con Iomaire]] cainteanna ar scripteanna a ullmhú.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/aighneachtai-le-hullmhu-ag-ollchruinniu-aontas-na-scribhneoiri-1.2242803|teideal=Aighneachtaí le hullmhú ag ollchruinniú Aontas na Scríbhneoirí|údar=[[Pól Ó Muirí]]|dáta=10 Meitheamh 2015|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;

=== Ar lean ===
Bhí Cruinniú Cinn Bliana ag ASG in Aibreán 2016 mar a toghadh coiste,&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/asg-cruinniu-cinn-bliana-2016/|teideal=ASG: Cruinniú Cinn Bliana 2016|dáta=21 Aibreán 2016|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; agus mar a rinneadh cáineadh géar ar an ngearradh siar a bhí déanta ar infheistíocht stáit sa litríocht. An seachtain dar gcionn bhí cruinniú práinneach ag ASG le [[Foras na Gaeilge]] maidir le staid a tacaíochta don scríbhneoireacht.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/cruinniu-prainneach-idir-asg-agus-foras-na-gaeilge-maidir-le-tacaiocht-do-scribhneoireacht-na-gaeilge/|teideal=Cruinniú práinneach idir ASG agus Foras na Gaeilge maidir le tacaíocht do scríbhneoireacht na Gaeilge|dáta=27 Aibreán 2016|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

Bhí Cruinniú Cinn Bliana 2017 acu in Áras an Chonartha.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/cruinniu-cinn-bliana-2017/|teideal=Cruinniú Cinn Bliana 2017|dáta=22 Márta 2017|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

Leasaíodh bunreacht ASG ag Cruinniú Speisialta na mBall i n[[Gaillimh]] i mBealtaine 2019.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/bunreacht-aontas-na-scribhneoiri-gaeilge-leasaithe/|teideal=Bunreacht Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge leasaithe|dáta=25 Bealtaine 2019|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

Bhí [[Celia de Fréine]] ina Cathaoirleach ar ASG.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/aontas-na-scribhneoiri-gaeilge-ag-tarraingt-aird-ar-chas-na-n-agoideoiri-sa-bhealaruis/|teideal=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge ag tarraingt aird ar chás na n-agóideoirí sa Bhealarúis|dáta=2020-09-04|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt; Bhí ceithre bliana curtha isteach aici sa Chathaoir nuair a toghadh a comharba i 2022.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/scribhneoir-conallach-i-gcathaoir-asg/|teideal=Scríbhneoir Conallach i gCathaoir ASG|dáta=2 Aibreán 2022|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

Bíonn baint ag ASG le Scéim Meantóireachta [[Clár na Leabhar Gaeilge|Chlár na Leabhar Gaeilge]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gne-alt-fograiochta-ar-scath-a-cheile-a-mhaireann-na-scribhneoiri-faoin-sceim-meantoireachta/|teideal=GNÉ-ALT FÓGRAÍOCHTA: Ar scáth a chéile a mhaireann na scríbhneoirí faoin Scéim Meantóireachta|údar=[[Réaltán Ní Leannáin]]|dáta=2022-02-04|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

Reáchtáladh Cruinniú Cinn Bliana 2022 ASG ar líne agus [[Paindéim COVID-19|paindéim na Cóibhide]] i réim. Toghadh [[Proinsias Mac a' Bhaird]] ina Chathaoirleach.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;  

Fógraíodh sa bhliain 2022 go raibh ASG ag súil le duine a fhostú den chéad uair: bainisteoir páirtaimseartha.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/tionscadal-forbartha-ar-aontas-na-scribhneoiri-gaeilge/|teideal=Tionscadal forbartha ar Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dáta=21 Iúil 2022|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt; Go dtí sin is ar bhonn deonach a bhíodh obair uile an Aontais á dhéanamh.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; Ceapadh [[Stiofán Ó Briain]], rúnaí [[AerachAiteachGaelach]], ina bhainisteoir ar feadh na tréimhse MF–Samhain 2023.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/bainisteoir-sealadach-ceaptha/|teideal=Bainisteoir sealadach ceaptha|dáta=26 Lúnasa 2023|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt; Bhí bainisteoir páirtaimseartha á earcú ag an Aontas arís ar feadh dhornán míonna den bhliain 2024.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/bainisteoir/|teideal=Bainisteoir|dáta=9 Bealtaine 2024|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

Ag ollchruinniú 2023 aontaíodh [[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge#Feasta|ráiteas]] maidir le scor na hirise ''[[Feasta]]''. Rinne rúnaí ASG [[Anna Heussaff]] cur i láthair freisin ar threoirlínte a bhí dréachtaithe maidir le conarthaí idir scríbhneoirí agus foilsitheoirí.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/ollchruinniu-aontas-na-scribhneoiri-gaeilge-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Ollchruinniú Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge ag Oireachtas na Samhna|dáta=7 Samhain 2023|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

== Ráitis ==
Cuireadh plécháipéis faoi bhráid ball an ASG ag an ollchruinniú i rith [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] 2015, a cháin an polasaí a bhí i bhfeidhm ag [[TG4]] i leith na scríbhneoireachta.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-mo-seans-go-bhfeicfea-agallamh-ar-tg4-le-scribhneoir-bearla-ar-chamchuairt-poibliochta-na-ceann-le-scribhneoir-gaeilge/|teideal=‘Is mó seans go bhfeicfeá agallamh ar TG4 le scríbhneoir Béarla ar chamchuairt poiblíochta ná ceann le scríbhneoir Gaeilge…’|dáta=2015-10-29|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-05-25}}&lt;/ref&gt;

Chuir ASG fáilte roimh an gclár úd de chuid TG4 ''[[Léirmheas Leabhar]]'' a thosaigh i 2017.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/failte-curtha-ag-aontas-na-scribhneoiri-roimh-chlar-nua-leabhar-ar-tg4/|teideal=Fáilte curtha ag Aontas na Scríbhneoirí roimh chlár nua leabhar ar TG4|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2017-01-25|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

=== Gradaim an Oireachtais ===
Ag Cruinniú Cinn Bliana 2016 ASG rinneadh cáineadh ar an &quot;[g]creimeadh leanúnach&quot; a bhí ar siúl ar thacaíocht do scríbhneoireacht na Gaeilge. Rinneadh tagairt ach go háirithe ar dhuaischiste [[Comórtais Liteartha an Oireachtais|Chomórtais Liteartha an Oireachtais]] a bheith gearrtha ina leath ó bhí 2008 ann, agus ar an nós nua gan [[Gradam Uí Shúilleabháin]] a bhronnadh ach gach re bliain.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

=== Plean 2019 an Fhorais ===
I 2019, d'oscail an Foras comhairliúchán poiblí maidir le plean nua dá gcuid maidir le hearnáil na meán Gaeilge. Thiocfadh deireadh lena dtacaíocht do ''[[NÓS]]'', laghdú ar a dtacaíocht do ''[[Comhar|Chomhar]]'', agus tús le tacaíocht do dhá scéim nua.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dheanfadh-plean-fhoras-na-gaeilge-do-na-meain-dochar-as-cuimse-do-thodhchai-na-teanga-aontas-na-scribhneoiri/|teideal=Dhéanfadh plean Fhoras na Gaeilge do na meáin ‘dochar as cuimse’ do thodhchaí na teanga’ – Aontas na Scríbhneoirí|dáta=2019-08-13|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-le-comhar-a-bheadh-i-bplean-fhoras-na-gaeilge-cathal-goan/|teideal=Deireadh le Comhar a bheadh i bplean Fhoras na Gaeilge – Cathal Goan|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=2019-07-08|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cungu-agus-tachtadh-seachas-fas-agus-blathu-tuairimi-faoi-phlean-fhoras-na-gaeilge-do-na-meain-ghaeilge/|teideal=‘Cúngú agus tachtadh seachas fás agus bláthú’ – tuairimí faoi phlean Fhoras na Gaeilge do na meáin|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=2019-07-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-01}}&lt;/ref&gt; Cháin ASG an plean seo go géar, á mholadh go gcoinneofaí an tacaíocht do na foilseacháin mar a bhí, agus go mbeadh cur chuige gníomhach ag [[Áisíneacht Dáileacháin Leabhar|ÁIS]], atá á reáchtáil ag an bhForas.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

=== Tuarascáil 2022 Chomhchoiste Oireachtas na hÉireann ===
Tar éis gur fhoilsigh [[Comhchoiste na Gaeilge, na Gaeltachta agus Pobal Labhartha na Gaeilge]] d'[[An tOireachtas|Oireachtas na hÉireann]] tuarascáil ar ‘[[Earnáil Scríbhneoireachta, Foilsitheoireachta agus Léitheoireachta na Gaeilge (tuarascáil 2023)|Earnáil Scríbhneoireachta, Foilsitheoireachta agus Léitheoireachta na Gaeilge]]’, dúirt ASG go raibh &quot;neart moltaí ar fáil sa tuarascáil a rachadh chun leasa na Gaeilge agus scríbhneoireacht, dá gcuirfí i bhfeidhm iad.&quot;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/tuarascail-ar-earnail-scribhneoireachta-foilsitheoireachta-agus-leitheoireachta-na-gaeilge/|teideal=Tuarascáil ar ‘Earnáil Scríbhneoireachta, Foilsitheoireachta agus Léitheoireachta na Gaeilge’|dáta=6 Samhain 2023|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

=== ''Feasta'' ===
D'fhaomh ollchruinniú 2023 ASG ráiteas láidir maidir le scor na hirise ''[[Feasta]]'', ráiteas a thug &quot;créacht mhór eile i gcorp na Gaeilge&quot; ar é a bheith curtha den saol. De réir an ráitis, ar feadh 75 bliana bhí ''Feasta'' &quot;i measc an dornáin foilseachán&quot; a bhí tiomanta don Ghaeilge agus go háirithe don scríbhneoireacht. Luaigh sé, leis, go raibh &quot;cuid shuntasach den earnáil foilsitheoireachta clóite curtha den saol&quot; le blianta beaga anuas agus gur ceal &quot;tacaíochta agus maoinithe stáit is leath-stáit&quot; a tharla amhlaidh. Margadh maolaithe agus tanaithe a bhí fágtha tar éis imeacht ''Feasta'', ''[[An tUltach]]'', ''[[Inniu]]'' agus a chomharbaí, agus nuacht-iriseoireacht na Gaeilge a bheith curtha ar líne, a dúradh sa ráiteas.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/raiteas-an-aontais-maidir-le-feasta/|teideal=Ráiteas an Aontais maidir le 'Feasta'|dáta=6 Samhain 2023|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge}}&lt;/ref&gt;

=== Intleacht shaorga ===
Dúirt cathaoirleach ASG [[Proinsias Mac a' Bhaird]] i 2025 go mba chóir go mbeadh cosaint reachtúil ag údair in aghaidh chleachtais leithéidí an ollchomhlachta [[Meta Platforms|Meta]] a bhí ag baint leas as an iliomad téacsanna lena samhail [[Intleacht shaorga|IS]] a chruthú, leabhair Ghaeilge ina measc, gan chead ó na húdair. Dúirt Mac a' Bhaird gur mhaith an rud é go mbeadh meaisíní in ann seirbhísí Gaeilge a chur ar fáil ach thug seisean agus údair Ghaeilge eile &quot;bradaíl&quot; ar chleachtas seo na n-ollchomhlachtaí IS agus dúirt go mba chóir go mbeadh cúiteamh le fáil ag údair as an leas a bhaintear as a gcuid saothair.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/saothar-scribhneoiri-gaeilge-a-usaid-gan-chead-ag-meta-chun-uirlisi-ai-a-fhorbairt/|teideal=Saothar scríbhneoirí Gaeilge á úsáid gan chead ag Meta chun uirlisí AI a fhorbairt|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2025-03-26|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

=== Cúrsaí idirnáisiúnta ===
Bhí ASG i measc na n-eagraíochtaí a tharraing aird ar lucht agóide sa [[An Bhealarúis|Bhealarúis]] i Meán Fómhair 2020, tar éis gur fógraíodh gur ar son an tsealbhóra reatha a caitheadh 80% den bhóta i dtoghchán uachtaránachta na tíre sin.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

Thacaigh ASG le ráiteas PEN Idirnáisiúnta ar son na síochána san [[An Úcráin|Úcráin]] i Márta 2022.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/aontas-na-scribhneoiri-ag-tacu-le-raiteas-pen-idirnaisiunta-ar-son-na-hucraine/|teideal=Aontas na Scríbhneoirí ag tacú le ráiteas PEN Idirnáisiúnta ar son na hÚcráine|dáta=2 Márta 2022|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

== Eolaire na Scríbhneoirí Gaeilge ==
Ag cruinniú cinn bliana 2016 thairg [[Éilís Ní Anluain]] agus [[Anna Heussaff]] obair ar bhunachar scríbhneoirí Gaeilge a thiomsú ina gcuid ama féin. Ach torthaí a gcuardaigh a bheith curtha i gcomparáid le hiarrachtaí dá leithéid a cuireadh i gcrích i bhfad roimhe sin, mheasadar go raibh borradh tar éis teacht ar líon na ndaoine a bhíonn ag saothrú an fhocail scríofa i nGaeilge ó shin.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/scribhneoiri-na-gaeilge-ce-mhead-acu-ata-ann-agus-cad-ata-a-scriobh-acu/|teideal=Scríbhneoirí na Gaeilge – cé mhéad acu atá ann agus cad atá á scríobh acu?|dáta=2016-11-01|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-05-26}}&lt;/ref&gt;

Seoladh ASG Eolaire na Scríbhneoirí Gaeilge an ASG sa bhliain 2019 mar chuid dá suíomh gréasán nua, a dhear [[Ronan Doherty]]. Bunachar atá ann de scríbhneoirí Gaeilge an lae inniu agus é inchuardaithe de réir ainm, inscne, seánra scríbhneoireachta agus araile. Sheol an craoltóir [[Sinéad Ní Uallacháin]] é in ionad [[Gaelchultúr|Ghaelchultúr]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Breis agus 500 scríbhneoir a bhí sa bhunachar in am a sheolta agus dúradh gur &quot;togra beo&quot; a bheadh ann. Chuir lucht a thiomsaithe rompu scríbhneoirí &quot;ábhar de gach sórt&quot; seachas téacsleabhair scoile a chur san áireamh: &quot;[[ficsean]] agus [[filíocht]], [[stair]] agus [[Beathaisnéis|beathaisnéisí]], scríobh don [[:Catagóir:Leabhair do pháistí|aos óg]] agus don [[:Catagóir:Scoláirí|aos acadúil]], saothair a [[:Catagóir:Aistriúcháin go Gaeilge|aistríodh]] go Gaeilge agus go leor eile.&quot; Foilsíodh anailís ar na sonraí sa rannóg &quot;Léargas&quot;, le figiúirí, grafanna agus léarscáileanna.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/scribhneoir-gaeilge-uait-ta-breis-is-500-acu-ar-fail-in-eolaire-nua/|teideal=Scríbhneoir Gaeilge uait? Tá breis is 500 acu ar fáil in Eolaire nua…|údar=[[Anna Heussaff]] ⁊ [[Éilís Ní Anluain]]|dáta=2019-02-22|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-scribhneoiri-na-gaeilge-ta-ceisteanna-againn-oraibh-eolas-a-lorg-do-thaighde-nua/|teideal=A scríbhneoirí na Gaeilge, tá ceisteanna againn oraibh! Eolas á lorg do thaighde nua…|údar=[[Anna Heussaff]] ⁊ [[Éilís Ní Anluain]]|dáta=2018-05-04|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

==Comórtas Uí Néill==
{{Príomhalt|Corn Uí Néill}}
Rinne ASG an comórtas filíochta [[Corn Uí Néill]] a athsheoladh sa bhliain 2022.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/comortas-ui-neill/|teideal=Comórtas Uí Néill|dáta=10 Feabhra 2022|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-02}}&lt;/ref&gt;

==Imeachtaí==
Ar na himeachtaí eile atá ASG tar éis eagrú tá oíche shóisialta agus liteartha a bhí ag ASG i g[[Club Chonradh na Gaeilge|Club an Chonartha]] tar éis Chruinniú Cinn Bliana 2017, ócáid mar a léadh saothair úrnua ó fhilí agus ó scríbhneoirí.&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

D'eagraigh ASG ócáid le ceiliúradh a dhéanamh ar shaol agus ar shaothar [[Liam Ó Muirthile]] i Samhain 2019, breis agus bliain tar éis a bháis.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/omos-cui-tugtha-ag-aontas-na-scribhneoiri-gaeilge-doidhreacht-shaibhir-liam-ui-mhuirthile/|teideal=Ómós cuí tugtha ag Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge d’oidhreacht shaibhir Liam Uí Mhuirthile|údar=[[Aonghus Ó hAlmhain]]|dáta=2019-11-29|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-01}}&lt;/ref&gt;

Craoladh ócáid chuimhneacháin ar [[Joe Steve Ó Neachtain]] ag [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] 2021 ar na meáin shóisialta.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/ocaid-chuimhneachain-ar-joe-steve-o-neachtain/|teideal=Ócáid chuimhneacháin ar Joe Steve Ó Neachtain|dáta=6 Aibreán 2021|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

Reáchtáil ASG, i gcomhar le h[[IMRAM]] agus Áras Scríbhneoirí na hÉireann, oíche in ómós do [[Tomás Mac Síomóin|Thomás Mac Síomóin]] i Samhain 2022, scríbhneoir radacach a cailleadh ní ba thúisce sa bhliain chéanna.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/oiche-in-omos-do-thomas-mac-siomoin-aontas-na-scribhneoiri-gaeilge-i-gcomhar-le-himram-agus-aras-scribhneoiri-na-heireann/|teideal=Oíche in ómós do Thomás Mac Síomóin - Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge i gcomhar le hIMRAM agus Áras Scríbhneoirí na hÉireann|dáta=7 Samhain 2022|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

Eagraíodh ceardlanna amhail an chinn ar an bhfantaisíocht agus ar an bh[[ficsean eolaíochta]] ar líne i 2023 leis an údar [[Seán Ó Muireagáin]],&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/ceardlann-ar-an-bhfantaisiocht-agus-an-ficsean-eolaiochta-le-sean-o-muireagain/|teideal=Ceardlann ar an bhFantaisíocht agus an Ficsean Eolaíochta le Seán Ó Muireagáin|dáta=6 Samhain 2023|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt; agus an chinn ar an aithris filíochta le [[Ciara Ní É]] sa bhliain chéanna.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/ceardlann-ar-an-aithris-filiochta-le-ciara-ni-e-23-deireadh-fomhair-2023/|teideal=Ceardlann ar an Aithris Filíochta le Ciara Ní É 23 Deireadh Fómhair 2023|dáta=16 DF 2023|work=Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

==Féach freisin==
* [[AerachAiteachGaelach]]
* [[Cumann Scríbhneoirí Úra na Gaeilge]]
* [[Ceardchumann Scríbhneoirí na hÉireann]]

==Nascanna amach==
* Suíomh oifigiúil: [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/eolas/ aontasnascribhneoiri.ie]
* [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/eolaire/ Eolaire na Scríbhneoirí Gaeilge]
* [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/acmhainni/ Acmhainní]
* &quot;Rang beag scríbhneoireachta&quot; (sraith físeán):
** 1: [[Áine Durkin]] [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/leideanna-oibre-o-scribhneoiri-aitheanta-1/]
** 2: [[Áine Ní Ghlinn]] [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/leideanna-oibre-o-scribhneoiri-aitheanta-2/]
** 3: [[Réaltán Ní Leannáin]] [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/leideanna-oibre-o-scribhneoiri-aitheanta-3/]
** 4: [[Alex Hijmans]] [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/leideanna-oibre-o-scribhneoiri-aitheanta-4/]
** 5: [[Anna Heussaff]] [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/leideanna-oibre-o-scribhneoiri-aitheanta-5/]

==Tagairtí==
{{reflist}}
====Nótaí====
{{reflist|group=nóta}}

{{DEFAULTSORT:Aontas na Scribhneoiri Gaeilge}}
[[Catagóir:Cumainn liteartha|*]]
[[Catagóir:Cumainn in Éirinn]]
[[Catagóir:Ceardchumainn na hÉireann]]
[[Catagóir:Ceardchumainn]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha|*]]
[[Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge]]
[[Catagóir:Grúpaí Gaeilge]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2015]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]]</text>
      <sha1>73819cq2u2lor5eobfqebw7pf2f30py</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ASG</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126727</id>
    <redirect title="Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge" />
    <revision>
      <id>1316681</id>
      <timestamp>2026-06-03T22:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Ag athdhíriú go [[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]</comment>
      <origin>1316681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="g7pgmxuurugz2gwkcqvivi4rau2bzso" xml:space="preserve">#athsheoladh [[  Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]</text>
      <sha1>g7pgmxuurugz2gwkcqvivi4rau2bzso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eolaire na Scríbhneoirí Gaeilge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126728</id>
    <redirect title="Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge" />
    <revision>
      <id>1316682</id>
      <timestamp>2026-06-03T22:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Ag athdhíriú go [[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge#Eolaire na Scríbhneoirí Gaeilge]]</comment>
      <origin>1316682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="d8tc454wjca07byfllqo3mhe6batkk3" xml:space="preserve">#athsheoladh [[ Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge#Eolaire na Scríbhneoirí Gaeilge]]
[[Catagóir:Eolairí]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge|*]]</text>
      <sha1>d8tc454wjca07byfllqo3mhe6batkk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corn Uí Néill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126729</id>
    <revision>
      <id>1316683</id>
      <timestamp>2026-06-03T22:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}  Is comórtas filíochta é '''[[Corn Uí Néill]]''' (nó Comórtas Uí Néill). Comórtas dátheangach atá ann a ghlacann le dánta i n[[An Ghaeilge|Gaeilge na hÉireann]] agus [[Gaeilge na hAlban|na hAlban]] araon.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/comortas-ui-neill/|teideal=Comórtas Uí Néill|dáta=10 Feabhra 2022|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}...'</comment>
      <origin>1316683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3201" sha1="lg5jvopxcvirjauof5hq7e4x92g4vin" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Is comórtas filíochta é '''[[Corn Uí Néill]]''' (nó Comórtas Uí Néill). Comórtas dátheangach atá ann a ghlacann le dánta i n[[An Ghaeilge|Gaeilge na hÉireann]] agus [[Gaeilge na hAlban|na hAlban]] araon.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/comortas-ui-neill/|teideal=Comórtas Uí Néill|dáta=10 Feabhra 2022|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/corn-ui-neill-2023-fogartha/|teideal=Corn Uí Néill 2023 fógartha|dáta=26 Bealtaine 2023|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

Éilítear dánta nua nár foilsíodh cheana nach bhfuil níos faide ná 40 líne, suas le trí dhán an file, faoi réir ag coinníollacha an chomórtais. Bíonn duais airgid i gceist leis an mbua sa bhreis agus seilbh an Choirn go ceann bliana.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

==Stair==
D'fhógair [[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]] sa bhliain 2022 go raibh an Corn Uí Néill athsheolta acu, le cabhair ó chlann an [[Eoghain Ó Néill (Coirnéal)|Choirnéil Eoghain Uí Néill]] agus le ciste tacaíochta ó [[Dáil na mBard|Dháil na mBard]]. Is iad an file aitheanta [[Sandaidh NicDhòmhnaill Jones]], buaiteoir deireanach an Choirn, agus [[Ceaití Ní Bheildiúin]], buaiteoir [[Duais Mhichael Hartnett|dhuais Mhichael Hartnett]] 2021, a bheadh mar mholtóirí ar an gcomórtas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Bhí bronnadh an Choirn i 2023 mar chuid d'ócáid liteartha lae a d'eagraigh ASG.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/imeachtai-i-mbeal-feirste-30-mean-fomhair/|teideal=Imeachtaí i mBéal Feirste 30 Meán Fómhair|dáta=20 Meán Fómhair 2023|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

==Buaiteoirí Chorn Uí Néill==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bliain
!Buaiteoir
!Teideal
|-
|
|
|
|-
|'''2023'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/buaiteoir-chorn-ui-neill-2023-fogartha/|teideal=Buaiteoir Chorn Uí Néill 2023 fógartha|dáta=26 Bealtaine 2023|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;
|[[Laoighseach Ní Choistealbha]]
|&quot;I gcuimhne oileánaigh&quot;
|-
| '''2022'''&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/corn-ui-neill-bronnta-ar-kaarina-hollo/|teideal=Corn Uí Néill &quot;bronnta&quot; ar Kaarina Hollo|dáta=29 Bealtaine 2022|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;
|[[Kaarina Hollo]]
|&quot;Bran Dubh is Iolar&quot;
|}

==Féach freisin==
* [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]]
* [[Comórtas Scríbhneoireachta Manchain]]
* ''[[An Guth]]'' (iris)

==Tagairtí==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Corn Ui Neill}}
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha]]
[[Catagóir:Duaiseanna Idirnáisiúnta]]
[[Catagóir:Comórtais Filíochta Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais Filíochta]]
[[Catagóir:Dánta i nGaeilge na hAlban]]
[[Catagóir:Tograí idirghaelacha]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2022]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]]</text>
      <sha1>lg5jvopxcvirjauof5hq7e4x92g4vin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Comórtas Gearrscéalta RTÉ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126730</id>
    <revision>
      <id>1316689</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}  Tá '''[[Comórtas Gearrscéalta RTÉ]]''' ar na duaiseanna [[Litríocht|liteartha]] is faide seanbhunaithe agus is suntasaí in [[Éire|Éirinn]]. Bunaíodh in ómós don scríbhneoir agus craoltóir {{Interlanguage link|Francis MacManus|en|Francis MacManus}} é.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2025/03/24/ta-comortas-gearrscealta-rte-2025-oscailte-anois-diontralacha/|teideal=Tá Comórtas Gearrscéalta RTÉ 2025 oscail...'</comment>
      <origin>1316689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2070" sha1="4q0a9lidyujkdy2jc4b1dk8fw83jxw1" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Tá '''[[Comórtas Gearrscéalta RTÉ]]''' ar na duaiseanna [[Litríocht|liteartha]] is faide seanbhunaithe agus is suntasaí in [[Éire|Éirinn]]. Bunaíodh in ómós don scríbhneoir agus craoltóir {{Interlanguage link|Francis MacManus|en|Francis MacManus}} é.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2025/03/24/ta-comortas-gearrscealta-rte-2025-oscailte-anois-diontralacha/|teideal=Tá Comórtas Gearrscéalta RTÉ 2025 oscailte anois d'iontrálacha|dáta=2025-03-24|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt; Glacann sé le scéalta idir 1800–2000 focal i m[[An Béarla|Béarla]] nó i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]].&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/spriocdhata-26-bealtaine-do-chomortas-gearrscealta-rte/|teideal=Spriocdháta 26 Bealtaine do chomórtas gearrscéalta RTÉ|dáta=20 Aibreán 2023|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

I measc na scríbhneoirí ar an ngearrliosta in imeacht na mblianta tá [[Claire Keegan]], [[Molly McCloskey]], [[Danielle McLaughlin]], [[Anthony Glavin]], [[Chris Binchy]] agus neart daoine nach iad.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://about.rte.ie/ie/2025/10/24/2006541/|teideal=COMÓRTAS GEARSCÉALAÍOCHTA RTÉ 2025: NA BUAITEOIRÍ FÓGARTHA|dáta=2025-10-24|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

== Buaiteoirí ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
!Bliain
!Buaiteoir
|-
|
|
|}

==Féach freisin==
* [[Comórtais Liteartha an Oireachtais]]
* [[Comórtas Scríbhneoireachta Manchain]]

==Tagairtí==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Comortas Gearrscealta RTE}}
[[Catagóir:Comórtais Gearrscéalta]]
[[Catagóir:Gearrscéalta Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Gearrscéalta]]
[[Catagóir:Litríocht na hÉireann]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]]
[[Catagóir:RTÉ]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1986]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 1980í]]

{{Síol-leabhar}}</text>
      <sha1>4q0a9lidyujkdy2jc4b1dk8fw83jxw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Splancfhicsean Ard Mhacha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126731</id>
    <revision>
      <id>1316692</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}  Is féile rialta dátheangach í '''[[Splancfhicsean Ard Mhacha]]'''&lt;ref group=&quot;nóta&quot;&gt;Arna aistriú anseo ón mBéarla ''Flash Fiction Armagh''&lt;/ref&gt; a thugann seans do scríbhneoirí [[Splancfhicsean|splancfhicsin]] ar fud na h[[Éire|Éireann]] a gcuid scéalta a léamh.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/flash-fiction-ard-mhacha/|teideal=Flash Fiction Ard Mhacha|dáta=18 Feabhra 2019|work=Aon...'</comment>
      <origin>1316692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1016" sha1="1tr41piowz0lhpuuumg8w52x90paifr" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Is féile rialta dátheangach í '''[[Splancfhicsean Ard Mhacha]]'''&lt;ref group=&quot;nóta&quot;&gt;Arna aistriú anseo ón mBéarla ''Flash Fiction Armagh''&lt;/ref&gt; a thugann seans do scríbhneoirí [[Splancfhicsean|splancfhicsin]] ar fud na h[[Éire|Éireann]] a gcuid scéalta a léamh.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/flash-fiction-ard-mhacha/|teideal=Flash Fiction Ard Mhacha|dáta=18 Feabhra 2019|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

==Tagairtí==
{{Reflist}}
====Nótaí====
{{reflist|group=nóta}}

{{Síol-leabhar}}

{{DEFAULTSORT:Flash Fiction Ard Mhacha}}
[[Catagóir:Splancfhicsean Éireannach]]
[[Catagóir:Splancfhicsean i nGaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais Gearrscéalta]]
[[Catagóir:Litríocht na hÉireann]]
[[Catagóir:Féilte Éireannacha]]
[[Catagóir:Contae Ard Mhacha]]
[[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
&lt;!--[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain ????]]
[[Catagóir:Bunaithe sna ????í]]--&gt;</text>
      <sha1>1tr41piowz0lhpuuumg8w52x90paifr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Féile Filíochta Bhaile na mBuillí</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126732</id>
    <revision>
      <id>1316693</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}  Bronnann '''[[Féile Filíochta Bhaile na mBuillí]]''' duaiseanna ar dhánta i n[[An Ghaeilge|Gaeilge na hÉireann]] agus i n[[Gaeilge na hAlban]] araon.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/aighneacht-ar-son-fheile-filiochta-bhaile-na-mbuilli/|teideal=Aighneacht ar son Fhéile Filíochta Bhaile na mBuillí|dáta=23 Bealtaine 2016|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=202...'</comment>
      <origin>1316693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1151" sha1="926f93oitfgmpajfwgzmmgmr1xkq1i3" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}

Bronnann '''[[Féile Filíochta Bhaile na mBuillí]]''' duaiseanna ar dhánta i n[[An Ghaeilge|Gaeilge na hÉireann]] agus i n[[Gaeilge na hAlban]] araon.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/aighneacht-ar-son-fheile-filiochta-bhaile-na-mbuilli/|teideal=Aighneacht ar son Fhéile Filíochta Bhaile na mBuillí|dáta=23 Bealtaine 2016|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

I 2016, tharraing an [[An Chomhairle Ealaíon|Chomhairle Ealaíon]] siar an tacaíocht a bhíodh á thabhairt don fhéile.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Tagairtí==
{{Reflist}}

{{Síol-leabhar}}

{{DEFAULTSORT:Feile Filiochta Bhaile na mBuilli}}
[[Catagóir:Na hEalaíona in Éirinn]]
[[Catagóir:Féilte Éireannacha]]
[[Catagóir:Féilte idirnáisiúnta]]
[[Catagóir:Comórtais Filíochta]]
[[Catagóir:Litríocht na hÉireann]]
[[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]]
[[Catagóir:Dánta i nGaeilge na hAlban]]
[[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Tograí idirghaelacha]]
&lt;!--[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain ????]]
[[Catagóir:Bunaithe sna ????í]]--&gt;</text>
      <sha1>926f93oitfgmpajfwgzmmgmr1xkq1i3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dungarvan Leader</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126733</id>
    <revision>
      <id>1316696</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán}}  Is [[nuachtán]] sna [[Contae Phort Láirge|Déise]] é an '''''Dungarvan Leader'''''.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/danta-gaeilge-ag-ball-den-aontas-sa-dungarvan-leader/|teideal=Dánta Gaeilge ag ball den Aontas sa Dungarvan Leader|dáta=6 Lúnasa 2020|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;  == Naisc sheachtracha == * Suíomh oifigi...'</comment>
      <origin>1316696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="859" sha1="noxfuwloq6ko8cf12fk46ecezd0uf3j" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Nuachtán}}

Is [[nuachtán]] sna [[Contae Phort Láirge|Déise]] é an '''''Dungarvan Leader'''''.&lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/danta-gaeilge-ag-ball-den-aontas-sa-dungarvan-leader/|teideal=Dánta Gaeilge ag ball den Aontas sa Dungarvan Leader|dáta=6 Lúnasa 2020|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

== Naisc sheachtracha ==
* Suíomh oifigiúil: [https://www.dungarvanleader.com/ dungarvanleader.com]

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Nuachtáin in Éirinn}}
{{síol-nuachtán}}

[[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla]]
[[Catagóir:Seachtanáin]]
[[Catagóir:Contae Phort Láirge]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1938]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 1930í]]</text>
      <sha1>noxfuwloq6ko8cf12fk46ecezd0uf3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Aistí</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126734</id>
    <revision>
      <id>1316700</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{DEFAULTSORT:Aisti}} [[Catagóir:Litríocht de réir seánra]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe]]'</comment>
      <origin>1316700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="ludl89ui1zn6reyiuoqhbtvlplf9078" xml:space="preserve">{{DEFAULTSORT:Aisti}}
[[Catagóir:Litríocht de réir seánra]]
[[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin]]
[[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe]]</text>
      <sha1>ludl89ui1zn6reyiuoqhbtvlplf9078</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Cnuasaigh aistí</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126735</id>
    <revision>
      <id>1316703</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:33:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{DEFAULTSORT:Cnuasaigh aisti}} [[Catagóir:Aistí]] [[Catagóir:Leabhair de réir sheánra]]'</comment>
      <origin>1316703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="fx4knbsk7wuaocq0qn757pk0nf6hv0h" xml:space="preserve">{{DEFAULTSORT:Cnuasaigh aisti}}
[[Catagóir:Aistí]]
[[Catagóir:Leabhair de réir sheánra]]</text>
      <sha1>fx4knbsk7wuaocq0qn757pk0nf6hv0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1316705</id>
      <parentid>1316703</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T23:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Catagóir curtha leis</comment>
      <origin>1316705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="59t4aiu05tni1acewb8wcosiifhd93n" xml:space="preserve">{{DEFAULTSORT:Cnuasaigh aisti}}
[[Catagóir:Aistí]]
[[Catagóir:Leabhair de réir sheánra]]
[[Catagóir:Leabhair neamhfhicsin]]</text>
      <sha1>59t4aiu05tni1acewb8wcosiifhd93n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Learn Cornish (podchraoladh)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126736</id>
    <revision>
      <id>1316707</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil &lt;!--|compositor=cumadóir--&gt; |llengua_original=[[An Béarla]] ⁊ [[An Choirnis]] &lt;!--|creacio=Dáta a bunaíodh--&gt; &lt;!--|època composició=Dáta a bunaíodh--&gt; &lt;!--|publicacio=Dáta foisithe--&gt; &lt;!--|genere=seánra--&gt; &lt;!--|durada=fad ama--&gt; &lt;!--|part_de=cuid de--&gt; &lt;!--|interpret=Taibheoirí--&gt; &lt;!--|estrena=Céadléiriú--&gt; &lt;!--|format_per=Codanna--&gt; &lt;!--|lloc_narracio=Suíomh scéalaíochta--&gt; &lt;!--|personatges...'</comment>
      <origin>1316707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2069" sha1="ja2o0seu5ayv0i73034bksuo8qn40vt" xml:space="preserve">{{Teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Saothar Ceoil
&lt;!--|compositor=cumadóir--&gt;
|llengua_original=[[An Béarla]] ⁊ [[An Choirnis]]
&lt;!--|creacio=Dáta a bunaíodh--&gt;
&lt;!--|època composició=Dáta a bunaíodh--&gt;
&lt;!--|publicacio=Dáta foisithe--&gt;
&lt;!--|genere=seánra--&gt;
&lt;!--|durada=fad ama--&gt;
&lt;!--|part_de=cuid de--&gt;
&lt;!--|interpret=Taibheoirí--&gt;
&lt;!--|estrena=Céadléiriú--&gt;
&lt;!--|format_per=Codanna--&gt;
&lt;!--|lloc_narracio=Suíomh scéalaíochta--&gt;
&lt;!--|personatges=Carachtair--&gt;
}}

Is [[Podchraolachán|podchraoladh]] seachtainiúil é '''''[[Learn Cornish (podchraoladh)|Learn Cornish]]''''' mar a fhoghlaimeofar focail agus nathanna cainte [[An Choirnis|Coirnise]]. Cuirfidh [[Danni Diston]] agus [[Sarah Buck]] i láthair é. Léiriúchán de chuid an [[BBC]] i gcomhar leis an eagraíocht [[Learn Cornish]] a bheas ann.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/podchraoladh-nua-coirnise-a-thaifeadadh-ag-an-bbc/|teideal=Podchraoladh nua Coirnise á thaifeadadh ag an BBC|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-05-05|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;

Is cainteoir líofa Coirnise í Buck agus is as [[Corn na Breataine]] do Dhiston, bíodh nár tógadh leis an dteanga í. Is craoltóir aitheanta raidió de chuid na BBC í. Beidh aíonna le cloisteáil ar an bpodchraoladh freisin lena n-áireofar [[Mark Jenkin]], [[Edward Rowe]], agus ceannasaí [[Gorsedh Kernow|Ghorsedh Kernow]] [[Jenifer Lowe]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Rinne an BBC an podchraoladh seo a choimisiúnú mar cheiliúradh ar an stádas oifigiúil a baineadh amach don Choirnis le déanaí. Ní raibh d'ábhar Coirnise á sholáthar ag an mBBC go dtí sin ach feasachán sheachtainiúil nuachta ar an stáisiún áitiúil [[BBC Cornwall]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Nascanna amach==
*

==Tagairtí==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Learn Cornish, podchraoladh}}
[[Catagóir:Podchraoltaí]]
[[Catagóir:Foghlaim na Coirnise]]
[[Catagóir:Saothair na Coirnise]]
[[Catagóir:BBC]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2026]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]]

{{Síol-podchraoladh}}</text>
      <sha1>ja2o0seu5ayv0i73034bksuo8qn40vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Foghlaim na Coirnise</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126737</id>
    <revision>
      <id>1316709</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:38:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:An Choirnis]] [[Catagóir:Oideachas teanga|Coirnis]] [[Catagóir:Foghlaim teangacha|Coirnis]] [[Catagóir:Foghlaim na dteangacha Ceilteacha|Coirnis]]'</comment>
      <origin>1316709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161" sha1="q15o1sgq0w2os4togjsufkzkzo6u3jq" xml:space="preserve">[[Catagóir:An Choirnis]]
[[Catagóir:Oideachas teanga|Coirnis]]
[[Catagóir:Foghlaim teangacha|Coirnis]]
[[Catagóir:Foghlaim na dteangacha Ceilteacha|Coirnis]]</text>
      <sha1>q15o1sgq0w2os4togjsufkzkzo6u3jq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dearbhchló (fótagrafaíocht)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126738</id>
    <revision>
      <id>1316711</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TGcoa</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le 'I réimse na fótagrafaíochta, is éard atá i gceist le '''dearbhchló''' ná an cineál prionta a dhéantar má scalann tú solas trí chlaonchló ar pháipéar grianghrafach. Athraíonn an íomhá claonchló go híomhá dearbhchló.&lt;ref&gt;I mBéarla,  ''positive film'', nó  ''“reversal,” “slide,” or “transparency” film''&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc....'</comment>
      <origin>1316711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1182" sha1="a7ivg8i3zyd6rd2gfw1p88ujzfdz4ql" xml:space="preserve">I réimse na fótagrafaíochta, is éard atá i gceist le '''dearbhchló''' ná an cineál prionta a dhéantar má scalann tú solas trí chlaonchló ar pháipéar grianghrafach. Athraíonn an íomhá claonchló go híomhá dearbhchló.&lt;ref&gt;I mBéarla,  ''positive film'', nó  ''“reversal,” “slide,” or “transparency” film''&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Lua idirlín|url=https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf|teideal=Meán,
Ábharthacht &amp;
Draíocht
Grianghrafadóireacht i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann|údar=Brian Cregan / nationalgallery.ie|dáta=2023|dátarochtana=2026-05-28|archivedate=2024-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240809042149/https://www.nationalgallery.ie/sites/default/files/2023-01/mean-abharthacht-draiocht-soc.pdf}}&lt;/ref&gt;

== Féach freisin ==

* [[Claonchló]]&lt;ref name=&quot;FreamhanEolais&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Claonchló|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=142}}&lt;/ref&gt;

== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{síol}}


{{DEFAULTSORT:Dearbhchló}}
[[Catagóir:Grianghrafadóireacht]]</text>
      <sha1>a7ivg8i3zyd6rd2gfw1p88ujzfdz4ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catagóir:Foghlaim na dteangacha Ceilteacha</title>
    <ns>14</ns>
    <id>126739</id>
    <revision>
      <id>1316712</id>
      <timestamp>2026-06-03T23:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taghdtaighde</username>
        <id>60452</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Foghlaim teangacha|Ceilteach]] [[Catagóir:Teangacha Ceilteacha]]'</comment>
      <origin>1316712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="3ofyhz4ddb73vpamlsdpa1txh0vktvm" xml:space="preserve">[[Catagóir:Foghlaim teangacha|Ceilteach]]
[[Catagóir:Teangacha Ceilteacha]]</text>
      <sha1>3ofyhz4ddb73vpamlsdpa1txh0vktvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jo-Anne Dobson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126740</id>
    <revision>
      <id>1316727</id>
      <timestamp>2026-06-04T10:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <comment>Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Is iar[[polaiteoir|pholaiteoir]] den [[Páirtí Aontachtach Uladh|Pháirtí Aontachtach Uladh]] í '''Jo-Anne Elizabeth Dobson''',  (née '''Elliott'''; a rugadh 3 Eanair 1966). Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]], ó [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|2011]] go Toghchán Chomhthionól Thuai...'</comment>
      <origin>1316727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3126" sha1="7orlk83z4oqleip1qcer39mmj2n7m79" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is iar[[polaiteoir|pholaiteoir]] den [[Páirtí Aontachtach Uladh|Pháirtí Aontachtach Uladh]] í '''Jo-Anne Elizabeth Dobson''',  (née '''Elliott'''; a rugadh 3 Eanair 1966). Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]], ó [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|2011]] go [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|2017]] &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=11779&amp;per=292&amp;sel=1&amp;ind=3&amp;prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-06-04}}&lt;/ref&gt;.


== Gairm pholaitiúil == 
Toghadh Dobson ar [[Comhairle Buirge Craigavon|Chomhairle Buirge Craigavon]] sa bhliain 2010 agus, [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|sa bhliain 2011]], toghadh ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]] í. 

Sa bhliain 2015, sheas Dobson san [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2015|Olltoghchán na Ríochta Aontaithe]] don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Bhanna Uachtarach]]. Fuair sí 13,166 vóta agus tháinig sí sa dara háit. Atoghadh ar an Tionól í sa bhliain [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]] ach chaill sí a suíochán sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|Toghchán 2017]]

=== Pósadh comhghnéis ===
Sa bhliain 2015, vótáil Dobson in aghaidh rúin a dhéanfadh [[pósadh comhghnéis]] dlíthiúil. Vótáil sí, fosta, ar son rúin a thugann cead do ghnóthaí leatrom a dhéanamh ar chúiseanna reiligiúin. Bhí an rún seo mar fhreagairt ar an &quot;achrann cáca aeraigh&quot;, nuair a dhiúltaigh bácús, is le teaghlach Críostaí, cáca a dhéanamh le mana homaighnéasach air. Bhí &quot;clásal an choinsiasa&quot;,  a thugtaí ar seo, iontach conspóideach.

=== Deonú orgán ===
Tá fadhbanna ag a mac, Mark, lena dhuáin ó rugadh é. Sa bhliain 2009, fuair sé duán deonaithe. Sa bhliain 2012, chuir Dobson Bille Comhalta Phríobháidigh síos leis an dlí a athrú faoi [[Deonú orgán|dheonú orgán]]. Sa bhliain 2018, dheonaigh Dobson duán dá mac nuair a thosaigh a duán deonaithe a chliseadh. I mí Feabhra 2018, d'éirigh Dobson ina hambasadóir don charthanas, ''Kidney Care UK''.

== Saol pearsanta ==
Is í Dobson an iníon is sine le Joanie agus Eric Elliott agus tá deirfiúr níos óige aici. Rinne Dobson staidéar ar Bhunscoil Obar Chúirnidh agus [[Acadamh Dhroichead na Banna]]. Tá sí sáite le hobair charthanais. Phós sí le feirmeoir, John Dobson, nuair a bhí sí fiche d'aois, agus tá beirt mhac acu. 

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol}}

{{DEFAULTSORT:Beattie, Doug}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1966]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Chúigiú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2016-2017)]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Cheathrú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2011-2016)]]
[[Catagóir:An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)]]
[[Catagóir:Baill Pháirtí Aontachtach Uladh]]</text>
      <sha1>7orlk83z4oqleip1qcer39mmj2n7m79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1316728</id>
      <parentid>1316727</parentid>
      <timestamp>2026-06-04T10:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Conradder</username>
        <id>34685</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1316728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3135" sha1="ep8ssiecq7tagqx5nm6hhc52w37ctp4" xml:space="preserve">{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Is iar[[polaiteoir|pholaiteoir]] den [[Páirtí Aontachtach Uladh|Pháirtí Aontachtach Uladh]] í '''Jo-Anne Elizabeth Dobson''',  (née '''Elliott'''; a rugadh 3 Eanair 1966). Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)|Bhanna Uachtarach]], ó [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|2011]] go [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|2017]] &lt;ref&gt;{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&amp;aff=11779&amp;per=292&amp;sel=1&amp;ind=3&amp;prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-06-04}}&lt;/ref&gt;.


== Gairm pholaitiúil == 
Toghadh Dobson ar [[Comhairle Buirge Craigavon|Chomhairle Buirge Craigavon]] sa bhliain 2010 agus, [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|sa bhliain 2011]], toghadh ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]] í. 

Sa bhliain 2015, sheas Dobson san [[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2015|Olltoghchán na Ríochta Aontaithe]] don [[An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Bhanna Uachtarach]]. Fuair sí 13,166 vóta agus tháinig sí sa dara háit. Atoghadh ar an Tionól í sa bhliain [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]] ach chaill sí a suíochán sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|Toghchán 2017]]

=== Pósadh comhghnéis ===
Sa bhliain 2015, vótáil Dobson in aghaidh rúin a dhéanfadh [[pósadh comhghnéis]] dlíthiúil. Vótáil sí, fosta, ar son rúin a thugann cead do ghnóthaí leatrom a dhéanamh ar chúiseanna reiligiúin. Bhí an rún seo mar fhreagairt ar an &quot;achrann cáca aeraigh&quot;, nuair a dhiúltaigh bácús, is le teaghlach Críostaí, cáca a dhéanamh le mana homaighnéasach air. Bhí &quot;clásal an choinsiasa&quot;,  a thugtaí ar seo, iontach conspóideach.

=== Deonú orgán ===
Tá fadhbanna ag a mac, Mark, lena dhuáin ó rugadh é. Sa bhliain 2009, fuair sé duán deonaithe. Sa bhliain 2012, chuir Dobson Bille Comhalta Phríobháidigh síos leis an dlí a athrú faoi [[Deonú orgán|dheonú orgán]]. Sa bhliain 2018, dheonaigh Dobson duán dá mac nuair a thosaigh a duán deonaithe a chliseadh. I mí Feabhra 2018, d'éirigh Dobson ina hambasadóir don charthanas, ''Kidney Care UK''.

== Saol pearsanta ==
Is í Dobson an iníon is sine le Joanie agus Eric Elliott agus tá deirfiúr níos óige aici. Rinne Dobson staidéar ar Bhunscoil Obar Chúirnidh agus [[Acadamh Dhroichead na Banna]]. Tá sí sáite le hobair charthanais. Phós sí le feirmeoir, John Dobson, nuair a bhí sí fiche d'aois, agus tá beirt mhac acu. 

== Tagairtí ==
{{Reflist}}

{{Síol-beath-ni}}

{{DEFAULTSORT:Beattie, Doug}}
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1966]]
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Chúigiú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2016-2017)]]
[[Catagóir:Comhaltaí den Cheathrú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2011-2016)]]
[[Catagóir:An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar Tionóil)]]
[[Catagóir:Baill Pháirtí Aontachtach Uladh]]</text>
      <sha1>ep8ssiecq7tagqx5nm6hhc52w37ctp4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>