Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 7509 1316882 1184828 2026-06-05T23:43:33Z TGcoa 21229 1316882 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Tír]] is ea '''[[Poblacht]] na Tuirce''' ([[An Tuircis|Tuircis]]: ''Türkiye Cumhuriyeti'') a bhfuil 7% dá hachar suite san [[An Eoraip|Eoraip]] agus 93 % de san [[An Áise|Áise]]. Is í [[Ankara|Ancara]] an [[Príomhchathair|phríomhchathair]] ach tá [[Iostanbúl]] ar an g[[Cathair (lonnaíocht)|cathair]] is mó. Tá an tír roinnte ina haon chúige is ceithre scór (''il'' a thugtar ar chúige as Tuircis, ''iller'' an uimhir iolra). [[Íomhá:DolmabahceMainGate.JPG|clé|mion|Príomhgheata Pálás Dolmabahçe in Iostanbúl|220x220px]] == Daonra == I mí Lúnasa 2006, measadh go raibh 70 milliún [[duine]] ina gcónaí sa Tuirc. Ach sa bhliain 2021, bhí 85 milliún ann, ag cur brú mór ar an [[sochaí]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Demographics of Turkey|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Demographics_of_Turkey&oldid=1157127087|journal=Wikipedia|date=2023-05-26|language=en}}</ref> Cé go bhfuil an [[An Tuircis|Tuircis]] ó dhúchas ag an gcuid is mó acu, tá mionlaigh mhóra eitneacha sa tír. Tá an Tuirc suite i réigiún a chuir a lán craiceann de ó thaobh na teanga agus an [[Cultúr|chultúir]] de i rith na gcéadta bliain. Bhí an [[Impireacht Bhiosántach]] agus an [[Impireacht Otamánach]] suite anseo. Ós rud é go bhfuil an Tuirc lonnaithe in áit chinniúnach idir an Eoraip agus [[an Áise]], tá cultúr measctha aici ina dtagann traidisiúin an Iarthair agus an Oirthir le chéile. Is minic a deirtear gur droichead idir an dá thrá seo is ea an Tuirc. Dá réir sin, tá tábhacht straitéiseach na Tuirce i súile na gcumhachtaí móra ag dul chun méadaíochta le fada. === Na Coirdínigh === Is iad na [[Coirdínigh]] an dream [[Eitneolaíocht|eitneach]] is mó a bhfuil [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] agus nósanna dá gcuid féin acu, ach is deacair breithiúnas maith a thabhairt ar a gcéatadán, ós rud é nach gceadaíonn reachtaíocht na Tuirce go dtabharfaí aitheantas ar bith do na saindreamanna eitneacha sna daonáirimh. Is é oirdheisceart na tíre fód traidisiúnta dúchais na gCoirdíneach, ach chuaigh cuid mhór acu a chónaí in Iostanbúl nó go dtí na cathracha móra eile, ós rud é go bhfuil an t-atmaisféar níos [[Liobrálachas|liobrálaí]] iontu. Sna ceantair oirdheisceartacha, áfach, tá Arm na Tuirce ag cur [[Cogadh|catha]] ar na treallchogaithe Coirdíneach atá ar lorg [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchais]]. Fuair tríocha míle duine [[bás]] ar a laghad sa choimhlint seo ó na [[1970idí]] anuas, agus an [[daonra]] sibhialta go mór mór thíos leis an g[[cogadh]] seo. [[Íomhá:Atatürk şapkasıyla selam verirken.jpg|mion|Kemal Atatürk|clé|294x294px]] [[Íomhá:2014 Turkish Presidential Election campaign.jpg|clé|mion|220x220px|2003-2020idí: an bua ag Erdogan i ngach toghchán]] == Polaitíocht == [[Poblacht]] [[Daonlathas|dhaonlathach]] lárnaithe ba ea an Tuirc, a bheag nó a mhór. Tá an pobalóir nó deachtóir [[Erdogan|Recep Tayyip Erdoğan]] i mbun ó 2003. Tá an Tuirc ina ballstát bunaithe de na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiúin Aontaithe]], d'Eagraíocht na Comhdhála Ioslamaí, den Eagraíocht um Chomhoibriú agus Fhorbairt Eacnamaíochta (OECD), agus den Eagraíocht um Shlándáil agus Chomhoibriú san Eoraip (OSCE). Tá an Tuirc ina ballstát de [[Comhairle na hEorpa|Chomhairle na hEorpa]] ón mbliain 1949 anuas, agus chuaigh sí san [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] (NATO) sa bhliain 1952. == Stair == === [[1920idí]] === B'é [[Mustafa Kemal Atatürk]], thiar sa bhliain 1923, a chuir an chéad tús leis an gcóras polaitiúil atá i bhfeidhm sa tír inniu, nuair a thit an tóin as an [[Impireacht Otamánach]] i ndiaidh [[an Chéad Chogadh Domhanda]]. Ar an 28 Márta 1930 bhí athrú na hainmneacha ar dhá chathair sa Tuirc: Iostanbúl (Cathair Chonstaintín) agus Ancara (Angora), === 2003-2014 === Nuair a toghadh [[Erdogan|Recep Tayyip Erdoğan]] ar dtús in 2003, bhí tréimhse fáis ann ó thaobh na heacnamaíochta .Ó 2003 go dtí 2014, bhí an Tuirc ag éirí níos cóngaraí don [[Iarthar na hEorpa|Iarthar]]. Bhí comhchainteanna ar siúl idir an t[[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] agus an Tuirc faoi bhallraíocht iomlán na Tuirce san eagraíocht. Ach de réir a chéile mhéadaigh ar an gcáineadh a dhéantaí ar Erdogan, go háirithe mar gheall ar a chur chuige uathlathach ó na 2010idí ar aghaidh.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://enlargement.ec.europa.eu/countries/turkiye_en|teideal=Türkiye - Enlargement and Eastern Neighbourhood - European Commission|dáta=2026-03-06|language=en|work=enlargement.ec.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref> Ar an 28 Lúnasa 2014, toghadh Tayyip Erdogan ina [[uachtarán]] ar an Tuirc, tar éis dó 11 bhliain a chur isteach mar chéad aire. === 2016-2022 === Tharla "[[coup d'état]]" in aghaidh ar an 15 Iúil 2016 <ref>Na meáin stáit sa Tuirc ag tuairisciú go ndúirt iarcheannaire sa bhfórsa aeir Akin Ozturk gurb eisean a phleanáil an coup d'état, [http://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0718/803203-9-000-oifigeach-poibli-ar-fionrai-treis-coup-detat-sa-tuirc/ RTÉ 2016.]</ref>. Maraíodh 294 agus gortaíodh 1400. Theip an réabhlóid. Dúirt iarcheannaire sa bhfórsa aeir Akin Ozturk gurb eisean a phleanáil an coup d'état. Dúirt daoine a thacaigh leis an coup d'état míleata gur iarracht a bhí ann stát daonlathach a dhéanamh den tír. Bhí os cionn 40,00 duine gafa, baill shinsearacha den arm agus breithimh san áireamh. Bhí foláireamh tugtha ag ceannairí na hEorpa ag an am go gcuirfear deireadh le deis na Tuirce a bheith san Aontas Eorpach má thugtar pionós an bháis ar ais. Tháinig deireadh leis an idirbheartaíocht Tuirc/AE In 2018.<ref name=":0" /> === 2023 === * [[Crith talún Gaziantep, An Tuirc, 2023]] * [[Toghchán uachtaránachta na Tuirce, 2023]] == Eacnamaíocht == Tá an Tuirc ar cheann den 20 geilleagar is mó ar domhan, tír ina bhfuil 85 milliún duine ina gcónaí, agus naisc pholaitiúla agus eacnamaíochta aici le tíortha éagsúla ar fud na cruinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/vota-reitigh-i-ndan-diarrthoiri-thoghchan-uachtaranachta-na-tuirce/|teideal=Vóta réitigh i ndán d’iarrthóirí thoghchán uachtaránachta na Tuirce|dáta=2023-05-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-05-26}}</ref> Nuair a toghadh [[Recep Tayyip Erdoğan|Erdogan]] ar dtús in 2003, bhí tréimhse fáis ann ó thaobh na heacnamaíochta ach de réir a chéile mhéadaigh ar an gcáineadh a dhéantaí air, go háirithe mar gheall ar a chur chuige uathlathach ó na 2010idí ar aghaidh. == Tíreolaíocht == * [[An Bhosparais]] * [[an Dardainéil]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{AE}} {{Náisiúin G-20}} {{DEFAULTSORT:Tuirc, An}} [[Catagóir:An Tuirc]] [[Catagóir:Náisiúin G-20]] [[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe]] o2r72ascktu47cfah26m4wra3eznzvc 1316894 1316882 2026-06-06T00:45:29Z TGcoa 21229 /* 1920idí */ 1316894 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Tír]] is ea '''[[Poblacht]] na Tuirce''' ([[An Tuircis|Tuircis]]: ''Türkiye Cumhuriyeti'') a bhfuil 7% dá hachar suite san [[An Eoraip|Eoraip]] agus 93 % de san [[An Áise|Áise]]. Is í [[Ankara|Ancara]] an [[Príomhchathair|phríomhchathair]] ach tá [[Iostanbúl]] ar an g[[Cathair (lonnaíocht)|cathair]] is mó. Tá an tír roinnte ina haon chúige is ceithre scór (''il'' a thugtar ar chúige as Tuircis, ''iller'' an uimhir iolra). [[Íomhá:DolmabahceMainGate.JPG|clé|mion|Príomhgheata Pálás Dolmabahçe in Iostanbúl]] == Daonra == I mí Lúnasa 2006, measadh go raibh 70 milliún [[duine]] ina gcónaí sa Tuirc. Ach sa bhliain 2021, bhí 85 milliún ann, ag cur brú mór ar an [[sochaí]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Demographics of Turkey|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Demographics_of_Turkey&oldid=1157127087|journal=Wikipedia|date=2023-05-26|language=en}}</ref> Cé go bhfuil an [[An Tuircis|Tuircis]] ó dhúchas ag an gcuid is mó acu, tá mionlaigh mhóra eitneacha sa tír. Tá an Tuirc suite i réigiún a chuir a lán craiceann de ó thaobh na teanga agus an [[Cultúr|chultúir]] de i rith na gcéadta bliain. Bhí an [[Impireacht Bhiosántach]] agus an [[Impireacht Otamánach]] suite anseo. Ós rud é go bhfuil an Tuirc lonnaithe in áit chinniúnach idir an Eoraip agus [[an Áise]], tá cultúr measctha aici ina dtagann traidisiúin an Iarthair agus an Oirthir le chéile. Is minic a deirtear gur droichead idir an dá thrá seo is ea an Tuirc. Dá réir sin, tá tábhacht straitéiseach na Tuirce i súile na gcumhachtaí móra ag dul chun méadaíochta le fada. === Na Coirdínigh === Is iad na [[Coirdínigh]] an dream [[Eitneolaíocht|eitneach]] is mó a bhfuil [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] agus nósanna dá gcuid féin acu, ach is deacair breithiúnas maith a thabhairt ar a gcéatadán, ós rud é nach gceadaíonn reachtaíocht na Tuirce go dtabharfaí aitheantas ar bith do na saindreamanna eitneacha sna daonáirimh. Is é oirdheisceart na tíre fód traidisiúnta dúchais na gCoirdíneach, ach chuaigh cuid mhór acu a chónaí in Iostanbúl nó go dtí na cathracha móra eile, ós rud é go bhfuil an t-atmaisféar níos [[Liobrálachas|liobrálaí]] iontu. Sna ceantair oirdheisceartacha, áfach, tá Arm na Tuirce ag cur [[Cogadh|catha]] ar na treallchogaithe Coirdíneach atá ar lorg [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchais]]. Fuair tríocha míle duine [[bás]] ar a laghad sa choimhlint seo ó na [[1970idí]] anuas, agus an [[daonra]] sibhialta go mór mór thíos leis an g[[cogadh]] seo. == Polaitíocht == [[Poblacht]] [[Daonlathas|dhaonlathach]] lárnaithe is ea an Tuirc, fós. Tá an Tuirc ina ballstát bunaithe de na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiúin Aontaithe]], d'Eagraíocht na Comhdhála Ioslamaí, den Eagraíocht um Chomhoibriú agus Fhorbairt Eacnamaíochta (OECD), agus den Eagraíocht um Shlándáil agus Chomhoibriú san Eoraip (OSCE). Tá an Tuirc ina ballstát de [[Comhairle na hEorpa|Chomhairle na hEorpa]] ón mbliain 1949 anuas, agus chuaigh sí san [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] (NATO) sa bhliain 1952. == Stair == === [[1920idí]] === [[Íomhá:Atatürk şapkasıyla selam verirken.jpg|mion|Kemal Atatürk]] B'é [[Mustafa Kemal Atatürk]], thiar sa bhliain 1923, a chuir an chéad tús leis an gcóras polaitiúil atá i bhfeidhm sa tír inniu, nuair a thit an tóin as an [[Impireacht Otamánach]] i ndiaidh [[an Chéad Chogadh Domhanda]]. Ar an 28 Márta 1930 bhí athrú na hainmneacha ar dhá chathair sa Tuirc: Iostanbúl (Cathair Chonstaintín) agus Ancara (Angora), === 2005-2015 === Ó 2005 go dtí 2014, bhí an Tuirc ag éirí níos cóngaraí don [[Iarthar na hEorpa|Iarthar]]. Bhí comhchainteanna ar siúl idir an t[[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] agus an Tuirc faoi bhallraíocht iomlán na Tuirce san eagraíocht. Ar an 28 Lúnasa 2014, toghadh [[Recep Tayyip Erdoğan|Tayyip Erdogan]] ina [[uachtarán]] ar an Tuirc, tar éis dó 11 bhliain a chur isteach mar chéad aire. === 2016 - === Tharla "[[coup d'état]]" in aghaidh ar an 15 Iúil 2016 <ref>Na meáin stáit sa Tuirc ag tuairisciú go ndúirt iarcheannaire sa bhfórsa aeir Akin Ozturk gurb eisean a phleanáil an coup d'état, [http://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0718/803203-9-000-oifigeach-poibli-ar-fionrai-treis-coup-detat-sa-tuirc/ RTÉ 2016.]</ref>. Maraíodh 294 agus gortaíodh 1400. Theip an réabhlóid. Dúirt iarcheannaire sa bhfórsa aeir Akin Ozturk gurb eisean a phleanáil an coup d'état. Dúirt daoine a thacaigh leis an coup d'état míleata gur iarracht a bhí ann stát daonlathach a dhéanamh den tír. Bhí os cionn 40,00 duine gafa, baill shinsearacha den arm agus breithimh san áireamh. Bhí foláireamh tugtha ag ceannairí na hEorpa ag an am go gcuirfear deireadh le deis na Tuirce a bheith san Aontas Eorpach má thugtar pionós an bháis ar ais. === 2023 === * [[Crith talún Gaziantep, An Tuirc, 2023]] * [[Toghchán uachtaránachta na Tuirce, 2023]] == Eacnamaíocht == Tá an Tuirc ar cheann den 20 geilleagar is mó ar domhan, tír ina bhfuil 85 milliún duine ina gcónaí, agus naisc pholaitiúla agus eacnamaíochta aici le tíortha éagsúla ar fud na cruinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/vota-reitigh-i-ndan-diarrthoiri-thoghchan-uachtaranachta-na-tuirce/|teideal=Vóta réitigh i ndán d’iarrthóirí thoghchán uachtaránachta na Tuirce|dáta=2023-05-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-05-26}}</ref> Nuair a toghadh [[Recep Tayyip Erdoğan|Erdogan]] ar dtús in 2003, bhí tréimhse fáis ann ó thaobh na heacnamaíochta ach de réir a chéile mhéadaigh ar an gcáineadh a dhéantaí air, go háirithe mar gheall ar a chur chuige uathlathach ó na 2010idí ar aghaidh. == Tíreolaíocht == * [[An Bhosparais]] * [[an Dardainéil]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{commons|Türkiye|An Tuirc}} {{AE}} {{Náisiúin G-20}} <!---Idirvicí---> {{DEFAULTSORT:Tuirc, An}} [[Catagóir:An Tuirc]] [[Catagóir:Náisiúin G-20]] [[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe]] g4qm8xcgyv8fhwig9gs8n1sm314t7ql 0 13821 1316871 1244464 2026-06-05T22:55:49Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] go [[An Bhoisnia agus an Heirseagaivéin]] 1244464 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Íomhá:Map Bih entities.png|thumb|250px|right]] Is [[poblacht chónasctha]] í an '''Bhoisnia-Heirseagaivéin''', arb iar-Phoblacht de chuid na [[An Iúgslaiv|hIúgslaive]] í sna [[Na Balcáin|Balcáin]]. Tá an [[tír]] seo suite in oirdheisceart na [[an Eoraip|hEorpa]] in aice leis an g[[An Chróit|Cróit]] sa tuaisceart agus san iarthar, [[an tSeirbia]] san oirthear, agus le [[Montainéagró]] sa deisceart. Níl ach sé [[ciliméadar|chiliméadar]] fichead de chósta ag an tír seo, timpeall chathair [[Neum]]. ==An struchtúr parlaiminteach== Is poblacht pharlaiminteach í an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin a bhfuil parlaimint dhá sheomra aici atá comhdhéanta de 58 comhalta a thoghtar go díreach. == Tagairtí == {{Reflist}} ==Naisc sheachtracha== {{síol-tír}} {{DEFAULTSORT:Boisnia-Heirseagaivéin, An}} [[Catagóir:An Bhoisnia-Heirseagaivéin| ]] [[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe|B]] 8e4g5eeafezyzoh9sl1gwj48iiieiic 1316873 1316871 2026-06-05T22:56:40Z TGcoa 21229 1316873 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Íomhá:Map Bih entities.png|thumb|250px|right]] Is [[poblacht chónasctha]] í '''an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin''', arb iar-Phoblacht de chuid na [[An Iúgslaiv|hIúgslaive]] í sna [[Na Balcáin|Balcáin]]. Tá an [[tír]] seo suite in oirdheisceart na [[an Eoraip|hEorpa]] in aice leis an g[[An Chróit|Cróit]] sa tuaisceart agus san iarthar, [[an tSeirbia]] san oirthear, agus le [[Montainéagró]] sa deisceart. Níl ach sé [[ciliméadar|chiliméadar]] fichead de chósta ag an tír seo, timpeall chathair [[Neum]]. ==An struchtúr parlaiminteach== Is poblacht pharlaiminteach í an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin a bhfuil parlaimint dhá sheomra aici atá comhdhéanta de 58 comhalta a thoghtar go díreach. == Tagairtí == {{Reflist}} ==Naisc sheachtracha== {{síol-tír}} {{DEFAULTSORT:Boisnia-Heirseagaivéin, An}} [[Catagóir:An Bhoisnia-Heirseagaivéin| ]] [[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe|B]] [[Catagóir:An Bhoisnia agus an Heirseagaivéin]] 5zwn9xs0rlnflzc566tsho1sxtsjyfp 0 23463 1316869 1316578 2026-06-05T21:49:03Z TVShowsFan2005 71551 1316869 wikitext text/x-wiki Seo sampla de na cláir theilifíse a bhíonn (nó a bhíodh) le feiceáil ar [[TG4]]. == As Gaeilge == {| border="0" cellpadding="4" cellspacing="3" width="100%" |- <!-- Table only gets ONE ROW --> | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Nuacht]]''' ** ''[[Nuacht TG4]]'' * '''[[Spórt]]''' ** ''[[GAA Beo]]'' ** ''[[Laochra Gael]]'' ** ''[[Rugbaí Beo]]'' ** ''[[Sacar Beo]]'' ** ''[[Wimbledon Beo]]'' ** ''[[Underdogs]]'' ** ''[[Greyhound View]]'' * '''[[Clár faisnéise]]''' ** ''[[Anamnocht]]'' (2009-) ** ''[[Thar Sáile]]'' (2009-) ** ''[[Domhan an Dúlra]]'' ** ''[[Cogar]]'' ** ''[[Éalú]]'' ** ''[[Feirm (sraith teilifís)|Feirm]]'' (2014-) ** ''[[Fíorscéal]]'' (2009-) ** ''[[Mí na Meala]]'' ** ''[[Méirligh]]'' ** ''[[Uachtaráin]]'' ** ''[[Ceolchuairt]]'' | valign="top" width="*" |<!-- New COL --> * '''[[Dráma]]''' ** ''[[Ros na Rún]]'' (2009-) ** ''[[Seacht / Seven]]'' (2009-) * '''[[Páistí]] / [[Déagóirí]] 12+ **''[[Bouli]]'' (1996) **''[[Kuigear Kangaru]]'' (1996) **''[[Lulu]]'' (1997) **''[[Tabaluga]]'' (1998) **''[[Power Rangers Turbo]]'' (1998) **''[[SOS Crogalra]]'' (1998) **''[[Thuas san Ailear]]'' (1999) **''[[Power Rangers sa Spás]] (1 Deireadh Fómhair 1999)'' **''[[Teletubbies]]'' (1999) **''[[Freaky Stories]]'' (17 Aibreán 2000) **''[[Maistini Beaga]]'' (2000) **''[[Patrol 03]]'' (2000) **''[[Rainbow Fish]]'' (2000) **''[[Scéalta na Draguin]]'' (2000) **''[[Twipsy]]'' (2000) **''[[Weird Ohs]]'' (2000) **''[[Voltron]]'' (2000) **''[[Norman Normal]]'' (2000) **''[[Angela Anaconda]]'' (1 Mean Fómhair 2000) **''[[Monster Rancher]]'' (1 Meán Fómhair 2000) **''[[Capaillíní Chnoc na Réalt]]'' (2000) **''[[Flipper agus Lopaka]]'' (2000) **''[[Power Rangers Réalta Rúnda]]'' (4 Méan Fómhair 2000) **''[[Poochini]]'' (2001) **''[[Little Rascals]]'' (2001) **''[[Clifford]]'' (2001) **''[[Muca Béal Dorais]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[Muppets Anocht]]'' (8 Feabhra 2001) **''[[An Triur agus Jerry]]'' (2001) **''[[Zirkos Kids]]'' (2001) **''[[SuperTed]]'' (2001) **''[[Sali Mali]]'' (2001) **''[[Seo Agaibh Mimi]]'' (2001) **''[[Na Cramp Twins]]'' (2001) **''[[Na Hoobs]]'' (2001) **''[[SpongeBob SquarePants]]'' (2002) **''[[Ozzy agus Drix]]'' (2002) **''[[Spaced Out]]'' (2002) **''[[Mimi agus Mr Bobo]]'' (2002) **''[[Na Muppet Show]]'' (2002) **''[[Lizzie McGuire]]'' (9 Eanáir 2003) **''[[Sean Tom]]'' (2003) **''[[Tec the Tractor]]'' (2003) **''[[Superman: The Animated Series]]'' (2004) **''[[Dastardly agus Muttley]]'' (2004) **''[[Dora]]'' (2004) **''[[Blinky Bill]]'' (2005) **''[[Loonatics Unleashed]]'' (2005) **''[[The Batman]]'' (2005) **''[[Aifric]]'' (2006) **''[[Foster's Home for Imaginary Friends|Foster's Home for Imaginary Friends]]'' (2006) **''[[Doodlebops]]'' (2006) **''[[Rith Diego Rith]]'' (2006) **''[[Pet Alien]]'' (2006) **''[[Wonder Pets]]'' (2006) **''[[Coconut Fred]]'' (2007) **''[[Legend of the Dragon]]'' (2007) **''[[Horseland]]'' (2007) **''[[Skunk Fu]]'' (2007) **''[[Tar ag Spraoi Sesame]]'' (2007) **''[[Bog Stop|Bog Stop]]'' (2008) **''[[Loopdidoo]]'' (2008) **''[[Back at the Barnyard]]'' (2009) **''[[Lola agus Virginia]]'' (2009) **''[[Franny's Feet]]'' (2009) **''[[The Garfield Show‎|Garfield]]'' (2010) **''[[Ben 10: Alien Force]]'' (2010) **''[[Dinosaur Train]]'' (2010) **''[[Tractor Tom]]'' (2011) **''[[Fanboy and Chum Chum]]'' (2011) **''[[Fraggle Rock]]'' (2011) **''[[Tickety Toc]]'' (2012) **''[[Redakai]]'' (2013) **''[[Rekkit Rabbit]]'' (2014) **''[[That's Joey]]'' (2021) * '''[[Greann]]''' ** ''[[Luí na Gréine]]'' ** ''[[Gleann Ceo]]'' ** ''[[Fear an Phoist]]'' ** ''[[FFC]]'' (2009-) ** ''[[Life with Derek]]'' ** ''[[South Park]]'' (2009-) ** ''[[An Gaeilgeoir is Greannmhaire]]'' (2014-) ** [[The Dukes of Hazzard]] (Roimhe seo) * '''[[Stair]]''' ** ''[[Cartaí Poist]]'' ** ''[[Éire Neodrach]]'' ** ''[[Séideán Staire]]'' ** ''[[Siar sna Seascaidí]]'' ** ''[[Siar sna Seachtóidí]]'' | valign="top" width="*" | <!-- New COL --> * '''[[Sraith]]''' ** ''[[Ó Tholg go tolg]]'' ** ''[[Spillane an Fánaí]]'' * '''[[Seó cainte]]''' ** ''[[Ardán]]'' ** ''[[Gleo]]'' ** ''[[Róisín]]'' ** ''[[7 Lá]]'' (2009-) * '''[[Ceol]]''' ** ''[[Busker Abú]]'' ** ''[[Is Maith liom Pop]]'' ** ''[[Pop 4]]'' (2009-) ** ''[[Scór Encore]]'' ** ''[[Glas Vegas]]'' ** ''[[Glór Tíre]]'' * '''[[Grá]]''' ** ''[[Paisean Faisean]]'' (2009-) ** ''[[Eochair an ghrá]]'' (2009-) ** ''[[Pioc do Ride]]'' (2015-) |} == Béarla == * ''[[Cold Case]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Carnivàle]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Dr. Vegas]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Everwood]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Eve (sraith)|Eve]]'' ([[sitcom]]) * ''[[EuroNuacht]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[France 24]]'' ([[Nuacht]]) * ''[[George Lopez]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Nip/Tuck]]'' (Dráma) * ''[[One Tree Hill (sraith)|One Tree Hill]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Oz (sraith)|Oz]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Survivor: Palau]]'' ([[teilifís réáltachta]]) * ''[[The O.C.]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Two and a Half Men]]'' ([[dráma grinn]]) * ''[[Without a Trace]]'' ([[Dráma]]) * ''[[The Wire (sraith)|The Wire]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Vanished]]'' ([[Dráma]]) * ''[[Gossip Girl]] ([[Dráma]]) == Naisc sheachtracha == * [http://www.tg4.ie/ www.tg4.ie] [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:TG4]] [[Catagóir:Cláir TG4| ]] [[Catagóir:Cláir theilifíse de réir stáisiún]] 92qgz3lhhdij40jfwnaeoqz0amlqpkj 0 27023 1316855 1069023 2026-06-05T12:20:29Z TGcoa 21229 1316855 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[poblachtachas|phoblachtach]] agus go mór ar son [[Sinn Féin|Shinn Féin Poblachtach]] é '''Dan Keating''' ([[Gaeilge]]: ''Dónall Céitinn'') ([[2 Eanáir]], [[1902]] – [[2 Deireadh Fómhair]], [[2007]]). Nuair a d'éag sé, ba é an [[fear]] ba shine in Éirinn é (105 bliain d'aois) agus an [[duine]] deiridh a bhí ar an saol a ghlac páirt i g[[Cogadh na Saoirse]]. == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Keating, Dan}} [[Catagóir:Náisiúnaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1902]] [[Catagóir:Básanna in 2007]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] n39cn9qqmb1cojui1ovm010ydp09g7i 0 43441 1316860 1200153 2026-06-05T12:24:22Z TGcoa 21229 1316860 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Cláirseoir ba ea '''Donncha Ó hAmsaigh''' (nó '''Donnchadh Ó hAmhsaigh'''; c.1695 – 5 nó 11 Samhain 1807).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1202|title=Ó hAMSAIGH, Donncha (c.1695–1807) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> Thugtaí '''Denis Hampsey''', '''Denis Hampson''' nó '''Denis Hempson''' air i m[[Béarla]]. Rugadh é sa Chreag Mhór, in aice le Garbhachadh i g[[Contae Dhoire]]. Chaill sé radharc a shúl in aois a thrí bliana leis an mbolgach, agus in aois a dhá bhliain déag thosaigh sé ag foghlaim conas seinm ar an g[[cláirseach]] ó Bhríd Ní Chatháin, bean uasal a bhí oilte ar an ealaín sin mar ba ghnách lena leithéidí ag an am. Bhí múinteoirí fir aige ina dhiaidh sin arbh as [[Connacht]] dóibh.<ref>Sliocht as litir leis an Urramach George Sampson: Bunting, lch 74.</ref> Thosaigh sé ag seinm ar an gcláirseach mar cheird in aois a ocht mbliana déag, agus cheannaigh triúr pátrún cláirseach i bpáirt dó.<ref>Sliocht as litir leis an Urramach George Sampson: Bunting, lgh 74-5.</ref> Ina dhiaidh sin shiúil sé Éire agus [[Albain]] ar feadh deich mbliana nó mar sin. Thug sé an dara cuairt ar Albain sa bhliain 1745 nuair a bhí sé beagnach caoga bliain d’aois, agus sheinn sé i n[[Dún Éideann]] i láthair an [[Prionsa Séarlas Éadbhard Stiúbhart|Phrionsa Séarlas Éadbhard Stiúbhart]]. In Éirinn sheinneadh sé sna tithe móra agus i mBaile Átha Cliath, i gCorcaigh agus i mbailte móra eile.<ref>Bunting, lch 75.</ref> Faoi dheireadh chuaigh sé a chónaí in Aird Mhic Giollagáin, áit a mbíodh muintir a mháthair ina gcónaí. Phós sé bean as Inis Eoghain agus é sé bliana is ochtó d’aois: rugadh iníon dóibh.<ref>Bunting, lch 76.</ref> Fuair sé bás in Aird Mhic Giollagáin agus é céad is dhá bhliain déag d’aois. == A cheol == An chláirseach a bhí aige rinne Cormac Ó Ceallaigh as [[Baile na Scríne]] i gContae Dhoire í timpeall na bliana 1707. Bhíodh coim mhór ag a leithéid de chláirseach agus í déanta d’adhmad sailí.<ref>Rimmer, lch 53.</ref><ref>http://www.earlygaelicharp.info/Irish_Terms/</ref> Téada miotail a bhíodh inti agus tharraingítí iad leis na hingne. Uirlis an-deacair a bhí inti, agus bheadh ort tabhairt fúithi i dtús d’óige.<ref>Yeats, lch 13.</ref> Bhí Ó hAmhsaigh ag [[Edward Bunting|Féile na gCruitirí]] i m[[Béal Feirste]] sa bhliain 1792 agus é ar an aon chláirseoir amháin a sheinn ar an sean-nós agus a raibh an seancheol go léir aige. Chuireadh sé barr iontais ar a raibh i láthair lena mhíne a d’fhéadfadh sé nótaí maise a sheinm. : ''He had an admirable method of playing Staccato and Legato, in which he could run through rapid divisions in an astonishing style. His fingers lay over the strings in such a manner, that when he struck them with one finger, the other was instantly ready to stop the vibration, so that the Staccato passages were heard in full perfection''.<ref>Bunting, lch 73.</ref> Bhí an-mheas aige ar an seancheol agus bhí drogall éigin air é a ligean leis an nglúin a bhí ag teacht. == Nótaí == {{reflist}} == Tagairtí == * Bunting, Edward (1840). ''The Ancient Music of Ireland''. Dublin: Hodges and Smith. * Rimmer, Joan (1969, 77, 84). ''The Irish Harp: Cláirseach na hÉireann''. The Mercier Press. ISBN 0-85342-151-X * Yeats, Gráinne (1980). ''Féile na gCruitirí, Béal Feirste/The Belfast Harpers’ Festival 1972''. Gael Linn. ISBN 0-86233-025-4 == Féach freisin == * [[Art Ó Néill]] * [[Edward Bunting]] * [[Rós Ní Mhaonaigh]] * [[Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.sydneyowenson.com/TheWildIrishGirl_v3.html Litir leis an Urramach George Sampson, 3 Iúil 1805 (LETTER XXVII)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080923070024/http://www.sydneyowenson.com/TheWildIrishGirl_v3.html |date=23 Meán Fómhair 2008 }} * http://www.earlygaelicharp.info/hampsey/ * [http://www.harpspectrum.org/historical/heymann_short.shtml Ann Heymann: Dennis O'Hampsey, His Style and Technique] {{DEFAULTSORT:Amhsaigh, Donnchadh}} [[Catagóir:Cláirseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhoire]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1695]] [[Catagóir:Básanna i 1807]] alupohyvf5ztoqd6h8mm0r8y5loxi6o 0 47249 1316867 1110644 2026-06-05T13:13:25Z ~2026-31330-95 74845 /* */ rinne síad dearmad 1316867 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} [[Scannán]] de chuid [[Disney]] is ea '''''Toy Story''''' (1995). Ba é [[John Lasseter]] an scríbhneoir agus ba iad Andrew Stanton agus [[Lee Unkrich]] na stiúrthóirí. Rinne [[Pixar Animation Studios]] agus [[Walt Disney Pictures]] é. Ghlac [[Tom Hanks]], [[Tim Allen]], [[Jim Varney]], [[Don Rickles]], [[Wallace Shawn]], [[John Ratzenberger]], [[Annie Potts]], [[John Charles Morris]], [[Erik Von Detten]], [[Sarah Freeman]], [[R. Lee Ermey]] agus [[Laurie Metcalf]] páirt ann. ==Carachtair== * [[Tom Hanks]] - Woody * [[Tim Allen]] - Buzz Lightyear * [[Jim Varney]] - Slinky Dog * [[Don Rickles]] - Mr. Potato Head * [[Wallace Shawn]] - Rex * [[John Ratzenberger]] - Hamm * [[Annie Potts]] - Bo Peep * [[John Morris]] - Andy Davis * [[Erik von Detten]] - Sid Phillips * [[Sarah Freeman]] - Hannah Phillips * [[R. Lee Ermey]] - Sarge * [[Laurie Metcalf]] - Ms. Davis ==Ceol== # "You've Got a Friend in Me" (performed by Newman) # "Strange Things" # "I Will Go Sailing No More" # "Andy's Birthday" # "Soldier's Mission" # "Presents" # "Buzz" # "Sid" # "Woody and Buzz" # "Mutants" # "Woody's Gone" # "The Big One" # "Hang Together" # "On the Move" # "Infinity and Beyond" # "You've Got a Friend in Me (Duet Version)" ==Tagairtí== {{reflist}} ==Naisc sheachtracha== * [http://disney.com/toy story Suíomh oifigiúil Disney]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.imdb.com/title/tt0114709/ Toy Story ar IMDb] {{Rialú údaráis}} {{síol}} [[Catagóir:Scannáin Béarla]] [[Catagóir:Scannáin 1995]] [[Catagóir:Scannáin beochana 1995]] [[Catagóir:Scannáin Disney]] 5f1s32kuakq7qrlhuugztwqgl20bc2a 0 73251 1316856 1251440 2026-06-05T12:20:58Z TGcoa 21229 1316856 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Tomás Mag Uidhir''' nó '''Tom Maguire''' ([[28 Márta]] [[1892]] - [[5 Iúil]] [[1993]]). Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]]. Rugadh é i gContae Maigh Eo, agus chuaigh sé isteach in Óglaigh na hÉireann nuair a bunaíodh iad. <gallery> Piece 207-122; Thomas Maguire (1922).pdf|page=3|Comhad faisnéise míleata ar Thomas Maguire ó Arm na Breataine Móire </gallery> == Féach freisin == * [[:Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo|Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{stumpa}} {{DEFAULTSORT:Uidhir, Tomas Mag}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1892]] [[Catagóir:Básanna i 1993]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] ku5f2zix72wp4s7682z0sag24ybymf8 0 74597 1316861 1250345 2026-06-05T12:25:03Z TGcoa 21229 1316861 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Philip Brady''' (10 Meitheamh 1898 – 6 Eanáir 1995). Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Féach freisin == * [[Baile Átha Cliath Theas-Lár (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Theas-Lár]] * [[:Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár|Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Theas-Lár]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár]] {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 19ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 20ú Dáil}} {{síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Brady, Philip}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1898]] [[Catagóir:Básanna i 1995]] [[Catagóir:Ardmhéaraí Bhaile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 19ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 20ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Chabháin]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] 8gv80wwr129crew1h7itjaekixoukp8 0 81019 1316881 1261073 2026-06-05T23:41:59Z TGcoa 21229 1316881 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir agus 12ú Uachtarán na [[An Tuirc|Tuirce]] is ea '''Recep Tayyip Erdoğan''' a rugadh ar an [[26 Feabhra]], [[1954]]. Tá de cháil ar Erdogan go mbíonn daoine nach mbíonn ar aon phort leis á mbrú go leataobh aige agus go mbíonn sé ag cur de shíor leis an méid cumhachta atá aige féin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/vota-reitigh-i-ndan-diarrthoiri-thoghchan-uachtaranachta-na-tuirce/|teideal=Vóta réitigh i ndán d’iarrthóirí thoghchán uachtaránachta na Tuirce|dáta=2023-05-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-05-26}}</ref> [[Íomhá:2014 Turkish Presidential Election campaign.jpg|clé|mion|220x220px|2003-2020idí: an bua ag Erdogan i ngach toghchán]] [[Íomhá:After_coup_nightly_demonstartion_of_president_Erdogan_supporters._Istanbul,_Turkey,_Eastern_Europe_and_Western_Asia._22_July,2016.jpg|clé|mion|22 Iúil 2016|220x220px]] === 2003 === Nuair a toghadh Erdogan ar dtús in 2003, bhí tréimhse fáis ann ó thaobh na heacnamaíochta ach de réir a chéile mhéadaigh ar an gcáineadh a dhéantaí air, go háirithe mar gheall ar a chur chuige uathlathach ó na 2010idí ar aghaidh. .Ó 2003 go dtí 2014, bhí an Tuirc ag éirí níos cóngaraí don [[Iarthar na hEorpa|Iarthar]]. Bhí comhchainteanna ar siúl idir an t[[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] agus an Tuirc faoi bhallraíocht iomlán na Tuirce san eagraíocht.<ref>{{Lua idirlín|teideal=Türkiye - Enlargement and Eastern Neighbourhood - European Commission|url=https://enlargement.ec.europa.eu/countries/turkiye_en|work=enlargement.ec.europa.eu|dáta=2026-03-06|dátarochtana=2026-06-05|language=en}}</ref> Ar an 28 Lúnasa 2014, toghadh Tayyip Erdogan ina [[uachtarán]] ar an Tuirc, tar éis dó 11 bhliain a chur isteach mar chéad aire. === 2016 === Tharla "[[coup d'état]]" in aghaidh Erdogan ar an 15 Iúil 2016 <ref>Na meáin stáit sa Tuirc ag tuairisciú go ndúirt iarcheannaire sa bhfórsa aeir Akin Ozturk gurb eisean a phleanáil an coup d'état, [http://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0718/803203-9-000-oifigeach-poibli-ar-fionrai-treis-coup-detat-sa-tuirc/ RTÉ 2016.]</ref>. Maraíodh 294 agus gortaíodh 1400. Theip an réabhlóid. Dúirt daoine a thacaigh leis an coup d'état míleata gur iarracht a bhí ann stát daonlathach a dhéanamh den tír. Bhí os cionn 40,00 duine gafa, baill shinsearacha den arm agus breithimh san áireamh. === 2018 === Sa bhliain 2018, bhí taithí na mblianta ag Erodgan ar fheachtais toghchánaíochta, agus atoghadh é gan stró sa bhliain 2018.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=2018 Turkish presidential election|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2018_Turkish_presidential_election&oldid=1154826952|journal=Wikipedia|date=2023-05-14|language=en}}</ref> === 2023 === {{Main| Toghchán uachtaránachta na Tuirce, 2023}} == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-beath-tr}} {{DEFAULTSORT:Erdogan, Recep Tayyip}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1954]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Polaiteoirí Turcacha]] 3rkws9m9ck0kultkj58zkzwtx55r1qb 0 82348 1316868 1316846 2026-06-05T14:05:57Z Conradder 34685 /* 2000idí */ 1316868 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar i d[[Teach Theachtaí na Ríochta Aontaithe]] é '''Lár Uladh'''. Cruthaíodh sa bhliain 1950 é. Toghadh [[Francie Molloy]] ([[Sinn Féin|SF]]) don chéad uair in 2013 agus toghadh [[Cathal Mallaghan|Cathal M allaghan]] (SF) san [[Olltoghchán na R-A 2024 i dTuaisceart Éireann|Olltoghchán 2024]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-le-reimeas-paisley-agus-sinn-fein-ar-an-bpairti-is-mo-as-eirinn-in-westminster/|teideal=Deireadh le réimeas Paisley agus Sinn Féin ar an bpáirtí is mó as Éirinn in Westminster|dáta=2024-07-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-05}}</ref>. Ar bhruach thiar [[Loch nEathach]], tá pobal mór tuaithe sa toghcheantar chomh maith leis na bailte [[Oileán an Ghuail]], [[Machaire Fíolta]] agus [[An Chorr Chríochach]].<ref name=":03">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-taobh-thiar-den-bhanna-glas-dushlan-roimh-shinn-fein-i-ndoire/|teideal=An taobh thiar den Bhanna ‘glas’, dúshlán roimh Shinn Féin i nDoire|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=23 Meitheamh 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-06}}</ref> [[Íomhá:Francie Molloy MP - 16518752939.jpg|clé|mion|[[Francie" Molloy]] 2013]] == Stair == Bhain Martin McGuinness an suíochán in 1997 agus bhí sé ag Sinn Féin, gan dua ,ó shin. Tháinig [[Francie Molloy]] SF i gcomharbacht ar McGuinness in 2013 agus bhí móramh 9,500 vóta aige in 2019 –  46% den vóta, i gcomparáid le 25% an DUP a bhí sa dara háit. I dtoghchán an tionóil in 2022, bhí SF go mór chun tosaigh ar gach dream eile agus 53% den vóta agus triúr Teachtaí Tionóil acu i gcomparáid le 16.5% agus Teachta amháin ag an DUP agus 10% agus Teachta amháin ag an SDLP.<ref name=":03" /> === 2024 === D'éirigh an seanfhondúir Shinn Féin Francie Molloy as. In 2024, bhí an comhairleoir de chuid Shinn Féin, Cathal Mallaghan, rogha na coitiantachta chun an suíochán a bhaint. Bhí seachtar eile san iomaíocht , Denise Johnston an [[Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre|SDLP]], Padraic Farrell [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Páirtí na Comhghuaillíochta]], an Teachta Tionóil Keith Buchanan ón [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|DUP]], Jay Basra an [[Páirtí Aontachtach Uladh|UUP]], Glenn Moore [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|TUV]], Alexandra Halliday [[Aontú]] agus John Kelly, neamhspleách. Fearacht Thír Eoghain Thiar agus Feabhal tá móramh mór anseo ag éileamh go gcuirfí tús leis an obair chun bóthar an A5 a fheabhsú agus breis is leath héad marbh i dtimpistí ar an tslí chontúirteach idir [[Áth na Cloiche|Achadh na Cloiche]] agus [[Doire]] ó fógraíodh an plean forbartha i dtosach.<ref name=":03" /> == Toghcháin == ===2020idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|Olltoghchán, 2024]]<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election/2024/uk/constituencies/N05000010|teideal=Mid Ulster - General election results 2024|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2026-06-04}}</ref> |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Cathal Mallaghan]]''' | '''24,085''' | '''53.0 ''' | '''+7.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 9,162 | 20.2 | −3.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Denise Johnston | 3,722 | 8.2 | −5.7 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Glenn Moore | 2,978 | 6.6 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Jay Basra |2,269 | 5.0 | −0.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Padraic Farrell |2,001 | 4.4 | −3.2 |- |scope="row" style="background:{{Aontú/meta/color}};"| |[[Aontú]] |Alixandra Halliday | 1,047 | 2.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | John Kelly | 181 | 0.4 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 14,923 | 32.8 | +11.4 |- ! colspan="3" |Ballóid | 45,445 | 61.4 | −1.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 74,000 | | |} ===2010idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2019|Olltoghchán, 2019]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''20,473 ''' | '''45.9''' | '''-8.6''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 10,936 | 24.5 | -2.4 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Denise Johnston | 6,384 | 14.3 | +4.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Mel Boyle |3,526 |7.9 | +5.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Neil Richardson | 2,611 | 5.9 | -0.6 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | Conor Rafferty † | 690 | 1.5 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 9,537 | 21.4 | -6.2 |- ! colspan="3" |Ballóid | 44,620 | 63.3 | -4.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 70,490 | | |} <small>† B'iarrthóir é Conor Rafferty le h[[Éire Amach: Cumann na Saoirse]] ach ní raibh an páirtí cláraithe i dTuaisceart Éireann, mar sin, luadh mar neamhspleách é </small> {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017|Olltoghchán, 2017]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''25,455 ''' | '''54.5''' | '''+5.8''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 12,565 | 26.9 | +13.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Malachy Quinn | 4,563 | 9.8 | -2.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Mark Glasgow | 3,017 |6.5 | -8.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Fay Watson |1,094 |2.3 | +0.4 |- ! colspan="3" |Tromlach | 12,890 | 27.6 | -7.7 |- ! colspan="3" |Ballóid | 46,694 | 68.2 | +7.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 68,485 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2015|Olltoghchán, 2015]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''19,935 ''' | '''48.7 ''' | '''-3.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Sandra Overend]] | 6,318 |15.4 | +4.4 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] | 5,465 | 13.4 | -1.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Malachy Quinn | 5,055 | 12.4 | -1.9 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Gareth Ferguson | 1,892 | 4.6 | -2.7 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};"| |[[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] |Alan Day |863 |2.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Eric Bullick |778 |1.9 | +0.9 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Hugh Scullion |496 |1.2 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};"| |[[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann|Coimeádaigh TÉ]] |Lucille Nicholson |120 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 13,617 | 33.3 | -4.3 |- ! colspan="3" |Ballóid | 40,922 | 60.3 | -2.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,832 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |Corrthoghchán 2013 |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''17,462 ''' | '''46.9 ''' | '''-5.1''' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách |Nigel Lutton | 12,781 |34.4 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] | [[Patsy McGlone]] | 6,478 | 17.4 | +3.1 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Eric Bullick |487 |1.3 | +0.3 |- ! colspan="3" |Tromlach |4,681 | 12.5 | -25.1 |- ! colspan="3" |Ballóid | 37,208 | 55.7 | -7.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,192 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2010|Olltoghchán, 2010]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''20,294 ''' | '''40.1 ''' | '''+21.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] | 18,411 | 36.3 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Tony Quinn | 5,826 | 14.3 | -3.1 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[Coimeádaigh agus Aontachtaithe Uladh|CAU-FN]] |[[Sandra Overend]] |4,509 | 11.0 | +0.3 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Walter Millar | 2,995 |7.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ian Butler |397 |1.0 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 15,363 |37.6 | +13.5 |- ! colspan="3" |Ballóid | 40,842 | 63.2 | -10.0 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |64,594 | | |} ===2000idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2005|Olltoghchán, 2005]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''21,641 ''' | '''47.6''' | '''-3.5 ''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] |10,665 | 23.5 | -7.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Patsy McGlone]] | 7,922 | 17.4 | +0.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Billy Armstrong]] |4,853 |10.7 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Francis Donnelly |345 |0.8 | -0.2 |- ! colspan="3" |Tromlach | 10,976 | 24.1 | +4.1 |- ! colspan="3" |Ballóid |45,426 | 73.2 | -8.1 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |62,088 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2001|Olltoghchán, 2001]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''25,502 ''' | '''51.1 ''' | '''+11.0''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] |15,549 | 31.1 | -5.2 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Eilish Haughey |8,376 | 16.8 | -5.3 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Francie Donnelly |509 |1.0 | +0.5 |- ! colspan="3" |Tromlach | 9,953 | 20.0 | +16.2 |- ! colspan="3" |Ballóid |49,936 | 81.3 | -4.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |61,390 | | |} ===1990idí=== ===1980idí=== ===1970idí=== ===1960idí=== ===1950idi=== == Féach freisin == * [[:Catagóir:Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann|Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Toghcheantair Reatha Westminster i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Lár Uladh (toghcheantar na Ríochta Aontaithe)]] k9kviop3bzhklz35kk1xhkqu6gldmrp 0 84623 1316854 1131562 2026-06-05T12:19:05Z TGcoa 21229 1316854 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach is é '''Eddie Filgate''' (16 Meán Fómhair 1915 – 19 Eanáir 2017). Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 21ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 22ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 23ú Dáil}} {{Síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Filgate, Eddie}} [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1915]] [[Catagóir:Básanna in 2017]] [[Catagóir:Baill den 21ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 22ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 23ú Dáil]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] qzoa657qm52khikg4y6pwzyvyb6amvy 0 94086 1316857 1265120 2026-06-05T12:21:41Z TGcoa 21229 1316857 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Éaneolaíocht|Éaneolaí]] Éireannach ab ea '''Robert (Robin) Francis Ruttledge''' [[Cros mhíleata|MC]] (1889-2002), ar a dtugtar "an Maor" freisin, a bhfuil cuimhne níos fearr air as a chuid oibre i dtaifeadadh agus caomhnú córasach na n-éan Éireannach thar thréimhse seasca bliain. == Saol == Rugadh Robert Francis Ruttledge i gCnoc an Bhrúnaigh, [[Contae Cheatharlach]] ar 11 Meán Fómhair 1899.<ref name="Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1387071/Major-Robin-Ruttledge.html|work=The Telegraph}}</ref> Ba é an mac ba shine é le Thomas Henry Bruen Ruttledge agus Mary Caroline (née Browne-Clayton).<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.turtlebunbury.com/history/history_family/hist_family_b_clayton.html|work=Turtle Bunbury}}</ref> D’fhás Ruttledge suas i [[Contae Mhaigh Eo|gContae Mhaigh Eo]], i dteach teaghlaigh <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Bloomfield_House" rel="mw:ExtLink" teideal="Bloomfield House" class="new cx-link" data-linkid="41">Bloomfield House</a>.<ref>{{Lua idirlín|url=http://landedestates.nuigalway.ie/LandedEstates/jsp/estate-show.jsp?id=362|work=Landed Estates Database|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=2020-07-27|archivedate=2017-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201032307/http://landedestates.nuigalway.ie/LandedEstates/jsp/estate-show.jsp?id=362}}</ref> D’fhreastail sé ar Marlborough College agus ina dhiaidh sin ar choláiste daltaí Quetta, an India. Phós Ruttledge Mabel Rose (née Burke) i 1928, agus bhí beirt iníon aige. == Gairm mhíleata == Rinne Ruttledge sí seirbhís in Arm na hIndia leis an 34ú Prince Albert Victor's Own Poona Horse ó 1918 go 1921, agus tar éis an reisimint sin a chónascadh leis an 33ú Queen Victoria's Own Light Cavalry chun an 17úPoona Horse a chruthú, leo ó 1921 go 1939. Thug sé seirbhís le linn an fheachtais IWaziristan 1919,<ref name="Telegraph"/> agus bronnadh an Chrois Mhíleata air. Ba é a ardlua: Lt. Robert Francis Ruttledge; 34th Poona Horse, attd. 21st Cav., F.F. For gallantry and devotion on 21 November 1919, between Jatta and Murtaza Posts, when, after a brisk engagement, the troops under the command of Captain Byrne were ordered to retire. Lieutenant Ruttledge, observing that three dismounted men were in difficulty getting a wounded man away, and realising that the retirement would be delayed, galloped back in face of heavy fire, took the wounded man on his horse, and carried him to a place of safety.<ref>London Gazette 27 September 1920</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Básanna in 2002]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1899]] [[Catagóir:Daoine as Contae Cheatharlach]] [[Catagóir:Éaneolaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] f6w5aly3cnd0cx4klrbzqbi54vxecgl 0 94961 1316859 1275892 2026-06-05T12:22:59Z TGcoa 21229 1316859 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Stiúrthóir scannáin|Stiúrthóir]] agus léiritheoir [[Scannán|scannáin]] [[Éire|Éireannach]] ba ea '''George Morrison''' (a rugadh ar an 3 Samhain 1922 i d[[Trá Mhór]], [[Contae Phort Láirge]] agus a d'éag ar an 4 Lúnasa 2025).<ref>{{Lua idirlín|url=https://mylesdungan.com/2016/02/05/on-this-day-5-february-1960-the-first-commercial-screening-of-mise-eire/|teideal=On This Day – 5 February 1960 – the first commercial screening of Mise Eire|údar=Myles Dungan|dáta=2016-02-05|language=en|work=Myles Dungan|dátarochtana=2020-09-30}}</ref> Caomhnóir agus cláraitheoir ab ea Morrison, agus stiúrthóir na scannáin, [[Mise Éire (scannán)|Mise Éire]] <ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-scannan-cailiuil-saoirse-ar-fail-ar-dvd-anois.aspx|teideal=An scannán cáiliúil Saoirse? ar fáil ar DVD|údar=Antoine Ó Coileáin|dáta=2007|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-09-30}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-eireannaigh-ar-fud-an-domhain-faoi-chomaoin-mhor-aige-omos-leirithe-don-scannanoir-george-morrison/|teideal=‘Tá Éireannaigh ar fud an domhain faoi chomaoin mhór aige’ – Ómós léirithe don scannánóir George Morrison|dáta=2025-08-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-08-05}}</ref> [[Íomhá:GaelLinn.png|mion]] == Saol == I dTrá Mhór i gCo Phort Láirge i 1922 a rugadh George Morrison agus ní raibh sé ach scór bliain d'aois nuair a d'fhéach sé le leagan de Dracula a léiriú don scáileán. Ní raibh sé in ann a chríochnú, ámh, mar go raibh ábhar scannánaíochta gann ag an am sin de bhíthin an chogaidh. Níor mhairg ar bith aige an tuisliú beag sin agus chuir sé tús ceart lena ghairm i 1946 nuair a thosaigh sé ag obair do Mhicheál Mac Liammóir agus Hilton Edwards mar leas-stiúrthóir agus eagarthóir. === Mise Éire === Is é George Morrison a stiúraigh an scannán staire Mise Éire a chuir Gael Linn amach i 1959 agus ar chum Seán Ó Riada an fuaimrian ceoil lena aghaidh. Bhain Morrisson úsáid as nuachtríleanna agus ábhar cartlainne eile chun stair na tíre ó chasadh an 20ú céad go dtí aimsir Éirí Amach na Cásca a rianú. A bhuíochas dá chuid oibre tá fáil againn ar íomhánna a bheadh caillte murach é.<ref name=":0" /> D'éirigh leis, mar shampla, an beagán de na pictiúir beo a bhí tógtha de [[Tomás Ó Cléirigh|Thomás Ó Cléirigh]] a shábháil.<ref name=":0" /> Bhí glacadh an-mhaith leis ag an am agus chuaigh ceol [[Seán Ó Riada|Sheáin Uí Riada]] i bhfeidhm go mór ar dhaoine. Chuaigh Morrison ar lorg ábhar pictiúir de na daoine a bhí sáite ina lán [[cartlann]]<nowiki/>a. Ba é ''Mise Éire'' an chéad fhadscannán trí mheán na Gaeilge a eisíodh riamh. D'íoc Gael Linn £375 dó (suim shuntasach airgid ag an am) ach ní bhfuair Morrison dleachtanna ''as'' níos déanaí. Ba é ''[[Saoirse?]]'' an dara [[scannán]] ag baint le [[stair na hÉireann]] sa [[20ú haois]] (faoin tréimhse 1917-1923) a rinne Morrison do [[Gael Linn]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gael-linn.ie/ga/faoi-gael-linn/history|teideal=Stair Gael Linn {{!}} Gael Linn|language=ga|work=www.gael-linn.ie|dátarochtana=2020-09-30}}</ref> Is é Morrison a stiúraigh freisin an scannán ''Rebellion'' a tháinig sna sála ar Saoirse? sa bhliain 1963. Breathnaítear ar na trí scannán úd mar shaothair den chéad scoth. === Níos déanaí === Moltar go hard freisin dhá scannán eile leis, mar atá, ''These Stones Remain'' / ''Lorg na gCloch'' (1971)<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Lorg na gCloch|url=https://www.imdb.com/title/tt2363434/|publisher=George Morrison Productions|coauthors=Padraig O&apos;Raghallaigh|author=George Morrison}}</ref> agus ''Two Thousand Miles of Peril'' (1972). Chuir Gael Linn amach ''Lorg na gCloch'', scannán a stiúir Morrison faoi stair na healaíne a léirítear ar chlocha greanta na hÉireann. ''Dublin Day'' (2007) an saothar deiridh uaidh, scannán faisnéise faoi Bhaile Átha Cliath le linn James Joyce agus sa mhílaois nua araon. Toghadh George Morrison ina Shaoi Aosdána in 2017, tráth a bhronn Uachtarán na hÉireann Michael D Higgins torc óir na heagraíochta sin air. 102 bliain d'aois a bhí Morrison nuair a d'éag sé i dteach altranais i mBaile Átha Cliath ar an 4 Lúnasa 2025.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=An scannánóir aitheanta George Morrison tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0804/1526893-an-scannanoir-aitheanta-george-morrison-tar-eis-bhais/|date=2025-08-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Mise Éire|Mise Éire,]] [[Saoirseacht thraidisiúnta loinge|Saoirse?]], [[Gael Linn]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Morrison, George}} [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Phort Láirge]] [[Catagóir:Gael Linn]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1922]] [[Catagóir:Básanna in 2025]] [[Catagóir:Léiritheoirí scannán]] [[Catagóir:Baill d'Aosdána]] [[Catagóir:Gaeilgeoirí]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] ih0teqnrax8avp5cxkmnqk81ceb6a70 0 106507 1316866 1242930 2026-06-05T12:41:03Z TGcoa 21229 /* Saol & Gairm bheatha */ 1316866 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} == Saol & Gairm bheatha == == Naisc sheachtracha == {{DEFAULTSORT:Plunket, Katherine}} [[Catagóir:Coláiste Oiriall]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] gdteoc2gden0pi6asq9np933awb93h8 0 109129 1316862 1243914 2026-06-05T12:30:47Z TGcoa 21229 1316862 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bunaitheoir na sceallóglann Beshoff's in Éirinn ab ea '''Ivan Beshoff''' (c. 1882-1884 – 1987). Nuair a bhí sé óg, bhí sé ina mhairnéalach i gCabhlach [[Impireacht na Rúise]], agus ghlac sé páirt sa cheannairc chlúiteach ar an long chogaidh ''Potemkin'' i Meitheamh 1905. == Beathaisnéis == Rugadh Beshoff i mbaile 5 km ó [[Odesa]] i g[[Cúige Kherson]], cuid d'Impireacht na Rúise ag an am sin, agus cúige de chuid [[An Úcráin|na hÚcráine]] sa lá atá inniu ann. Bhí a athair ina bhreitheamh. Tar éis dó páirt a ghlacadh sa cheannairc ar an long chogaidh ''Potemkin'' i 1905, dhiúltaigh sé filleadh ar an Rúis agus d'fhan sé sa [[An Rómáin|Rómáin]], áit ar ghéill na ceannaircigh do na húdaráis. An bhliain dár gcionn, ag baint úsáide as dintiúir bhrionnaithe, chuaigh sé go dtí [[an Tuirc]], agus ansin go dtí [[Sasana]]. Chas sé le [[Vlaidímír Leinín|Leinín]] i Londain, agus chuir Leinín in aithne do [[Séamas Ó Lorcáin|Shéamas Ó Lorcáin]] é. Thug Beshoff cuairt ar Éirinn i 1913, agus é ar a bhealach go Ceanada. Nuair a d'imigh an bád air, bheartaigh sé fanacht in Éirinn.<ref name="dib">{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/beshoff-ivan-a0632|teideal=Beshoff, Ivan {!} Dictionary of Irish Biography|dátarochtana=2023-07-10|author=C. J. Woods}}</ref> === Saol in Éirinn === Thosaigh sé ag obair don chomhlacht Russian Oil Products, agus d'fhan sé sa phost sin go dtí gur stop an comhlacht ag trádáil sa bhliain 1940. I 1922, gabhadh é ar amhras go raibh sé ina [[Spiaireacht|spiaire]] agus cuireadh i bpríosún é, agus gabhadh arís é i 1932 (níl sé soiléir cén fáth). Bhí Ivan pósta agus bhí clann aige in Éirinn. Am éigin le linn nó i ndiaidh [[An Éigeandáil|na hÉigeandála]] (1939–1945), d'oscail sé sceallóglann i mBaile Átha Cliath.<ref name="dib"/> Lean baill den teaghlach ar aghaidh leis an ngnó, agus anois tá cúig shiopa acu timpeall Bhaile Átha Cliath.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beshoffbros.com/stores/|teideal=Stores — Beshoff Bros|dátarochtana=2023-07-10}}</ref> Mhaígh a gharmhac John Beshoff gur thug a sheanathair cuairt ar an [[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] trí huaire, agus, cé gur scoir sé ón ghnó ag aois 82, gur fhan sé gníomhach go dtí deireadh a shaoil. Fuair Ivan Beshoff bás i mBaile Átha Cliath ar 25 Deireadh Fómhair 1987. == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Beshoff, Ivan}} [[Catagóir:Naisc wayback teimpléad webarchive]] [[Catagóir:Básanna i 1987]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1885]] [[Catagóir:Lucht gnó na hÉireann]] [[Catagóir:Lucht gnó na Rúise]] [[Catagóir:Daoine Úcránacha]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] [[Catagóir:Bialannaithe]] s3b7r0rne1zy8rcooebf3ezxwynx45d 1316863 1316862 2026-06-05T12:34:41Z TGcoa 21229 1316863 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bunaitheoir na sceallóglann Beshoff's in Éirinn ab ea '''Ivan Beshoff''' (c. 1882-1884 – 1987). Nuair a bhí sé óg, bhí sé ina mhairnéalach i gCabhlach [[Impireacht na Rúise]], agus ghlac sé páirt sa cheannairc chlúiteach ar an long chogaidh ''Potemkin'' i Meitheamh 1905. [[Íomhá:Potemkin - Brassey's Naval Annual 1905.png|clé|mion|220x220px|An ''Potemkin'', 1905]] [[Íomhá:Beshoff Bros For Fish And Chips - Howth County Dublin (Ireland) (7897258656).jpg|clé|mion|220x220px|Beshoff, [[Binn Éadair]]]] [[Íomhá:Howth Beshoffs Philip 1.jpg|clé|mion|220x220px|Beshoff, [[Binn Éadair]]]] == Beathaisnéis == Rugadh Beshoff i mbaile 5 km ó [[Odesa]] i g[[Cúige Kherson]], cuid d'Impireacht na Rúise ag an am sin, agus cúige de chuid [[An Úcráin|na hÚcráine]] sa lá atá inniu ann. Bhí a athair ina bhreitheamh. Tar éis dó páirt a ghlacadh sa cheannairc ar an long chogaidh ''Potemkin'' i 1905, dhiúltaigh sé filleadh ar an Rúis agus d'fhan sé sa [[An Rómáin|Rómáin]], áit ar ghéill na ceannaircigh do na húdaráis. An bhliain dár gcionn, ag baint úsáide as dintiúir bhrionnaithe, chuaigh sé go dtí [[an Tuirc]], agus ansin go dtí [[Sasana]]. Chas sé le [[Vlaidímír Leinín|Leinín]] i Londain, agus chuir Leinín in aithne do [[Séamas Ó Lorcáin|Shéamas Ó Lorcáin]] é. Thug Beshoff cuairt ar Éirinn i 1913, agus é ar a bhealach go Ceanada. Nuair a d'imigh an bád air, bheartaigh sé fanacht in Éirinn.<ref name="dib">{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/beshoff-ivan-a0632|teideal=Beshoff, Ivan {!} Dictionary of Irish Biography|dátarochtana=2023-07-10|author=C. J. Woods}}</ref> === Saol in Éirinn === Thosaigh sé ag obair don chomhlacht Russian Oil Products, agus d'fhan sé sa phost sin go dtí gur stop an comhlacht ag trádáil sa bhliain 1940. I 1922, gabhadh é ar amhras go raibh sé ina [[Spiaireacht|spiaire]] agus cuireadh i bpríosún é, agus gabhadh arís é i 1932 (níl sé soiléir cén fáth). Bhí Ivan pósta agus bhí clann aige in Éirinn. Am éigin le linn nó i ndiaidh [[An Éigeandáil|na hÉigeandála]] (1939–1945), d'oscail sé sceallóglann i mBaile Átha Cliath.<ref name="dib"/> Lean baill den teaghlach ar aghaidh leis an ngnó, agus anois tá cúig shiopa acu timpeall Bhaile Átha Cliath.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beshoffbros.com/stores/|teideal=Stores — Beshoff Bros|dátarochtana=2023-07-10}}</ref> Mhaígh a gharmhac John Beshoff gur thug a sheanathair cuairt ar an [[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] trí huaire, agus, cé gur scoir sé ón ghnó ag aois 82, gur fhan sé gníomhach go dtí deireadh a shaoil. Fuair Ivan Beshoff bás i mBaile Átha Cliath ar 25 Deireadh Fómhair 1987. == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Beshoff, Ivan}} [[Catagóir:Naisc wayback teimpléad webarchive]] [[Catagóir:Básanna i 1987]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1885]] [[Catagóir:Lucht gnó na hÉireann]] [[Catagóir:Lucht gnó na Rúise]] [[Catagóir:Daoine Úcránacha]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] [[Catagóir:Bialannaithe]] 5s0fgjzyxw3ecq8528zr5jidmgpjpwo 0 111506 1316865 1249923 2026-06-05T12:38:54Z TGcoa 21229 /* Tagairtí */ 1316865 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Altranas|Altra]] Éireannach as [[Inis Mór]] agus ball de [[Cumann na mBan|Chumann na mBan]] ab ea '''Bríd Ní Ghiolláin,'''<ref name='Conamara'>{{Cite book-en|last=Mac Con Iomaire|first=Liam|author-link=Liam Mac Con Iomaire|title=Conamara: An Tír Aineoil|publisher=[[Cló Iar-Chonnacht]]|language=ga|year=1997|location=[[Indreabhán]]|isbn=1-900693-39-9|page=52|quote=...Bríd Ní Ghiolláin, mar is fearr aithne uirthi...}}</ref> '''Bríd Uí Dhireáin'''<ref name="ainm">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1882|teideal=UÍ DHIREÁIN, Bríd (1894–2003)|dátarochtana=2024-02-01}}</ref> nó '''Bridget Dirrane'''; 15 Samhain 1894 – 31 Nollaig 2003).<ref name="Lunney">{{Cite book-en|last=Lunney|first=Linda|title=[[Dictionary of Irish Biography]]|date=2012|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge}}</ref><ref name="Gillan">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/news/2004/jan/02/guardianobituaries|teideal=Bridget Dirrane|work=The Guardian|dátarochtana=2024-02-01}}</ref><ref name="IT">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/tributes-paid-to-aran-islands-woman-who-has-died-aged-109-1.1128528|language=en|teideal=Tributes paid to Aran Islands woman who has died aged 109|work=The Irish Times|last=Siggins|first=Lorna|dáta=2004-01-02|dátarochtana=2024-02-01}}</ref> == Tús a saoil == Rugadh Bríd Ní Ghiolláin i bhFearann an Choirce sa mbaile fearainn Cill Mhuirbhigh in [[Inis Mór]] ar 15 Samhain 1894, an leanbh ab óige ag Joseph Gillan, fíodóir agus feirmeoir, agus Maggie (née Walsh). Labhair an teaghlach Gaeilge sa bhaile, cé go raibh Béarla acu freisin. D'fhreastail Ní Ghiolláin ar an scoil náisiúnta i bhFearann an Choirce, ach d'fhág sí an scoil nuair a bhí sí 14 bliana d'aois chun obair a dhéanamh mar fheighlí leanaí. Ina cuimhní cinn, ''A Woman of Aran'', a foilsíodh in 1997, mhaígh Ní Ghiolláin gur chas sí le [[Seosamh Pluincéad]], [[Éamonn Ceannt]], [[Tomás Mac Donnchadha]], [[Tomás Ághas]], agus [[Pádraig Mac Piarais]] nuair a thug siad cuairt ar an teach in Inis Mór ina raibh sí ag obair, agus gur phléigh sí cúrsaí polaitíochta agus pleananna d'[[Éirí Amach na Cásca]] leo. Poblachtánach a bhí inti, agus chuaigh sí isteach i gCumann na mBan in 1918. Thug sí cúnamh d'óglaigh a bhí ar a dteitheadh ó na húdaráis. Mar gheall ar a dtuairimí poblachtánacha, rinne [[Dúchrónaigh|na Dúchrónaigh]] ruathar ar thithe mhuintir Uí Ghiolláin.<ref name="Lunney"/> == Gairm == Bhog Ní Ghiolláin go Baile Átha Cliath in 1919 agus oileadh í mar altra in [[Ospidéal Naomh Ultán]]. Bhí sí fós faoi fhaireachas, agus gabhadh í, in éineacht lena fostóir Claude Chavasse, nuair a bhí sí ag obair mar altra ina theach. Coinníodh í i stáisiún Bridewell ar feadh dhá lá sular aistríodh go [[Príosún Mhuinseo]] í. Níor cúisíodh í agus níor cuireadh ar a triail í. Dhiúltaigh sí Béarla a labhairt, rud a chuir na gardaí le buile. Chuaigh sí ar stailc ocrais ar feadh roinnt laethanta in 1920 go dtí gur scaoileadh saor í.<ref name="Lunney"/> Ghlac sí páirt i mbigil de chuid Chumann na mBan lasmuigh de Phríosún Mhuinseo i mí na Samhna 1920, nuair a crochadh [[Kevin Barry]].<ref name="Gillan"/> D’oibrigh sí i dteach an Ghinearáil [[Risteard Ó Maolchatha|Risteard Uí Mhaolchatha]] ar feadh dhá bhliain, sula ndeachaigh sí ar imirce go dtí na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] in 1927. D’oibrigh sí mar altra i [[Bostún, Massachusetts|mBostún]], áit a raibh sí ina ball gníomhach den phobal Éireannach taobh le gaolta agus iarchomharsana ó Oileáin Árann. D’oibrigh sí in óstán ar feadh tamaill, ach d’fhill sí ar an altranas tar éis di Éamonn Ó Direáin<ref name='Conamara2'>{{Cite book-en|last=Mac Con Iomaire|first=Liam|author-link=Liam Mac Con Iomaire|title=Conamara: An Tír Aineoil|publisher=[[Cló Iar-Chonnacht]]|language=ga|year=1997|location=[[Indreabhán]]|isbn=1-900693-39-9|page=52}}</ref> (“Ned”) a phósadh i mí na Samhna 1932. Oibrí i mBostún ba ea Ned, arbh as Inis Mór é freisin, ach fuair sé bás in 1940. Ar 13 Bealtaine 1940, rinneadh saoránach de na Stáit Aontaithe di. Rinne sí stocaireacht ar son [[John F. Kennedy]] sa phobal Éireannach agus Gael-Mheiriceánach i mBostún Theas nuair a sheas sé i dtoghchán na huachtaránachta in 1960. Thug Jean Kennedy Smith cuairt ar Ní Ghiolláin i nGaillimh in 1997 chun aitheantas a thabhairt don obair a rinne sí. Bhuail sí leis an Seanadóir [[Ted Kennedy|Edward Kennedy]] freisin.<ref name="Lunney"/> == Deireadh a saoil == Tar éis di dul amach ar pinsean, d’fhill sí ar Oileáin Árann in 1966 nuair a bhí sí 72 bliain d’aois. Bhí sí ina cónaí ansin lena deartháir céile, Pádraig Ó Direáin, baintreach fir a raibh triúr mac fásta aige. Phós siad i searmanas príobháideach ar an 27 Aibreán 1966. D'fhan sí ar an oileán tar éis bhás Phádraig ar an 28 Feabhra 1990, in aon teach lena leasmhac. Tar éis tamaill, chuaigh sí isteach i dteach altranais sa Chaisleán Nua i mbruachbhailte [[Gaillimh|Chathair na Gaillimhe]]. Shlánaigh sí céad bliain in 1994, agus cúpla bliain tar éis sin, shocraigh mátrún an tí altranais go mbaileodh an scríbhneoir áitiúil Jack Mahon a cuimhní cinn chun iad a chur le chéile i bhfoirm leabhair. Foilsíodh an leabhar, ''A Woman of Aran'', in 1997 agus bhí sé ar an liosta sárdhíola ar feadh roinnt seachtainí. Bhronn [[Ollscoil na Gaillimhe|OÉ Gaillimh]] céim oinigh, MA ''honoris causa'', ar Ní Ghiolláin i mBealtaine 1998, an duine is sine a fuair céim oinigh riamh. Fuair sí bás ar an 31 Nollaig 2003, in aois a 109, i nGaillimh.<ref name="Lunney"/> Cuireadh in Inis Mór í.<ref name="IT"/> == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Giolláin, Bríd Ní}} [[Catagóir:Básanna in 2003]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1894]] [[Catagóir:Banaltraí]] [[Catagóir:Daoine as Árainn]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] [[Catagóir:Réabhlóidithe Éireannacha]] c0vy1fzxepnl1p6359horapvaa92y11 0 112116 1316853 1246155 2026-06-05T12:18:06Z TGcoa 21229 1316853 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Iomáint|Iománaí]] Éireannach ab ea '''John Coffey''' (14 Eanáir 1918 – 11 Lúnasa 2019). D'imir sé naoi séasúr le foireann sinsear [[CLG Chontae Thiobraid Árann|Thiobraid Árann]] ó 1940 go 1948.<ref>{{Cite web-en|url=http://www.tipperarystar.ie/news/sport/201533/Mick-Murphy-honoured-as-Billy-Quinn.html|title=Mick Murphy honoured as Billy Quinn passes away|author=|first=|date=23 January 2016|publisher=Tipperary Star|access-date=26 January 2016}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=http://www.irishexaminer.com/sport/gaa/hurling/meet-john-coffey-hurlings-oldest-living-all-ireland-medal-holder-455285.html|title=Meet John Coffey: Hurling's oldest living All-Ireland medal holder|author=O'Sullivan|first=P. M.|date=21 July 2017|publisher=Irish Examiner|access-date=21 July 2017}}</ref> Ba é an ceathrú duine a bhuaigh bonn Uile-Éireann san iomáint a raibh an céad slánaithe aige.<ref>{{Cite web-en|url=http://boherlahandualla.ie/john-coffey-oldest-living-all-ireland-winner-turns-100/|title=John Coffey - Oldest Living All Ireland Winner turns 100|date=14 February 2018}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.irishexaminer.com/sport/gaa/hurling/meet-john-coffey-hurlings-oldest-living-all-ireland-medal-holder-455285.html|title=Meet John Coffey: Hurling's oldest living All-Ireland medal holder|date=21 July 2017|work=www.irishexaminer.com}}</ref> Roghnaíodh Coffey mar bhall d'fhoireann mionúr Thiobraid Árann nuair a bhí sé sé bliana déag d’aois. D'imir sé trí shéasúr craobhchomórtais leis an bhfoireann mionúr, agus bhuaigh sé bonn Uile-Éireann leo ina chéad bhliain, in 1934. Ina dhiaidh sin, d'imir sé le foireann sóisear an chontae idir 1936 agus 1940. Ba sa bhliain 1940 a d'imir sé a chéad chluiche leis an bhfoireann sinsear, agus ó 1940 go 1948 roghnaíodh i bhfoireann na sinsear é go rialta. Bhuaigh sé bonn ór i gCraobhchomórtas na hÉireann sa bhliain 1945, agus Craobh na Mumhan sa bhliain chéanna. D'éirigh Coffey as an iomáint idirchontae tar éis [[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1948|chraobhchomórtas na hÉireann in 1948]]. Chaith sé seal gairid i gcúltaca Óglaigh na hÉireann ar oileán Dhairbhre agus é ag cosaint na línte teileagraif le linn an [[Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogadh Domhanda]], línte a cheangail Éire le Meiriceá ag an am. Chuaigh sé féin agus a bhean chéile, Kitty, ar imirce go Toronto [[Ceanada|Cheanada]] ó 1955-1960, áit ar saolaíodh triúr clainne dóibh. Is i mBaile Átha Cliath a chuireadar fúthu agus iad ag filleadh ar Éirinn, agus is ansin a d'fhanadar agus a thógadar a seisear clainne. D'oibrigh sé mar theicneoir línte fóin agus teileagraif don tréimhse seo. Fuair sé bás mí Lúnasa 2019 agus aois 101 aige.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.tipperarylive.ie/news/home/437652/passing-of-tipperary-hurling-legend-john-coffey-aged-102-the-oldest-all-ireland-medal-winner.html|title=Passing of Tipperary hurling legend John Coffey (aged 102) - the oldest All-Ireland medal winner|date=12 August 2019|work=Tipperary Live|access-date=13 August 2019}}</ref> == Gradaim == * [[Craobh Shinsear Iomána na hÉireann|Craobh Sinsear na hÉireann]] (1): [[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1945|1945]] * Craobh Sinsear na Mumhan (1): [[Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1945|1945]] * Craobh Mionúr na hÉireann (1): 1934 * Craobh Mionúr na Mumhan (1): 1934 == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Coffey, John}} [[Catagóir:Básanna in 2019]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1918]] [[Catagóir:Ailt le téacs sa Ghaeilge]] [[Catagóir:Iománaithe Thiobraid Árann]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] efblippkobwesem3179tkyo92iz0gtt 0 121079 1316875 1284141 2026-06-05T22:59:04Z TGcoa 21229 1316875 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | upright=1.35 | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais]] Le haontachas [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstát nua]], tá líon na dtíortha san [[Aontas Eorpach]] (AE) méadaithe de réir a chéile ar feadh a staire.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref> Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiséas méadaithe mar [[lánpháirtiú na hEorpa]]. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]], ag na [[Sé Laistigh]] sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíochtaí aontachais == Tá idirbheartaíochtaí aontachais ar siúl i láthair na huaire leis na tíortha a leanas: * [[Aontachas Montainéagró leis an AE|Montainéagró]] (ó 2012) * [[Aontachas na Seirbia leis an AE|an tSeirbia]] (ó 2014) * [[Aontachas na hAlbáine leis an AE|an Albáin]] (ó 2020) * [[Aontachas na Macadóine Thuaidh leis an AE|an Mhacadóin Thuaidh]] (ó 2020) * [[Aontachas na Moldóive leis an AE|an Mholdóiv]] (ó 2024) * [[Aontachas na hÚcráine leis an AE|an Úcráin]] (ó 2024). Thosaigh [[Aontachas na Tuirce leis an AE|idirbheartaíocht leis an Tuirc]] i mí Dheireadh Fómhair 2005, ach chuir an tAE stopadh leo ó mhí na Nollag 2016, de dheasca meathlúchán ó thaobh daonlathais, forlámhas an dlí agus ceart bunúsach de. Bronnadh stádas iarrthóra ar [[Aontachas na Boisnia agus na Heirseagaivéine leis an AE|an mBoisnia agus an Heirseagaivéin]] agus ar [[Aontachas na Seoirsia leis an AE|an Seoirsia]] i mí na Nollag 2022 agus mí na Nollag 2023, faoi seach ach iarraidh orthu tuilleadh leasuithe a chur i réim. Thug [[Aontachas of Kosovo leis an AE|an Chosaiv]] iarratas ballraíochta isteach i mí na Nollag 2022. Níl an AE ar aon intinn áfach maidir le Kosovo, ní aithníonn cúig bhallstát a [[neamhspleáchas na Cosaive|neamhspleáchas]]. == Féach freisin == * Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Aontas Eorpach]] [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] 6c4yz5586nj316esziiby0h3vdwfnvq 1316876 1316875 2026-06-05T23:02:06Z TGcoa 21229 1316876 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | upright=1.35 | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais]] Le haontachas [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstát nua]], tá líon na dtíortha san [[Aontas Eorpach]] (AE) méadaithe de réir a chéile ar feadh a staire.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref> Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiséas méadaithe mar [[lánpháirtiú na hEorpa]]. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]],<ref group=n name=art1 /> ag na [[Sé Laistigh]] sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíochtaí aontachais == Tá idirbheartaíochtaí aontachais ar siúl i láthair na huaire leis na tíortha a leanas: * [[Aontachas Montainéagró leis an AE|Montainéagró]] (ó 2012) * [[Aontachas na Seirbia leis an AE|an tSeirbia]] (ó 2014) * [[Aontachas na hAlbáine leis an AE|an Albáin]] (ó 2020) * [[Aontachas na Macadóine Thuaidh leis an AE|an Mhacadóin Thuaidh]] (ó 2020) * [[Aontachas na Moldóive leis an AE|an Mholdóiv]] (ó 2024) * [[Aontachas na hÚcráine leis an AE|an Úcráin]] (ó 2024). Thosaigh [[Aontachas na Tuirce leis an AE|idirbheartaíocht leis an Tuirc]] i mí Dheireadh Fómhair 2005,<ref name=TUR2006 /> ach chuir an tAE stopadh leo ó mhí na Nollag 2016,<ref name=Yahoo /><ref name=CouncilDecisions2018 /><ref name=CouncilDecisions2023 /> de dheasca meathlúchán ó thaobh daonlathais, forlámhas an dlí agus ceart bunúsach de.<ref name=Yahoo /><ref name=AljazeeraSep2023 /><ref name=TurkeyStatus/> Bronnadh stádas iarrthóra ar [[Aontachas na Boisnia agus na Heirseagaivéine leis an AE|an mBoisnia agus an Heirseagaivéin]] agus ar [[Aontachas na Seoirsia leis an AE|an Seoirsia]] i mí na Nollag 2022<ref name=BihCandidate /><ref name=BihStatus /> agus mí na Nollag 2023,<ref name=GeoStatus /> faoi seach ach iarraidh orthu tuilleadh leasuithe a chur i réim. Thug [[Aontachas of Kosovo leis an AE|an Chosaiv]] iarratas ballraíochta isteach i mí na Nollag 2022.<ref name=KosovoAppli /> Níl an AE ar aon intinn áfach maidir le Kosovo, ní aithníonn cúig bhallstát a [[neamhspleáchas na Cosaive|neamhspleáchas]]. == Féach freisin == * Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] ii6ox95ms66w1qoye1z1r31jg9fr20e 1316877 1316876 2026-06-05T23:02:56Z TGcoa 21229 1316877 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | upright=1.35 | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais]] Le haontachas [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstát nua]], tá líon na dtíortha san [[Aontas Eorpach]] (AE) méadaithe de réir a chéile ar feadh a staire. Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiséas méadaithe mar [[lánpháirtiú na hEorpa]]. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]],<ref group=n name=art1 /> ag na [[Sé Laistigh]] sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíochtaí aontachais == Tá idirbheartaíochtaí aontachais ar siúl i láthair na huaire leis na tíortha a leanas: * [[Aontachas Montainéagró leis an AE|Montainéagró]] (ó 2012) * [[Aontachas na Seirbia leis an AE|an tSeirbia]] (ó 2014) * [[Aontachas na hAlbáine leis an AE|an Albáin]] (ó 2020) * [[Aontachas na Macadóine Thuaidh leis an AE|an Mhacadóin Thuaidh]] (ó 2020) * [[Aontachas na Moldóive leis an AE|an Mholdóiv]] (ó 2024) * [[Aontachas na hÚcráine leis an AE|an Úcráin]] (ó 2024). Thosaigh [[Aontachas na Tuirce leis an AE|idirbheartaíocht leis an Tuirc]] i mí Dheireadh Fómhair 2005,<ref name=TUR2006 /> ach chuir an tAE stopadh leo ó mhí na Nollag 2016,<ref name=Yahoo /><ref name=CouncilDecisions2018 /><ref name=CouncilDecisions2023 /> de dheasca meathlúchán ó thaobh daonlathais, forlámhas an dlí agus ceart bunúsach de.<ref name=Yahoo /><ref name=AljazeeraSep2023 /><ref name=TurkeyStatus/> Bronnadh stádas iarrthóra ar [[Aontachas na Boisnia agus na Heirseagaivéine leis an AE|an mBoisnia agus an Heirseagaivéin]] agus ar [[Aontachas na Seoirsia leis an AE|an Seoirsia]] i mí na Nollag 2022<ref name=BihCandidate /><ref name=BihStatus /> agus mí na Nollag 2023,<ref name=GeoStatus /> faoi seach ach iarraidh orthu tuilleadh leasuithe a chur i réim. Thug [[Aontachas of Kosovo leis an AE|an Chosaiv]] iarratas ballraíochta isteach i mí na Nollag 2022.<ref name=KosovoAppli /> Níl an AE ar aon intinn áfach maidir le Kosovo, ní aithníonn cúig bhallstát a [[neamhspleáchas na Cosaive|neamhspleáchas]]. == Nótaí == {{reflist | group=n | refs = <ref name=art1>Deir Airteagal 1 den {{h|Conradh ar an Aontas Eorpach}}:"Fothófar an tAontas ar an gConradh seo agus ar an g[[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (dá ngairtear "[[Conarthaí an Aontais Eorpaigh|na Conarthaí]]" anseo feasta). Beidh an stádas dlí céanna ag an dá Chonradh sin. Gabhfaidh an tAontas ionad an [[Comhphobal Eorpach|Chomhphobail]] Eorpaigh agus tiocfaidh sé i gcomharbas air." </ref> }} == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} {{síol-eu}} rjmpmjydj92yq05ukvdkjbbvohqjjqo 1316878 1316877 2026-06-05T23:04:08Z TGcoa 21229 1316878 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | upright=1.35 | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais]] Le haontachas [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstát nua]], tá líon na dtíortha san [[Aontas Eorpach]] (AE) méadaithe de réir a chéile ar feadh a staire. Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiséas méadaithe mar [[lánpháirtiú na hEorpa]]. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]],<ref group=n name=art1 /> ag na [[Sé Laistigh]] sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíochtaí aontachais == Tá idirbheartaíochtaí aontachais ar siúl i láthair na huaire leis na tíortha a leanas: * [[Aontachas Montainéagró leis an AE|Montainéagró]] (ó 2012) * [[Aontachas na Seirbia leis an AE|an tSeirbia]] (ó 2014) * [[Aontachas na hAlbáine leis an AE|an Albáin]] (ó 2020) * [[Aontachas na Macadóine Thuaidh leis an AE|an Mhacadóin Thuaidh]] (ó 2020) * [[Aontachas na Moldóive leis an AE|an Mholdóiv]] (ó 2024) * [[Aontachas na hÚcráine leis an AE|an Úcráin]] (ó 2024). Thosaigh [[Aontachas na Tuirce leis an AE|idirbheartaíocht leis an Tuirc]] i mí Dheireadh Fómhair 2005,<ref name=TUR2006 /> ach chuir an tAE stopadh leo ó mhí na Nollag 2016,<ref name=Yahoo /><ref name=CouncilDecisions2018 /><ref name=CouncilDecisions2023 /> de dheasca meathlúchán ó thaobh daonlathais, forlámhas an dlí agus ceart bunúsach de.<ref name=Yahoo /><ref name=AljazeeraSep2023 /><ref name=TurkeyStatus/> Bronnadh stádas iarrthóra ar [[Aontachas na Boisnia agus na Heirseagaivéine leis an AE|an mBoisnia agus an Heirseagaivéin]] agus ar [[Aontachas na Seoirsia leis an AE|an Seoirsia]] i mí na Nollag 2022<ref name=BihCandidate /><ref name=BihStatus /> agus mí na Nollag 2023,<ref name=GeoStatus /> faoi seach ach iarraidh orthu tuilleadh leasuithe a chur i réim. Thug [[Aontachas of Kosovo leis an AE|an Chosaiv]] iarratas ballraíochta isteach i mí na Nollag 2022.<ref name=KosovoAppli /> Níl an AE ar aon intinn áfach maidir le Kosovo, ní aithníonn cúig bhallstát a [[neamhspleáchas na Cosaive|neamhspleáchas]]. == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist | group=n | refs = <ref name=art1>Deir Airteagal 1 den {{h|Conradh ar an Aontas Eorpach}}:"Fothófar an tAontas ar an gConradh seo agus ar an g[[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (dá ngairtear "[[Conarthaí an Aontais Eorpaigh|na Conarthaí]]" anseo feasta). Beidh an stádas dlí céanna ag an dá Chonradh sin. Gabhfaidh an tAontas ionad an [[Comhphobal Eorpach|Chomhphobail]] Eorpaigh agus tiocfaidh sé i gcomharbas air." </ref> }} {{reflist | refs = <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} rgrsh7eygwtonz9bz8h1a7duxnhmp53 1316879 1316878 2026-06-05T23:04:32Z TGcoa 21229 1316879 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | upright=1.35 | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais]] Le haontachas [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstát nua]], tá líon na dtíortha san [[Aontas Eorpach]] (AE) méadaithe de réir a chéile ar feadh a staire. Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiséas méadaithe mar [[lánpháirtiú na hEorpa]]. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]],<ref group=n name=art1 /> ag na [[Sé Laistigh]] sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíochtaí aontachais == Tá idirbheartaíochtaí aontachais ar siúl i láthair na huaire leis na tíortha a leanas: * [[Aontachas Montainéagró leis an AE|Montainéagró]] (ó 2012) * [[Aontachas na Seirbia leis an AE|an tSeirbia]] (ó 2014) * [[Aontachas na hAlbáine leis an AE|an Albáin]] (ó 2020) * [[Aontachas na Macadóine Thuaidh leis an AE|an Mhacadóin Thuaidh]] (ó 2020) * [[Aontachas na Moldóive leis an AE|an Mholdóiv]] (ó 2024) * [[Aontachas na hÚcráine leis an AE|an Úcráin]] (ó 2024). Thosaigh [[Aontachas na Tuirce leis an AE|idirbheartaíocht leis an Tuirc]] i mí Dheireadh Fómhair 2005,<ref name=TUR2006 /> ach chuir an tAE stopadh leo ó mhí na Nollag 2016,<ref name=Yahoo /><ref name=CouncilDecisions2018 /><ref name=CouncilDecisions2023 /> de dheasca meathlúchán ó thaobh daonlathais, forlámhas an dlí agus ceart bunúsach de.<ref name=Yahoo /><ref name=AljazeeraSep2023 /><ref name=TurkeyStatus/> Bronnadh stádas iarrthóra ar [[Aontachas na Boisnia agus na Heirseagaivéine leis an AE|an mBoisnia agus an Heirseagaivéin]] agus ar [[Aontachas na Seoirsia leis an AE|an Seoirsia]] i mí na Nollag 2022<ref name=BihCandidate /><ref name=BihStatus /> agus mí na Nollag 2023,<ref name=GeoStatus /> faoi seach ach iarraidh orthu tuilleadh leasuithe a chur i réim. Thug [[Aontachas of Kosovo leis an AE|an Chosaiv]] iarratas ballraíochta isteach i mí na Nollag 2022.<ref name=KosovoAppli /> Níl an AE ar aon intinn áfach maidir le Kosovo, ní aithníonn cúig bhallstát a [[neamhspleáchas na Cosaive|neamhspleáchas]]. == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist | group=n | refs = <ref name=art1>Deir Airteagal 1 den {{h|Conradh ar an Aontas Eorpach}}:"Fothófar an tAontas ar an gConradh seo agus ar an g[[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (dá ngairtear "[[Conarthaí an Aontais Eorpaigh|na Conarthaí]]" anseo feasta). Beidh an stádas dlí céanna ag an dá Chonradh sin. Gabhfaidh an tAontas ionad an [[Comhphobal Eorpach|Chomhphobail]] Eorpaigh agus tiocfaidh sé i gcomharbas air." </ref> }} {{reflist | refs = <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] ceww50znigr1l6cphvmzr7o01b92kbh 1316880 1316879 2026-06-05T23:05:02Z TGcoa 21229 1316880 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | upright=1.35 | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais]] Le haontachas [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstát nua]], tá líon na dtíortha san [[Aontas Eorpach]] (AE) méadaithe de réir a chéile ar feadh a staire.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref> Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiséas méadaithe mar [[lánpháirtiú na hEorpa]]. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]],<ref group=n name=art1 /> ag na [[Sé Laistigh]] sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíochtaí aontachais == Tá idirbheartaíochtaí aontachais ar siúl i láthair na huaire leis na tíortha a leanas: * [[Aontachas Montainéagró leis an AE|Montainéagró]] (ó 2012) * [[Aontachas na Seirbia leis an AE|an tSeirbia]] (ó 2014) * [[Aontachas na hAlbáine leis an AE|an Albáin]] (ó 2020) * [[Aontachas na Macadóine Thuaidh leis an AE|an Mhacadóin Thuaidh]] (ó 2020) * [[Aontachas na Moldóive leis an AE|an Mholdóiv]] (ó 2024) * [[Aontachas na hÚcráine leis an AE|an Úcráin]] (ó 2024). Thosaigh [[Aontachas na Tuirce leis an AE|idirbheartaíocht leis an Tuirc]] i mí Dheireadh Fómhair 2005,<ref name=TUR2006 /> ach chuir an tAE stopadh leo ó mhí na Nollag 2016,<ref name=Yahoo /><ref name=CouncilDecisions2018 /><ref name=CouncilDecisions2023 /> de dheasca meathlúchán ó thaobh daonlathais, forlámhas an dlí agus ceart bunúsach de.<ref name=Yahoo /><ref name=AljazeeraSep2023 /><ref name=TurkeyStatus/> Bronnadh stádas iarrthóra ar [[Aontachas na Boisnia agus na Heirseagaivéine leis an AE|an mBoisnia agus an Heirseagaivéin]] agus ar [[Aontachas na Seoirsia leis an AE|an Seoirsia]] i mí na Nollag 2022<ref name=BihCandidate /><ref name=BihStatus /> agus mí na Nollag 2023,<ref name=GeoStatus /> faoi seach ach iarraidh orthu tuilleadh leasuithe a chur i réim. Thug [[Aontachas of Kosovo leis an AE|an Chosaiv]] iarratas ballraíochta isteach i mí na Nollag 2022.<ref name=KosovoAppli /> Níl an AE ar aon intinn áfach maidir le Kosovo, ní aithníonn cúig bhallstát a [[neamhspleáchas na Cosaive|neamhspleáchas]]. == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist | group=n | refs = <ref name=art1>Deir Airteagal 1 den {{h|Conradh ar an Aontas Eorpach}}:"Fothófar an tAontas ar an gConradh seo agus ar an g[[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (dá ngairtear "[[Conarthaí an Aontais Eorpaigh|na Conarthaí]]" anseo feasta). Beidh an stádas dlí céanna ag an dá Chonradh sin. Gabhfaidh an tAontas ionad an [[Comhphobal Eorpach|Chomhphobail]] Eorpaigh agus tiocfaidh sé i gcomharbas air." </ref> }} {{reflist | refs = <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] 13d1b0k4z0gk8wq8tc2wsuyuh28z60g 1316884 1316880 2026-06-06T00:22:51Z TGcoa 21229 1316884 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais|220x220px]] [[Íomhá:EU PopDev.png|mion|220x220px| Daonra]] [[Íomhá:EU enlargement plaques Bute Park Cardiff.jpg|mion|322x322px| Plaic chuimhneacháin a tógadh sa Bhreatain Bhig in 2004]] Is éard is '''méadú''' - nó '''leathnú''' - ann tíortha nua ag teacht isteach san Aontas Eorpach. Tharla sé sin roinnt uaireanta i stair an Aontais, agus gach uair rinneadh athrú ó bhonn ar an Aontas agus ar na tíortha a tháinig isteach ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref>   Chuir méadú an Aontais Eorpaigh go mór le scaipeadh na cobhsaíochta, na síochána agus an rathúnais ar fud na mór-roinne, i dTuaisceart Éireann mar shampla; sheas an tAontas Eorpach i gcónaí le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Buntáistí do thíortha a thagann isteach san Aontas Eorpach == Tá go leor buntáistí ag baint leis an méadú do Bhallstáit nua, na cinn seo a leanas san áireamh:<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/achievements_ga|teideal=Éachtaí agus tairbhí {{!}} an tAontas Eorpach|language=ga|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> * cobhsaíocht pholaitiúil * saoirse do shaoránaigh maireachtáil, staidéar nó obair a dhéanamh in áit ar bith san Aontas * trádáil mhéadaithe trí rochtain ar an margadh aonair * maoiniú agus infheistíocht mhéadaithe * caighdeáin shóisialta, chomhshaoil agus tomhaltais níos airdeTéann an méadú chun tairbhe don Aontas Eorpach freisin, ar na bealaí seo a leanas: * rathúnas agus deiseanna méadaithe do shaoránaigh Eorpacha agus do ghnólachtaí Eorpacha * guth níos láidre ar an ardán domhanda * tuilleadh éagsúlachta cultúrtha * an daonlathas, an smacht reachta agus cearta an duine a chur chun cinn * infheistíocht sa tsíocháin agus sa tslándáil san Eoraip == Ballraíocht agus coinníollacht == Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiseas méadaithe mar lánpháirtiú na hEorpa. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]], ag na Sé Laistigh sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíocht aontachais == Tá idirbheartaíocht aontachais ar siúl i láthair na huaire; tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin. {{Príomhalt|Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh}} == Féach freisin == * [[Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Aontas Eorpach]] [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] i951ihupcuw6llpyvoucpyzkahiew6i 1316885 1316884 2026-06-06T00:28:08Z TGcoa 21229 1316885 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais|220x220px]] [[Íomhá:EU PopDev.png|mion|220x220px| Daonra]] [[Íomhá:EU enlargement plaques Bute Park Cardiff.jpg|mion|322x322px| Plaic chuimhneacháin a tógadh sa Bhreatain Bhig in 2004]] Is éard is '''méadú''' - nó '''leathnú''' - ann tíortha nua ag teacht isteach san Aontas Eorpach. Tharla sé sin roinnt uaireanta i stair an Aontais, agus gach uair rinneadh athrú ó bhonn ar an Aontas agus ar na tíortha a tháinig isteach ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref>   Chuir méadú an Aontais Eorpaigh go mór le scaipeadh na cobhsaíochta, na síochána agus an rathúnais ar fud na mór-roinne, i dTuaisceart Éireann mar shampla; sheas an tAontas Eorpach i gcónaí le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Buntáistí do thíortha a thagann isteach san Aontas Eorpach == Tá go leor buntáistí ag baint leis an méadú do Bhallstáit nua, na cinn seo a leanas san áireamh:<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/achievements_ga|teideal=Éachtaí agus tairbhí {{!}} an tAontas Eorpach|language=ga|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> * cobhsaíocht pholaitiúil * saoirse do shaoránaigh maireachtáil, staidéar nó obair a dhéanamh in áit ar bith san Aontas * trádáil mhéadaithe trí rochtain ar an margadh aonair * maoiniú agus infheistíocht mhéadaithe * caighdeáin shóisialta, chomhshaoil agus tomhaltais níos airdeTéann an méadú chun tairbhe don Aontas Eorpach freisin, ar na bealaí seo a leanas: * rathúnas agus deiseanna méadaithe do shaoránaigh Eorpacha agus do ghnólachtaí Eorpacha * guth níos láidre ar an ardán domhanda * tuilleadh éagsúlachta cultúrtha * an daonlathas, an smacht reachta agus cearta an duine a chur chun cinn * infheistíocht sa tsíocháin agus sa tslándáil san Eoraip == Ballraíocht agus coinníollacht == Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiseas méadaithe mar lánpháirtiú na hEorpa. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]], ag na Sé Laistigh sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíocht aontachais == Tá idirbheartaíocht aontachais ar siúl i láthair na huaire; tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin. {{Príomhalt|Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh}} == Féach freisin == * [[Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist | group=n | refs = <ref name=TUR2006 /> <ref name=Yahoo /><ref name=CouncilDecisions2018 /><ref name=CouncilDecisions2023 /> <ref name=Yahoo /><ref name=AljazeeraSep2023 /><ref name=TurkeyStatus/> <ref name=BihCandidate /><ref name=BihStatus /> <ref name=GeoStatus /> <ref name=KosovoAppli /> <ref name=art1>Deir Airteagal 1 den {{h|Conradh ar an Aontas Eorpach}}:"Fothófar an tAontas ar an gConradh seo agus ar an g[[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (dá ngairtear "[[Conarthaí an Aontais Eorpaigh|na Conarthaí]]" anseo feasta). Beidh an stádas dlí céanna ag an dá Chonradh sin. Gabhfaidh an tAontas ionad an [[Comhphobal Eorpach|Chomhphobail]] Eorpaigh agus tiocfaidh sé i gcomharbas air." </ref> }} <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Aontas Eorpach]] [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] t7r0p7f987bohehl8b0hthnau34anu5 1316886 1316885 2026-06-06T00:28:48Z TGcoa 21229 Cealaíodh athrú [[Special:Diff/1316885|1316885]] le [[Special:Contributions/TGcoa|TGcoa]] ([[User talk:TGcoa|plé]]) 1316886 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais|220x220px]] [[Íomhá:EU PopDev.png|mion|220x220px| Daonra]] [[Íomhá:EU enlargement plaques Bute Park Cardiff.jpg|mion|322x322px| Plaic chuimhneacháin a tógadh sa Bhreatain Bhig in 2004]] Is éard is '''méadú''' - nó '''leathnú''' - ann tíortha nua ag teacht isteach san Aontas Eorpach. Tharla sé sin roinnt uaireanta i stair an Aontais, agus gach uair rinneadh athrú ó bhonn ar an Aontas agus ar na tíortha a tháinig isteach ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref>   Chuir méadú an Aontais Eorpaigh go mór le scaipeadh na cobhsaíochta, na síochána agus an rathúnais ar fud na mór-roinne, i dTuaisceart Éireann mar shampla; sheas an tAontas Eorpach i gcónaí le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Buntáistí do thíortha a thagann isteach san Aontas Eorpach == Tá go leor buntáistí ag baint leis an méadú do Bhallstáit nua, na cinn seo a leanas san áireamh:<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/achievements_ga|teideal=Éachtaí agus tairbhí {{!}} an tAontas Eorpach|language=ga|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> * cobhsaíocht pholaitiúil * saoirse do shaoránaigh maireachtáil, staidéar nó obair a dhéanamh in áit ar bith san Aontas * trádáil mhéadaithe trí rochtain ar an margadh aonair * maoiniú agus infheistíocht mhéadaithe * caighdeáin shóisialta, chomhshaoil agus tomhaltais níos airdeTéann an méadú chun tairbhe don Aontas Eorpach freisin, ar na bealaí seo a leanas: * rathúnas agus deiseanna méadaithe do shaoránaigh Eorpacha agus do ghnólachtaí Eorpacha * guth níos láidre ar an ardán domhanda * tuilleadh éagsúlachta cultúrtha * an daonlathas, an smacht reachta agus cearta an duine a chur chun cinn * infheistíocht sa tsíocháin agus sa tslándáil san Eoraip == Ballraíocht agus coinníollacht == Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiseas méadaithe mar lánpháirtiú na hEorpa. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]], ag na Sé Laistigh sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíocht aontachais == Tá idirbheartaíocht aontachais ar siúl i láthair na huaire; tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin. {{Príomhalt|Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh}} == Féach freisin == * [[Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Aontas Eorpach]] [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] i951ihupcuw6llpyvoucpyzkahiew6i 1316887 1316886 2026-06-06T00:30:19Z TGcoa 21229 1316887 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais|220x220px]] [[Íomhá:EU PopDev.png|mion|220x220px| Daonra]] [[Íomhá:EU enlargement plaques Bute Park Cardiff.jpg|mion|322x322px| Plaic chuimhneacháin a tógadh sa Bhreatain Bhig in 2004]] Is éard is '''méadú''' - nó '''leathnú''' - ann tíortha nua ag teacht isteach san Aontas Eorpach. Tharla sé sin roinnt uaireanta i stair an Aontais, agus gach uair rinneadh athrú ó bhonn ar an Aontas agus ar na tíortha a tháinig isteach ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref>   Chuir méadú an Aontais Eorpaigh go mór le scaipeadh na cobhsaíochta, na síochána agus an rathúnais ar fud na mór-roinne, i dTuaisceart Éireann mar shampla; sheas an tAontas Eorpach i gcónaí le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Buntáistí do thíortha a thagann isteach san Aontas Eorpach == Tá go leor buntáistí ag baint leis an méadú do Bhallstáit nua, na cinn seo a leanas san áireamh:<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/achievements_ga|teideal=Éachtaí agus tairbhí {{!}} an tAontas Eorpach|language=ga|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> * cobhsaíocht pholaitiúil * saoirse do shaoránaigh maireachtáil, staidéar nó obair a dhéanamh in áit ar bith san Aontas * trádáil mhéadaithe trí rochtain ar an margadh aonair * maoiniú agus infheistíocht mhéadaithe * caighdeáin shóisialta, chomhshaoil agus tomhaltais níos airdeTéann an méadú chun tairbhe don Aontas Eorpach freisin, ar na bealaí seo a leanas: * rathúnas agus deiseanna méadaithe do shaoránaigh Eorpacha agus do ghnólachtaí Eorpacha * guth níos láidre ar an ardán domhanda * tuilleadh éagsúlachta cultúrtha * an daonlathas, an smacht reachta agus cearta an duine a chur chun cinn * infheistíocht sa tsíocháin agus sa tslándáil san Eoraip == Ballraíocht agus coinníollacht == Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiseas méadaithe mar lánpháirtiú na hEorpa. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]], ag na Sé Laistigh sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíocht aontachais == Tá idirbheartaíocht aontachais ar siúl i láthair na huaire; tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin. {{Príomhalt|Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh}} == Féach freisin == * [[Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist | refs = {{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> {{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> {{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> {{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> {{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> {{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> {{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> {{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> {{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> {{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Aontas Eorpach]] [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] fhnex210rp1cc20iiuqlfpbdv0pirbv 1316888 1316887 2026-06-06T00:32:32Z TGcoa 21229 Cealaíodh athrú [[Special:Diff/1316887|1316887]] le [[Special:Contributions/TGcoa|TGcoa]] ([[User talk:TGcoa|plé]]) 1316888 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais|220x220px]] [[Íomhá:EU PopDev.png|mion|220x220px| Daonra]] [[Íomhá:EU enlargement plaques Bute Park Cardiff.jpg|mion|322x322px| Plaic chuimhneacháin a tógadh sa Bhreatain Bhig in 2004]] Is éard is '''méadú''' - nó '''leathnú''' - ann tíortha nua ag teacht isteach san Aontas Eorpach. Tharla sé sin roinnt uaireanta i stair an Aontais, agus gach uair rinneadh athrú ó bhonn ar an Aontas agus ar na tíortha a tháinig isteach ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref>   Chuir méadú an Aontais Eorpaigh go mór le scaipeadh na cobhsaíochta, na síochána agus an rathúnais ar fud na mór-roinne, i dTuaisceart Éireann mar shampla; sheas an tAontas Eorpach i gcónaí le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Buntáistí do thíortha a thagann isteach san Aontas Eorpach == Tá go leor buntáistí ag baint leis an méadú do Bhallstáit nua, na cinn seo a leanas san áireamh:<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/achievements_ga|teideal=Éachtaí agus tairbhí {{!}} an tAontas Eorpach|language=ga|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> * cobhsaíocht pholaitiúil * saoirse do shaoránaigh maireachtáil, staidéar nó obair a dhéanamh in áit ar bith san Aontas * trádáil mhéadaithe trí rochtain ar an margadh aonair * maoiniú agus infheistíocht mhéadaithe * caighdeáin shóisialta, chomhshaoil agus tomhaltais níos airdeTéann an méadú chun tairbhe don Aontas Eorpach freisin, ar na bealaí seo a leanas: * rathúnas agus deiseanna méadaithe do shaoránaigh Eorpacha agus do ghnólachtaí Eorpacha * guth níos láidre ar an ardán domhanda * tuilleadh éagsúlachta cultúrtha * an daonlathas, an smacht reachta agus cearta an duine a chur chun cinn * infheistíocht sa tsíocháin agus sa tslándáil san Eoraip == Ballraíocht agus coinníollacht == Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiseas méadaithe mar lánpháirtiú na hEorpa. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]], ag na Sé Laistigh sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíocht aontachais == Tá idirbheartaíocht aontachais ar siúl i láthair na huaire; tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin. {{Príomhalt|Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh}} == Féach freisin == * [[Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Aontas Eorpach]] [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] i951ihupcuw6llpyvoucpyzkahiew6i 1316889 1316888 2026-06-06T00:35:14Z TGcoa 21229 1316889 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais|220x220px]] [[Íomhá:EU PopDev.png|mion|220x220px| Daonra]] [[Íomhá:EU enlargement plaques Bute Park Cardiff.jpg|mion|322x322px| Plaic chuimhneacháin a tógadh sa Bhreatain Bhig in 2004]] Is éard is '''méadú''' - nó '''leathnú''' - ann tíortha nua ag teacht isteach san Aontas Eorpach. Tharla sé sin roinnt uaireanta i stair an Aontais, agus gach uair rinneadh athrú ó bhonn ar an Aontas agus ar na tíortha a tháinig isteach ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref>   Chuir méadú an Aontais Eorpaigh go mór le scaipeadh na cobhsaíochta, na síochána agus an rathúnais ar fud na mór-roinne, i dTuaisceart Éireann mar shampla; sheas an tAontas Eorpach i gcónaí le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Buntáistí do thíortha a thagann isteach san Aontas Eorpach == Tá go leor buntáistí ag baint leis an méadú do Bhallstáit nua, na cinn seo a leanas san áireamh:<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/achievements_ga|teideal=Éachtaí agus tairbhí {{!}} an tAontas Eorpach|language=ga|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> * cobhsaíocht pholaitiúil * saoirse do shaoránaigh maireachtáil, staidéar nó obair a dhéanamh in áit ar bith san Aontas * trádáil mhéadaithe trí rochtain ar an margadh aonair * maoiniú agus infheistíocht mhéadaithe * caighdeáin shóisialta, chomhshaoil agus tomhaltais níos airdeTéann an méadú chun tairbhe don Aontas Eorpach freisin, ar na bealaí seo a leanas: * rathúnas agus deiseanna méadaithe do shaoránaigh Eorpacha agus do ghnólachtaí Eorpacha * guth níos láidre ar an ardán domhanda * tuilleadh éagsúlachta cultúrtha * an daonlathas, an smacht reachta agus cearta an duine a chur chun cinn * infheistíocht sa tsíocháin agus sa tslándáil san Eoraip == Ballraíocht agus coinníollacht == Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiseas méadaithe mar lánpháirtiú na hEorpa. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]], ag na Sé Laistigh sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíocht aontachais == Tá idirbheartaíocht aontachais ar siúl i láthair na huaire; tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin. {{Príomhalt|Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh}} == Féach freisin == * [[Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Aontas Eorpach]] [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] ffyc80d9yze88ol4u7tzo739bwbeez0 1316890 1316889 2026-06-06T00:36:54Z TGcoa 21229 1316890 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | upright=1.35 | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais]] Le haontachas [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstát nua]], tá líon na dtíortha san [[Aontas Eorpach]] (AE) méadaithe de réir a chéile ar feadh a staire.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref> Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiséas méadaithe mar [[lánpháirtiú na hEorpa]]. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]],<ref group=n name=art1 /> ag na [[Sé Laistigh]] sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíochtaí aontachais == Tá idirbheartaíochtaí aontachais ar siúl i láthair na huaire leis na tíortha a leanas: * [[Aontachas Montainéagró leis an AE|Montainéagró]] (ó 2012) * [[Aontachas na Seirbia leis an AE|an tSeirbia]] (ó 2014) * [[Aontachas na hAlbáine leis an AE|an Albáin]] (ó 2020) * [[Aontachas na Macadóine Thuaidh leis an AE|an Mhacadóin Thuaidh]] (ó 2020) * [[Aontachas na Moldóive leis an AE|an Mholdóiv]] (ó 2024) * [[Aontachas na hÚcráine leis an AE|an Úcráin]] (ó 2024). == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} <ref name=art1>Deir Airteagal 1 den {{h|Conradh ar an Aontas Eorpach}}:"Fothófar an tAontas ar an gConradh seo agus ar an g[[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (dá ngairtear "[[Conarthaí an Aontais Eorpaigh|na Conarthaí]]" anseo feasta). Beidh an stádas dlí céanna ag an dá Chonradh sin. Gabhfaidh an tAontas ionad an [[Comhphobal Eorpach|Chomhphobail]] Eorpaigh agus tiocfaidh sé i gcomharbas air." </ref> }} <ref name=TUR2006>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=Yahoo>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref name=CouncilDecisions2018>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=CouncilDecisions2023>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref name=AljazeeraSep2023>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref name=TurkeyStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=BihCandidate>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref name=BihStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=GeoStatus>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref name=KosovoAppli>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] ixhwbkp1bkvoxd2pea3ylzio4dtmyzx 1316891 1316890 2026-06-06T00:41:40Z TGcoa 21229 1316891 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais|220x220px]] [[Íomhá:EU PopDev.png|mion|220x220px| Daonra]] [[Íomhá:EU enlargement plaques Bute Park Cardiff.jpg|mion|322x322px| Plaic chuimhneacháin a tógadh sa Bhreatain Bhig in 2004]] Is éard is '''méadú''' - nó '''leathnú''' - ann tíortha nua ag teacht isteach san Aontas Eorpach. Tharla sé sin roinnt uaireanta i stair an Aontais, agus gach uair rinneadh athrú ó bhonn ar an Aontas agus ar na tíortha a tháinig isteach ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref>   Chuir méadú an Aontais Eorpaigh go mór le scaipeadh na cobhsaíochta, na síochána agus an rathúnais ar fud na mór-roinne, i dTuaisceart Éireann mar shampla; sheas an tAontas Eorpach i gcónaí le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Buntáistí do thíortha a thagann isteach san Aontas Eorpach == Tá go leor buntáistí ag baint leis an méadú do Bhallstáit nua, na cinn seo a leanas san áireamh:<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/achievements_ga|teideal=Éachtaí agus tairbhí {{!}} an tAontas Eorpach|language=ga|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> * cobhsaíocht pholaitiúil * saoirse do shaoránaigh maireachtáil, staidéar nó obair a dhéanamh in áit ar bith san Aontas * trádáil mhéadaithe trí rochtain ar an margadh aonair * maoiniú agus infheistíocht mhéadaithe * caighdeáin shóisialta, chomhshaoil agus tomhaltais níos airdeTéann an méadú chun tairbhe don Aontas Eorpach freisin, ar na bealaí seo a leanas: * rathúnas agus deiseanna méadaithe do shaoránaigh Eorpacha agus do ghnólachtaí Eorpacha * guth níos láidre ar an ardán domhanda * tuilleadh éagsúlachta cultúrtha * an daonlathas, an smacht reachta agus cearta an duine a chur chun cinn * infheistíocht sa tsíocháin agus sa tslándáil san Eoraip == Ballraíocht agus coinníollacht == Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiseas méadaithe mar lánpháirtiú na hEorpa. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]], ag na Sé Laistigh sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíocht aontachais == Tá idirbheartaíocht aontachais ar siúl i láthair na huaire; tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin. {{Príomhalt|Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh}} == Féach freisin == * [[Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist }} <ref>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Aontas Eorpach]] [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] 5nb1cyxpe8wto6fz4epjvwv8iwyna49 1316893 1316891 2026-06-06T00:44:48Z TGcoa 21229 1316893 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EC-EU-enlargement animation.gif | thumb | Críocha na gComhphobal Eorpach/an Aontais Eorpaigh i n-ord aontachais|220x220px]] [[Íomhá:EU PopDev.png|mion|220x220px| Daonra]] [[Íomhá:EU enlargement plaques Bute Park Cardiff.jpg|mion|322x322px| Plaic chuimhneacháin a tógadh sa Bhreatain Bhig in 2004]] Is éard is '''méadú''' - nó '''leathnú''' - ann tíortha nua ag teacht isteach san Aontas Eorpach. Tharla sé sin roinnt uaireanta i stair an Aontais, agus gach uair rinneadh athrú ó bhonn ar an Aontas agus ar na tíortha a tháinig isteach ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_ga|teideal=Méadú an Aontais Eorpaigh - Aontais Eorpaigh|údar=european-union.europa.eu|language=ga-IE|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref>   Chuir méadú an Aontais Eorpaigh go mór le scaipeadh na cobhsaíochta, na síochána agus an rathúnais ar fud na mór-roinne, i dTuaisceart Éireann mar shampla; sheas an tAontas Eorpach i gcónaí le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]. == Buntáistí do thíortha a thagann isteach san Aontas Eorpach == Tá go leor buntáistí ag baint leis an méadú do Bhallstáit nua, na cinn seo a leanas san áireamh:<ref>{{Lua idirlín|url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/achievements_ga|teideal=Éachtaí agus tairbhí {{!}} an tAontas Eorpach|language=ga|work=european-union.europa.eu|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> * cobhsaíocht pholaitiúil * saoirse do shaoránaigh maireachtáil, staidéar nó obair a dhéanamh in áit ar bith san Aontas * trádáil mhéadaithe trí rochtain ar an margadh aonair * maoiniú agus infheistíocht mhéadaithe * caighdeáin shóisialta, chomhshaoil agus tomhaltais níos airdeTéann an méadú chun tairbhe don Aontas Eorpach freisin, ar na bealaí seo a leanas: * rathúnas agus deiseanna méadaithe do shaoránaigh Eorpacha agus do ghnólachtaí Eorpacha * guth níos láidre ar an ardán domhanda * tuilleadh éagsúlachta cultúrtha * an daonlathas, an smacht reachta agus cearta an duine a chur chun cinn * infheistíocht sa tsíocháin agus sa tslándáil san Eoraip == Ballraíocht agus coinníollacht == Chun éirí ina ball den AE, caithfear tír is iarrthóir na coinníollacha a glacadh atá leagtha amach i g[[critéir Chóbanhávan]] (ainmnithe as an gcruinniú mullaigh i g[[Cóbanhávan]] i mí Meitheamh 1993). Éilíonn na critéir seo: * rialtas seasmhach daonlathach * meas ar forlámhas an dlí * na saoirsí agus forais a bhaineann leo siúd. Dar le [[Conradh Maastricht]], caithfidh gach ballstát agus [[Parlaimint na hEorpa]] bheith ar aon tuairim chun méadú éigin a ghlacadh. Luaitear scaití an próiseas méadaithe mar lánpháirtiú na hEorpa. Úsáidtear an téarma seo chun comhchuibhiú diaidh ar ndiaidh na ndlíthe náisiúnta a léiriú. I dtosach báire, bunaíodh réamhtheachtaí an AE, [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]], ag na Sé Laistigh sa bhliain 1958, le teacht i bhfeidhm {{h|Conradh na Róimhe}}. Ó shin i leith, tá ballraíocht an AE méadaithe go seacht is fiche, agus an ball is déanaí ná [[an Chróit]], a tháinig isteach i mí Iúil 2013. Tharla an méadú críche is déanaí nuair a tógadh [[Mayotte]] isteach san AE sa bhliain 2014. D'éirigh [[Campione d'Italia]] ina bhall d'aontas custam an AE sa bhliain 2020. Is iad a leanas na críocha a tharraing siar as an AE: [[an Ailgéir]] i ndiaidh neamhspleáchais sa bhliain 1962; [[Conradh na Graonlainne|an Ghraonlainn]] sa bhliain 1985; agus [[Brexit|an Ríocht Aontaithe]] sa bhliain 2020. == Idirbheartaíocht aontachais == Tá idirbheartaíocht aontachais ar siúl i láthair na huaire; tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin. {{Príomhalt|Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh}} == Féach freisin == * [[Méadú féideartha an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist }} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Aontas Eorpach]] [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] glbxotoe8h3lsbu4ozldpg35w815ysb 0 125809 1316858 1310501 2026-06-05T12:22:23Z TGcoa 21229 1316858 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is mar státseirbhíseach, a bhí ar an Ard-Rúnaí ab óige riamh ar an [[An Roinn Airgeadais|Roinn Airgeadais]], agus mar eacnamaí ab fhearr aithne ar '''Thomas Kenneth Whitaker''', nó de ghnáth '''T. K. Whitaker''' (8 Nollaig 1916 – 9 Eanáir 2017). Ba cheannródaí sa phleanáil eacnamaíochta sna 1950idí é, a léirigh fadbhreathnaitheacht agus misneach ollmhór nuair ba léir dó nach raibh polasaithe cosantaíochta an Stáit ag obair. In 2001 ba é T.K. Whitaker rogha lucht féachana RTÉ mar Éireannach an chéid.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=5024|teideal=WHITAKER, Thomas Kenneth (1916–2017)|údar=ainm.ie|dátarochtana=2026}}</ref> Ba iad na trí mhórpholasaí ba ghaire dá chroí, an polasaí eacnamaíochta, prionsabal na tola i leith an Tuaiscirt agus polasaí na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tk-whitaker-1916-2017-fathach-fir-ar-chuile-dhoigh-a-rinne-leas-a-thire/|teideal=TK WHITAKER 1916-2017: Fathach fir ar chuile dhóigh, a rinne leas a thíre|údar=Áine Ní Chiaráin|dáta=10 Eanáir 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-25}}</ref> [[Íomhá:TK Whitaker, 1967.png|clé|mion|233x233px|TK Whitaker in 1967]] [[Íomhá:James O'Reilly receiving the first degree from T.K. Whitaker, chancellor NUI (9304848895) (cropped).jpg|clé|mion|288x288px|TK Whitaker in 1977 mar sheansailéir ar Ollscoil na hÉireann ]] == Saol == I [[Ros Treabhair]], ar thaobh an Dúin de [[Loch Cairlinn]], ar an 8 Nollaig 1916, a rugadh Thomas Kenneth Whitaker, mac le Edward Whitaker, bainisteoir cúnta i muileann beag línéadaigh, ó Chill Liúcainne, Co. na hIarmhí, ó dhúchas, agus Jane O’Connor, banaltra ó Chúil Mhín, Leaba Shíoda, Co. an Chláir. Bhog a mhuintir ó dheas go [[Droichead Átha]] agus é sé bhliain d'aois.Ach bhí ceangal i gcónaí aige leis an Tuaisceart agus suim aige ann. In 1934, fuair Whitaker an chéad áit in Éirinn sna scrúdaithe d’oifigigh chléireachais, shíl sé gurbh fhearr glacadh leis an bpost. Is i gCoimisiún na Státseirbhíse a thosaigh sé. Thosaigh sé mar fho-oifigeach riaracháin sa Roinn Airgeadais in 1938. Bhí tosaithe aige faoi sna 1930idí ar chúrsa céime comhfhreagrais sa Mhatamaitic, sa Léann Ceilteach agus sa Laidin, le h[[Ollscoil Londan]]. Bhain sé amach BSc agus MSc san Eacnamaíocht in 1944 agus in 1952 faoi seach. Sa bhliain 1962 bhronn [[Ollscoil na hÉireann]] dochtúireacht san Eacnamaíocht air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ucd.ie/archives/t4media/p0175-whitaker-tk-descriptive-catalogue.pdf|teideal=Dr T. K. Whitaker Papers P175|údar=ucd.ie|dáta=2013|dátarochtana=2025}}</ref> === An t-ardrúnaí ab óige riamh ar an Roinn Airgeadais (1955–69). === Thar aon rud eile ba é an páipéa''r Economic Development'' (1958) a bhain cáil dó. Ghoill an drochbhail a bhí ar dhaoine sna 1950idí agus an imirce gan staonadh go mór air. Ba é sin a thug ar Whitaker, an bhfear caomhach cúramach seo, dúshlán an status quo a thabhairt in iarracht saol na ndaoine a fheabhsú agus an rachmas a thiocfadh as sin a roinnt go cóir. Nuair a d’fhoilsigh Whitaker agus comhghleacaithe eile ''Economic Development'', mheall sé Seán Lemass ar mhalairt treo chun fostaíocht a chothú agus polasaí eacnamaíochta oscailte a thabhairt isteach. Bhí Whitaker lárnach freisin in iarratas na tíre ar bhallraíocht sa [[An Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta|Chiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta]], sa [[An Banc Domhanda|Bhanc Domhanda]] agus san [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]]. Bhí sé páirteach freisin i mbunú an [[Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta|ITES]] agus bhí baint aig e le maoiniú a aimsiú ón Ford Foundation don institiúid nua taighde. Bhí sé i gceannas ar an bhfoireann idirbheartaíochta a réitigh an tslí don Chomhaontú Trádála idir Éirinn agus an Bhreatain agus is liosta le háireamh na na coimisiúin agus na coistí eile a raibh sé i gceannas orthu.Nuair a chuaigh sé ar scor ón Roinn Airgeadais lean sé air ag obair, mar Ghobharnóir ar an m[[Banc Ceannais na hÉireann|Banc Ceannais]] (1969–76), Bhí Whitaker ina bhall d’[[Acadamh Ríoga na hÉireann]] ó 1975 Bhí sé sheansailéir ar [[Ollscoil na hÉireann]] (1976–96). Ainmníodh mar Sheanadóir faoi dhó é (1977–82), ag Jack Lynch agus [[Garret Fitzgerald|Garrett Fitzgerald]]. Bhí drogall air glacadh leis an ainmniúchán ó Lynch go dtí gur dheimhnigh an Taoiseach nach thar ceann Fhianna Fáil ach mar neamhspleách a bhí sé á ainmniú. Níor ainmnigh [[Cathal Ó hEochaidh|Charles Haughey]] é arís in 1982. ina sheanadóir . Bhí sé ina bhall de Chomhairle an Stáit ó 1991 go 1997, faoi [[Máire Mhic Róibín|Mary Robinson]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=List of presidential appointees to the Council of State (Ireland)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_presidential_appointees_to_the_Council_of_State_(Ireland)&oldid=1346397819|journal=Wikipedia|date=2026-03-31|language=en}}</ref> == An Tuaisceart == As Contae an Dúin ó dúchas, áirítear Tuaisceart na hÉireann - agus an Ghaeilge - ar na ceisteanna náisiúnta ar chuir Whitaker spéis faoi leith iontu. Ba é a bhí ina éascaitheoir ar an cruinnithe cinniúnacha idir [[Seán F. Lemass|Seán Lemass]] agus [[Terence O'Neill|Terence O’Neill]] ar an 14 Eanáir agus 9 Feabhra 1965.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Political Legacy of Seán Lemass|url=https://www.persee.fr/doc/irlan_0183-973x_2000_num_25_1_1540|journal=Etudes irlandaises|date=2000|pages=141–172|volume=25|issue=1|doi=10.3406/irlan.2000.1540|author=Martin Mansergh}}</ref> Nuair a thosaigh [[na Trioblóidí]] sa Tuaisceart bhí Lynch ag brath go mór ar Whitaker. Chuir baiclí áirithe taobh istigh de Fhianna Fáil dianbhrú ar Lynch an t-arm a chur thar teorainn le cuidiú leis an bpobal náisiúnach a bhí faoi léigear, ach mhol Whitaker don Taoiseach gan an ‘lasóg a chur sa bharrach’. Ba Whitaker a dhréachtaigh an óráid cháiliúil a thug Jack Lynch i dTrá Lí faoi phrionsabal na tola, is é sin go gcaithfeadh tromlach phobal an tuaiscirt a bheith i bhfabhar aon athrú bunreachtúil ar stádas na sé chontae. == Gaeilge == Múinteoirí Whitaker i scoil na mBráithre i nDroichead Átha a chothaigh agus a spreag a shuim féin sa Ghaeilge. Chuaigh a mhúinteoir Gaeilge, Peadar McCann, a thugadh ranganna Fraincise dó tar éis am scoile, go mór i bhfeidhm air. Thugtaí daltaí na scoile sin ar cuairt ar Ghaeilgeoirí cheantar [[Ó Méith]] agus ina dhiaidh sin chuaigh sé go [[Rann na Feirste]] chun barr feabhais a chur ar a chuid Gaeilge. Ar ais ar scoil bhunaigh sé cumann Gaelach. Thug Whitaker an teanga leis go paiteanta. Ba é a spreag [[Seán Ó Tuama]] agus [[Thomas Kinsella]] dul i mbun an tsaothair a foilsíodh ina dhiaidh sin mar an ''Duanaire, 1600-1900: Poems of the Dispossessed''. Níor chreid sé go bhféadfaí Gaeilge athréimniú mar phríomhtheanga na hÉireann, ach chreid gur chóir polasaí dátheangachais a fhorbairt a bheadh bunaithe ar mheas agus grá don teanga. Chaith sé tréimhse fhada ina chathaoirleach ar Chomhairle Bhéaloideas Éireann (1972–96). Ba é an chéad chathaoirleach é ar Bhord na Gaeilge (1974–78). Bhí sé ar bhord Scoil an Léinn Cheiltigh ó 1976 go 1995 == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Whitaker, Thomas Kenneth}} [[Catagóir:Eacnamaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Banc Ceannais na hÉireann]] [[Catagóir:Státseirbhísigh Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1916]] [[Catagóir:Básanna in 2016]] [[Catagóir:Gaeilgeoirí]] [[Catagóir:Daoine as Droichead Átha]] [[Catagóir:Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Dúin]] [[Catagóir:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Londan]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] c1m8wma15z7yhy4yjfii6hu4dzsc81b 0 126746 1316849 1316762 2026-06-05T12:13:00Z TGcoa 21229 1316849 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí ról cinniúnach ag bean an phoist i g[[Cuan an Fhóid Duibh|Cuan an Fhóid Dhuibh]], '''Maureen''' '''Flavin Sweeney''' (3 Meitheamh 1923 – 17 Nollaig 2023), i stair [[Dul i dTír sa Normainn 1944|D-Day]] sa bhliain 1944. Is í a bhí ag taifeadadh na léamha ón m[[baraiméadar]] agus an [[teirmiméadar]] ag stáisiún aimsire Chuan an Fhóid Dhuibh i gCo. Mhaigh Eo. Cé go raibh seasamh neodrach againn sa chogadh, bhí cead tugtha ag Éamon de Valera leis na toisí aimsire a roinnt leis na Comhghuaillithe.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Blacksod bay, with mainland in distance - geograph.org.uk - 931735.jpg|clé|mion|220x220px|[[Cuan an Fhóid Duibh|Cuan an Fhóid Dhuibh]]]] [[Íomhá:Blacksod_Lighthouse_(geograph_4678840).jpg|clé|mion|220x220px|[[Teach solais|Teach Solais]] an [[Fód Dubh|Fhóid Duibh]] i nGaeltacht iarthuaisceart Mhaigh Eo]] == 1944 == Ar an 5 Meitheamh, 1944, a bhí an t-ionradh mór beartaithe ag [[Dwight D. Eisenhower|Eisenhower]] i dtosach báire, Ach cuireadh ar athló é tar éis do Maureen a thuairisciú go raibh titim mhór sa lagbhrú ar an 3 Meitheamh. Thug sé seo le fios dóibh go raibh stoirm ar an mbealach. Tugadh faoi deara go raibh an brú atmaisféir seasmhach ar feadh tamaill agus ansin ag ardú de réir a chéile – rud a chiallaigh go lagfadh an stoirm. Cuireadh an t-eolas ar aghaidh ón bhFód Dubh, ag úsáid na gcód a tugadh dóibh. Socraíodh D-Day a chur siar go dtí an 6 Meitheamh, 1944, dá bharr.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/storm-front-in-mayo-an-bhean-og-ar-an-bhfod-dubh-a-bhi-larnach-i-roghnu-d-day/|teideal=‘Storm Front in Mayo’ – an bhean óg ar an bhFód Dubh a bhí lárnach i roghnú D-Day|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-06-06}}</ref> Cuireadh an tuairisc faoi bhráid an Ghinearáil. Thug Eisenhower dá bharr treoir d’fhórsaí na gComhghuaillithe tabhairt faoin ionradh an lá dár gcionn, ar 6 Meitheamh. Mar sin, tháinig an t-ionsaí aniar aduaidh ar na Gearmánaigh. Ní raibh longa aimsire acu san Atlantach Thuaidh agus ní raibh a fhios acu go raibh feabhas le teacht ar an aimsir chomh gasta sin i ndiaidh na [[Stoirm|stoirme]]. == Oidhreacht == Spreag scéal Mhaureen, a bhásaigh i mí na Nollag, 2023 agus í 100 bliain d’aois, leabhar do pháistí ''The Weather Girls'' le Sarah Webb a d’fhoilsigh O’Brien’s Press in 2024 agus a ghnóthaigh ainmniúchán do Leabhar na Bliana do Pháistí an bhliain chéanna.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cara-sa-chuirt-ag-conan-obrien-stair-sheoladh-tnag-ar-world-service-an-bbc/|teideal=Cara sa chúirt ag Conan O’Brien, stair sheoladh TnaG ar ‘World Service’ an BBC|údar=Bridget Bhreathnach|dáta=4 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-04}}</ref> == Féach freisin == * [[Dul i dTír sa Normainn 1944]] == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Sweeney, Maureen }} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1923]] [[Catagóir:Básanna in 2023]] [[Catagóir:Daoine as Contae Mhaigh Eo]] [[Catagóir:Oibríocht Overlord]] [[Catagóir:Státseirbhísigh Éireannacha]] [[Catagóir:Meitéareolaithe]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] [[Catagóir:Daoine céad bliain nó os a chionn]] [[Catagóir:Daoine os cionn céad bliain d'aois]] dz43ar3kamepe2dlucs8m1xw5pq9e2f 1316852 1316849 2026-06-05T12:14:52Z TGcoa 21229 1316852 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí ról cinniúnach ag bean an phoist i g[[Cuan an Fhóid Duibh|Cuan an Fhóid Dhuibh]], '''Maureen''' '''Flavin Sweeney''' (3 Meitheamh 1923 – 17 Nollaig 2023), i stair [[Dul i dTír sa Normainn 1944|D-Day]] sa bhliain 1944. Is í a bhí ag taifeadadh na léamha ón m[[baraiméadar]] agus an [[teirmiméadar]] ag stáisiún aimsire Chuan an Fhóid Dhuibh i gCo. Mhaigh Eo. Cé go raibh seasamh neodrach againn sa chogadh, bhí cead tugtha ag Éamon de Valera leis na toisí aimsire a roinnt leis na Comhghuaillithe.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Blacksod bay, with mainland in distance - geograph.org.uk - 931735.jpg|clé|mion|220x220px|[[Cuan an Fhóid Duibh|Cuan an Fhóid Dhuibh]]]] [[Íomhá:Blacksod_Lighthouse_(geograph_4678840).jpg|clé|mion|220x220px|[[Teach solais|Teach Solais]] an [[Fód Dubh|Fhóid Duibh]] i nGaeltacht iarthuaisceart Mhaigh Eo]] == 1944 == Ar an 5 Meitheamh, 1944, a bhí an t-ionradh mór beartaithe ag [[Dwight D. Eisenhower|Eisenhower]] i dtosach báire, Ach cuireadh ar athló é tar éis do Maureen a thuairisciú go raibh titim mhór sa lagbhrú ar an 3 Meitheamh. Thug sé seo le fios dóibh go raibh stoirm ar an mbealach. Tugadh faoi deara go raibh an brú atmaisféir seasmhach ar feadh tamaill agus ansin ag ardú de réir a chéile – rud a chiallaigh go lagfadh an stoirm. Cuireadh an t-eolas ar aghaidh ón bhFód Dubh, ag úsáid na gcód a tugadh dóibh. Socraíodh D-Day a chur siar go dtí an 6 Meitheamh, 1944, dá bharr.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/storm-front-in-mayo-an-bhean-og-ar-an-bhfod-dubh-a-bhi-larnach-i-roghnu-d-day/|teideal=‘Storm Front in Mayo’ – an bhean óg ar an bhFód Dubh a bhí lárnach i roghnú D-Day|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-06-06}}</ref> Cuireadh an tuairisc faoi bhráid an Ghinearáil. Thug Eisenhower dá bharr treoir d’fhórsaí na gComhghuaillithe tabhairt faoin ionradh an lá dár gcionn, ar 6 Meitheamh. Mar sin, tháinig an t-ionsaí aniar aduaidh ar na Gearmánaigh. Ní raibh longa aimsire acu san Atlantach Thuaidh agus ní raibh a fhios acu go raibh feabhas le teacht ar an aimsir chomh gasta sin i ndiaidh na [[Stoirm|stoirme]]. == Oidhreacht == Spreag scéal Mhaureen, a bhásaigh i mí na Nollag, 2023 agus í 100 bliain d’aois, leabhar do pháistí ''The Weather Girls'' le Sarah Webb a d’fhoilsigh O’Brien’s Press in 2024 agus a ghnóthaigh ainmniúchán do Leabhar na Bliana do Pháistí an bhliain chéanna.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cara-sa-chuirt-ag-conan-obrien-stair-sheoladh-tnag-ar-world-service-an-bbc/|teideal=Cara sa chúirt ag Conan O’Brien, stair sheoladh TnaG ar ‘World Service’ an BBC|údar=Bridget Bhreathnach|dáta=4 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-04}}</ref> == Féach freisin == * [[Dul i dTír sa Normainn 1944]] == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Sweeney, Maureen }} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1923]] [[Catagóir:Básanna in 2023]] [[Catagóir:Daoine as Contae Mhaigh Eo]] [[Catagóir:Oibríocht Overlord]] [[Catagóir:Státseirbhísigh Éireannacha]] [[Catagóir:Meitéareolaithe]] [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] jfcq4toih2no20g6qedwh0dzmglfqoj 14 126761 1316850 2026-06-05T12:13:58Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] 1316850 wikitext text/x-wiki #athsheoladh[[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] jrirkrhunoxd7gz4bdumbslbvw35bgx 14 126762 1316851 2026-06-05T12:14:21Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] 1316851 wikitext text/x-wiki #athsheoladh[[Catagóir:Daoine in aois a chéid]] jrirkrhunoxd7gz4bdumbslbvw35bgx 14 126763 1316864 2026-06-05T12:35:07Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Gairmeacha]] [[Catagóir:Bialanna]]' 1316864 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Gairmeacha]] [[Catagóir:Bialanna]] tlftiiu1befprrqmu39j4cbq1ukf7l7 0 126764 1316870 2026-06-05T22:07:42Z TVShowsFan2005 71551 Leathanach cruthaithe le 'Is Clár teilifíse é Lizzie McGuire a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) == # Ráflaí (9 Eanáir 2003) # Lá Pictiúr (16 Eanáir 2003) # Nuair a ionsaí mamaí (23 Eanáir 2003) # Cóisir Linn (30 Eanáir 2003) [[Catagóir:Cartúin]]' 1316870 wikitext text/x-wiki Is Clár teilifíse é Lizzie McGuire a craoladh ar TG4. == Guthanna agus Criú == * Stiúideo dubáil: [[Telegael]] == Eipeasóidí (Neamhchríochnaithe) == # Ráflaí (9 Eanáir 2003) # Lá Pictiúr (16 Eanáir 2003) # Nuair a ionsaí mamaí (23 Eanáir 2003) # Cóisir Linn (30 Eanáir 2003) [[Catagóir:Cartúin]] kla0ufg2koqxqswlg5v47k6kn5q2m7i 0 126765 1316872 2026-06-05T22:55:50Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] go [[An Bhoisnia agus an Heirseagaivéin]] 1316872 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[An Bhoisnia agus an Heirseagaivéin]] lavbzeqmu76ze6vrcf817h5s4pheh5c 0 126766 1316874 2026-06-05T22:58:03Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le 'Tá idirbheartaíocht faoi '''leathnú''' nó '''méadú féideartha an Aontais Eorpaigh''' ar siúl i láthair na huaire. Leanann comhpháirtithe sna [[Na Balcáin|Balcáin]] Thiar próiseas uathúil méadaithe ar a dtugtar an Próiseas Cobhsaíochta agus Comhlachais ([[:en:Stabilisation_and_Association_Process|SAP]] i mBéarla).<ref>I mBéarla, an ''Stabilisation and Association Arocess (SAP)''</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Stabilisation and Association...' 1316874 wikitext text/x-wiki Tá idirbheartaíocht faoi '''leathnú''' nó '''méadú féideartha an Aontais Eorpaigh''' ar siúl i láthair na huaire. Leanann comhpháirtithe sna [[Na Balcáin|Balcáin]] Thiar próiseas uathúil méadaithe ar a dtugtar an Próiseas Cobhsaíochta agus Comhlachais ([[:en:Stabilisation_and_Association_Process|SAP]] i mBéarla).<ref>I mBéarla, an ''Stabilisation and Association Arocess (SAP)''</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Stabilisation and Association Process|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stabilisation_and_Association_Process&oldid=1353061826|journal=Wikipedia|date=2026-05-07|language=en}}</ref> Tá comhchainteanna ar siúl chomh maith leis an [[An Mholdóiv|Mholdóiv]] agus an [[An Úcráin|Úcráin]] (ó 2024). == Na Balcáin Thiar == Is iad sé thír atá i gceist sa bhliain 2026: an [[An Albáin|Albáin]]; [[an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin]], a[[An Chosaiv|n Chosaiv]]; an [[An Mhacadóin Thuaidh|Mhacadóin Thuaidh]]; [[Montainéagró]]; agus an t[[An tSeirbia|Seirbia]]. In 2026 tháinig ceannairí bhallstáit an Aontais Eorpaigh agus ceannairí stáit na mBalcán le chéile i Montainéagró chun iarratas na tíortha sa réigiún ar bhallraíocht san Aontas Eorpach a chíoradh tuilleadh. Dúirt an Taoiseach go raibh gach tír san Eoraip i dteideal na deise céanna a fuair Éire in 1973 [nuair chuaigh an tír seo isteach i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa], fad is a chomhlíonann siad na rialacha comhaontaithe i dtosach. Dúirt Micheál Martin gur tábhachtaí anois ná riamh tíortha comharsanachta a theacht le chéile, i bhfianaise na héagobhsaíochta geopholaitíochta atá ann sna 2020idí.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Leathnú an Aontais Eorpaigh á phlé i Montainéagró|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0605/1576893-leathnu-an-aontais-eorpaigh-a-phle-i-montaineagro/|date=2026-06-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Méadú an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] fn0iz72z41j4mfrwdwie9ss100x9lyn 1316883 1316874 2026-06-06T00:09:49Z TGcoa 21229 1316883 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Further European Union enlargement 2014.png|mion|220x220px]] [[Íomhá:EU Balkan enlargement.svg|mion|220x220px|2020idí: tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin ]] Tá idirbheartaíocht faoi '''leathnú''' nó '''méadú féideartha an Aontais Eorpaigh''' ar siúl i láthair na huaire. Leanann comhpháirtithe sna [[Na Balcáin|Balcáin]] Thiar próiseas uathúil méadaithe ar a dtugtar an Próiseas Cobhsaíochta agus Comhlachais (an PCC nó [[:en:Stabilisation_and_Association_Process|SAP]] i mBéarla).<ref>I mBéarla, an ''Stabilisation and Association Arocess (SAP)''</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Stabilisation and Association Process|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stabilisation_and_Association_Process&oldid=1353061826|journal=Wikipedia|date=2026-05-07|language=en}}</ref> Tá comhchainteanna ar siúl chomh maith leis an [[An Mholdóiv|Mholdóiv]] agus an [[An Úcráin|Úcráin]] (ó 2024). Tharla seacht méadú ón uair a bhunaigh sé thír bhunaidh an tAontas an chéad lá riamh. Tá 27 dtír san Aontas Eorpach sa lá atá inniu ann (2027). {{Príomhalt|Méadú an Aontais Eorpaigh}} == Na Balcáin Thiar == Is iad sé thír atá i gceist sa bhliain 2026: an [[An Albáin|Albáin]]; [[an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin]], a[[An Chosaiv|n Chosaiv]]; an [[An Mhacadóin Thuaidh|Mhacadóin Thuaidh]]; [[Montainéagró]]; agus an t[[An tSeirbia|Seirbia]]. In 2026 tháinig ceannairí bhallstáit an Aontais Eorpaigh agus ceannairí stáit na mBalcán le chéile i Montainéagró chun iarratas na tíortha sa réigiún ar bhallraíocht san Aontas Eorpach a chíoradh tuilleadh. Dúirt an Taoiseach go raibh gach tír san Eoraip i dteideal na deise céanna a fuair Éire in 1973 [nuair chuaigh an tír seo isteach i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa], fad is a chomhlíonann siad na rialacha comhaontaithe i dtosach. Dúirt Micheál Martin gur tábhachtaí anois ná riamh tíortha comharsanachta a theacht le chéile, i bhfianaise na héagobhsaíochta geopholaitíochta atá ann sna 2020idí.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Leathnú an Aontais Eorpaigh á phlé i Montainéagró|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0605/1576893-leathnu-an-aontais-eorpaigh-a-phle-i-montaineagro/|date=2026-06-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Leanann comhpháirtithe sna Balcáin Thiar próiseas ar a dtugtar an PCC, nó Próiseas Cobhsaíochta agus Comhlachais. Is é is aidhm na comhpháirtithe a chobhsú ó thaobh na polaitíochta agus an gheilleagair de ionas go mbeidh siad réidh le teacht isteach san Aontas ar deireadh. Tá sé beartaithe ag an Aontas an méid sin a bhaint amach tríd * cúnamh airgeadais a chur ar fáil * rochtain éasca ar mhargaí an Aontais a cheadú * comhar idir tíortha sa réigiún a chur chun cinn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/growth-plan-western-balkans_en|teideal=Growth Plan for the Western Balkans - Enlargement and Eastern Neighbourhood|údar=enlargement.ec.europa.eu|dáta=2023|language=en|work=enlargement.ec.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref> Thug [[Aontachas of Kosovo leis an AE|an Chosaiv]] iarratas ballraíochta isteach i mí na Nollag 2022. Níl an AE ar aon intinn áfach maidir le Kosovo, ní aithníonn cúig bhallstát a [[Neamhspleáchas na Cosaive|neamhspleáchas]]. == An Mholdóiv agus an Úcráin == * Rinne siad iarratas ar bhallraíocht san Aontas sa bhliain 2022 * Rinneadh tíortha is iarrthóir díobh i mí an Mheithimh 2022 * Cuireadh tús leis an idirbheartaíocht maidir le ballraíocht i mí Meithimh 2024 == An Tuirc == Rinne [[an Tuirc]] iarratas ar bhallraíocht san Aontas i mí Aibreáin 1987 Rinneadh tír is iarrthóir di i mí na Nollag 1999. Cuireadh tús leis an idirbheartaíocht maidir le ballraíocht i mí Dheireadh Fómhair 2005. Ach tháinig an pobalóir nó deachtóir [[Recep Tayyip Erdoğan|Tayyip Erdogan]] i gcumhacht sa bhliain 2003. Ach de réir a chéile mhéadaigh ar an gcáineadh a dhéantaí air, go háirithe mar gheall ar a chur chuige uathlathach ó na 2010idí ar aghaidh. Chuir an tAE stopadh idirbheartaíocht leis an Tuirc idir 2016-2019, de dheasca meathlúchán ó thaobh daonlathais, forlámhas an dlí agus ceart bunúsach de.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://enlargement.ec.europa.eu/countries/turkiye_en|teideal=Türkiye - Enlargement and Eastern Neighbourhood - European Commission|dáta=2026-03-06|language=en|work=enlargement.ec.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref> == An tSeoirsia == Bronnadh stádas iarrthóra ar [[An tSeoirsia|an]] [[An tSeoirsia|tSeoirsia]] i mí na Nollag 2022 ach tháinig deachtóireacht i bhfeidhm cúpla bliain níos déanaí. == Féach freisin == * [[Méadú an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] m47dip8ns3kam4xa6hdv982gflso4ww 1316892 1316883 2026-06-06T00:44:26Z TGcoa 21229 1316892 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Further European Union enlargement 2014.png|mion|220x220px]] [[Íomhá:EU Balkan enlargement.svg|mion|220x220px|2020idí: tá an leathnú ag díriú go príomha ar Na Balcáin ]] Tá idirbheartaíocht faoi '''leathnú''' nó '''méadú féideartha an Aontais Eorpaigh''' ar siúl i láthair na huaire. Leanann comhpháirtithe sna [[Na Balcáin|Balcáin]] Thiar próiseas uathúil méadaithe ar a dtugtar an Próiseas Cobhsaíochta agus Comhlachais (an PCC nó [[:en:Stabilisation_and_Association_Process|SAP]] i mBéarla).<ref>I mBéarla, an ''Stabilisation and Association Arocess (SAP)''</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Stabilisation and Association Process|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stabilisation_and_Association_Process&oldid=1353061826|journal=Wikipedia|date=2026-05-07|language=en}}</ref> Tá comhchainteanna ar siúl chomh maith leis an [[An Mholdóiv|Mholdóiv]] agus an [[An Úcráin|Úcráin]] (ó 2024). Tharla seacht méadú ón uair a bhunaigh sé thír bhunaidh an tAontas an chéad lá riamh. Tá 27 dtír san Aontas Eorpach sa lá atá inniu ann (2027). {{Príomhalt|Méadú an Aontais Eorpaigh}} == Na Balcáin Thiar == Is iad sé thír atá i gceist sa bhliain 2026: an [[An Albáin|Albáin]]; [[an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin]], a[[An Chosaiv|n Chosaiv]]; an [[An Mhacadóin Thuaidh|Mhacadóin Thuaidh]]; [[Montainéagró]]; agus an t[[An tSeirbia|Seirbia]]. In 2026 tháinig ceannairí bhallstáit an Aontais Eorpaigh agus ceannairí stáit na mBalcán le chéile i Montainéagró chun iarratas na tíortha sa réigiún ar bhallraíocht san Aontas Eorpach a chíoradh tuilleadh. Dúirt an Taoiseach go raibh gach tír san Eoraip i dteideal na deise céanna a fuair Éire in 1973 [nuair chuaigh an tír seo isteach i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa], fad is a chomhlíonann siad na rialacha comhaontaithe i dtosach. Dúirt Micheál Martin gur tábhachtaí anois ná riamh tíortha comharsanachta a theacht le chéile, i bhfianaise na héagobhsaíochta geopholaitíochta atá ann sna 2020idí.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Leathnú an Aontais Eorpaigh á phlé i Montainéagró|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0605/1576893-leathnu-an-aontais-eorpaigh-a-phle-i-montaineagro/|date=2026-06-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Leanann comhpháirtithe sna Balcáin Thiar próiseas ar a dtugtar an PCC, nó Próiseas Cobhsaíochta agus Comhlachais. Is é is aidhm na comhpháirtithe a chobhsú ó thaobh na polaitíochta agus an gheilleagair de ionas go mbeidh siad réidh le teacht isteach san Aontas ar deireadh. Tá sé beartaithe ag an Aontas an méid sin a bhaint amach tríd * cúnamh airgeadais a chur ar fáil * rochtain éasca ar mhargaí an Aontais a cheadú * comhar idir tíortha sa réigiún a chur chun cinn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/growth-plan-western-balkans_en|teideal=Growth Plan for the Western Balkans - Enlargement and Eastern Neighbourhood|údar=enlargement.ec.europa.eu|dáta=2023|language=en|work=enlargement.ec.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref> Thug [[Aontachas of Kosovo leis an AE|an Chosaiv]] iarratas ballraíochta isteach i mí na Nollag 2022. Níl an AE ar aon intinn áfach maidir le Kosovo, ní aithníonn cúig bhallstát a [[Neamhspleáchas na Cosaive|neamhspleáchas]]. == An Mholdóiv agus an Úcráin == * Rinne siad iarratas ar bhallraíocht san Aontas sa bhliain 2022 * Rinneadh tíortha is iarrthóir díobh i mí an Mheithimh 2022 * Cuireadh tús leis an idirbheartaíocht maidir le ballraíocht i mí Meithimh 2024 == An Tuirc == Rinne [[an Tuirc]] iarratas ar bhallraíocht san Aontas i mí Aibreáin 1987 Rinneadh tír is iarrthóir di i mí na Nollag 1999. Cuireadh tús leis an idirbheartaíocht maidir le ballraíocht i mí Dheireadh Fómhair 2005. Ach tháinig an pobalóir nó deachtóir [[Recep Tayyip Erdoğan|Tayyip Erdogan]] i gcumhacht sa bhliain 2003. Ach de réir a chéile mhéadaigh ar an gcáineadh a dhéantaí air, go háirithe mar gheall ar a chur chuige uathlathach ó na 2010idí ar aghaidh. Chuir an tAE stopadh idirbheartaíocht leis an Tuirc idir 2016-2019, de dheasca meathlúchán ó thaobh daonlathais, forlámhas an dlí agus ceart bunúsach de.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://enlargement.ec.europa.eu/countries/turkiye_en|teideal=Türkiye - Enlargement and Eastern Neighbourhood - European Commission|dáta=2026-03-06|language=en|work=enlargement.ec.europa.eu|dátarochtana=2026-06-05}}</ref> == An tSeoirsia == Bronnadh stádas iarrthóra ar [[An tSeoirsia|an]] [[An tSeoirsia|tSeoirsia]] i mí na Nollag 2022 ach tháinig deachtóireacht i bhfeidhm cúpla bliain níos déanaí. == Féach freisin == * [[Méadú an Aontais Eorpaigh]] == Tagairtí == {{reflist}} <ref>{{lua idirlín | url = https://ab.gov.tr/files/AB_Iliskileri/Tur_En_Realitons/Progress/Turkey_Progress_Report_2006.pdf | teideal = Turkey 2006 Progress Report | foilsitheoir = [[Coimisiún Eorpach]] | dáta = 8ú Samhain 2006 | dátarochtana = 15ú Iúil 2024}}</ref> <ref>{{cite news | url = https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | teideal = EU says won't expand Turkey membership talks | work = Agence France-Presse | dáta = 13ú Nollaig 2016 | ainm = Danny | Aoine = Kempf | dátarochtana = 21ú Samhain 2019 | archive-date = 30ú nollaig 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html | url-status = dead | archivedate = 2019-12-30 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20191230224317/https://www.yahoo.com/news/eu-says-wont-open-turkey-membership-chapters-165121377.html }}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/media/35863/st10555-en18.pdf | teideal = Enlargement and Stabilisation and Association process - Council conclusions (10555/18) | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | dáta = 26ú Meitheamh 2018 |dátarochtana = 16ú Iúil 2024}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16707-2023-INIT/en/pdf | teideal = Council conclusions on Enlargement (16707/23)|website=Consilium|publisher=General Secretariat of the Council | data = 12ú Nollaig 2023 | dátarochtana = 13ú Iúil 2024}}</ref> <ref>{{cite news | sloinne = Uras | ainm = Umut | teideal = Is Turkey's bid for EU membership over? | url = https://www.aljazeera.com/news/2023/9/20/analysis-is-turkeys-bid-for-eu-membership-over | dátarochtana = 21d Deireadh Fómhair 2023 | foilsitheoir = Al Jazeera | dáta = 20ú Meán Fómhair 2023}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/turkey/ | teideal = Enlargement: Türkiye | work = Consilium | foilsitheoir = General Secretariat of the Council | data = 11d Eanáir 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref>{{lua idirlín | teideal = 'Huge, historic move': EU grants Bosnia and Herzegovina Candidate Status | url = https://sarajevotimes.com/huge-historic-move-eu-grants-bosnia-and-herzegovina-candidate-status/ | dátarochtana = 24ú nollaig 2022 | data = 15ú Nollaig 2022 | work = Sarajevo Times}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/bosnia-herzegovina/ | teideal = Enlargement: Bosnia and Herzegovina | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 4ú Bealtaine 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref>{{lua idirlín | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ | teideal = Enlargement: Georgia | work = Consilium | foilsithe = General Secretariat of the Council | dáta = 7ú Feabhra 2024 | dátarochtana = 27ú Meitheamh 2024 | archivedate = 2025-01-14 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250114230043/https://www.consilium.europa.eu/en/policies/enlargement/georgia/ }}</ref> <ref>{{cite news | url = https://apnews.com/article/europe-kosovo-european-union-308669f8d15bc217ec047e5d9805b278 | work = Associated Press | teideal = Kosovo leaders sign application request to join EU | ainm = Erion | sloinne = Xhabafti | first2=Llazar | last2=Semini | dáta = 14ú Nollaig 2022 | dátarochtana = 14ú Nollaig 2022}}</ref> [[Catagóir:Méadú an Aontais Eorpaigh]] chwmfff2ahgfhb6aghftfqmhbuvtdee