Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 5401 1317024 1308108 2026-06-08T10:35:43Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1317024 wikitext text/x-wiki {{Meitheamh}} Is é an '''8 Meitheamh''' an 159ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 160ú lá i mbliain bhisigh. Tá 206 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Lá Domhanda an Aigéin]] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1625]] — [[Giovanni Domenico Cassini]], réalteolaí Iodálach (b. [[1712]]) * [[1810]] — [[Robert Schumann]], cumadóir Gearmánach (b. [[1856]]) * [[1837]] — [[Ivan Kramskoi]], ealaíontóir Rúiseach (b. [[1887]]) * [[1867]] — [[Frank Lloyd Wright]], ailtire (b.[[1959]]) * [[1901]] — [[John O'Sullivan (Corcaigh)|John O'Sullivan]], polaiteoir Éireannach (b [[1990]]) * [[1903]] — [[Marguerite Yourcenar]], scríbhneoir Francach (b. [[1987]]) * [[1916]] — [[Francis Crick]], fisiceoir, bitheolaí móilíneach agus néareolaí (b.[[2004]]) * [[1920]] — [[Gwen Harwood]], file Astrálach (b [[1995]]) * [[1925]] — [[Barbara Bush]], Céad-Bhean na Stát Aontaithe (b. [[2018]]) * [[1927]] — [[Jerry Stiller]], aisteoir Meiriceánach (b. [[2020]]) * [[1928]] — [[Gustavo Gutiérrez]], diagaire Peiriúch (b. [[2024]]) * [[1933]] — [[Joan Rivers]], fuirseoir Meiriceánach (b. [[2014]]) * [[1941]] — [[George Pell]], cairdinéal Astrálach (b. [[2023]]) * [[1947]] — [[Eric Francis Wieschaus]], géineolaí Meiriceánach * [[1951]] — [[Bonnie Tyler]], amhránaí Breatnach * [[1955]] — [[Tim Berners-Lee]], an duine a chéadcheap an Gréasán Domhanda agus stiúrthóir an W3C * [[1973]] — [[Stipe Drews]], dornálaí Crótach * [[1975]] — [[Michael Buckley]], aisteoir, stiúrthóir, agus scríbhneoir scripte Meiriceánach * [[1976]] — [[Lindsay Davenport]], imreoir leadóige Meiriceánach * [[1977]] — [[Kanye West]], Rapcheoltóir Meiriceánach * [[1980]] — [[Aodhán Ó Mathúna]], imreoir peil Ghaelach * [[1983]] — [[Kim Clijsters]], imreoir leadóige * [[1985]] — [[Alexandre Despatie]], tumadóir * [[1986]] — [[Helen McEntee|Eiléana Nic an tSaoi]], polaiteoir Éireannach * [[1989]] — [[Timea Bacsinszky]], imreoir leadóige * [[1997]] — [[Jeļena Ostapenko]], imreoir leadóige == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[632]] — [[Mahamad]], fáidh Ioslam (r. [[571]]) * [[1431]] — [[Jeanne d'Arc]], banlaoch Francach agus naomh Caitliceach (r. [[1412]]) * [[1768]] — [[Johann Joachim Winckelmann]], staraí ealaíne agus seandálaí Gearmánach (r. [[1717]]) * [[1795]] — [[Catharina Helena Dörrien]], luibheolaí Gearmánach (r. [[1717]]) * [[1795]] — [[Louis XVII na Fraince]] (r. [[1785]]) * [[1845]] — [[Andrew Jackson]], 78, 7ú huachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r.[[1767]]) * [[1956]] — [[Mariano Brull]], scríbhneoir agus taidhleoir Cúbach (r. [[1891]]) * [[1969]] — [[Robert Taylor (aisteoir)|Robert Taylor]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1911]]) * [[2000]] — [[Teuvo Tulio]], scannánaí Fionlannach (r.[[1912]]) * [[2005]] — [[Cáit Feiritéar]], scéalaí Éireannach (r. [[1916]]) * [[2018]] — [[Anthony Bourdain]], cócaire, údar agus pearsa theilifíse (b. [[1956]]) * [[2023]] — [[Paul Coghlan]], polaiteoir Éireannach (r. [[1944]]) * [[2024]] — [[Charlie Lennon]], ceoltóir Éireannach (r. [[1938]]) == Tarluithe eile == * [[536]] - Toghadh [[Pápa Silverius]] * [[1042]] - D'éirigh [[Éadbhard an Choinfeasóra]] ina Rí Shasana * [[1861]] - [[Cogadh Cathartha na Stát Aontaithe]]: scar [[Tennessee]] leis an Aontas * [[1949]] - Foilsíodh ''[[Nineteen Eighty-Four]]'' sna Stáit Aontaithe * [[1968]] - Gabhadh [[James Earl Ray]], an duine a d'fheallmharaigh [[Martin Luther King]], ag [[Aerfort Londain-Heathrow]] * [[1972]] - [[Cogadh Vítneam]]: dódh [[Phan Thị Kim Phúc]] le [[napailm]]. Glacadh grianghraf den eachtra agus bhuaigh an grianghraf an [[Duais Pulitzer]]. * [[1978]] - Seolann [[Naomi James]] timpeall an domhain aisti féin agus sáraíonn sí an churiarracht dhomhanda. * [[1982]] - [[Cogadh Fháclainne|Cath Bluff Cove]]: Maraíodh 56 saighdiúir ón m[[An Bhreatain|Breatain]] le linn ionsaithe aeir ar [[Oileáin Fháclainne]]. * [[1984]] - Díchoiríodh [[homaighnéasacht]] i [[New South Wales]] * [[2023]] - Díotáladh [[Donald Trump]] [[onchúiseamh Feidearálach in aghaidh Donald Trump (eolas rúnda slándála)|i ndrochúsáid eolais rúnaicmithe]] [[Catagóir:Dátaí|0608]] [[Catagóir:Míonna|Meitheamh, 08]] j02dv0dhcmaciz9yzl3mcuu4e283mrn 1317025 1317024 2026-06-08T10:49:57Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1317025 wikitext text/x-wiki {{Meitheamh}} Is é an '''8 Meitheamh''' an 159ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 160ú lá i mbliain bhisigh. Tá 206 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Lá Domhanda an Aigéin]] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1625]] — [[Giovanni Domenico Cassini]], réalteolaí Iodálach (b. [[1712]]) * [[1810]] — [[Robert Schumann]], cumadóir Gearmánach (b. [[1856]]) * [[1837]] — [[Ivan Kramskoi]], ealaíontóir Rúiseach (b. [[1887]]) * [[1867]] — [[Frank Lloyd Wright]], ailtire (b.[[1959]]) * [[1901]] — [[John O'Sullivan (Corcaigh)|John O'Sullivan]], polaiteoir Éireannach (b [[1990]]) * [[1903]] — [[Marguerite Yourcenar]], scríbhneoir Francach (b. [[1987]]) * [[1916]] — [[Francis Crick]], fisiceoir, bitheolaí móilíneach agus néareolaí (b.[[2004]]) * [[1920]] — [[Gwen Harwood]], file Astrálach (b [[1995]]) * [[1925]] — [[Barbara Bush]], Céad-Bhean na Stát Aontaithe (b. [[2018]]) * [[1927]] — [[Jerry Stiller]], aisteoir Meiriceánach (b. [[2020]]) * [[1928]] — [[Gustavo Gutiérrez]], diagaire Peiriúch (b. [[2024]]) * [[1933]] — [[Joan Rivers]], fuirseoir Meiriceánach (b. [[2014]]) * [[1941]] — [[George Pell]], cairdinéal Astrálach (b. [[2023]]) * [[1947]] — [[Eric Francis Wieschaus]], géineolaí Meiriceánach * [[1951]] — [[Bonnie Tyler]], amhránaí Breatnach * [[1955]] — [[Tim Berners-Lee]], an duine a chéadcheap an Gréasán Domhanda agus stiúrthóir an W3C * [[1973]] — [[Stipe Drews]], dornálaí Crótach * [[1975]] — [[Michael Buckley]], aisteoir, stiúrthóir, agus scríbhneoir scripte Meiriceánach * [[1976]] — [[Lindsay Davenport]], imreoir leadóige Meiriceánach * [[1977]] — [[Kanye West]], Rapcheoltóir Meiriceánach * [[1980]] — [[Aodhán Ó Mathúna]], imreoir peil Ghaelach * [[1983]] — [[Kim Clijsters]], imreoir leadóige * [[1985]] — [[Alexandre Despatie]], tumadóir * [[1986]] — [[Helen McEntee|Eiléana Nic an tSaoi]], polaiteoir Éireannach * [[1989]] — [[Timea Bacsinszky]], imreoir leadóige * [[1997]] — [[Jeļena Ostapenko]], imreoir leadóige == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[632]] — [[Mahamad]], fáidh Ioslam (r. [[571]]) * [[1431]] — [[Jeanne d'Arc]], banlaoch Francach agus naomh Caitliceach (r. [[1412]]) * [[1768]] — [[Johann Joachim Winckelmann]], staraí ealaíne agus seandálaí Gearmánach (r. [[1717]]) * [[1795]] — [[Catharina Helena Dörrien]], luibheolaí Gearmánach (r. [[1717]]) * [[1795]] — [[Louis XVII na Fraince]] (r. [[1785]]) * [[1845]] — [[Andrew Jackson]], 78, 7ú huachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (r.[[1767]]) * [[1956]] — [[Mariano Brull]], scríbhneoir agus taidhleoir Cúbach (r. [[1891]]) * [[1969]] — [[Robert Taylor (aisteoir)|Robert Taylor]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1911]]) * [[2000]] — [[Teuvo Tulio]], scannánaí Fionlannach (r.[[1912]]) * [[2005]] — [[Cáit Feiritéar]], scéalaí Éireannach (r. [[1916]]) * [[2018]] — [[Anthony Bourdain]], cócaire, údar agus pearsa theilifíse (b. [[1956]]) * [[2023]] — [[Paul Coghlan]], polaiteoir Éireannach (r. [[1944]]) * [[2024]] — [[Charlie Lennon]], ceoltóir Éireannach (r. [[1938]]) == Tarluithe eile == * [[536]] - Toghadh [[Pápa Silverius]] * [[1042]] - D'éirigh [[Éadbhard an Choinfeasóra]] ina Rí Shasana * [[1861]] - [[Cogadh Cathartha na Stát Aontaithe]]: scar [[Tennessee]] leis an Aontas * [[1949]] - Foilsíodh ''[[Nineteen Eighty-Four]]'' sna Stáit Aontaithe * [[1968]] - Gabhadh [[James Earl Ray]], an duine a d'fheallmharaigh [[Martin Luther King]], ag [[Aerfort Londain-Heathrow]] * [[1972]] - [[Cogadh Vítneam]]: dódh [[Phan Thị Kim Phúc]] le [[napailm]]. Glacadh grianghraf den eachtra agus bhuaigh an grianghraf an [[Duais Pulitzer]]. * [[1978]] - Seolann [[Naomi James]] timpeall an domhain aisti féin agus sáraíonn sí an churiarracht dhomhanda. * [[1982]] - [[Cogadh Fháclainne|Cath Bluff Cove]]: Maraíodh 56 saighdiúir ón m[[An Bhreatain|Breatain]] le linn ionsaithe aeir ar [[Oileáin Fháclainne]]. * [[1984]] - Díchoiríodh [[homaighnéasacht]] i [[New South Wales]] * [[2023]] - Díotáladh [[Donald Trump]] [[Ionchúiseamh Feidearálach in aghaidh Donald Trump (eolas rúnda slándála)|i ndrochúsáid eolais rúnaicmithe]] [[Catagóir:Dátaí|0608]] [[Catagóir:Míonna|Meitheamh, 08]] ev8ba58f00z79kpqylr2izmnuhs4wmc 0 5923 1316988 1269001 2026-06-07T16:17:57Z Conradder 34685 /* Daoine a rugadh ar an lá seo */ 1316988 wikitext text/x-wiki {{Meitheamh}} Is é an '''7 Meitheamh''' an 158ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 159ú lá i mbliain bhisigh. Tá 207 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Málta]] - ''Sette Giugno'' == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1162]] — [[Geingeas Cán]], bunaitheoir Impireacht na Mongólach (b. [[1227]]) * [[1770]] — [[Robert Jenkinson, 2ú hIarla Learphoill]], polaiteoir agus Príomh-Aire na Breataine (b. [[1828]]) * [[1848]] — [[Paul Gauguin]], ealaíontóir (b.[[1903]]) * [[1858]] — [[Ernő Jendrassik]], dochtúir Ungárach (b. [[1921]]) * [[1862]] — [[Philipp Lenard|Philipp Eduard Anton Lenard]], fisiceoir Gearmánach (b. [[1947]]) * [[1868]] — [[Charles Rennie Mackintosh]], Ailtire agus ceannródaí na Stíle Ghlascú (b. [[1928]]) * [[1868]] — [[John Sealy Townsend]], fisiceoir matamaiticiúil Éireannach (b. [[1957]]) * [[1890]] — [[Karl Spencer Lashley]], síceolaí Meiriceánach (b. [[1958]]) * [[1892]] — [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]], polaiteoir Éireannach (b.[[1927]]) * [[1896]] — [[Robert Sanderson Mulliken|Robert S. Mulliken]], ceimicí Meiriceánach (b. [[1986]]) * [[1901]] — [[Anthony Barry]], fear gnó agus polaiteoir Éireannach (b. [[1983]]) * [[1905]] — [[James J. Braddock]], dornálaí (b.[[1974]]) * [[1909]] — [[Jessica Tandy]], ban-aisteoir Briotanach-Meiriceánach (b. [[1994]]) * [[1917]] — [[Dean Martin]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1955]]) * [[1925]] — [[Alan R. Pearlman]], aireagóir an [[ARP Synthesizer]] (b. [[2019]]) * [[1928]] — [[Randy Turpin]], dornálaí Briotanach (b. [[1966]]) * [[1940]] — [[Tom Jones (Amhránaí)|Tom Jones]], amhránaí * [[1942]] — [[Aonghas Dubh MacNeacail|Aonghas MacNeacail]], file Albanach (b. [[2022]]) * [[1942]] — [[Muammar Gaddafi]], polaiteoir agus Uachtarán na Libia (b. [[2011]]) * [[1944]] — [[Kjartan Fløgstad]], scríbhneoir Ioruach * [[1945]] — [[Donncha Ó Cochláin]], imreoir peil Ghaelach agus iománaí (b. [[2026]]) * [[1952]] — [[Liam Neeson]], aisteoir * [[1952]] — [[Orhan Pamuk]], úrscéalaí * [[1953]] — [[Kathleen Lynch]], polaiteoir Éireannach * [[1958]] — [[Prince]], ceoltóir (b. [[2016]]) * [[1959]] — [[Mike Pence]], leasuachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá * [[1974]] — [[Joanne Bunting]], polaiteoir as Béal Feirste * [[1977]] — [[Jun Matsuda]], pop-cheoltóir * [[1988]] — [[Ekaterina Makarova]], imreoir leadóige Rúiseach * [[1988]] — [[Michael Cera]], aisteoir Ceanadach * [[1988]] — [[Shirley McCay]], imreoir haca Éireannach * [[1989]] — [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]], dornálaí Éireannach * [[1991]] — [[Alison Meeke]], imreoir haca Éireannach * [[1991]] — [[Olivia Rogowska]], imreoir leadóige Astrálach * [[1993]] — [[George Ezra]], amhránaí agus cumadóir amhrán Sasanach * [[1993]] — [[Seán Mac Gloinn]], iománaí Éireannach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[555]] — [[Pápa Vigilius]] (r. [[500]]) * [[1329]] — [[Roibeard Brús]], rí na hAlban (r.[[1274]]) * [[1840]] — [[Friedrich Uilliam III na Prúise|Friedrich Uilliam III]], 69, Rí na Prúise (r.[[1770]]) * [[1917]] — [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]], polaiteoir Éireannach (r. [[1861]]) * [[1925]] — [[Matt Talbot]], aiséiteach Caitliceach (r.[[1856]]) * [[1937]] — [[Jean Harlow]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1911]]) * [[1940]] — [[Hugh Garahan]], polaiteoir Éireannach * [[1954]] — [[Alan Turing]], 41, matamaiticeoir, ríomheolaí agus fealsamh (r.[[1912]]) * [[1963]] — [[ZaSu Pitts]], ban-aisteoir (r. [[1894]]) * [[1966]] — [[James Hickey]], polaiteoir Éireannach (r. [[1886]]) * [[1970]] — [[E. M. Forster]], úrscéalaí Sasanach (r. [[1879]]) * [[1978]] — [[Ronald George Wreyford Norrish]], Ceimicí (r. [[1897]]) * [[1980]] — [[Henry Miller]], Scríbhneoir Meiriceánach (r. [[1891]]) * [[2001]] — [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]], gníomhaí ar son na Gaeilge (r. [[1910]]) * [[2005]] — [[Seán Ó Dochartaigh (polaiteoir Éireannach)|Seán Ó Dochartaigh]], polaiteoir Éireannach (r. [[1944]]) * [[2011]] — [[Jorge Semprún]], scríbhneoir Spáinneach (r. [[1923]]) * [[2013]] — [[Pierre Mauroy]], Phríomh-Aire na Fraince (r. [[1928]]) * [[2015]] — [[Christopher Lee]], aisteoir Sasanach (r. [[1922]]) * [[2023]] — [[Joe Molloy]], sóisialaí agus feachtasóir as Dúiche Sheoighe (r ~1934) == Tarluithe eile == * [[1981]] - Scrios [[Iosrael]] stáisiún núicléach in aice le [[Bagdad]], príomhchathair [[An Iaráic|na hIaráice]], a thóg an Fhrainc. * [[1990]] - Cuireadh deireadh leis an gcosc a bhí ar fheoil [[An Bhreatain|na Breataine]] le linn margadh sa [[An Bhruiséil|Bhruiséil]]. <!--idirvicí--> [[Catagóir:Dátaí|0607]] [[Catagóir:Míonna|Meitheamh, 07]] 6rmtcao0xf7pjdic2m5i70qb6f2y5ur 1316995 1316988 2026-06-07T16:40:59Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1316995 wikitext text/x-wiki {{Meitheamh}} Is é an '''7 Meitheamh''' an 158ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 159ú lá i mbliain bhisigh. Tá 207 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Málta]] - ''Sette Giugno'' == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1162]] — [[Geingeas Cán]], bunaitheoir Impireacht na Mongólach (b. [[1227]]) * [[1770]] — [[Robert Jenkinson, 2ú hIarla Learphoill]], polaiteoir agus Príomh-Aire na Breataine (b. [[1828]]) * [[1848]] — [[Paul Gauguin]], ealaíontóir (b.[[1903]]) * [[1858]] — [[Ernő Jendrassik]], dochtúir Ungárach (b. [[1921]]) * [[1862]] — [[Philipp Lenard|Philipp Eduard Anton Lenard]], fisiceoir Gearmánach (b. [[1947]]) * [[1868]] — [[Charles Rennie Mackintosh]], Ailtire agus ceannródaí na Stíle Ghlascú (b. [[1928]]) * [[1868]] — [[John Sealy Townsend]], fisiceoir matamaiticiúil Éireannach (b. [[1957]]) * [[1890]] — [[Karl Spencer Lashley]], síceolaí Meiriceánach (b. [[1958]]) * [[1892]] — [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]], polaiteoir Éireannach (b.[[1927]]) * [[1896]] — [[Robert Sanderson Mulliken|Robert S. Mulliken]], ceimicí Meiriceánach (b. [[1986]]) * [[1901]] — [[Anthony Barry]], fear gnó agus polaiteoir Éireannach (b. [[1983]]) * [[1905]] — [[James J. Braddock]], dornálaí (b.[[1974]]) * [[1909]] — [[Jessica Tandy]], ban-aisteoir Briotanach-Meiriceánach (b. [[1994]]) * [[1917]] — [[Dean Martin]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1955]]) * [[1925]] — [[Alan R. Pearlman]], aireagóir an [[ARP Synthesizer]] (b. [[2019]]) * [[1928]] — [[Randy Turpin]], dornálaí Briotanach (b. [[1966]]) * [[1940]] — [[Tom Jones (Amhránaí)|Tom Jones]], amhránaí * [[1942]] — [[Aonghas Dubh MacNeacail|Aonghas MacNeacail]], file Albanach (b. [[2022]]) * [[1942]] — [[Muammar Gaddafi]], polaiteoir agus Uachtarán na Libia (b. [[2011]]) * [[1944]] — [[Kjartan Fløgstad]], scríbhneoir Ioruach * [[1945]] — [[Donncha Ó Cochláin]], imreoir peil Ghaelach agus iománaí (b. [[2026]]) * [[1952]] — [[Liam Neeson]], aisteoir * [[1952]] — [[Orhan Pamuk]], úrscéalaí * [[1953]] — [[Kathleen Lynch]], polaiteoir Éireannach * [[1958]] — [[Prince]], ceoltóir (b. [[2016]]) * [[1959]] — [[Mike Pence]], leasuachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá * [[1974]] — [[Joanne Bunting]], polaiteoir as Béal Feirste * [[1977]] — [[Jun Matsuda]], pop-cheoltóir * [[1988]] — [[Ekaterina Makarova]], imreoir leadóige Rúiseach * [[1988]] — [[Michael Cera]], aisteoir Ceanadach * [[1988]] — [[Shirley McCay]], imreoir haca Éireannach * [[1989]] — [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]], dornálaí Éireannach * [[1991]] — [[Alison Meeke]], imreoir haca Éireannach * [[1991]] — [[Olivia Rogowska]], imreoir leadóige Astrálach * [[1993]] — [[George Ezra]], amhránaí agus cumadóir amhrán Sasanach * [[1993]] — [[Seán Mac Gloinn]], iománaí Éireannach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[555]] — [[Pápa Vigilius]] (r. [[500]]) * [[1329]] — [[Roibeard Brús]], rí na hAlban (r.[[1274]]) * [[1840]] — [[Friedrich Uilliam III na Prúise|Friedrich Uilliam III]], 69, Rí na Prúise (r.[[1770]]) * [[1917]] — [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]], polaiteoir Éireannach (r. [[1861]]) * [[1925]] — [[Matt Talbot]], aiséiteach Caitliceach (r.[[1856]]) * [[1937]] — [[Jean Harlow]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1911]]) * [[1940]] — [[Hugh Garahan]], polaiteoir Éireannach * [[1954]] — [[Alan Turing]], 41, matamaiticeoir, ríomheolaí agus fealsamh (r.[[1912]]) * [[1963]] — [[ZaSu Pitts]], ban-aisteoir (r. [[1894]]) * [[1966]] — [[James Hickey]], polaiteoir Éireannach (r. [[1886]]) * [[1970]] — [[E. M. Forster]], úrscéalaí Sasanach (r. [[1879]]) * [[1978]] — [[Ronald George Wreyford Norrish]], Ceimicí (r. [[1897]]) * [[1980]] — [[Henry Miller]], Scríbhneoir Meiriceánach (r. [[1891]]) * [[2001]] — [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]], gníomhaí ar son na Gaeilge (r. [[1910]]) * [[2005]] — [[Seán Ó Dochartaigh (polaiteoir Éireannach)|Seán Ó Dochartaigh]], polaiteoir Éireannach (r. [[1944]]) * [[2011]] — [[Jorge Semprún]], scríbhneoir Spáinneach (r. [[1923]]) * [[2013]] — [[Pierre Mauroy]], Phríomh-Aire na Fraince (r. [[1928]]) * [[2015]] — [[Christopher Lee]], aisteoir Sasanach (r. [[1922]]) * [[2023]] — [[Joe Molloy]], sóisialaí agus feachtasóir as Dúiche Sheoighe (r ~1934) == Tarluithe eile == * [[1654]] - Corónaíodh [[Louis XIV na Fraince|Louis XIV]] mar rí na Fraince * [[1946]] - Thosaigh seirbhís na teilifíse de chuid [[BBC]] arís i ndiaidh an [[Dara Cogadh Domhanda]] * [[1967]] - [[Cogadh na Sé Lá]]: chuaigh saighdiúirí de chuid [[Iosrael]] isteach in [[Iarúsailéim]] * [[1975]] - Sheol [[Sony]] an chéad fhormáid fhístaifeadáin, [[Betamax]] * [[1981]] - Scrios [[Iosrael]] stáisiún núicléach in aice le [[Bagdad]], príomhchathair [[An Iaráic|na hIaráice]], a thóg an Fhrainc. * [[1990]] - Cuireadh deireadh leis an gcosc a bhí ar fheoil [[An Bhreatain|na Breataine]] le linn margadh sa [[An Bhruiséil|Bhruiséil]]. * [[1991]] - Bhrúcht [[Sliabh Pinatubo]] <!--idirvicí--> [[Catagóir:Dátaí|0607]] [[Catagóir:Míonna|Meitheamh, 07]] 8skrl9fq1yqt5di0p29slps8ecc3yaz 1317026 1316995 2026-06-08T10:56:00Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1317026 wikitext text/x-wiki {{Meitheamh}} Is é an '''7 Meitheamh''' an 158ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 159ú lá i mbliain bhisigh. Tá 207 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Málta]] - ''Sette Giugno'' == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1162]] — [[Geingeas Cán]], bunaitheoir Impireacht na Mongólach (b. [[1227]]) * [[1770]] — [[Robert Jenkinson, 2ú hIarla Learphoill]], polaiteoir agus Príomh-Aire na Breataine (b. [[1828]]) * [[1848]] — [[Paul Gauguin]], ealaíontóir (b.[[1903]]) * [[1858]] — [[Ernő Jendrassik]], dochtúir Ungárach (b. [[1921]]) * [[1862]] — [[Philipp Lenard|Philipp Eduard Anton Lenard]], fisiceoir Gearmánach (b. [[1947]]) * [[1868]] — [[Charles Rennie Mackintosh]], Ailtire agus ceannródaí na Stíle Ghlascú (b. [[1928]]) * [[1868]] — [[John Sealy Townsend]], fisiceoir matamaiticiúil Éireannach (b. [[1957]]) * [[1890]] — [[Karl Spencer Lashley]], síceolaí Meiriceánach (b. [[1958]]) * [[1892]] — [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]], polaiteoir Éireannach (b.[[1927]]) * [[1896]] — [[Robert Sanderson Mulliken|Robert S. Mulliken]], ceimicí Meiriceánach (b. [[1986]]) * [[1901]] — [[Anthony Barry]], fear gnó agus polaiteoir Éireannach (b. [[1983]]) * [[1905]] — [[James J. Braddock]], dornálaí (b.[[1974]]) * [[1909]] — [[Jessica Tandy]], ban-aisteoir Briotanach-Meiriceánach (b. [[1994]]) * [[1917]] — [[Dean Martin]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1955]]) * [[1925]] — [[Alan R. Pearlman]], aireagóir an [[ARP Synthesizer]] (b. [[2019]]) * [[1928]] — [[Randy Turpin]], dornálaí Briotanach (b. [[1966]]) * [[1940]] — [[Tom Jones (Amhránaí)|Tom Jones]], amhránaí * [[1942]] — [[Aonghas Dubh MacNeacail|Aonghas MacNeacail]], file Albanach (b. [[2022]]) * [[1942]] — [[Muammar Gaddafi]], polaiteoir agus Uachtarán na Libia (b. [[2011]]) * [[1944]] — [[Kjartan Fløgstad]], scríbhneoir Ioruach * [[1945]] — [[Donncha Ó Cochláin]], imreoir peil Ghaelach agus iománaí (b. [[2026]]) * [[1952]] — [[Liam Neeson]], aisteoir * [[1952]] — [[Orhan Pamuk]], úrscéalaí * [[1953]] — [[Kathleen Lynch]], polaiteoir Éireannach * [[1958]] — [[Prince]], ceoltóir (b. [[2016]]) * [[1959]] — [[Mike Pence]], leasuachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá * [[1974]] — [[Joanne Bunting]], polaiteoir as Béal Feirste * [[1977]] — [[Jun Matsuda]], pop-cheoltóir * [[1988]] — [[Ekaterina Makarova]], imreoir leadóige Rúiseach * [[1988]] — [[Michael Cera]], aisteoir Ceanadach * [[1988]] — [[Shirley McCay]], imreoir haca Éireannach * [[1989]] — [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]], dornálaí Éireannach * [[1991]] — [[Alison Meeke]], imreoir haca Éireannach * [[1991]] — [[Olivia Rogowska]], imreoir leadóige Astrálach * [[1993]] — [[George Ezra]], amhránaí agus cumadóir amhrán Sasanach * [[1993]] — [[Seán Mac Gloinn]], iománaí Éireannach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[555]] — [[Pápa Vigilius]] (r. [[500]]) * [[1329]] — [[Roibeard Brús]], rí na hAlban (r.[[1274]]) * [[1840]] — [[Friedrich Uilliam III na Prúise|Friedrich Uilliam III]], 69, Rí na Prúise (r.[[1770]]) * [[1917]] — [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]], polaiteoir Éireannach (r. [[1861]]) * [[1925]] — [[Matt Talbot]], aiséiteach Caitliceach (r.[[1856]]) * [[1937]] — [[Jean Harlow]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1911]]) * [[1940]] — [[Hugh Garahan]], polaiteoir Éireannach * [[1954]] — [[Alan Turing]], 41, matamaiticeoir, ríomheolaí agus fealsamh (r.[[1912]]) * [[1963]] — [[ZaSu Pitts]], ban-aisteoir (r. [[1894]]) * [[1966]] — [[James Hickey]], polaiteoir Éireannach (r. [[1886]]) * [[1970]] — [[E. M. Forster]], úrscéalaí Sasanach (r. [[1879]]) * [[1978]] — [[Ronald George Wreyford Norrish]], Ceimicí (r. [[1897]]) * [[1980]] — [[Henry Miller]], Scríbhneoir Meiriceánach (r. [[1891]]) * [[2001]] — [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]], gníomhaí ar son na Gaeilge (r. [[1910]]) * [[2005]] — [[Seán Ó Dochartaigh (polaiteoir Éireannach)|Seán Ó Dochartaigh]], polaiteoir Éireannach (r. [[1944]]) * [[2011]] — [[Jorge Semprún]], scríbhneoir Spáinneach (r. [[1923]]) * [[2013]] — [[Pierre Mauroy]], Phríomh-Aire na Fraince (r. [[1928]]) * [[2015]] — [[Christopher Lee]], aisteoir Sasanach (r. [[1922]]) * [[2023]] — [[Joe Molloy]], sóisialaí agus feachtasóir as Dúiche Sheoighe (r ~1934) == Tarluithe eile == * [[1654]] - Corónaíodh [[Louis XIV na Fraince|Louis XIV]] mar rí na Fraince * [[1946]] - Thosaigh seirbhís na teilifíse de chuid [[BBC]] arís i ndiaidh an [[Dara Cogadh Domhanda]] * [[1967]] - [[Cogadh na Sé Lá]]: chuaigh saighdiúirí de chuid [[Iosrael]] isteach in [[Iarúsailéim]] * [[1975]] - Sheol [[Sony]] an chéad fhormáid fhístaifeadáin, [[Betamax]] * [[1981]] - Scrios [[Iosrael]] stáisiún núicléach in aice le [[Bagdad]], príomhchathair [[An Iaráic|na hIaráice]], a thóg an Fhrainc. * [[1990]] - Cuireadh deireadh leis an gcosc a bhí ar fheoil [[An Bhreatain|na Breataine]] le linn margadh sa [[An Bhruiséil|Bhruiséil]]. * [[1991]] - Bhrúcht [[Sliabh Pinatubo]] * [[1996]] - [[Dúnmharú Jerry McCabe|Maraíodh an Bleachtaire Garda Jerry McCabe]] i rith robála in [[Áth Dara]]. Bhí triúr baill de chuid [[An tIRA Sealadach|an IRA Shealadaigh]] freagrach <!--idirvicí--> [[Catagóir:Dátaí|0607]] [[Catagóir:Míonna|Meitheamh, 07]] epi3hka9l930304p6z2nssl1mgfxp3o 0 12410 1316989 1080077 2026-06-07T16:20:29Z Conradder 34685 bás 1316989 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} {{Múnla:Imreoir_CLG_bosca_eolais | ainm= Donncha Ó Cochláin | íomhá= Cork (Ireland) coat of arms.svg | spórt= Dé-imreoir | ainm béarla= Denis Coughlan | dáta= [[7 Meitheamh]] [[1945]] | dáta2= | áit= [[An Linn Dubh]], [[Contae Chorcaí]] | airde= | leasainm= | club= [[Fánaithe an Ghleanna]], Naomh Nioclás | suíomh= Tosaí | ainm club= [[Fánaithe an Ghleanna]] | bliain1= | cluichí(pointí1)= | contae= [[CLG Coiste Contae Chorcaí|Corcaigh]] | icsuíomh= Tosaí, lár páirce | foireann= [[CLG Coiste Contae Chorcaí|Corcaigh]] | bliain2= [[1960idí]] - [[1970idí]] | cluichí(pointí2)= | cúige= Cúige Mumhan | icsuíomh= Tosaí, lár páirce | iccúige= 6 | comórtas= [[Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann]] | iccraobhnahéireann= 4 | allstars= 4 }} B'fhear spóirt [[Éire]]annach é '''Donncha Ó Cochláin''' (nó ''Denis Coughlan'' as Béarla) ([[7 Meitheamh]] [[1945]] - [[5 Meitheamh]] [[2026]]). B'imreoir cáiliúil é Ó Cochlainn, a d'imir ar fhoirne [[peil Ghaelach|pheil Ghaelach]] agus [[iománaíocht]]a [[CLG Coiste Contae Chorcaí|Chontae Chorcaí]] ó na [[1960idí]] go dtí na [[1980idí]]. Bhuaigh sé [[Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann|Craobh na hÉireann]] san iomáint agus sa pheil le foireann sinsir Chontae Chorcaí. D'fhás Coughlan aníos i g[[Carraig Dubh]] i g[[Cathair Chorcaí]], áit ina d'imir sé le foireann iománaíochta [[Fánaithe an Ghleanna]] (The Glenn Rovers) agus foireann peile Naomh Nioclas (St. Nicolas). == Tagairtí == {{reflist}} {{stumpa}} {{DEFAULTSORT:Cochlain, Donncha O}} [[Catagóir:Iománaithe Chorcaí]] [[Catagóir:Peileadóirí Chorcaí]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1945]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] 0mlopmv9qr5q4jx83to0stfcois00up 0 17214 1317016 1236135 2026-06-08T09:51:40Z Makenzis 33766 /* Liosta imreoirí 2010-2011 */ 1317016 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} {{Club peile bosca eolais 2 | ainm an chlub = SS Lazio | ainmsuaitheantas = [[Íomhá:SS Lazio.png|200px|center|]] | leasainm = ''Biancocelesti'', ''Biancazzurri'', ''Aquile'', ''Aquilotti'' | pattern_b1= _lazio1011h | body1= FFFFFF | pattern_la1= _lazio1011h | leftarm1= FFFFFF | pattern_ra1= _lazio1011h | rightarm1= FFFFFF | shorts1= FFFFFF | socks1= FFFFFF | pattern_sh1= _lazio1011h | pattern_so1= _lazio1011h | pattern_b2= _lazio1011t | body2= FFFFFF | pattern_la2= _lazio1011t | leftarm2= FFFFFF | pattern_ra2= _lazio1011t | rightarm2= FFFFFF | shorts2= FFFFFF | socks2= FFFFFF | pattern_sh2= _lazio1011t | pattern_so2= _lazio1011t | dathanna = [[Íomhá:Bianco e Celeste con aquila.svg|20px]] [[Bán]] - [[Gorm|Gorm neamhaí]] | siombail = [[Iolar]] | cathair =[[An Róimh]] | tír = {{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] | cónaidhm = [[UEFA]] | sraith = [[Serie A]] | bunaithe = 1900 | uachtarán = {{bratach|Italy}} Claudio Lotito | traenálaí = {{bratach|Italy}} | staid = [[Stadio Olimpico]] | acmhainn = 72 698 | suíomh = www.sslazio.it }} Is club [[Sacar|peile]] [[Iodálach]] é '''Società Sportiva Lazio''', agus tugtar ''SS Lazio'' nó ''Lazio'' air de ghnáth. Imríonn an club i [[Serie A]], agus is é Edoardo Reja an [[traenálaí]]. Bunaíodh an club ar 9 Eanáir 1900. Bán agus gorm dathanna an chlub, agus roghnaíodh iad le homós do Chluichí Oilimpeacha na Gréíge. == Liosta trófaí == === Náisiúnta === * '''[[Íomhá:Scudetto.svg|18px]] [[Serie A|Craobh Iodálacha]]: 2''' :1973/74, 1999/00 * '''[[Íomhá:Coccarda Coppa Italia.svg|19px]] [[Coppa Italia]]: 6''' :1958, 1997/98, 1999/00, 2003/04, 2008/09, 2012/13 * '''[[Íomhá:Supercoppaitaliana.png|20px]]Supercoppa italiana: 3''' :1998, 2000, 2009 === Idirnáisiúnta === * ''' Corn na gcorn: 1''' :1998/99 * '''Supercorn UEFA: 1''' :1999 * '''Corn na hAlpa: 1''' :1971<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.sslazio.it/societa/palmares.html |teideal=sslazio.it - The palmarès |dátarochtana=2010-10-09 |archivedate=2010-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101202082002/http://www.sslazio.it/societa/palmares.html }}</ref> == Imreoirí móra == {| |valign="top"| * {{bratach|Italy}} Demetrio Albertini * {{bratach|Italy}} Dino Baggio * {{bratach|Italy}} Fulvio Bernardini * {{bratach|Croatia}} Alen Bokšić * {{bratach|Brazil}} César * {{bratach|Italy}} Giorgio Chinaglia * {{bratach|Portugal}} Sérgio Conceição * {{bratach|Italy}} Bernardo Corradi * {{bratach|Portugal}} Fernando Couto * {{bratach|Argentina}} Hernán Crespo * {{bratach|Italy}} Paolo Di Canio * {{bratach|Italy}} Vincenzo D'Amico * {{bratach|Italy}} Giuseppe Favalli * {{bratach|Italy}} Stefano Fiore |valign="top"| * {{bratach|England}} Paul Gascoigne * {{bratach|Italy}} Giuliano Giannichedda * {{bratach|Italy}} Bruno Giordano * {{bratach|Serbia}} Vladimir Jugovic * {{bratach|Denmark}} Michael Laudrup * {{bratach|Argentina}} Claudio López * {{bratach|Italy}} Roberto Mancini * {{bratach|Italy}} Luca Marchegiani * {{bratach|Spain}} Gaizka Mendieta * {{bratach|Serbia}} Siniša Mihajlović * {{bratach|the Czech Republic}} Pavel Nedvěd * {{bratach|Italy}} Alessandro Nesta * {{bratach|Italy}} Giuseppe Pancaro * {{bratach|Italy}} Angelo Peruzzi |valign="top"| * {{bratach|Italy}} Silvio Piola * {{bratach|Italy}} Felice Pulici * {{bratach|Italy}} Fabrizio Ravanelli * {{bratach|Italy}} Luciano Re Cecconi * {{bratach|Chile}} Marcelo Salas * {{bratach|Italy}} Matteo Sereni * {{bratach|Italy}} Giuseppe Signori * {{bratach|Argentina}} Diego Simeone * {{bratach|the Netherlands}} Jaap Stam * {{bratach|Serbia}} Dejan Stankovic * {{bratach|Argentina}} Juan Sebastián Verón * {{bratach|Italy}} Christian Vieri * {{bratach|Italy}} Giuseppe Wilson |} == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.sslazio.it/ Suíomh oifigiúil an chlub] [[Catagóir:Clubanna sacair na hIodáile|Lazio]] [[Catagóir:An Róimh]] fzfvm81zmmwspzbc2frrp6urh0cnnlf 0 28552 1317010 1312560 2026-06-08T00:32:24Z Icodense 28431 Cealaíodh athruithe [[Special:Contributions/Themeramisin|Themeramisin]] ([[User talk:Themeramisin|Plé]]); ar ais chuig leagan le [[User:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] 1230767 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Gairm‎ |image=Íomhá:Brendan_Behan,_Talec,_Drama_SNG_v_Ljubljani.jpg}} [[Íomhá:P Ramlee Dunia Film 15 May 1954 p20.jpg|150px|mion|clé|An t-aisteoir Malaeach [[P. Ramlee]]]] Is duine é/í ('''ban-''')'''aisteoir''' a bhfuil an [[aisteoireacht]] mar ghairm aige nó aici. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Catcómhaoin |Actresses|Ban-aisteoirí}} {{Catcómhaoin|Actors|Aisteoirí}} [[Catagóir:Aisteoireacht| ]] {{Siol-drámaíocht}} obbofc7a1bhpdrp2pzz3173hsof9v28 0 73201 1316990 1271925 2026-06-07T16:31:26Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316990 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach agus ceannfort de chuid na [[Óglaigh na hÉireann (1919-1922)|Óglaigh na hÉireann]] ab ea '''Daniel "Dan" Corkery''' ([[20 Meán Fómhair]] [[1883]] - [[23 Aibreán]] [[1961]]). Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] ar dtús agus ansin [[Fianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Corkery, Daniel}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1883]] [[Catagóir:Básanna i 1961]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 2ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Maigh Chromtha]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Teachtaí Dála neamhspleácha]] rwkrooeaf2bsmzw9xt5i1m9ixzsi70s 1316991 1316990 2026-06-07T16:33:50Z Seachránaí 53315 1316991 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach agus ceannfort de chuid na [[Óglaigh na hÉireann (1919-1922)|Óglaigh na hÉireann]] ab ea '''Daniel "Dan" Corkery''' ([[20 Meán Fómhair]] [[1883]] - [[23 Aibreán]] [[1961]]). Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] ar dtús agus ansin [[Fianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Corkery, Daniel}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1883]] [[Catagóir:Básanna i 1961]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 2ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Seanad]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Maigh Chromtha]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Teachtaí Dála neamhspleácha]] 72i7zipdox2piu420r3m9ywo9qfu0o9 0 74221 1316992 1000967 2026-06-07T16:35:33Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316992 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''James Cosgrave''' ( - [[18 Aibreán]] [[1936]]). Bhí sé ina bhall de [[Páirtí Náisiúnta an Conradh|Pháirtí Náisiúnta an Conradh]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Cosgrave, James}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1865]] [[Catagóir:Básanna i 1936]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála neamhspleácha]] imdb83b56lbarc57jro69rgkv9erl41 0 78406 1317029 1308758 2026-06-08T11:29:34Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:Napoleonic_battle_reenactment_at_Waltham_Abbey_Royal_Gunpowder_Mills.jpg|Napoleonic_battle_reenactment_at_Waltham_Abbey_Royal_Gunpowder_Mills.jpg]] amach, agus ag chur [[:Íomhá:Napoleonic_War_Association_battle_reenactment.jpg|Napoleonic 1317029 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[File:La bataille d'Austerlitz. 2 decembre 1805 (François Gérard).jpg|220x|thumb|Cath Austerlitz. 2 Nollaig 1805 (François Gérard)]] [[Íomhá:Battle_of_Waterloo_1815.PNG|220x220px|thumb|Cogaí Napoléon|alt=]] Tharla '''Cogaí Napoléon''' timpeall an domhain sna blianta 1803–1815, [[Íomhá:Napoleonic Wars War of the Third Coalition.png|clé|mion|Cogaí Napoléon timpeall an domhain]][[Íomhá:Napoleonic War Association battle reenactment.jpg|mion|Waterloo: athléiriú drámatúil]] == In Éirinn == Tógadh túir faire in aimsir Cogaí Napoleon go luath sa [[19ú haois|naoú aois déag]], chun an [[Cósta|chósta]] a chosaint ar ionsaí.<ref>{{Lua idirlín|url=http://ionaddeirbhile.ie/visitor-information/top-10-sights|teideal=Points of Interest {{!}} Ionad Deirbhile|language=en-US|dátarochtana=2019-06-17|archivedate=2019-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190617225847/http://ionaddeirbhile.ie/visitor-information/top-10-sights}}</ref>[[Íomhá:War of the Sixth Coalition 1813.svg|clé|mion|1813: an 6ú comhghuaillíocht]] == Na hImeachtaí == * '''[[Cath Trafalgar]]''': [[21 Deireadh Fómhair]] [[1805]] {{Main|Cath Trafalgar}} * '''[[Cath Austerlitz]]''': [[2 Nollaig]] [[1805]] {{Main|Cath Austerlitz}} * '''[[Cogadh na Saoirse (An Spáinn)]]''': 1808-1814 {{Main|Cogadh na Saoirse (An Spáinn)}} * '''[[Ionradh Francach ar an Rúis]]''': [[24 Meitheamh]] [[1812]]   {{Main|Ionradh Francach ar an Rúis}} * '''[[Cath Leipzig]]''' nó '''Cath na Náisiún''': 16-[[19 Deireadh Fómhair]] [[1813]] {{Main|Cath Leipzig}} * '''[[Cath Waterloo]]''': an [[An Domhnach|Domhnach]], [[18 Meitheamh]] [[1815]], {{Main|Cath Waterloo}} == Iarmhairtí == Lean cúlú eacnamaíochta sna blianta i ndiaidh na cogaíochta, a chruthaigh [[dífhostaíocht]] agus dealús a mhair beagnach scór bliain.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.mayolibrary.ie/ga/StaidearAitiuil/Eisimirce/CuiseannaEisimirce/|teideal=Cúiseanna Eisimirce|údar=Mayo County Library Service|language=en|work=www.mayolibrary.ie|dátarochtana=2019-06-17}}</ref> Bhí suathadh mór ann nuair a tháinig deireadh le cogaí Napoleon in 1815, bliain ar imigh an eacnamaíocht abhus chun donais go tapaidh. Bhí an-éileamh ar bhia<ref>{{Lua idirlín|url=http://glanmireareanews.ie/wp-content/uploads/2018/06/Glanmire-Area-News-July-2018-w.pdf|teideal=Glanmire Area News Iúil 2018|údar=/glanmireareanews.ie|dáta=|dátarochtana=2019}}</ref> agus lean babhtaí [[gorta]] is droch[[Tinneas|bhreoiteachta]] i gcaitheamh na 1820idí is na 1830idí..<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.feasta.ie/2012/eanair/alt5.html|teideal=Feasta - alt 5|work=www.feasta.ie|dátarochtana=2019-06-17|archivedate=2017-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171120074202/http://www.feasta.ie/2012/eanair/alt5.html}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}}{{síol}} {{DEFAULTSORT:Cogaí Napoléon}} [[Catagóir:Cogaí Napoléon]] g4rd1vadjhnjy8cl4olya6ym1j5ajpg 0 89747 1317007 1231196 2026-06-07T23:09:14Z Marcas.oduinn 33120 /* Saothair */ Nasc 1317007 wikitext text/x-wiki Is scéal ar leith i liteartha réamhChríostaíocht na Sean-Ghaeilge é '''Eachtra''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Echtra'''), de ghnáth faoi thuras gaiscíoch san [[alltar]], nó le neach an tsaoil eile. ==Achoimre agus sanasaíocht== I litríocht na Gaeilge, is scéalta turas go dtí [[Alltar]] iad ''Echtraí'' agus ''[[Iomramh|Iomraimh]]''.  Is págánach iad na hEachtraí, agus Críostaí na hIomraimh,{{sfn|Dumville|1976|p=73}}<ref name="jones"/> cé go mbíonn ábhair mhiotaseolaíochta iontu siúd.  San Iomraimh, is ar mhuir a bhíonn an turas de ghnáth.<ref name="ccac"/> I gcás scéal amháin, ''[[Immram Brain]] maic Febail'', tá trasnaíl eachtra agus iomraimh ann.{{sfn|Dumville|1976|p=73}}  In ainneoin an teidil, meastar gur Eachtra is ea é.  D'fhéadfadh é gur ainmníodh an scéal de dheasca iomrall aithne nó cónaidhmniú idir Bran agus [[Naomh Breandán]].<ref name="jones"/> Is ''turas'' é brí leis an bhfocal ''echtra'' go litriúil, as Sean-Ghaeilge chomh maith,{{sfn|Dumville|1976|p=73}}), agus is gaol le focal na Laidine, ''extra'' é.<ref>{{ cite book | first = Aoife Assumpta | last = Hart | title = Ancestral Recall: The Celtic Revival and Japanese Modernism | publisher = McGill-Queens University Press | year = 2016 }}</ref>  Ar [http://dil.ie/19563 eDIL], mínítear bríonna breise don fhocal, ina measc "scéal" agus "stair". ==Sainmhíniú== Cé go bhfaightear in Eachtraí turais chuig alltar, ní hionann an ceann scríbe, nó an turas féin fiú - turas ar muir in ''[[Echtra Condla]]''; turas faoi loch in ''[[Echtrae Laegairi]]''; turas isteach i [[Sidhe]] in ''[[Eachtra Neara]]''.{{sfn|Dumville|1976|p=73}} Mar mhalairt air sin, d'fhéadfadh caidreamh le daonra an tsaoil eile a bheith i gceist sa scéal: in ''Eachtra Neara'', i mbun [[Samhain|Samhna]], feiceann an laoch [[Neara]] físeanna tairngeartacha i láthair fir crochta;<ref name="ccac"/> in ''[[Echtra mac nEchach Muidmedóin]]'', bhain an laoch [[Níall Noígíallach|Níall]] ríocht na hÉireann amach á phógadh cailleach ag cosaint tobair.<ref name="ccac"/> == Saothair == Liostaí tiomsaithe ó Dumville (1976) agus Duignan (2010): * ''[[Ectra Airt maic Cuinn]] * ''[[Echtra Condla]] (nó ''Echtrae Chonnlai'') * ''[[Echtra Cormaic]] maic Airt i Tir Tairngiri * ''[[Echtra Fergusa maic Léti]] * ''[[Echtrae Laegairi maic Crimthann]] *''[[Eachtra Neara|Echtra Nera]] (afm ''Táin Bó Aingen'') * ''[[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]] ;Scéalta gan ''Echtra'' sa teideal, ach a mheastar gur den genre iad * ''[[Baile in Scáil]] * ''[[Immram Brain]] * ''[[Na Cúigear Lugaid]] * ''[[Serglige Con Culainn]] * ''[[Siaburcharpat Con Culaind]] * ''[[Tochmarc Emire]] ;Scéalta caillte * ''[[Echtrae Aedain maic Gabrain]] * ''[[Echtrae Ailthind maic Amalgaid]] * ''[[Echtrae Con Culainn]]'' * ''[[Echtrae Con Roi]] * ''[[Echtrae Chonaill]] * ''[[Echtrae Chonchobair]] * ''[[Echtrae Chrimthaind Nia Nair]]'' * ''[[Echtrae Chuinn Chetchathaig]] * ''[[Echtrae Fiamain]] * ''[[Echtrae Find i nDerc Ferna]] * ''[[Echtrae Machae ingine Aeda Ruaid]] * ''[[Echtrae Mael Uma maic Baitain]] * ''[[Echtrae Mongain maic Fiachna]] * ''[[Echtrae Muircertaig maic hErco]] * ''[[Echtrae Nechtain maic Alfroinn]] * ''[[Echtrae Oengusae maic Fergusa Finn]] Téann an laoch [[Cú Chulainn]] ar cuairt go dtí an t-alltar, i scéalta amhail is: * ''[[Compert Con Culainn]] * ''[[Fled Bricrenn]] ocus Loinges mac nDuil Dermait * ''[[Forfess Fer Fálgae]] ==Foinsí== * {{cite book | first = James | last = MacKillop | year = 1998 | title = Dictionary of Celtic Mythology | publisher = Oxford | isbn = 978-0-19-860967-4 }} * {{cite book | title = Echtrae and Immram: Some Problems of Definition | first = David N. | last = Dumville | journal = Ériu | volume = 27 | pages = 73–94 | year = 1976 | publisher = Acadamh Ríoga na hÉireann | jstor = 30007669 }} * {{cite book | title = The Echtrae as an Early Irish Literatary Genre | first = Leonie | last = Duignan| type = thesis | publisher = NUI Maynooth | year = 2010 }} ==Tagairtí== {{reflist | refs= <ref name="jones">{{cite web | url = http://www.maryjones.us/jce/echtrae.html | work = Jone's Celtic Encyclopedia | teideal = Echtrae }}</ref> <ref name="ccac">{{cite web | url = http | work = Celtic Culture - A historical encyclopedia | first = John T. | last = Koch | teideal = Echtai | page = 646 }}</ref> }} [[Category:Eachtraí| ]] p4oa8car0u1f41z2jsasguxwoss0ctx 0 91317 1317013 1313890 2026-06-08T07:03:47Z Marcas.oduinn 33120 /* */ Eagrú 1317013 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Lámhscríbhinn Ghaelach de dheireadh na 15ú haoise agus tús na 16ú haoise is ea '''Rawlinson B. 512'''.<ref>Lua iomlán: Oxford, Bodleian Library, MS Rawlinson B. 512. Teideal eile: ''Ancient Irish Deeds and Writings, Chiefly Relating to Landed Property, from the Twelfth to the Seventeenth Century, with Translations, Notes, and a Preliminary Essay''</ref> Faightear sa chnuasach idir filíocht agus prós, an chuid is mó as Luath-Nua-Ghaeilge, agus roinnt as Laidin, nótaí as Béarla, scríofa ag scríobhaithe éagsúla. Tá 154 fóilió ann, ar phárpháipéar [[cuartó]] scríofa i ndá cholún. Roinntear an lámhscríbhinn ina cúig chuid, a bhí tráth imleabhair éagsúla:<ref name="ftn0">[http://www.ucc.ie/celt/MS-OMIT/ MsOmit] ar CELT, Coláiste na hOllscoile, Corcaigh.</ref> * I, ff. 101-22, 1-36, 45-52 * II, ff. 53-75 * III, ff. 75B-100, 37-44 * IV, ff. 123-44 * V, ff. 145-54. ==Ábhair== {| class=wikitable ! width=25% | Fóilió ! width=75% | Cur síos |- ! colspan=2 | I, 1-36 |- valign="top" | 1a | Deireadh de ''Gein Branduib maic Echach ocus Áedáin maic Gabráin'', Breith ''[[Brandub mac Echach]]'' agus ''[[Áedán mac Gabráin]]'' |- valign="top" | 1a | Dán ''Kailleoracht. Tonfeid, a Christ, conic muir.'' |- valign="top" | 1a-2a | ''Ferchuitred Medba'''',<ref>[http://dil.ie/21703 ferchuitred] ar eDIL</ref> Fear-liúntas Mhéabha |- valign="top" | 2b | [bán] |- valign="top" | 3a-b | Dán (37 rann) faoi ríthe na hÉireann, ó ''Loegaire'' go [[Brian Bóramha]]. |- valign="top" | 3b | [[Gilla Cómáin mac Gilla Samthainde]], dán le tús ''A andáladh anall uile'' (cóip lochtach) |- valign="top" | 4b- | Dán ''Tadg og oDa […] cecinit'', an-thréigthe. |- valign="top" | 5a-30a | Beatha Trípháirteach Naoimh Phádraig, le nótaí imill |- valign="top" | 30a | Rannta topagrafacha, le tús ''Crioch Midhi inn[e]osad duibh ocus crioch Breadh mborrfadach''. |- valign="top" | 30a | Nótaí próis, ''Torannacht ocus críchairecht na Midi'', Teorantacht agus críochaireacht na Mí |- valign="top" | 30a | Nótaí Laidine faoi Risterdus Nugent (ob. 1591) agus Katherine Nugent (ob. 1604) |- valign="top" | 30b | Nótaí Béarla, an-thréigthe |- valign="top" | 31a | Beatha ''[[Brigit]]'' (tús ar iarraidh) |- valign="top" | 35b-36a | Scéala faoi sé mhíorúilt luaite le naomh ''Brigit'' |- valign="top" | 36a | Dhá rann déanacha, le tús ''Tlachtga ingen Mhodh[a] Ruith ramhaigh'' |- valign="top" | 36b | Dán ag tús ''Domun duthain a loinde'', agus nóta as prós. |- ! colspan=2 | III, 37-44 |- valign="top" | 37a-39a | ''Apgitir Chrábaid'', Aibítir Chrábhaidh |-valign="top" | 39a | ''Teist Choemáin Chlúana maic Treoin for scoil oc Sinchill Chille Ached'', Teist Chaomáin Chluain mhic Treoin faoi scoil óg Shinchill Chille Aichead'' |- valign="top" | 39a-40b | Tráchtas Gaelach ar ocht bpeaca marfacha agus ocht bpríomhshuáilce |- valign="top" | 40b-41a | ''Regula Coluim Cille'', Riail Coluim Chille |- valign="top" | 41a | Alt trí-líne, le tús ''Cosc mo Colmaócc maic uBéonna dond óclaicg''. |- valign="top" | 41a | Seanscéal Gaelach faoi [[Naomh Gréagóir Mór]] |- valign="top" | 41b-42a | Achainí Chríost, paidreacha do Mhuire, Eoin Leanbh agus Eoin Baiste |- valign="top" | 42a-42b | ''Mugrón comarba Coluim cille'' |- valign="top" | 42b-44a | ''Na Arrada''<ref>[http://dil.ie/4256 arrae], earra, ar eDIL</ref> |- valign="top" | 44a-44b | Fís [[Laisrén]] Chluana (Connacht) |- valign="top" | 44b | Nótaí ar Eaglaisí na Mumhan |- ! colspan=2 | I, 45-52 |- valign="top" | 45a-47b | Tráchtas ar an Saltair, le fo-nóta Gaeilge (f. 45a) le dáta Deireadh Fómhair, 1731. |- valign="top" | 48a-51b | ''[[Cáin Adomnáin]]'' |- valign="top" | 51b | Dán ar na Sailm ''Maledictive'' (13 rannta), le tús ''Sreth a salmaib suad slan / feib rohorddaig Adamnan.'' |- valign="top" | 51b | ''Immathcor<ref>[http://dil.ie/27774 immathchor], ccc, ar eDIL</ref> nAilella ocus Airt'', Comh-chúiteamh [[Ailill Aulom|Ailealla]] agus [[Art mac Cuinn|Airt]]") |- valign="top" | 51b-52a | Blúirín, le tús ''muintire. Olldam dicit''. |- valign="top" | 52a | Dán ar séasúor agus laethanta eaglasta, le tús ''A Loingsig a hEs mac nEirc''. |- valign="top" | 52a-52b | ''Fil and grian glindi hái'', dán luaite leis an m[[brughaidh]], [[Dá Choca]], le réamhrá próis agus gluaiseanna. |- valign="top" | 52b | Nóta seacht-líne, ''Tomus cuirp Crist arna gabail Chonsantin impir'' |- ! colspan=2 | II, 53-75 |- valign="top" | 53a-64a | ''Félire Óengusso'', réamhrá, cuid den réamhscéal, iarfhocal, le nótaí. |- valign="top" | 56b | Dán (5 rann), i meadaracht ''rinnard'', le tús ''Bendacht indrig donélaib''. |- valign="top" | 64a | Dán (2 rann) i meadaracht ''rinnard'', le tús ''Cach noem robói, fil, bias''. |- valign="top" | 64a | Ceathrú le tús ''Cech noeb, cech noebuag, cech mairtir'', le nóta |- valign="top" | 64b | Seanscéal ''[[Naomh Moling]]'' |- valign="top" | 64b | Seanscéal Naomh ''Moling'' agus an an diabhail |- valign="top" | 64b | Nóta scríobhaí |- valign="top" | 65a-71a | Seanmóir faoi Bhreith Chríost |- valign="top" | 71a | Dhá dhán, le tús: (1) ''Buadacht uaim dom compan an tí as iomlán a threghib'' (Luaite le ''Rod Ó Cor(n)in''); (2) ''Ag scoith na bPluingeadach'' (luaite le Brian mac Deargain). |- valign="top" | 71a-75b | Seanmóir faoin bPáis Chríost |- valign="top" | 73a | Nóta le scríobhaí ag aithint féin mar Dhubthach Ó Duibhgeannan, ag scríobh ar son Chonchúir Uí Mhaolchonaire. |- ! colspan=2 | III, 75b-100 |- valign="top" | 76a-97b | ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]'', agus ''Flathiusa hErend'' i dteannta. |- valign="top" | 97b | Nóta ar chosúlacht Éireann agus na bhflaitheas, le tús ''Inis hErenn, tra, ro-suidigad isin fuined''. |- valign="top" | 97b | [[Tréanna na hÉireann |Tré]] faoina chéad trí bhreithiúnas in Éirinn |- valign="top" | 97b-98b | ''Scéla Túain maic Cairill do Fhinnén Maige Bile''; [[Tuan mac Cairill]], [[Finnín Mhaighe Bile]] |- valign="top" | 97b | Dán (7 rann) faoi [[Tuan mac Cairill|Thuan mac Cairill]] |- valign="top" | 97b | Ceathrú, le tús ''Dia rorannta cóicid Erenn''. |- valign="top" | 97b | Ceithre cheathrú maidir le Bealtaine, Lúnasa, Samhain agus ''[[Imbolc]]''<ref>[dil.ie/27312 imbolc, óimelc], ar eDIL</ref> |- valign="top" | 99a-100b | ''Scéla Alexandir maic Pilip'', sraithe ón scéal Gaelach faoi Alastar. |- valign="top" | 100b | ''[[Coimpeart Chonchúir]]'', scéal [[Neasa]] iníon ''[[Eochaid Sálbuide]]'' |- valign="top" | 100b | Out of place scribal note to ''Lebor Gabála Érenn'' |- ! colspan=2 | I, 101-122 |- valign="top" | 101a-105b | ''[[Baile in Scáil]]'' |- valign="top" | 105b-108a | ''[[Scéal Muc Mhic Dhathó]]'' |- valign="top" | 108a | Seanscéal Naoimh Phádraig, Enna mhic rí Laoghaire, agus Mhíchíl Ardaingil |- valign="top" | 108b | ''Senchus muici fhéili Martain'', Seanchas mhuc Naoimh Máirtín |- valign="top" | 109a-114b | ''Airec Menman<ref>[http://dil.ie/31948 1 menma (a)], airec menman = ''mentis inventum'', smaoineamh intinne, beart, ar eDIL</ref> Uraird maic Coisse'', Beart Uraird mhic Coisse."<ref name="ftn1">Kuno Meyer, "Zwiegespräch zwischen Mac Liac und Irard Mac Coisse." [[Zeitschrift für celtische Philologie|ZCP]] 8, ll. 218-22, 559-60.</ref> |- valign="top" | 114b-115b | ''Erchoitmed<ref>[http://dil.ie/20243 airchoimted], vvv, ar eDIL</ref> ingine Gulidi'', Leithscéal iníon ''Gulide'' |- valign="top" | 115b-116a | ''Orgain / Aided trí mac nDiarmata mac Cerrbeóil'', Argain / Anbhás thriúr mhac Diarmada mhic Cearbaill |- valign="top" | 116a-116b | ''Aided Maelodráin mic Dímma Chróin'', Anbhás ''Maelodrán'' mhic ''Dímma Chróin'' |- valign="top" | 116b | ''Agallamh Cormaic 7 Fithil'', Fíthel (Féigbriathrach) |- valign="top" | &mdash; | [Dhá leathanach ar iarradh] |- valign="top" | 117a-118a | ''[[Tochmarc Emire]]'', tús ar iarraidh |- valign="top" | 117b-118b | ''Verba Scáthaige'', Focail [[Scáthach|Scáthaigh]] |- valign="top" | 117b-118b | ''Forfess [[Fir Fálgae|Fer Fálgae]]'' |- valign="top" | 119a-120b | ''[[Immram Brain|Immram Brain maic Febail]]'' |- valign="top" | 120b | ''[[Echtra Condla|Echtrae Connlai]]'', blúirín |- valign="top" | 121a | Dán, ''[[A reilec laech Leithe Cuinn]]'', [https://www.ucd.ie/tlh/header/rib.eriu.2.001.header.html Reilig na Ríthe ''Leithe Cuinn''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191101051745/http://www.ucd.ie/tlh/header/rib.eriu.2.001.header.html |date=2019-11-01 }} |- valign="top" | 121b | Dán, agallamh idir ''Findchú'' agus ''Sétna'' |- valign="top" | 121b-122a | Nóta faoi scuab ''Fánait |- valign="top" | 122a-122b | ''[[Esnada Tige Buchet]]'' |- valign="top" | 122b | ''[[Scél Baile Bindbérlaig]]'', blúirín. |- ! colspan=2 | IV, 123-144 |- valign="top" | 123a-139b | ''Lorgaireacht an tSoithigh Naomhtha'', scéal Luath-NuaGhaeilge, blúirín. |- valign="top" | 126a | Dán luaite le Naomh Colm Chille, le tús ''Aibhinn bith ar B[i]nn Etair''. |- valign="top" | 126a | ''Ogham consonant sísana [...]''. |- valign="top" | 140a | Scéal faoi Diarmaid mac Cerbaill agus Naomh Ciarán ádh tionóil Thailte |- valign="top" | 140a | Scéal faoi ab Dhroimeanaigh |- valign="top" | 140b | ''Foscél ar Bannscail'', scéal faoi chathú athair faoistine ag bean |- valign="top" | 140b | Scéal faire dhá scoláire eaglasta |- valign="top" | 141a | Scéal Choilm Chille |- valign="top" | 141a | Scéal Rí Ghúaire |- valign="top" | 141a | Scéal taise mhic ''Craith mac mic in-Lomanaigh |- valign="top" | 141b | Scéal faoi iníon mhic Thadhg uí ''Cellaigh Maine |- valign="top" | 141b | Dhá sheanscéal faoi Naomh ''Moling'' as Luachair |- valign="top" | 141b | Scéal faoi Naomh ''Comgall'' as Beannchair |- valign="top" | 142a | Scéal ''Brenainnmoccu-Alta |- valign="top" | 142a | Scéal Bhaithín agus Naomh Choilm Chille |- valign="top" | 142a | Scéal ''Mochuta'' agus an diabhail |- valign="top" | 142b | Scéal Dáibhí, Sholaimh agus Aibseálóim |- valign="top" | 142b | Scéal ''Mochuta |- valign="top" | 142b | Seanscéal Iób |- valign="top" | 143a | Nóta scríobhaí tiomnaithe do John Punket agus iníon Bharún Ghalltroma |- valign="top" | 143a | Tuar |- valign="top" | 143a | Seanscéal Naoimh Phádraig, mic rí Laoghaire agus Mhíchíl ardaingil |- valign="top" | 143b | Nóta ar scéala, argóint agus stair: ''Foilsigter na focail ar tri coraib .i. scél ocus arrumainte ocus (s)tair'' |- valign="top" | 143b | Nóta ar tír soir ón Áis |- valign="top" | 143b | ''Comrac Conculaind re Senbecc'', Chomhrac Chú Chulainn le Seanbheag |- valign="top" | 143b | Nóta ar aithreachas |- valign="top" | 143b | ''Tri h-inganta Temrach'', Trí iontas Teamhrach |- valign="top" | 143b | Seanscéal Gaelach faoi of Gréagó agus an baintreach a rinne gáire ag aifreann |- valign="top" | 144a | Deireadh Seanscéal Solaimh |- valign="top" | 144a | Seanscéal Dáibhí agus Solaimh |- valign="top" | 144a | Nóta ar rí Gréagach |- valign="top" | 144a | Nóta ar oilithreacht cheathrar eaglaiseach Gaelach go dtí an Róimh |- valign="top" | 144b | Seanscéal Impire Constaintín |- valign="top" | 144b | Nóta ar thrí dhia ''Danu''. |- valign="top" | 144b | Tús de ''[[Esnada Tige Buchet]]'', ''cf''. f. 122a. |- ! colspan=2 | V, 145-154 |- valign="top" | 145a-146b | Nóta faoin Maighdean Mhuire |- valign="top" | 147a-154b | Aistriúchán Gaeilge de ''De miseria humanae conditionis'' le Pápa Innocent (blúirín). |} ==Foinsí== * Stokes, Whitley. ''The Tripartite Life of St. Patrick''. Londain, 1887. ==Thuilleadh le léamh== * Best, R.I. "Notes on Rawlinson B. 512." [[Zeitschrift für celtische Philologie|ZCP]] 17 (1928), ll. 389-402. * Meyer, Kuno (eag.). ''Hibernica Minora''. Anecdota Oxoniensia. Oxford: Clarendon Press, 1894. ''Supplement to Stokes' description. * Ó Cuív, Brian. ''Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries'', Cuid I. Baile Átha Cliath, 2001. Ui. 38, ll.&nbsp;223–54. ==Naisc Sheachtracha== *[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/3ffc0cfc-ce63-4a6c-95c0-547f36b4333d MS Rawlinson B. 512], íomhánna le fáil ar Digital Bodleian. *[https://medieval.bodleian.ox.ac.uk/catalog/manuscript_8072 MS Rawlinson B. 512] sa chatalóg Lámhscríbhinní meánaoiseacha den Bodleian Library *[http://codecs.vanhamel.nl/Oxford,_Bodleian_Library,_MS_Rawlinson_B_512 Rawlinson B. 512] ar CODECS ==Tagairtí== {{reflist}} {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] [[Catagóir:16ú haois in Éirinn]] hofqibq2jm3h3p5203de4f6xkxvzxzi 0 91330 1316998 1313947 2026-06-07T22:46:39Z Marcas.oduinn 33120 /* */ Typo 1316998 wikitext text/x-wiki :''Lámhscríbhinn í seo aitheanta scaití mar ''Leabhar Ghleann Dá Loch''. Lámhscríbhinn eile aitheanta scaití mar an gcéanna is ea an ''[[Leabhar Laighneach]]'' {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Lámhscríbhinn Ghaelach na meánaoise is ea '''Rawlinson B 502'''<ref>Lua iomlán: Oxford, Bodleian Library, Rawlinson B 502</ref> a chaomhnaítear anois sa [[Bodleian Library]], Oxford. Is é ar cheann de thrí mhórshaothar atá ar marthain a scríobhadh in Éirinn roimh theacht na Normannach, an dá leabhar eile ná [[Leabhar na hUidhre]] agus an [[Leabhar Laighneach]]. De réir roinnt scoláirí, is éard atá ann i Rawlinson B 502, go háirithe an dara cuid, ná an saothar '''Leabhar Glinne Dá Locha''' (nó Ghleann), luaite i roinnt foinsí meánaoisacha agus luath-nua-aimsire. Níl scoláire eile ar aon ghuth ámh. Deir [[Brian Ó Cuív]] gurb í ar cheann desna lámhscríbhinní Gaelacha na meánaoise atá ar marthain "is tábhachtaí agus is áille ... gan dabht is breátha".<ref>Ó Cuív, ''Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries'', lch. 172</ref> [[Pádraig Ó Riain (scoláire)|Pádraig Ó Riain]] states "... foinse luachmhar eolais ... maidir leis an gcomhthionól i n[[Gleann Dá Loch]] tuairim is an bhliain 1131, agus finné breá ... ar an ardchaighdeán scoláireachta bainte amach ag an ionad manach úd."<ref name=R2008-87>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 87.</ref> ==Stair agus struchtúr== Sa lámhscríbhinn mar a caomhnaítear inniu í, faightear dhá [[coidéacs|choidéacs]], a bhí ar dtús dhá saothar éagsúla.<ref name=MI400>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 400.</ref> Ceanglaíodh le cheirt iad am éigin roimh an mbliain 1648.<ref name=Hellmuth1475>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1475</ref> Rinneadh é seo ar iarratas a seilbheoir, an t-ársaitheoir Éireannach Sir [[James Ware]] (bás 1666), a raibh deabhailiúcháin lámhscríbhinní Gaelacha aige a bhuí le [[an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh|Dubhaltach Mac Firbhisigh]] (bás 1671).<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir Ware roinnt leathanach isteach, le tráchtas as Laidin go formhór ar ghnéithe staire Gaelaí, idir an dá lámhscríbhinn (ff. 13–18), is amhlaidh chun cuma saothar éagsúil a choimeád.<ref name=Hellmuth1475 /> Cuireadh tuilleadh fóiliónna pháipéir ag deireadh na dara lámhscríbhinne (ff. 90–103), le nótaí agus trascríbhinní, cuid de as Laidin.<ref name=Hellmuth1475 /> Tá 175 fóilió anois ann, leathnaigh an cheanglóra san áireamh. Tiomsaíodh an chéad lámhscríbhinn, fóiliónna 1-12v, déanach sa 11ú haois nó b'fhéidir ag tús na 12ú haois.<ref name=Hellmuth1475 /><ref>Oskamp, "The first twelve folia", lch. 56.</ref><ref name=MI399 /> Cuireann an dea-mhionchló, scríofa in dhá cholún, dhá scríobhaí in iúl, agus cuireadh [[gluais]]eanna ann ag lámha eile. Tá duine desna scríobhaithe aitheanta mar an té "H" a chuir gluaiseanna i Leabhar na hUidhre. D'fhéadfadh é dá bharr go ndearnadh an chuid seo den tsaothar sa tigh screaptra mainistreach [[Cluain Mhic Nóis|Chluain Mhic Nóis]], Co. Uíbh Fhailí.<ref name=Hellmuth1475 /> Scríobhadh an chuid is mó de Rawlinson B 502, .i. ff. 19–89, ag aon scríobhaí amháin i lár na 12ú haoise.<ref name=Hellmuth1475 /> Is é ''[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]]'' (réimeas 1106–1156) an rí deireanach desna Connachta a fhaightear ann.<ref name=MI399>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 399.</ref> Ar gach leathanach tá dhá cholún scríofa as mionchló Gaelach.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 71.</ref> Tá ardchaighdeán callagrafaíochta ann, le roinnt maisiúchán. Ullmhaíodh go maith an phár, cé go bhfuil cuma chaite ar an lámhscríbhinn anois, agus tá roinnt fóiliónna anois caillte.<ref name=Hellmuth1475 /> Is amhlaidh as ucht a chuid ábhar go ndearnadh an lámhscríbhinn i mainistir Laighneach, agus moltar mar shampla [[Cill Uisean]] i g[[Contae Laoise]].<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir James Ware a bhailiúchán ar aghaidh chuid a mhac, a dhíol é le h[[Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon|Edward Hyde]]. Cuireadh ar aghaidh é in am trátha chuig [[James Brydges, 1st Duke of Chandos|James Brydges]], a dhíol roinnt dá lámhscríbhinní, san áireamh Rawlinson B 502 mar a ghlaoitear anois uirthi, le Dr [[Richard Rawlinson]] (bás 1755). Tiomnaíodh bailiúcháin Rawlinson ag [[St John's College, Oxford]], as ar tháinig sí sa bhliain 1756 sa Bodleian Library isteach.<ref name=Hellmuth1475 /> Sa bhliain 1909, d'fhoilsigh [[Kuno Meyer]] leagan [[facsamhail|facsamhla]] [[collachló]] desna leathnaigh phárpháipéir, le réamhrá agus innéacs, curtha amach ag by [[Clarendon Press]].<ref>Meyer, ''Rawlinson B 502: a collection of pieces in prose and verse in the Irish language compiled during the eleventh and twelfth Centuries''.</ref> Sa bhliain 2000 i leith, foilsíodh leaganacha digiteacha ag an tionscadal ''Early Manuscripts at Oxford University'', anois faoi réir an [[Oxford Digital Library]]. Tá idir phárpháipéar agus pháipéar sna leathanaigh scanta, seachas na fóiliónna páipéir den 17ú haois ar ff. 105–171.<ref>''[http://image.ox.ac.uk Early Manuscripts at Oxford University]''.</ref> ==Ábhair== Faightear sa chéad lámhscríbhinn cóip d[[Annála Tiarnaigh]], ina bhfuil blúirín de {{h|Croinic na hÉireann}} mar a ghlaoitear air, stair an domhain as Laidin agus Gaeilge, bunaithe air staraithe amhail is Eusebius agus Orosius.<ref name=MI400 /> Is easnamhach é an téacs agus ag a thús ([[:wikt:acephalous|aiceifealach]]) agus a dheireadh, rud a thugann le fios go bhfuil fóiliónna eile ar iarraidh.<ref name=MI400 /> Ag tús an dara lámhscríbhinn tá sraith dhánta as Meán-Ghaeilge, dar teideal [[Saltair na Rann]], agus ina diaidh athleagan den ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'' agus an dán ''Amra Coluimb Chille''. Tá sa lámhscríbhinn go leor scéalta de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]], agus tá roinnt díobh bailithe le cruinne faoin teideal ''Scélshenchas Laigen'', agus an chéad scéal ann ná ''[[Orgain Denna Ríg]]''. Faightear sa tsraith seo an cóip is fearr atá ar marthain de leagan "A" de ''[[Tairired na nDéssi]]''.<ref name=Meyer102>Meyer, lch. 102.</ref> Tá sraith eile filíochta tuata de téacsanna na Laighean faoin teideal ''Laídshenchas Laigen''. I measc téacsanna fileata eile tá na dánta eagna ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' agus ''Gúbretha Caratniad''. Is ar cheann de dhá lámhscríbhinn réamhNormannach atá ina bhfoinsí ginealaigh, an ceann eile ná an [[Leabhar Laighneach]]. Caomhnaítear fosta roinnt den [[an Féineachas|Fhéineachas]] amhail is an dréacht ''[[Cóic Conara Fugill]]''. Seo á leanas tuilleadh sonraí ar ábhar an tsaothair: {| class="wikitable collapsible collapsed" float="right" ! width="25%" | Fóilió ! width="75%" | Téacs |- valign="top" | 1r-12v | [[Annála Tiarnaigh]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 13-8 | Nótaí stairiúla le Ware |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 19r-40 | [[Saltair na Rann]] |- valign="top" | 40v-44v | [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] |- valign="top" | 45r | Dán luaite le ''Mac Cosse'', le tús ''Ro fessa hi curp domuin dúir'' |- valign="top" | 46r | Dán ''Fichi rig cia rim as ferr'', maidir le ríthe Iarúsailéim, ag tús le Rí [[Sól]] agus ag críochniú le léirscrios Iarúsailéim ag [[Nabúcadnazar]] |- valign="top" | 46r | Dán creidimh ''A Dé dúlig adateoch / Cethrur do-raega ní dalb''<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202007 A Dé dúlig adateoch]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 46v | Dán creidimh ''Ro chuala crecha is tir thair'' |- valign="top" | 46v | Téacs le tús ''Ad fet Augustus míl do bith i fudumnaib in mara 7 in talman Indecdai'', maidir le hollphéist san India |- valign="top" | 46 | Dán le tús ''Cenn ard Ádaim étrocht rád'';<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202010 Cenn ard Ádaim étrocht rád]'' ar CELT</ref> annál le haghaidh na bliana 1454<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100061 Colophon from Oxford, Bodleian Library, Laud Misc. 610, being an annal for the year 1454]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 47r<ref group=f>1a-b</ref> | ''Orcuin Néill Noígíallaig'' (Marú [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]]'') |- valign="top" | 47r-v<ref group=f>81b-82a</ref> | ''Gein Branduib meic Echach 7 Aedáin meic Gabráin'' (Breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]] agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Ghabráin]]'') |- valign="top" | 47v<ref group=f>82a-b</ref> | ''Aided Maelodráin'' (Anbhás [[Maelodrán|Mhaoldráin]]'') |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 47v | Teideal ''Laidsenchas Lagen'' (ff. 47v-50v) |- valign="top" | 47v | Dán ''Is mo chen a Labraid lain'', agallamh le ''[[Scoriath]]'', ''[[Labraid Loingsech]]'' agus ''[[Moriath]]'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Cethri m. Airtt Mis Telmann'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Ochtur Criathar cid dia ta'' |- valign="top" | 47v<ref group=f>82b-83a</ref> | ''Orgguin trí mac Diarmata meic Cerbaill''. Cf. p.&nbsp;134b. |- valign="top" | 48r | Dán ''Coic rig trichat do Laignib'', maidir le luath- ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Secht rig do Laignib na lerg'', tuilleadh ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Dia ngaba apgitir Lagen'', maidir le gaiscígh na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Fedeilmid athair Echach'', maidir le cath a throid na ''[[Fothairt]]'' i gcoinne na Mumhan |- valign="top" | 48r | Dán ''Fothairt for clannaib Concorb'', maidir le díbirt na ''bhFothart'' ó [[Teamhair|Theamhraigh]] |- valign="top" | 48v | Dán ''Clanna Bresail Bricc builid'', maidir le teaghlaigh na Laighean |- valign="top" | f. 48v | Dán ''Coic rig trichat triallsat roe'', maidir le ríthe Críostaí na Laighean |- valign="top" | 49r | Dán luaite le ''Dubthach hua Lugair'', ''[[Crimthann mac Énnai|Crimthann]] clothri coicid hErenn'' |- valign="top" | 49v | Dán ''Ro batar laeich do Laigneib'', maidir le breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]], rui na Laighean, agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Gabráin]], rí ''Dál Riada |- valign="top" | 50r<ref group=f>87a-88a</ref> | Dán ''Cathair cenn coicid Banba'', ''[[Esnada Tige Buchet]]'' aoi/meadarach, cf. f. 73. |- valign="top" | 50v<ref group=f>88a</ref> | Dán ''Do chomramaib Laigen'' (nó ''Eol dam i ndairib drechta''), luaite le ''Flann mac Máel Máedóc''; maidir le cathanna a throid laochra na Laighean.<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100048/ Do chomramaib Laigen inso sis]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 50v | Dán ''A choicid choem Chairpri chruaid'' |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | leathanach/aigh ar iarraidh |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 51r | Ginealaigh Naomh Gaelach |- valign="top" | 52v | Liosta de réir litreach de naoimh leis an ainm céanna |- valign="top" | 54r | Dán luaite le [[Dallán Forgaill]], ''Amrae Coluimb Chille'' (Amhrán [[Colm Cille|Choilm Chille]]") |- valign="top" | 59v | Paidir "[[Adomnán]] mac Ronain ro cháchain in nothainseo", le tús ''Colum Cilli co Dia dommerail i tias nimustias''. |- valign="top" | 59v | Dán luaite le Colm Cille, ''Dia ard árlethar'' |- valign="top" | f59v | ''Mac Lesc mac Ladain Aithech'', faoi Mac Lesc mac Ladain agus [[Fionn mac Cumhaill]], a deir araon roinnt rannta |- valign="top" | 60r | Dán "Cainnech do rigni in northainse" |- valign="top" | 60r-62v<ref group=f>107b-112b</ref> | ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' |- valign="top" | 62v | ''Gúbretha Caratniad'' (Bréagbhreith 'Caratnia'') |- valign="top" | 63v | ''Cóic Conara Fugill'', téacs dlí |- valign="top" | 64r | Ginealaigh na Laighean |- valign="top" | a65v | Scéal faoi [[Labraid Loingsech]] agus ríthe réamhChríostaí eile others Laighean, san áireamh dánta: ''Dind Rig'' luaite le [[Ferchertne]]; ''Lug sceith''; ''Cethri meic la Setna Sithbacc'', luaite le [[Senchán Torpéist|Seanchán Torphéist]] |- valign="top" | 65v | Ginealaigh na Laighean de shliocht [[Cú Corb|Chú Choirbh]] |- valign="top" | 66v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- valign="top" | 67r | Ginealaigh na Laighean, ''Miniugud. ''Miniugud senchasa mac nairegda Cathair'' |- valign="top" | 68v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna n | lacuna |- ! colspan=2 | |- valign="top" | f. 69r | Ginealaigh na Laighean (ar lean) |- valign="top" | 69r | Ginealaigh na Laighean agus alt faoi ''Fothairt'' |- valign="top" | 69v | Ginealaigh, ''De peritia 7 genelogia Loichsi'', faoi ''Lugaid Loígsech'' abha Ginealaigh na ''Loíchse'' |- valign="top" | 70v | Ginealaigh, ''Duil laechsluinte Lagen'' |- valign="top" | f. 70v | Ginealaigh [[Osraige|Osraí]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 71v | Teideal ''Scelshenchas Laigen'', (ff. 71v-74v) |- valign="top" | 71v-72r<ref group=f>130b-131b</ref> | ''[[Orgain Denna Ríg]]'' |- valign="top" | 72r<ref group=f>131b-133b</ref> | ''[[Tairired na nDéssi]]'' |- valign="top" | 73r-73v<ref group=f>133b-134a</ref> | Scéal ''[[Esnada Tige Buchet]]'', cf. f. 50. |- valign="top" | 73v<ref group=f>134a</ref> | ''Comram na Clóenferta'' (Comhramh/caithréim an Chlaonfhearta) |- valign="top" | 73v-74v<ref group=f>134b</ref> | ''Orgguin trí mac Diarmata meic Cerbaill'', cf. p. 82b-83a. |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 74r | Téacs maidir le ríthe réamhChríostaí na hÉireann, le tús ''Do rochair tra Sirna Sirsaeglach mac Dein m. Demail la Rothechtaid Rotha mac Moen'' |- valign="top" | 74v | Liosta [[Ard Rí na hÉireann]], ó ré [[Clann Mhíle|Chlainne Mhíle]] suas go [[Brian Bóramha]] |- valign="top" | 75r | ''Miniugud na Croeb Coibnesta'', maidir le sliocht [[Éireamhón|Éireamhóin]] go dtí mic ''[[Eochaid Mugmedón]] |- valign="top" | ?<ref group=f>138a</ref> | ''Echtra mac Echdach Mugmedóin'' |- valign="top" | ? | Ginealaigh na Laighean agus eile |- valign="top" | 90–103 | leathanaigh phaipéir (17ú haois) |} '''Leathanaigh fhacsamhla''' {{reflist|3|group=f}} '''Tagairtí CELT''' {{reflist|3|group=c}} ==Easaontas staire== Is cúis achrainn é ainm agus foinse na lámhscríbhinne, i bhfad sular ghlac Rawlinson seilbh uirthi. ===Saltair na Rann=== {{príomhalt|Saltair na Rann}} Rinne Sir James Ware féin trácht ar an dara cuid mar ''[[Saltair na Rann]]'' le [[Óengus mac Óengobann|hAonghas Chéile Dé]], ainmnithe as an saothar reiligiúnach ag tús an chéad fóilió (f. 19): "Oengus Celide, Author antiquus, qui in libro dicto Psalter-narran"<ref name=Breatnach41-2>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 41-2.</ref> agus freisin, "vulgo Psalter Narran appellatur".<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 80.</ref> Is amhlaidh gur luaigh comhaoisigh Ware, [[Seán Mac Colgáin]] (bás 1658) agus [[Seathrún Céitinn]] (bás 1644), an lámhscríbhinn uilig faoin teideal úd.<ref name=Breatnach41-2 /> Luann Céitinn an teideal seo faoi thrí ina shaothar ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'', á lua mar fhoinse don dán le tús ''Uí Néill uile ar cúl Choluim'' i Leabhar III.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 81.</ref> Níos casta fós, ní fhaightear an dán seo i Rawlinson B 502, ach thug Breatnach aird ar easpa roinnt fóiliónna, agus gurbh é sin b'fhéidir cúis chaille an dáin.<ref name=Breatnach44 /> Ní fios an raibh gnás ann roimh an 17ú haois a thug ''Saltair na Rann'' mar teideal ar an gcuid seo. Mhol Caoimhín Breatnach go raibh, ach chuir Pádraig Ó Riain an milleán ar Ware, gur chum sé an teideal mar ghearrscríobh áisiúil sna 1630idí, agus gur ghlac scríbhneoirí eile é.<ref name=R2008-87 /> ===Lebar Glinne Dá Locha=== Cuireadh an cás gurb ionann iad Rawlinson B 502 (cuid a dó) agus an lámhscríbhinn luaite mar ''Lebar Glinne Dá Locha'' (Leabhar Ghleann Dá Loch).<ref>[https://codecs.vanhamel.nl/Lebar_Glinne_Dá_Locha Lebar Glinne Dá Locha], ID 15011 ar CODECS</ref> Tá an scéal níos casta de bhrí gur glaodh an t-ainm úd ar an [[Leabhar Laighneach]], fosta. Seo a leanas tagairtí a rinneadh í lámhscríbhinn éagsúla do Leabhar Ghleann Dá Loch: * ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'', i [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann|LNÉ]] G 3, a luann faoi dhó an Leabhar mar fhoinse (ar ff. 22va, 23r).<ref name=R2008-74-5 /> * An dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', mar a caomhnaítear é i ARÉ MS 23 D 17<ref name=Breatnach40-1 /> * Gluais scríobhaí sa saothar ginealaigh [[Leabhar Mór Leacáin]], a chuireann in iúl gurbh fhoinse na staire é an Leabhar go dtí sin, agus as sin amach ba é mar fhoinse [[Leabhar na Nuachongbhála]], .i. an Leabhar Laighneach.<ref name=R2008-74-5>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", ll. 74-5.</ref> * Tugtar i ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'' le Céitinn, liosta lámhscríbhinní Gaelacha a dúradh go raibh ar marthain ina a linn féin.<ref>Seathrún Céitinn, ''Foras Feasa ar Éirinn'' I, eag. David Comyn, lch. 78</ref> Mhol scoláirí amhail is [[Eugene O'Curry]] (1861) agus [[James Carney]] (1964) an cás sainaitheanta, agus leis an lámh is láidre ag le Pádraig Ó Riain.<ref name=Hellmuth1476>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1476.</ref> Thug sé faoi ndeara an dlúthghaol idir téacsanna a luann Leabhar Ghleann Dá Loch mar fhoinse, amhail is an chéad dá cheann luaite thuas, a leaganacha i Rawlinson B 502. Cáineann Caoimhín Breatnach a mhodheolaíocht ámh, agus tháinig sé ar an tuairim gur dhá lámhscríbhinn éagsúla iad ''Lebar Glinne Dá Locha'' agus Rawlinson B 502. Fianaise thábhachtach sa chás seo is ea an dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', caomhnaithe i dtrí lámhscríbhinn: Rawlinson B 502, ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3. I Rawlinson B 502, faightear é leabaithe in alt maidir le ríthe diaganta agus réamhrá próis ina theannta, chomh maith le nótaí imill.<ref name=Breatnach40-1>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", ll. 40–1</ref> Dán leaganacha in ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3, luann an scríobhaí go follasach ''Lebar Glinne Dá Locha'' mar fhoinse, ach ní fhaightear iontu an comhthéacs le fáil i Rawlinson B 502.<ref name=Breatnach40-1 /> Molann Breatnach gur dóigh é go raibh comhfhoinse ag an mbeirt.<ref name=Breatnach40-1 /> Léiríonn Breatnach go ndéanann Seathrún Céitinn idirdhealú idir Saltair na Rann le ''hÓengus Céile Dé'', .i. Rawlinson B 502 (cuid a dó), agus Leabhar Ghleann Dá Loch.<ref name=Breatnach44>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 44.</ref> Ní ghlacann Ó Riain le seo, ámh, ag tabhairt le fios nach ndeir Céitinn go raibh na lámhscríbhinní feicthe aige féin, agus dá bharr b'fhéidir é nach raibh a dhia aige gurbh ionann an lámhscríbhinna bhí aige agus Leabhar Ghleann Dá Loch. ==Foinsí== * {{cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Manuscript sources and methodology: Rawlinson B 502 and Lebar Glinne Dá Locha | journal = [[Celtica (iriseán)|Celtica]] | year = 2003 | volume = 24 | number = | pages = 40–54 | url = http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119125147/http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf |date=2007-11-19 }} * {{cite book | last = Breatnach | first = Caoimhín | title = [[Rawlinson B 502]] | encyclopedia = Medieval Ireland. An Encyclopedia | editor = Seán Duffy | location = Abingdon agus Nua Eabhrac | year = 2005 | pages = 398–400 }} * {{ cite book | last = Hellmuth | first = Petra S. | chapter = Rawlinson B 502 | title = Celtic Culture. A Historical Encyclopedia | editor = [[J. T. Koch]] | volume = 5 | location = Santa Barbara, et al. | year = 2006 | pages = 1475–6 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough: a Continuing Investigation | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2008 | volume = 50 | pages = 71–88 }} * {{ cite journal | last1 = Meyer | first1 = Kuno | authorlink = Kuno Meyer| year = 1901 | title = The Expulsion of the Dessi | journal = Y Cymmrodor| volume = 14 | pages = 101–135 | url = https://books.google.com/books?id=pbm3KK8EsaAC&pg=PA101 }} * {{ cite journal | title = The First Twelve Folia of Rawlinson B 502 | first = H.P.A. | last = Oskamp | journal = [[Ériu (iriseán)|Ériu]] | volume = 23 | year = 1972 | pages = 56–72 }} ==Eagrán dioplómaitiúil agus athchló digiteach== * {{ cite book | last = Meyer | first = Kuno (eag.) | title = Rawlinson B 502: A Collection of Pieces in Prose and Verse in the Irish Language compiled during the Eleventh and Twelfth Centuries now published in Facsimile from the Original Manuscript in the Bodleian Library | location = Oxford | publisher = Clarendon | year = 1909 | postscript = Diplomatic edition }} * {{ cite web | url = http://image.ox.ac.uk/show?collection=bodleian&manuscript=msrawlb502 | teideal = Bodleian Library: MS. Rawl. B. 502 | year = 2000 | work = Early Manuscripts at Oxford University | publisher = Oxford University | accessdate = 21 February 2010 }} * [https://celt.ucc.ie//published/G105003/index.html G105003], CELT, CnOC. ==Tuilleadh le léamh== * {{ cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Rawlinson B 502, Lebar Glinne Dá Locha and ''[[Saltair na Rann]]'' | journal = [[Éigse (iriseán)|Éigse]] | year = 1997 | volume = 30 | pages = 109–32 }} * {{ cite book | last = Byrne | first = Francis J. (eag.) | title = A Thousand Years of Irish Script. An Exhibition of Irish Manuscripts in Oxford Libraries | location = Oxford | year = 1979 }} * {{ cite book | last = Ó Cuív | first = B. | title = Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries | location = Baile Átha Cliath | year = Márta 2001 }} * {{ cite journal | last = Ó Néill | first = Pádraig | title = Airbertach mac Cosse's Poem on the Psalter | journal = Éigse | volume = 17 | year = 1977–1979 | pages = 19–46 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough or Rawlinson B 502 | journal = Éigse | year = 1981 | volume = 18 | pages = 161–76 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = NLI G 2, f. 3 and the Book of Glendalough | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1982 | volume = 39 | pages = 29–32 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = Rawlinson B 502 alias Lebar Glinne Dá Locha: a restatement of the case | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1999 | volume = 51 | pages = 130–47 }} ==Naisc sheachtracha== * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/ea96c258-35fa-4d52-949c-5a0ef99ce659 MS. Rawl. B. 502] Íomhánna le fáil ar ''Digital Bodleian'' * [https://medieval.bodleian.ox.ac.uk/catalog/manuscript_8068 MS. Rawl. B. 502], cur síos i ''Bodleian Libraries Catalogue of Medieval Manuscripts'' * [http://www.maryjones.us/jce/glendalough.html Leabhar Glinne Dá Locha] ar maryjones.us ==Tagairtí== {{reflist}} {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] [[Catagóir:Gleann Dá Loch]] j0vq760wzvx4rgnd6fry01zvta3jpp6 1317000 1316998 2026-06-07T22:49:01Z Marcas.oduinn 33120 /* */ Eagrú 1317000 wikitext text/x-wiki :''Lámhscríbhinn í seo aitheanta scaití mar ''Leabhar Ghleann Dá Loch''. Lámhscríbhinn eile aitheanta scaití mar an gcéanna is ea an ''[[Leabhar Laighneach]]'' {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Lámhscríbhinn Ghaelach na meánaoise is ea '''Rawlinson B 502'''<ref>Lua iomlán: Oxford, Bodleian Library, Rawlinson B 502</ref> a chaomhnaítear anois sa [[Bodleian Library]], Oxford. Is é ar cheann de thrí mhórshaothar atá ar marthain a scríobhadh in Éirinn roimh theacht na Normannach, an dá leabhar eile ná [[Leabhar na hUidhre]] agus an [[Leabhar Laighneach]]. De réir roinnt scoláirí, is éard atá ann i Rawlinson B 502, go háirithe an dara cuid, ná an saothar '''Leabhar Glinne Dá Locha''' (nó Ghleann), luaite i roinnt foinsí meánaoisacha agus luath-nua-aimsire. Níl scoláire eile ar aon ghuth ámh. Deir [[Brian Ó Cuív]] gurb í ar cheann desna lámhscríbhinní Gaelacha na meánaoise atá ar marthain "is tábhachtaí agus is áille ... gan dabht is breátha".<ref>Ó Cuív, ''Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries'', lch. 172</ref> Deir [[Pádraig Ó Riain (scoláire)|Pádraig Ó Riain]] gur "... foinse luachmhar eolais ... maidir leis an gcomhthionól i n[[Gleann Dá Loch]] tuairim is an bhliain 1131, agus finné breá ... ar an ardchaighdeán scoláireachta bainte amach ag an ionad manach úd."<ref name=R2008-87>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 87.</ref> ==Stair agus struchtúr== Sa lámhscríbhinn mar a caomhnaítear inniu í, faightear dhá [[coidéacs|choidéacs]], a bhí ar dtús dhá saothar éagsúla.<ref name=MI400>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 400.</ref> Ceanglaíodh le cheirt iad am éigin roimh an mbliain 1648.<ref name=Hellmuth1475>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1475</ref> Rinneadh é seo ar iarratas a seilbheoir, an t-ársaitheoir Éireannach Sir [[James Ware]] (bás 1666), a raibh deabhailiúcháin lámhscríbhinní Gaelacha aige a bhuí le [[an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh|Dubhaltach Mac Firbhisigh]] (bás 1671).<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir Ware roinnt leathanach isteach, le tráchtas as Laidin go formhór ar ghnéithe staire Gaelaí, idir an dá lámhscríbhinn (ff. 13–18), is amhlaidh chun cuma saothar éagsúil a choimeád.<ref name=Hellmuth1475 /> Cuireadh tuilleadh fóiliónna pháipéir ag deireadh na dara lámhscríbhinne (ff. 90–103), le nótaí agus trascríbhinní, cuid de as Laidin.<ref name=Hellmuth1475 /> Tá 175 fóilió anois ann, leathnaigh an cheanglóra san áireamh. Tiomsaíodh an chéad lámhscríbhinn, fóiliónna 1-12v, déanach sa 11ú haois nó b'fhéidir ag tús na 12ú haois.<ref name=Hellmuth1475 /><ref>Oskamp, "The first twelve folia", lch. 56.</ref><ref name=MI399 /> Cuireann an dea-mhionchló, scríofa in dhá cholún, dhá scríobhaí in iúl, agus cuireadh [[gluais]]eanna ann ag lámha eile. Tá duine desna scríobhaithe aitheanta mar an té "H" a chuir gluaiseanna i Leabhar na hUidhre. D'fhéadfadh é dá bharr go ndearnadh an chuid seo den tsaothar sa tigh screaptra mainistreach [[Cluain Mhic Nóis|Chluain Mhic Nóis]], Co. Uíbh Fhailí.<ref name=Hellmuth1475 /> Scríobhadh an chuid is mó de Rawlinson B 502, .i. ff. 19–89, ag aon scríobhaí amháin i lár na 12ú haoise.<ref name=Hellmuth1475 /> Is é ''[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]]'' (réimeas 1106–1156) an rí deireanach desna Connachta a fhaightear ann.<ref name=MI399>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 399.</ref> Ar gach leathanach tá dhá cholún scríofa as mionchló Gaelach.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 71.</ref> Tá ardchaighdeán callagrafaíochta ann, le roinnt maisiúchán. Ullmhaíodh go maith an phár, cé go bhfuil cuma chaite ar an lámhscríbhinn anois, agus tá roinnt fóiliónna anois caillte.<ref name=Hellmuth1475 /> Is amhlaidh as ucht a chuid ábhar go ndearnadh an lámhscríbhinn i mainistir Laighneach, agus moltar mar shampla [[Cill Uisean]] i g[[Contae Laoise]].<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir James Ware a bhailiúchán ar aghaidh chuid a mhac, a dhíol é le h[[Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon|Edward Hyde]]. Cuireadh ar aghaidh é in am trátha chuig [[James Brydges, 1st Duke of Chandos|James Brydges]], a dhíol roinnt dá lámhscríbhinní, san áireamh Rawlinson B 502 mar a ghlaoitear anois uirthi, le Dr [[Richard Rawlinson]] (bás 1755). Tiomnaíodh bailiúcháin Rawlinson ag [[St John's College, Oxford]], as ar tháinig sí sa bhliain 1756 sa Bodleian Library isteach.<ref name=Hellmuth1475 /> Sa bhliain 1909, d'fhoilsigh [[Kuno Meyer]] leagan [[facsamhail|facsamhla]] [[collachló]] desna leathnaigh phárpháipéir, le réamhrá agus innéacs, curtha amach ag by [[Clarendon Press]].<ref>Meyer, ''Rawlinson B 502: a collection of pieces in prose and verse in the Irish language compiled during the eleventh and twelfth Centuries''.</ref> Sa bhliain 2000 i leith, foilsíodh leaganacha digiteacha ag an tionscadal ''Early Manuscripts at Oxford University'', anois faoi réir an [[Oxford Digital Library]]. Tá idir phárpháipéar agus pháipéar sna leathanaigh scanta, seachas na fóiliónna páipéir den 17ú haois ar ff. 105–171.<ref>''[http://image.ox.ac.uk Early Manuscripts at Oxford University]''.</ref> ==Ábhair== Faightear sa chéad lámhscríbhinn cóip d[[Annála Tiarnaigh]], ina bhfuil blúirín de {{h|Croinic na hÉireann}} mar a ghlaoitear air, stair an domhain as Laidin agus Gaeilge, bunaithe air staraithe amhail is Eusebius agus Orosius.<ref name=MI400 /> Is easnamhach é an téacs agus ag a thús ([[:wikt:acephalous|aiceifealach]]) agus a dheireadh, rud a thugann le fios go bhfuil fóiliónna eile ar iarraidh.<ref name=MI400 /> Ag tús an dara lámhscríbhinn tá sraith dhánta as Meán-Ghaeilge, dar teideal [[Saltair na Rann]], agus ina diaidh athleagan den ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'' agus an dán ''Amra Coluimb Chille''. Tá sa lámhscríbhinn go leor scéalta de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]], agus tá roinnt díobh bailithe le cruinne faoin teideal ''Scélshenchas Laigen'', agus an chéad scéal ann ná ''[[Orgain Denna Ríg]]''. Faightear sa tsraith seo an cóip is fearr atá ar marthain de leagan "A" de ''[[Tairired na nDéssi]]''.<ref name=Meyer102>Meyer, lch. 102.</ref> Tá sraith eile filíochta tuata de téacsanna na Laighean faoin teideal ''Laídshenchas Laigen''. I measc téacsanna fileata eile tá na dánta eagna ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' agus ''Gúbretha Caratniad''. Is ar cheann de dhá lámhscríbhinn réamhNormannach atá ina bhfoinsí ginealaigh, an ceann eile ná an [[Leabhar Laighneach]]. Caomhnaítear fosta roinnt den [[an Féineachas|Fhéineachas]] amhail is an dréacht ''[[Cóic Conara Fugill]]''. Seo á leanas tuilleadh sonraí ar ábhar an tsaothair: {| class="wikitable collapsible collapsed" float="right" ! width="25%" | Fóilió ! width="75%" | Téacs |- valign="top" | 1r-12v | [[Annála Tiarnaigh]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 13-8 | Nótaí stairiúla le Ware |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 19r-40 | [[Saltair na Rann]] |- valign="top" | 40v-44v | [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] |- valign="top" | 45r | Dán luaite le ''Mac Cosse'', le tús ''Ro fessa hi curp domuin dúir'' |- valign="top" | 46r | Dán ''Fichi rig cia rim as ferr'', maidir le ríthe Iarúsailéim, ag tús le Rí [[Sól]] agus ag críochniú le léirscrios Iarúsailéim ag [[Nabúcadnazar]] |- valign="top" | 46r | Dán creidimh ''A Dé dúlig adateoch / Cethrur do-raega ní dalb''<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202007 A Dé dúlig adateoch]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 46v | Dán creidimh ''Ro chuala crecha is tir thair'' |- valign="top" | 46v | Téacs le tús ''Ad fet Augustus míl do bith i fudumnaib in mara 7 in talman Indecdai'', maidir le hollphéist san India |- valign="top" | 46 | Dán le tús ''Cenn ard Ádaim étrocht rád'';<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202010 Cenn ard Ádaim étrocht rád]'' ar CELT</ref> annál le haghaidh na bliana 1454<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100061 Colophon from Oxford, Bodleian Library, Laud Misc. 610, being an annal for the year 1454]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 47r<ref group=f>1a-b</ref> | ''Orcuin Néill Noígíallaig'' (Marú [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]]'') |- valign="top" | 47r-v<ref group=f>81b-82a</ref> | ''Gein Branduib meic Echach 7 Aedáin meic Gabráin'' (Breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]] agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Ghabráin]]'') |- valign="top" | 47v<ref group=f>82a-b</ref> | ''Aided Maelodráin'' (Anbhás [[Maelodrán|Mhaoldráin]]'') |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 47v | Teideal ''Laidsenchas Lagen'' (ff. 47v-50v) |- valign="top" | 47v | Dán ''Is mo chen a Labraid lain'', agallamh le ''[[Scoriath]]'', ''[[Labraid Loingsech]]'' agus ''[[Moriath]]'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Cethri m. Airtt Mis Telmann'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Ochtur Criathar cid dia ta'' |- valign="top" | 47v<ref group=f>82b-83a</ref> | ''Orgguin trí mac Diarmata meic Cerbaill''. Cf. p.&nbsp;134b. |- valign="top" | 48r | Dán ''Coic rig trichat do Laignib'', maidir le luath- ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Secht rig do Laignib na lerg'', tuilleadh ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Dia ngaba apgitir Lagen'', maidir le gaiscígh na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Fedeilmid athair Echach'', maidir le cath a throid na ''[[Fothairt]]'' i gcoinne na Mumhan |- valign="top" | 48r | Dán ''Fothairt for clannaib Concorb'', maidir le díbirt na ''bhFothart'' ó [[Teamhair|Theamhraigh]] |- valign="top" | 48v | Dán ''Clanna Bresail Bricc builid'', maidir le teaghlaigh na Laighean |- valign="top" | f. 48v | Dán ''Coic rig trichat triallsat roe'', maidir le ríthe Críostaí na Laighean |- valign="top" | 49r | Dán luaite le ''Dubthach hua Lugair'', ''[[Crimthann mac Énnai|Crimthann]] clothri coicid hErenn'' |- valign="top" | 49v | Dán ''Ro batar laeich do Laigneib'', maidir le breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]], rui na Laighean, agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Gabráin]], rí ''Dál Riada |- valign="top" | 50r<ref group=f>87a-88a</ref> | Dán ''Cathair cenn coicid Banba'', ''[[Esnada Tige Buchet]]'' aoi/meadarach, cf. f. 73. |- valign="top" | 50v<ref group=f>88a</ref> | Dán ''Do chomramaib Laigen'' (nó ''Eol dam i ndairib drechta''), luaite le ''Flann mac Máel Máedóc''; maidir le cathanna a throid laochra na Laighean.<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100048/ Do chomramaib Laigen inso sis]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 50v | Dán ''A choicid choem Chairpri chruaid'' |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | leathanach/aigh ar iarraidh |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 51r | Ginealaigh Naomh Gaelach |- valign="top" | 52v | Liosta de réir litreach de naoimh leis an ainm céanna |- valign="top" | 54r | Dán luaite le [[Dallán Forgaill]], ''Amrae Coluimb Chille'' (Amhrán [[Colm Cille|Choilm Chille]]") |- valign="top" | 59v | Paidir "[[Adomnán]] mac Ronain ro cháchain in nothainseo", le tús ''Colum Cilli co Dia dommerail i tias nimustias''. |- valign="top" | 59v | Dán luaite le Colm Cille, ''Dia ard árlethar'' |- valign="top" | f59v | ''Mac Lesc mac Ladain Aithech'', faoi Mac Lesc mac Ladain agus [[Fionn mac Cumhaill]], a deir araon roinnt rannta |- valign="top" | 60r | Dán "Cainnech do rigni in northainse" |- valign="top" | 60r-62v<ref group=f>107b-112b</ref> | ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' |- valign="top" | 62v | ''Gúbretha Caratniad'' (Bréagbhreith 'Caratnia'') |- valign="top" | 63v | ''Cóic Conara Fugill'', téacs dlí |- valign="top" | 64r | Ginealaigh na Laighean |- valign="top" | a65v | Scéal faoi [[Labraid Loingsech]] agus ríthe réamhChríostaí eile others Laighean, san áireamh dánta: ''Dind Rig'' luaite le [[Ferchertne]]; ''Lug sceith''; ''Cethri meic la Setna Sithbacc'', luaite le [[Senchán Torpéist|Seanchán Torphéist]] |- valign="top" | 65v | Ginealaigh na Laighean de shliocht [[Cú Corb|Chú Choirbh]] |- valign="top" | 66v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- valign="top" | 67r | Ginealaigh na Laighean, ''Miniugud. ''Miniugud senchasa mac nairegda Cathair'' |- valign="top" | 68v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna n | lacuna |- ! colspan=2 | |- valign="top" | f. 69r | Ginealaigh na Laighean (ar lean) |- valign="top" | 69r | Ginealaigh na Laighean agus alt faoi ''Fothairt'' |- valign="top" | 69v | Ginealaigh, ''De peritia 7 genelogia Loichsi'', faoi ''Lugaid Loígsech'' abha Ginealaigh na ''Loíchse'' |- valign="top" | 70v | Ginealaigh, ''Duil laechsluinte Lagen'' |- valign="top" | f. 70v | Ginealaigh [[Osraige|Osraí]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 71v | Teideal ''Scelshenchas Laigen'', (ff. 71v-74v) |- valign="top" | 71v-72r<ref group=f>130b-131b</ref> | ''[[Orgain Denna Ríg]]'' |- valign="top" | 72r<ref group=f>131b-133b</ref> | ''[[Tairired na nDéssi]]'' |- valign="top" | 73r-73v<ref group=f>133b-134a</ref> | Scéal ''[[Esnada Tige Buchet]]'', cf. f. 50. |- valign="top" | 73v<ref group=f>134a</ref> | ''Comram na Clóenferta'' (Comhramh/caithréim an Chlaonfhearta) |- valign="top" | 73v-74v<ref group=f>134b</ref> | ''Orgguin trí mac Diarmata meic Cerbaill'', cf. p. 82b-83a. |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 74r | Téacs maidir le ríthe réamhChríostaí na hÉireann, le tús ''Do rochair tra Sirna Sirsaeglach mac Dein m. Demail la Rothechtaid Rotha mac Moen'' |- valign="top" | 74v | Liosta [[Ard Rí na hÉireann]], ó ré [[Clann Mhíle|Chlainne Mhíle]] suas go [[Brian Bóramha]] |- valign="top" | 75r | ''Miniugud na Croeb Coibnesta'', maidir le sliocht [[Éireamhón|Éireamhóin]] go dtí mic ''[[Eochaid Mugmedón]] |- valign="top" | ?<ref group=f>138a</ref> | ''Echtra mac Echdach Mugmedóin'' |- valign="top" | ? | Ginealaigh na Laighean agus eile |- valign="top" | 90–103 | leathanaigh phaipéir (17ú haois) |} '''Leathanaigh fhacsamhla''' {{reflist|3|group=f}} '''Tagairtí CELT''' {{reflist|3|group=c}} ==Easaontas staire== Is cúis achrainn é ainm agus foinse na lámhscríbhinne, i bhfad sular ghlac Rawlinson seilbh uirthi. ===Saltair na Rann=== {{príomhalt|Saltair na Rann}} Rinne Sir James Ware féin trácht ar an dara cuid mar ''[[Saltair na Rann]]'' le [[Óengus mac Óengobann|hAonghas Chéile Dé]], ainmnithe as an saothar reiligiúnach ag tús an chéad fóilió (f. 19): "Oengus Celide, Author antiquus, qui in libro dicto Psalter-narran"<ref name=Breatnach41-2>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 41-2.</ref> agus freisin, "vulgo Psalter Narran appellatur".<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 80.</ref> Is amhlaidh gur luaigh comhaoisigh Ware, [[Seán Mac Colgáin]] (bás 1658) agus [[Seathrún Céitinn]] (bás 1644), an lámhscríbhinn uilig faoin teideal úd.<ref name=Breatnach41-2 /> Luann Céitinn an teideal seo faoi thrí ina shaothar ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'', á lua mar fhoinse don dán le tús ''Uí Néill uile ar cúl Choluim'' i Leabhar III.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 81.</ref> Níos casta fós, ní fhaightear an dán seo i Rawlinson B 502, ach thug Breatnach aird ar easpa roinnt fóiliónna, agus gurbh é sin b'fhéidir cúis chaille an dáin.<ref name=Breatnach44 /> Ní fios an raibh gnás ann roimh an 17ú haois a thug ''Saltair na Rann'' mar teideal ar an gcuid seo. Mhol Caoimhín Breatnach go raibh, ach chuir Pádraig Ó Riain an milleán ar Ware, gur chum sé an teideal mar ghearrscríobh áisiúil sna 1630idí, agus gur ghlac scríbhneoirí eile é.<ref name=R2008-87 /> ===Lebar Glinne Dá Locha=== Cuireadh an cás gurb ionann iad Rawlinson B 502 (cuid a dó) agus an lámhscríbhinn luaite mar ''Lebar Glinne Dá Locha'' (Leabhar Ghleann Dá Loch).<ref>[https://codecs.vanhamel.nl/Lebar_Glinne_Dá_Locha Lebar Glinne Dá Locha], ID 15011 ar CODECS</ref> Tá an scéal níos casta de bhrí gur glaodh an t-ainm úd ar an [[Leabhar Laighneach]], fosta. Seo a leanas tagairtí a rinneadh í lámhscríbhinn éagsúla do Leabhar Ghleann Dá Loch: * ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'', i [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann|LNÉ]] G 3, a luann faoi dhó an Leabhar mar fhoinse (ar ff. 22va, 23r).<ref name=R2008-74-5 /> * An dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', mar a caomhnaítear é i ARÉ MS 23 D 17<ref name=Breatnach40-1 /> * Gluais scríobhaí sa saothar ginealaigh [[Leabhar Mór Leacáin]], a chuireann in iúl gurbh fhoinse na staire é an Leabhar go dtí sin, agus as sin amach ba é mar fhoinse [[Leabhar na Nuachongbhála]], .i. an Leabhar Laighneach.<ref name=R2008-74-5>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", ll. 74-5.</ref> * Tugtar i ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'' le Céitinn, liosta lámhscríbhinní Gaelacha a dúradh go raibh ar marthain ina a linn féin.<ref>Seathrún Céitinn, ''Foras Feasa ar Éirinn'' I, eag. David Comyn, lch. 78</ref> Mhol scoláirí amhail is [[Eugene O'Curry]] (1861) agus [[James Carney]] (1964) an cás sainaitheanta, agus leis an lámh is láidre ag le Pádraig Ó Riain.<ref name=Hellmuth1476>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1476.</ref> Thug sé faoi ndeara an dlúthghaol idir téacsanna a luann Leabhar Ghleann Dá Loch mar fhoinse, amhail is an chéad dá cheann luaite thuas, a leaganacha i Rawlinson B 502. Cáineann Caoimhín Breatnach a mhodheolaíocht ámh, agus tháinig sé ar an tuairim gur dhá lámhscríbhinn éagsúla iad ''Lebar Glinne Dá Locha'' agus Rawlinson B 502. Fianaise thábhachtach sa chás seo is ea an dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', caomhnaithe i dtrí lámhscríbhinn: Rawlinson B 502, ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3. I Rawlinson B 502, faightear é leabaithe in alt maidir le ríthe diaganta agus réamhrá próis ina theannta, chomh maith le nótaí imill.<ref name=Breatnach40-1>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", ll. 40–1</ref> Dán leaganacha in ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3, luann an scríobhaí go follasach ''Lebar Glinne Dá Locha'' mar fhoinse, ach ní fhaightear iontu an comhthéacs le fáil i Rawlinson B 502.<ref name=Breatnach40-1 /> Molann Breatnach gur dóigh é go raibh comhfhoinse ag an mbeirt.<ref name=Breatnach40-1 /> Léiríonn Breatnach go ndéanann Seathrún Céitinn idirdhealú idir Saltair na Rann le ''hÓengus Céile Dé'', .i. Rawlinson B 502 (cuid a dó), agus Leabhar Ghleann Dá Loch.<ref name=Breatnach44>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 44.</ref> Ní ghlacann Ó Riain le seo, ámh, ag tabhairt le fios nach ndeir Céitinn go raibh na lámhscríbhinní feicthe aige féin, agus dá bharr b'fhéidir é nach raibh a dhia aige gurbh ionann an lámhscríbhinna bhí aige agus Leabhar Ghleann Dá Loch. ==Foinsí== * {{cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Manuscript sources and methodology: Rawlinson B 502 and Lebar Glinne Dá Locha | journal = [[Celtica (iriseán)|Celtica]] | year = 2003 | volume = 24 | number = | pages = 40–54 | url = http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119125147/http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf |date=2007-11-19 }} * {{cite book | last = Breatnach | first = Caoimhín | title = [[Rawlinson B 502]] | encyclopedia = Medieval Ireland. An Encyclopedia | editor = Seán Duffy | location = Abingdon agus Nua Eabhrac | year = 2005 | pages = 398–400 }} * {{ cite book | last = Hellmuth | first = Petra S. | chapter = Rawlinson B 502 | title = Celtic Culture. A Historical Encyclopedia | editor = [[J. T. Koch]] | volume = 5 | location = Santa Barbara, et al. | year = 2006 | pages = 1475–6 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough: a Continuing Investigation | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2008 | volume = 50 | pages = 71–88 }} * {{ cite journal | last1 = Meyer | first1 = Kuno | authorlink = Kuno Meyer| year = 1901 | title = The Expulsion of the Dessi | journal = Y Cymmrodor| volume = 14 | pages = 101–135 | url = https://books.google.com/books?id=pbm3KK8EsaAC&pg=PA101 }} * {{ cite journal | title = The First Twelve Folia of Rawlinson B 502 | first = H.P.A. | last = Oskamp | journal = [[Ériu (iriseán)|Ériu]] | volume = 23 | year = 1972 | pages = 56–72 }} ==Eagrán dioplómaitiúil agus athchló digiteach== * {{ cite book | last = Meyer | first = Kuno (eag.) | title = Rawlinson B 502: A Collection of Pieces in Prose and Verse in the Irish Language compiled during the Eleventh and Twelfth Centuries now published in Facsimile from the Original Manuscript in the Bodleian Library | location = Oxford | publisher = Clarendon | year = 1909 | postscript = Diplomatic edition }} * {{ cite web | url = http://image.ox.ac.uk/show?collection=bodleian&manuscript=msrawlb502 | teideal = Bodleian Library: MS. Rawl. B. 502 | year = 2000 | work = Early Manuscripts at Oxford University | publisher = Oxford University | accessdate = 21 February 2010 }} * [https://celt.ucc.ie//published/G105003/index.html G105003], CELT, CnOC. ==Tuilleadh le léamh== * {{ cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Rawlinson B 502, Lebar Glinne Dá Locha and ''[[Saltair na Rann]]'' | journal = [[Éigse (iriseán)|Éigse]] | year = 1997 | volume = 30 | pages = 109–32 }} * {{ cite book | last = Byrne | first = Francis J. (eag.) | title = A Thousand Years of Irish Script. An Exhibition of Irish Manuscripts in Oxford Libraries | location = Oxford | year = 1979 }} * {{ cite book | last = Ó Cuív | first = B. | title = Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries | location = Baile Átha Cliath | year = Márta 2001 }} * {{ cite journal | last = Ó Néill | first = Pádraig | title = Airbertach mac Cosse's Poem on the Psalter | journal = Éigse | volume = 17 | year = 1977–1979 | pages = 19–46 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough or Rawlinson B 502 | journal = Éigse | year = 1981 | volume = 18 | pages = 161–76 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = NLI G 2, f. 3 and the Book of Glendalough | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1982 | volume = 39 | pages = 29–32 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = Rawlinson B 502 alias Lebar Glinne Dá Locha: a restatement of the case | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1999 | volume = 51 | pages = 130–47 }} ==Naisc sheachtracha== * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/ea96c258-35fa-4d52-949c-5a0ef99ce659 MS. Rawl. B. 502] Íomhánna le fáil ar ''Digital Bodleian'' * [https://medieval.bodleian.ox.ac.uk/catalog/manuscript_8068 MS. Rawl. B. 502], cur síos i ''Bodleian Libraries Catalogue of Medieval Manuscripts'' * [http://www.maryjones.us/jce/glendalough.html Leabhar Glinne Dá Locha] ar maryjones.us ==Tagairtí== {{reflist}} {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] [[Catagóir:Gleann Dá Loch]] fxd34j1lndfssjkprbcq19xsywniew9 1317001 1317000 2026-06-07T22:51:12Z Marcas.oduinn 33120 /* Tagairtí */ -Catagóir 1317001 wikitext text/x-wiki :''Lámhscríbhinn í seo aitheanta scaití mar ''Leabhar Ghleann Dá Loch''. Lámhscríbhinn eile aitheanta scaití mar an gcéanna is ea an ''[[Leabhar Laighneach]]'' {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Lámhscríbhinn Ghaelach na meánaoise is ea '''Rawlinson B 502'''<ref>Lua iomlán: Oxford, Bodleian Library, Rawlinson B 502</ref> a chaomhnaítear anois sa [[Bodleian Library]], Oxford. Is é ar cheann de thrí mhórshaothar atá ar marthain a scríobhadh in Éirinn roimh theacht na Normannach, an dá leabhar eile ná [[Leabhar na hUidhre]] agus an [[Leabhar Laighneach]]. De réir roinnt scoláirí, is éard atá ann i Rawlinson B 502, go háirithe an dara cuid, ná an saothar '''Leabhar Glinne Dá Locha''' (nó Ghleann), luaite i roinnt foinsí meánaoisacha agus luath-nua-aimsire. Níl scoláire eile ar aon ghuth ámh. Deir [[Brian Ó Cuív]] gurb í ar cheann desna lámhscríbhinní Gaelacha na meánaoise atá ar marthain "is tábhachtaí agus is áille ... gan dabht is breátha".<ref>Ó Cuív, ''Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries'', lch. 172</ref> Deir [[Pádraig Ó Riain (scoláire)|Pádraig Ó Riain]] gur "... foinse luachmhar eolais ... maidir leis an gcomhthionól i n[[Gleann Dá Loch]] tuairim is an bhliain 1131, agus finné breá ... ar an ardchaighdeán scoláireachta bainte amach ag an ionad manach úd."<ref name=R2008-87>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 87.</ref> ==Stair agus struchtúr== Sa lámhscríbhinn mar a caomhnaítear inniu í, faightear dhá [[coidéacs|choidéacs]], a bhí ar dtús dhá saothar éagsúla.<ref name=MI400>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 400.</ref> Ceanglaíodh le cheirt iad am éigin roimh an mbliain 1648.<ref name=Hellmuth1475>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1475</ref> Rinneadh é seo ar iarratas a seilbheoir, an t-ársaitheoir Éireannach Sir [[James Ware]] (bás 1666), a raibh deabhailiúcháin lámhscríbhinní Gaelacha aige a bhuí le [[an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh|Dubhaltach Mac Firbhisigh]] (bás 1671).<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir Ware roinnt leathanach isteach, le tráchtas as Laidin go formhór ar ghnéithe staire Gaelaí, idir an dá lámhscríbhinn (ff. 13–18), is amhlaidh chun cuma saothar éagsúil a choimeád.<ref name=Hellmuth1475 /> Cuireadh tuilleadh fóiliónna pháipéir ag deireadh na dara lámhscríbhinne (ff. 90–103), le nótaí agus trascríbhinní, cuid de as Laidin.<ref name=Hellmuth1475 /> Tá 175 fóilió anois ann, leathnaigh an cheanglóra san áireamh. Tiomsaíodh an chéad lámhscríbhinn, fóiliónna 1-12v, déanach sa 11ú haois nó b'fhéidir ag tús na 12ú haois.<ref name=Hellmuth1475 /><ref>Oskamp, "The first twelve folia", lch. 56.</ref><ref name=MI399 /> Cuireann an dea-mhionchló, scríofa in dhá cholún, dhá scríobhaí in iúl, agus cuireadh [[gluais]]eanna ann ag lámha eile. Tá duine desna scríobhaithe aitheanta mar an té "H" a chuir gluaiseanna i Leabhar na hUidhre. D'fhéadfadh é dá bharr go ndearnadh an chuid seo den tsaothar sa tigh screaptra mainistreach [[Cluain Mhic Nóis|Chluain Mhic Nóis]], Co. Uíbh Fhailí.<ref name=Hellmuth1475 /> Scríobhadh an chuid is mó de Rawlinson B 502, .i. ff. 19–89, ag aon scríobhaí amháin i lár na 12ú haoise.<ref name=Hellmuth1475 /> Is é ''[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]]'' (réimeas 1106–1156) an rí deireanach desna Connachta a fhaightear ann.<ref name=MI399>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 399.</ref> Ar gach leathanach tá dhá cholún scríofa as mionchló Gaelach.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 71.</ref> Tá ardchaighdeán callagrafaíochta ann, le roinnt maisiúchán. Ullmhaíodh go maith an phár, cé go bhfuil cuma chaite ar an lámhscríbhinn anois, agus tá roinnt fóiliónna anois caillte.<ref name=Hellmuth1475 /> Is amhlaidh as ucht a chuid ábhar go ndearnadh an lámhscríbhinn i mainistir Laighneach, agus moltar mar shampla [[Cill Uisean]] i g[[Contae Laoise]].<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir James Ware a bhailiúchán ar aghaidh chuid a mhac, a dhíol é le h[[Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon|Edward Hyde]]. Cuireadh ar aghaidh é in am trátha chuig [[James Brydges, 1st Duke of Chandos|James Brydges]], a dhíol roinnt dá lámhscríbhinní, san áireamh Rawlinson B 502 mar a ghlaoitear anois uirthi, le Dr [[Richard Rawlinson]] (bás 1755). Tiomnaíodh bailiúcháin Rawlinson ag [[St John's College, Oxford]], as ar tháinig sí sa bhliain 1756 sa Bodleian Library isteach.<ref name=Hellmuth1475 /> Sa bhliain 1909, d'fhoilsigh [[Kuno Meyer]] leagan [[facsamhail|facsamhla]] [[collachló]] desna leathnaigh phárpháipéir, le réamhrá agus innéacs, curtha amach ag by [[Clarendon Press]].<ref>Meyer, ''Rawlinson B 502: a collection of pieces in prose and verse in the Irish language compiled during the eleventh and twelfth Centuries''.</ref> Sa bhliain 2000 i leith, foilsíodh leaganacha digiteacha ag an tionscadal ''Early Manuscripts at Oxford University'', anois faoi réir an [[Oxford Digital Library]]. Tá idir phárpháipéar agus pháipéar sna leathanaigh scanta, seachas na fóiliónna páipéir den 17ú haois ar ff. 105–171.<ref>''[http://image.ox.ac.uk Early Manuscripts at Oxford University]''.</ref> ==Ábhair== Faightear sa chéad lámhscríbhinn cóip d[[Annála Tiarnaigh]], ina bhfuil blúirín de {{h|Croinic na hÉireann}} mar a ghlaoitear air, stair an domhain as Laidin agus Gaeilge, bunaithe air staraithe amhail is Eusebius agus Orosius.<ref name=MI400 /> Is easnamhach é an téacs agus ag a thús ([[:wikt:acephalous|aiceifealach]]) agus a dheireadh, rud a thugann le fios go bhfuil fóiliónna eile ar iarraidh.<ref name=MI400 /> Ag tús an dara lámhscríbhinn tá sraith dhánta as Meán-Ghaeilge, dar teideal [[Saltair na Rann]], agus ina diaidh athleagan den ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'' agus an dán ''Amra Coluimb Chille''. Tá sa lámhscríbhinn go leor scéalta de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]], agus tá roinnt díobh bailithe le cruinne faoin teideal ''Scélshenchas Laigen'', agus an chéad scéal ann ná ''[[Orgain Denna Ríg]]''. Faightear sa tsraith seo an cóip is fearr atá ar marthain de leagan "A" de ''[[Tairired na nDéssi]]''.<ref name=Meyer102>Meyer, lch. 102.</ref> Tá sraith eile filíochta tuata de téacsanna na Laighean faoin teideal ''Laídshenchas Laigen''. I measc téacsanna fileata eile tá na dánta eagna ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' agus ''Gúbretha Caratniad''. Is ar cheann de dhá lámhscríbhinn réamhNormannach atá ina bhfoinsí ginealaigh, an ceann eile ná an [[Leabhar Laighneach]]. Caomhnaítear fosta roinnt den [[an Féineachas|Fhéineachas]] amhail is an dréacht ''[[Cóic Conara Fugill]]''. Seo á leanas tuilleadh sonraí ar ábhar an tsaothair: {| class="wikitable collapsible collapsed" float="right" ! width="25%" | Fóilió ! width="75%" | Téacs |- valign="top" | 1r-12v | [[Annála Tiarnaigh]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 13-8 | Nótaí stairiúla le Ware |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 19r-40 | [[Saltair na Rann]] |- valign="top" | 40v-44v | [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] |- valign="top" | 45r | Dán luaite le ''Mac Cosse'', le tús ''Ro fessa hi curp domuin dúir'' |- valign="top" | 46r | Dán ''Fichi rig cia rim as ferr'', maidir le ríthe Iarúsailéim, ag tús le Rí [[Sól]] agus ag críochniú le léirscrios Iarúsailéim ag [[Nabúcadnazar]] |- valign="top" | 46r | Dán creidimh ''A Dé dúlig adateoch / Cethrur do-raega ní dalb''<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202007 A Dé dúlig adateoch]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 46v | Dán creidimh ''Ro chuala crecha is tir thair'' |- valign="top" | 46v | Téacs le tús ''Ad fet Augustus míl do bith i fudumnaib in mara 7 in talman Indecdai'', maidir le hollphéist san India |- valign="top" | 46 | Dán le tús ''Cenn ard Ádaim étrocht rád'';<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202010 Cenn ard Ádaim étrocht rád]'' ar CELT</ref> annál le haghaidh na bliana 1454<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100061 Colophon from Oxford, Bodleian Library, Laud Misc. 610, being an annal for the year 1454]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 47r<ref group=f>1a-b</ref> | ''Orcuin Néill Noígíallaig'' (Marú [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]]'') |- valign="top" | 47r-v<ref group=f>81b-82a</ref> | ''Gein Branduib meic Echach 7 Aedáin meic Gabráin'' (Breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]] agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Ghabráin]]'') |- valign="top" | 47v<ref group=f>82a-b</ref> | ''Aided Maelodráin'' (Anbhás [[Maelodrán|Mhaoldráin]]'') |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 47v | Teideal ''Laidsenchas Lagen'' (ff. 47v-50v) |- valign="top" | 47v | Dán ''Is mo chen a Labraid lain'', agallamh le ''[[Scoriath]]'', ''[[Labraid Loingsech]]'' agus ''[[Moriath]]'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Cethri m. Airtt Mis Telmann'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Ochtur Criathar cid dia ta'' |- valign="top" | 47v<ref group=f>82b-83a</ref> | ''Orgguin trí mac Diarmata meic Cerbaill''. Cf. p.&nbsp;134b. |- valign="top" | 48r | Dán ''Coic rig trichat do Laignib'', maidir le luath- ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Secht rig do Laignib na lerg'', tuilleadh ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Dia ngaba apgitir Lagen'', maidir le gaiscígh na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Fedeilmid athair Echach'', maidir le cath a throid na ''[[Fothairt]]'' i gcoinne na Mumhan |- valign="top" | 48r | Dán ''Fothairt for clannaib Concorb'', maidir le díbirt na ''bhFothart'' ó [[Teamhair|Theamhraigh]] |- valign="top" | 48v | Dán ''Clanna Bresail Bricc builid'', maidir le teaghlaigh na Laighean |- valign="top" | f. 48v | Dán ''Coic rig trichat triallsat roe'', maidir le ríthe Críostaí na Laighean |- valign="top" | 49r | Dán luaite le ''Dubthach hua Lugair'', ''[[Crimthann mac Énnai|Crimthann]] clothri coicid hErenn'' |- valign="top" | 49v | Dán ''Ro batar laeich do Laigneib'', maidir le breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]], rui na Laighean, agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Gabráin]], rí ''Dál Riada |- valign="top" | 50r<ref group=f>87a-88a</ref> | Dán ''Cathair cenn coicid Banba'', ''[[Esnada Tige Buchet]]'' aoi/meadarach, cf. f. 73. |- valign="top" | 50v<ref group=f>88a</ref> | Dán ''Do chomramaib Laigen'' (nó ''Eol dam i ndairib drechta''), luaite le ''Flann mac Máel Máedóc''; maidir le cathanna a throid laochra na Laighean.<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100048/ Do chomramaib Laigen inso sis]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 50v | Dán ''A choicid choem Chairpri chruaid'' |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | leathanach/aigh ar iarraidh |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 51r | Ginealaigh Naomh Gaelach |- valign="top" | 52v | Liosta de réir litreach de naoimh leis an ainm céanna |- valign="top" | 54r | Dán luaite le [[Dallán Forgaill]], ''Amrae Coluimb Chille'' (Amhrán [[Colm Cille|Choilm Chille]]") |- valign="top" | 59v | Paidir "[[Adomnán]] mac Ronain ro cháchain in nothainseo", le tús ''Colum Cilli co Dia dommerail i tias nimustias''. |- valign="top" | 59v | Dán luaite le Colm Cille, ''Dia ard árlethar'' |- valign="top" | f59v | ''Mac Lesc mac Ladain Aithech'', faoi Mac Lesc mac Ladain agus [[Fionn mac Cumhaill]], a deir araon roinnt rannta |- valign="top" | 60r | Dán "Cainnech do rigni in northainse" |- valign="top" | 60r-62v<ref group=f>107b-112b</ref> | ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' |- valign="top" | 62v | ''Gúbretha Caratniad'' (Bréagbhreith 'Caratnia'') |- valign="top" | 63v | ''Cóic Conara Fugill'', téacs dlí |- valign="top" | 64r | Ginealaigh na Laighean |- valign="top" | a65v | Scéal faoi [[Labraid Loingsech]] agus ríthe réamhChríostaí eile others Laighean, san áireamh dánta: ''Dind Rig'' luaite le [[Ferchertne]]; ''Lug sceith''; ''Cethri meic la Setna Sithbacc'', luaite le [[Senchán Torpéist|Seanchán Torphéist]] |- valign="top" | 65v | Ginealaigh na Laighean de shliocht [[Cú Corb|Chú Choirbh]] |- valign="top" | 66v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- valign="top" | 67r | Ginealaigh na Laighean, ''Miniugud. ''Miniugud senchasa mac nairegda Cathair'' |- valign="top" | 68v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna n | lacuna |- ! colspan=2 | |- valign="top" | f. 69r | Ginealaigh na Laighean (ar lean) |- valign="top" | 69r | Ginealaigh na Laighean agus alt faoi ''Fothairt'' |- valign="top" | 69v | Ginealaigh, ''De peritia 7 genelogia Loichsi'', faoi ''Lugaid Loígsech'' abha Ginealaigh na ''Loíchse'' |- valign="top" | 70v | Ginealaigh, ''Duil laechsluinte Lagen'' |- valign="top" | f. 70v | Ginealaigh [[Osraige|Osraí]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 71v | Teideal ''Scelshenchas Laigen'', (ff. 71v-74v) |- valign="top" | 71v-72r<ref group=f>130b-131b</ref> | ''[[Orgain Denna Ríg]]'' |- valign="top" | 72r<ref group=f>131b-133b</ref> | ''[[Tairired na nDéssi]]'' |- valign="top" | 73r-73v<ref group=f>133b-134a</ref> | Scéal ''[[Esnada Tige Buchet]]'', cf. f. 50. |- valign="top" | 73v<ref group=f>134a</ref> | ''Comram na Clóenferta'' (Comhramh/caithréim an Chlaonfhearta) |- valign="top" | 73v-74v<ref group=f>134b</ref> | ''Orgguin trí mac Diarmata meic Cerbaill'', cf. p. 82b-83a. |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 74r | Téacs maidir le ríthe réamhChríostaí na hÉireann, le tús ''Do rochair tra Sirna Sirsaeglach mac Dein m. Demail la Rothechtaid Rotha mac Moen'' |- valign="top" | 74v | Liosta [[Ard Rí na hÉireann]], ó ré [[Clann Mhíle|Chlainne Mhíle]] suas go [[Brian Bóramha]] |- valign="top" | 75r | ''Miniugud na Croeb Coibnesta'', maidir le sliocht [[Éireamhón|Éireamhóin]] go dtí mic ''[[Eochaid Mugmedón]] |- valign="top" | ?<ref group=f>138a</ref> | ''Echtra mac Echdach Mugmedóin'' |- valign="top" | ? | Ginealaigh na Laighean agus eile |- valign="top" | 90–103 | leathanaigh phaipéir (17ú haois) |} '''Leathanaigh fhacsamhla''' {{reflist|3|group=f}} '''Tagairtí CELT''' {{reflist|3|group=c}} ==Easaontas staire== Is cúis achrainn é ainm agus foinse na lámhscríbhinne, i bhfad sular ghlac Rawlinson seilbh uirthi. ===Saltair na Rann=== {{príomhalt|Saltair na Rann}} Rinne Sir James Ware féin trácht ar an dara cuid mar ''[[Saltair na Rann]]'' le [[Óengus mac Óengobann|hAonghas Chéile Dé]], ainmnithe as an saothar reiligiúnach ag tús an chéad fóilió (f. 19): "Oengus Celide, Author antiquus, qui in libro dicto Psalter-narran"<ref name=Breatnach41-2>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 41-2.</ref> agus freisin, "vulgo Psalter Narran appellatur".<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 80.</ref> Is amhlaidh gur luaigh comhaoisigh Ware, [[Seán Mac Colgáin]] (bás 1658) agus [[Seathrún Céitinn]] (bás 1644), an lámhscríbhinn uilig faoin teideal úd.<ref name=Breatnach41-2 /> Luann Céitinn an teideal seo faoi thrí ina shaothar ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'', á lua mar fhoinse don dán le tús ''Uí Néill uile ar cúl Choluim'' i Leabhar III.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 81.</ref> Níos casta fós, ní fhaightear an dán seo i Rawlinson B 502, ach thug Breatnach aird ar easpa roinnt fóiliónna, agus gurbh é sin b'fhéidir cúis chaille an dáin.<ref name=Breatnach44 /> Ní fios an raibh gnás ann roimh an 17ú haois a thug ''Saltair na Rann'' mar teideal ar an gcuid seo. Mhol Caoimhín Breatnach go raibh, ach chuir Pádraig Ó Riain an milleán ar Ware, gur chum sé an teideal mar ghearrscríobh áisiúil sna 1630idí, agus gur ghlac scríbhneoirí eile é.<ref name=R2008-87 /> ===Lebar Glinne Dá Locha=== Cuireadh an cás gurb ionann iad Rawlinson B 502 (cuid a dó) agus an lámhscríbhinn luaite mar ''Lebar Glinne Dá Locha'' (Leabhar Ghleann Dá Loch).<ref>[https://codecs.vanhamel.nl/Lebar_Glinne_Dá_Locha Lebar Glinne Dá Locha], ID 15011 ar CODECS</ref> Tá an scéal níos casta de bhrí gur glaodh an t-ainm úd ar an [[Leabhar Laighneach]], fosta. Seo a leanas tagairtí a rinneadh í lámhscríbhinn éagsúla do Leabhar Ghleann Dá Loch: * ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'', i [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann|LNÉ]] G 3, a luann faoi dhó an Leabhar mar fhoinse (ar ff. 22va, 23r).<ref name=R2008-74-5 /> * An dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', mar a caomhnaítear é i ARÉ MS 23 D 17<ref name=Breatnach40-1 /> * Gluais scríobhaí sa saothar ginealaigh [[Leabhar Mór Leacáin]], a chuireann in iúl gurbh fhoinse na staire é an Leabhar go dtí sin, agus as sin amach ba é mar fhoinse [[Leabhar na Nuachongbhála]], .i. an Leabhar Laighneach.<ref name=R2008-74-5>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", ll. 74-5.</ref> * Tugtar i ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'' le Céitinn, liosta lámhscríbhinní Gaelacha a dúradh go raibh ar marthain ina a linn féin.<ref>Seathrún Céitinn, ''Foras Feasa ar Éirinn'' I, eag. David Comyn, lch. 78</ref> Mhol scoláirí amhail is [[Eugene O'Curry]] (1861) agus [[James Carney]] (1964) an cás sainaitheanta, agus leis an lámh is láidre ag le Pádraig Ó Riain.<ref name=Hellmuth1476>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1476.</ref> Thug sé faoi ndeara an dlúthghaol idir téacsanna a luann Leabhar Ghleann Dá Loch mar fhoinse, amhail is an chéad dá cheann luaite thuas, a leaganacha i Rawlinson B 502. Cáineann Caoimhín Breatnach a mhodheolaíocht ámh, agus tháinig sé ar an tuairim gur dhá lámhscríbhinn éagsúla iad ''Lebar Glinne Dá Locha'' agus Rawlinson B 502. Fianaise thábhachtach sa chás seo is ea an dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', caomhnaithe i dtrí lámhscríbhinn: Rawlinson B 502, ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3. I Rawlinson B 502, faightear é leabaithe in alt maidir le ríthe diaganta agus réamhrá próis ina theannta, chomh maith le nótaí imill.<ref name=Breatnach40-1>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", ll. 40–1</ref> Dán leaganacha in ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3, luann an scríobhaí go follasach ''Lebar Glinne Dá Locha'' mar fhoinse, ach ní fhaightear iontu an comhthéacs le fáil i Rawlinson B 502.<ref name=Breatnach40-1 /> Molann Breatnach gur dóigh é go raibh comhfhoinse ag an mbeirt.<ref name=Breatnach40-1 /> Léiríonn Breatnach go ndéanann Seathrún Céitinn idirdhealú idir Saltair na Rann le ''hÓengus Céile Dé'', .i. Rawlinson B 502 (cuid a dó), agus Leabhar Ghleann Dá Loch.<ref name=Breatnach44>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 44.</ref> Ní ghlacann Ó Riain le seo, ámh, ag tabhairt le fios nach ndeir Céitinn go raibh na lámhscríbhinní feicthe aige féin, agus dá bharr b'fhéidir é nach raibh a dhia aige gurbh ionann an lámhscríbhinna bhí aige agus Leabhar Ghleann Dá Loch. ==Foinsí== * {{cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Manuscript sources and methodology: Rawlinson B 502 and Lebar Glinne Dá Locha | journal = [[Celtica (iriseán)|Celtica]] | year = 2003 | volume = 24 | number = | pages = 40–54 | url = http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119125147/http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf |date=2007-11-19 }} * {{cite book | last = Breatnach | first = Caoimhín | title = [[Rawlinson B 502]] | encyclopedia = Medieval Ireland. An Encyclopedia | editor = Seán Duffy | location = Abingdon agus Nua Eabhrac | year = 2005 | pages = 398–400 }} * {{ cite book | last = Hellmuth | first = Petra S. | chapter = Rawlinson B 502 | title = Celtic Culture. A Historical Encyclopedia | editor = [[J. T. Koch]] | volume = 5 | location = Santa Barbara, et al. | year = 2006 | pages = 1475–6 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough: a Continuing Investigation | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2008 | volume = 50 | pages = 71–88 }} * {{ cite journal | last1 = Meyer | first1 = Kuno | authorlink = Kuno Meyer| year = 1901 | title = The Expulsion of the Dessi | journal = Y Cymmrodor| volume = 14 | pages = 101–135 | url = https://books.google.com/books?id=pbm3KK8EsaAC&pg=PA101 }} * {{ cite journal | title = The First Twelve Folia of Rawlinson B 502 | first = H.P.A. | last = Oskamp | journal = [[Ériu (iriseán)|Ériu]] | volume = 23 | year = 1972 | pages = 56–72 }} ==Eagrán dioplómaitiúil agus athchló digiteach== * {{ cite book | last = Meyer | first = Kuno (eag.) | title = Rawlinson B 502: A Collection of Pieces in Prose and Verse in the Irish Language compiled during the Eleventh and Twelfth Centuries now published in Facsimile from the Original Manuscript in the Bodleian Library | location = Oxford | publisher = Clarendon | year = 1909 | postscript = Diplomatic edition }} * {{ cite web | url = http://image.ox.ac.uk/show?collection=bodleian&manuscript=msrawlb502 | teideal = Bodleian Library: MS. Rawl. B. 502 | year = 2000 | work = Early Manuscripts at Oxford University | publisher = Oxford University | accessdate = 21 February 2010 }} * [https://celt.ucc.ie//published/G105003/index.html G105003], CELT, CnOC. ==Tuilleadh le léamh== * {{ cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Rawlinson B 502, Lebar Glinne Dá Locha and ''[[Saltair na Rann]]'' | journal = [[Éigse (iriseán)|Éigse]] | year = 1997 | volume = 30 | pages = 109–32 }} * {{ cite book | last = Byrne | first = Francis J. (eag.) | title = A Thousand Years of Irish Script. An Exhibition of Irish Manuscripts in Oxford Libraries | location = Oxford | year = 1979 }} * {{ cite book | last = Ó Cuív | first = B. | title = Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries | location = Baile Átha Cliath | year = Márta 2001 }} * {{ cite journal | last = Ó Néill | first = Pádraig | title = Airbertach mac Cosse's Poem on the Psalter | journal = Éigse | volume = 17 | year = 1977–1979 | pages = 19–46 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough or Rawlinson B 502 | journal = Éigse | year = 1981 | volume = 18 | pages = 161–76 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = NLI G 2, f. 3 and the Book of Glendalough | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1982 | volume = 39 | pages = 29–32 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = Rawlinson B 502 alias Lebar Glinne Dá Locha: a restatement of the case | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1999 | volume = 51 | pages = 130–47 }} ==Naisc sheachtracha== * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/ea96c258-35fa-4d52-949c-5a0ef99ce659 MS. Rawl. B. 502] Íomhánna le fáil ar ''Digital Bodleian'' * [https://medieval.bodleian.ox.ac.uk/catalog/manuscript_8068 MS. Rawl. B. 502], cur síos i ''Bodleian Libraries Catalogue of Medieval Manuscripts'' * [http://www.maryjones.us/jce/glendalough.html Leabhar Glinne Dá Locha] ar maryjones.us ==Tagairtí== {{reflist}} {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] k3ial2xuhoasog2x55ef10h8oizy9xh 1317008 1317001 2026-06-07T23:10:05Z Marcas.oduinn 33120 /* Ábhair */ Nasc 1317008 wikitext text/x-wiki :''Lámhscríbhinn í seo aitheanta scaití mar ''Leabhar Ghleann Dá Loch''. Lámhscríbhinn eile aitheanta scaití mar an gcéanna is ea an ''[[Leabhar Laighneach]]'' {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Lámhscríbhinn Ghaelach na meánaoise is ea '''Rawlinson B 502'''<ref>Lua iomlán: Oxford, Bodleian Library, Rawlinson B 502</ref> a chaomhnaítear anois sa [[Bodleian Library]], Oxford. Is é ar cheann de thrí mhórshaothar atá ar marthain a scríobhadh in Éirinn roimh theacht na Normannach, an dá leabhar eile ná [[Leabhar na hUidhre]] agus an [[Leabhar Laighneach]]. De réir roinnt scoláirí, is éard atá ann i Rawlinson B 502, go háirithe an dara cuid, ná an saothar '''Leabhar Glinne Dá Locha''' (nó Ghleann), luaite i roinnt foinsí meánaoisacha agus luath-nua-aimsire. Níl scoláire eile ar aon ghuth ámh. Deir [[Brian Ó Cuív]] gurb í ar cheann desna lámhscríbhinní Gaelacha na meánaoise atá ar marthain "is tábhachtaí agus is áille ... gan dabht is breátha".<ref>Ó Cuív, ''Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries'', lch. 172</ref> Deir [[Pádraig Ó Riain (scoláire)|Pádraig Ó Riain]] gur "... foinse luachmhar eolais ... maidir leis an gcomhthionól i n[[Gleann Dá Loch]] tuairim is an bhliain 1131, agus finné breá ... ar an ardchaighdeán scoláireachta bainte amach ag an ionad manach úd."<ref name=R2008-87>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 87.</ref> ==Stair agus struchtúr== Sa lámhscríbhinn mar a caomhnaítear inniu í, faightear dhá [[coidéacs|choidéacs]], a bhí ar dtús dhá saothar éagsúla.<ref name=MI400>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 400.</ref> Ceanglaíodh le cheirt iad am éigin roimh an mbliain 1648.<ref name=Hellmuth1475>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1475</ref> Rinneadh é seo ar iarratas a seilbheoir, an t-ársaitheoir Éireannach Sir [[James Ware]] (bás 1666), a raibh deabhailiúcháin lámhscríbhinní Gaelacha aige a bhuí le [[an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh|Dubhaltach Mac Firbhisigh]] (bás 1671).<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir Ware roinnt leathanach isteach, le tráchtas as Laidin go formhór ar ghnéithe staire Gaelaí, idir an dá lámhscríbhinn (ff. 13–18), is amhlaidh chun cuma saothar éagsúil a choimeád.<ref name=Hellmuth1475 /> Cuireadh tuilleadh fóiliónna pháipéir ag deireadh na dara lámhscríbhinne (ff. 90–103), le nótaí agus trascríbhinní, cuid de as Laidin.<ref name=Hellmuth1475 /> Tá 175 fóilió anois ann, leathnaigh an cheanglóra san áireamh. Tiomsaíodh an chéad lámhscríbhinn, fóiliónna 1-12v, déanach sa 11ú haois nó b'fhéidir ag tús na 12ú haois.<ref name=Hellmuth1475 /><ref>Oskamp, "The first twelve folia", lch. 56.</ref><ref name=MI399 /> Cuireann an dea-mhionchló, scríofa in dhá cholún, dhá scríobhaí in iúl, agus cuireadh [[gluais]]eanna ann ag lámha eile. Tá duine desna scríobhaithe aitheanta mar an té "H" a chuir gluaiseanna i Leabhar na hUidhre. D'fhéadfadh é dá bharr go ndearnadh an chuid seo den tsaothar sa tigh screaptra mainistreach [[Cluain Mhic Nóis|Chluain Mhic Nóis]], Co. Uíbh Fhailí.<ref name=Hellmuth1475 /> Scríobhadh an chuid is mó de Rawlinson B 502, .i. ff. 19–89, ag aon scríobhaí amháin i lár na 12ú haoise.<ref name=Hellmuth1475 /> Is é ''[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]]'' (réimeas 1106–1156) an rí deireanach desna Connachta a fhaightear ann.<ref name=MI399>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 399.</ref> Ar gach leathanach tá dhá cholún scríofa as mionchló Gaelach.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 71.</ref> Tá ardchaighdeán callagrafaíochta ann, le roinnt maisiúchán. Ullmhaíodh go maith an phár, cé go bhfuil cuma chaite ar an lámhscríbhinn anois, agus tá roinnt fóiliónna anois caillte.<ref name=Hellmuth1475 /> Is amhlaidh as ucht a chuid ábhar go ndearnadh an lámhscríbhinn i mainistir Laighneach, agus moltar mar shampla [[Cill Uisean]] i g[[Contae Laoise]].<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir James Ware a bhailiúchán ar aghaidh chuid a mhac, a dhíol é le h[[Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon|Edward Hyde]]. Cuireadh ar aghaidh é in am trátha chuig [[James Brydges, 1st Duke of Chandos|James Brydges]], a dhíol roinnt dá lámhscríbhinní, san áireamh Rawlinson B 502 mar a ghlaoitear anois uirthi, le Dr [[Richard Rawlinson]] (bás 1755). Tiomnaíodh bailiúcháin Rawlinson ag [[St John's College, Oxford]], as ar tháinig sí sa bhliain 1756 sa Bodleian Library isteach.<ref name=Hellmuth1475 /> Sa bhliain 1909, d'fhoilsigh [[Kuno Meyer]] leagan [[facsamhail|facsamhla]] [[collachló]] desna leathnaigh phárpháipéir, le réamhrá agus innéacs, curtha amach ag by [[Clarendon Press]].<ref>Meyer, ''Rawlinson B 502: a collection of pieces in prose and verse in the Irish language compiled during the eleventh and twelfth Centuries''.</ref> Sa bhliain 2000 i leith, foilsíodh leaganacha digiteacha ag an tionscadal ''Early Manuscripts at Oxford University'', anois faoi réir an [[Oxford Digital Library]]. Tá idir phárpháipéar agus pháipéar sna leathanaigh scanta, seachas na fóiliónna páipéir den 17ú haois ar ff. 105–171.<ref>''[http://image.ox.ac.uk Early Manuscripts at Oxford University]''.</ref> ==Ábhair== Faightear sa chéad lámhscríbhinn cóip d[[Annála Tiarnaigh]], ina bhfuil blúirín de {{h|Croinic na hÉireann}} mar a ghlaoitear air, stair an domhain as Laidin agus Gaeilge, bunaithe air staraithe amhail is Eusebius agus Orosius.<ref name=MI400 /> Is easnamhach é an téacs agus ag a thús ([[:wikt:acephalous|aiceifealach]]) agus a dheireadh, rud a thugann le fios go bhfuil fóiliónna eile ar iarraidh.<ref name=MI400 /> Ag tús an dara lámhscríbhinn tá sraith dhánta as Meán-Ghaeilge, dar teideal [[Saltair na Rann]], agus ina diaidh athleagan den ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'' agus an dán ''Amra Coluimb Chille''. Tá sa lámhscríbhinn go leor scéalta de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]], agus tá roinnt díobh bailithe le cruinne faoin teideal ''Scélshenchas Laigen'', agus an chéad scéal ann ná ''[[Orgain Denna Ríg]]''. Faightear sa tsraith seo an cóip is fearr atá ar marthain de leagan "A" de ''[[Tairired na nDéssi]]''.<ref name=Meyer102>Meyer, lch. 102.</ref> Tá sraith eile filíochta tuata de téacsanna na Laighean faoin teideal ''Laídshenchas Laigen''. I measc téacsanna fileata eile tá na dánta eagna ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' agus ''Gúbretha Caratniad''. Is ar cheann de dhá lámhscríbhinn réamhNormannach atá ina bhfoinsí ginealaigh, an ceann eile ná an [[Leabhar Laighneach]]. Caomhnaítear fosta roinnt den [[an Féineachas|Fhéineachas]] amhail is an dréacht ''[[Cóic Conara Fugill]]''. Seo á leanas tuilleadh sonraí ar ábhar an tsaothair: {| class="wikitable collapsible collapsed" float="right" ! width="25%" | Fóilió ! width="75%" | Téacs |- valign="top" | 1r-12v | [[Annála Tiarnaigh]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 13-8 | Nótaí stairiúla le Ware |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 19r-40 | [[Saltair na Rann]] |- valign="top" | 40v-44v | [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] |- valign="top" | 45r | Dán luaite le ''Mac Cosse'', le tús ''Ro fessa hi curp domuin dúir'' |- valign="top" | 46r | Dán ''Fichi rig cia rim as ferr'', maidir le ríthe Iarúsailéim, ag tús le Rí [[Sól]] agus ag críochniú le léirscrios Iarúsailéim ag [[Nabúcadnazar]] |- valign="top" | 46r | Dán creidimh ''A Dé dúlig adateoch / Cethrur do-raega ní dalb''<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202007 A Dé dúlig adateoch]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 46v | Dán creidimh ''Ro chuala crecha is tir thair'' |- valign="top" | 46v | Téacs le tús ''Ad fet Augustus míl do bith i fudumnaib in mara 7 in talman Indecdai'', maidir le hollphéist san India |- valign="top" | 46 | Dán le tús ''Cenn ard Ádaim étrocht rád'';<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202010 Cenn ard Ádaim étrocht rád]'' ar CELT</ref> annál le haghaidh na bliana 1454<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100061 Colophon from Oxford, Bodleian Library, Laud Misc. 610, being an annal for the year 1454]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 47r<ref group=f>1a-b</ref> | ''Orcuin Néill Noígíallaig'' (Marú [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]]'') |- valign="top" | 47r-v<ref group=f>81b-82a</ref> | ''Gein Branduib meic Echach 7 Aedáin meic Gabráin'' (Breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]] agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Ghabráin]]'') |- valign="top" | 47v<ref group=f>82a-b</ref> | ''[[Aided Maelodráin]]'' |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 47v | Teideal ''Laidsenchas Lagen'' (ff. 47v-50v) |- valign="top" | 47v | Dán ''Is mo chen a Labraid lain'', agallamh le ''[[Scoriath]]'', ''[[Labraid Loingsech]]'' agus ''[[Moriath]]'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Cethri m. Airtt Mis Telmann'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Ochtur Criathar cid dia ta'' |- valign="top" | 47v<ref group=f>82b-83a</ref> | ''Orgguin trí mac Diarmata meic Cerbaill''. Cf. p.&nbsp;134b. |- valign="top" | 48r | Dán ''Coic rig trichat do Laignib'', maidir le luath- ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Secht rig do Laignib na lerg'', tuilleadh ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Dia ngaba apgitir Lagen'', maidir le gaiscígh na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Fedeilmid athair Echach'', maidir le cath a throid na ''[[Fothairt]]'' i gcoinne na Mumhan |- valign="top" | 48r | Dán ''Fothairt for clannaib Concorb'', maidir le díbirt na ''bhFothart'' ó [[Teamhair|Theamhraigh]] |- valign="top" | 48v | Dán ''Clanna Bresail Bricc builid'', maidir le teaghlaigh na Laighean |- valign="top" | f. 48v | Dán ''Coic rig trichat triallsat roe'', maidir le ríthe Críostaí na Laighean |- valign="top" | 49r | Dán luaite le ''Dubthach hua Lugair'', ''[[Crimthann mac Énnai|Crimthann]] clothri coicid hErenn'' |- valign="top" | 49v | Dán ''Ro batar laeich do Laigneib'', maidir le breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]], rui na Laighean, agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Gabráin]], rí ''Dál Riada |- valign="top" | 50r<ref group=f>87a-88a</ref> | Dán ''Cathair cenn coicid Banba'', ''[[Esnada Tige Buchet]]'' aoi/meadarach, cf. f. 73. |- valign="top" | 50v<ref group=f>88a</ref> | Dán ''Do chomramaib Laigen'' (nó ''Eol dam i ndairib drechta''), luaite le ''Flann mac Máel Máedóc''; maidir le cathanna a throid laochra na Laighean.<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100048/ Do chomramaib Laigen inso sis]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 50v | Dán ''A choicid choem Chairpri chruaid'' |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | leathanach/aigh ar iarraidh |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 51r | Ginealaigh Naomh Gaelach |- valign="top" | 52v | Liosta de réir litreach de naoimh leis an ainm céanna |- valign="top" | 54r | Dán luaite le [[Dallán Forgaill]], ''Amrae Coluimb Chille'' (Amhrán [[Colm Cille|Choilm Chille]]") |- valign="top" | 59v | Paidir "[[Adomnán]] mac Ronain ro cháchain in nothainseo", le tús ''Colum Cilli co Dia dommerail i tias nimustias''. |- valign="top" | 59v | Dán luaite le Colm Cille, ''Dia ard árlethar'' |- valign="top" | f59v | ''Mac Lesc mac Ladain Aithech'', faoi Mac Lesc mac Ladain agus [[Fionn mac Cumhaill]], a deir araon roinnt rannta |- valign="top" | 60r | Dán "Cainnech do rigni in northainse" |- valign="top" | 60r-62v<ref group=f>107b-112b</ref> | ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' |- valign="top" | 62v | ''Gúbretha Caratniad'' (Bréagbhreith 'Caratnia'') |- valign="top" | 63v | ''Cóic Conara Fugill'', téacs dlí |- valign="top" | 64r | Ginealaigh na Laighean |- valign="top" | a65v | Scéal faoi [[Labraid Loingsech]] agus ríthe réamhChríostaí eile na Laighean, san áireamh dánta: ''Dind Rig'' luaite le [[Ferchertne]]; ''Lug sceith''; ''Cethri meic la Setna Sithbacc'', luaite le [[Senchán Torpéist|Seanchán Torphéist]] |- valign="top" | 65v | Ginealaigh na Laighean de shliocht [[Cú Corb|Chú Choirbh]] |- valign="top" | 66v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- valign="top" | 67r | Ginealaigh na Laighean, ''Miniugud. ''Miniugud senchasa mac nairegda Cathair'' |- valign="top" | 68v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna n | lacuna |- ! colspan=2 | |- valign="top" | f. 69r | Ginealaigh na Laighean (ar lean) |- valign="top" | 69r | Ginealaigh na Laighean agus alt faoi ''Fothairt'' |- valign="top" | 69v | Ginealaigh, ''De peritia 7 genelogia Loichsi'', faoi ''Lugaid Loígsech'' abha Ginealaigh na ''Loíchse'' |- valign="top" | 70v | Ginealaigh, ''Duil laechsluinte Lagen'' |- valign="top" | f. 70v | Ginealaigh [[Osraige|Osraí]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 71v | ''Scelshenchas Laigen'', (ff. 71v-74v) |- valign="top" | 71v-72r<ref group=f>130b-131b</ref> | ''[[Orgain Denna Ríg]]'' |- valign="top" | 72r<ref group=f>131b-133b</ref> | ''[[Tairired na nDéssi]]'' |- valign="top" | 73r-73v<ref group=f>133b-134a</ref> | Scéal ''[[Esnada Tige Buchet]]'', cf. f. 50. |- valign="top" | 73v<ref group=f>134a</ref> | ''Comram na Clóenferta'' (Comhramh/caithréim an Chlaonfhearta) |- valign="top" | 73v-74v<ref group=f>134b</ref> | ''[[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]'', cf. ll. 82b-83a. |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 74r | Téacs maidir le ríthe réamhChríostaí na hÉireann, le tús ''Do rochair tra Sirna Sirsaeglach mac Dein m. Demail la Rothechtaid Rotha mac Moen'' |- valign="top" | 74v | Liosta [[Ard Rí na hÉireann]], ó ré [[Clann Mhíle|Chlainne Mhíle]] suas go [[Brian Bóramha]] |- valign="top" | 75r | ''Miniugud na Croeb Coibnesta'', maidir le sliocht [[Éireamhón|Éireamhóin]] go dtí ''[[Eochaid Mugmedón]] agus a mhic |- valign="top" | ?<ref group=f>138a</ref> | ''[[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]'' |- valign="top" | ? | Ginealaigh na Laighean agus eile |- valign="top" | 90–103 | leathanaigh phaipéir (17ú haois) |} '''Leathanaigh fhacsamhla''' {{reflist|3|group=f}} '''Tagairtí CELT''' {{reflist|3|group=c}} ==Easaontas staire== Is cúis achrainn é ainm agus foinse na lámhscríbhinne, i bhfad sular ghlac Rawlinson seilbh uirthi. ===Saltair na Rann=== {{príomhalt|Saltair na Rann}} Rinne Sir James Ware féin trácht ar an dara cuid mar ''[[Saltair na Rann]]'' le [[Óengus mac Óengobann|hAonghas Chéile Dé]], ainmnithe as an saothar reiligiúnach ag tús an chéad fóilió (f. 19): "Oengus Celide, Author antiquus, qui in libro dicto Psalter-narran"<ref name=Breatnach41-2>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 41-2.</ref> agus freisin, "vulgo Psalter Narran appellatur".<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 80.</ref> Is amhlaidh gur luaigh comhaoisigh Ware, [[Seán Mac Colgáin]] (bás 1658) agus [[Seathrún Céitinn]] (bás 1644), an lámhscríbhinn uilig faoin teideal úd.<ref name=Breatnach41-2 /> Luann Céitinn an teideal seo faoi thrí ina shaothar ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'', á lua mar fhoinse don dán le tús ''Uí Néill uile ar cúl Choluim'' i Leabhar III.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 81.</ref> Níos casta fós, ní fhaightear an dán seo i Rawlinson B 502, ach thug Breatnach aird ar easpa roinnt fóiliónna, agus gurbh é sin b'fhéidir cúis chaille an dáin.<ref name=Breatnach44 /> Ní fios an raibh gnás ann roimh an 17ú haois a thug ''Saltair na Rann'' mar teideal ar an gcuid seo. Mhol Caoimhín Breatnach go raibh, ach chuir Pádraig Ó Riain an milleán ar Ware, gur chum sé an teideal mar ghearrscríobh áisiúil sna 1630idí, agus gur ghlac scríbhneoirí eile é.<ref name=R2008-87 /> ===Lebar Glinne Dá Locha=== Cuireadh an cás gurb ionann iad Rawlinson B 502 (cuid a dó) agus an lámhscríbhinn luaite mar ''Lebar Glinne Dá Locha'' (Leabhar Ghleann Dá Loch).<ref>[https://codecs.vanhamel.nl/Lebar_Glinne_Dá_Locha Lebar Glinne Dá Locha], ID 15011 ar CODECS</ref> Tá an scéal níos casta de bhrí gur glaodh an t-ainm úd ar an [[Leabhar Laighneach]], fosta. Seo a leanas tagairtí a rinneadh í lámhscríbhinn éagsúla do Leabhar Ghleann Dá Loch: * ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'', i [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann|LNÉ]] G 3, a luann faoi dhó an Leabhar mar fhoinse (ar ff. 22va, 23r).<ref name=R2008-74-5 /> * An dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', mar a caomhnaítear é i ARÉ MS 23 D 17<ref name=Breatnach40-1 /> * Gluais scríobhaí sa saothar ginealaigh [[Leabhar Mór Leacáin]], a chuireann in iúl gurbh fhoinse na staire é an Leabhar go dtí sin, agus as sin amach ba é mar fhoinse [[Leabhar na Nuachongbhála]], .i. an Leabhar Laighneach.<ref name=R2008-74-5>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", ll. 74-5.</ref> * Tugtar i ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'' le Céitinn, liosta lámhscríbhinní Gaelacha a dúradh go raibh ar marthain ina a linn féin.<ref>Seathrún Céitinn, ''Foras Feasa ar Éirinn'' I, eag. David Comyn, lch. 78</ref> Mhol scoláirí amhail is [[Eugene O'Curry]] (1861) agus [[James Carney]] (1964) an cás sainaitheanta, agus leis an lámh is láidre ag le Pádraig Ó Riain.<ref name=Hellmuth1476>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1476.</ref> Thug sé faoi ndeara an dlúthghaol idir téacsanna a luann Leabhar Ghleann Dá Loch mar fhoinse, amhail is an chéad dá cheann luaite thuas, a leaganacha i Rawlinson B 502. Cáineann Caoimhín Breatnach a mhodheolaíocht ámh, agus tháinig sé ar an tuairim gur dhá lámhscríbhinn éagsúla iad ''Lebar Glinne Dá Locha'' agus Rawlinson B 502. Fianaise thábhachtach sa chás seo is ea an dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', caomhnaithe i dtrí lámhscríbhinn: Rawlinson B 502, ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3. I Rawlinson B 502, faightear é leabaithe in alt maidir le ríthe diaganta agus réamhrá próis ina theannta, chomh maith le nótaí imill.<ref name=Breatnach40-1>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", ll. 40–1</ref> Dán leaganacha in ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3, luann an scríobhaí go follasach ''Lebar Glinne Dá Locha'' mar fhoinse, ach ní fhaightear iontu an comhthéacs le fáil i Rawlinson B 502.<ref name=Breatnach40-1 /> Molann Breatnach gur dóigh é go raibh comhfhoinse ag an mbeirt.<ref name=Breatnach40-1 /> Léiríonn Breatnach go ndéanann Seathrún Céitinn idirdhealú idir Saltair na Rann le ''hÓengus Céile Dé'', .i. Rawlinson B 502 (cuid a dó), agus Leabhar Ghleann Dá Loch.<ref name=Breatnach44>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 44.</ref> Ní ghlacann Ó Riain le seo, ámh, ag tabhairt le fios nach ndeir Céitinn go raibh na lámhscríbhinní feicthe aige féin, agus dá bharr b'fhéidir é nach raibh a dhia aige gurbh ionann an lámhscríbhinna bhí aige agus Leabhar Ghleann Dá Loch. ==Foinsí== * {{cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Manuscript sources and methodology: Rawlinson B 502 and Lebar Glinne Dá Locha | journal = [[Celtica (iriseán)|Celtica]] | year = 2003 | volume = 24 | number = | pages = 40–54 | url = http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119125147/http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf |date=2007-11-19 }} * {{cite book | last = Breatnach | first = Caoimhín | title = [[Rawlinson B 502]] | encyclopedia = Medieval Ireland. An Encyclopedia | editor = Seán Duffy | location = Abingdon agus Nua Eabhrac | year = 2005 | pages = 398–400 }} * {{ cite book | last = Hellmuth | first = Petra S. | chapter = Rawlinson B 502 | title = Celtic Culture. A Historical Encyclopedia | editor = [[J. T. Koch]] | volume = 5 | location = Santa Barbara, et al. | year = 2006 | pages = 1475–6 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough: a Continuing Investigation | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2008 | volume = 50 | pages = 71–88 }} * {{ cite journal | last1 = Meyer | first1 = Kuno | authorlink = Kuno Meyer| year = 1901 | title = The Expulsion of the Dessi | journal = Y Cymmrodor| volume = 14 | pages = 101–135 | url = https://books.google.com/books?id=pbm3KK8EsaAC&pg=PA101 }} * {{ cite journal | title = The First Twelve Folia of Rawlinson B 502 | first = H.P.A. | last = Oskamp | journal = [[Ériu (iriseán)|Ériu]] | volume = 23 | year = 1972 | pages = 56–72 }} ==Eagrán dioplómaitiúil agus athchló digiteach== * {{ cite book | last = Meyer | first = Kuno (eag.) | title = Rawlinson B 502: A Collection of Pieces in Prose and Verse in the Irish Language compiled during the Eleventh and Twelfth Centuries now published in Facsimile from the Original Manuscript in the Bodleian Library | location = Oxford | publisher = Clarendon | year = 1909 | postscript = Diplomatic edition }} * {{ cite web | url = http://image.ox.ac.uk/show?collection=bodleian&manuscript=msrawlb502 | teideal = Bodleian Library: MS. Rawl. B. 502 | year = 2000 | work = Early Manuscripts at Oxford University | publisher = Oxford University | accessdate = 21 February 2010 }} * [https://celt.ucc.ie//published/G105003/index.html G105003], CELT, CnOC. ==Tuilleadh le léamh== * {{ cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Rawlinson B 502, Lebar Glinne Dá Locha and ''[[Saltair na Rann]]'' | journal = [[Éigse (iriseán)|Éigse]] | year = 1997 | volume = 30 | pages = 109–32 }} * {{ cite book | last = Byrne | first = Francis J. (eag.) | title = A Thousand Years of Irish Script. An Exhibition of Irish Manuscripts in Oxford Libraries | location = Oxford | year = 1979 }} * {{ cite book | last = Ó Cuív | first = B. | title = Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries | location = Baile Átha Cliath | year = Márta 2001 }} * {{ cite journal | last = Ó Néill | first = Pádraig | title = Airbertach mac Cosse's Poem on the Psalter | journal = Éigse | volume = 17 | year = 1977–1979 | pages = 19–46 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough or Rawlinson B 502 | journal = Éigse | year = 1981 | volume = 18 | pages = 161–76 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = NLI G 2, f. 3 and the Book of Glendalough | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1982 | volume = 39 | pages = 29–32 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = Rawlinson B 502 alias Lebar Glinne Dá Locha: a restatement of the case | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1999 | volume = 51 | pages = 130–47 }} ==Naisc sheachtracha== * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/ea96c258-35fa-4d52-949c-5a0ef99ce659 MS. Rawl. B. 502] Íomhánna le fáil ar ''Digital Bodleian'' * [https://medieval.bodleian.ox.ac.uk/catalog/manuscript_8068 MS. Rawl. B. 502], cur síos i ''Bodleian Libraries Catalogue of Medieval Manuscripts'' * [http://www.maryjones.us/jce/glendalough.html Leabhar Glinne Dá Locha] ar maryjones.us ==Tagairtí== {{reflist}} {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] 3ykk8gg71805ybgk2m24jfcxdou4na8 1317009 1317008 2026-06-07T23:13:36Z Marcas.oduinn 33120 /* Eagrán dioplómaitiúil agus athchló digiteach */ Eagráin 1317009 wikitext text/x-wiki :''Lámhscríbhinn í seo aitheanta scaití mar ''Leabhar Ghleann Dá Loch''. Lámhscríbhinn eile aitheanta scaití mar an gcéanna is ea an ''[[Leabhar Laighneach]]'' {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Lámhscríbhinn Ghaelach na meánaoise is ea '''Rawlinson B 502'''<ref>Lua iomlán: Oxford, Bodleian Library, Rawlinson B 502</ref> a chaomhnaítear anois sa [[Bodleian Library]], Oxford. Is é ar cheann de thrí mhórshaothar atá ar marthain a scríobhadh in Éirinn roimh theacht na Normannach, an dá leabhar eile ná [[Leabhar na hUidhre]] agus an [[Leabhar Laighneach]]. De réir roinnt scoláirí, is éard atá ann i Rawlinson B 502, go háirithe an dara cuid, ná an saothar '''Leabhar Glinne Dá Locha''' (nó Ghleann), luaite i roinnt foinsí meánaoisacha agus luath-nua-aimsire. Níl scoláire eile ar aon ghuth ámh. Deir [[Brian Ó Cuív]] gurb í ar cheann desna lámhscríbhinní Gaelacha na meánaoise atá ar marthain "is tábhachtaí agus is áille ... gan dabht is breátha".<ref>Ó Cuív, ''Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries'', lch. 172</ref> Deir [[Pádraig Ó Riain (scoláire)|Pádraig Ó Riain]] gur "... foinse luachmhar eolais ... maidir leis an gcomhthionól i n[[Gleann Dá Loch]] tuairim is an bhliain 1131, agus finné breá ... ar an ardchaighdeán scoláireachta bainte amach ag an ionad manach úd."<ref name=R2008-87>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 87.</ref> ==Stair agus struchtúr== Sa lámhscríbhinn mar a caomhnaítear inniu í, faightear dhá [[coidéacs|choidéacs]], a bhí ar dtús dhá saothar éagsúla.<ref name=MI400>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 400.</ref> Ceanglaíodh le cheirt iad am éigin roimh an mbliain 1648.<ref name=Hellmuth1475>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1475</ref> Rinneadh é seo ar iarratas a seilbheoir, an t-ársaitheoir Éireannach Sir [[James Ware]] (bás 1666), a raibh deabhailiúcháin lámhscríbhinní Gaelacha aige a bhuí le [[an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh|Dubhaltach Mac Firbhisigh]] (bás 1671).<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir Ware roinnt leathanach isteach, le tráchtas as Laidin go formhór ar ghnéithe staire Gaelaí, idir an dá lámhscríbhinn (ff. 13–18), is amhlaidh chun cuma saothar éagsúil a choimeád.<ref name=Hellmuth1475 /> Cuireadh tuilleadh fóiliónna pháipéir ag deireadh na dara lámhscríbhinne (ff. 90–103), le nótaí agus trascríbhinní, cuid de as Laidin.<ref name=Hellmuth1475 /> Tá 175 fóilió anois ann, leathnaigh an cheanglóra san áireamh. Tiomsaíodh an chéad lámhscríbhinn, fóiliónna 1-12v, déanach sa 11ú haois nó b'fhéidir ag tús na 12ú haois.<ref name=Hellmuth1475 /><ref>Oskamp, "The first twelve folia", lch. 56.</ref><ref name=MI399 /> Cuireann an dea-mhionchló, scríofa in dhá cholún, dhá scríobhaí in iúl, agus cuireadh [[gluais]]eanna ann ag lámha eile. Tá duine desna scríobhaithe aitheanta mar an té "H" a chuir gluaiseanna i Leabhar na hUidhre. D'fhéadfadh é dá bharr go ndearnadh an chuid seo den tsaothar sa tigh screaptra mainistreach [[Cluain Mhic Nóis|Chluain Mhic Nóis]], Co. Uíbh Fhailí.<ref name=Hellmuth1475 /> Scríobhadh an chuid is mó de Rawlinson B 502, .i. ff. 19–89, ag aon scríobhaí amháin i lár na 12ú haoise.<ref name=Hellmuth1475 /> Is é ''[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]]'' (réimeas 1106–1156) an rí deireanach desna Connachta a fhaightear ann.<ref name=MI399>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 399.</ref> Ar gach leathanach tá dhá cholún scríofa as mionchló Gaelach.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 71.</ref> Tá ardchaighdeán callagrafaíochta ann, le roinnt maisiúchán. Ullmhaíodh go maith an phár, cé go bhfuil cuma chaite ar an lámhscríbhinn anois, agus tá roinnt fóiliónna anois caillte.<ref name=Hellmuth1475 /> Is amhlaidh as ucht a chuid ábhar go ndearnadh an lámhscríbhinn i mainistir Laighneach, agus moltar mar shampla [[Cill Uisean]] i g[[Contae Laoise]].<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir James Ware a bhailiúchán ar aghaidh chuid a mhac, a dhíol é le h[[Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon|Edward Hyde]]. Cuireadh ar aghaidh é in am trátha chuig [[James Brydges, 1st Duke of Chandos|James Brydges]], a dhíol roinnt dá lámhscríbhinní, san áireamh Rawlinson B 502 mar a ghlaoitear anois uirthi, le Dr [[Richard Rawlinson]] (bás 1755). Tiomnaíodh bailiúcháin Rawlinson ag [[St John's College, Oxford]], as ar tháinig sí sa bhliain 1756 sa Bodleian Library isteach.<ref name=Hellmuth1475 /> Sa bhliain 1909, d'fhoilsigh [[Kuno Meyer]] leagan [[facsamhail|facsamhla]] [[collachló]] desna leathnaigh phárpháipéir, le réamhrá agus innéacs, curtha amach ag by [[Clarendon Press]].<ref>Meyer, ''Rawlinson B 502: a collection of pieces in prose and verse in the Irish language compiled during the eleventh and twelfth Centuries''.</ref> Sa bhliain 2000 i leith, foilsíodh leaganacha digiteacha ag an tionscadal ''Early Manuscripts at Oxford University'', anois faoi réir an [[Oxford Digital Library]]. Tá idir phárpháipéar agus pháipéar sna leathanaigh scanta, seachas na fóiliónna páipéir den 17ú haois ar ff. 105–171.<ref>''[http://image.ox.ac.uk Early Manuscripts at Oxford University]''.</ref> ==Ábhair== Faightear sa chéad lámhscríbhinn cóip d[[Annála Tiarnaigh]], ina bhfuil blúirín de {{h|Croinic na hÉireann}} mar a ghlaoitear air, stair an domhain as Laidin agus Gaeilge, bunaithe air staraithe amhail is Eusebius agus Orosius.<ref name=MI400 /> Is easnamhach é an téacs agus ag a thús ([[:wikt:acephalous|aiceifealach]]) agus a dheireadh, rud a thugann le fios go bhfuil fóiliónna eile ar iarraidh.<ref name=MI400 /> Ag tús an dara lámhscríbhinn tá sraith dhánta as Meán-Ghaeilge, dar teideal [[Saltair na Rann]], agus ina diaidh athleagan den ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'' agus an dán ''Amra Coluimb Chille''. Tá sa lámhscríbhinn go leor scéalta de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]], agus tá roinnt díobh bailithe le cruinne faoin teideal ''Scélshenchas Laigen'', agus an chéad scéal ann ná ''[[Orgain Denna Ríg]]''. Faightear sa tsraith seo an cóip is fearr atá ar marthain de leagan "A" de ''[[Tairired na nDéssi]]''.<ref name=Meyer102>Meyer, lch. 102.</ref> Tá sraith eile filíochta tuata de téacsanna na Laighean faoin teideal ''Laídshenchas Laigen''. I measc téacsanna fileata eile tá na dánta eagna ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' agus ''Gúbretha Caratniad''. Is ar cheann de dhá lámhscríbhinn réamhNormannach atá ina bhfoinsí ginealaigh, an ceann eile ná an [[Leabhar Laighneach]]. Caomhnaítear fosta roinnt den [[an Féineachas|Fhéineachas]] amhail is an dréacht ''[[Cóic Conara Fugill]]''. Seo á leanas tuilleadh sonraí ar ábhar an tsaothair: {| class="wikitable collapsible collapsed" float="right" ! width="25%" | Fóilió ! width="75%" | Téacs |- valign="top" | 1r-12v | [[Annála Tiarnaigh]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 13-8 | Nótaí stairiúla le Ware |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 19r-40 | [[Saltair na Rann]] |- valign="top" | 40v-44v | [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] |- valign="top" | 45r | Dán luaite le ''Mac Cosse'', le tús ''Ro fessa hi curp domuin dúir'' |- valign="top" | 46r | Dán ''Fichi rig cia rim as ferr'', maidir le ríthe Iarúsailéim, ag tús le Rí [[Sól]] agus ag críochniú le léirscrios Iarúsailéim ag [[Nabúcadnazar]] |- valign="top" | 46r | Dán creidimh ''A Dé dúlig adateoch / Cethrur do-raega ní dalb''<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202007 A Dé dúlig adateoch]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 46v | Dán creidimh ''Ro chuala crecha is tir thair'' |- valign="top" | 46v | Téacs le tús ''Ad fet Augustus míl do bith i fudumnaib in mara 7 in talman Indecdai'', maidir le hollphéist san India |- valign="top" | 46 | Dán le tús ''Cenn ard Ádaim étrocht rád'';<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202010 Cenn ard Ádaim étrocht rád]'' ar CELT</ref> annál le haghaidh na bliana 1454<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100061 Colophon from Oxford, Bodleian Library, Laud Misc. 610, being an annal for the year 1454]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 47r<ref group=f>1a-b</ref> | ''Orcuin Néill Noígíallaig'' (Marú [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]]'') |- valign="top" | 47r-v<ref group=f>81b-82a</ref> | ''Gein Branduib meic Echach 7 Aedáin meic Gabráin'' (Breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]] agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Ghabráin]]'') |- valign="top" | 47v<ref group=f>82a-b</ref> | ''[[Aided Maelodráin]]'' |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 47v | Teideal ''Laidsenchas Lagen'' (ff. 47v-50v) |- valign="top" | 47v | Dán ''Is mo chen a Labraid lain'', agallamh le ''[[Scoriath]]'', ''[[Labraid Loingsech]]'' agus ''[[Moriath]]'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Cethri m. Airtt Mis Telmann'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Ochtur Criathar cid dia ta'' |- valign="top" | 47v<ref group=f>82b-83a</ref> | ''Orgguin trí mac Diarmata meic Cerbaill''. Cf. p.&nbsp;134b. |- valign="top" | 48r | Dán ''Coic rig trichat do Laignib'', maidir le luath- ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Secht rig do Laignib na lerg'', tuilleadh ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Dia ngaba apgitir Lagen'', maidir le gaiscígh na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Fedeilmid athair Echach'', maidir le cath a throid na ''[[Fothairt]]'' i gcoinne na Mumhan |- valign="top" | 48r | Dán ''Fothairt for clannaib Concorb'', maidir le díbirt na ''bhFothart'' ó [[Teamhair|Theamhraigh]] |- valign="top" | 48v | Dán ''Clanna Bresail Bricc builid'', maidir le teaghlaigh na Laighean |- valign="top" | f. 48v | Dán ''Coic rig trichat triallsat roe'', maidir le ríthe Críostaí na Laighean |- valign="top" | 49r | Dán luaite le ''Dubthach hua Lugair'', ''[[Crimthann mac Énnai|Crimthann]] clothri coicid hErenn'' |- valign="top" | 49v | Dán ''Ro batar laeich do Laigneib'', maidir le breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]], rui na Laighean, agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Gabráin]], rí ''Dál Riada |- valign="top" | 50r<ref group=f>87a-88a</ref> | Dán ''Cathair cenn coicid Banba'', ''[[Esnada Tige Buchet]]'' aoi/meadarach, cf. f. 73. |- valign="top" | 50v<ref group=f>88a</ref> | Dán ''Do chomramaib Laigen'' (nó ''Eol dam i ndairib drechta''), luaite le ''Flann mac Máel Máedóc''; maidir le cathanna a throid laochra na Laighean.<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100048/ Do chomramaib Laigen inso sis]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 50v | Dán ''A choicid choem Chairpri chruaid'' |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | leathanach/aigh ar iarraidh |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 51r | Ginealaigh Naomh Gaelach |- valign="top" | 52v | Liosta de réir litreach de naoimh leis an ainm céanna |- valign="top" | 54r | Dán luaite le [[Dallán Forgaill]], ''Amrae Coluimb Chille'' (Amhrán [[Colm Cille|Choilm Chille]]") |- valign="top" | 59v | Paidir "[[Adomnán]] mac Ronain ro cháchain in nothainseo", le tús ''Colum Cilli co Dia dommerail i tias nimustias''. |- valign="top" | 59v | Dán luaite le Colm Cille, ''Dia ard árlethar'' |- valign="top" | f59v | ''Mac Lesc mac Ladain Aithech'', faoi Mac Lesc mac Ladain agus [[Fionn mac Cumhaill]], a deir araon roinnt rannta |- valign="top" | 60r | Dán "Cainnech do rigni in northainse" |- valign="top" | 60r-62v<ref group=f>107b-112b</ref> | ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' |- valign="top" | 62v | ''Gúbretha Caratniad'' (Bréagbhreith 'Caratnia'') |- valign="top" | 63v | ''Cóic Conara Fugill'', téacs dlí |- valign="top" | 64r | Ginealaigh na Laighean |- valign="top" | a65v | Scéal faoi [[Labraid Loingsech]] agus ríthe réamhChríostaí eile na Laighean, san áireamh dánta: ''Dind Rig'' luaite le [[Ferchertne]]; ''Lug sceith''; ''Cethri meic la Setna Sithbacc'', luaite le [[Senchán Torpéist|Seanchán Torphéist]] |- valign="top" | 65v | Ginealaigh na Laighean de shliocht [[Cú Corb|Chú Choirbh]] |- valign="top" | 66v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- valign="top" | 67r | Ginealaigh na Laighean, ''Miniugud. ''Miniugud senchasa mac nairegda Cathair'' |- valign="top" | 68v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna n | lacuna |- ! colspan=2 | |- valign="top" | f. 69r | Ginealaigh na Laighean (ar lean) |- valign="top" | 69r | Ginealaigh na Laighean agus alt faoi ''Fothairt'' |- valign="top" | 69v | Ginealaigh, ''De peritia 7 genelogia Loichsi'', faoi ''Lugaid Loígsech'' abha Ginealaigh na ''Loíchse'' |- valign="top" | 70v | Ginealaigh, ''Duil laechsluinte Lagen'' |- valign="top" | f. 70v | Ginealaigh [[Osraige|Osraí]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 71v | ''Scelshenchas Laigen'', (ff. 71v-74v) |- valign="top" | 71v-72r<ref group=f>130b-131b</ref> | ''[[Orgain Denna Ríg]]'' |- valign="top" | 72r<ref group=f>131b-133b</ref> | ''[[Tairired na nDéssi]]'' |- valign="top" | 73r-73v<ref group=f>133b-134a</ref> | Scéal ''[[Esnada Tige Buchet]]'', cf. f. 50. |- valign="top" | 73v<ref group=f>134a</ref> | ''Comram na Clóenferta'' (Comhramh/caithréim an Chlaonfhearta) |- valign="top" | 73v-74v<ref group=f>134b</ref> | ''[[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]'', cf. ll. 82b-83a. |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 74r | Téacs maidir le ríthe réamhChríostaí na hÉireann, le tús ''Do rochair tra Sirna Sirsaeglach mac Dein m. Demail la Rothechtaid Rotha mac Moen'' |- valign="top" | 74v | Liosta [[Ard Rí na hÉireann]], ó ré [[Clann Mhíle|Chlainne Mhíle]] suas go [[Brian Bóramha]] |- valign="top" | 75r | ''Miniugud na Croeb Coibnesta'', maidir le sliocht [[Éireamhón|Éireamhóin]] go dtí ''[[Eochaid Mugmedón]] agus a mhic |- valign="top" | ?<ref group=f>138a</ref> | ''[[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]'' |- valign="top" | ? | Ginealaigh na Laighean agus eile |- valign="top" | 90–103 | leathanaigh phaipéir (17ú haois) |} '''Leathanaigh fhacsamhla''' {{reflist|3|group=f}} '''Tagairtí CELT''' {{reflist|3|group=c}} ==Easaontas staire== Is cúis achrainn é ainm agus foinse na lámhscríbhinne, i bhfad sular ghlac Rawlinson seilbh uirthi. ===Saltair na Rann=== {{príomhalt|Saltair na Rann}} Rinne Sir James Ware féin trácht ar an dara cuid mar ''[[Saltair na Rann]]'' le [[Óengus mac Óengobann|hAonghas Chéile Dé]], ainmnithe as an saothar reiligiúnach ag tús an chéad fóilió (f. 19): "Oengus Celide, Author antiquus, qui in libro dicto Psalter-narran"<ref name=Breatnach41-2>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 41-2.</ref> agus freisin, "vulgo Psalter Narran appellatur".<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 80.</ref> Is amhlaidh gur luaigh comhaoisigh Ware, [[Seán Mac Colgáin]] (bás 1658) agus [[Seathrún Céitinn]] (bás 1644), an lámhscríbhinn uilig faoin teideal úd.<ref name=Breatnach41-2 /> Luann Céitinn an teideal seo faoi thrí ina shaothar ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'', á lua mar fhoinse don dán le tús ''Uí Néill uile ar cúl Choluim'' i Leabhar III.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 81.</ref> Níos casta fós, ní fhaightear an dán seo i Rawlinson B 502, ach thug Breatnach aird ar easpa roinnt fóiliónna, agus gurbh é sin b'fhéidir cúis chaille an dáin.<ref name=Breatnach44 /> Ní fios an raibh gnás ann roimh an 17ú haois a thug ''Saltair na Rann'' mar teideal ar an gcuid seo. Mhol Caoimhín Breatnach go raibh, ach chuir Pádraig Ó Riain an milleán ar Ware, gur chum sé an teideal mar ghearrscríobh áisiúil sna 1630idí, agus gur ghlac scríbhneoirí eile é.<ref name=R2008-87 /> ===Lebar Glinne Dá Locha=== Cuireadh an cás gurb ionann iad Rawlinson B 502 (cuid a dó) agus an lámhscríbhinn luaite mar ''Lebar Glinne Dá Locha'' (Leabhar Ghleann Dá Loch).<ref>[https://codecs.vanhamel.nl/Lebar_Glinne_Dá_Locha Lebar Glinne Dá Locha], ID 15011 ar CODECS</ref> Tá an scéal níos casta de bhrí gur glaodh an t-ainm úd ar an [[Leabhar Laighneach]], fosta. Seo a leanas tagairtí a rinneadh í lámhscríbhinn éagsúla do Leabhar Ghleann Dá Loch: * ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'', i [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann|LNÉ]] G 3, a luann faoi dhó an Leabhar mar fhoinse (ar ff. 22va, 23r).<ref name=R2008-74-5 /> * An dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', mar a caomhnaítear é i ARÉ MS 23 D 17<ref name=Breatnach40-1 /> * Gluais scríobhaí sa saothar ginealaigh [[Leabhar Mór Leacáin]], a chuireann in iúl gurbh fhoinse na staire é an Leabhar go dtí sin, agus as sin amach ba é mar fhoinse [[Leabhar na Nuachongbhála]], .i. an Leabhar Laighneach.<ref name=R2008-74-5>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", ll. 74-5.</ref> * Tugtar i ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'' le Céitinn, liosta lámhscríbhinní Gaelacha a dúradh go raibh ar marthain ina a linn féin.<ref>Seathrún Céitinn, ''Foras Feasa ar Éirinn'' I, eag. David Comyn, lch. 78</ref> Mhol scoláirí amhail is [[Eugene O'Curry]] (1861) agus [[James Carney]] (1964) an cás sainaitheanta, agus leis an lámh is láidre ag le Pádraig Ó Riain.<ref name=Hellmuth1476>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1476.</ref> Thug sé faoi ndeara an dlúthghaol idir téacsanna a luann Leabhar Ghleann Dá Loch mar fhoinse, amhail is an chéad dá cheann luaite thuas, a leaganacha i Rawlinson B 502. Cáineann Caoimhín Breatnach a mhodheolaíocht ámh, agus tháinig sé ar an tuairim gur dhá lámhscríbhinn éagsúla iad ''Lebar Glinne Dá Locha'' agus Rawlinson B 502. Fianaise thábhachtach sa chás seo is ea an dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', caomhnaithe i dtrí lámhscríbhinn: Rawlinson B 502, ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3. I Rawlinson B 502, faightear é leabaithe in alt maidir le ríthe diaganta agus réamhrá próis ina theannta, chomh maith le nótaí imill.<ref name=Breatnach40-1>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", ll. 40–1</ref> Dán leaganacha in ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3, luann an scríobhaí go follasach ''Lebar Glinne Dá Locha'' mar fhoinse, ach ní fhaightear iontu an comhthéacs le fáil i Rawlinson B 502.<ref name=Breatnach40-1 /> Molann Breatnach gur dóigh é go raibh comhfhoinse ag an mbeirt.<ref name=Breatnach40-1 /> Léiríonn Breatnach go ndéanann Seathrún Céitinn idirdhealú idir Saltair na Rann le ''hÓengus Céile Dé'', .i. Rawlinson B 502 (cuid a dó), agus Leabhar Ghleann Dá Loch.<ref name=Breatnach44>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 44.</ref> Ní ghlacann Ó Riain le seo, ámh, ag tabhairt le fios nach ndeir Céitinn go raibh na lámhscríbhinní feicthe aige féin, agus dá bharr b'fhéidir é nach raibh a dhia aige gurbh ionann an lámhscríbhinna bhí aige agus Leabhar Ghleann Dá Loch. ==Foinsí== * {{cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Manuscript sources and methodology: Rawlinson B 502 and Lebar Glinne Dá Locha | journal = [[Celtica (iriseán)|Celtica]] | year = 2003 | volume = 24 | number = | pages = 40–54 | url = http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119125147/http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf |date=2007-11-19 }} * {{cite book | last = Breatnach | first = Caoimhín | title = [[Rawlinson B 502]] | encyclopedia = Medieval Ireland. An Encyclopedia | editor = Seán Duffy | location = Abingdon agus Nua Eabhrac | year = 2005 | pages = 398–400 }} * {{ cite book | last = Hellmuth | first = Petra S. | chapter = Rawlinson B 502 | title = Celtic Culture. A Historical Encyclopedia | editor = [[J. T. Koch]] | volume = 5 | location = Santa Barbara, et al. | year = 2006 | pages = 1475–6 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough: a Continuing Investigation | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2008 | volume = 50 | pages = 71–88 }} * {{ cite journal | last1 = Meyer | first1 = Kuno | authorlink = Kuno Meyer| year = 1901 | title = The Expulsion of the Dessi | journal = Y Cymmrodor| volume = 14 | pages = 101–135 | url = https://books.google.com/books?id=pbm3KK8EsaAC&pg=PA101 }} * {{ cite journal | title = The First Twelve Folia of Rawlinson B 502 | first = H.P.A. | last = Oskamp | journal = [[Ériu (iriseán)|Ériu]] | volume = 23 | year = 1972 | pages = 56–72 }} ==Eagrán dioplómaitiúil agus athchló digiteach== * {{ cite book | last = Meyer | first = Kuno (eag.) | authorlink = Kuno Meyer | title = Rawlinson B 502: A Collection of Pieces in Prose and Verse in the Irish Language compiled during the Eleventh and Twelfth Centuries now published in Facsimile from the Original Manuscript in the Bodleian Library | location = Oxford | publisher = Clarendon | year = 1909 | postscript = Diplomatic edition }} * {{ lua idirlín | url = http://image.ox.ac.uk/show?collection=bodleian&manuscript=msrawlb502 | teideal = Bodleian Library: MS. Rawl. B. 502 | bliain = 2000 | work = Early Manuscripts at Oxford University | foilsitheoir = Oxford University | dátarochtana = 21d Feabhra 2010 }} * [https://celt.ucc.ie//published/G105003/index.html G105003], [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] ==Tuilleadh le léamh== * {{ cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Rawlinson B 502, Lebar Glinne Dá Locha and ''[[Saltair na Rann]]'' | journal = [[Éigse (iriseán)|Éigse]] | year = 1997 | volume = 30 | pages = 109–32 }} * {{ cite book | last = Byrne | first = Francis J. (eag.) | title = A Thousand Years of Irish Script. An Exhibition of Irish Manuscripts in Oxford Libraries | location = Oxford | year = 1979 }} * {{ cite book | last = Ó Cuív | first = B. | title = Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries | location = Baile Átha Cliath | year = Márta 2001 }} * {{ cite journal | last = Ó Néill | first = Pádraig | title = Airbertach mac Cosse's Poem on the Psalter | journal = Éigse | volume = 17 | year = 1977–1979 | pages = 19–46 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough or Rawlinson B 502 | journal = Éigse | year = 1981 | volume = 18 | pages = 161–76 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = NLI G 2, f. 3 and the Book of Glendalough | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1982 | volume = 39 | pages = 29–32 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = Rawlinson B 502 alias Lebar Glinne Dá Locha: a restatement of the case | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1999 | volume = 51 | pages = 130–47 }} ==Naisc sheachtracha== * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/ea96c258-35fa-4d52-949c-5a0ef99ce659 MS. Rawl. B. 502] Íomhánna le fáil ar ''Digital Bodleian'' * [https://medieval.bodleian.ox.ac.uk/catalog/manuscript_8068 MS. Rawl. B. 502], cur síos i ''Bodleian Libraries Catalogue of Medieval Manuscripts'' * [http://www.maryjones.us/jce/glendalough.html Leabhar Glinne Dá Locha] ar maryjones.us ==Tagairtí== {{reflist}} {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] dkp9kux3rfomwz83t9g2rv1uzd060r2 1317012 1317009 2026-06-08T06:59:28Z Marcas.oduinn 33120 /* Ábhair */ Typos 1317012 wikitext text/x-wiki :''Lámhscríbhinn í seo aitheanta scaití mar ''Leabhar Ghleann Dá Loch''. Lámhscríbhinn eile aitheanta scaití mar an gcéanna is ea an ''[[Leabhar Laighneach]]'' {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Lámhscríbhinn Ghaelach na meánaoise is ea '''Rawlinson B 502'''<ref>Lua iomlán: Oxford, Bodleian Library, Rawlinson B 502</ref> a chaomhnaítear anois sa [[Bodleian Library]], Oxford. Is é ar cheann de thrí mhórshaothar atá ar marthain a scríobhadh in Éirinn roimh theacht na Normannach, an dá leabhar eile ná [[Leabhar na hUidhre]] agus an [[Leabhar Laighneach]]. De réir roinnt scoláirí, is éard atá ann i Rawlinson B 502, go háirithe an dara cuid, ná an saothar '''Leabhar Glinne Dá Locha''' (nó Ghleann), luaite i roinnt foinsí meánaoisacha agus luath-nua-aimsire. Níl scoláire eile ar aon ghuth ámh. Deir [[Brian Ó Cuív]] gurb í ar cheann desna lámhscríbhinní Gaelacha na meánaoise atá ar marthain "is tábhachtaí agus is áille ... gan dabht is breátha".<ref>Ó Cuív, ''Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries'', lch. 172</ref> Deir [[Pádraig Ó Riain (scoláire)|Pádraig Ó Riain]] gur "... foinse luachmhar eolais ... maidir leis an gcomhthionól i n[[Gleann Dá Loch]] tuairim is an bhliain 1131, agus finné breá ... ar an ardchaighdeán scoláireachta bainte amach ag an ionad manach úd."<ref name=R2008-87>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 87.</ref> ==Stair agus struchtúr== Sa lámhscríbhinn mar a caomhnaítear inniu í, faightear dhá [[coidéacs|choidéacs]], a bhí ar dtús dhá saothar éagsúla.<ref name=MI400>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 400.</ref> Ceanglaíodh le cheirt iad am éigin roimh an mbliain 1648.<ref name=Hellmuth1475>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1475</ref> Rinneadh é seo ar iarratas a seilbheoir, an t-ársaitheoir Éireannach Sir [[James Ware]] (bás 1666), a raibh deabhailiúcháin lámhscríbhinní Gaelacha aige a bhuí le [[an Dubhaltach Mac Fhirbhisigh|Dubhaltach Mac Firbhisigh]] (bás 1671).<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir Ware roinnt leathanach isteach, le tráchtas as Laidin go formhór ar ghnéithe staire Gaelaí, idir an dá lámhscríbhinn (ff. 13–18), is amhlaidh chun cuma saothar éagsúil a choimeád.<ref name=Hellmuth1475 /> Cuireadh tuilleadh fóiliónna pháipéir ag deireadh na dara lámhscríbhinne (ff. 90–103), le nótaí agus trascríbhinní, cuid de as Laidin.<ref name=Hellmuth1475 /> Tá 175 fóilió anois ann, leathnaigh an cheanglóra san áireamh. Tiomsaíodh an chéad lámhscríbhinn, fóiliónna 1-12v, déanach sa 11ú haois nó b'fhéidir ag tús na 12ú haois.<ref name=Hellmuth1475 /><ref>Oskamp, "The first twelve folia", lch. 56.</ref><ref name=MI399 /> Cuireann an dea-mhionchló, scríofa in dhá cholún, dhá scríobhaí in iúl, agus cuireadh [[gluais]]eanna ann ag lámha eile. Tá duine desna scríobhaithe aitheanta mar an té "H" a chuir gluaiseanna i Leabhar na hUidhre. D'fhéadfadh é dá bharr go ndearnadh an chuid seo den tsaothar sa tigh screaptra mainistreach [[Cluain Mhic Nóis|Chluain Mhic Nóis]], Co. Uíbh Fhailí.<ref name=Hellmuth1475 /> Scríobhadh an chuid is mó de Rawlinson B 502, .i. ff. 19–89, ag aon scríobhaí amháin i lár na 12ú haoise.<ref name=Hellmuth1475 /> Is é ''[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]]'' (réimeas 1106–1156) an rí deireanach desna Connachta a fhaightear ann.<ref name=MI399>Breatnach, "Rawlinson B 502", lch. 399.</ref> Ar gach leathanach tá dhá cholún scríofa as mionchló Gaelach.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 71.</ref> Tá ardchaighdeán callagrafaíochta ann, le roinnt maisiúchán. Ullmhaíodh go maith an phár, cé go bhfuil cuma chaite ar an lámhscríbhinn anois, agus tá roinnt fóiliónna anois caillte.<ref name=Hellmuth1475 /> Is amhlaidh as ucht a chuid ábhar go ndearnadh an lámhscríbhinn i mainistir Laighneach, agus moltar mar shampla [[Cill Uisean]] i g[[Contae Laoise]].<ref name=Hellmuth1475 /> Chuir James Ware a bhailiúchán ar aghaidh chuid a mhac, a dhíol é le h[[Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon|Edward Hyde]]. Cuireadh ar aghaidh é in am trátha chuig [[James Brydges, 1st Duke of Chandos|James Brydges]], a dhíol roinnt dá lámhscríbhinní, san áireamh Rawlinson B 502 mar a ghlaoitear anois uirthi, le Dr [[Richard Rawlinson]] (bás 1755). Tiomnaíodh bailiúcháin Rawlinson ag [[St John's College, Oxford]], as ar tháinig sí sa bhliain 1756 sa Bodleian Library isteach.<ref name=Hellmuth1475 /> Sa bhliain 1909, d'fhoilsigh [[Kuno Meyer]] leagan [[facsamhail|facsamhla]] [[collachló]] desna leathnaigh phárpháipéir, le réamhrá agus innéacs, curtha amach ag by [[Clarendon Press]].<ref>Meyer, ''Rawlinson B 502: a collection of pieces in prose and verse in the Irish language compiled during the eleventh and twelfth Centuries''.</ref> Sa bhliain 2000 i leith, foilsíodh leaganacha digiteacha ag an tionscadal ''Early Manuscripts at Oxford University'', anois faoi réir an [[Oxford Digital Library]]. Tá idir phárpháipéar agus pháipéar sna leathanaigh scanta, seachas na fóiliónna páipéir den 17ú haois ar ff. 105–171.<ref>''[http://image.ox.ac.uk Early Manuscripts at Oxford University]''.</ref> ==Ábhair== Faightear sa chéad lámhscríbhinn cóip d[[Annála Tiarnaigh]], ina bhfuil blúirín de {{h|Croinic na hÉireann}} mar a ghlaoitear air, stair an domhain as Laidin agus Gaeilge, bunaithe air staraithe amhail is Eusebius agus Orosius.<ref name=MI400 /> Is easnamhach é an téacs agus ag a thús ([[:wikt:acephalous|aiceifealach]]) agus a dheireadh, rud a thugann le fios go bhfuil fóiliónna eile ar iarraidh.<ref name=MI400 /> Ag tús an dara lámhscríbhinn tá sraith dhánta as Meán-Ghaeilge, dar teideal [[Saltair na Rann]], agus ina diaidh athleagan den ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'' agus an dán ''Amra Coluimb Chille''. Tá sa lámhscríbhinn go leor scéalta de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]], agus tá roinnt díobh bailithe le cruinne faoin teideal ''Scélshenchas Laigen'', agus an chéad scéal ann ná ''[[Orgain Denna Ríg]]''. Faightear sa tsraith seo an cóip is fearr atá ar marthain de leagan "A" de ''[[Tairired na nDéssi]]''.<ref name=Meyer102>Meyer, lch. 102.</ref> Tá sraith eile filíochta tuata de théacsanna na Laighean faoin teideal ''Laídsenchas Laigen''. I measc téacsanna fileata eile tá na dánta eagna ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' agus ''Gúbretha Caratniad''. Is ar cheann de dhá lámhscríbhinn réamhNormannach atá ina bhfoinsí ginealaigh, an ceann eile ná an [[Leabhar Laighneach]]. Caomhnaítear fosta roinnt den [[an Féineachas|Fhéineachas]] amhail is an dréacht ''[[Cóic Conara Fugill]]''. Seo á leanas tuilleadh sonraí ar ábhar an tsaothair: {| class="wikitable collapsible collapsed" float="right" ! width="25%" | Fóilió ! width="75%" | Téacs |- valign="top" | 1r-12v | [[Annála Tiarnaigh]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 13-8 | Nótaí stairiúla le Ware |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 19r-40 | [[Saltair na Rann]] |- valign="top" | 40v-44v | [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] |- valign="top" | 45r | Dán luaite le ''Mac Cosse'', le tús ''Ro fessa hi curp domuin dúir'' |- valign="top" | 46r | Dán ''Fichi rig cia rim as ferr'', maidir le ríthe Iarúsailéim, ag tús le Rí [[Sól]] agus ag críochniú le léirscrios Iarúsailéim ag [[Nabúcadnazar]] |- valign="top" | 46r | Dán creidimh ''A Dé dúlig adateoch / Cethrur do-raega ní dalb''<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202007 A Dé dúlig adateoch]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 46v | Dán creidimh ''Ro chuala crecha is tir thair'' |- valign="top" | 46v | Téacs le tús ''Ad fet Augustus míl do bith i fudumnaib in mara 7 in talman Indecdai'', maidir le hollphéist san India |- valign="top" | 46 | Dán le tús ''Cenn ard Ádaim étrocht rád'';<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/published/G202010 Cenn ard Ádaim étrocht rád]'' ar CELT</ref> annál le haghaidh na bliana 1454<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100061 Colophon from Oxford, Bodleian Library, Laud Misc. 610, being an annal for the year 1454]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 47r<ref group=f>1a-b</ref> | ''Orcuin Néill Noígíallaig'' (Marú [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]]'') |- valign="top" | 47r-v<ref group=f>81b-82a</ref> | ''Gein Branduib meic Echach 7 Aedáin meic Gabráin'' (Breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]] agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Ghabráin]]'') |- valign="top" | 47v<ref group=f>82a-b</ref> | ''[[Aided Maelodráin]]'' |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 47v | Teideal ''Laidsenchas Lagen'' (ff. 47v-50v) |- valign="top" | 47v | Dán ''Is mo chen a Labraid lain'', agallamh le ''[[Scoriath]]'', ''[[Labraid Loingsech]]'' agus ''[[Moriath]]'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Cethri m. Airtt Mis Telmann'' |- valign="top" | 47v | Dán ''Ochtur Criathar cid dia ta'' |- valign="top" | 47v<ref group=f>82b-83a</ref> | ''[[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]''. cf. lch.&nbsp;134b. |- valign="top" | 48r | Dán ''Coic rig trichat do Laignib'', maidir le luath- ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Secht rig do Laignib na lerg'', tuilleadh ríthe na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Dia ngaba apgitir Lagen'', maidir le gaiscígh na Laighean |- valign="top" | 48r | Dán ''Fedeilmid athair Echach'', maidir le cath a throid na ''[[Fothairt]]'' i gcoinne na Mumhan |- valign="top" | 48r | Dán ''Fothairt for clannaib Concorb'', maidir le díbirt na ''bhFothart'' ó [[Teamhair|Theamhraigh]] |- valign="top" | 48v | Dán ''Clanna Bresail Bricc builid'', maidir le teaghlaigh na Laighean |- valign="top" | f. 48v | Dán ''Coic rig trichat triallsat roe'', maidir le ríthe Críostaí na Laighean |- valign="top" | 49r | Dán luaite le ''Dubthach hua Lugair'', ''[[Crimthann mac Énnai|Crimthann]] clothri coicid hErenn'' |- valign="top" | 49v | Dán ''Ro batar laeich do Laigneib'', maidir le breith [[Brandub mac Echach|Bhranduibh mhic Eochach]], rui na Laighean, agus [[Áedán mac Gabráin|Aodháin mhic Gabráin]], rí ''Dál Riada |- valign="top" | 50r<ref group=f>87a-88a</ref> | Dán ''Cathair cenn coicid Banba'', ''[[Esnada Tige Buchet]]'' aoi/meadarach, cf. f. 73. |- valign="top" | 50v<ref group=f>88a</ref> | Dán ''Do chomramaib Laigen'' (nó ''Eol dam i ndairib drechta''), luaite le ''Flann mac Máel Máedóc''; maidir le cathanna a throid laochra na Laighean.<ref group=c>''[http://www.ucc.ie/celt/online/G100048/ Do chomramaib Laigen inso sis]'' ar CELT</ref> |- valign="top" | 50v | Dán ''A choicid choem Chairpri chruaid'' |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | leathanach/aigh ar iarraidh |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 51r | Ginealaigh Naomh Gaelach |- valign="top" | 52v | Liosta de réir litreach de naoimh leis an ainm céanna |- valign="top" | 54r | Dán luaite le [[Dallán Forgaill]], ''Amrae Coluimb Chille'' (Amhrán [[Colm Cille|Choilm Chille]]") |- valign="top" | 59v | Paidir "[[Adomnán]] mac Ronain ro cháchain in nothainseo", le tús ''Colum Cilli co Dia dommerail i tias nimustias''. |- valign="top" | 59v | Dán luaite le Colm Cille, ''Dia ard árlethar'' |- valign="top" | f59v | ''Mac Lesc mac Ladain Aithech'', faoi Mac Lesc mac Ladain agus [[Fionn mac Cumhaill]], a deir araon roinnt rannta |- valign="top" | 60r | Dán "Cainnech do rigni in northainse" |- valign="top" | 60r-62v<ref group=f>107b-112b</ref> | ''[[Immacallam in dá Thuarad]]'' |- valign="top" | 62v | ''Gúbretha Caratniad'' (Bréagbhreith ''Caratniad'') |- valign="top" | 63v | ''Cóic Conara Fugill'', téacs dlí |- valign="top" | 64r | Ginealaigh na Laighean |- valign="top" | a65v | Scéal faoi [[Labraid Loingsech]] agus ríthe réamhChríostaí eile na Laighean, san áireamh dánta: ''Dind Rig'' luaite le [[Ferchertne]]; ''Lug sceith''; ''Cethri meic la Setna Sithbacc'', luaite le [[Senchán Torpéist|Seanchán Torphéist]] |- valign="top" | 65v | Ginealaigh na Laighean de shliocht [[Cú Corb|Chú Choirbh]] |- valign="top" | 66v | Ginealaigh na Laighean (Dál Niad Cuirp). |- valign="top" | 67r | Ginealaigh na Laighean, ''Miniugud senchasa mac nairegda Cathair'' |- valign="top" | 68v | Ginealaigh na Laighean (''Dál Niad Cuirp''). |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna n | lacuna |- ! colspan=2 | |- valign="top" | f. 69r | Ginealaigh na Laighean (ar lean) |- valign="top" | 69r | Ginealaigh na Laighean agus alt faoi ''Fothairt'' |- valign="top" | 69v | Ginealaigh, ''De peritia 7 genelogia Loichsi'', faoi ''Lugaid Loígsech'' abha Ginealaigh na ''Loíchse'' |- valign="top" | 70v | Ginealaigh, ''Duil laechsluinte Lagen'' |- valign="top" | f. 70v | Ginealaigh [[Osraige|Osraí]] |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 71v | ''Scelsenchas Laigen'', (ff. 71v-74v) |- valign="top" | 71v-72r<ref group=f>130b-131b</ref> | ''[[Orgain Denna Ríg]]'' |- valign="top" | 72r<ref group=f>131b-133b</ref> | ''[[Tairired na nDéssi]]'' |- valign="top" | 73r-73v<ref group=f>133b-134a</ref> | Scéal ''[[Esnada Tige Buchet]]'', cf. f. 50. |- valign="top" | 73v<ref group=f>134a</ref> | ''Comram na Clóenferta'' (Comhramh/caithréim an Chlaonfhearta) |- valign="top" | 73v-74v<ref group=f>134b</ref> | ''[[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]'', cf. ll. 82b-83a. |- ! colspan=2 | |- valign="top" | bearna | |- ! colspan=2 | |- valign="top" | 74r | Téacs maidir le ríthe réamhChríostaí na hÉireann, le tús ''Do rochair tra Sirna Sirsaeglach mac Dein m. Demail la Rothechtaid Rotha mac Moen'' |- valign="top" | 74v | Liosta [[Ard Rí na hÉireann]], ó ré [[Clann Mhíle|Chlainne Mhíle]] suas go [[Brian Bóramha]] |- valign="top" | 75r | ''Miniugud na Croeb Coibnesta'', maidir le sliocht [[Éireamhón|Éireamhóin]] go dtí ''[[Eochaid Mugmedón]] agus a mhic |- valign="top" | ?<ref group=f>138a</ref> | ''[[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]'' |- valign="top" | ? | Ginealaigh na Laighean agus eile |- valign="top" | 90–103 | leathanaigh phaipéir (17ú haois) |} '''Leathanaigh fhacsamhla''' {{reflist|3|group=f}} '''Tagairtí CELT''' {{reflist|3|group=c}} ==Easaontas staire== Is cúis achrainn é ainm agus foinse na lámhscríbhinne, i bhfad sular ghlac Rawlinson seilbh uirthi. ===Saltair na Rann=== {{príomhalt|Saltair na Rann}} Rinne Sir James Ware féin trácht ar an dara cuid mar ''[[Saltair na Rann]]'' le [[Óengus mac Óengobann|hAonghas Chéile Dé]], ainmnithe as an saothar reiligiúnach ag tús an chéad fóilió (f. 19): "Oengus Celide, Author antiquus, qui in libro dicto Psalter-narran"<ref name=Breatnach41-2>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 41-2.</ref> agus freisin, "vulgo Psalter Narran appellatur".<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 80.</ref> Is amhlaidh gur luaigh comhaoisigh Ware, [[Seán Mac Colgáin]] (bás 1658) agus [[Seathrún Céitinn]] (bás 1644), an lámhscríbhinn uilig faoin teideal úd.<ref name=Breatnach41-2 /> Luann Céitinn an teideal seo faoi thrí ina shaothar ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'', á lua mar fhoinse don dán le tús ''Uí Néill uile ar cúl Choluim'' i Leabhar III.<ref>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", lch. 81.</ref> Níos casta fós, ní fhaightear an dán seo i Rawlinson B 502, ach thug Breatnach aird ar easpa roinnt fóiliónna, agus gurbh é sin b'fhéidir cúis chaille an dáin.<ref name=Breatnach44 /> Ní fios an raibh gnás ann roimh an 17ú haois a thug ''Saltair na Rann'' mar teideal ar an gcuid seo. Mhol Caoimhín Breatnach go raibh, ach chuir Pádraig Ó Riain an milleán ar Ware, gur chum sé an teideal mar ghearrscríobh áisiúil sna 1630idí, agus gur ghlac scríbhneoirí eile é.<ref name=R2008-87 /> ===Lebar Glinne Dá Locha=== Cuireadh an cás gurb ionann iad Rawlinson B 502 (cuid a dó) agus an lámhscríbhinn luaite mar ''Lebar Glinne Dá Locha'' (Leabhar Ghleann Dá Loch).<ref>[https://codecs.vanhamel.nl/Lebar_Glinne_Dá_Locha Lebar Glinne Dá Locha], ID 15011 ar CODECS</ref> Tá an scéal níos casta de bhrí gur glaodh an t-ainm úd ar an [[Leabhar Laighneach]], fosta. Seo a leanas tagairtí a rinneadh í lámhscríbhinn éagsúla do Leabhar Ghleann Dá Loch: * ''[[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]]'', i [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann|LNÉ]] G 3, a luann faoi dhó an Leabhar mar fhoinse (ar ff. 22va, 23r).<ref name=R2008-74-5 /> * An dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', mar a caomhnaítear é i ARÉ MS 23 D 17<ref name=Breatnach40-1 /> * Gluais scríobhaí sa saothar ginealaigh [[Leabhar Mór Leacáin]], a chuireann in iúl gurbh fhoinse na staire é an Leabhar go dtí sin, agus as sin amach ba é mar fhoinse [[Leabhar na Nuachongbhála]], .i. an Leabhar Laighneach.<ref name=R2008-74-5>Ó Riain, "The Book of Glendalough: a continuing investigation", ll. 74-5.</ref> * Tugtar i ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'' le Céitinn, liosta lámhscríbhinní Gaelacha a dúradh go raibh ar marthain ina a linn féin.<ref>Seathrún Céitinn, ''Foras Feasa ar Éirinn'' I, eag. David Comyn, lch. 78</ref> Mhol scoláirí amhail is [[Eugene O'Curry]] (1861) agus [[James Carney]] (1964) an cás sainaitheanta, agus leis an lámh is láidre ag le Pádraig Ó Riain.<ref name=Hellmuth1476>Hellmuth, "Rawlinson B 502", lch. 1476.</ref> Thug sé faoi ndeara an dlúthghaol idir téacsanna a luann Leabhar Ghleann Dá Loch mar fhoinse, amhail is an chéad dá cheann luaite thuas, a leaganacha i Rawlinson B 502. Cáineann Caoimhín Breatnach a mhodheolaíocht ámh, agus tháinig sé ar an tuairim gur dhá lámhscríbhinn éagsúla iad ''Lebar Glinne Dá Locha'' agus Rawlinson B 502. Fianaise thábhachtach sa chás seo is ea an dán ''Cia lín don rígraid ráin ruaid'', caomhnaithe i dtrí lámhscríbhinn: Rawlinson B 502, ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3. I Rawlinson B 502, faightear é leabaithe in alt maidir le ríthe diaganta agus réamhrá próis ina theannta, chomh maith le nótaí imill.<ref name=Breatnach40-1>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", ll. 40–1</ref> Dán leaganacha in ARÉ 23 D 17 agus LNÉ G 3, luann an scríobhaí go follasach ''Lebar Glinne Dá Locha'' mar fhoinse, ach ní fhaightear iontu an comhthéacs le fáil i Rawlinson B 502.<ref name=Breatnach40-1 /> Molann Breatnach gur dóigh é go raibh comhfhoinse ag an mbeirt.<ref name=Breatnach40-1 /> Léiríonn Breatnach go ndéanann Seathrún Céitinn idirdhealú idir Saltair na Rann le ''hÓengus Céile Dé'', .i. Rawlinson B 502 (cuid a dó), agus Leabhar Ghleann Dá Loch.<ref name=Breatnach44>Breatnach, "Manuscript sources and methodology", lch. 44.</ref> Ní ghlacann Ó Riain le seo, ámh, ag tabhairt le fios nach ndeir Céitinn go raibh na lámhscríbhinní feicthe aige féin, agus dá bharr b'fhéidir é nach raibh a dhia aige gurbh ionann an lámhscríbhinna bhí aige agus Leabhar Ghleann Dá Loch. ==Foinsí== * {{cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Manuscript sources and methodology: Rawlinson B 502 and Lebar Glinne Dá Locha | journal = [[Celtica (iriseán)|Celtica]] | year = 2003 | volume = 24 | number = | pages = 40–54 | url = http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119125147/http://www.celt.dias.ie/publications/celtica/c24/c24-40-54.pdf |date=2007-11-19 }} * {{cite book | last = Breatnach | first = Caoimhín | title = [[Rawlinson B 502]] | encyclopedia = Medieval Ireland. An Encyclopedia | editor = Seán Duffy | location = Abingdon agus Nua Eabhrac | year = 2005 | pages = 398–400 }} * {{ cite book | last = Hellmuth | first = Petra S. | chapter = Rawlinson B 502 | title = Celtic Culture. A Historical Encyclopedia | editor = [[J. T. Koch]] | volume = 5 | location = Santa Barbara, et al. | year = 2006 | pages = 1475–6 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough: a Continuing Investigation | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 2008 | volume = 50 | pages = 71–88 }} * {{ cite journal | last1 = Meyer | first1 = Kuno | authorlink = Kuno Meyer| year = 1901 | title = The Expulsion of the Dessi | journal = Y Cymmrodor| volume = 14 | pages = 101–135 | url = https://books.google.com/books?id=pbm3KK8EsaAC&pg=PA101 }} * {{ cite journal | title = The First Twelve Folia of Rawlinson B 502 | first = H.P.A. | last = Oskamp | journal = [[Ériu (iriseán)|Ériu]] | volume = 23 | year = 1972 | pages = 56–72 }} ==Eagrán dioplómaitiúil agus athchló digiteach== * {{ cite book | last = Meyer | first = Kuno (eag.) | authorlink = Kuno Meyer | title = Rawlinson B 502: A Collection of Pieces in Prose and Verse in the Irish Language compiled during the Eleventh and Twelfth Centuries now published in Facsimile from the Original Manuscript in the Bodleian Library | location = Oxford | publisher = Clarendon | year = 1909 | postscript = Diplomatic edition }} * {{ lua idirlín | url = http://image.ox.ac.uk/show?collection=bodleian&manuscript=msrawlb502 | teideal = Bodleian Library: MS. Rawl. B. 502 | bliain = 2000 | work = Early Manuscripts at Oxford University | foilsitheoir = Oxford University | dátarochtana = 21d Feabhra 2010 }} * [https://celt.ucc.ie//published/G105003/index.html G105003], [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] ==Tuilleadh le léamh== * {{ cite journal | author = Breatnach, Caoimhín | title = Rawlinson B 502, Lebar Glinne Dá Locha and ''[[Saltair na Rann]]'' | journal = [[Éigse (iriseán)|Éigse]] | year = 1997 | volume = 30 | pages = 109–32 }} * {{ cite book | last = Byrne | first = Francis J. (eag.) | title = A Thousand Years of Irish Script. An Exhibition of Irish Manuscripts in Oxford Libraries | location = Oxford | year = 1979 }} * {{ cite book | last = Ó Cuív | first = B. | title = Catalogue of Irish Language Manuscripts in the Bodleian Library at Oxford and Oxford College Libraries | location = Baile Átha Cliath | year = Márta 2001 }} * {{ cite journal | last = Ó Néill | first = Pádraig | title = Airbertach mac Cosse's Poem on the Psalter | journal = Éigse | volume = 17 | year = 1977–1979 | pages = 19–46 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = The Book of Glendalough or Rawlinson B 502 | journal = Éigse | year = 1981 | volume = 18 | pages = 161–76 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = NLI G 2, f. 3 and the Book of Glendalough | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1982 | volume = 39 | pages = 29–32 }} * {{ cite journal | author = Ó Riain, Pádraig | title = Rawlinson B 502 alias Lebar Glinne Dá Locha: a restatement of the case | journal = [[Zeitschrift für celtische Philologie]] | year = 1999 | volume = 51 | pages = 130–47 }} ==Naisc sheachtracha== * [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/ea96c258-35fa-4d52-949c-5a0ef99ce659 MS. Rawl. B. 502] Íomhánna le fáil ar ''Digital Bodleian'' * [https://medieval.bodleian.ox.ac.uk/catalog/manuscript_8068 MS. Rawl. B. 502], cur síos i ''Bodleian Libraries Catalogue of Medieval Manuscripts'' * [http://www.maryjones.us/jce/glendalough.html Leabhar Glinne Dá Locha] ar maryjones.us ==Tagairtí== {{reflist}} {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] fiteuyyyizhyyx4c2tz7tao23rhcbax 0 91988 1316999 1257419 2026-06-07T22:47:06Z TGcoa 21229 1316999 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|v_p18_caption=Pauline Tully (2025)}} Is polaiteoir Éireannach agus iarTheachta Dála do cheantar an Chabháin agus Mhuineacháin í '''Pauline Tully'''. Rugadh í i gCill na Leice, i gContae an Chabháin. Is múinteoir í Tully sa mhéanscoil i gContae an Chabháin. Tá sí ina ball de Shinn Féin. Bhí sí ina ball de Chomhairle Contae an Chabháin ón mbliain 1999 go dtí 2012. Cuireadh Pearse McAuley, ball den IRA Sealadach, i bpríosún in 2015 tar éis dó ionsaí brúidiúil a dhéanamh ar a bhean chéile ag an am, Pauline Tully. Dhá bhliain déag príosúin a gearradh air as an ionsaí sin. Agus an téarma príosúin á chur isteach ag Pearse McAuley, creidtear gur chuidigh sé le buíon coireachta Hutch raidhfilí a fháil ó easaontóirí poblachtacha agus an t-ionsaí ar Óstán an Regency i mBaile Átha Cliath in 2016 á bheartú acu. Nuair a scaoileadh saor é ón bpríosún in 2022, chuaigh sé a chónaí arís i gCo Thír Eoghain. Fuarthas marbh i gCo Thír Eoghain é ar an 19 Márta 2024.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Duine den bhuíon a mharaigh an Garda Jerry McCabe tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0319/1438658-duine-den-bhuion-a-mharaigh-an-garda-jerry-mccabe-tar-eis-bhais/|date=2024-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Dúnmharú Jerry McCabe}} Theip ar Tully san [[Olltoghchán na hÉireann, 2024|Olltoghchán 2024]]; toghadh í mar Sheanadóir in 2025. == Féach freisin == * [[An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i gCabhán–Muineachán]] ==Naisc sheachtracha== *[https://www.sinnfein.ie/pauline-tully Leathanach Pauline Tully ag suíomh Shinn Féin. Data rochtana: 2 Aibreán 2021] == Tagairtí == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Tully, Pauline}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill den 33ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Chabháin]] [[Catagóir:Teachtaí Dála mná]] [[Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)]] 93ibxcmnuhmjfg197oki7iejv3vcz9n 1317004 1316999 2026-06-07T22:58:04Z TGcoa 21229 1317004 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|v_p18_caption=Pauline Tully (2025)}} Is polaiteoir Éireannach agus iarTheachta Dála do cheantar an Chabháin agus Mhuineacháin í '''Pauline Tully'''. Rugadh í i gCill na Leice, i gContae an Chabháin. Is múinteoir í Tully sa mhéanscoil i gContae an Chabháin. Tá sí ina ball de Shinn Féin. Bhí sí ina ball de Chomhairle Contae an Chabháin ón mbliain 1999 go dtí 2012. Cuireadh Pearse McAuley, ball den IRA Sealadach, i bpríosún in 2015 tar éis dó ionsaí brúidiúil a dhéanamh ar a bhean chéile ag an am, Pauline Tully. Dhá bhliain déag príosúin a gearradh air as an ionsaí sin. Agus an téarma príosúin á chur isteach ag Pearse McAuley, creidtear gur chuidigh sé le buíon coireachta Hutch raidhfilí a fháil ó easaontóirí poblachtacha agus an t-ionsaí ar Óstán an Regency i mBaile Átha Cliath in 2016 á bheartú acu. Nuair a scaoileadh saor é ón bpríosún in 2022, chuaigh sé a chónaí arís i gCo Thír Eoghain. Fuarthas marbh i gCo Thír Eoghain é ar an 19 Márta 2024.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Duine den bhuíon a mharaigh an Garda Jerry McCabe tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0319/1438658-duine-den-bhuion-a-mharaigh-an-garda-jerry-mccabe-tar-eis-bhais/|date=2024-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Dúnmharú Jerry McCabe}} Theip ar Tully san [[Olltoghchán na hÉireann, 2024|Olltoghchán 2024]]; toghadh í mar Sheanadóir in 2025. == Féach freisin == * [[An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i gCabhán–Muineachán]] ==Naisc sheachtracha== *[https://www.sinnfein.ie/pauline-tully Leathanach Pauline Tully ag suíomh Shinn Féin. Data rochtana: 2 Aibreán 2021] == Tagairtí == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Tully, Pauline}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill den 33ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Chabháin]] [[Catagóir:Teachtaí Dála mná]] [[Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin in aghaidh na mban]] okhon9iduqy9dtrnr89u7j94y03y8qe 1317005 1317004 2026-06-07T22:59:01Z TGcoa 21229 1317005 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|v_p18_caption=Pauline Tully (2025)}} Is polaiteoir Éireannach agus iarTheachta Dála do cheantar an Chabháin agus Mhuineacháin í '''Pauline Tully'''. Rugadh í i gCill na Leice, i gContae an Chabháin. Is múinteoir í Tully sa mhéanscoil i gContae an Chabháin. Tá sí ina ball de Shinn Féin. Bhí sí ina ball de Chomhairle Contae an Chabháin ón mbliain 1999 go dtí 2012. Cuireadh Pearse McAuley, ball den IRA Sealadach, i bpríosún in 2015 tar éis dó ionsaí brúidiúil a dhéanamh ar a bhean chéile ag an am, Pauline Tully. Dhá bhliain déag príosúin a gearradh air as an ionsaí sin. Agus an téarma príosúin á chur isteach ag Pearse McAuley, creidtear gur chuidigh sé le buíon coireachta Hutch raidhfilí a fháil ó easaontóirí poblachtacha agus an t-ionsaí ar Óstán an Regency i mBaile Átha Cliath in 2016 á bheartú acu. Nuair a scaoileadh saor é ón bpríosún in 2022, chuaigh sé a chónaí arís i gCo Thír Eoghain. Fuarthas marbh i gCo Thír Eoghain é ar an 19 Márta 2024.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Duine den bhuíon a mharaigh an Garda Jerry McCabe tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0319/1438658-duine-den-bhuion-a-mharaigh-an-garda-jerry-mccabe-tar-eis-bhais/|date=2024-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Dúnmharú Jerry McCabe}} Theip ar Tully san [[Olltoghchán na hÉireann, 2024|Olltoghchán 2024]]; toghadh í mar Sheanadóir in 2025. == Féach freisin == * [[An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i gCabhán–Muineachán]] ==Naisc sheachtracha== *[https://www.sinnfein.ie/pauline-tully Leathanach Pauline Tully ag suíomh Shinn Féin. Data rochtana: 2 Aibreán 2021] == Tagairtí == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Tully, Pauline}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill den 33ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Chabháin]] [[Catagóir:Teachtaí Dála mná]] [[Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin in aghaidh na mban]] [[Catagóir:Seanadóirí Éireannacha]] ta5zelqe8prrty17fn5y24x12ki1nf7 1317006 1317005 2026-06-07T23:00:08Z TGcoa 21229 1317006 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|v_p18_caption=Pauline Tully (2025)}} [[Íomhá:Pauline Tully 2017.jpg|clé|mion|293x293px|Tully in 2017]] Is polaiteoir Éireannach agus iarTheachta Dála do cheantar an Chabháin agus Mhuineacháin í '''Pauline Tully'''. Rugadh í i gCill na Leice, i gContae an Chabháin. Is múinteoir í Tully sa mhéanscoil i gContae an Chabháin. Tá sí ina ball de Shinn Féin. Bhí sí ina ball de Chomhairle Contae an Chabháin ón mbliain 1999 go dtí 2012. Cuireadh Pearse McAuley, ball den IRA Sealadach, i bpríosún in 2015 tar éis dó ionsaí brúidiúil a dhéanamh ar a bhean chéile ag an am, Pauline Tully. Dhá bhliain déag príosúin a gearradh air as an ionsaí sin. Agus an téarma príosúin á chur isteach ag Pearse McAuley, creidtear gur chuidigh sé le buíon coireachta Hutch raidhfilí a fháil ó easaontóirí poblachtacha agus an t-ionsaí ar Óstán an Regency i mBaile Átha Cliath in 2016 á bheartú acu. Nuair a scaoileadh saor é ón bpríosún in 2022, chuaigh sé a chónaí arís i gCo Thír Eoghain. Fuarthas marbh i gCo Thír Eoghain é ar an 19 Márta 2024.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Duine den bhuíon a mharaigh an Garda Jerry McCabe tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0319/1438658-duine-den-bhuion-a-mharaigh-an-garda-jerry-mccabe-tar-eis-bhais/|date=2024-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Dúnmharú Jerry McCabe}} Theip ar Tully san [[Olltoghchán na hÉireann, 2024|Olltoghchán 2024]]; toghadh í mar Sheanadóir in 2025. == Féach freisin == * [[An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i gCabhán–Muineachán]] ==Naisc sheachtracha== *[https://www.sinnfein.ie/pauline-tully Leathanach Pauline Tully ag suíomh Shinn Féin. Data rochtana: 2 Aibreán 2021] == Tagairtí == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Tully, Pauline}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill den 33ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Chabháin]] [[Catagóir:Teachtaí Dála mná]] [[Catagóir:An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin in aghaidh na mban]] [[Catagóir:Seanadóirí Éireannacha]] bfk42h2fat96xepr51ih6dc0tmapvvv 2 94806 1317027 1316721 2026-06-08T11:08:12Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:Short-toed_treecreeper_(Certhia_brachydactyla_megarhynchos).jpg|Short-toed_treecreeper_(Certhia_brachydactyla_megarhynchos).jpg]] amach, agus ag chur [[:Íomhá:Short-toed_treecreeper_(Certhia_brachydactyla_brachydactyla).jpg|Short-toed_tr 1317027 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql= SELECT DISTINCT ?item ?name WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q16521 . # this calls up the taxon ?item wdt:P171* wd:Q5113 . # Q5113 is bird ?item wdt:P105 wd:Q7432 . # species only FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P141 wd:Q237350 } # not extinct ?articleURL schema:about ?item ; schema:name ?name ; schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> . #must have sitelink to gawiki } ORDER BY ?name OFFSET 0 LIMIT 2000 |links=local |section= |sort=label |columns=number:#,qid,label,P18,p225:enw tacson,P373,P2067,P2050,P7770 }} {| class='wikitable sortable' ! # ! qid ! label ! íomhá ! enw tacson ! catagóir Commons ! mais ! réise sciathán ! tréimhse ghoir |- | style='text-align:right'| 1 | Q26147 | [[abhóiséad]] | [[Íomhá:Avocette élégante Thyna019.jpg|center|128px]] | Recurvirostra avosetta | [[:commons:Category:Recurvirostra avosetta|Recurvirostra avosetta]] | 31.7 gram | 78 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 2 | Q202504 | [[amadán móinteach]] | [[Íomhá:Charadrius morinellus male.jpg|center|128px]] | Charadrius morinellus | [[:commons:Category:Charadrius morinellus|Charadrius morinellus]] | 17 gram | 60 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 3 | Q1268205 | [[Súmaire gabhair ghlórach|Antrostomus vociferus]] | [[Íomhá:Caprimulgus vociferus Sam Smith Park toronto.jpg|center|128px]] | Antrostomus vociferus | [[:commons:Category:Antrostomus vociferus|Antrostomus vociferus]] | | | |- | style='text-align:right'| 4 | Q106447604 | [[Éigrit eallaigh|Ardea ibis]] | [[Íomhá:Héron garde boeufs à Oued Mejerda.jpg|center|128px]] | Ardea ibis | [[:commons:Category:Ardea ibis|Ardea ibis]] | | | |- | style='text-align:right'| 5 | Q652266 | [[Argas mór|Argusianus argus]] | [[Íomhá:Argusianus argus -Lok Kawi Wildlife Park, Malaysia -male-8a.jpg|center|128px]] | Argusianus argus | [[:commons:Category:Argusianus argus|Argusianus argus]] | | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 6 | Q692192 | [[Póiseard ceannrua Meiriceánach|Aythya americana]] | [[Íomhá:Aythya americana f Ontario.jpg|center|128px]] | Aythya americana | [[:commons:Category:Aythya americana|Aythya americana]] | 1.1 cileagram<br/>990 gram | 79.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 7 | Q26742 | [[Aythya ferina]] | [[Íomhá:Aythya ferina Gentofte 1.jpg|center|128px]] | Aythya ferina | [[:commons:Category:Aythya ferina|Aythya ferina]] | 66 gram | 0.77 méadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 8 | Q170718 | [[Beachadóir Eorpach|beachadóir]] | [[Íomhá:Бджолоїдка звичайна або щурка європейська.jpg|center|128px]] | Merops apiaster | [[:commons:Category:Merops apiaster|Merops apiaster]] | 6.5 gram | 0.47 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 9 | Q1951359 | [[Beachadóir Peirseach|beachaire gormleicneach]] | [[Íomhá:Guepier de Perse Jebil NP.jpg|center|128px]] | Merops persicus | [[:commons:Category:Merops persicus|Merops persicus]] | 49.4 gram | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 10 | Q25450 | [[biorearrach]] | [[Íomhá:Male northern pintail at Llano Seco.jpg|center|128px]] | Anas acuta | [[:commons:Category:Anas acuta|Anas acuta]] | 1.025 cileagram<br/>866 gram | 0.9 méadar | |- | style='text-align:right'| 11 | Q591831 | [[bobóilinc]] | [[Íomhá:Bobolink (female) (5005682834).jpg|center|128px]] | Dolichonyx oryzivorus | [[:commons:Category:Dolichonyx oryzivorus|Dolichonyx oryzivorus]] | 2.75 gram | | |- | style='text-align:right'| 12 | Q25709 | [[Bonnán buí (éan)|bonnán]] | [[Íomhá:Eurasian Bittern - Torrile - Italy 4528 (15409347121).jpg|center|128px]] | Botaurus stellaris | [[:commons:Category:Botaurus stellaris|Botaurus stellaris]] | 42 gram<br/>2.906 cileagram<br/>2.017 cileagram | 1.27 méadar | |- | style='text-align:right'| 13 | Q26129 | [[bonnán beag]] | [[Íomhá:47-090506-little-bittern-at-upper-ford-near-Sigri-.jpg|center|128px]] | Botaurus minutus | [[:commons:Category:Ixobrychus minutus|Ixobrychus minutus]] | 13 gram<br/>147 gram | 49 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 14 | Q204111 | [[Bonnán cainéaldathach|bonnán cainéil]] | [[Íomhá:Cinnamon bittern or chestnut bittern (Ixobrychus cinnamomeus) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|center|128px]] | Ixobrychus cinnamomeus | [[:commons:Category:Botaurus cinnamomeus|Botaurus cinnamomeus]] | | | |- | style='text-align:right'| 15 | Q743017 | [[Bonnán breicneach|bonnán Meiriceánach]] | [[Íomhá:American bittern in flight (53726569227) (cropped).jpg|center|128px]] | Botaurus lentiginosus | [[:commons:Category:Botaurus lentiginosus|Botaurus lentiginosus]] | 36 gram | 115 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 16 | Q469586 | [[Bonnán caol|bonnán seang]] | [[Íomhá:Least bittern (71430).jpg|center|128px]] | Ixobrychus exilis | [[:commons:Category:Botaurus exilis|Botaurus exilis]] | 10 gram<br/>80 gram | 43 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 17 | Q188877 | [[Breacán (éan)|breacán]] | [[Íomhá:Fringilla montifringilla -Poland -male-8.jpg|center|128px]] | Fringilla montifringilla | [[:commons:Category:Fringilla montifringilla|Fringilla montifringilla]] | 2.14 gram<br/>22 gram | 0.27 méadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 18 | Q26650 | [[breacóg]] | [[Íomhá:Calidris alpina alpina, Riga, Latvia 1.jpg|center|128px]] | Calidris alpina | [[:commons:Category:Calidris alpina|Calidris alpina]] | | 0.36 méadar | |- | style='text-align:right'| 19 | Q25440 | [[broigheall]] | [[Íomhá:2021-05-05 Phalacrocorax carbo carbo, Killingworth Lake, Northumberland 1-2.jpg|center|128px]] | Phalacrocorax carbo | [[:commons:Category:Phalacrocorax carbo|Phalacrocorax carbo]] | 2.4 cileagram<br/>2 cileagram | 1.4 méadar | |- | style='text-align:right'| 20 | Q244319 | [[Mionbhroigheall|broigheall bídeach]] | [[Íomhá:Microcarbo pygmaeus - Pygmy cormorant.jpg|center|128px]] | Microcarbo pygmaeus | [[:commons:Category:Microcarbo pygmaeus|Microcarbo pygmaeus]] | | 85 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 21 | Q18700 | [[bróg-ghob]] | [[Íomhá:Entebbe Shoe Bill Stork.jpg|center|128px]] | Balaeniceps rex | [[:commons:Category:Balaeniceps rex|Balaeniceps rex]] | | | |- | style='text-align:right'| 22 | Q121221 | [[budragár]] | [[Íomhá:Budgerigar-male-strzelecki-qld.jpg|center|128px]] | Melopsittacus undulatus | [[:commons:Category:Melopsittacus undulatus|Melopsittacus undulatus]] | 2.15 gram | | |- | style='text-align:right'| 23 | Q168677 | [[bultúr luaithriúíl]] | [[Íomhá:Aegypius monachus, Catalan Pyrenees, Spain S4E7659 (25191007486).jpg|center|128px]] | Aegypius monachus | [[:commons:Category:Aegypius monachus|Aegypius monachus]] | 243 gram | 2.5 méadar | |- | style='text-align:right'| 24 | Q126167 | [[bultúr uan]] | [[Íomhá:Bearded Vulture - Catalan Pyrenees - Spain (25098398432).jpg|center|128px]] | Gypaetus barbatus | [[:commons:Category:Gypaetus barbatus|Gypaetus barbatus]] | 224 gram<br/>4.913 cileagram<br/>6.175 cileagram | 2.621 méadar | 54 lá |- | style='text-align:right'| 25 | Q33504 | [[bultúr Éigipteach]] | [[Íomhá:Egyptian Vulture, Socotra.jpg|center|128px]] | Neophron percnopterus | [[:commons:Category:Neophron percnopterus|Neophron percnopterus]] | 94 gram<br/>1.977 cileagram | 1.676 méadar | 42 lá |- | style='text-align:right'| 26 | Q188601 | [[bustard beag]] | [[Íomhá:Tetrax tetrax, Castuera, Estremadura, Spain 3.jpg|center|128px]] | Tetrax tetrax | [[:commons:Category:Tetrax tetrax|Tetrax tetrax]] | 41 gram | 110 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 27 | Q290871 | [[bustard Houbara]] | [[Íomhá:Houbara035.JPG|center|128px]] | Chlamydotis undulata | [[:commons:Category:Chlamydotis undulata|Chlamydotis undulata]] | 68 gram<br/>1.96 cileagram<br/>1.15 cileagram | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 28 | Q171655 | [[bustard mór]] | [[Íomhá:Dévaványa, Hungary – Great bustard 01.jpg|center|128px]] | Otis tarda | [[:commons:Category:Otis tarda|Otis tarda]] | 143 gram | 235 ceintiméadar<br/>180 ceintiméadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 29 | Q26205 | [[buíóg]] | [[Íomhá:Emberiza citrinella -Midtjylland, Denmark -male-8.jpg|center|128px]] | Emberiza citrinella | [[:commons:Category:Emberiza citrinella|Emberiza citrinella]] | 2.94 gram | 26 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 30 | Q908909 | [[búbúc Norfolk]] | [[Íomhá:Nz boobook.JPG|center|128px]] | Ninox novaeseelandiae | [[:commons:Category:Ninox novaeseelandiae|Ninox novaeseelandiae]] | | | |- | style='text-align:right'| 31 | Q179959 | [[cacapó]] | [[Íomhá:Buller Kakapo.jpg|center|128px]] | Strigops habroptila | [[:commons:Category:Strigops habroptila|Strigops habroptila]] | | | |- | style='text-align:right'| 32 | Q27050 | [[cadhan]] | [[Íomhá:Branta bernicla bernicla Norfolk 1.jpg|center|128px]] | Branta bernicla | [[:commons:Category:Branta bernicla|Branta bernicla]] | | 1.01 méadar | |- | style='text-align:right'| 33 | Q188446 | [[caipín dubh]] | [[Íomhá:Sylvia atricapilla -Lullington Heath, East Sussex, England -male-8.jpg|center|128px]] | Sylvia atricapilla | [[:commons:Category:Sylvia atricapilla|Sylvia atricapilla]] | 2.19 gram<br/>18.1 gram | 23 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 34 | Q235057 | [[caislín aille]] | [[Íomhá:Common rock thrush.jpg|center|128px]] | Monticola saxatilis | [[:commons:Category:Monticola saxatilis|Monticola saxatilis]] | 4.95 gram<br/>47 gram<br/>52.4 gram | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 35 | Q152144 | [[caislín aille gorm]] | [[Íomhá:Monticola solitarius 29-August-2015.jpg|center|128px]] | Monticola solitarius | [[:commons:Category:Monticola solitarius|Monticola solitarius]] | 5.95 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 36 | Q155869 | [[caislín aitinn]] | [[Íomhá:Saxicola rubetra poklaskwa AM.jpg|center|128px]] | Saxicola rubetra | [[:commons:Category:Saxicola rubetra|Saxicola rubetra]] | 2.06 gram | 22 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 37 | Q1315689 | [[caislín cloch]] | [[Íomhá:African Stonechat (Saxicola torquatus) male (31251199192).jpg|center|128px]] | Saxicola torquatus | [[:commons:Category:Saxicola torquatus|Saxicola torquatus]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 38 | Q838665 | [[caislín cloch Eorpach]] | [[Íomhá:Saxicola rubicola -Belgium -female-8 (1).jpg|center|128px]] | Saxicola rubicola | [[:commons:Category:Saxicola rubicola|Saxicola rubicola]] | | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 39 | Q1589281 | [[caislín Sibéarach]] | [[Íomhá:Siberian Stonechat (Saxicola maura)- Male at Bharatpur I IMG 5768.jpg|center|128px]] | Saxicola maurus | [[:commons:Category:Saxicola maurus|Saxicola maurus]] | | | |- | style='text-align:right'| 40 | Q852622 | [[Cnagaire impiriúil|Campephilus imperialis]] | [[Íomhá:Kaiserspecht fg02.jpg|center|128px]] | Campephilus imperialis | [[:commons:Category:Campephilus imperialis|Campephilus imperialis]] | | | |- | style='text-align:right'| 41 | Q284331 | [[Cnagaire Magellanach|Campephilus magellanicus]] | [[Íomhá:Magellan Specht.JPG|center|128px]] | Campephilus magellanicus | [[:commons:Category:Campephilus magellanicus|Campephilus magellanicus]] | 260 gram | 0.6 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 42 | Q208334 | [[Donnóg Alpach|cantaire Alpshléibhe]] | [[Íomhá:Alpine accentor saganta.jpg|center|128px]] | Prunella collaris | [[:commons:Category:Prunella collaris|Prunella collaris]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 43 | Q1049121 | [[Donnóg Radde|cantaire carraige]] | [[Íomhá:Prunella ocularis 1a.jpg|center|128px]] | Prunella ocularis | [[:commons:Category:Prunella ocularis|Prunella ocularis]] | | | 11 lá |- | style='text-align:right'| 44 | Q129059 | [[capall coille]] | [[Íomhá:Auerhuhn Schweden P1130026.jpg|center|128px]] | Tetrao urogallus | [[:commons:Category:Tetrao urogallus|Tetrao urogallus]] | 3.8 cileagram<br/>1.97 cileagram<br/>53 gram | 106 ceintiméadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 45 | Q26198 | [[caróg dhubh]] | [[Íomhá:Carrion crow 2022 04 05 05 02.jpg|center|128px]] | Corvus corone | [[:commons:Category:Corvus corone|Corvus corone]] | | 0.91 méadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 46 | Q831597 | [[catéan liath]] | [[Íomhá:Graycatbird-WashParkCedarFallsIowa-20220506.jpg|center|128px]] | Dumetella carolinensis | [[:commons:Category:Dumetella carolinensis|Dumetella carolinensis]] | 3.8 gram<br/>35.7 gram<br/>39.6 gram | | |- | style='text-align:right'| 47 | Q25384 | [[ceann cait]] | [[Íomhá:Asio otus Downsview Park Toronto2.jpg|center|128px]] | Asio otus | [[:commons:Category:Asio otus|Asio otus]] | | 95 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 48 | Q25376 | [[Cearc cheannann Eoráiseach|cearc cheannann]] | [[Íomhá:Eurasian Coot.jpg|center|128px]] | Fulica atra | [[:commons:Category:Fulica atra|Fulica atra]] | 36.5 gram<br/>835 gram<br/>715 gram | 75 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 49 | Q470016 | [[cearc cheannann Mheiriceánach]] | [[Íomhá:American coot in Prospect Park (06152).jpg|center|128px]] | Fulica americana | [[:commons:Category:Fulica americana|Fulica americana]] | | | |- | style='text-align:right'| 50 | Q901228 | [[cearc mhailí]] | [[Íomhá:Leipoa ocellata.jpg|center|128px]] | Leipoa ocellata | [[:commons:Category:Leipoa ocellata|Leipoa ocellata]] | 2.4 cileagram<br/>175 gram<br/>1.8 cileagram | | 63 lá |- | style='text-align:right'| 51 | Q178702 | [[cearc shailí]] | [[Íomhá:Lagopus lagopus - adult (Denali, 2010).jpg|center|128px]] | Lagopus lagopus | [[:commons:Category:Lagopus lagopus|Lagopus lagopus]] | 720 gram<br/>580 gram | | |- | style='text-align:right'| 52 | Q18847 | [[cearc uisce]] | [[Íomhá:Common Moorhen (Gallinula chloropus pyrrhorrhoa), Mauritius.jpg|center|128px]] | Gallinula chloropus | [[:commons:Category:Gallinula chloropus|Gallinula chloropus]] | 348 gram | 52 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 53 | Q104867606 | [[Ceolaire barrach]] | [[Íomhá:Curruca nisoria 378155893 (cropped).jpg|center|128px]] | Curruca nisoria | [[:commons:Category:Curruca nisoria|Curruca nisoria]] | 2.63 gram | 25 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 54 | Q312779 | [[ceolaire Blyth]] | [[Íomhá:Blyth's Reed Warbler in Baruipur December 2024 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]] | Acrocephalus dumetorum | [[:commons:Category:Acrocephalus dumetorum|Acrocephalus dumetorum]] | 1.68 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 55 | Q14753772 | [[ceolaire bánlíoch]] | [[Íomhá:Ak mukallit - Iduna pallida - Eastern Olivaceous Warbler, Adana, Turkey 04.jpg|center|128px]] | Iduna pallida | [[:commons:Category:Iduna pallida|Iduna pallida]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 56 | Q208710 | [[ceolaire casarnaí]] | [[Íomhá:Grashoppsangare-070512.jpg|center|128px]] | Locustella naevia | [[:commons:Category:Locustella naevia|Locustella naevia]] | | 17 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 57 | Q650114 | [[ceolaire Cetti]] | [[Íomhá:Cettia cetti orientalis, Bismil, Turkey.jpg|center|128px]] | Cettia cetti | [[:commons:Category:Cettia cetti|Cettia cetti]] | | 17 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 58 | Q27075477 | [[ceolaire coille]] | [[Íomhá:Flickr - Rainbirder - Wood Warbler (Phylloscopus sibilatrix).jpg|center|128px]] | Phylloscopus sibilatrix | [[:commons:Category:Phylloscopus sibilatrix|Phylloscopus sibilatrix]] | 1.32 gram<br/>10 gram | 22 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 59 | Q210422 | [[ceolaire corraigh]] | [[Íomhá:Acrocephalus palustris (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Acrocephalus palustris | [[:commons:Category:Acrocephalus palustris|Acrocephalus palustris]] | 1.85 gram | 20 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 60 | Q757116 | [[ceolaire cuaráin]] | [[Íomhá:Booted warbler 2.jpg|center|128px]] | Iduna caligata | [[:commons:Category:Iduna caligata|Iduna caligata]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 61 | Q27236 | [[ceolaire cíbe]] | [[Íomhá:Acrocephalus schoenobaenus -Sweden-8 (1).jpg|center|128px]] | Acrocephalus schoenobaenus | [[:commons:Category:Acrocephalus schoenobaenus|Acrocephalus schoenobaenus]] | 1.65 gram | 19 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 62 | Q1590574 | [[Ceolaire Upcher|ceolaire fann]] | [[Íomhá:Upcher's Warbler (Hippolais languida) (8079442053).jpg|center|128px]] | Hippolais languida | [[:commons:Category:Hippolais languida|Hippolais languida]] | 1.79 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 63 | Q210791 | [[ceolaire feanearrach]] | [[Íomhá:Cisticola juncidis, El Qanater el Khayreyya, Qalyubia Governorate, Egypt.jpg|center|128px]] | Cisticola juncidis | [[:commons:Category:Cisticola juncidis|Cisticola juncidis]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 64 | Q110257524 | [[Ceolaire fraoigh]] | [[Íomhá:Fauvette pitchou Ichkeul NP.jpg|center|128px]] | Curruca undata | [[:commons:Category:Curruca undata|Curruca undata]] | | 16 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 65 | Q110257494 | [[Ceolaire mion|Ceolaire fásaigh]] | [[Íomhá:Curruca nana - Kudaibergen Amirekul - 562372019.jpeg|center|128px]] | Curruca nana | [[:commons:Category:Curruca nana|Curruca nana]] | | | |- | style='text-align:right'| 66 | Q202478 | [[ceolaire garraí]] | [[Íomhá:Sylvia borin (Örebro County).jpg|center|128px]] | Sylvia borin | [[:commons:Category:Sylvia borin|Sylvia borin]] | | 22 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 67 | Q159080 | [[ceolaire giolcaí]] | [[Íomhá:Eurasian Reed Warbler.jpg|center|128px]] | Acrocephalus scirpaceus | [[:commons:Category:Acrocephalus scirpaceus|Acrocephalus scirpaceus]] | 12 gram | 19 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 68 | Q827657 | [[ceolaire goirt ríse]] | [[Íomhá:Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola by Dr. Raju Kasambe DSCN8336 (11).jpg|center|128px]] | Acrocephalus agricola | [[:commons:Category:Acrocephalus agricola|Acrocephalus agricola]] | | | |- | style='text-align:right'| 69 | Q27674 | [[ceolaire ictireach]] | [[Íomhá:Hippolais icterina, Riga, Latvia 1.jpg|center|128px]] | Hippolais icterina | [[:commons:Category:Hippolais icterina|Hippolais icterina]] | 1.7 gram | 22 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 70 | Q110257499 | [[Ceolaire tiubhghobach|Ceolaire Oirféach]] | [[Íomhá:Curruca crassirostris 91619419 (cropped).jpg|center|128px]] | Curruca crassirostris | [[:commons:Category:Curruca crassirostris|Curruca crassirostris]] | | | |- | style='text-align:right'| 71 | Q27239 | [[ceolaire sailí]] | [[Íomhá:Willow Warbler Phylloscopus trochilus.jpg|center|128px]] | Phylloscopus trochilus | [[:commons:Category:Phylloscopus trochilus|Phylloscopus trochilus]] | | 19 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 72 | Q321272 | [[ceolaire Savi]] | [[Íomhá:Rohrschwirl Chiemgau.jpg|center|128px]] | Locustella luscinioides | [[:commons:Category:Locustella luscinioides|Locustella luscinioides]] | 2.08 gram | 20 ceintiméadar | 10 lá |- | style='text-align:right'| 73 | Q460229 | [[ceolaire scothghlas]] | [[Íomhá:Greenish Warbler Sikkim India 11.05.2014.jpg|center|128px]] | Phylloscopus trochiloides | [[:commons:Category:Phylloscopus trochiloides|Phylloscopus trochiloides]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 74 | Q110257505 | [[Ceolaire Ménétries|ceolaire screige]] | [[Íomhá:Sylvia mystacea (2) (cropped).jpg|center|128px]] | Curruca mystacea | [[:commons:Category:Curruca mystacea|Curruca mystacea]] | 1.5 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 75 | Q26982 | [[circín starraiceach]] | [[Íomhá:Galerida cristata - Crested lark 01.jpg|center|128px]] | Galerida cristata | [[:commons:Category:Galerida cristata|Galerida cristata]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 76 | Q148583 | [[cirlghealóg]] | [[Íomhá:Cirl Bunting Chiker Morocco Nov25 A7CR 09378.jpg|center|128px]] | Emberiza cirlus | [[:commons:Category:Emberiza cirlus|Emberiza cirlus]] | | 24 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 77 | Q25385 | [[clamhán]] | [[Íomhá:Common Buzzard by caroline legg (cropped).jpg|center|128px]] | Buteo buteo | [[:commons:Category:Buteo buteo|Buteo buteo]] | 0.925 cileagram<br/>60 gram<br/>790 gram<br/>966.5 gram | 1.24 méadar | 34 lá |- | style='text-align:right'| 78 | Q233684 | [[clamhán cosfhada]] | [[Íomhá:Long-legged Buzzard (24521858347).jpg|center|128px]] | Buteo rufinus | [[:commons:Category:Buteo rufinus|Buteo rufinus]] | 73 gram | | |- | style='text-align:right'| 79 | Q26407 | [[clamhán lópach]] | [[Íomhá:Buteo lagopus 29283.JPG|center|128px]] | Buteo lagopus | [[:commons:Category:Buteo lagopus|Buteo lagopus]] | 824.6 gram<br/>1.027 cileagram | 1.35 méadar | |- | style='text-align:right'| 80 | Q170466 | [[clamhán riabhach]] | [[Íomhá:Herilaseviu..jpg|center|128px]] | Pernis apivorus | [[:commons:Category:Pernis apivorus|Pernis apivorus]] | 49 gram | 1.26 méadar | 32 lá |- | style='text-align:right'| 81 | Q21090684 | [[Iolar breac mór|Clanga clanga]] | [[Íomhá:Great spotted Eagle I2 IMG 8358.jpg|center|128px]] | Clanga clanga | [[:commons:Category:Clanga clanga|Clanga clanga]] | 110 gram | 167.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 82 | Q26420 | [[Clochrán coiteann|clochrán]] | [[Íomhá:Northern wheatear Oenanthe oenanthe.jpg|center|128px]] | Oenanthe oenanthe | [[:commons:Category:Oenanthe oenanthe|Oenanthe oenanthe]] | | 0.28 méadar | |- | style='text-align:right'| 83 | Q769528 | [[Clochrán earr-rua|clochrán Afganastánach]] | [[Íomhá:Oenanthe chrysopygia.JPG|center|128px]] | Oenanthe chrysopygia | [[:commons:Category:Oenanthe chrysopygia|Oenanthe chrysopygia]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 84 | Q763538 | [[clochrán alabhreac]] | [[Íomhá:Oenanthe pleschanka.jpg|center|128px]] | Oenanthe pleschanka | [[:commons:Category:Oenanthe pleschanka|Oenanthe pleschanka]] | 2.43 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 85 | Q385723 | [[Oenanthe hispanica|clochrán cluasdubh]] | [[Íomhá:CollalbaRubia.jpg|center|128px]] | Oenanthe hispanica | [[:commons:Category:Oenanthe hispanica|Oenanthe hispanica]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 86 | Q769093 | [[Clochrán Finsch|clochrán droimbhán]] | [[Íomhá:Oenanthe finschii.jpg|center|128px]] | Oenanthe finschii | [[:commons:Category:Oenanthe finschii|Oenanthe finschii]] | 26 gram<br/>29 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 87 | Q1303323 | [[Clochrán Coirdíneach|clochrán earrdhearg]] | [[Íomhá:Oenanthe xanthoprymna - Kurdish Wheatear, Osmaniye, Turkey 01.jpg|center|128px]] | Oenanthe xanthoprymna | [[:commons:Category:Oenanthe xanthoprymna|Oenanthe xanthoprymna]] | | | |- | style='text-align:right'| 88 | Q769934 | [[clochrán fásaigh]] | [[Íomhá:Desert Wheatear Oenanthe deserti by Dr. Raju Kasambe DSCN9430 (1).jpg|center|128px]] | Oenanthe deserti | [[:commons:Category:Oenanthe deserti|Oenanthe deserti]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 89 | Q747686 | [[clochrán gainimh]] | [[Íomhá:Isabelline wheatear (Oenanthe isabellina) male, non-breeding.jpg|center|128px]] | Oenanthe isabellina | [[:commons:Category:Oenanthe isabellina|Oenanthe isabellina]] | 3.04 gram<br/>29 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 90 | Q207290 | [[Cnagaire droimgheal|cnagaire droimbhán]] | [[Íomhá:Dendrocopos leucotos 2.jpg|center|128px]] | Dendrocopos leucotos | [[:commons:Category:Dendrocopos leucotos|Dendrocopos leucotos]] | | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 91 | Q143284 | [[cnagaire dubh]] | [[Íomhá:2016.08.27.-14-Viernheimer Heide-Viernheim--Schwarzspecht-Weibchen.jpg|center|128px]] | Dryocopus martius | [[:commons:Category:Dryocopus martius|Dryocopus martius]] | 11.8 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 92 | Q166171 | [[cnagaire glas]] | [[Íomhá:Green woodpecker Franconville 2022 01 21 2.jpg|center|128px]] | Picus viridis | [[:commons:Category:Picus viridis|Picus viridis]] | 8.9 gram<br/>193 gram | 41 ceintiméadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 93 | Q752481 | [[Cnagaire Siriach|cnagaire Síriach]] | [[Íomhá:Dendrocopos syriacus.jpg|center|128px]] | Dendrocopos syriacus | [[:commons:Category:Dendrocopos syriacus|Dendrocopos syriacus]] | 5.1 gram | | 10 lá |- | style='text-align:right'| 94 | Q27124 | [[cnota]] | [[Íomhá:Calidris canutus (summer).jpg|center|128px]] | Calidris canutus | [[:commons:Category:Calidris canutus|Calidris canutus]] | 19.3 gram<br/>126 gram<br/>148 gram | 0.5 méadar | |- | style='text-align:right'| 95 | Q749701 | [[Cnóshnag Neumayer|cnóshnag creige]] | [[Íomhá:Sitta neumayer 0.jpg|center|128px]] | Sitta neumayer | [[:commons:Category:Sitta neumayer|Sitta neumayer]] | 2.43 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 96 | Q156767 | [[cnóshnag Eorpach]] | [[Íomhá:Kleiber (Sitta europaea caesia) Val Roseg.jpg|center|128px]] | Sitta europaea | [[:commons:Category:Sitta europaea|Sitta europaea]] | 2.25 gram<br/>23 gram | 24 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 97 | Q514809 | [[cocaitíl]] | [[Íomhá:Cockateil 2 (20125670450).jpg|center|128px]] | Nymphicus hollandicus | [[:commons:Category:Nymphicus hollandicus|Nymphicus hollandicus]] | 5.68 gram<br/>86 gram | | 20 lá |- | style='text-align:right'| 98 | Q210341 | [[Cochlearius cochlearius]] | [[Íomhá:Boat-billed Heron, Transpantaneira, Poconé, Mato Grosso, Brazil 4.jpg|center|128px]] | Cochlearius cochlearius | [[:commons:Category:Cochlearius cochlearius|Cochlearius cochlearius]] | | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 99 | Q1274601 | [[coileach sneachta Caispeach]] | [[Íomhá:BirdsAsiaJohnGoVIIGoul 0124.jpg|center|128px]] | Tetraogallus caspius | [[:commons:Category:Tetraogallus caspius|Tetraogallus caspius]] | 2.59 cileagram<br/>2.07 cileagram<br/>75 gram | 100 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 100 | Q1137277 | [[coileach sneachta Cugasach]] | [[Íomhá:Tetraogallus caucasicus.jpg|center|128px]] | Tetraogallus caucasicus | [[:commons:Category:Tetraogallus caucasicus|Tetraogallus caucasicus]] | | 87.5 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 101 | Q25332 | [[coirneach]] | [[Íomhá:Balbuzard pecheur Lac de Tunis.jpg|center|128px]] | Pandion haliaetus | [[:commons:Category:Pandion haliaetus|Pandion haliaetus]] | 1.4 cileagram | 1.6 méadar | |- | style='text-align:right'| 102 | Q42326 | [[colm aille]] | [[Íomhá:Columba livia (Rock Dove, wild), Duncansby Head, Caithness, Scotland 1.jpg|center|128px]] | Columba livia | [[:commons:Category:Columba livia|Columba livia]] | 294 gram<br/>267 gram | 690 millimetre | |- | style='text-align:right'| 103 | Q26026 | [[Colúr coille|colm coille]] | [[Íomhá:Columba palumbus -garden post-8.jpg|center|128px]] | Columba palumbus | [[:commons:Category:Columba palumbus|Columba palumbus]] | 18.9 gram | 0.75 méadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 104 | Q26140 | [[colm gorm]] | [[Íomhá:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 1.jpg|center|128px]] | Columba oenas | [[:commons:Category:Columba oenas|Columba oenas]] | 16.7 gram | 0.75 méadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 105 | Q170598 | [[condar na nAindéas]] | [[Íomhá:204 - Canyon de Colca - Condor des Andes - Juin 2010.JPG|center|128px]] | Vultur gryphus | [[:commons:Category:Vultur gryphus|Vultur gryphus]] | | 3.048 méadar | |- | style='text-align:right'| 106 | Q25382 | [[corcrán coille]] | [[Íomhá:Bullfinch male.jpg|center|128px]] | Pyrrhula pyrrhula | [[:commons:Category:Pyrrhula pyrrhula|Pyrrhula pyrrhula]] | 2.41 gram<br/>31 gram | 0.26 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 107 | Q1084895 | [[corcrán coille ceannliath]] | [[Íomhá:Grey-headed Bullfinch.jpg|center|128px]] | Pyrrhula erythaca | [[:commons:Category:Pyrrhula erythaca|Pyrrhula erythaca]] | 21.7 gram | | |- | style='text-align:right'| 108 | Q160488 | [[corr chorcra]] | [[Íomhá:2010-kabini-purple-heron.jpg|center|128px]] | Ardea purpurea | [[:commons:Category:Ardea purpurea|Ardea purpurea]] | 51 gram | 1.35 méadar | |- | style='text-align:right'| 109 | Q171360 | [[corr leitheadach Eoráiseach]] | [[Íomhá:Eurasian Spoonbill.jpg|center|128px]] | Platalea leucorodia | [[:commons:Category:Platalea leucorodia|Platalea leucorodia]] | 76 gram | 1.3 méadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 110 | Q126216 | [[corr oíche]] | [[Íomhá:Black-crowned night heron in PP (36399).jpg|center|128px]] | Nycticorax nycticorax | [[:commons:Category:Nycticorax nycticorax|Nycticorax nycticorax]] | 682 gram<br/>590 gram | 1.06 méadar | |- | style='text-align:right'| 111 | Q722981 | [[corr ríoga]] | [[Íomhá:Royal Spoonbill mouth open.jpg|center|128px]] | Platalea regia | [[:commons:Category:Platalea regia|Platalea regia]] | 69 gram | 120 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 112 | Q191394 | [[corr scréachach]] | [[Íomhá:Crabier chevelu.jpg|center|128px]] | Ardeola ralloides | [[:commons:Category:Ardeola ralloides|Ardeola ralloides]] | 16 gram<br/>288 gram | 0.86 méadar | |- | style='text-align:right'| 113 | Q144218 | [[coscaróba]] | [[Íomhá:Coscoroba coscoroba -Pineyro, Buenos Aires, Argentina-8.jpg|center|128px]] | Coscoroba coscoroba | [[:commons:Category:Coscoroba coscoroba|Coscoroba coscoroba]] | 4.6 cileagram<br/>3.8 cileagram<br/>185 gram | | |- | style='text-align:right'| 114 | Q18859 | [[cosdeargán]] | [[Íomhá:Common Redshank Tringa totanus.jpg|center|128px]] | Tringa totanus | [[:commons:Category:Tringa totanus|Tringa totanus]] | 22.3 gram<br/>129 gram | 62 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 115 | Q28103 | [[cosdeargán breac]] | [[Íomhá:Dunkler Wasserläufer.jpg|center|128px]] | Tringa erythropus | [[:commons:Category:Tringa erythropus|Tringa erythropus]] | 24.5 gram<br/>142 gram<br/>161 gram | 64 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 116 | Q230837 | [[cromán bánlíoch]] | [[Íomhá:Pallid Harrier Adult Male (46333226825).jpg|center|128px]] | Circus macrourus | [[:commons:Category:Circus macrourus|Circus macrourus]] | 28 gram<br/>322 gram<br/>445 gram | 1.09 méadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 117 | Q26574 | [[cromán liath]] | [[Íomhá:Circus pygargus (33541975444).jpg|center|128px]] | Circus pygargus | [[:commons:Category:Circus pygargus|Circus pygargus]] | 24 gram<br/>261 gram<br/>370 gram | 1.09 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 118 | Q26431 | [[cromán móna iartharach]] | [[Íomhá:Busard des roseaux Circus aeruginosus DSC 3073-p (48841507981).jpg|center|128px]] | Circus aeruginosus | [[:commons:Category:Circus aeruginosus|Circus aeruginosus]] | 40 gram | 1.16 méadar | 34 lá |- | style='text-align:right'| 119 | Q25572 | [[cromán na gcearc]] | [[Íomhá:Circus cyaneus 265961899.jpg|center|128px]] | Circus cyaneus | [[:commons:Category:Circus cyaneus|Circus cyaneus]] | 346 gram<br/>527 gram | 1.1 méadar | |- | style='text-align:right'| 120 | Q27102 | [[crosán]] | [[Íomhá:Razorbill with a nice catch.jpg|center|128px]] | Alca torda | [[:commons:Category:Alca torda|Alca torda]] | | 0.661 méadar | |- | style='text-align:right'| 121 | Q18854 | [[crotach]] | [[Íomhá:Eurasian Curlew.jpg|center|128px]] | Numenius arquata | [[:commons:Category:Numenius arquata|Numenius arquata]] | 76 gram<br/>742 gram<br/>869 gram | 0.97 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 122 | Q61857 | [[crotach Artach]] | [[Íomhá:Eskimo Curlew.jpg|center|128px]] | Numenius borealis | [[:commons:Category:Numenius borealis|Numenius borealis]] | | 70 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 123 | Q18858 | [[crotach eanaigh]] | [[Íomhá:Whimbrel Numenius phaeopus.jpg|center|128px]] | Numenius phaeopus | [[:commons:Category:Numenius phaeopus|Numenius phaeopus]] | | 1.07 méadar | |- | style='text-align:right'| 124 | Q79915 | [[Murlach mara|cruidín]] | [[Íomhá:Alcedo Atthis.jpg|center|128px]] | Alcedo atthis | [[:commons:Category:Alcedo atthis|Alcedo atthis]] | 4.3 gram | 25 ceintiméadar | 19.5 lá |- | style='text-align:right'| 125 | Q735158 | [[cruidín píbgheal]] | [[Íomhá:Halcyon smyrnensis - White-throated kingfisher 02.jpg|center|128px]] | Halcyon smyrnensis | [[:commons:Category:Halcyon smyrnensis|Halcyon smyrnensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 126 | Q18845 | [[Cuach choiteann|cuach]] | [[Íomhá:Cuculus canorus vogelartinfo chris romeiks CHR0791 cropped.jpg|center|128px]] | Cuculus canorus | [[:commons:Category:Cuculus canorus|Cuculus canorus]] | 3.22 gram<br/>117 gram<br/>106 gram | 58 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 127 | Q852265 | [[cuach ghob-bhuí]] | [[Íomhá:Yellow-billed cuckoo (42690).jpg|center|128px]] | Coccyzus americanus | [[:commons:Category:Coccyzus americanus|Coccyzus americanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 128 | Q27442 | [[cuilire alabhreac]] | [[Íomhá:Ficedula hypoleuca -Wood of Cree Nature Reserve, Scotland -male-8a.jpg|center|128px]] | Ficedula hypoleuca | [[:commons:Category:Ficedula hypoleuca|Ficedula hypoleuca]] | 1.7 gram<br/>12 gram | 22 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 129 | Q241499 | [[cuilire broinnrua]] | [[Íomhá:Ficedula parva мухоловка мала.jpg|center|128px]] | Ficedula parva | [[:commons:Category:Ficedula parva|Ficedula parva]] | 1.45 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 130 | Q1591580 | [[cuilire leathmhuinceach]] | [[Íomhá:SemicollaredFlycatcher.jpg|center|128px]] | Ficedula semitorquata | [[:commons:Category:Ficedula semitorquata|Ficedula semitorquata]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 131 | Q26607 | [[cuilire liath]] | [[Íomhá:SpottedFlycatcheronfence.jpg|center|128px]] | Muscicapa striata | [[:commons:Category:Muscicapa striata|Muscicapa striata]] | 1.92 gram | 24 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 132 | Q690826 | [[Cuilire bán|cuilire muinceach]] | [[Íomhá:Collared flycatcher (Ficedula albicollis).jpg|center|128px]] | Ficedula albicollis | [[:commons:Category:Ficedula albicollis|Ficedula albicollis]] | 1.6 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 133 | Q838749 | [[Scréachóg Steller|Cyanocitta stelleri]] | [[Íomhá:Steller's Jay DSC1327.jpg|center|128px]] | Cyanocitta stelleri | [[:commons:Category:Cyanocitta stelleri|Cyanocitta stelleri]] | 8.1 gram<br/>94 gram | | |- | style='text-align:right'| 134 | Q25345384 | [[cág]] | [[Íomhá:Coloeus monedula -Munkedal, Vastra Gotaland, Sweden-8.jpg|center|128px]] | Coloeus monedula | [[:commons:Category:Coloeus monedula|Coloeus monedula]] | | 0.65 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 135 | Q191386 | [[cág gob-bhuí]] | [[Íomhá:Alpine Chough by Jim Higham.jpg|center|128px]] | Pyrrhocorax graculus | [[:commons:Category:Pyrrhocorax graculus|Pyrrhocorax graculus]] | | | 19 lá |- | style='text-align:right'| 136 | Q208405 | [[cánóg dhubh]] | [[Íomhá:Manx Shearwater.JPG|center|128px]] | Puffinus puffinus | [[:commons:Category:Puffinus puffinus|Puffinus puffinus]] | 521 gram | 82 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 137 | Q25234 | [[Lon dubh|céirseach]] | [[Íomhá:20190722 Turdus Merula 02.jpg|center|128px]] | Turdus merula | [[:commons:Category:Turdus merula|Turdus merula]] | | 36 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 138 | Q244197 | [[Cíobhaí Beag Breac|cíobhaí beag breac]] | [[Íomhá:Apteryx owenii 0.jpg|center|128px]] | Apteryx owenii | [[:commons:Category:Apteryx owenii|Apteryx owenii]] | 285 gram | | |- | style='text-align:right'| 139 | Q734829 | [[Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh|cíobhaí donn an Oileáin Thuaidh]] | [[Íomhá:Apteryx mantelli -Rotorua, North Island, New Zealand-8a.jpg|center|128px]] | Apteryx mantelli | [[:commons:Category:Apteryx mantelli|Apteryx mantelli]] | 2.25 cileagram<br/>2.955 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 140 | Q730091 | [[Cíobhaí Mór Breac|cíobhaí mór breac]] | [[Íomhá:Apteryx haastii.jpg|center|128px]] | Apteryx haastii | [[:commons:Category:Apteryx haastii|Apteryx haastii]] | 425 gram | | |- | style='text-align:right'| 141 | Q26657 | [[Cíorbhuí coiteann|cíorbhuí]] | [[Íomhá:Goldcrest (Regulus regulus) (15954267973).jpg|center|128px]] | Regulus regulus | [[:commons:Category:Regulus regulus|Regulus regulus]] | 0.77 gram | 14 ceintiméadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 142 | Q869023 | [[cíorlacha Phatagónach]] | [[Íomhá:Lophonetta specularioides -Puerto Natales, Patagonia, Chile-8.jpg|center|128px]] | Lophonetta specularioides | [[:commons:Category:Lophonetta specularioides|Lophonetta specularioides]] | | | 30 lá |- | style='text-align:right'| 143 | Q716456 | [[Cúcabarra breac]] | [[Íomhá:Spangled Kookaburra.jpg|center|128px]] | Dacelo tyro | [[:commons:Category:Dacelo tyro|Dacelo tyro]] | 136 gram<br/>156 gram | | |- | style='text-align:right'| 144 | Q854856 | [[Cúcabarra gormeiteach]] | [[Íomhá:Blue-winged kookaburra arp.jpg|center|128px]] | Dacelo leachii | [[:commons:Category:Dacelo leachii|Dacelo leachii]] | 334 gram<br/>284 gram | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 145 | Q824974 | [[Cúcabarra gáiriteach]] | [[Íomhá:Dacelo novaeguineae waterworks.jpg|center|128px]] | Dacelo novaeguineae | [[:commons:Category:Dacelo novaeguineae|Dacelo novaeguineae]] | 30.4 gram<br/>307.2 gram<br/>352.1 gram | | |- | style='text-align:right'| 146 | Q919707 | [[Cúcabarra sluasaidghobach]] | [[Íomhá:Shovel-billed Kingfisher.jpg|center|128px]] | Dacelo rex | [[:commons:Category:Clytoceyx rex|Clytoceyx rex]] | | | |- | style='text-align:right'| 147 | Q942119 | [[Cúcabarra tarr-ruadhonn]] | [[Íomhá:Dacelo gaudichaud.jpg|center|128px]] | Dacelo gaudichaud | [[:commons:Category:Dacelo gaudichaud|Dacelo gaudichaud]] | 143 gram | | |- | style='text-align:right'| 148 | Q80362 | [[cúr dubh]] | [[Íomhá:2007-black-kite.jpg|center|128px]] | Milvus migrans | [[:commons:Category:Milvus migrans|Milvus migrans]] | 56 gram<br/>828 gram | 1.52 méadar | |- | style='text-align:right'| 149 | Q156250 | [[cúr rua]] | [[Íomhá:Milvus milvus Jura.jpg|center|128px]] | Milvus milvus | [[:commons:Category:Milvus milvus|Milvus milvus]] | 63 gram<br/>1.012 cileagram<br/>1.232 cileagram | 1.66 méadar | 31 lá |- | style='text-align:right'| 150 | Q184825 | [[deargán sneachta]] | [[Íomhá:Redwing Turdus iliacus.jpg|center|128px]] | Turdus iliacus | [[:commons:Category:Turdus iliacus|Turdus iliacus]] | 4.9 gram<br/>62 gram | 0.36 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 151 | Q11380593 | [[deargéadan beag]] | [[Íomhá:Acanthis cabaret 1 East Chevington.jpg|center|128px]] | Acanthis cabaret | [[:commons:Category:Acanthis cabaret|Acanthis cabaret]] | | | |- | style='text-align:right'| 152 | Q20754771 | [[deargéadan coiteann]] | [[Íomhá:Acanthis flammea, Kotka, Finland 2.jpg|center|128px]] | Acanthis flammea | [[:commons:Category:Acanthis flammea|Acanthis flammea]] | | 23 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 153 | Q275591 | [[Meánchnagaire breac|Dendrocoptes medius]] | [[Íomhá:Middle-spotted woodpecker (Dendrocopos medius), Parc du Rouge-Cloître, Brussels (49179578882) (cropped).jpg|center|128px]] | Dendrocoptes medius | [[:commons:Category:Dendrocoptes medius|Dendrocoptes medius]] | | | |- | style='text-align:right'| 154 | Q856531 | [[Dicrurus paradiseus]] | [[Íomhá:Greater Racket-tailed Drongo Dicrurus paradiseus (Linnaeus, 1766) (16169002507).jpg|center|128px]] | Dicrurus paradiseus | [[:commons:Category:Dicrurus paradiseus|Dicrurus paradiseus]] | | | |- | style='text-align:right'| 155 | Q26698 | [[donnóg]] | [[Íomhá:Dunnock crop2.jpg|center|128px]] | Prunella modularis | [[:commons:Category:Prunella modularis|Prunella modularis]] | | 0.21 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 156 | Q167230 | [[Snámhaí balla|dreapaire balla]] | [[Íomhá:Tichodrome échelette Tichodroma muraria aDSC 1009 (50997238804).jpg|center|128px]] | Tichodroma muraria | [[:commons:Category:Tichodroma muraria|Tichodroma muraria]] | | | 19 lá |- | style='text-align:right'| 157 | Q25740 | [[dreoilín]] | [[Íomhá:Eurasian wren (Troglodytes troglodytes).jpg|center|128px]] | Troglodytes troglodytes | [[:commons:Category:Troglodytes troglodytes|Troglodytes troglodytes]] | | 15 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 158 | Q27160 | [[droimneach beag]] | [[Íomhá:Larus fuscus Finnboda 2012.jpg|center|128px]] | Larus fuscus | [[:commons:Category:Larus fuscus|Larus fuscus]] | 880 gram<br/>755 gram | 1.34 méadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 159 | Q26629 | [[droimneach mór]] | [[Íomhá:Great Black-backed Gull Larus marinus.jpg|center|128px]] | Larus marinus | [[:commons:Category:Larus marinus|Larus marinus]] | | 1.67 méadar | |- | style='text-align:right'| 160 | Q25469 | [[Druid choiteann|druid]] | [[Íomhá:Common Starling, Blyth (12598795653).jpg|center|128px]] | Sturnus vulgaris | [[:commons:Category:Sturnus vulgaris|Sturnus vulgaris]] | | 0.38 méadar | |- | style='text-align:right'| 161 | Q890912 | [[Druid droimchorcra|druid dauria]] | [[Íomhá:Daurian starling from Uppungal Kole Wetlands 2018 by Nesru Tirur.jpg|center|128px]] | Agropsar sturninus | [[:commons:Category:Agropsar sturninus|Agropsar sturninus]] | | | |- | style='text-align:right'| 162 | Q20823352 | [[druid rósach]] | [[Íomhá:Pastor roseus - Rosenstar (Jungvogel).jpg|center|128px]] | Pastor roseus | [[:commons:Category:Pastor roseus|Pastor roseus]] | 6.6 gram<br/>79.6 gram<br/>66.9 gram | | |- | style='text-align:right'| 163 | Q25402 | [[eala bhalbh]] | [[Íomhá:Mute Swan Emsworth2.JPG|center|128px]] | Cygnus olor | [[:commons:Category:Cygnus olor|Cygnus olor]] | 11.8 cileagram<br/>9.67 cileagram | 230 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 164 | Q131044 | [[eala dhubh]] | [[Íomhá:00 2102 Trauerschwäne (Breisach am Rhein).jpg|center|128px]] | Cygnus atratus | [[:commons:Category:Cygnus atratus|Cygnus atratus]] | 258 gram<br/>6.2 cileagram<br/>5.1 cileagram | 180 ceintiméadar | 38 lá |- | style='text-align:right'| 165 | Q25612 | [[eala ghlórach]] | [[Íomhá:Cygnus cygnus 070416 IOL.jpg|center|128px]] | Cygnus cygnus | [[:commons:Category:Cygnus cygnus|Cygnus cygnus]] | 331 gram<br/>14 cileagram<br/>8.75 cileagram | 2.29 méadar | 36 lá |- | style='text-align:right'| 166 | Q244432 | [[eala phíbdhubh]] | [[Íomhá:Blackneck swan pair hornopiren chile feb 2010.jpg|center|128px]] | Cygnus melancoryphus | [[:commons:Category:Cygnus melancoryphus|Cygnus melancoryphus]] | | | 35 lá |- | style='text-align:right'| 167 | Q26603 | [[eala thundra]] | [[Íomhá:Cygnus bewickii 01.jpg|center|128px]] | Cygnus columbianus | [[:commons:Category:Cygnus columbianus|Cygnus columbianus]] | 7.258 cileagram<br/>6.305 cileagram | 1.98 méadar | |- | style='text-align:right'| 168 | Q26620 | [[earrdheargán]] | [[Íomhá:Gartenrotschwanz 1.jpg|center|128px]] | Phoenicurus phoenicurus | [[:commons:Category:Phoenicurus phoenicurus|Phoenicurus phoenicurus]] | | 22 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 169 | Q796484 | [[Earrdheargán báneiteach|earrdheargán Cugasach]] | [[Íomhá:Phoenicurus erythrogastrus, Stepantsminda, Georgia 1.jpg|center|128px]] | Phoenicurus erythrogastrus | [[:commons:Category:Phoenicurus erythrogastrus|Phoenicurus erythrogastrus]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 170 | Q26755 | [[earrdheargán dubh]] | [[Íomhá:Black Redstart bird.jpg|center|128px]] | Phoenicurus ochruros | [[:commons:Category:Phoenicurus ochruros|Phoenicurus ochruros]] | | 25 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 171 | Q645528 | [[Euplectes franciscanus|Easpag flannbhuí]] | [[Íomhá:Euplectes franciscanus -Kotu Creek, Western Division, The Gambia -male-8.jpg|center|128px]] | Euplectes franciscanus | [[:commons:Category:Euplectes franciscanus|Euplectes franciscanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 172 | Q205491 | [[Gealóg charraige|Emberiza cia]] | [[Íomhá:Rock Bunting (Cochem).jpg|center|128px]] | Emberiza cia | [[:commons:Category:Emberiza cia|Emberiza cia]] | 2.77 gram<br/>23 gram | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 173 | Q1262861 | [[Spioróg mhór ruadhonn|Erythrotriorchis radiatus]] | [[Íomhá:Red Goshawk.jpg|center|128px]] | Erythrotriorchis radiatus | [[:commons:Category:Erythrotriorchis radiatus|Erythrotriorchis radiatus]] | 630 gram<br/>1.1 cileagram | 123.5 ceintiméadar | 41 lá |- | style='text-align:right'| 174 | Q1060483 | [[Eurylaimus ochromalus]] | [[Íomhá:Black-and-yellow Broadbill (Eurylaimus ochromalus).jpg|center|128px]] | Eurylaimus ochromalus | [[:commons:Category:Eurylaimus ochromalus|Eurylaimus ochromalus]] | 33 gram | | |- | style='text-align:right'| 175 | Q748290 | [[fabhcún Barbarach]] | [[Íomhá:Wüstenfalke.jpg|center|128px]] | Falco pelegrinoides | [[:commons:Category:Falco peregrinus pelegrinoides|Falco peregrinus pelegrinoides]] | | | |- | style='text-align:right'| 176 | Q25876 | [[Fabhcún coille Eoráiseach]] | [[Íomhá:Eurasian Hobby (14574008925) (cropped).jpg|center|128px]] | Falco subbuteo | [[:commons:Category:Falco subbuteo|Falco subbuteo]] | 24 gram<br/>181.5 gram<br/>240.5 gram | 0.74 méadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 177 | Q179625 | [[fabhcún cosdearg]] | [[Íomhá:Rotfußfalke Falco vespertinus.jpg|center|128px]] | Falco vespertinus | [[:commons:Category:Falco vespertinus|Falco vespertinus]] | 17 gram<br/>150 gram<br/>167 gram | 0.72 méadar | |- | style='text-align:right'| 178 | Q30535 | [[Falco peregrinus|fabhcún gorm]] | [[Íomhá:American Peregrine Falcon (Falco peregrinus) (10700651733).jpg|center|128px]] | Falco peregrinus | [[:commons:Category:Falco peregrinus|Falco peregrinus]] | | 1.02 méadar | |- | style='text-align:right'| 179 | Q33554 | [[fabhcún Lanner]] | [[Íomhá:Lanner falcon, Falco biarmicus, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34447024871).jpg|center|128px]] | Falco biarmicus | [[:commons:Category:Falco biarmicus|Falco biarmicus]] | | 100.5 ceintiméadar | 32 lá |- | style='text-align:right'| 180 | Q165974 | [[fabhcún Saker]] | [[Íomhá:Falco cherrug 1 (Bohuš Číčel).jpg|center|128px]] | Falco cherrug | [[:commons:Category:Falco cherrug|Falco cherrug]] | 53 gram<br/>875 gram<br/>1.13 cileagram | 111.5 ceintiméadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 181 | Q177688 | [[fabhcún tuaithe]] | [[Íomhá:Falco rusticolus white cropped.jpg|center|128px]] | Falco rusticolus | [[:commons:Category:Falco rusticolus|Falco rusticolus]] | | 58 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 182 | Q206840 | [[falaróp gobchaol]] | [[Íomhá:Phalaropus lobatus.jpg|center|128px]] | Phalaropus lobatus | [[:commons:Category:Phalaropus lobatus|Phalaropus lobatus]] | 6.3 gram<br/>35 gram<br/>39 gram | 0.34 méadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 183 | Q208335 | [[falaróp gobmhór]] | [[Íomhá:Grey Phalarope.jpg|center|128px]] | Phalaropus fulicarius | [[:commons:Category:Phalaropus fulicarius|Phalaropus fulicarius]] | | 0.42 méadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 184 | Q26470 | [[falcóg bheag]] | [[Íomhá:AlleAlle 2.jpg|center|128px]] | Alle alle | [[:commons:Category:Alle alle|Alle alle]] | 28 gram | 0.32 méadar | |- | style='text-align:right'| 185 | Q683138 | [[faoileán Airméanach]] | [[Íomhá:Armenian Gull in flight (to the left) at Sevan lake, March 2008.jpg|center|128px]] | Larus armenicus | [[:commons:Category:Larus armenicus|Larus armenicus]] | 1 cileagram | 140 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 186 | Q619065 | [[faoileán an Aigéin Chiúin]] | [[Íomhá:Larus pacificus - Derwent River Estuary.jpg|center|128px]] | Larus pacificus | [[:commons:Category:Larus pacificus|Larus pacificus]] | 98.4 gram<br/>1.55 cileagram<br/>1.077 cileagram | 147 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 187 | Q754885 | [[faoileán bandghobach]] | [[Íomhá:Larus delawarensis -Lake Erie, Ohio, USA -adult non-breeding-8.jpg|center|128px]] | Larus delawarensis | [[:commons:Category:Larus delawarensis|Larus delawarensis]] | 566 gram<br/>471 gram | 1150 millimetre | |- | style='text-align:right'| 188 | Q26427 | [[faoileán bán]] | [[Íomhá:Larus canus Common Gull in Norway.jpg|center|128px]] | Larus canus | [[:commons:Category:Larus canus|Larus canus]] | 413 gram<br/>360 gram | 1.11 méadar | |- | style='text-align:right'| 189 | Q27375 | [[faoileán glas]] | [[Íomhá:Glaucous gull (Larus hyperboreus) with offspring, Liefdefjord, Svalbard.jpg|center|128px]] | Larus hyperboreus | [[:commons:Category:Larus hyperboreus|Larus hyperboreus]] | 1.576 cileagram<br/>1.249 cileagram | 158 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 190 | Q391421 | [[Crotach gobchaol|faoileán gobchaol]] | [[Íomhá:Goéland railleur Thyna012.jpg|center|128px]] | Chroicocephalus genei | [[:commons:Category:Chroicocephalus genei|Chroicocephalus genei]] | 29 gram<br/>275 gram<br/>236 gram | 102 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 191 | Q389505 | [[faoileán gáiriteach]] | [[Íomhá:Larus cachinnans 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Larus cachinnans | [[:commons:Category:Larus cachinnans|Larus cachinnans]] | 60 gram<br/>1.275 cileagram<br/>1.033 cileagram | 141 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 192 | Q28236 | [[faoileán scadán]] | [[Íomhá:European herring gull vocalizing (00170).jpg|center|128px]] | Larus argentatus | [[:commons:Category:Larus argentatus|Larus argentatus]] | | 1.34 méadar | |- | style='text-align:right'| 193 | Q704982 | [[faoileán scadán cosbhuí]] | [[Íomhá:Larus michahellis LC0046.jpg|center|128px]] | Larus michahellis | [[:commons:Category:Larus michahellis|Larus michahellis]] | | 130 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 194 | Q2735427 | [[Faoileán Heuglin|faoileán Sibéarach]] | [[Íomhá:Heuglis Gull-Arpit.JPG|center|128px]] | Larus heuglini | [[:commons:Category:Larus fuscus heuglini|Larus fuscus heuglini]] | | | |- | style='text-align:right'| 195 | Q742574 | [[feadlacha aghaidhbhán]] | [[Íomhá:Dendrocygna viduata (Vincent Vos).jpg|center|128px]] | Dendrocygna viduata | [[:commons:Category:Dendrocygna viduata|Dendrocygna viduata]] | 36 gram<br/>674 gram | | |- | style='text-align:right'| 196 | Q378192 | [[feadlacha na nIndiacha Thiar]] | [[Íomhá:West Indian Whistling Duck, Bayahibe, Dominican Republic 2017-12-10.jpg|center|128px]] | Dendrocygna arborea | [[:commons:Category:Dendrocygna arborea|Dendrocygna arborea]] | 54 gram | | 30 lá |- | style='text-align:right'| 197 | Q752461 | [[feadlacha tharrdhubh]] | [[Íomhá:Black-bellied Whistling Duck, Tobago, Trinidad and Tobago 1.jpg|center|128px]] | Dendrocygna autumnalis | [[:commons:Category:Dendrocygna autumnalis|Dendrocygna autumnalis]] | 831 gram | | |- | style='text-align:right'| 198 | Q21148 | [[feadóg bhuí]] | [[Íomhá:.00 3155 Goldregenpfeifer (Pluvialis apricaria).jpg|center|128px]] | Pluvialis apricaria | [[:commons:Category:Pluvialis apricaria|Pluvialis apricaria]] | 32.8 gram<br/>175 gram | 72 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 199 | Q18865 | [[feadóg bhuí Chiúin-Aigéanach]] | [[Íomhá:Pacific Golden Plover - March 4, 2025.jpg|center|128px]] | Pluvialis fulva | [[:commons:Category:Pluvialis fulva|Pluvialis fulva]] | 18 gram<br/>135 gram | 44 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 200 | Q216836 | [[feadóg bhuí Mheiriceánach]] | [[Íomhá:Pluvialis dominica1.jpg|center|128px]] | Pluvialis dominica | [[:commons:Category:Pluvialis dominica|Pluvialis dominica]] | 26 gram<br/>145 gram | 0.62 méadar | |- | style='text-align:right'| 201 | Q752485 | [[Feadóg Áiseach|feadóg Chaispeach]] | [[Íomhá:Caspian Plover in Koonthalulam Tamilnadu, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg|center|128px]] | Anarhynchus asiaticus | [[:commons:Category:Charadrius asiaticus|Charadrius asiaticus]] | | 58 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 202 | Q26816 | [[feadóg chladaigh]] | [[Íomhá:Charadrius hiaticula 3 breeding.jpg|center|128px]] | Charadrius hiaticula | [[:commons:Category:Charadrius hiaticula|Charadrius hiaticula]] | 10.9 gram | 0.41 méadar | |- | style='text-align:right'| 203 | Q752398 | [[Pilibín Indiach|feadóg dheargsprochallach]] | [[Íomhá:Red-wattled Lapwing denoised.jpg|center|128px]] | Vanellus indicus | [[:commons:Category:Vanellus indicus|Vanellus indicus]] | | 0.683 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 204 | Q827245 | [[feadóg earrbhán]] | [[Íomhá:Vanellus leucurus, Ag-Gel National Park.jpg|center|128px]] | Vanellus leucurus | [[:commons:Category:Vanellus leucurus|Vanellus leucurus]] | | 62.5 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 205 | Q18857 | [[feadóg ghainimh mhór]] | [[Íomhá:2024-07-26 Anarhynchus leschenaultii leschenaultii, Newbiggin, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Charadrius leschenaultii | [[:commons:Category:Charadrius leschenaultii|Charadrius leschenaultii]] | | 52 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 206 | Q18835 | [[feadóg ghlas]] | [[Íomhá:Pluvialis squatarola (summer plumage).jpg|center|128px]] | Pluvialis squatarola | [[:commons:Category:Pluvialis squatarola|Pluvialis squatarola]] | | 77 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 207 | Q755737 | [[feadóg ghlórach]] | [[Íomhá:Juvenile killdeer.jpg|center|128px]] | Charadrius vociferus | [[:commons:Category:Charadrius vociferus|Charadrius vociferus]] | | 61 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 208 | Q468009 | [[feadóg mhionbhosach]] | [[Íomhá:Semipalmated plover in Quogue (26942).jpg|center|128px]] | Charadrius semipalmatus | [[:commons:Category:Charadrius semipalmatus|Charadrius semipalmatus]] | | 47.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 209 | Q18851 | [[feadóigín chladaigh]] | [[Íomhá:Charadrius dubius (49820761043).jpg|center|128px]] | Charadrius dubius | [[:commons:Category:Charadrius dubius|Charadrius dubius]] | 7.7 gram | 45 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 210 | Q18855 | [[feadóigín chosdubh]] | [[Íomhá:Charadrius alexandrinus - Kentish Plover 03.jpg|center|128px]] | Charadrius alexandrinus | [[:commons:Category:Charadrius alexandrinus|Charadrius alexandrinus]] | 47 gram | 42.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 211 | Q25405 | [[Caróg liath|feannóg]] | [[Íomhá:Corvus cornix (33515567265).jpg|center|128px]] | Corvus cornix | [[:commons:Category:Corvus cornix|Corvus cornix]] | | 98 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 212 | Q168514 | [[Fearán Eorpach|fearán]] | [[Íomhá:2015-05-21 Streptopelia turtur, Sutton Bank, Yorkshire 06.jpg|center|128px]] | Streptopelia turtur | [[:commons:Category:Streptopelia turtur|Streptopelia turtur]] | 8.2 gram<br/>136 gram | 50 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 213 | Q54696 | [[fearán baicdhubh]] | [[Íomhá:Eurasian Collared Dove Streptopelia decaocto by Dr. Raju Kasambe DSCN2357 (3).jpg|center|128px]] | Streptopelia decaocto | [[:commons:Category:Streptopelia decaocto|Streptopelia decaocto]] | 9.2 gram<br/>193 gram | 30 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 214 | Q750027 | [[fearán gubhach]] | [[Íomhá:Mourning dove perched (61179).jpg|center|128px]] | Zenaida macroura | [[:commons:Category:Zenaida macroura|Zenaida macroura]] | | | |- | style='text-align:right'| 215 | Q391198 | [[Colm gáiriteach|fearán pailme]] | [[Íomhá:140 Laughing dove in Twyfelfontein Photo by Giles Laurent.jpg|center|128px]] | Spilopelia senegalensis | [[:commons:Category:Spilopelia senegalensis|Spilopelia senegalensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 216 | Q25357 | [[fiach dubh]] | [[Íomhá:Common Raven (Corvus corax) (11793963694).jpg|center|128px]] | Corvus corax | [[:commons:Category:Corvus corax|Corvus corax]] | 689 gram<br/>1625 gram<br/>1041 gram<br/>25 gram | 120 ceintiméadar<br/>150 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 217 | Q25393 | [[filiméala]] | [[Íomhá:Luscinia megarhynchos - Common nightingale - Nachtegaal.jpg|center|128px]] | Luscinia megarhynchos | [[:commons:Category:Luscinia megarhynchos|Luscinia megarhynchos]] | 2.65 gram | 24 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 218 | Q206130 | [[filiméala smólaigh]] | [[Íomhá:Luscinia luscinia vogelartinfo chris romeiks CHR3635.jpg|center|128px]] | Luscinia luscinia | [[:commons:Category:Luscinia luscinia|Luscinia luscinia]] | 3.06 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 219 | Q192058 | [[foitheach cluasach]] | [[Íomhá:Podiceps auritus (13909575538) (cropped).jpg|center|128px]] | Podiceps auritus | [[:commons:Category:Podiceps auritus|Podiceps auritus]] | 22.5 gram<br/>449.5 gram | 62 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 220 | Q579718 | [[foitheach gob-alabhreac]] | [[Íomhá:Pied-billed Grebe (53638106406) (cropped).jpg|center|128px]] | Podilymbus podiceps | [[:commons:Category:Podilymbus podiceps|Podilymbus podiceps]] | 20.5 gram<br/>522 gram<br/>358 gram | 54 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 221 | Q25422 | [[foitheach mór]] | [[Íomhá:Great Crested Grebe (52909695022).jpg|center|128px]] | Podiceps cristatus | [[:commons:Category:Podiceps cristatus|Podiceps cristatus]] | 39.5 gram<br/>920 gram<br/>830 gram | 88 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 222 | Q185183 | [[foitheach píbdhubh]] | [[Íomhá:Eared Grebe, breeding plumage (33774036404).jpg|center|128px]] | Podiceps nigricollis | [[:commons:Category:Podiceps nigricollis|Podiceps nigricollis]] | | 58 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 223 | Q179919 | [[foitheach píbrua]] | [[Íomhá:Podiceps grisegena (33665871935).jpg|center|128px]] | Podiceps grisegena | [[:commons:Category:Podiceps grisegena|Podiceps grisegena]] | 30.5 gram<br/>873.5 gram<br/>785.4 gram | 0.725 méadar | |- | style='text-align:right'| 224 | Q21062 | [[foracha]] | [[Íomhá:Guillemot (Uria aalge) in flight.jpg|center|128px]] | Uria aalge | [[:commons:Category:Uria aalge|Uria aalge]] | 108 gram | 0.707 méadar | |- | style='text-align:right'| 225 | Q212055 | [[foracha dhubh]] | [[Íomhá:Tystie1.jpg|center|128px]] | Cepphus grylle | [[:commons:Category:Cepphus grylle|Cepphus grylle]] | 381 gram | 55 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 226 | Q285165 | [[Francolin dubh|francóilín dubh]] | [[Íomhá:Francolinus francolinus, Azerbaijan.jpg|center|128px]] | Francolinus francolinus | [[:commons:Category:Francolinus francolinus|Francolinus francolinus]] | 425 gram<br/>355 gram | | |- | style='text-align:right'| 227 | Q25961 | [[Alauda arvensis|fuiseog]] | [[Íomhá:Alouette des champs Zaghouan001.jpg|center|128px]] | Alauda arvensis | [[:commons:Category:Alauda arvensis|Alauda arvensis]] | | 0.35 méadar | |- | style='text-align:right'| 228 | Q207249 | [[fuiseog adharcach]] | [[Íomhá:Eremophila alpestris flava, Blyth 3.jpg|center|128px]] | Eremophila alpestris | [[:commons:Category:Eremophila alpestris|Eremophila alpestris]] | | 32 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 229 | Q470853 | [[Fuiseog chalandra|fuiseog aithriseach]] | [[Íomhá:Bereşe.jpg|center|128px]] | Melanocorypha calandra | [[:commons:Category:Melanocorypha calandra|Melanocorypha calandra]] | 63 gram<br/>55 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 230 | Q1137284 | [[fuiseog bháneiteach]] | [[Íomhá:White-winged Lark - Kazakistan S4E0496 (16947462615).jpg|center|128px]] | Alauda leucoptera | [[:commons:Category:Alauda leucoptera|Alauda leucoptera]] | | | |- | style='text-align:right'| 231 | Q26969 | [[fuiseog choille]] | [[Íomhá:Lullula arborea (Ján Svetlík).jpg|center|128px]] | Lullula arborea | [[:commons:Category:Lullula arborea|Lullula arborea]] | | 29 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 232 | Q318893 | [[Fuiseog Elton|fuiseog dhubh]] | [[Íomhá:Zwarte leeuwerik.jpg|center|128px]] | Melanocorypha yeltoniensis | [[:commons:Category:Melanocorypha yeltoniensis|Melanocorypha yeltoniensis]] | 4.34 gram<br/>63.7 gram<br/>56.4 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 233 | Q819885 | [[fuiseog dhébhallach]] | [[Íomhá:Melanocorypha bimaculata 117209398.jpg|center|128px]] | Melanocorypha bimaculata | [[:commons:Category:Melanocorypha bimaculata|Melanocorypha bimaculata]] | 4.04 gram<br/>54 gram | | |- | style='text-align:right'| 234 | Q24843 | [[fuiseog ladharghearr]] | [[Íomhá:Alondra.jpg|center|128px]] | Calandrella brachydactyla | [[:commons:Category:Calandrella brachydactyla|Calandrella brachydactyla]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 235 | Q525871 | [[fuiseog oirthearach]] | [[Íomhá:Oriental Lark (49172375968).jpg|center|128px]] | Alauda gulgula | [[:commons:Category:Alauda gulgula|Alauda gulgula]] | | | 10 lá |- | style='text-align:right'| 236 | Q25429 | [[fáinleog]] | [[Íomhá:Barn Swallow (95504589).jpeg|center|128px]] | Hirundo rustica | [[:commons:Category:Hirundo rustica|Hirundo rustica]] | | 0.32 méadar | 13.5 lá |- | style='text-align:right'| 237 | Q26055 | [[gabhlán binne]] | [[Íomhá:Delichon urbica.jpg|center|128px]] | Delichon urbicum | [[:commons:Category:Delichon urbicum|Delichon urbicum]] | | 0.29 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 238 | Q165923 | [[gabhlán bánlíoch]] | [[Íomhá:Apus pallidus -Greece-8.jpg|center|128px]] | Apus pallidus | [[:commons:Category:Apus pallidus|Apus pallidus]] | 3.5 gram<br/>41.3 gram | 0.44 méadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 239 | Q213216 | [[gabhlán creige Eoráiseach]] | [[Íomhá:Ptyonoprogne rupestris -Europe-8.jpg|center|128px]] | Ptyonoprogne rupestris | [[:commons:Category:Ptyonoprogne rupestris|Ptyonoprogne rupestris]] | 2.08 gram<br/>20 gram | 0.32 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 240 | Q31769 | [[gabhlán earrspíonach]] | [[Íomhá:White-throated Needletail 09a.jpg|center|128px]] | Hirundapus caudacutus | [[:commons:Category:Hirundapus caudacutus|Hirundapus caudacutus]] | | | 40 lá |- | style='text-align:right'| 241 | Q25909 | [[gabhlán gainimh]] | [[Íomhá:Riparia riparia -Markinch, Fife, Scotland -flying-8-4c.jpg|center|128px]] | Riparia riparia | [[:commons:Category:Riparia riparia|Riparia riparia]] | | 0.27 méadar | |- | style='text-align:right'| 242 | Q25377 | [[gabhlán gaoithe]] | [[Íomhá:Common Swift 2025 07 18 02 (cropped).jpg|center|128px]] | Apus apus | [[:commons:Category:Apus apus|Apus apus]] | 3.5 gram | 0.4 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 243 | Q321267 | [[Gabhlán Alpach|gabhlán gaoithe alpach]] | [[Íomhá:Alpine. Swift at kattampally.jpg|center|128px]] | Tachymarptis melba | [[:commons:Category:Tachymarptis melba|Tachymarptis melba]] | 6.05 gram<br/>96 gram | | |- | style='text-align:right'| 244 | Q611324 | [[Gabhlán beag|gabhlán gaoithe beag]] | [[Íomhá:Little Swift - Aberdares - Kenya.jpg|center|128px]] | Apus affinis | [[:commons:Category:Apus affinis|Apus affinis]] | | | 23 lá |- | style='text-align:right'| 245 | Q912863 | [[gabhlán simléir]] | [[Íomhá:Chaetura pelagica, by Lake Erie, Cleveland, Ohio, USA 339593191.jpg|center|128px]] | Chaetura pelagica | [[:commons:Category:Chaetura pelagica|Chaetura pelagica]] | 23.6 gram | | |- | style='text-align:right'| 246 | Q128002 | [[gaineamhchearc Pallas]] | [[Íomhá:Syrrhapte paradoxal (cropped).jpg|center|128px]] | Syrrhaptes paradoxus | [[:commons:Category:Syrrhaptes paradoxus|Syrrhaptes paradoxus]] | 21 gram | 69 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 247 | Q18875 | [[Geabhróg choiteann|geabhróg]] | [[Íomhá:Common tern 2025 07 08 08.jpg|center|128px]] | Sterna hirundo | [[:commons:Category:Sterna hirundo|Sterna hirundo]] | | 0.88 méadar | |- | style='text-align:right'| 248 | Q26800 | [[geabhróg Artach]] | [[Íomhá:00 3786. Küstenseeschwalbe.jpg|center|128px]] | Sterna paradisaea | [[:commons:Category:Sterna paradisaea|Sterna paradisaea]] | 114 gram | 0.8 méadar | |- | style='text-align:right'| 249 | Q12267692 | [[geabhróg bheag]] | [[Íomhá:Sternula albifrons - Boat Harbour.jpg|center|128px]] | Sternula albifrons | [[:commons:Category:Sternula albifrons|Sternula albifrons]] | 10 gram<br/>57 gram | 0.52 méadar | |- | style='text-align:right'| 250 | Q233616 | [[geabhróg bhroinndubh]] | [[Íomhá:Chlidonias hybrida 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Chlidonias hybrida | [[:commons:Category:Chlidonias hybrida|Chlidonias hybrida]] | 90 gram<br/>78 gram | 67 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 251 | Q241753 | [[geabhróg bháneiteach]] | [[Íomhá:Chlidonias leucopterus Mai Po.jpg|center|128px]] | Chlidonias leucopterus | [[:commons:Category:Chlidonias leucopterus|Chlidonias leucopterus]] | 10.5 gram | 0.65 méadar | |- | style='text-align:right'| 252 | Q27129 | [[geabhróg Chaispeach]] | [[Íomhá:Sterna-caspia-010.jpg|center|128px]] | Hydroprogne caspia | [[:commons:Category:Hydroprogne caspia|Hydroprogne caspia]] | 680 gram<br/>588 gram | 133.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 253 | Q27215 | [[geabhróg dhubh]] | [[Íomhá:Chlidonias niger.jpg|center|128px]] | Chlidonias niger | [[:commons:Category:Chlidonias niger|Chlidonias niger]] | 11 gram<br/>60 gram | 0.539 méadar | |- | style='text-align:right'| 254 | Q18834 | [[geabhróg ghobdhubh]] | [[Íomhá:Gelochelidon nilotica 1.jpg|center|128px]] | Gelochelidon nilotica | [[:commons:Category:Gelochelidon nilotica|Gelochelidon nilotica]] | | 94 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 255 | Q321293 | [[geabhróg rósach]] | [[Íomhá:2020-07-18 Sterna dougallii, St Marys Island, Northumberland 19.jpg|center|128px]] | Sterna dougallii | [[:commons:Category:Sterna dougallii|Sterna dougallii]] | | 76 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 256 | Q27547 | [[geabhróg scothdhubh]] | [[Íomhá:2020-07-18 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 05.jpg|center|128px]] | Thalasseus sandvicensis | [[:commons:Category:Thalasseus sandvicensis|Thalasseus sandvicensis]] | | 1 méadar | |- | style='text-align:right'| 257 | Q14683 | [[gealbhan binne]] | [[Íomhá:House Sparrow, England - May 09.jpg|center|128px]] | Passer domesticus | [[:commons:Category:Passer domesticus|Passer domesticus]] | | 239 millimetre | |- | style='text-align:right'| 258 | Q25968 | [[gealbhan crainn]] | [[Íomhá:Eurasian Tree Sparrow (3352252620).jpg|center|128px]] | Passer montanus | [[:commons:Category:Passer montanus|Passer montanus]] | | 21 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 259 | Q736313 | [[Gealbhan petronia|gealbhan creige]] | [[Íomhá:Petronia petronia -Ariege, Midi-Pyrenee, France-8-4c.jpg|center|128px]] | Petronia petronia | [[:commons:Category:Petronia petronia|Petronia petronia]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 260 | Q1318638 | [[Gealbhan ladharghearr|gealbhan mílítheach]] | [[Íomhá:Carpospiza brachydactyla.jpg|center|128px]] | Carpospiza brachydactyla | [[:commons:Category:Carpospiza brachydactyla|Carpospiza brachydactyla]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 261 | Q422873 | [[gealbhan sionnaigh]] | [[Íomhá:Fuchsammer (Passerella iliaca), St. Louis County (Minnesota).jpg|center|128px]] | Passerella iliaca | [[:commons:Category:Passerella iliaca|Passerella iliaca]] | | | |- | style='text-align:right'| 262 | Q499290 | [[Glasán gléigeal|gealbhan sneachta]] | [[Íomhá:Montifringilla nivalis Francer.jpg|center|128px]] | Montifringilla nivalis | [[:commons:Category:Montifringilla nivalis|Montifringilla nivalis]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 263 | Q466200 | [[Gealbhan Easpáinneach|gealbhan Spáinneach]] | [[Íomhá:Passer hispaniolensis -Canary Islands, Spain -female-8 (1).jpg|center|128px]] | Passer hispaniolensis | [[:commons:Category:Passer hispaniolensis|Passer hispaniolensis]] | | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 264 | Q27220 | [[gealóg bhuachair]] | [[Íomhá:Miliaria calandra-Corn Bunting.jpg|center|128px]] | Emberiza calandra | [[:commons:Category:Emberiza calandra|Emberiza calandra]] | | 29 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 265 | Q334183 | [[gealóg cheanndubh]] | [[Íomhá:28-090504-black-headed-bunting-at-first-layby.jpg|center|128px]] | Emberiza melanocephala | [[:commons:Category:Emberiza melanocephala|Emberiza melanocephala]] | 3.08 gram<br/>28 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 266 | Q842599 | [[Gealbhan ceoil|Gealóg cheoil]] | [[Íomhá:Song sparrow in Prospect Park (93031).jpg|center|128px]] | Melospiza melodia | [[:commons:Category:Melospiza melodia|Melospiza melodia]] | 24 gram | | |- | style='text-align:right'| 267 | Q206630 | [[gealóg gharraí]] | [[Íomhá:Ortolan bunting in Sierra de Guara, Aragon, Spain.jpg|center|128px]] | Emberiza hortulana | [[:commons:Category:Emberiza hortulana|Emberiza hortulana]] | 2.48 gram | 26 ceintiméadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 268 | Q26961 | [[gealóg ghiolcaí]] | [[Íomhá:2014-06-01 Emberiza schoeniclus, Swallow Pond, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Emberiza schoeniclus | [[:commons:Category:Emberiza schoeniclus|Emberiza schoeniclus]] | | 24 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 269 | Q837753 | [[Gealóg Chretzschmar|gealóg liathghorm]] | [[Íomhá:Emberiza caesia Naumann.jpg|center|128px]] | Emberiza caesia | [[:commons:Category:Emberiza caesia|Emberiza caesia]] | 2.31 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 270 | Q648313 | [[Gealóg Bhuchanan|gealóg liathmhuinceach]] | [[Íomhá:GreyNeckedBunting PrasadBR.jpg|center|128px]] | Emberiza buchanani | [[:commons:Category:Emberiza buchanani|Emberiza buchanani]] | | | |- | style='text-align:right'| 271 | Q26416 | [[gealóg shneachta]] | [[Íomhá:Plectrophenax nivalis P3130099.jpg|center|128px]] | Plectrophenax nivalis | [[:commons:Category:Plectrophenax nivalis|Plectrophenax nivalis]] | | 35 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 272 | Q28358 | [[Gearg choiteann|gearg]] | [[Íomhá:Coturnix coturnix, Fraunberg, Bayern, Deutschland 2, Ausschnitt.jpg|center|128px]] | Coturnix coturnix | [[:commons:Category:Coturnix coturnix|Coturnix coturnix]] | 8.2 gram | 34 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 273 | Q142651 | [[gearg bhabaight]] | [[Íomhá:Northern Bobwhite female RWD.jpg|center|128px]] | Colinus virginianus | [[:commons:Category:Colinus virginianus|Colinus virginianus]] | 8.9 gram<br/>171 gram | 34.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 274 | Q852146 | [[gearg Himiléach]] | [[Íomhá:Ophrysia superciliosa hm.jpg|center|128px]] | Ophrysia superciliosa | [[:commons:Category:Ophrysia superciliosa|Ophrysia superciliosa]] | | | |- | style='text-align:right'| 275 | Q716869 | [[gearg Sheapánach]] | [[Íomhá:Coturnix japonica, Yehliu, Taiwan 1.jpg|center|128px]] | Coturnix japonica | [[:commons:Category:Coturnix japonica|Coturnix japonica]] | 8 gram | | |- | style='text-align:right'| 276 | Q237670 | [[gearr Baillon]] | [[Íomhá:Baillon's Crake in Baruipur February 2024 by Tisha Mukherjee 03.jpg|center|128px]] | Zapornia pusilla | [[:commons:Category:Zapornia pusilla|Zapornia pusilla]] | 35 gram | | 18 lá |- | style='text-align:right'| 277 | Q270680 | [[gearr beag]] | [[Íomhá:Porzana parva (50).jpg|center|128px]] | Zapornia parva | [[:commons:Category:Zapornia parva|Zapornia parva]] | 7.9 gram | 36.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 278 | Q194024 | [[gearr breac]] | [[Íomhá:Porzana porzana 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Porzana porzana | [[:commons:Category:Porzana porzana|Porzana porzana]] | 10.9 gram<br/>80 gram | 0.38 méadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 279 | Q936740 | [[gearr sora]] | [[Íomhá:Sora (Porzana carolina).jpg|center|128px]] | Porzana carolina | [[:commons:Category:Porzana carolina|Porzana carolina]] | 8.9 gram | 37.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 280 | Q110257516 | [[Gilphíb choiteann|Gilphíb]] | [[Íomhá:Dorngrasmücke im Geo-Naturpark Bergstraße-Odenwald.jpg|center|128px]] | Curruca communis | [[:commons:Category:Curruca communis|Curruca communis]] | 1.78 gram<br/>14.5 gram | 20 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 281 | Q110257504 | [[Gilphíb bheag]] | [[Íomhá:Klappergrasmücke (Curruca curruca) 3, Filey, North Yorkshire.jpg|center|128px]] | Curruca curruca | [[:commons:Category:Curruca curruca|Curruca curruca]] | | 18 ceintiméadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 282 | Q27075785 | [[glasán darach]] | [[Íomhá:Carduelis chloris Oulu 20120507.JPG|center|128px]] | Chloris chloris | [[:commons:Category:Chloris chloris|Chloris chloris]] | 2.17 gram | 0.25 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 283 | Q559977 | [[Glasán cródheargach|glasán deargeiteach]] | [[Íomhá:Crimson-winged Finch (Rhodopechys sanguineus) (29935889654) (cropped).jpg|center|128px]] | Rhodopechys sanguineus | [[:commons:Category:Rhodopechys sanguineus|Rhodopechys sanguineus]] | | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 284 | Q174088 | [[glasán gobmhór]] | [[Íomhá:Coccothraustes coccothraustes 1 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Coccothraustes coccothraustes | [[:commons:Category:Coccothraustes coccothraustes|Coccothraustes coccothraustes]] | | 31 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 285 | Q921335 | [[glasán Mongólach]] | [[Íomhá:BirdsAsiaJohnGoVGoul 0128 cropped.jpg|center|128px]] | Bucanetes mongolicus | [[:commons:Category:Bucanetes mongolicus|Bucanetes mongolicus]] | | | |- | style='text-align:right'| 286 | Q559883 | [[Glasán cogalach|glasán trumpa]] | [[Íomhá:Bucanetes githagineus amantum 1.jpg|center|128px]] | Bucanetes githagineus | [[:commons:Category:Bucanetes githagineus|Bucanetes githagineus]] | | | |- | style='text-align:right'| 287 | Q25984 | [[glasóg bhuí]] | [[Íomhá:Schafstelze - Auenlandschaft Hohenrode HA 222 Landkreis Schaumburg.jpg|center|128px]] | Motacilla flava | [[:commons:Category:Motacilla flava|Motacilla flava]] | | 0.26 méadar | |- | style='text-align:right'| 288 | Q25399 | [[glasóg bhán]] | [[Íomhá:20180415 015 Winterswijk Witte kwikstaart (40785272624).jpg|center|128px]] | Motacilla alba | [[:commons:Category:Motacilla alba|Motacilla alba]] | | 0.26 méadar | |- | style='text-align:right'| 289 | Q206540 | [[glasóg chiotrónach]] | [[Íomhá:Citrine Wagtail (Motacilla citreola)- Breeding Male of calcarata race at Bharatpur I IMG 5752.jpg|center|128px]] | Motacilla citreola | [[:commons:Category:Motacilla citreola|Motacilla citreola]] | | | |- | style='text-align:right'| 290 | Q201316 | [[glasóg liath]] | [[Íomhá:Grey Wagtail Motacilla cinerea (39682090233).jpg|center|128px]] | Motacilla cinerea | [[:commons:Category:Motacilla cinerea|Motacilla cinerea]] | 1.91 gram<br/>17.4 gram | 26 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 291 | Q27075852 | [[gleoiseach]] | [[Íomhá:Carduelis cannabina -England -male-8.jpg|center|128px]] | Linaria cannabina | [[:commons:Category:Linaria cannabina|Linaria cannabina]] | 1.66 gram<br/>19 gram | 0.24 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 292 | Q582976 | [[Glaséan súildearg|Gleoiseach shúildearg]] | [[Íomhá:Vireo olivaceus -Madison -Wisconsin -USA-8.jpg|center|128px]] | Vireo olivaceus | [[:commons:Category:Vireo olivaceus|Vireo olivaceus]] | | | |- | style='text-align:right'| 293 | Q10965357 | [[gleoiseach sléibhe]] | [[Íomhá:Carduelis flavirostris.jpg|center|128px]] | Linaria flavirostris | [[:commons:Category:Linaria flavirostris|Linaria flavirostris]] | 1.37 gram | 23 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 294 | Q839834 | [[gobach mór broinnrósach]] | [[Íomhá:Pheucticus ludovicianus CT2.jpg|center|128px]] | Pheucticus ludovicianus | [[:commons:Category:Pheucticus ludovicianus|Pheucticus ludovicianus]] | 44 gram | | |- | style='text-align:right'| 295 | Q788649 | [[gobadáinín Baird]] | [[Íomhá:Baird's sandpiper (Calidris bairdii) 03.jpg|center|128px]] | Calidris bairdii | [[:commons:Category:Calidris bairdii|Calidris bairdii]] | 9.6 gram | 38 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 296 | Q27232 | [[gobadáinín beag]] | [[Íomhá:Little Stint (Calidris minuta) (1).jpg|center|128px]] | Calidris minuta | [[:commons:Category:Calidris minuta|Calidris minuta]] | 6.3 gram<br/>24 gram<br/>27.1 gram | 36 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 297 | Q913052 | [[gobadáinín bídeach]] | [[Íomhá:Least Sandpiper.jpg|center|128px]] | Calidris minutilla | [[:commons:Category:Calidris minutilla|Calidris minutilla]] | | | |- | style='text-align:right'| 298 | Q62345 | [[gobadáinín crotaigh]] | [[Íomhá:Calidris ferruginea (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Calidris ferruginea | [[:commons:Category:Calidris ferruginea|Calidris ferruginea]] | 12 gram | 44 ceintiméadar | 19 lá |- | style='text-align:right'| 299 | Q845969 | [[gobadáinín ladharfhada]] | [[Íomhá:Calidris subminuta - Pak Thale.jpg|center|128px]] | Calidris subminuta | [[:commons:Category:Calidris subminuta|Calidris subminuta]] | 7.5 gram<br/>29 gram<br/>32 gram | 30.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 300 | Q18860 | [[gobadáinín píbrua]] | [[Íomhá:Calidris ruficollis - Marion Bay.jpg|center|128px]] | Calidris ruficollis | [[:commons:Category:Calidris ruficollis|Calidris ruficollis]] | 8.3 gram<br/>26 gram | 31 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 301 | Q58921 | [[gobadáinín Temminck]] | [[Íomhá:Temminck's Stint in Bakkhali September 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]] | Calidris temminckii | [[:commons:Category:Calidris temminckii|Calidris temminckii]] | 5.8 gram<br/>24.3 gram<br/>27.8 gram | 36 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 302 | Q18850 | [[Gobadán coiteann|gobadán]] | [[Íomhá:Actitis hypoleucos - Laem Pak Bia.jpg|center|128px]] | Actitis hypoleucos | [[:commons:Category:Actitis hypoleucos|Actitis hypoleucos]] | | 0.273 méadar | |- | style='text-align:right'| 303 | Q599749 | [[gobadán bánphrompach]] | [[Íomhá:Calidris fuscicollis.jpg|center|128px]] | Calidris fuscicollis | [[:commons:Category:Calidris fuscicollis|Calidris fuscicollis]] | 10.8 gram<br/>39.7 gram<br/>45.8 gram | 37 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 304 | Q18837 | [[gobadán coille]] | [[Íomhá:Liro uimarannalla.jpg|center|128px]] | Tringa glareola | [[:commons:Category:Tringa glareola|Tringa glareola]] | 13.5 gram<br/>62 gram<br/>73 gram | 0.4 méadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 305 | Q62359 | [[gobadán cosbhuí]] | [[Íomhá:Purple Sandpiper ( Calidris maritima ) ... Filey Brig , Yorkshire (53266204391).jpg|center|128px]] | Calidris maritima | [[:commons:Category:Calidris maritima|Calidris maritima]] | 67.6 gram<br/>76.3 gram | 44 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 306 | Q753760 | [[gobadán earr-rinneach]] | [[Íomhá:Calidris acuminata - Hexham Swamp.jpg|center|128px]] | Calidris acuminata | [[:commons:Category:Calidris acuminata|Calidris acuminata]] | 13.7 gram<br/>70.3 gram<br/>63.5 gram | 39.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 307 | Q28450 | [[gobadán glas]] | [[Íomhá:Green Sandpiper ( Tringa ochropus ) ... Tophill Low , Yorkshire (53182606905).jpg|center|128px]] | Tringa ochropus | [[:commons:Category:Tringa ochropus|Tringa ochropus]] | 15.5 gram<br/>75 gram<br/>85 gram | 59 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 308 | Q28114227 | [[Gobadán gobleathan]] | [[Íomhá:Broad billed sandpiper by Sreedev Puthur.jpg|center|128px]] | Calidris falcinellus | [[:commons:Category:Calidris falcinellus|Calidris falcinellus]] | 9.1 gram<br/>37 gram | 36.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 309 | Q839820 | [[gobadán scodalach]] | [[Íomhá:Stilt Sandpiper (29065008787).jpg|center|128px]] | Calidris himantopus | [[:commons:Category:Calidris himantopus|Calidris himantopus]] | | 42.5 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 310 | Q530194 | [[gobadán sléibhe]] | [[Íomhá:Bartramia longicauda Orangeburg 1.jpg|center|128px]] | Bartramia longicauda | [[:commons:Category:Bartramia longicauda|Bartramia longicauda]] | | 66 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 311 | Q18856 | [[gobadán Terek]] | [[Íomhá:Xenus cinereus (Alnus).jpg|center|128px]] | Xenus cinereus | [[:commons:Category:Xenus cinereus|Xenus cinereus]] | | 58 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 312 | Q26578 | [[gormphíb]] | [[Íomhá:Blåhake - bluethroat (Luscinia svecica)-5 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|center|128px]] | Luscinia svecica | [[:commons:Category:Luscinia svecica|Luscinia svecica]] | | 22 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 313 | Q191683 | [[grús coimir]] | [[Íomhá:Demoiselle Cranes at Tal Chappar.jpg|center|128px]] | Anthropoides virgo | [[:commons:Category:Grus virgo|Grus virgo]] | | 167.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 314 | Q4764 | [[grús coiteann]] | [[Íomhá:2017.07.04.-01-Wendisch Rietz--Kranich.jpg|center|128px]] | Grus grus | [[:commons:Category:Grus grus|Grus grus]] | | 2.22 méadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 315 | Q457477 | [[grús Meiriceánach]] | [[Íomhá:Grus americana Sasata.jpg|center|128px]] | Grus americana | [[:commons:Category:Grus americana|Grus americana]] | 7.497 cileagram | 215 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 316 | Q21949185 | [[grús Sibéarach]] | [[Íomhá:Schneekranich Grus leucogeranus 090501 We 147.JPG|center|128px]] | Leucogeranus leucogeranus | [[:commons:Category:Grus leucogeranus|Grus leucogeranus]] | 197 gram | 235 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 317 | Q27461 | [[guairdeall]] | [[Íomhá:Hydrobates pelagicus.jpg|center|128px]] | Hydrobates pelagicus | [[:commons:Category:Hydrobates pelagicus|Hydrobates pelagicus]] | | 38 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 318 | Q18841 | [[guilbneach earrdhubh]] | [[Íomhá:.00 2789 Uferschnepfe (Limosa limosa).jpg|center|128px]] | Limosa limosa | [[:commons:Category:Limosa limosa|Limosa limosa]] | 39 gram<br/>264 gram<br/>315 gram | 76 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 319 | Q283458 | [[Cnota mór|guilbneach Hudsúnach]] | [[Íomhá:Hudsonian Godwit - Churchill - Canada 01 (15657156459).jpg|center|128px]] | Limosa haemastica | [[:commons:Category:Limosa haemastica|Limosa haemastica]] | 37.5 gram<br/>222 gram<br/>289 gram | 73 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 320 | Q18864 | [[guilbneach stríocearrach]] | [[Íomhá:Bar-tailed Godwit.jpg|center|128px]] | Limosa lapponica | [[:commons:Category:Limosa lapponica|Limosa lapponica]] | 313 gram<br/>354 gram | 0.73 méadar | |- | style='text-align:right'| 321 | Q371633 | [[guilbnín gobghearr]] | [[Íomhá:Short-billed Dowitcher breeding RWD.jpg|center|128px]] | Limnodromus griseus | [[:commons:Category:Limnodromus griseus|Limnodromus griseus]] | 113 gram | 48 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 322 | Q83020448 | [[Seaga|Gulosus aristotelis]] | [[Íomhá:Shag Phalacrocorax aristotelis.jpg|center|128px]] | Gulosus aristotelis | [[:commons:Category:Gulosus aristotelis|Gulosus aristotelis]] | | | |- | style='text-align:right'| 323 | Q177856 | [[Bultúr gríofa|Gyps fulvus]] | [[Íomhá:Gyps fulvus -Basque Country-8.jpg|center|128px]] | Gyps fulvus | [[:commons:Category:Gyps fulvus|Gyps fulvus]] | 252 gram<br/>8.328 cileagram | 2.591 méadar | 54 lá |- | style='text-align:right'| 324 | Q212937 | [[gé alabhreac chosbhuí]] | [[Íomhá:Magpie goose.jpg|center|128px]] | Anseranas semipalmata | [[:commons:Category:Anseranas semipalmata|Anseranas semipalmata]] | 128 gram | 155 ceintiméadar<br/>145 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 325 | Q187852 | [[gé bhroinnrua]] | [[Íomhá:Brantha ruficollis In Taimyr Reserve.jpg|center|128px]] | Branta ruficollis | [[:commons:Category:Branta ruficollis|Branta ruficollis]] | 1.095 cileagram<br/>90 gram<br/>1.375 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 326 | Q172093 | [[gé bhánéadanach]] | [[Íomhá:2020-03-04 Anser albifrons flavirostris, Gosforth Park, Northumberland 07.jpg|center|128px]] | Anser albifrons | [[:commons:Category:Anser albifrons|Anser albifrons]] | | 1.41 méadar | |- | style='text-align:right'| 327 | Q26733 | [[gé Cheanadach]] | [[Íomhá:Bernaches du Canada 02.jpg|center|128px]] | Branta canadensis | [[:commons:Category:Branta canadensis|Branta canadensis]] | 3.814 cileagram<br/>3.314 cileagram<br/>5 cileagram | 1.69 méadar | |- | style='text-align:right'| 328 | Q26680 | [[gé ghiúrainn]] | [[Íomhá:Barnacle goose (Branta leucopsis).jpg|center|128px]] | Branta leucopsis | [[:commons:Category:Branta leucopsis|Branta leucopsis]] | 107 gram<br/>1.788 cileagram<br/>1.586 cileagram | 1.08 méadar | |- | style='text-align:right'| 329 | Q25882 | [[gé ghlas]] | [[Íomhá:00 3688 Graugans (Anser anser).jpg|center|128px]] | Anser anser | [[:commons:Category:Anser anser|Anser anser]] | 160 gram<br/>3.692 cileagram<br/>3.237 cileagram | 1.55 méadar | |- | style='text-align:right'| 330 | Q244189 | [[Gé Hutchins|gé ghogallach]] | [[Íomhá:AleutianCanadaGoose2.jpg|center|128px]] | Branta hutchinsii | [[:commons:Category:Branta hutchinsii|Branta hutchinsii]] | | | 26 lá |- | style='text-align:right'| 331 | Q658658 | [[gé ghormeiteach Aibisíneach]] | [[Íomhá:Blue-winged goose (Cyanochen cyanoptera).jpg|center|128px]] | Cyanochen cyanoptera | [[:commons:Category:Cyanochen cyanoptera|Cyanochen cyanoptera]] | 52 gram<br/>2.18 cileagram | | 32 lá |- | style='text-align:right'| 332 | Q755653 | [[Gé impireach|gé impiriúil]] | [[Íomhá:An emperor goose in flight (53706721602).jpg|center|128px]] | Anser canagicus | [[:commons:Category:Anser canagicus|Anser canagicus]] | | 119 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 333 | Q766276 | [[gé luaithcheannach]] | [[Íomhá:Chloephaga poliocephala -Patagonia-8.jpg|center|128px]] | Chloephaga poliocephala | [[:commons:Category:Chloephaga poliocephala|Chloephaga poliocephala]] | 89 gram<br/>2.233 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 334 | Q837402 | [[gé mhongach]] | [[Íomhá:Australian wood duck - male.jpg|center|128px]] | Chenonetta jubata | [[:commons:Category:Chenonetta jubata|Chenonetta jubata]] | 54 gram<br/>807 gram | 79 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 335 | Q129036 | [[gé shléibhe]] | [[Íomhá:Chloephaga picta.jpg|center|128px]] | Chloephaga picta | [[:commons:Category:Chloephaga picta|Chloephaga picta]] | 73 gram<br/>3.17 cileagram<br/>2.69 cileagram | 1.29 méadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 336 | Q27074540 | [[gé shneachta]] | [[Íomhá:Snow Goose (24510697391).jpg|center|128px]] | Anser caerulescens | [[:commons:Category:Anser caerulescens|Anser caerulescens]] | 127 gram<br/>2.63 cileagram | 148.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 337 | Q247412 | [[gé sporeiteach]] | [[Íomhá:Spur-winged Geese (Plectropterus gambensis niger) male.jpg|center|128px]] | Plectropterus gambensis | [[:commons:Category:Plectropterus gambensis|Plectropterus gambensis]] | 5.4 cileagram<br/>4.375 cileagram<br/>140 gram | | 31 lá |- | style='text-align:right'| 338 | Q191125 | [[gé stríoc-cheannach]] | [[Íomhá:Bar-headed Goose by Dr. Raju Kasambe DSCN7530 (23).jpg|center|128px]] | Anser indicus | [[:commons:Category:Anser indicus|Anser indicus]] | 141 gram<br/>2.505 cileagram<br/>2.23 cileagram | 150 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 339 | Q257006 | [[gé Thasmánach]] | [[Íomhá:Cereopsis novaehollandiae 2.jpg|center|128px]] | Cereopsis novaehollandiae | [[:commons:Category:Cereopsis novaehollandiae|Cereopsis novaehollandiae]] | 137 gram<br/>5.29 cileagram<br/>3.77 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 340 | Q274179 | [[Gé Éigipteach]] | [[Íomhá:Egyptian goose (05659).jpg|center|128px]] | Alopochen aegyptiaca | [[:commons:Category:Alopochen aegyptiaca|Alopochen aegyptiaca]] | | 144 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 341 | Q62168711 | [[Ceolaire casarnaí Pallas|Helopsaltes certhiola]] | [[Íomhá:Pallas's Grasshopper Warbler by Tisha Mukherjee 14.jpg|center|128px]] | Helopsaltes certhiola | [[:commons:Category:Helopsaltes certhiola|Helopsaltes certhiola]] | | | |- | style='text-align:right'| 342 | Q25247 | [[húpú]] | [[Íomhá:Common Hoopoe Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|center|128px]] | Upupa epops | [[:commons:Category:Upupa epops|Upupa epops]] | | 44 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 343 | Q17970 | [[iabairiú]] | [[Íomhá:Jabiru Mato Grosso Pantanal Brazil-2.jpg|center|128px]] | Jabiru mycteria | [[:commons:Category:Jabiru mycteria|Jabiru mycteria]] | | 245 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 344 | Q232523 | [[Iolar breac beag|iolar beag breac]] | [[Íomhá:Aquila pomarina orlik krzykliwyAM.jpg|center|128px]] | Clanga pomarina | [[:commons:Category:Clanga pomarina|Clanga pomarina]] | 88 gram<br/>1.258 cileagram<br/>1.693 cileagram | | 39 lá |- | style='text-align:right'| 345 | Q182971 | [[iolar crúbchlúmhach]] | [[Íomhá:Booted eagle, Hieraaetus pennatus, at Kgalagadi Transfrontier Pa (32334023348).jpg|center|128px]] | Hieraaetus pennatus | [[:commons:Category:Hieraaetus pennatus|Hieraaetus pennatus]] | 62 gram<br/>709 gram<br/>975 gram | 1.11 méadar | 38 lá |- | style='text-align:right'| 346 | Q41181 | [[iolar fíréan]] | [[Íomhá:Maakotka (Aquila chrysaetos) by Jarkko Järvinen.jpg|center|128px]] | Aquila chrysaetos | [[:commons:Category:Aquila chrysaetos|Aquila chrysaetos]] | 3.572 cileagram<br/>5.194 cileagram | 2.03 méadar | |- | style='text-align:right'| 347 | Q53745 | [[iolar hairpí]] | [[Íomhá:Harpia-harpyja-001.jpg|center|128px]] | Harpia harpyja | [[:commons:Category:Harpia harpyja|Harpia harpyja]] | 4.4 cileagram<br/>7.5 cileagram | 188.5 ceintiméadar | 56 lá |- | style='text-align:right'| 348 | Q168976 | [[iolar impiriúil]] | [[Íomhá:Eastern Imperial Eagle cr.jpg|center|128px]] | Aquila heliaca | [[:commons:Category:Aquila heliaca|Aquila heliaca]] | 2.585 cileagram<br/>3.845 cileagram<br/>132 gram | 197.5 ceintiméadar | 44 lá |- | style='text-align:right'| 349 | Q170251 | [[Iolar nathartha gearrladhrach|iolar ladharghearr]] | [[Íomhá:Circaetus gallicus - Short-toed snake-eagleı 02-1.jpg|center|128px]] | Circaetus gallicus | [[:commons:Category:Circaetus gallicus|Circaetus gallicus]] | 136 gram | 177 ceintiméadar | 46 lá |- | style='text-align:right'| 350 | Q127216 | [[iolar maol]] | [[Íomhá:Bald Eagle (Haliaeetus leucocephalus) Kachemak Bay, Alaska.jpg|center|128px]] | Haliaeetus leucocephalus | [[:commons:Category:Haliaeetus leucocephalus|Haliaeetus leucocephalus]] | 117 gram<br/>4.13 cileagram<br/>5.35 cileagram | 2.3 méadar | |- | style='text-align:right'| 351 | Q25438 | [[Iolar mara earrbhán|iolar mara]] | [[Íomhá:Adult White-tailed Eagle defending prey, Rezerwat Gostynin-Wloclawek, Poland.jpg|center|128px]] | Haliaeetus albicilla | [[:commons:Category:Haliaeetus albicilla|Haliaeetus albicilla]] | 142 gram<br/>4.014 cileagram<br/>5.572 cileagram | 2.18 méadar | |- | style='text-align:right'| 352 | Q179359 | [[iolar steipeach]] | [[Íomhá:Мангистауская область, степной орёл.jpg|center|128px]] | Aquila nipalensis | [[:commons:Category:Aquila nipalensis|Aquila nipalensis]] | 117 gram<br/>2.459 cileagram<br/>2.987 cileagram | 2.03 méadar | 45 lá |- | style='text-align:right'| 353 | Q888660 | [[Bonnán amhrasach|Ixobrychus dubius]] | [[Íomhá:Australian Little Bittern Sherwood Nov01.jpg|center|128px]] | Ixobrychus dubius | [[:commons:Category:Botaurus dubius|Botaurus dubius]] | | 45 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 354 | Q888651 | [[Bonnán scartha|Ixobrychus involucris]] | [[Íomhá:Ixobrychus involucris.jpg|center|128px]] | Ixobrychus involucris | [[:commons:Category:Botaurus involucris|Botaurus involucris]] | 80 gram | | |- | style='text-align:right'| 355 | Q26444 | [[lacha bhadánach]] | [[Íomhá:Tufted Duck 09 05 2025 01.jpg|center|128px]] | Aythya fuligula | [[:commons:Category:Aythya fuligula|Aythya fuligula]] | 56 gram | 0.71 méadar | |- | style='text-align:right'| 356 | Q25495361 | [[lacha bháneiteach]] | [[Íomhá:White-winged wood duck.jpg|center|128px]] | Asarcornis scutulata | [[:commons:Category:Asarcornis scutulata|Asarcornis scutulata]] | 3.25 cileagram<br/>2.65 cileagram<br/>72.3 gram | | |- | style='text-align:right'| 357 | Q597144 | [[lacha cheann-bhándearg]] | [[Íomhá:Rhodonessa caryophyllacea.jpg|center|128px]] | Rhodonessa caryophyllacea | [[:commons:Category:Rhodonessa caryophyllacea|Rhodonessa caryophyllacea]] | | | |- | style='text-align:right'| 358 | Q241399 | [[lacha cheannbhán]] | [[Íomhá:Oxyura leucocephala, Clot-de-Galvany, Alicante 16.jpg|center|128px]] | Oxyura leucocephala | [[:commons:Category:Oxyura leucocephala|Oxyura leucocephala]] | 96 gram<br/>737 gram<br/>593 gram | 66 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 359 | Q322159 | [[lacha choille]] | [[Íomhá:Wood duck druid ridge cemetery 10.10.20 DSC 5487.jpg|center|128px]] | Aix sponsa | [[:commons:Category:Aix sponsa|Aix sponsa]] | | 71 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 360 | Q845292 | [[lacha chosrua]] | [[Íomhá:028 - AMERICAN BLACK DUCK (2-19-11) Quidi Vidi Lake, St John's, Newfoundland (8710694225).jpg|center|128px]] | Anas rubripes | [[:commons:Category:Anas rubripes|Anas rubripes]] | 1.252 cileagram<br/>1.111 cileagram | 90.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 361 | Q426968 | [[lacha chuircíneach]] | [[Íomhá:Knob-billed Duck Sarkidiornis melanotos, female, by Dr. Raju Kasambe DSCN8938 (1).jpg|center|128px]] | Sarkidiornis melanotos | [[:commons:Category:Sarkidiornis melanotos|Sarkidiornis melanotos]] | 66 gram<br/>1.455 cileagram<br/>1.777 cileagram | | 29 lá |- | style='text-align:right'| 362 | Q26597 | [[lacha earrfhada]] | [[Íomhá:Clangula-hyemalis-011.jpg|center|128px]] | Clangula hyemalis | [[:commons:Category:Clangula hyemalis|Clangula hyemalis]] | | 0.71 méadar | |- | style='text-align:right'| 363 | Q654901 | [[lacha Fhilipíneach]] | [[Íomhá:Anas luzonica, Candaba Marsh, Luzon 1.jpg|center|128px]] | Anas luzonica | [[:commons:Category:Anas luzonica|Anas luzonica]] | 906 gram<br/>779 gram | 84 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 364 | Q535206 | [[lacha ghob-bhuí]] | [[Íomhá:Gelbschnabelente Anas undulata 0505273 Wikiausschnitt.jpg|center|128px]] | Anas undulata | [[:commons:Category:Anas undulata|Anas undulata]] | 55 gram | | |- | style='text-align:right'| 365 | Q851349 | [[lacha ghobrósach]] | [[Íomhá:Netta peposaca - Miguel - 569265081 (cropped).jpeg|center|128px]] | Netta peposaca | [[:commons:Category:Netta peposaca|Netta peposaca]] | 1.181 cileagram<br/>1.004 cileagram | | 28 lá |- | style='text-align:right'| 366 | Q845624 | [[lacha Hartlaub]] | [[Íomhá:Pteronetta hartlaubii (Hartlaub's Duck), Lac Mafoumi, Gabon 1.jpg|center|128px]] | Pteronetta hartlaubii | [[:commons:Category:Pteronetta hartlaubii|Pteronetta hartlaubii]] | 40 gram<br/>1.035 cileagram<br/>790 gram | | 31 lá |- | style='text-align:right'| 367 | Q26635 | [[lacha iascán]] | [[Íomhá:2014-04-14 Aythya marila, female, Killingworth Lake, Northumberland 04.jpg|center|128px]] | Aythya marila | [[:commons:Category:Aythya marila|Aythya marila]] | | 0.82 méadar | |- | style='text-align:right'| 368 | Q917490 | [[lacha Meller]] | [[Íomhá:Anas.melleri.3.jpg|center|128px]] | Anas melleri | [[:commons:Category:Anas melleri|Anas melleri]] | 45 gram | | |- | style='text-align:right'| 369 | Q200339 | [[lacha mhandrach]] | [[Íomhá:Mandarin ducks by the Weiming Lake of Peking University 09.jpg|center|128px]] | Aix galericulata | [[:commons:Category:Aix galericulata|Aix galericulata]] | 41 gram | 71 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 370 | Q191723 | [[lacha mheirgeach]] | [[Íomhá:Ferruginous Pochard Aythya nyroca Male by Dr. Raju Kasambe DSCN2746 (12).jpg|center|128px]] | Aythya nyroca | [[:commons:Category:Aythya nyroca|Aythya nyroca]] | 43 gram<br/>583 gram<br/>520 gram | 65 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 371 | Q601055 | [[lacha mhuinceach]] | [[Íomhá:Ring-necked Duck (f) (26058476660).jpg|center|128px]] | Aythya collaris | [[:commons:Category:Aythya collaris|Aythya collaris]] | 744 gram<br/>671 gram | 68 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 372 | Q647461 | [[lacha rua]] | [[Íomhá:065 - RUDDY DUCK (11-27-07) fem, oso flaco, sloco, ca oso (1) (8718083235).jpg|center|128px]] | Oxyura jamaicensis | [[:commons:Category:Oxyura jamaicensis|Oxyura jamaicensis]] | 590 gram<br/>499 gram | 57.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 373 | Q28106837 | [[Rualacha|Lacha rua]] | [[Íomhá:1994. Марка России 0170 hi.jpg|center|128px]] | Mareca penelope | [[:commons:Category:Mareca penelope|Mareca penelope]] | | | |- | style='text-align:right'| 374 | Q839542 | [[lacha spotghobach]] | [[Íomhá:Pair Indian Spot-billed Duck Karanji Mysore Dec23 A7C 08342.jpg|center|128px]] | Anas poecilorhyncha | [[:commons:Category:Anas poecilorhyncha|Anas poecilorhyncha]] | 57 gram<br/>1.365 cileagram<br/>1.025 cileagram | 0.689 méadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 375 | Q570379 | [[ladhrán buí]] | [[Íomhá:Greater Yellowlegs2.jpg|center|128px]] | Tringa melanoleuca | [[:commons:Category:Tringa melanoleuca|Tringa melanoleuca]] | 27.9 gram<br/>170 gram | 72 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 376 | Q18840 | [[laidhrín glas]] | [[Íomhá:Greenshank (Tringa nebularia).jpg|center|128px]] | Tringa nebularia | [[:commons:Category:Tringa nebularia|Tringa nebularia]] | 30.5 gram<br/>173 gram | 0.61 méadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 377 | Q25418 | [[lasair choille]] | [[Íomhá:Carcar.jpg|center|128px]] | Carduelis carduelis | [[:commons:Category:Carduelis carduelis|Carduelis carduelis]] | 1.53 gram | 0.24 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 378 | Q27471 | [[Lasairchíor choiteann|lasairchíor]] | [[Íomhá:Regulus ignicapilla Frank Vassen.jpg|center|128px]] | Regulus ignicapilla | [[:commons:Category:Regulus ignicapilla|Regulus ignicapilla]] | | 14 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 379 | Q179863 | [[Lasairéan mór|lasairéan]] | [[Íomhá:Flamant rose Thyna009.jpg|center|128px]] | Phoenicopterus roseus | [[:commons:Category:Phoenicopterus roseus|Phoenicopterus roseus]] | | 163.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 380 | Q644012 | [[Leptoptilos dubius]] | [[Íomhá:Greater Adjutant (Leptoptilos dubius).jpg|center|128px]] | Leptoptilos dubius | [[:commons:Category:Leptoptilos dubius|Leptoptilos dubius]] | | | |- | style='text-align:right'| 381 | Q155878 | [[liathchearc]] | [[Íomhá:Birkhahn.jpg|center|128px]] | Lyrurus tetrix | [[:commons:Category:Lyrurus tetrix|Lyrurus tetrix]] | 1.175 cileagram<br/>925 gram<br/>35.5 gram | 72 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 382 | Q845408 | [[Cearc fhraoigh Chugasaigh|liathchearc cugasach]] | [[Íomhá:Tetras du caucase jogo 0g.jpg|center|128px]] | Lyrurus mlokosiewiczi | [[:commons:Category:Lyrurus mlokosiewiczi|Lyrurus mlokosiewiczi]] | 32.5 gram<br/>865 gram<br/>766 gram | | 22 lá |- | style='text-align:right'| 383 | Q178942 | [[liatráisc]] | [[Íomhá:Mistle Thrush (Turdus viscivorus) (33847459792).jpg|center|128px]] | Turdus viscivorus | [[:commons:Category:Turdus viscivorus|Turdus viscivorus]] | | 0.44 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 384 | Q26641 | [[lon creige]] | [[Íomhá:2015-04-20 Turdus torquatus torquatus Cairngorm 2.jpg|center|128px]] | Turdus torquatus | [[:commons:Category:Turdus torquatus|Turdus torquatus]] | 7.4 gram | 40 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 385 | Q58958 | [[luathrán]] | [[Íomhá:2014-05-25 Sanderling, Paignton Beach, Devon 1.jpg|center|128px]] | Calidris alba | [[:commons:Category:Calidris alba|Calidris alba]] | | 35 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 386 | Q184432 | [[lóma Artach]] | [[Íomhá:Gavia arctica1.jpg|center|128px]] | Gavia arctica | [[:commons:Category:Gavia arctica|Gavia arctica]] | | 1.2 méadar | |- | style='text-align:right'| 387 | Q558990 | [[Lóma an Aigéin Chiúin|lóma ciúinmuirí]] | [[Íomhá:PacificLoon24.jpg|center|128px]] | Gavia pacifica | [[:commons:Category:Gavia pacifica|Gavia pacifica]] | 95 gram<br/>2.349 cileagram<br/>2.115 cileagram | | 29 lá |- | style='text-align:right'| 388 | Q26691 | [[lóma rua]] | [[Íomhá:Gavia stellata -Iceland -swimming-8.jpg|center|128px]] | Gavia stellata | [[:commons:Category:Gavia stellata|Gavia stellata]] | 1.729 cileagram<br/>1.477 cileagram | 1.04 méadar | |- | style='text-align:right'| 389 | Q673417 | [[Malacocincla perspicillata]] | [[Íomhá:Enigma dari Karst Meratus.jpg|center|128px]] | Malacocincla perspicillata | [[:commons:Category:Malacocincla perspicillata|Malacocincla perspicillata]] | | | |- | style='text-align:right'| 390 | Q25348 | [[mallard]] | [[Íomhá:Anas platyrhynchos (Male) on the ground.jpg|center|128px]] | Anas platyrhynchos | [[:commons:Category:Anas platyrhynchos|Anas platyrhynchos]] | | 0.88 méadar | |- | style='text-align:right'| 391 | Q28106966 | [[Gadual|Mareca strepera]] | [[Íomhá:Anas strepera pair.jpg|center|128px]] | Mareca strepera | [[:commons:Category:Mareca strepera|Mareca strepera]] | | | |- | style='text-align:right'| 392 | Q273067 | [[Meantán crochta|meantán crochadánach]] | [[Íomhá:Remiz pendulinus (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Remiz pendulinus | [[:commons:Category:Remiz pendulinus|Remiz pendulinus]] | 0.95 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 393 | Q192817 | [[meantán croiméalach]] | [[Íomhá:Bartmeise(Cropped) by Wolfram Riech.jpg|center|128px]] | Panurus biarmicus | [[:commons:Category:Panurus biarmicus|Panurus biarmicus]] | 1.88 gram<br/>15.3 gram | 17 ceintiméadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 394 | Q207831 | [[meantán cuircíneach]] | [[Íomhá:Lophophanes cristatus - 01.jpg|center|128px]] | Lophophanes cristatus | [[:commons:Category:Lophophanes cristatus|Lophophanes cristatus]] | 1.31 gram | 100000 millimetre | 14 lá |- | style='text-align:right'| 395 | Q574281 | [[Meantán gruama|meantán duairc]] | [[Íomhá:Poecile lugubris, Bulgaria 1.jpg|center|128px]] | Poecile lugubris | [[:commons:Category:Poecile lugubris|Poecile lugubris]] | 1.68 gram<br/>16.8 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 396 | Q191096 | [[meantán dubh]] | [[Íomhá:Coal Tit - Dugalbitta, Uttarakhand, India (15143483976).jpg|center|128px]] | Periparus ater | [[:commons:Category:Periparus ater|Periparus ater]] | 1.04 gram | 0.18 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 397 | Q170831 | [[meantán earrfhada]] | [[Íomhá:Long-tailed tit (74940).jpg|center|128px]] | Aegithalos caudatus | [[:commons:Category:Aegithalos caudatus|Aegithalos caudatus]] | | 18 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 398 | Q25404 | [[meantán gorm]] | [[Íomhá:Parus caeruleus1.jpg|center|128px]] | Cyanistes caeruleus | [[:commons:Category:Cyanistes caeruleus|Cyanistes caeruleus]] | 1.14 gram<br/>11.8 gram | 18 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 399 | Q4967039 | [[Meantán Hyrcaniach|meantán Iaránach]] | [[Íomhá:Poecile hyrcanus 122184675.jpg|center|128px]] | Poecile hyrcanus | [[:commons:Category:Poecile hyrcanus|Poecile hyrcanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 400 | Q207838 | [[meantán lathaí]] | [[Íomhá:Sumpfmeise im NSG Hirschacker und Dossenwald 2.jpg|center|128px]] | Poecile palustris | [[:commons:Category:Poecile palustris|Poecile palustris]] | 1.24 gram<br/>11.9 gram | 19 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 401 | Q215211 | [[meantán léana]] | [[Íomhá:Parus atricapillus 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] | Poecile montanus | [[:commons:Category:Poecile montanus|Poecile montanus]] | | 19 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 402 | Q25485 | [[meantán mór]] | [[Íomhá:Great tit (Parus major), Parc de Woluwé, Brussels (13042792905).jpg|center|128px]] | Parus major | [[:commons:Category:Parus major|Parus major]] | 1.68 gram<br/>18.5 gram | 0.23 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 403 | Q571268 | [[Stercorarius maccormicki|meirleach Antartach]] | [[Íomhá:Skua Terra Nova Bay 01.jpg|center|128px]] | Stercorarius maccormicki | [[:commons:Category:Stercorarius maccormicki|Stercorarius maccormicki]] | 89.4 gram<br/>1.277 cileagram<br/>1.421 cileagram | 135 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 404 | Q203053 | [[meirleach Artach]] | [[Íomhá:2021-07-11 Parasitic jaeger chick.jpg|center|128px]] | Stercorarius parasiticus | [[:commons:Category:Stercorarius parasiticus|Stercorarius parasiticus]] | | 1.06 méadar | |- | style='text-align:right'| 405 | Q207760 | [[meirleach mór]] | [[Íomhá:GreatSkuaInWater.jpg|center|128px]] | Stercorarius skua | [[:commons:Category:Stercorarius skua|Stercorarius skua]] | 111.7 gram<br/>1.735 cileagram<br/>1.935 cileagram | 136 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 406 | Q212767 | [[meirleach pomairíneach]] | [[Íomhá:Pomarine Skua ( Stercorarius pomarinus ) Adult summer ... Coatham Sands , Redcar (53247051024).jpg|center|128px]] | Stercorarius pomarinus | [[:commons:Category:Stercorarius pomarinus|Stercorarius pomarinus]] | 66 gram<br/>648 gram<br/>740 gram | 1.18 méadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 407 | Q131918 | [[meirliún]] | [[Íomhá:Falco columbarius PP.jpg|center|128px]] | Falco columbarius | [[:commons:Category:Falco columbarius|Falco columbarius]] | 162 gram<br/>212 gram | 60 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 408 | Q184518 | [[mionchnagaire breac]] | [[Íomhá:PicoidesMinorBack.jpg|center|128px]] | Dryobates minor | [[:commons:Category:Dryobates minor|Dryobates minor]] | | 26 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 409 | Q27075424 | [[Mionfhuiseog ladharghearr]] | [[Íomhá:Lesser Short-toed Lark Alaudala rufescens polatzeki, Fuerteventura.jpg|center|128px]] | Alaudala rufescens | [[:commons:Category:Alaudala rufescens|Alaudala rufescens]] | | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 410 | Q386949 | [[mionghé Afracach]] | [[Íomhá:African pygmy goose, Nettapus auritus, at Muirhead Dams, Royal Macadamia Plantations, Machado, Limpopo, South Africa - male (26210431045) cropped.jpg|center|128px]] | Nettapus auritus | [[:commons:Category:Nettapus auritus|Nettapus auritus]] | 23 gram | | 24 lá |- | style='text-align:right'| 411 | Q191628 | [[mionghé bhánéadanach]] | [[Íomhá:Anser erythropus MHNT.ZOO.2010.11.14.6.jpg|center|128px]] | Anser erythropus | [[:commons:Category:Anser erythropus|Anser erythropus]] | 100 gram<br/>1.797 cileagram | 125 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 412 | Q833243 | [[mionlacha iascán]] | [[Íomhá:Aythya affinis.JPG|center|128px]] | Aythya affinis | [[:commons:Category:Aythya affinis|Aythya affinis]] | 825 gram<br/>748 gram | 72.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 413 | Q210954 | [[Steilléadar|Mionlacha lochlannach]] | [[Íomhá:047 - STELLER'S EIDER (6-16-2016) barrow, alaska -02 (27539228164).jpg|center|128px]] | Polysticta stelleri | [[:commons:Category:Polysticta stelleri|Polysticta stelleri]] | 58 gram<br/>807 gram | | |- | style='text-align:right'| 414 | Q28000 | [[mionladhrán buí]] | [[Íomhá:Lesser Yellowlegs.jpg|center|128px]] | Tringa flavipes | [[:commons:Category:Tringa flavipes|Tringa flavipes]] | 17.4 gram<br/>81 gram | 61.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 415 | Q229408 | [[mionphocaire gaoithe]] | [[Íomhá:A Lesser Kestrel on a Weak Perch (49591372658).jpg|center|128px]] | Falco naumanni | [[:commons:Category:Falco naumanni|Falco naumanni]] | 16 gram<br/>148 gram<br/>170 gram | 0.65 méadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 416 | Q239393 | [[mionscréachán liath]] | [[Íomhá:Lesser Grey Shrike by Daniel Bastaja.jpg|center|128px]] | Lanius minor | [[:commons:Category:Lanius minor|Lanius minor]] | 4.3 gram<br/>46 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 417 | Q191155 | [[mionulchabhán Eoráiseach]] | [[Íomhá:Eurasian pygmy owl (Glaucidium passerinum) Białowieza.jpg|center|128px]] | Glaucidium passerinum | [[:commons:Category:Glaucidium passerinum|Glaucidium passerinum]] | 8.3 gram<br/>58 gram<br/>73 gram | 35 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 418 | Q742818 | [[monál Himiléach]] | [[Íomhá:Himalayan Monal Adult Female Tungnath Rudraprayag Uttarakhand India 14.06.2013.jpg|center|128px]] | Lophophorus impejanus | [[:commons:Category:Lophophorus impejanus|Lophophorus impejanus]] | | | |- | style='text-align:right'| 419 | Q242851 | [[musclacha]] | [[Íomhá:Muskovy duck (Cairina moschata).JPG|center|128px]] | Cairina moschata | [[:commons:Category:Cairina moschata|Cairina moschata]] | 74 gram<br/>3 cileagram<br/>1.25 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 420 | Q116667 | [[Míona coiteann|míona]] | [[Íomhá:Common Myna in Rabindra Sarobar February 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|128px]] | Acridotheres tristis | [[:commons:Category:Acridotheres tristis|Acridotheres tristis]] | 7.1 gram | 0.378 méadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 421 | Q180835 | [[mórcheolaire giolcaí]] | [[Íomhá:Drosselrohrsänger Great reed warbler.jpg|center|128px]] | Acrocephalus arundinaceus | [[:commons:Category:Acrocephalus arundinaceus|Acrocephalus arundinaceus]] | 3.15 gram | | |- | style='text-align:right'| 422 | Q26209 | [[mórchnagaire breac]] | [[Íomhá:Dendrocopos major EM1B2679 (35219263071).jpg|center|128px]] | Dendrocopos major | [[:commons:Category:Dendrocopos major|Dendrocopos major]] | 5.7 gram<br/>89 gram | 36 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 423 | Q333796 | [[Éigrit mhór ghorm|Mórchorr ghorm]] | [[Íomhá:Great blue heron in GWC (21718).jpg|center|128px]] | Ardea herodias | [[:commons:Category:Ardea herodias|Ardea herodias]] | 2.48 cileagram<br/>2.11 cileagram | 183 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 424 | Q665363 | [[mórchuach bhreac]] | [[Íomhá:Clamator glandarius (juvenile).jpg|center|128px]] | Clamator glandarius | [[:commons:Category:Clamator glandarius|Clamator glandarius]] | 9.85 gram<br/>169 gram<br/>138 gram | | |- | style='text-align:right'| 425 | Q476356 | [[Sléibhín Pallas|mórfhaoileán ceanndubh]] | [[Íomhá:Larus ichthyaetus.jpg|center|128px]] | Ichthyaetus ichthyaetus | [[:commons:Category:Ichthyaetus ichthyaetus|Ichthyaetus ichthyaetus]] | 112 gram<br/>1.599 cileagram<br/>1.189 cileagram | 161 ceintiméadar | 25 lá |- | style='text-align:right'| 426 | Q184508 | [[mórscréachán liath]] | [[Íomhá:Great Grey Shrike in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|128px]] | Lanius excubitor | [[:commons:Category:Lanius excubitor|Lanius excubitor]] | 63.4 gram | 32 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 427 | Q81515 | [[mórulchabhán cluasach]] | [[Íomhá:Bubo virginianus -Canada-6.jpg|center|128px]] | Bubo virginianus | [[:commons:Category:Bubo virginianus|Bubo virginianus]] | | 1.34 méadar | |- | style='text-align:right'| 428 | Q25692 | [[naoscach]] | [[Íomhá:Bekassine (Blick nach oben).jpg|center|128px]] | Gallinago gallinago | [[:commons:Category:Gallinago gallinago|Gallinago gallinago]] | 111 gram<br/>128 gram | 0.52 méadar | |- | style='text-align:right'| 429 | Q26711 | [[naoscach bhídeach]] | [[Íomhá:Lymnocryptes minimus.jpg|center|128px]] | Lymnocryptes minimus | [[:commons:Category:Lymnocryptes minimus|Lymnocryptes minimus]] | 53.7 gram<br/>46.7 gram | 40 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 430 | Q687695 | [[néné]] | [[Íomhá:Branta sandvicensis -Kilauea Point National Wildlife Refuge, Hawaii, USA-8.jpg|center|128px]] | Branta sandvicensis | [[:commons:Category:Branta sandvicensis|Branta sandvicensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 431 | Q1193048 | [[Gearg choille scornáin|Odontophorus strophium]] | [[Íomhá:Odontophorus strophium - 1820-1863 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ17100201 (cropped).tif|center|128px]] | Odontophorus strophium | [[:commons:Category:Odontophorus strophium|Odontophorus strophium]] | | | |- | style='text-align:right'| 432 | Q188660 | [[Opisthocomus hoazin]] | [[Íomhá:Hoatzin (Opisthocomus hoazin) Rio Napo.jpg|center|128px]] | Opisthocomus hoazin | [[:commons:Category:Opisthocomus hoazin|Opisthocomus hoazin]] | | | 31 lá |- | style='text-align:right'| 433 | Q279939 | [[Oxyura maccoa]] | [[Íomhá:Oxyura maccoa.jpg|center|128px]] | Oxyura maccoa | [[:commons:Category:Oxyura maccoa|Oxyura maccoa]] | 96 gram<br/>820 gram<br/>554 gram | | 26 lá |- | style='text-align:right'| 434 | Q27075910 | [[parúl tuaisceartach]] | [[Íomhá:Northern parula (81098).jpg|center|128px]] | Setophaga americana | [[:commons:Category:Setophaga americana|Setophaga americana]] | 1.26 gram | | |- | style='text-align:right'| 435 | Q26106 | [[Patraisc choiteann|patraisc]] | [[Íomhá:Nurmkana (cropped).jpg|center|128px]] | Perdix perdix | [[:commons:Category:Perdix perdix|Perdix perdix]] | | 46 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 436 | Q733777 | [[patraisc bhroinnliath]] | [[Íomhá:Lossy-page1-2929px-Perdix personata - 1820-1863 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ17100109.png|center|128px]] | Arborophila orientalis | [[:commons:Category:Arborophila orientalis|Arborophila orientalis]] | | | |- | style='text-align:right'| 437 | Q754863 | [[patraisc chosdearg]] | [[Íomhá:AlectorisRufa.jpg|center|128px]] | Alectoris rufa | [[:commons:Category:Alectoris rufa|Alectoris rufa]] | 20.1 gram | 48 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 438 | Q194043 | [[patraisc thiucair]] | [[Íomhá:Chukar Partridge (Alectoris chukar) (39660989151).jpg|center|128px]] | Alectoris chukar | [[:commons:Category:Alectoris chukar|Alectoris chukar]] | 650 gram<br/>565 gram<br/>22.5 gram | 51 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 439 | Q168748 | [[Peannaire (éan)|peannaire]] | [[Íomhá:Secretario (Sagittarius serpentarius), parque nacional de Amboseli, Kenia, 2024-05-23, DD 13.jpg|center|128px]] | Sagittarius serpentarius | [[:commons:Category:Sagittarius serpentarius|Sagittarius serpentarius]] | 130 gram<br/>4.052 cileagram | 203 ceintiméadar | 44 lá |- | style='text-align:right'| 440 | Q208060 | [[pearaicít rósbhráisléadach]] | [[Íomhá:African Rose-ringed Parakeet, Tamanrasset, Algeria 1.jpg|center|128px]] | Psittacula krameri | [[:commons:Category:Psittacula krameri|Psittacula krameri]] | | 45 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 441 | Q220328 | [[pearóid liath Afracach]] | [[Íomhá:Perroquet à Yampopo Beach - Douala.jpg|center|128px]] | Psittacus erithacus | [[:commons:Category:Psittacus erithacus|Psittacus erithacus]] | 18.7 gram | | |- | style='text-align:right'| 442 | Q199427 | [[peileacán bán]] | [[Íomhá:Great white pelican (Pelecanus onocrotalus).jpg|center|128px]] | Pelecanus onocrotalus | [[:commons:Category:Pelecanus onocrotalus|Pelecanus onocrotalus]] | 180 gram<br/>11.45 cileagram<br/>7.59 cileagram | 2.91 méadar | |- | style='text-align:right'| 443 | Q184751 | [[peileacán Dalmátach]] | [[Íomhá:Dalmatian Pelican Pelecanus crispus by Dr. Raju Kasambe DSCN6899 (3).jpg|center|128px]] | Pelecanus crispus | [[:commons:Category:Pelecanus crispus|Pelecanus crispus]] | | 320 ceintiméadar | 32 lá |- | style='text-align:right'| 444 | Q385891 | [[piasún cír]] | [[Íomhá:Cheer Pheasant.jpg|center|128px]] | Catreus wallichii | [[:commons:Category:Catreus wallichii|Catreus wallichii]] | 1.525 cileagram<br/>1.13 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 445 | Q25307 | [[Snag breac|Pica pica]] | [[Íomhá:Eurasian magpie (10860).jpg|center|128px]] | Pica pica | [[:commons:Category:Pica pica|Pica pica]] | 9.9 gram<br/>221 gram<br/>191 gram | 56 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 446 | Q25392 | [[pilibín]] | [[Íomhá:Northern-Lapwing-Vanellus-vanellus.jpg|center|128px]] | Vanellus vanellus | [[:commons:Category:Vanellus vanellus|Vanellus vanellus]] | 25.5 gram | 0.75 méadar<br/>69.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 447 | Q279307 | [[pilibín ealtúil]] | [[Íomhá:Sociable Lapwing, Korgalzhynskiy, Kazakhstan 1.jpg|center|128px]] | Vanellus gregarius | [[:commons:Category:Vanellus gregarius|Vanellus gregarius]] | 26.5 gram<br/>252 gram<br/>200 gram | 70 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 448 | Q161829 | [[piongain impireach]] | [[Íomhá:202501 Emperor penguin.svg|center|128px]] | Aptenodytes forsteri | [[:commons:Category:Aptenodytes forsteri|Aptenodytes forsteri]] | 425 gram | | |- | style='text-align:right'| 449 | Q494544 | [[Corr bheag|Platalea minor]] | [[Íomhá:Platalea minor okinawa.jpg|center|128px]] | Platalea minor | [[:commons:Category:Platalea minor|Platalea minor]] | | 110 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 450 | Q26490 | [[Pocaire gaoithe coiteann|pocaire gaoithe]] | [[Íomhá:Common kestrel falco tinnunculus.jpg|center|128px]] | Falco tinnunculus | [[:commons:Category:Falco tinnunculus|Falco tinnunculus]] | 201 gram | 0.73 méadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 451 | Q187902 | [[Cearcóg chorcra|Porphyrio porphyrio]] | [[Íomhá:Purpurhuhn.jpg|center|128px]] | Porphyrio porphyrio | [[:commons:Category:Porphyrio porphyrio|Porphyrio porphyrio]] | | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 452 | Q25700 | [[praslacha]] | [[Íomhá:Common Teal Male (8602525826).jpg|center|128px]] | Anas crecca | [[:commons:Category:Anas crecca|Anas crecca]] | | 0.59 méadar | |- | style='text-align:right'| 453 | Q331447 | [[praslacha mharmarach]] | [[Íomhá:Marbled Teal (Marmaronetta angustirostris) RWD2.jpg|center|128px]] | Marmaronetta angustirostris | [[:commons:Category:Marmaronetta angustirostris|Marmaronetta angustirostris]] | 562 gram<br/>492 gram | 65 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 454 | Q695729 | [[pratancól dubheiteach]] | [[Íomhá:Black-winged pratincole (Glareola nordmanni) at Mkhombo Dam, Mpumalanga (36861637734).jpg|center|128px]] | Glareola nordmanni | [[:commons:Category:Glareola nordmanni|Glareola nordmanni]] | 11 gram<br/>97 gram | 64 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 455 | Q330310 | [[pratancól muinceach]] | [[Íomhá:Collared pratincole (Glareola pratincola).jpg|center|128px]] | Glareola pratincola | [[:commons:Category:Glareola pratincola|Glareola pratincola]] | 10.1 gram<br/>77 gram | 65 ceintiméadar | 18 lá |- | style='text-align:right'| 456 | Q1262047 | [[Seabhac droimliath|Pseudastur occidentalis]] | [[Íomhá:Gray-backed Hawk - South-Ecuador S4E8637 (15478568822).jpg|center|128px]] | Pseudastur occidentalis | [[:commons:Category:Pseudastur occidentalis|Pseudastur occidentalis]] | | | |- | style='text-align:right'| 457 | Q643836 | [[Pyrrhocorax pyrrhocorax]] | [[Íomhá:Alpenkrähe-Pyrrhocorax.jpg|center|128px]] | Pyrrhocorax pyrrhocorax | [[:commons:Category:Pyrrhocorax pyrrhocorax|Pyrrhocorax pyrrhocorax]] | 312 gram<br/>263 gram | 82 ceintiméadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 458 | Q244350 | [[póiseard cíordhearg]] | [[Íomhá:Netta rufina - Jona (SG) Stampf 2011-04-24 15-55-50.jpg|center|128px]] | Netta rufina | [[:commons:Category:Netta rufina|Netta rufina]] | 56 gram<br/>1.115 cileagram | 87 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 459 | Q642685 | [[riabhóg chladaigh]] | [[Íomhá:2015-04-22 Anthus petrosus, Portsoy.jpg|center|128px]] | Anthus petrosus | [[:commons:Category:Anthus petrosus|Anthus petrosus]] | | 25 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 460 | Q143313 | [[riabhóg choille]] | [[Íomhá:2015-04-21 Anthus trivialis, Abernethy Forest 1.jpg|center|128px]] | Anthus trivialis | [[:commons:Category:Anthus trivialis|Anthus trivialis]] | 22 gram<br/>25 gram | 0.27 méadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 461 | Q27226 | [[riabhóg dhonn]] | [[Íomhá:Anthus campestris-3.jpg|center|128px]] | Anthus campestris | [[:commons:Category:Anthus campestris|Anthus campestris]] | 2.73 gram<br/>22 gram | | 12 lá |- | style='text-align:right'| 462 | Q26956 | [[riabhóg mhóna]] | [[Íomhá:Meadow-Pipit.jpg|center|128px]] | Anthus pratensis | [[:commons:Category:Anthus pratensis|Anthus pratensis]] | 2.06 gram | 0.26 méadar | |- | style='text-align:right'| 463 | Q241347 | [[riabhóg phíbrua]] | [[Íomhá:Anthus cervinus2.jpg|center|128px]] | Anthus cervinus | [[:commons:Category:Anthus cervinus|Anthus cervinus]] | 2.01 gram | | |- | style='text-align:right'| 464 | Q208707 | [[riabhóg uisce]] | [[Íomhá:Anthus spinoletta - Water Pipit, Kahramanmaraş 2016-11-18 01-10.jpg|center|128px]] | Anthus spinoletta | [[:commons:Category:Anthus spinoletta|Anthus spinoletta]] | 2.73 gram | 26 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 465 | Q179367 | [[rollóir Eorpach]] | [[Íomhá:Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg|center|128px]] | Coracias garrulus | [[:commons:Category:Coracias garrulus|Coracias garrulus]] | | | 18 lá |- | style='text-align:right'| 466 | Q927358 | [[rowi]] | [[Íomhá:Okarito kiwi 2.jpg|center|128px]] | Apteryx rowi | [[:commons:Category:Apteryx rowi|Apteryx rowi]] | | | |- | style='text-align:right'| 467 | Q28122714 | [[rufachán]] | [[Íomhá:Philomachus pugnaxRuffKampfläufer.JPG|center|128px]] | Calidris pugnax | [[:commons:Category:Calidris pugnax|Calidris pugnax]] | 21 gram<br/>170 gram<br/>102 gram | | 21 lá |- | style='text-align:right'| 468 | Q185099 | [[rálóg uisce]] | [[Íomhá:Wasserralle Bodensee.jpg|center|128px]] | Rallus aquaticus | [[:commons:Category:Rallus aquaticus|Rallus aquaticus]] | 125 gram<br/>98 gram | 42 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 469 | Q25383 | [[rí rua]] | [[Íomhá:Fringilla coelebs (5577610542).jpg|center|128px]] | Fringilla coelebs | [[:commons:Category:Fringilla coelebs|Fringilla coelebs]] | 2.16 gram<br/>22 gram | 0.26 méadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 470 | Q182209 | [[rí-phiongain]] | [[Íomhá:King Penguins on Saunders Island (5586254113).jpg|center|128px]] | Aptenodytes patagonicus | [[:commons:Category:Aptenodytes patagonicus|Aptenodytes patagonicus]] | 306 gram<br/>12.8 cileagram<br/>11.5 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 471 | Q130933 | [[Rí-ulchabhán Eoráiseach|rí-ulchabhán]] | [[Íomhá:Hubro (Bubo bubo).JPG|center|128px]] | Bubo bubo | [[:commons:Category:Bubo bubo|Bubo bubo]] | 80 gram<br/>2.38 cileagram<br/>2.992 cileagram | 174 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 472 | Q1273551 | [[rí-ulchabhán beag]] | [[Íomhá:PseudoptynxGurneyiSmit.jpg|center|128px]] | Otus gurneyi | [[:commons:Category:Otus gurneyi|Otus gurneyi]] | | | |- | style='text-align:right'| 473 | Q819706 | [[Carpodacus rubicilla|rósghlasán mór Cugasach]] | [[Íomhá:Great Rosefinch North Sikkim India 15.10.2019.jpg|center|128px]] | Carpodacus rubicilla | [[:commons:Category:Carpodacus rubicilla|Carpodacus rubicilla]] | | | |- | style='text-align:right'| 474 | Q46143 | [[rósghlasán scarlóideach]] | [[Íomhá:Carpodacus erythrinus 20060623.jpg|center|128px]] | Carpodacus erythrinus | [[:commons:Category:Carpodacus erythrinus|Carpodacus erythrinus]] | | 26 ceintiméadar | 11 lá |- | style='text-align:right'| 475 | Q25386 | [[rúcach]] | [[Íomhá:Corvus frugilegus -Dartmoor, Devon, England-8.jpg|center|128px]] | Corvus frugilegus | [[:commons:Category:Corvus frugilegus|Corvus frugilegus]] | 489 gram<br/>418 gram | 0.93 méadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 476 | Q25777 | [[sacán]] | [[Íomhá:Björktrast (Turdus pilaris)-4.jpg|center|128px]] | Turdus pilaris | [[:commons:Category:Turdus pilaris|Turdus pilaris]] | 6.8 gram<br/>105 gram | 0.42 méadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 477 | Q201300 | [[sceadach]] | [[Íomhá:Velvet Scoter, Eyebrook Reservoir, Leics.jpg|center|128px]] | Melanitta fusca | [[:commons:Category:Melanitta fusca|Melanitta fusca]] | 1.762 cileagram | 0.97 méadar | |- | style='text-align:right'| 478 | Q178821 | [[scodalach dubheiteach]] | [[Íomhá:Himantopus himantopus - Pak Thale.jpg|center|128px]] | Himantopus himantopus | [[:commons:Category:Himantopus himantopus|Himantopus himantopus]] | 21.8 gram<br/>160 gram | | 25 lá |- | style='text-align:right'| 479 | Q752678 | [[Scréachán isibéalach|scréachán banbhuí]] | [[Íomhá:Basai Wetland Gurgaon DSC9380 Isabelline shrike.JPG|center|128px]] | Lanius isabellinus | [[:commons:Category:Lanius isabellinus|Lanius isabellinus]] | 30 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 480 | Q235052 | [[scréachán coille]] | [[Íomhá:Lanius senator01 new.jpg|center|128px]] | Lanius senator | [[:commons:Category:Lanius senator|Lanius senator]] | 3.4 gram | | 15 lá |- | style='text-align:right'| 481 | Q26671 | [[scréachán droimrua]] | [[Íomhá:Lanius collurio - Red-backed shrike 09.jpg|center|128px]] | Lanius collurio | [[:commons:Category:Lanius collurio|Lanius collurio]] | 3.15 gram | 26 ceintiméadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 482 | Q25354 | [[scréachóg]] | [[Íomhá:Garrulus glandarius - Eurasian Jay 01.jpg|center|128px]] | Garrulus glandarius | [[:commons:Category:Garrulus glandarius|Garrulus glandarius]] | 8.5 gram | 0.54 méadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 483 | Q80858 | [[scréachóg liath]] | [[Íomhá:Canada jay (53737791802).jpg|center|128px]] | Perisoreus canadensis | [[:commons:Category:Perisoreus canadensis|Perisoreus canadensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 484 | Q25317 | [[scréachóg reilige]] | [[Íomhá:Tyto alba tylluan wen detail.jpg|center|128px]] | Tyto alba | [[:commons:Category:Tyto alba|Tyto alba]] | 580 gram | 0.9 méadar | |- | style='text-align:right'| 485 | Q27434 | [[Scótar coiteann|Scótar]] | [[Íomhá:Männliche Trauerente (Melanitta nigra) - Spiekeroog, Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer.jpg|center|128px]] | Melanitta nigra | [[:commons:Category:Melanitta nigra|Melanitta nigra]] | | 0.85 méadar | |- | style='text-align:right'| 486 | Q2020137 | [[Scótar báneiteach]] | [[Íomhá:Melanitta fusca var deglandi f Toronto.jpg|center|128px]] | Melanitta deglandi | [[:commons:Category:Melanitta deglandi|Melanitta deglandi]] | | | |- | style='text-align:right'| 487 | Q529048 | [[Scótar Meiriceánach]] | [[Íomhá:Melanitta americana Barnegat NJ.jpg|center|128px]] | Melanitta americana | [[:commons:Category:Melanitta americana|Melanitta americana]] | | | |- | style='text-align:right'| 488 | Q742468 | [[scótar toinne]] | [[Íomhá:Melanitta perspicillata female.jpg|center|128px]] | Melanitta perspicillata | [[:commons:Category:Melanitta perspicillata|Melanitta perspicillata]] | 62 gram<br/>1 cileagram<br/>900 gram | 84 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 489 | Q943329 | [[Tuirne lín Meiriceánach|seabhac oíche Meiriceánach]] | [[Íomhá:Chordeiles minor -British Columbia -Canada-8c.jpg|center|128px]] | Chordeiles minor | [[:commons:Category:Chordeiles minor|Chordeiles minor]] | 79.3 gram | | |- | style='text-align:right'| 490 | Q606755 | [[Speirsheabhac Seapánach|seabhac Seapánach]] | [[Íomhá:ツミ.jpg|center|128px]] | Accipiter gularis | [[:commons:Category:Accipiter gularis|Accipiter gularis]] | | 52 ceintiméadar | 26 lá |- | style='text-align:right'| 491 | Q234722 | [[Iolar Bonelli|seabhaciolar]] | [[Íomhá:Bonelli's Eagle.jpg|center|128px]] | Aquila fasciata | [[:commons:Category:Aquila fasciata|Aquila fasciata]] | 1.82 cileagram<br/>2.56 cileagram<br/>112 gram | | |- | style='text-align:right'| 492 | Q25761 | [[seil-lacha]] | [[Íomhá:2014-04-18 Tadorna tadorna pair, Swallow Pond.jpg|center|128px]] | Tadorna tadorna | [[:commons:Category:Tadorna tadorna|Tadorna tadorna]] | 78 gram<br/>1.261 cileagram<br/>1.043 cileagram | 112 ceintiméadar | 30 lá |- | style='text-align:right'| 493 | Q170723 | [[seil-lacha rua]] | [[Íomhá:Ruddy Shelduck (Tadorna ferruginea)- Female at Bharatpur I IMG 5336.jpg|center|128px]] | Tadorna ferruginea | [[:commons:Category:Tadorna ferruginea|Tadorna ferruginea]] | 83 gram<br/>1.36 cileagram<br/>1.1 cileagram | 133 ceintiméadar | 28 lá |- | style='text-align:right'| 494 | Q621833 | [[seirín ceanndubh]] | [[Íomhá:Serinus pusillus - Red-fronted serin 01.jpg|center|128px]] | Serinus pusillus | [[:commons:Category:Serinus pusillus|Serinus pusillus]] | 1.43 gram | | |- | style='text-align:right'| 495 | Q27461190 | [[Praslacha Bhaikalach|Sibirionetta formosa]] | [[Íomhá:Anas.formosa.4.jpg|center|128px]] | Sibirionetta formosa | [[:commons:Category:Sibirionetta formosa|Sibirionetta formosa]] | | | |- | style='text-align:right'| 496 | Q27075864 | [[siscín]] | [[Íomhá:Carduelis spinus male.jpg|center|128px]] | Spinus spinus | [[:commons:Category:Spinus spinus|Spinus spinus]] | 1.29 gram<br/>13.8 gram | 0.21 méadar | 12 lá |- | style='text-align:right'| 497 | Q25634 | [[sléibhín]] | [[Íomhá:Black-headed Gull - St James's Park, London - Nov 2006.jpg|center|128px]] | Chroicocephalus ridibundus | [[:commons:Category:Chroicocephalus ridibundus|Chroicocephalus ridibundus]] | 294 gram<br/>267 gram | 0.97 méadar | |- | style='text-align:right'| 498 | Q164467 | [[sléibhín beag]] | [[Íomhá:Bird Yyterin lietteet 4.jpg|center|128px]] | Hydrocoloeus minutus | [[:commons:Category:Hydrocoloeus minutus|Hydrocoloeus minutus]] | 98 gram | 78 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 499 | Q276189 | [[sléibhín Meánmhuirí]] | [[Íomhá:2013-08-01 Ichthyaetus melanocephalus, Brierdene, Whitley Bay, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Ichthyaetus melanocephalus | [[:commons:Category:Ichthyaetus melanocephalus|Ichthyaetus melanocephalus]] | | 96 ceintiméadar | 24 lá |- | style='text-align:right'| 500 | Q843175 | [[smólach breacdhorcha]] | [[Íomhá:Turdus naumanni naumanni.jpg|center|128px]] | Turdus naumanni | [[:commons:Category:Turdus naumanni|Turdus naumanni]] | | | |- | style='text-align:right'| 501 | Q26349 | [[smólach ceoil]] | [[Íomhá:Song thrush (Turdus philomelos philomelos).jpg|center|128px]] | Turdus philomelos | [[:commons:Category:Turdus philomelos|Turdus philomelos]] | 6 gram<br/>72 gram | 0.36 méadar | 14 lá |- | style='text-align:right'| 502 | Q80780 | [[smólach píbdhubh]] | [[Íomhá:A dark-throated Thrush female - Dhanachuli, Uttarakhand India.jpg|center|128px]] | Turdus atrogularis | [[:commons:Category:Turdus atrogularis|Turdus atrogularis]] | | | 11 lá |- | style='text-align:right'| 503 | Q1591651 | [[Smólach ordúil|smólach rua-eiteach]] | [[Íomhá:Turdus eunomus s3.jpg|center|128px]] | Turdus eunomus | [[:commons:Category:Turdus eunomus|Turdus eunomus]] | | | |- | style='text-align:right'| 504 | Q258964 | [[smólach Sibéarach]] | [[Íomhá:Geokichla sibirica, Slyudyansky Raion, Irkutsk Oblast, Russia 1.jpg|center|128px]] | Geokichla sibirica | [[:commons:Category:Geokichla sibirica|Geokichla sibirica]] | 60 gram<br/>70 gram | | 10 lá |- | style='text-align:right'| 505 | Q796672 | [[Éan oighinn|smólach talún]] | [[Íomhá:Ovenbird (90497).jpg|center|128px]] | Seiurus aurocapilla | [[:commons:Category:Seiurus aurocapilla|Seiurus aurocapilla]] | | | |- | style='text-align:right'| 506 | Q949662 | [[smólach White]] | [[Íomhá:Zoothera aurea, Hong Kong 1.jpg|center|128px]] | Zoothera aurea | [[:commons:Category:Zoothera aurea|Zoothera aurea]] | | | |- | style='text-align:right'| 507 | Q193593 | [[Snag coiteann|snag]] | [[Íomhá:Certhia familiaris 01.jpg|center|128px]] | Certhia familiaris | [[:commons:Category:Certhia familiaris|Certhia familiaris]] | 9.95 gram | 19 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 508 | Q125895 | [[Reathaí ladharghearr|snag ladharghearr]] | [[Íomhá:Short-toed treecreeper (Certhia brachydactyla brachydactyla).jpg|center|128px]] | Certhia brachydactyla | [[:commons:Category:Certhia brachydactyla|Certhia brachydactyla]] | 1.16 gram<br/>8.4 gram | | 14 lá |- | style='text-align:right'| 509 | Q28106731 | [[Spadalach tuaisceartach|spadalghob]] | [[Íomhá:Northern Shoveler-Anas clypeata female.jpg|center|128px]] | Spatula clypeata | [[:commons:Category:Spatula clypeata|Spatula clypeata]] | | | |- | style='text-align:right'| 510 | Q28106902 | [[Praslacha shamhraidh|Spatula querquedula]] | [[Íomhá:Anas querquedula, Llobregat Delta, Barcelona 6.jpg|center|128px]] | Spatula querquedula | [[:commons:Category:Spatula querquedula|Spatula querquedula]] | | | |- | style='text-align:right'| 511 | Q25334 | [[Spideog bhroinndearg|spideog]] | [[Íomhá:Erithacus rubecula with cocked head.jpg|center|128px]] | Erithacus rubecula | [[:commons:Category:Erithacus rubecula|Erithacus rubecula]] | 2.4 gram | 21 ceintiméadar | 15 lá |- | style='text-align:right'| 512 | Q557745 | [[spideog phíb-bhán]] | [[Íomhá:Berkute (cropped).jpg|center|128px]] | Irania gutturalis | [[:commons:Category:Irania gutturalis|Irania gutturalis]] | 2.66 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 513 | Q25380 | [[spioróg]] | [[Íomhá:Accipiter nisus Meneer Zjeroen.jpg|center|128px]] | Accipiter nisus | [[:commons:Category:Accipiter nisus|Accipiter nisus]] | 110 gram<br/>22.5 gram<br/>150 gram<br/>290 gram | 0.67 méadar | |- | style='text-align:right'| 514 | Q114338 | [[spioróg Leiveantach]] | [[Íomhá:Accipiter brevipes, male.jpg|center|128px]] | Accipiter brevipes | [[:commons:Category:Accipiter brevipes|Accipiter brevipes]] | | 0.7 méadar | |- | style='text-align:right'| 515 | Q137474876 | [[Spioróg mhór]] | [[Íomhá:Northern Goshawk ad M2.jpg|center|128px]] | Astur gentilis | | | | |- | style='text-align:right'| 516 | Q25421 | [[spágaire tonn]] | [[Íomhá:Little Grebe - Tachybaptus ruficollis 15-1.jpg|center|128px]] | Tachybaptus ruficollis | [[:commons:Category:Tachybaptus ruficollis|Tachybaptus ruficollis]] | 13.7 gram | 42 ceintiméadar | 20 lá |- | style='text-align:right'| 517 | Q753741 | [[Gaineamhchearc bhiorearrach|steipcholúr biorearrach]] | [[Íomhá:Pterocles alchata (cropped).jpg|center|128px]] | Pterocles alchata | [[:commons:Category:Pterocles alchata|Pterocles alchata]] | 25 gram<br/>250 gram<br/>225 gram | 59.5 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 518 | Q383182 | [[Gaineamhchearc bholgdhubh|steipcholúr tarrdhubh]] | [[Íomhá:Pterocles orientalis 1921.jpg|center|128px]] | Pterocles orientalis | [[:commons:Category:Pterocles orientalis|Pterocles orientalis]] | 28 gram<br/>428 gram<br/>383 gram | 71.5 ceintiméadar | 23 lá |- | style='text-align:right'| 519 | Q25352 | [[storc bán]] | [[Íomhá:00 4439 Storchennest mit Küken.jpg|center|128px]] | Ciconia ciconia | [[:commons:Category:Ciconia ciconia|Ciconia ciconia]] | 110 gram | 1.91 méadar | |- | style='text-align:right'| 520 | Q25398 | [[storc dubh]] | [[Íomhá:Ciconia nigra -Kruger National Park-8.jpg|center|128px]] | Ciconia nigra | [[:commons:Category:Ciconia nigra|Ciconia nigra]] | | 1.5 méadar | |- | style='text-align:right'| 521 | Q616393 | [[Ulchabhán mínlíneach|Strix leptogrammica]] | [[Íomhá:Brown Wood Owl (14157347364).jpg|center|128px]] | Strix leptogrammica | [[:commons:Category:Strix leptogrammica|Strix leptogrammica]] | | | |- | style='text-align:right'| 522 | Q17592 | [[Struthio|Struthio camelus]] | [[Íomhá:North African Ostrich - Masai Ostrich (Struthio camelus massaicus) - Flickr - Lip Kee.jpg|center|128px]] | Struthio camelus | [[:commons:Category:Struthio camelus|Struthio camelus]] | 1.5 cileagram<br/>115 cileagram<br/>100 cileagram | | 42 lá |- | style='text-align:right'| 523 | Q27043839 | [[Gearg Shíneach|Synoicus chinensis]] | [[Íomhá:Synoicus chinensis chinensis, Tanglin, Singapore 1.jpg|center|128px]] | Synoicus chinensis | [[:commons:Category:Synoicus chinensis|Synoicus chinensis]] | | | |- | style='text-align:right'| 524 | Q192524 | [[séirín Canárach]] | [[Íomhá:Serinus canaria -Parque Rural del Nublo, Gran Canaria, Spain -male-8a.jpg|center|128px]] | Serinus canaria | [[:commons:Category:Serinus canaria|Serinus canaria]] | 1.54 gram<br/>15.3 gram | | 13 lá |- | style='text-align:right'| 525 | Q26135 | [[síodeiteach Boihéamach]] | [[Íomhá:Bohemian waxwing (Bombycilla garrulus), Uitkerke, Belgium (16366736689).jpg|center|128px]] | Bombycilla garrulus | [[:commons:Category:Bombycilla garrulus|Bombycilla garrulus]] | | 34 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 526 | Q1084995 | [[Estrilda melpoda|síodghob leiceann flannbhuí]] | [[Íomhá:Orange-Cheeked Waxbill zackandzill.jpg|center|128px]] | Estrilda melpoda | [[:commons:Category:Estrilda melpoda|Estrilda melpoda]] | 0.68 gram<br/>7.8 gram | | 11 lá |- | style='text-align:right'| 527 | Q26452 | [[Síolghé thaiga|síolghé]] | [[Íomhá:Anser fabalis fabalis (Taiga Bean Goose), Naturschutzgebiet Schellbruch, Lübeck, Germany.jpg|center|128px]] | Anser fabalis | [[:commons:Category:Anser fabalis|Anser fabalis]] | 146 gram<br/>3.198 cileagram<br/>2.843 cileagram | 1.62 méadar | |- | style='text-align:right'| 528 | Q673280 | [[síolghé thundra]] | [[Íomhá:101777 豆雁來臨.jpg|center|128px]] | Anser serrirostris | [[:commons:Category:Anser serrirostris|Anser serrirostris]] | | | |- | style='text-align:right'| 529 | Q241349 | [[Síolta chochaill|Síolta chochallach]] | [[Íomhá:Hooded merganser female in CP (40676).jpg|center|128px]] | Lophodytes cucullatus | [[:commons:Category:Lophodytes cucullatus|Lophodytes cucullatus]] | | 63 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 530 | Q200646 | [[síolta gheal]] | [[Íomhá:Mergellus albellus, Killingworth Lake, Northumberland 1.jpg|center|128px]] | Mergellus albellus | [[:commons:Category:Mergellus albellus|Mergellus albellus]] | 42 gram<br/>652 gram<br/>568 gram | 62 ceintiméadar | 27 lá |- | style='text-align:right'| 531 | Q180991 | [[síolta mhór]] | [[Íomhá:Female Mergus merganser americanus at Las Gallinas Wildlife Ponds.jpg|center|128px]] | Mergus merganser | [[:commons:Category:Mergus merganser|Mergus merganser]] | 1.709 cileagram<br/>1.232 cileagram | 0.93 méadar | |- | style='text-align:right'| 532 | Q189609 | [[síolta rua]] | [[Íomhá:Merganser (53630992394).jpg|center|128px]] | Mergus serrator | [[:commons:Category:Mergus serrator|Mergus serrator]] | 72 gram<br/>1.135 cileagram<br/>908 gram | 0.87 méadar | |- | style='text-align:right'| 533 | Q205930 | [[tarmachan]] | [[Íomhá:Lagopus muta2.jpg|center|128px]] | Lagopus muta | [[:commons:Category:Lagopus muta|Lagopus muta]] | 665 gram<br/>555 gram | 57 ceintiméadar | 22 lá |- | style='text-align:right'| 534 | Q218543 | [[Corr thíograch chíorbhán|Tigriornis leucolopha]] | [[Íomhá:White-crested Tiger-Heron - Ankasa - Ghana 14 S4E2068 (16010535898).jpg|center|128px]] | Tigriornis leucolopha | [[:commons:Category:Tigriornis leucolopha|Tigriornis leucolopha]] | | | |- | style='text-align:right'| 535 | Q185784 | [[tiuf-teaf]] | [[Íomhá:Chiff Chaff (13324838524).jpg|center|128px]] | Phylloscopus collybita | [[:commons:Category:Phylloscopus collybita|Phylloscopus collybita]] | | 18 ceintiméadar | 13 lá |- | style='text-align:right'| 536 | Q3729103 | [[Ceolaire Sindeach|tiuf-teaf sléibhe]] | [[Íomhá:Phylloscopus sindianus 1889.jpg|center|128px]] | Phylloscopus sindianus | [[:commons:Category:Phylloscopus sindianus|Phylloscopus sindianus]] | 7 gram | | |- | style='text-align:right'| 537 | Q667778 | [[tokoeka]] | [[Íomhá:Tokoeka.jpg|center|128px]] | Apteryx australis | [[:commons:Category:Apteryx australis|Apteryx australis]] | 2.208 cileagram<br/>2.535 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 538 | Q607027 | [[torspideog ruadhonn]] | [[Íomhá:Agrobate roux au Parc National de l'Ichkeul (Tunisia), crop.jpg|center|128px]] | Cercotrichas galactotes | [[:commons:Category:Cercotrichas galactotes|Cercotrichas galactotes]] | 3.2 gram<br/>22.7 gram | | |- | style='text-align:right'| 539 | Q26017 | [[traonach]] | [[Íomhá:Corncrake2.jpg|center|128px]] | Crex crex | [[:commons:Category:Crex crex|Crex crex]] | 13.2 gram | 50 ceintiméadar | 17 lá |- | style='text-align:right'| 540 | Q26717 | [[Tuirne lín Eorpach|tuirne lín]] | [[Íomhá:Caprimulgus europaeus g.JPG|center|128px]] | Caprimulgus europaeus | [[:commons:Category:Caprimulgus europaeus|Caprimulgus europaeus]] | | 60 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 541 | Q129958 | [[ulchabhán beag]] | [[Íomhá:Athene noctua, Ambula, Montenegro 1.jpg|center|128px]] | Athene noctua | [[:commons:Category:Athene noctua|Athene noctua]] | | 56 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 542 | Q174466 | [[ulchabhán bóireach]] | [[Íomhá:Aegolius-funereus-001.jpg|center|128px]] | Aegolius funereus | [[:commons:Category:Aegolius funereus|Aegolius funereus]] | | 56 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 543 | Q25756 | [[ulchabhán donn]] | [[Íomhá:Kautz.jpg|center|128px]] | Strix aluco | [[:commons:Category:Strix aluco|Strix aluco]] | 426 gram<br/>524 gram | 99 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 544 | Q200724 | [[ulchabhán mór liath]] | [[Íomhá:Strix nebulosa CT.jpg|center|128px]] | Strix nebulosa | [[:commons:Category:Strix nebulosa|Strix nebulosa]] | | 1.37 méadar | |- | style='text-align:right'| 545 | Q190083 | [[ulchabhán na hÚraile]] | [[Íomhá:2012-11-01 Ural Owl, Novosibirsk Oblast, Russia.jpg|center|128px]] | Strix uralensis | [[:commons:Category:Strix uralensis|Strix uralensis]] | | 114.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 546 | Q25769 | [[ulchabhán réisc]] | [[Íomhá:Asio flammeus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Sao Paulo, Brasil-8.jpg|center|128px]] | Asio flammeus | [[:commons:Category:Asio flammeus|Asio flammeus]] | | 102 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 547 | Q171563 | [[ulchabhán scopach Eoráiseach]] | [[Íomhá:Scops Owl (Otus scops), Kalloni, Lesvos, Greece, 19.04.2015 (16773748434).jpg|center|128px]] | Otus scops | [[:commons:Category:Otus scops|Otus scops]] | | 58.5 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 548 | Q1270124 | [[ulchabhán scopach Sokoke]] | [[Íomhá:Flickr - Rainbirder - Sokoke Scops Owl (Otus ireneae).jpg|center|128px]] | Otus ireneae | [[:commons:Category:Otus ireneae|Otus ireneae]] | | | |- | style='text-align:right'| 549 | Q1256551 | [[ulchabhán seabhaic Oileán na Nollag]] | [[Íomhá:Christmas Island Hawk Owl.jpg|center|128px]] | Ninox natalis | [[:commons:Category:Ninox natalis|Ninox natalis]] | 184 gram | | |- | style='text-align:right'| 550 | Q193192 | [[Ulchabhán seabhaic|ulchabhán seabhaic tuaisceartach]] | [[Íomhá:Surnia-ulula-002.jpg|center|128px]] | Surnia ulula | [[:commons:Category:Surnia ulula|Surnia ulula]] | | 76 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 551 | Q170177 | [[ulchabhán sneachtúil]] | [[Íomhá:Bubo scandiacus male Muskegon.jpg|center|128px]] | Bubo scandiacus | [[:commons:Category:Bubo scandiacus|Bubo scandiacus]] | | | |- | style='text-align:right'| 552 | Q1265138 | [[ulchabhán Soumagne]] | [[Íomhá:Tyto soumagnei 6733815.jpg|center|128px]] | Tyto soumagnei | [[:commons:Category:Tyto soumagnei|Tyto soumagnei]] | 380 gram | | |- | style='text-align:right'| 553 | Q926291 | [[ulchabhán síofrach]] | [[Íomhá:Elf Ow Cropped very small.jpg|center|128px]] | Micrathene whitneyi | [[:commons:Category:Micrathene whitneyi|Micrathene whitneyi]] | | | |- | style='text-align:right'| 554 | Q467068 | [[ulchabhán uachasach]] | [[Íomhá:Athene cunicularia -Vale do Ribeira, Juquia, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|center|128px]] | Athene cunicularia | [[:commons:Category:Athene cunicularia|Athene cunicularia]] | | 595 millimetre | |- | style='text-align:right'| 555 | Q207846 | [[éadar taibhseach]] | [[Íomhá:049 - KING EIDER (6-15-2016) barrow, alaska -06 (27577003883).jpg|center|128px]] | Somateria spectabilis | [[:commons:Category:Somateria spectabilis|Somateria spectabilis]] | 73 gram<br/>1.617 cileagram | 0.93 méadar | |- | style='text-align:right'| 556 | Q93208 | [[éamú]] | [[Íomhá:Dromaius novaehollandiae (29619237017).jpg|center|128px]] | Dromaius novaehollandiae | [[:commons:Category:Dromaius novaehollandiae|Dromaius novaehollandiae]] | 581.2 gram<br/>32.7 cileagram<br/>38.3 cileagram | | |- | style='text-align:right'| 557 | Q131709 | [[éigrit bheag]] | [[Íomhá:Aigrette garzette au lac sud de Tunis (site RAMSAR).jpg|center|128px]] | Egretta garzetta | [[:commons:Category:Egretta garzetta|Egretta garzetta]] | 28 gram<br/>532 gram | 92 ceintiméadar | 21 lá |- | style='text-align:right'| 558 | Q130730 | [[éigrit mhór]] | [[Íomhá:Ardea alba - Sydney Olympic Park.jpg|center|128px]] | Ardea alba | [[:commons:Category:Ardea alba|Ardea alba]] | | 1.44 méadar | |- | style='text-align:right'| 559 | Q208763 | [[íbis bheannaithe]] | [[Íomhá:Threskiornis aethiopicus -Mida Creek mud flats, Kenya-8.jpg|center|128px]] | Threskiornis aethiopicus | [[:commons:Category:Threskiornis aethiopicus|Threskiornis aethiopicus]] | 62 gram | 118 ceintiméadar | 29 lá |- | style='text-align:right'| 560 | Q589171 | [[íbis bhán Mheiriceánach]] | [[Íomhá:Eudocimus albus (4111616588).jpg|center|128px]] | Eudocimus albus | [[:commons:Category:Eudocimus albus|Eudocimus albus]] | 1.036 cileagram<br/>764 gram | | |- | style='text-align:right'| 561 | Q245414 | [[íbis mhaol thuaisceartach]] | [[Íomhá:Geronticus eremita.jpg|center|128px]] | Geronticus eremita | [[:commons:Category:Geronticus eremita|Geronticus eremita]] | 68 gram | | 27 lá |- | style='text-align:right'| 562 | Q178811 | [[íbis niamhrach]] | [[Íomhá:Plegadis falcinellus Syracuse.jpg|center|128px]] | Plegadis falcinellus | [[:commons:Category:Plegadis falcinellus|Plegadis falcinellus]] | 633 gram | 0.89 méadar | |- | style='text-align:right'| 563 | Q25388 | [[óiréal órga]] | [[Íomhá:Loriot d'Europe by Michel Idre.jpg|center|128px]] | Oriolus oriolus | [[:commons:Category:Oriolus oriolus|Oriolus oriolus]] | 7.3 gram | 46 ceintiméadar | 16 lá |- | style='text-align:right'| 564 | Q576762 | [[órshúileach ceannsceadach]] | [[Íomhá:Bucephala-albeola-007.jpg|center|128px]] | Bucephala albeola | [[:commons:Category:Bucephala albeola|Bucephala albeola]] | 481 gram<br/>367 gram | 57 ceintiméadar | |- | style='text-align:right'| 565 | Q369767 | [[órshúileach Íoslannach]] | [[Íomhá:Barrow's Goldeneye Drake Seedskadee NWR (16656643482).jpg|center|128px]] | Bucephala islandica | [[:commons:Category:Bucephala islandica|Bucephala islandica]] | 70 gram<br/>1.09 cileagram<br/>730 gram | 75.5 ceintiméadar | |} {{Wikidata list end}} koqi00ein2wzdkmi5uwruv6l2grnaov 0 96778 1317017 1312466 2026-06-08T10:23:12Z ~2026-33881-19 74912 /* I nGaeilge Amháin */ 1317017 wikitext text/x-wiki Is éard atá sa leathanach seo ná liostaí d''''Irisí''', '''Nuachtáin''' nó '''tréimhseacháin''' Ghaeilge a cuireadh i gcló nó atá fós á gcló go fisiciúil nó ar líne. Tá iarracht déanta bliain eisiúna agus tréimhse eisithe a aimsiú do gach ceann acu. (Mura raibh an t-eolas thuas ar fáil go saoráideach breacadh síos bliain na cóipe ba luaithe agus ba dhéanaí a dtángthas orthu agus cuireadh lúibín uilleach le comhartha ceiste roimhe nó ina dhiaidh (?< nó >?) chun léiriú nach eol dúinn an raibh cinn roimhe nó ina ndiaidh. Luaitear ainm eagarthóirí nuair atá sé ar eolas ach le roinnt irisí bhí an oiread sin eagarthóirí go mbeadh gá iad sin a liostáil in alt a bheadh bunaithe ar an iris áirithe sin). == Dímhaoiniú na nIrisí Gaeilge == Sa bhliain 2014, ar chúis laghdaithe mhaoinithe ón státchiste, d'éirigh [[Foras na Gaeilge]] as maoiniú a chur ar fáil do 10 n-iris nó nuachtán Gaeilge. B'iad sin '''An Sagairt,''' '''[https://antultach.wordpress.com/2017/10/30/murdair-mham-trasna/ An tUltach],''' '''[http://www.beo.ie Beo.ie]''', '''[[Feasta]]''', '''[https://cadhan.com/gaelsceal/ Gaelscéal], [[Lá Nua]], [[Saol (Nuachtán)|Saol]],''' '''Timire''' agus dhá iris ghréasáin a bhí ar Gaelport.com (''suíomh Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge''): [https://www.bai.ie/blog/2013/01/30/rochtain-nios-fearr-anois-na-riamh-ar-chlair-raidio-ghaeilge-a-bhuiochas-do-na-meain-dhigiteacha/ '''Cogar'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211128115419/https://www.bai.ie/blog/2013/01/30/rochtain-nios-fearr-anois-na-riamh-ar-chlair-raidio-ghaeilge-a-bhuiochas-do-na-meain-dhigiteacha/ |date=2021-11-28 }} agus '''As na Nuachtáin''' (an cúram san glactha ag '''Peig'''.ie)'''.''' Bhí deireadh tagtha le '''Goitse''' an bhliain roimh ré ach ní bhfuair siad siúd maoiniú ó FnaG ná uaidh Údarás na Gaeltachta. Roimh dheireadh na bliana agus théis babhta iarratasa, chinn FnaG go maoineodh siad nuachtán agus iris ghréasáin úr '''[[Tuairisc.ie]]''' agus '''[[Nós|Nós.ie]]''' agus leanfaidís de bheith ag soláthair maoiniú don iris clóite '''[[Comhar]].''' Sléacht ar earnáil iriseoireachta na Gaeilge a bhí sa dímhaoiniú agus theip ar mhisneach mórán de na scríbhneoirí. Bhí ardán scríbhneoireachta á soláthair ag na hirisí seo agus lucht léithe fairsing acu uilig agus thar oíche múchadh na coinnle seo a bhí mar lonrú dóchas teanga. San áit a bhí clampar ní raibh ann ach ciúnas. Mhair trí iris gan mhaoiniú, b'iad sin '''[[Feasta]]''' ''([https://peig.ie/cartlann-feasta/ cartlann])'' a mhaoinigh CnaG go dtí 2023, agus an '''[[an Timire|Timire]]''' a clóitear sé huaire sa bhliain agus atá á maoiniú anois as síntiúis; Ba mar fhreagra ar an dímhaoiniú bunaíodh an iris '''[http://maidineacha-caife.weebly.com/an-taobh-oacute-thuaidh.html An Taobh Ó Thuaidh]''' chun iris Gaeilge a sholáthair dos na 43 ciorcal comhrá a bhí gníomhach roimh an bpaindéim ar fud Bhleá Cliath ach chuir an [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|paindéim Covid]] deireadh le sin. Eisíodh céad eagrán '''Timire Chroidhe Naomhtha Íosa''' i 1911, agus mar gurb é an iris Ghaeilge ab fhaide sa tsiúil é, bheartaigh an t-eagarthóir nach dteipeadh air faoina stiúir. Mar sin chinn sé daoine a aimsiú a bheadh toilteanach síntiús a ghlacadh, agus de bharr a hiarrachtaí tá os cionn míle síntiús anois ag an iris, sin 600 níos mó ná an iris Comhar. Ar eagla go meastar go bhfuil deireadh le cúlú mhaoinithe na hiriseoireachta Gaeilge, b'fhiú léamh faoin a raibh le rá ag Cathal Goan, cathaoirleach iris Comhair, in alt i [https://tuairisc.ie/deireadh-le-comhar-a-bheadh-i-bplean-fhoras-na-gaeilge-cathal-goan/ Tuairisc] sa bhliain 2019. == Irisí agus Nuachtáin atá fós á gcló nó á n-eisiúint ar líne == In ainneoin na dímhaoinithe, lean roinnt irisí dá gcló agus tháinig cinn nua chun cinn. Faoi láthair (Lúnasa 2024) tá 25 iris / nuachtán Gaeilge á gcló ar pháipéir nó ar líne. In ord aibítir siúd '''[https://munsterlit.ie/aneas/ Aneas]''' '''[http://www.angaelmagazine.com An Gael]''' (Meiriceá), '''[https://gaeilge.org.au/ga/leamh/an-luibin An Lúibín]''' (Astráil), '''[https://issuu.com/uccstudentmedia/docs/_breac_magazine Breac] (OsC)''', '''[https://www.cartlann.ie/biseach Biseach]''', '''[https://developmenteducation.ie/?s=Domhan+N%C3%ADos+Fearr Domhan Níos Fearr]''' '','' '''Eipic, Iris Eoghanach, Iorras Aithneach, [http://www.irisleabhar.ie Irisleabhar Mhá Nuad],''' '''[https://www.misneachabu.ie/ar-n-iris-mionlach/ Mionlach]{{Dead link|date=Iúil 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''', '''Newsletter''' (Gaeilge) na nÍosánach, '''[https://open.spotify.com/show/3TmMHhtD0j4HxAHcpDb2Wp Nuacht Mhall], [https://www.glornangael.ie/wp-content/uploads/2023/07/Nuachtlitir-Teanga-Ti-7-Iuil-2023.pdf Teanga Tí], [https://peig.ie/nuacht2/ Nuacht-PEIG.ie],''' '''[http://www.gaelscoileanna.ie/news/media/nuachtan-nua-seachtain-do-mhic-leinn/ Seachtain], Scríbhneoirí Cois Teorainn, [https://www.timire.ie/ Timire] (an chroí ro-naofa),''' agus seans go bhfuil ceann nó dhó eile. Na cinn atá fós á mhaoiniú ag Foras na Gaeilge ná '''[https://comhar.ie/iris/ Comhar],''' '''[[COMHARTaighde|COMHAR-Taighde]]''', '''[https://comhar.ie/og/ Comhar Óg]. [https://nos.ie/ Nós]''' agus '''[https://tuairisc.ie/category/nuacht/ Tuairisc]'''. Mar nach raibh na Cíona Lín spleách riamh ar FnaG níor chuir an dímhaoiniú isteach orthu mar lean siúd a bhí sé de mhisneach dul i mbun scríobh, ag scríobh - leithéidí: [http://smaointefanacha.blogspot.com '''An Codú''']''',''' '''[https://imuscrai.wordpress.com/tag/imuscrai/ IMúscraí], [https://www.gaa.ie/api/pdfs/image/upload/ulms3dw0sprkazrzzlxd.pdf Cuaille]'''. Sa bhliain 2021 [https://tuairisc.ie/dualgas-dli-le-cur-ar-gach-seirbhiseach-poibli-seirbhis-i-ngaeilge-a-chur-ar-fail-sa-ghaeltacht/ actaíodh] gur gá do comhluchtaí stát 5% dá mbuiséad fógraíochta a chaitheamh ar fhógraí i nGaeilge agus 20% dá bhfógraí a dhéanamh leis na meáin Gaeilge. Dá bharr tháinig bláthú ar iriseoireacht i nGaeilge in athuair. Tá an nuachtán neamhspleách nua [[An Páipéar (nuachtán)|'''An Páipéar''']], á gcló go seachtainiúil ó bhí 2024 ann. Tháinig fás freisin leis na bhforlíonta Gaeilge sna nuachtáin náisiúnta. In 2025 cuireadh [[Scéal (nuachtán)|'''Scéal''']] ar bun, nuachtán clóite a bhfaightear gach Máirt leis an t-''[[The Irish Times|Irish Times]]'' agus an t-''[[Irish Examiner]]''.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2025/04/15/gearcheim-theangeolaiochta-bhrisfeadh-se-do-chroi/|teideal=Géarchéim theangeolaíochta: ‘Bhrisfeadh sé do chroí’|údar=[[Michelle Nic Pháidín]]|dáta=2025-04-15|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-06-01}}</ref><ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22505509/|teideal=Éanna Ó Caollaí, Irish Times.|údar=[[Adhmhaidin]]|dáta=2025-04-15|work=[[RTÉ Raidió na Gaeltachta|Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601210820/https://podcast.rasset.ie/podcasts/audio/2025/0415/20250415_rteraidion-adhmhaidin-annacaolla_c22505509_22505539_232_.mp3|archivedate=2025-06-01}}</ref><ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22508576-aine-ni-dhonnaile-iriseoir/|teideal=Áine Ní Dhonnaile, iriseoir.|údar=[[Pé Scéal É]]|dáta=2025-04-25|work=[[RTÉ Raidió na Gaeltachta|Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-06-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601194727/https://www.rte.ie/radio/podcasts/22508576-aine-ni-dhonnaile-iriseoir/|archivedate=2025-06-01}}</ref>. Tá [https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/ Túarascáil], leath leathanach Gaeilge an t-Irishtimes chuile Luan agus ar líne fosta. [https://businessplus.ie/media-plus/extrag-gach-seachtain-irish-daily-mail/ '''Extra G'''] gach Aoine san Daily Irish Mail. Ar feadh breis agus deich mbliana roimhe sin b'é an t-aon nuachtán clóite i nGaeilge dá raibh ann ná '''[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''', forlíonadh Gaeilge an ''[[Irish Independent]]''.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-seolta-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua seolta ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2 Samhain 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-02}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/nuachtan-nua-le-seoladh-ag-an-oireachtas/|teideal=Nuachtán nua le seoladh ag an Oireachtas|údar=[[Ciarán Dunbar]]|dáta=16 Deireadh Fómhair 2024|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=03 Samhain 2024}}</ref> == Foinsí Taighde == Tá go leor teideal le fáil ar shuíomhanna gréasáin '''Leabharlann Náisiúnta na hÉireann''', '''World Cat,''' '''ISSUU''', '''Ainm.ie,''' '''Taisceadán Cheoil Dúchais na hÉireann''' agus tríd an focal 'iris' nó nuachtán nó irisleabhar a scríobh i mboscaí cuardaigh éagsúla. [[Íomhá:Nos logo.jpg|mion]] [[Íomhá:Lógó Tuairisc.ie.jpg|mion]] Bhí go leor eolais maidir le hirisí na Sé Chontae i dtaispeántas a rinne '''Pobal'<nowiki/>'' i mBéal Feirste agus an leabhrán dar teideal ''<nowiki/>'Bolg an tSolair''' a d'eisigh siad sul má déanadh dímhaoiníodh orthu siúd. Bhí mórán teideal d'irisí éagsúla i leabhar Phillip O'Leary '''Gaelic Prose in the Irish Free State''' agus fuair údar an ailt seo neart eolais ó chuimhní [[Pádraig Ó Snodaigh|Phádraig Uí Snodaigh]] a bhí páirteach i mórán irisí a eisiúint é fhéin agus neart eolais ar theidil inmheánacha Shinn Féin ón Teachta Dála [[Aengus Ó Snodaigh]]. Táthar ag súil le lear mór irisí agus nuachtán a d'fhoilsigh [[Conradh na Gaeilge]] is a gcraobhacha thar na blianta a chur leis an liosta amach anseo. == Cíona Lín / ''Blaganna'' == Focal eile ar '<nowiki/>'''dialann'''<nowiki/>' is ea '<nowiki/>'''cín lae'''<nowiki/>'. Ciall ''''cín'''<nowiki/>' ná ''''leabhar''', dá réir luíonn sé le ciall gur ''''cín lae lín'''<nowiki/>' nó'n ngiorrúchán '''<nowiki/>'Cín Lín'''' a bheadh ar '''''Web log''''' nó '''''Blog'''''. Faraor b'é an traslitriú ''''Blag'''<nowiki/>' a roghnaigh formhór acu siúd a bhí ag cur a gcuid scríbhinn ar an ngréasáin, ach roghnaigh ''An Coimíneach'' ''''Cín lín Uí Choinmín'''<nowiki/>' a thabhairt ar a chuid iarrachtaí féin. Pléann Aonghus Ó hAlmhain (duine des na Cín línteoirí is fada sa tsúil) an sainfhocal 'Cín Lín' ina alt '[https://aonghus.blogspot.com/2013/01/cin-lin-no-blag-athuair.html Cín Lín nó Blag]'. Ag deireadh an ailt roghnaíonn sé feidhm a bhaint as ''''blag'''<nowiki/>' de dheasca ''blagadóir'' nó ''blagálaí'' a bheith níos éasca le rá. Eachtrannaigh le Gaeilge a thosaigh na céad ''cíona lín'' Gaeilge, B'iad siúd ''Séamus (Poncán) Ó Neachtain'' i 2002, ''Panu'' ''Höglund'' i 2003 agus ''Hillary Sweeney'' i 2004. Lean ''Aonghus Ó hAlmhain'' iad i 2005 agus ''Eoin Ó Riain'' leis An Codú i 2006. Lean lear mór eile iad go raibh ré órga ann idir 2009 agus 2013 nuair a bhí os cionn 50 cín lín gníomhach. B'ait nár mhair an tromlach i ndiaidh dí-mhaoiniú na n-irisí Gaeilge - cá bhfios ach gur chaith an dímhaoiniú scáth dorcha ar an earnáil tré chéile agus gur bhailigh an slua isteach ón dtrá, nó an é go ndeachaigh daoine i muinín na [[Meáin chumarsáide na hÉireann|meán sóisialta]] atá i bhfad níos gasta chun freagraí a fháil ar thuairimí. Cibé fáth, níl ach dosaen cín línteoirí fós ag gabháilt den cheird agus tá an dream ba luaithe chuige ''Hilary Sweeney'', [[Panu Petteri Höglund|''Panu Petteri Höglund'']], ''Denis King, Aonghus Ó hAlmhain agus Eoin Ó Riain'' fós ina measc. Tá 150 sa liosta atá ar fáil faoi bhun liostaí na n-irisí agus nuachtáin. == Liostaí na n-Irisí ⁊ Nuachtáin == Faoi 6 cholún lorgaíodh an t-eolas seo 1. '''Teideal''' 2. '''Cineál Foilseacháin''' 3'''. Blianta Eisithe''' 4. '''Buneolas''' 5. '''Eagarthóirí''' 6. '''Eolas Breise.''' Tá mórán bearnaí ann de thúisce easpa nó na foinsí eolais cuí. Féadfadh siúd le heolas cruinn é sin a líonadh isteach. Maidir le líon na n-irisí - aimsíodh '''380''' i n<u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#I nGaeilge Amháin|Gaeilge Amháin]]</u>, '''118''' gcinn i n<u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Gaeilge ⁊ Béarla|Gaeilge agus Béarla]]</u>, '''9''' gcinn i n<u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla)|Gaeilge, Gaeidhlige agus Béarla]],</u> '''10''' gcinn <u>[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Ilteangach|Ilteangach]]</u>, '''10''' [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla|<u>sraith Ghaeilge i nuachtáin Béarla</u>]] ''(is cinnte go bhfuil breis ann''), '''87''' gcinn le [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Teideal Gaeilge, altanna Béarla|<u>teideal Gaeilge</u> le h<u>altanna i mBéarla</u>]] agus '''2''' cheann i m[[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#An Ghaeilge á bplé i mBéarla|<u>Béarla</u> <u>ag plé na Gaeilge</u>]]. Tá '''147''' [[Irisí agus Nuachtáin Gaeilge#Cíona Lín / Blaganna|Cíona Lín / Blaganna]] sa liosta thíos. === I nGaeilge Amháin === {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ I nGaeilge Amháin ! scope="col" | Teideal ! scope="col" | Nuachtán / Iris ! scope="col" | Blianta ! scope="col" | Buneolas ! scope="col" style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope="col" style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ach''' |Iris |?<1962>? |Irish Chuallacht Cholm Cille i gColáiste Mhá Nuad | | |- |'''Acta Medica Gadelica''' |Sraith |1983-1985 |Iris Acadamh na Lianna |''Liam Ó Sé'' |''is é bhunaigh é'' |- |'''Agus''' |Iris Míosúil |1961-98 |Corcaigh |''Diarmuid Ó Murchú ansin Diarmuid Ó Súileabháin'' ''don tríú bhliain deiridh nuair a baineadh an deontas daofa.'' | |- |'''Aiséirigh / Aiséirí''' |Bliainiris |1942-50?-75 |Bliainiris Chraobh na hAiséirí CnaG. Clóite ag Nuachtáin teo. |''Gearóid Ó Cuinneagáin'' |''Déanadh míosgán Béarla as nuair a scoilt an chraobh is nuair a bhunaigh Gearóid an páirtí polaitiúl Ailtirí na h-Aiséirigh.'' |- |'''Amárach (guth na Gaeltachta)''' |Nuachtán |1953-83 |Muintir na Gaeltachta / Comharchumann Chois Fharraige.Indreabhan, | | |- |'''Aimsir Óg''' |Iris |1999-'00> |Scéalta Aistí Dánta, Cúrsaí reatha, Critic, Béaloideas, Teanga |''Micheál Ó Cearúil'' |''trí h-eagrán (ceithre leabhar, eagrán a 3 in dhá chuid)'' |- |'''Aisling''' |Iris |1973-75>? |Iris ócáidiúl Dhún Chaoin cló Dhún Chaoin 10p mí na Nollag tháinig an chéad eagrán de Aisling – Pobal 24 Beal. 1974 |''Mícheál Ó Dubhshláine/ Aogán Ó Muircheartaigh'' |''dírithe ar phobal Dhún Chaoin is mó a bheidh sé de réir cosúlachta. Fíor iris logánta í idir dréachtú, bhéarsaí agus nuacht an pharóiste fiachla ann fosta – Pobal 24 Bealtaine 1974'' |- |'''An Aimsr Óg -''' |sraith |2002-'06 |Páipéar Ócáideach ag plé an teanga |''Micheál Ó Cearúil'' |''7 n-eagrán'' |- |'''An Aimsir Óg''' |sraith |2002-'04 |Paimfléid ar chás na Gaeilge i mórán rémsí |''Micheál Ó Cearúil'' |''5 eagrán'' |- |'''Anam Bheo''' |Nuachtán |2008 >? |Nuachtán mhíosúi de chuid na Bruiséile | |cruthaithe ag Pobal Gaeilge na Bruiséile |- |'''An Bárd''' |Iris |?<1917>? |Arna chur amach do mhuintir na Láimhe Deirge Béal Feirsde | |Uimh. 176 = 1917 |- |'''An Barr Buadh''' |Iriseán |1912 (3 mhí) |Seactanán Polaitiúl a bunaigh Pádraic Mac Piarais – |''Pádraic Mac Piarais'' |Lean ó Mhárta go Bealtaine 11 eagrán |- |'''An Bhearna Bhaoghail''' |Nuachtán |1912>? |idir láimhe ag Comhluadar Airt Uí Ghríofa 6 Sr. Fhearcair CA Shinn Féin | | |- |'''An Birín Beo''' |sraith |1824- 1925 |Gaeltacht Músgraidhe Corcaigh | | |- |'''An Branar''' |Iriseán |1919 - 1925 |Ó 1919-1920 Eisíodh as plás Ely (seoladh Chraobh na gCúig gCúigí CnG) Muintir an Bhranair, BÁC a d'eisigh é i 1925 as 122 faiche stiabhna (school of Irish Learning – Osbern Bergin) | | |- |'''An Bréagán''' |Iriseán |1912 – 1918 |Páipéir tosnuightheoirí Chraoibhe na gCúig Cúigí de CnG | |6 orlach x 4orlach – Do lucht foghlamtha ranganna G na craoibhe. Lámhscríofa sa chló Gaelach' |- |'''An Bhrídeog''' |Iriseán |1929 -32 |eipic |''Louise Gavin-Duffy ??'' |Leanann mar 'Fé Bhrat Bríghde' |- |'''An Briathar Saor''' |sraith |1994-96 |Chuile cheathrú? Wales Comhluadar Chaerdydd |''Patrick Egan'' | |- |'''An Camán''' |sraith |1898-38>? |Míosachána r aibh CnaG CLG páirteach ann. Cómh-Choiste na g-Cumann nGaedhealach BÁC |''Donnchadh Ó Brian / Pádraig Ó Caoimh'' | |- |'''An Caomhnóir''' |Iris |1989-'13>? |Nuachtlitir Fondúireacht an Bhlascaoid | | |- |'''An Chearnóg''' |Iris |1923 -25 |Iris Chonnachtach a bhí ar thaobh na bPoblachtach |''Athair Micheál Mac an Mhílidh an bhainisteoir'' |clóite ag Connaught Telegraph |- |'''An Chléir''' | |1937>? |Tuarascbháil Chumann na Sagart nGaedhealach | | |- |'''An Chóisir Cheoil''' |leabhrán |?<1952-60>? |120 amhrán i 12 leabhrán amhráin |''Seán Ó Tuama'' | |- |'''An Chraobh-Ruadh''' |sraith |1913 -? |CnG Bhéal feriste / Árd-sgoil Ultach | |irisleabhar Chonnartha na Gaedhilge ghá chur amach ag muinntir na h-Ard-Sgoile Ultaighe, Béal Feirsde |- |'''An Claisceadal''' |sraith |1930-40 |Leabhrán le amhráin i nGaeilge |''Colm Ó Lochlainn'' | |- |'''An Codú''' |Iris ar líne |2006 -2021> |Smaointe Fánacha as Chonamara |''Eoin Ó Riain'' | |- |'''An Coileach Grinn''' |Greanán |1952>? |Greannán Gaeilge micléinn UCD |Micheál Ó Cíosóig agus Micheál Ó Bréartúin |''ainmnithe i ndiaidh proinnteach 'The Green Rooster''' |- |'''An Crann''' |Sraith |1908-24>? |Coiste Feis Thír Chonaill. | |Foilsithe leis An Stoc (1917-1920, 1923-1931) Cf. R. de Hae, Clár-Litridheacht na Nua-Ghaedhilge. |- |'''An Cúléisteoir''' |Irislín |2004 – 2009 |Irislín Chonamara |''http://anghaeltacht.net/ce/cartlann/0101.html'' |Foilsithe ag Foilsitheoirí Read-out i mbaile na hAbhann ag |- |'''An Déiseach''' |Sraith bliantuil |1963>? |CLG PhortLáirge | | |- |'''An Domhain''' |Nuachtán |1991 |Aon eagrán amháin (meastar) | |Amhail is gur nuachtán triallach a bhí ann mar go raibh litreacha ón bpoball sa chéad eagrán agus freagra crossfhocal an eagrán roimhe san eagrán sin freisin. |- |'''An Dréimire''' |Sraith mhíosúil |1987 -1996 |Do lucht Ardteiste. Leantar mar 'Dréimire' i 1997 |''Áine Ó Cuireáin'' |Clóite ag Anois Teo. Go '97 ansin ~Gael-Linn. ''Ní fios ar clóadh idir 2001-08'' |- |'''An Duibhneach''' |Iris |?<1974>? |Iris Ráithiúl Coisde Cearta `Sibhialta'/náisiúnta Chroca Dhuibhne 5p |''Breandán Mac Gearailt'' |Tar éis do Breandán Mac Gearailt éirigh as bheith ina eagarthóir ar Misneach bhunaigh sé seo. |- |'''[[Aneas]]''' |Iris |2020 >-'23> |Belles Lettres as Gaeilge. Filíocht, Gearrscéalta, Critic liteartha |[[Simon Ó Faoláin]] |(Southward Editions €10 Corcaigh (ionad Litríochta an deisceart), d’fhás seo as an forlíonad Gaeilge dar teideal https://munsterlit.ie/aneas/ |- |'''An Fiolar''' |Iris |1930>? |Irisleabhar Scoile na Mainistreach (conc na mainstreach i dTuaisceart Éile) | | |- |'''An Fíor Éirionnach''' |Iris |1862>? | |''Richard D'alton is a scríobh'' |A scarce Tipperary journal” -Journal of the Waterford and South-East of Ireland Archaeological Society, Vol. XIII, pp. 107-111, 1910 |- |'''[[An Gael (iris as Meiriceá)|An Gael]]''' |Iris |2009-'26> |Cumann Carad na Gaeilge a chuireann amach é. | |An cumann céanna a chuir An Gaodhal amach in 1881 [https://www.magcloud.com/browse/Magazine/13595 Ar líne] |- |[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=759 '''An Gael Óg'''] |Irish |?<1965-1972>? | |[https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=759 Aigistín Segius Ó Maoil Eoin] a scríobh mórán des na scéalta Seán Slattery a mhaisigh. |Ní heol ó na foinsí an fiontar úr a bhí ann seo nó leanúint den tsean iiris An Gadhael Óg a bhí ann seo. |- |'''An Gael Óg''' |Nuachtlitir |2011-13> |[[Na Gaeil Óga]] CLG a chuir amach | | |- |'''An Gael – An Dord Féinne''' | |?<1929 >? |[ Iml 7 Uimh.5 1929 ] | |deirtear go raibh an tArdeaspag ina chathaoirleach ar choiste a bhí ag bailiú airgid chun foclóir Gaeilge, a rinne Michael O’Keeffe as Sráid na Cathrach, a fhoilsiú. |- |'''An Gaedheal''' |iriseán |1916>? |The Gael : a weekly journal of stories, sketches, news notes, songs, etc | | |- |'''An Gaedheal Óg''' |Iris |?<1937-1945 |Iris do dhaltaí bunscoile. Bráiṫre Críostaṁla na h-Éireann a bhí istigh san iris 'Our Boys' | |Tháinig Tír na n-Óg sna sála air. De thúisce achannaí ó T. Deirg go Seán McEntee Aire. Airgeadais a foilsíodh an GÓ |- |'''An Gaeilgeoir''' |nuachtlitir | |Bráithre Críostaí na hÉireann BÁC | | |- |'''[[An Gairdín (irisín)|An Gairdín]]''' |Iriseán |2024 |Iris bhliantúil don bpobal [[AerachAiteachGaelach]] |Stiofán Ó Briain |'AerachAiteachGaelach – Irisín a hAon'. Chuir an dream chéanna, fé stiúr Conaill Ó Duibhir , a d'eisigh Aerach-Cueir[https://www.aerachaiteachgaelach.net/foilseachain aerachaiteachgaelach.net/foilseachain] [https://www.siopaleabhar.com/tairgi/an-gairdin-aerachaiteachgaelach-irisin-a-haon/ siopaleabhar.com/tairgi/an-gairdin-aerachaiteachgaelach-irisin-a-haon] |- |'''An Geata /An Geatín''' |Sraith / irislín |1993 -2021> |Nuachtlitir Ghaelacht na Mí | |Tugadh An Geatín air nuair a foilsíodh ar an idirlín amháin é |- |'''An Ghaoth Aneas''' |forlíonadh |2011>2016 |forlíonadh Gaeilge den iris Southword a d’eisigh Ionad Litríocht an deiscirt. |''Ailbhe Ní Ghearbhuigh ‘11-’14 + Colm Breathnach ‘15-’16'' |12 eagrán a thosaigh le heagrán a 20 de Southword, Mhaoinigh Foras naGaeilge é. Tháinig Aneas ina dhiadh i 2020 |- |'''An Giolla''' |irisleabhar |1951>? |Iris oifigiúil Giollaí na Saoirse | | |- |'''An Giorrfhiadh''' |Iris |1922>? |Iris Ghaeilge Phríosúin an Churraigh |''Proinsias Ó Riain'' | |- |'''An Glaodh''' |Iris |?<1945>? |An taon páipéar scoile sa tír scríofa i nGaeilge | | |- |'''An Glór''' |Iris |?<1940-47>? |Iris CnG Áth Cliath, Gach ré Shatharn |''Anraoi Ó Liatháin -'' |[ar fáil i leabharlann Gilbert Sr. An Phiarsaigh] Thánig 'Feasta' ina dhiadh. |- |'''An Grianán (CnG)''' |Páipéar | |Páipéar Cinn Bhliadhna do Ghaedhealaibh Chorcaighe : ar n-a chur amach ag Craoibh Naoimh Fionn-Bharra. | | |- |'''[[An Guth]]''' |Iris i bhfoirm leabhar |2003 – 2012 |Duanaire Gaeilge- Gaidhlig - Iris filíochta is próis – bliantiúl-ish |[[Rody Gorman|''Roddy Gorman'']] |Foilsithe ag Coiscéim 7 gcinn ar fad. ''“leanbh caithiseach Rody Gorman, a chuir filí Éireann agus Alban ag cabaireacht'' le chéile.” - ''Alan Titley'' |- |'''An Iodh Morainn''' |sraith |1940-46>? |Bliain Iris Cumann Gaelach Choláiste na hOllsgoile Áth Cliath |''Dónall Ó Móráin ⁊ Roibeárd Mac Góráin'' |Cló G. |- |'''An Iris''' |Iris |1945-46 |An Gúm – iris faoi scáth 'The Bell' |''Séamus Ó Néill'' | |- |'''An Lámh Dhearg''' |Iris |1971-74? |Coiste Troda Gaedhealtacht Dhún na nGall |''Seán Ua Cearnaigh (a bhí ina Chumannach)'' |Deich n-eagrán ar fad. ''Tá an stailc scoile i gcoinne chléir'' Bhaile Na Finne..... Meabhraíonn An Lámh Dhearg, uimh a 5, dúinn conas mar atá. - Pobal 6 DF 1978 |- |'''An Lasair''' |Iris |1919 |''níor foilsíodh riamh é (de thúisce gur líon An Branar an bhearna)'' | |Thug Seán Tóibín (athair Tomás agus Néill corcaigh) iarracht ar iris nua An Lasair a bhunú i 1919 chun an bhearna a d’fhág bás Irisleabhar na Gaedhilge a líonadh |- |'''An Leabharlann''' |Iris |1932>1938 |Journal for the Library association of Ireland | | |- |'''An Léitheoir''' |sraith |1955-1992>? |Bulletín na gciorcal Léitheoirí | |Nuacht Phortláirge a chuir i gcló |- |'''An Leughthóir Gaedhealach''' |Iris |1897>? |Iris Chraobh na Laoi. CnaG |''Osborne Bergin'' | |- |'''[[An Linn Bhuí]]''' |sraith |1997-'18>/ |Iris Ghaeltacht na nDéise (bliantúil) |''Leabhair na Linne / Pádraig Ó Meacháinn (UCC?) Aoibhnn Nic Dhonnachadha'' | |- |'''An Litríocht''' |Iris Míosúil |1953>? | |''Seán Ó Cuill'' |Cuireadh roinnt eagrán amach. Deartháir leis an eagarthóir é an manach Capaisíneach Pádraigh Ó Cuill. |- |'''An Lóchrann''' |sraith |1907-1931>? |Páipéar Gaedhilge in Aghaidh Gacha Míosa / Páipéar dátheangach míosamhail le h-aighaidh Gaedheal???? |''Pádraig Ó Siocfhradha 1907-13, Cormac Ó Cadhligh 1930-31'' |Pápeur le Gaedhilg in aghaidh an mhíosa (Ciarraí). “''d’fhéach Pádraig Ó Siochfhradha  chuige gur Ghaeilge amháin a bheadh i gcló inti”'' |- |'''An Lóchrann''' |Iris/leabharán |1969/1970 |Iris chomhairle Fhianna Fáil in Áth Cliath, Lár-Thuadh | |Uimh 2-3, Meitheamh 1969, June 18,1969 |- |'''An Lúibín''' |nuachtlitir |2004-2021> |Nuachtlitir Chuman Gaeilge na hAstráile |''Colin Ryan (aois 80)'' |Gach Coisís |- |'''An Muimhneach Óg''' |Iris |1903-05 |Irisleabhar Míosumhail chun Cabrughadh leis an Dream atá d'Iaraidh Éire Dhéanamh Gaedhealach | |páipéar míosúil a chuirfeadh an Cork Sun amach |- |'''An Músgraigheach''' |Iris |1943-45 |Bulletín ráithiúl do mhuintir Mhúscraí a d'fhoilsigh Cáirde Mhúsgraigheí | | |- |'''An Múscraíoch''' |Iris |1991>? |Corcaigh | | |- |'''An Nasc''' |Irisleabhar |1958>? |Journal of the Irish in German Society Vol.1 no.1 | | |- |'''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]''' |Nuachtán |2024> |Nuachtán neamhspleách |[[Caoimhín Ó Cadhla]] |Nuachtán seachtainiúil neamhspleách á fhoilsiú in [[Ráth Chairn]] ag [[Gaelmheáin Teoranta]]<ref name=":0" /><ref name=":1" /> |- |'''An Phoblacht''' |Nuachtán |2012 |Eagrán speisialta do Ard Fheis Sinn Féin 2012 - iomlán i nGaeilge | | |- |'''An Réalt''' |Iris |?<1920 -25>? |Iris an chumainn ghaeiligh Ollscoil ÁC | | |- |'''An Réiltín''' |Iris |1947>1969>? |Feasachán oifigiúl Ógra Éireann (cumann gaelach daltaí i scoileanna Na Bráithre Críostaí) |''T.N. > Ó Briain, Liam Ó Caithnia'' |Débhliantiúl (ráithiúl amantaí) filíocht, altanna. ''Im 15 Eag 1 1969 (1961=imleabhair 14)???'' |- |'''[[Léann Teanga: An Reiviú|An Reiviú]]''' |Iris bhliantiúl |2013-'14> |Iris léann teanga. [[Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge]] | | |- |'''An Reult''' |sraith |1920-25 |Irisleabhair na hOllscoile BÁC | |''Arna chuir amach do lucht an Chumainn Ghaedhealaigh i gColáiste ma h-Ollscoile i mBÁC'' |- |'''An Ridire Duibhneach''' |Nuachtán |1982 |Foilsithe ag Cearta Sibhialta na Gaeltachta Corca Dhuibhne |Fergus Ó Flahtarta, Breandán Mac Gearailt | |- |'''An Ridireacht Liteartha (1)''' | |1917 |Bunaithe ag Pádraig Ó Conaire d'fhonn cabhrú le scríbhneoireacht Ghaeilge |''Pádraig Ó Conaire'' | |- |'''An Róimh''' |Iris bhliantiúl |1923-25 ??1932>? |Irisleabhar Gaedheal ag cur síos ar imeachtaí na bliana sa Róimh. |''Eric Mac Fhinn'' | |- |'''An Saol Gaelach''' |sraith |1950-1965 |Comhdháil na Gaeilge, 44 Sráid Chill Dara | | |- |'''An Sagart''' |Iris |1958--2015. |Iris Cumann na Sagart – Coláiste Phádraig / foilsithe ag An Sagart. Ailt ar spioradáltacht, diagacht, liotúirge, éacuiméachas, ar Ghaeilge ⁊rl |''An tAth. Colmán Ó hUalacháin ⁊ [[Tomás Ó Fiaich]] 1958 -1963'' ''[[Pádraig Ó Fiannachta]] ó 1964 - 1973 / 1978 -1988 go 2015?'' An tAth. Cathal Ó hÁinle 1974-1977 | |- |'''An Scríobhnóir Óg''' |Iris/leabhar? |2013>? |Cnuasach gearrscéalta scríofa ag micléinn Coláiste na Tríonóide | | |- |'''Anseo is Ansiúd''' |Nuachtlitir |2016-2019>? |Pobal ar a'n iúil, Ceantar an Omaigh. 16 leathanach |Pádraig Mac Congáil |Feasachán imeachtaí Ghaeilge an Ómaigh agus Fhearmanach https://issuu.com/pobalaraniul/docs/nuachtlitir_eagran_5_me_n_f_mhair_2019 |- |'''An Sgéal Nua''' | |1920->? |foilsicheán Náisiúnta Trá Lí - Uimh 1 1920 | | |- |'''An Sguab''' |Iris ráithiúl |1922-32>? |cur síos ar chúrsaí na hÉireann, léirmheasanna, litreacha, comórtaisí ⁊rl |''Eamonn Mac Giolla Iasachta Pádraig Ó Cadhla a bhunaigh'' |nasc leis An Lóchrann |- |'''An Síol''' |Iris meánscoile |1952? |Iris Choláiste an Mhuireadaigh, Béal An Átha, Maigh Eo |''Peadar Bairéad (94)'' |Aon iris amháin a clóadh, Meánscoil B a bhí i gceist |- |'''An Síol''' |sraith |?<1942-69>? |Blian-Iris An Chuallacht Gaelaí, Ollscoil Chorcaí | | |- |'''An Síoladóir''' |iriseán |1920-22 |Irisleabhar Cumann na Sagart nGaedhealach | |Muintir Mhic an Giolla BÁC a d'Foilsigh |- |'''An Síoladóir Nua''' |iris ar líne |Earrach 2016 |Aistí stairiúla ar chúrsaí eaglasta Ghaeiligh. Stair An Sagairt leis. |''an tAth. Martin Mcnamara.'' |Ní raibh ann ach an taon eagrán amháin, óir gur éag an eagarthóir. |- |'''An Sléibhteánach''' |sraith |1912-38>? |Irisleabhar Choláiste Chnuic Mhellerí |''An tAb Mauris (Muiris Ó Faoláin) a bhunaigh'' |Iris na Mainistreach i gCeapach Choinn |- |'''An Staighre''' |sraith |1994-1997 |Míosagán. Foilsithe ag Anois, gaolta le Céim | |míosúil |- |'''[[An Stoc]]''' |Irisleabhar |1917-1932 |Míosagán. Colaiste na hOllscoile Gaillimh |''Tomás Ó Máile'' |Bhunaigh Pádraig Ó Conaire Pádraig Ó Máille agus a dheartháir Tomás Ó Máille an iris. Clódh an chás cheann i Mí na Nollag 1917. |- |'''An Stoc''' | |1990 -?? |Arna Fhoilsiú ag Dáil Uí Chadhain | | |- |'''[http://maidineacha-caife.weebly.com/an-taobh-oacute-thuaidh.html An Taobh Ó Thuaidh]''' |Iriseán |2014-2019> |'Ar fud chathair Átha Cliath' Iris mhíosúil Árna fhoilsiú ag Triúrach na Cathrach (BÁC) |''Pádraig Mac Éil'' |Á scríobh ag agus dos na 43 maidineacha Caifé a bhí á eagrú ag Seán Ó Coileáin ag eagru nó ag tacu leo roimh ré covid. Chathair Bhleá Cliath. Clóite in A4 den chéad uair d’eagrán Eanáir Feabhra 2019?, A5 a bhí ann roimh ré. |- |'''[[An Teachdaire Gaelach]]''' |iriseán míosúil |1829>? |Iris i nGaeilge na hAlban |''An Doctúir Urramach Tomás Mac Leoid'' | |- |'''An Teachdaire Ghaelach''' |foilseachán |185? |Nior foilsíodh riamh é – Béalfeiriste |Roibeád Mac Adháimh |Bhí sé beartaithe ag R Ma Adh. Ach is dócha go raibh in iomad oibre in ullmhú an fhoclóra le Aodh Mac Domhnaill. |- |'''An Teaghlach''' |Iris |1965 -1970 |Iris Cumann na dTeaghlaigh Ghaelacha, míosúil |''Fionntán Mac Aodh Bhuí'' |Bunaithe i mBÁC ag an eagraitheoir, is a chlann ag freastal ar Scoil Lorcáin. Leanadh dá gcló i gCorcaigh in Áras an gCraoibhín ar feadh 3 bhliain. Cuireadh roinnt eagráin i gcló i mBéal Feriste sa tsean-chló Níor lean ach ar feadh roinnt blianta, iarradh ar na coistí éagsúla na h-irisí ascríobh agus a chló iad féin. Rinneadh ceann i mBéal Feriste. |- |'''An t-Eaglaiseach Gaelach''' |sraith |1919-28 & 90-92 |Iris Gaeilge Eaglais na hÉireann (The Gaelic Churchman) | |Cumann Gaelach na h-Eaglaise, Deilgnis BÁC |- |'''An t-Eagrán''' |sraith |?<-2014> |Páipéir Gaeilge anChloáiste DIT san @edition. Scríobh do fhocail, inis do scéal | |https://twitter.com/eagrandit |- |'''An Teanga Mharthanach''' |sraith |1989-1994 | | |Clóite sna Stáit Aontaithe |- |'''An t-Éireannach''' |Iris |1910 -13>? |Iris an Chonartha in London |''Pádraig Sáirseál Ó hÉigarrtaigh'' | |- |'''[[An tÉireannach (iris)|An t-Éireannach]]''' |Nuachtán |1934-37 |'Guth na nGaedheal' - Páipéar seachtaineamhail |''Seán Beaumont'' |''Nuachtán Sóisialach Gaeltachta.'' Leabhar scríofa ag [https://www.jstor.org/stable/23197288?seq=1 Eamon Ó Cíosáin] ina dtaobh. Seán Beaumont a mhaíomh i 1937: ‘… we have what no other Irish paper ever had, a circulation in the Gaeltacht’. http://ga.sciencegraph.net/wiki//An_tÉireannach_(iris) |- |'''An t-Éireannach''' |Neamhrialtán |1985-1989 |Foilsithe i bPáras | | |- |'''An tEolaí''' |Nuachtlitir |1991 -2004 |Iris Eolaíochta don meánscoileanna | |Clóite go ráithiúl ag An Gúm |- |'''An t-Iniúchóir''' |Iris |?<1924 |Iris clóite i Meiriceá |''Pádraig Feirtéar'' | |- |'''An t-irisleabhar''' |sraith |<?1930-41>? |Ollsgoil na Gaillimh | | |- |'''*[[An Timire]] -''' '''''[Timire an Chroí Naofa (Íosa) / Timthire Chroidhe Naomhtha Íosa]''''' |Iris ráithiúl |1911-2021> |Foilseacháin Ábhar Spioradálta na hÍosánaigh (Leabhrán An Chuallachta Chráibhthigh á ngoirthear an Apstalacht Urnaightheach) |''An tAthair Frainc Mac Brádaigh'' |An iris leanúnach is sine sa Ghaeilge ⁊ in Éireann. ''Thosaigh mar Timthire an Chroidhe Naomhta Íosa'' |- |'''An Tír''' |Iris |1928-34 |Míosachán Gaedhilge | |Cló Lucht Laighean |- |'''An Tobar''' |Iris |?<2003>? |Iris choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |lean mar flúirse |- |'''An Tobar''' |Iris |<?2006>? |Tréimhseachán de chuid Institiúid Oideachais Marino | | |- |'''An t-Óglach''' |Tréimhsecháin |1918 -1923 |Óglaigh na hÉieann Old Dublin Brigade,, The Irish Army Quarterly |''Maorghinearál [[Piaras Béaslaí|Piaras Beaslaí]]'' |Clóite i 6 [[Sráid Fhearchair]] áit a raibh Oifigí Shin Féin sul má bhí oifigí Chonradh a Gaeilge ann. |- |'''An t-Oibrí''' |Sraith | |Ardchumann Oibrithe agus IL tSaothar na h-Éireann | | |- |'''An tOireachtas (tír agus teanga)''' |sraith |??? |Foilsithe i mBÁC | | |- |'''An Treallán''' |Iris |1952 |Roinn Oideachas (aon eagrán amháin a bhí ann cháin An Cadhnach é i Comhar) | |Ní cuireadh amach ach an t-aon Eagrán Amháin |- |'''An Trodaí''' |Iris (teanga?) |1982>? |Iris (lámh scríofa) Gaoltachta chimí Phoblachtacha Phort Laoise |''[[Dessie Ellis]], Eamonn Ó Nualláin'' | |- |'''[[An tUltach]]''' |Iris mhíosúil |1924-'17> |Comhaltas Uladh de chuid Conradh na Gaeilge | | |- |'''An Tuairisceán''' |Nuachtlitir |<1970-1971->? |Scaipiúchán Inmheánach Amháin (Meitheamh 1970 'Nuachtlitir atá ag an gConradh' – Pobal 8 Eanáir 1971 | | |- |'''An Tuairisceoir''' |Cín Lae Lín |2013-'21> |Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht. |''Ciarán Dúnbar'' |https://antuairisceoir.wordpress.com |- |'''Anam Beo''' |Nuachtán |2008>? |Nuachtán do Phobal Gaeilge na Bruiséile | | |- |'''[[Anois]]''' |Nuachtán |1984-96 |Curtha aamach ag Gael-Linn | |Tháinig seo in áit Inniu is cuireadh Foinse ina h-áit siúd |- |'''Ar Aghaidh''' |Nuachtán/iris |1931-70>? |'Míosacán' Páipéar le Gaedhealachas, Litridheacht, Éargna agus Géileagar |''Eric Mac fhinn'' |Scríobhadh é sa sean chló i gcónaí |- |'''Ár nGuth Féin''' |Iris |?<1975>? |Iriseáin cimí poblachtánach H-Block | | |- |'''Banba''' |Irisleabhar |1901 – 1906 |Clóite ag Muinntir Ḃrúin agus Nualláin | | |- |'''Banbha''' |Irisín |2025 – |Ellen Corbett a d'fhoilsigh, mar chuid den aonach bliantúil zín i m[[Béal Feirste]] ar an 8 Meitheamh 2025. | | |- |'''[[Beo!]]''' |Irislín |2001 - '14 |irislín de chuid Oideas Ghael - Gleann Cholm cille |''Seosamh Mac Muirí'' | |- |'''Bheul''' |Iris |?<2018> |[Iml 20 eag 2 Meith '18 Ionad na Gaeilge Labhartha UCC |''Nuala de Búrca'' | |- |'''Biseach''' |sraith |1966 – 2023> |Cumann Forbartha Chois Fharraige |''Seosamh Ó Braonáin ('18)'' |Cartlann [https://www.cartlann.ie/biseach Biseach] , Seoladh [https://www.coisfharraige.ie/cumann-forbartha/nuacht-chois-fharraige/cartlann-nuachta-1-samhain-2023/ Biseach 23] |- |'''Blaiseadh''' |Bliainiris |2004 - '06 |Bliainiris de chuid An Béal Binn Brí Chulainn [Trí h-eagrán] |''Nuala Nic Con Iomaire'' | |- |'''Blas''' |Iris Raidió |?<2015> |Irish Raidió mar Phodchraoladh ó BBC Uladh | | |- |'''Bliainiris''' |Iris+ Irislín |1999 – '16? |Foilsithe ag Carbad, Ráth Cairn uimhi 11. Carabad a chló ansin Leabhar Breac. |''Ruairí Ó hUigín agus Liam Mac Cóll'' | |- |'''Bliainiris na Scéime (trinity)''' |Iris | | | | |- |'''[[Bolg an tSoláthair (Cumann na nÉireannach Aontaithe, 1795)|Bolg an tSolair]]''' |Iris |1837 |Curtha amach ag The Home Mission | |Aithris ar ainm an chéad iris le Gaeilge a tháinig amach i 1795 |- |'''[[Breac (iris)|Breac]]''' |Iris |2021-2023> |Iris Chuallacht Ollscoil Chorcaí |''Caitríona Ní Chonaill'' (2022) |[https://www.independent.ie/regionals/cork/news/gaeltacht-mhuscrai-student-caitriona-ni-chonaill-gets-onoir-na-gaeilge-in-ucc/41614199.html alt] ar eargarthóir san Indo. |- |'''Breacadh''' |Iris |2003 – '13>? |Príomhiris Náisiúnta Na Gaeilge, trí n-uaire sa bhliain i Ngaeilge Nádúrtha na Gaeltachtaí |''Bunaithe ag na Coistí Gairmoideachais'' | |- |'''Cad é an Scéal?''' |Irisleabhar |2020 |25 scéal faoi éirinn agus an Eorap |Gerry Kiely - Ceann Ionadaíochta an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn |Iris de chuid an Choimisiúin Eorpach |- |'''Cairde''' |Míosachán |1979 -1982 >? |(iml 4 uimh 11 1982) “Míosacán Cairde Gaelinn” | | |- |'''Ceiliúradh an Bhlaoscaoid (Iris na hOidhreachta)''' |Sraith |1989 – '14> |Ábhar léachtaí ar reimsi éagsúla de shaol an bhlascaoid |''Micheál De Mórdha'' |15 cinn. 1 Is 2 Foilsithe ag An Sagairt, Coiscéim ó uimh a 3 |- |'''Céim''' |Iris oideachais |1996-2014 |Don ard teist,gnáth leibhéal agus an idirbhliain freisin, Leantar mar 'dréimire', 'idirchéim' ⁊ 'staighre' |''clóite ag Anois Teo.'' |ní h-eol ar foilsíodh idir 2001-2011 |- |'''Ceol ár Sinsear''' |Iris |1906? 1924-25> |Traditional Irish airs selected from Ceol ár Sinsear, Ár gCeol Féinig, Sídh-cheol, songs of the Gael arranged By Annie W.Patterson |''Ath. Padraig Breathnach a Chruinnigh'' |Clóite agMuintir Bhrúin agus Nualláin |- |'''CIC''' |Iris |?<1985>? |Iris do Ghael Óga Bhéal Feriste |Gearóid Ó Cairealláin | |- |'''Cillín''' Iris na Cheathrún Rua |iris |2013-2014 |Ábhar léitheoireachta a cgur ar fáil ón bpobal dn phobal ar a dhúchas féin |''Máire Ní Chualáin, Máire Feirrtéar, Máire Ní Fhlaithartaigh, Breandán Feirrtéir'' |altanna ar stair áitiúil ar dhaoine áitiúla, ⁊rl |- |'''Cinnlínte.blogspot /@ceannlinte''' |Iris ghréasán |2014 |Ábhar nuachta ilghnéitheach | |An chéad Postáil in Eanáir 2014 is stadadh ag cur ábhar leis i 12 Márta 2014, |- |'''Claíomh Solais an Churraigh''' |Iris Míosúil |1996>? |Eisithe ag cór na n-oifigeach san choláiste oiliúna sa gCurrach |''Micheál Mac Gréil An chéad eag:'' | |- |'''CLO''' | | |An club Leabhar BÁC | | |- |'''Cló: nuacht 35,''' |sraith | |Journal of the Irish print union | |Lean seo i ndiaidh “Míosachán na gClódóirí” |- |'''Cogar''' |Iris |2010 - '11>? |Iris stílbheatha agus comhrá comhaimseartha na hollscoile |''Cathal mac Dháibhéid, Eoin Ó Murchadha'' |Iris Chumann Gaelach UCD |- |'''Cogar''' |Iris idirlíon | |Iris mar sheirbhís do chraoltóirí raidió le Gaeilge, | |Gaelport.com CnnaG |- |'''Cois Deirge''' |Iris |1977 - 90 | | |Scríobh [[Seán Ó hÓgáin (sagart)|Seán Ó hÓgáin]] ann. |- |'''[[Comhar]]''' |Iris |1942 – 2021> |Iris Míosúil | | |- |'''Comhar Óg''' |Iris |2013 – 2020> |Iris liteartha agus ealaíne de shaothar déagóirí. | | |- |'''[[COMHARTaighde]]''' |Iris |2015 - 2020> |Ríomhiris acadúil phiarmheasta bhliantúil | | |- |'''Comhphairtíocht ar son na Spriocanna''' |Iris ar líne |2021 - >? |Iris eile do dhaltaí scoile ó Chúnam Éireann | |Clúdach céanna le 'Domhan Níos Fearr' ón roinn gnóthai Eachtracha https://www.ourworldirishaidawards.ie/wp-content/uploads/2020/10/Irish-Aid-2021-Pupils-supplement_IRISH_Online-version-2.pdf{{Dead link|date=Samhain 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Comhscéala - nuachtlitir''' |Iris mhíosúil |1995>? |CnnaG | | |- |'''Cothrom (na) Féinne''' |Iris |?<1940>? |Iris de chuid Choláiste na h-Ollscoile BÁC |''Dónall Ó Móráin / Aogán Brioscú'' | |- |'''Craic''' |Iris |?<2008 >? |Irisleabhair Nua Na Cuallachta, i nDoire | | |- |'''Craobh Rua''' |Iris |>1913< |Craobh Rua CnaG 1 eagrán amháin (dar le Aodán Mac Póiín) |''Cú Uladh? Alt leis ann'' | |- |'''Cuaille''' |Iris lín |2020 - 2021> |Iris nua Ghaeilge an CLG, feiliúnach do lucht meánscoile |''Jamie Ó Tuama'' |Bunaithe ag oifigeach Gaeilge an CLG Jamie Ó Tuama le linn an chéad tréimhse dianghlasála 2020 |- |'''Cuisle na nGael''' |nuachtlitir | |Iris Choláiste Ollscoile BÁC | | |- |'''[[Cuisle (iris)|Cuisle]] -''' '''''iris don nua aois''''' |Iris |1998 - 2000 |Foilseachán an Phobail, Casla. Bhí baint ag [[Pléaráca Chonamara|Pléarácha]] leis. |''Uinsin Mac Dubhghaill'' |[[Donncha Ó hÉallaithe]] a bhunaigh [http://homepage.tinet.ie/%7Ecuisle1/cuisle.htm Suíomh idirlín] [https://cadhan.com/cuisle/ Cartlann ar líne] |- |'''Cumarsáid''' | | |Iris bhliantúil scoil iriseoireachta i Ráth Maonis | | |- |'''Cumarsáid:''' '''''Ceol Cois Móire''''' |Iris | |Bunaithe ag Padraig Ó Fiannúsa mar chuid de Cumann seanchais Cois Móire. | | |- |'''Cumasc''' |Iris idirlíon |1998 |An chéad Iris Ghaeilge ar an idirlíon |''Cynthia Ní Mhurchú'' |Comhfhiontar de chuid RnG, Foinse agus telecom Interneta |- |'''CultúrLán''' |Iris |?<2015-2017>? |Foilseacháin idir nuacht agus fógrai imeachta dé-mhíosúil Chultúrlann Mhic Adaim - Ó Fiach |''Conchubhair Ó Lioatháin'' | |- |'''Dáil Na Mumhan''' |nuachtlitir |?<2012 - 2014>? |Imeachtaí i gCúige Mumhan - nuahtlitir CnG i gcúige Mumhan | |www.dailnamumhan.ie |- |'''Dearcadh''' |Nnuachtán |?<1954>? |“Cuirtear an Náisiún Gaedhealach i n-ath-réim” | | |- |'''Deile''' |Iris |1995>? |Iris mhuintir Chonamara i mBaile Átha Cliath | | |- |'''Deirdre''' |Iris |1954 – 86 |Iris na mBan |''Gearóid Ó Cuinneagáin'' | |- |'''Dinnseanachas''' |Iris |1964 – 67>? |Iris Chumainn Logainmneacha | | |- |'''Dóchas''' |Iris |1966 |foilsithe and an Cumainn Gaelach Coláiste Phádraig | | |- |'''*Domhan Níos Fearr''' |Iris |2019 - 2021> |Iris do bhunscoileanna chun spriocanna Cúnamh Éireann a mhúineadh. | |Eisithe ag an Roinn Gnóthaí Eactracha https://developmenteducation.ie/app/uploads/2020/02/Irish-Aid-2020-Pupils-supplement-Irish_AW2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525130746/https://developmenteducation.ie/app/uploads/2020/02/Irish-Aid-2020-Pupils-supplement-Irish_AW2.pdf |date=2021-05-25 }} |- |'''*Dréimire''' |Iris oideachais |1997-2021> |cleachtaí d'ardleibhéal na hardteiste i bhfoirm iris a clóitear 6 nuair sa bhliain | |Gael-Linn féach idirchéim ⁊ staighre https://www.gael-linn.ie/en/teaching-learning/dréimire/113-0/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602212340/https://www.gael-linn.ie/en/teaching-learning/dr%C3%A9imire/113-0/ |date=2021-06-02 }} |- |'''Dúchas''' |Iris |?<1962 – 1966>? |Iris Chumainn Ghaelaigh Choáiste Phádraig, Droim Chonrach | |Cóip ar fáil ó ABE Books |- |'''Duilleog''' |Nuachtlitir |2008 - '19 |Nuachtlitir Chomhair Chumainn forbartha Ghaoth Dhobhair, An chrannóg, Doire Beag | |http://www.bealoideasbeo.ie/Duilleog |- |'''Éarna''' |Irisleabhar |1922-25 |Irisleabhar fe chúram an Scoil Cheilteach i gcoláiste na hOllscoile i gCorgcaigh | |''“Aims to encourage the use of "Irish as a conversational medium for living interests and modern thoughts".--v. 1, no. 1, p. 42.'' '' Irisleabhar nua é seo, Déanfa sé a chion féin chin Oideachais na tíre a Ghaelú de chionn litridheacht is ealadhntacht do cheapadh san Ghaedhilg”'' - fógra san iris An Róimh. |- |'''Éigse na Tríonóide''' |sraith | |Cumann Gaelach Coláiste na Trínóide | | |- |'''Éigse Nua-Ghaedhilge''' |Sraith |1933-34 |''Dhá thráctas ar fhillí na Gaeilge ó 16ú céad dtí lár 18ú céad'' |''Piaras Béaslaí'' |Eagrán a 1 16-17 céad Eagrán a 2 17-1850 |- |'''Éire Glas go Buan''' |Iris leabhar |2020 |"12 scéal faoin Aontas Eorpach agus comhshaoil na hÉireann" |Gerry Kiely, Ceann Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn |Irish Choinisiúin na hEorapa |- |'''Éire Óg 2 theangach''' |Iris | |bunaithe agus eagarthóir Gearóid Ó Murchu | | |- |'''Éire, Bliainiris Gael''' |Iris bliantúil |1940-84 |Rogha Saothair Gaedheal mBeo |''Roibéard Ó Faracháin'' |CnnaG |- |'''Éire Sean agus Nua''' |sraith |?<1953/61>? |Na Bráithre Críostaí | | |- |'''Eipic!''' |Iris |MF 2017 - 2022 >? |€2.50 Irisleabhar Nua Gaeilge le hAghaidh Dhaltaí na hÉireann |''Stephen Keane (primary planet)'' |foirm ordaithe [https://www.cogg.ie/eipic%2521-tairiscint-speicialta/ Eipic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922150201/https://www.cogg.ie/eipic%21-tairiscint-speicialta/ |date=2023-09-22 }} 10 gcinn li rith na scoilbhliana. Scríofa i mBéarla ar dtús ansin ofráileadh do COGG é agus mhaoinigh siad é agus Pádraig as COGG a cheartaíonn na haltanna. Aistriúchán a bhí i gceist ar dtus ach anois tá daoine ag scríobh altanna. |- |'''Eleathanach''' |Irisín |?<2009?-2020> |Roinn Froebel don Bhun- agus Luath- Oideachas, Ollscoil Mhá Nuad, OÉMN, i gcomhpháirt leis an Idirbhliain, Coláiste Alexandra, BÁC 6. |''https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/assets/document//Eleathanach%20363.pdf'' |Aon leathanach de ghearrtóga 3 nó ceithre uair le linn míonnna na bliana léinn. |- |'''Eureka''' |Iris |2004 -2016 |Forlíonadh Eolaíochta do scoileanna, i bpáirt le hIonad oideachais Eolaíochta Coláiste Pádraig |''John Walshe – aistrithe Baibre Ní Ógáin'' |Seachtainiúil le linn tréimhse na scoile leis an Irish Independent. |- |'''[[ExtraG Gach Seachtain|Extra G]]''' |Nuachtán |2025 -'26> |Forlíonadh sheachtainiúil san Irish Daily Mail. Ar líne leis. | |Bhí an suíomh Extra G ag baint feidhm as G´¨gail len a n-altán-na a aistriú ar feadh ar a laghad 5 bhliain ach ní go dtí 2025 ar bheartaigh an an DIM nuachtán a chló. Ní heol an bhfuil Gúgail fós á bhfostú acu. [https://extrag.ie/ extrag.ie] |- |"'''Fáinne an Lae"''' Nua | |1925 | |"8 Leathanach, Feabhair Mór - Cuir Síntúisí chuig an Stiúrthóir s Ó Súilleabháin 25 Cearnóg Pharnáil, Áth Cliath" fógra in iriseán. | |- |'''Fanad''' |Iris |??? |???? | | |- |'''Faoi Ghlas''' |Iris |?<1938-45>? |Iris Lámscríofa na bPoblachtánaig i bPríosúin na Croimghlinne Béal Feriste |''idir 4-5 go neamhrialta- Páipéar Gaeilge Shinn Féin Sráid Chaoimhín, Foilseacháin na Poblachta. BÁC'' | |- |'''Faoi Ghlas''' |Iris |?<1981>? |Iris Lámscríofa na bPoblachtánaig i bPríosúin Phort Laoise | | |- |'''Fastaoim''' |Iris |1971>1973/4 |Coisde cearta náisiúnta Chroca Dhuibhne |''Breandán Mac Gearailt / Breandán Feirtéir'' |Tháinig seo i gcorbacht ar 'Misneach'. Is deireadh ré foilsithe á bplé san iriseán 'Pobal' dúireadh “Tá Fastaoim marbh ach níl Corca Dhuibhne gan irisí” - Pobal 24 Bealtaine 1974 |- |'''Feabhas''' |seachtanán |?<2014> |Treoirleabhar do Scrúdú na Gaeilge na hardteistiméireachta | |Forlíonadh de chuid 'Seachtain' |- |'''Fearsaid''' |Iris |1956 arís i 2006> |Iris iubhaile an Chumainn Ghaelaigh Ollscoil na Banraíona Béal Feriste | | |- |'''[[Feasta]]''' |Iris |1948-2023> |Iris Liteartha, Bunaithe ag CnG ag cur nua scríobhnóireacht chun cinn |''Pádraigh Ó Fearghusa / Conchubhair Ó hAodha 2020'' |alt ar dheireadh [https://tuairisc.ie/deireadh-a-chur-leis-an-iris-feasta-tar-eis-75-bliain-de-dheasca-easpa-tacaiochta-on-stat/ Feasta] théis 75 bliain |- |'''Fé Bhrat Bhridhge''' |Iris bhliantiúl |1933>? |Uimhir a 5 1933. Iris bhliantiúil Scoil Bríghd Earlsfort Terrace BÁC 1. |''Gavin Louise duffy'' |foilsithe ag An Bhrídeog ->teideal 1-4 |- |'''Féile na nGaedhael''' |Irisean |1922 |Ráitheachán CnaG London, Féile bhríghde, Bealtaine, Lúnasa, Samhain | | |- |'''Féilire na Gaedhilge''' |almanag |1904-11 |Saghas Alamang, le féilte agus ainmneacha craobhacha, dialann ⁊rl |''Earnán De Siúnta'' |eisithe ag CnG |- |'''Fianna''' |Sraith |1922>? |The voice of young Ireland - Vol. I., no. 1, Tone commemoration number. | |Dublin woodprint works |- |'''Fír''' |Iris |1941-58 |Irisleabhar Chumann Éigse agus Seanchuis, Coláiste na hiolsgoile, Gaillimh | | |- |'''Fios Feasa /Splanc/Futa Fata /Gan Dabht''' |Nuachtlitir |?<2002 -03>? |Nuachtlitir Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |Flúirse agus Súil Eile á gcló leis |- |'''Fliuch''' |Iris |2015/6>2019 |Táir Iris - “An Chéad Phornó i nGaeilge'. Iris ghréasáin Déanta ag scoláirí meáin as Béal Feirste BÁC Gaillimh | |dhá h-eagrán 1 - 2015/6 - 2 - 2019 Is féidir 'teacht' air anseo https://https {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=2020-06-25 }}://archive.org/details/@fliuch_mag] |- |'''Flúirse''' |Iris |<?2008 -2011 |Iris Bhliantiúl/ Dé bhliantiúl Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |Foilsíonn siad Splanc, Fios Feasa, Suil Eile freisin |- |'''Flós Fómhair''' | |1?<973-'78>? |An t-Oireachtas |''Donnchadh Ó Súilleabháin'' | |- |'''[[Foinse]]''' |Nuachtán |1996 >'09 -'15 |Nuachtán Sheachtainiúl – nuacht idir/náisiúnta |''Breandán de Lap /'' ''S T Ó Gairbhí go 2009'' |Stad an nuachtán i 2009, ansin ghlac an Independent an teideal is d’fhoilsigh mar fhirlíona é gan na h-iriseoirí ceanna, cuireadh ar an idirlíon é i 2013 agus cuireadh deireadh leis i 2015. tháinig Gaelscéal ina dhiadh. |- |'''Fuaim na Mara''' |Irisleabhar |1925>? |Irisleabhar Choláiste Mhic Phiarais, Gaillimh | | |- |'''Gaedhal Feriste''' | |197?>? | | |Luaite ag Eoghan Ó Néil in aggalamh Nuacht 24 “sna seachtóidí bhí Gaedhal Feriste” |- |'''Gaelachas (II)''' |Iris | |Iris Nua aoise :Online magazine of Irish culture written entirely inthe Irish language. | |Níl an suíomh beo a thuilleadh |- |'''Gadelica''' |Irisleabhar |1912 -'13 |A journal of modern-Irish studies |''Tomás Ó Rathaile'' |Iris chun cabhrú le fás na teanga sa tsaol nua |- |'''[[Gaelscéal]]''' |Nuachtán |2009 -'13 |Nuachtan Seachtainiúl |''Ciarán Dúnbarra'' |Thánaig amach théis maoiniú Foinse a aistriú chucu |- |'''Gaelscoileanna''' |Iris |?<2013> |Iris -an fheachtas | | |- |'''Gaelport.com''' |Iris idirlín |1995-'14> |Príomhshuíomh eolas na Gaeilge CnnaG | | |- |'''Gaeltacht''' |nuahctán |1973 |'Páipéar Nuaíochta' áitiúil as iarthuaisceart Dhún na nGall faoi chúrsaí reatha a foilsíodh ar bhonn coicíse sa bhliain 1973. | |10 gcóip idir Feabhra agus Iúil 1973 http://www.bealoideasbeo.ie/gaeltacht |- |'''Gaeltacht 21''' |iris idirlín |2009- 2021> |Tháinig i ndiaidh an Cúl-éisteoir |''Eoin Ó Riain'' |Is cosúil nár bhfuair Eoin Ó Riain coladh oíche feadh na blianta i bhfiannaise stair na bpostálacha - aon am ó 3.30am go 6.45am agus é ag scríobh An Codú chomh maith. |- |'''Gáir an Chláir''' |sraith |2003>? |Nuachtlitir An Clár as Gaeilge | | |- |'''Gáire''' |Iris |1973>? |Iris Oideachais do rang a 1- 2 |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Galvia''' |Iris |1954-74 |Irisleabhar Chumann Seandálaíochta is staire na Gaillimhe | | |- |'''Geamhar''' |Iris |<?<1956->? |Iris chuallacht Mhuire gan Smál, Sráid Gardiner BÁC |''Breandán Mac Giolla Choille'' | |- |'''Gealán''' |Iris |1976 |Irisleabhar teagaisc do dhaltaí |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Gealán na n-Óg''' |Iris |1990-91 |Irisleabhar teagaisc do dhaltaí óga |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Geasa''' |Iris |?<90aidí>? |Iris an Chumainn Ghaelaigh Ollscoil na Ríona BF |''Gearóid Ó Cearbhalláin'' | |- |'''Gearrbhaile''' |Iris bhliantiúl |1927>? |Ar n-a chur amach i gColáiste Seósaimh Naomhtha -Béal Átha na Sluagh |''Eric Mac Fhinn'' |Bunaithe ag Eric Mac Fhinn |- |'''Giota''' |Iris |<200?> |foilsithe ar shuíomh craiceáilte.com |''Rónán Mac Aodha bhuí?'' | |- |'''Gliondar''' |Iris | |Irisleabhar teagaisc do dhaltaí 7-9 |''Seosamh Ó Muircheartaigh'' |(Folens) |- |'''Glór''' |Irish/Nuachtlitir |2019> |Nuachtlitir Oifig Phleanáil Teanga Ghaoth Dobhair “Buanú agus neartú anghaeilge san Iarthuaisceart” | | |- |'''Glór ar Phár''' |Iris |1884-85 |Iris de chuid Glór na nGael | | |- |'''Glór Inse Bhán''' |Iris |?<1972>? |Iris Theampall an Ghleanntáin, Co. Luimnigh - Coiste Ghlór an nGael na háite | |Bhí baint ag Micheál ó hAirnéide leis |- |'''Glór na Carcach''' |Iris |1918 |Iris lámhscríofa na bpriosúnaigh |''Earnán De Blaghd'' | |- |'''Glór na Féile''' |Bliainiris |?<1979>? | | | |- |'''Glór Na Ly''' |sraith |1911-12>? |Páipéar nochda a n-ay an ví |''Shan Ó Cuív'' | |- |'''Glór Uladh''' |Nuachtán |?<1950 – 1957>? |The Voice of the Republican North, Foilsithe ag Sinn Féin Bhéal Feirste |''Jimmy steele'' | |- |'''Gluais''' |Iris Míosúill | | | | |- |'''Gob An Chlub''' |Nuachlitir |2001 >? |Nuachtlitir Úr do bhaill an Chlub a bheidh réibhléiseach, reibiliúnach,ragairneach, Raibileiseach, Radacach agus fiú ráiméiseach. | | |- |'''Goitse''' |Nuachtán |2010 – 2014 |Nuacht míosúil as Iarthar Dhún na nGall |''Danny Brown'' | |- |'''Greann''' |Iris | |Clóite i nDroichead Átha (Drogheda atá scríofa i gCatalóg LNÉ) | | |- |'''Greann''' |Iris | |Irislebhar teagaisc do dhaltaí 10-12 | | |- |'''Greann''' | | |Irish fun infact and fiction (Ní heol an ionann seo agus thuas) | | |- |'''Greannán''' | |?< 1992 >? |luaite i ‘Laochra Léinn’ in éindi le Lá agus Mahogany Gaspipe | | |- |'''Greann na Gaeilge''' | |1901-1907 |Leabhairín Gaeilge le hAghaidh an tSluaigh |''Éinrí Ua Muirgheasa'' | |- |'''Guth''' |Nuachtlitir |1965 – 67>? |Nuachtlitir Choiste Chathair Átha Cliath de Chonradh na Gaeilge 3d. | |Iml. 1, Uimh. 1, Samhain 1965. |- |'''Guth ⁊ Tuairim''' |sraith |1979 -1984 | colspan="2" |[Dublin] Association of Principals and Vice-Principals of Community and Comprehensive Schools. |[http://www.bealoideasbeo.ie/Guth_Tuairm Cartlann ar líne] |- |'''Guth An Ghárda''' |Irisleabhar? |?<1924>? | | |Clóite ag Alex Thom, BÁC Vol 1 Umh.10 -1924 |- |'''Guth Ghoill''' |Iris |?<2008-2020>? |Céim Aniar Teo. Áras Ros Goill, Na Dúnaibh, Tír Chonaill | | |- |'''Guth na Scannán''' |sraith |1956 |Journal of the Cork branch (Irish Film Society) | | |- |'''Húrascáil''' |Iris |1978? |Scig-iris oifigiúil Sheachtain na Gaeilge |''Gabriel Rosenstock?'' |Seans go mbeadh fhios ag Ciarán Ó Feinneadha |- |'''idirchéim''' |Iris |?<2011-2021> |cleachtaí don idirbhiain i bhfoirm iris a clóitear 3 n-uaire sa bhliain | |Gael-Linn |- |'''Imleachán''' |Iris |?<2008 >? |foilsithe ar shuíomh craiceáilte .com |''Rónán Mac Aodha bhuí?'' | |- |'''IMRAM''' |Iris |2015> |Iris litríochta na Gaeilge |''Liam Carson 7 Cathal Póirtéir'' | |- |'''iMúscraí''' |Iris/Nuachtlitir – Cín Lín |2011-2012 2012 > |Nuachtlitir chomharchumann forbartha Mhúscraí. 8 eagrán mar iris go 2012 is ó 2012 mar chín lín |''Conchubhair Ó Liatháin'' |http://issuu.com/imuscrai/docs/imuscrainua_4nua {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230304104124/https://issuu.com/imuscrai/docs/imuscrainua_4nua |date=2023-03-04 }} |- |'''In Ard An Tráthnóna Siar''' |nuachlitir lín |2012-'18> |r-Nuachtlitir Chorca Baiscinn, Bliantiúil gach Nollag |''Seosamh Mac Ionrachtaigh'' |Iris nua na Gaeilge ó Choiste forbartha Gaeltachta Chontae an Chláir. http://www.gaelscoileanna.ie/news/school-stories/seoladh-na-hirisleabhar-nua-in-ard-an-thrathnona-siar-r-nuachtlitir-chorca-baiscinn/ |- |'''Inis Fáil''' |Irislebhar |1923 -29 |Na Macaibh léighin i mBelmont, tig Lorcáin | |Lean mar Irisleabhar Lorcán Naomhtha' |- |'''Indiu / [[Inniu]]''' |Nuachtán |1943/84 |Glún na mBuaidhe – craobh na h-aiséirigh CnaG |''Ciarán Ó Nualláin go 1979,'' ''Tarlach Ó hUíd 1972-84'' |Míosagán go 1945, Seachtanán ina dhiadh sin Tháinig Inniu agus Amárach le chéile chun Anois a bhunú i 1984 |- |'''[[Innti]]''' |Iris |?<1984>? |Irisleabhar filiíochta | |“Filíocht ba mhó ba chúram d’Innti - Al T. |- | '''Iorras Aithneach''' |Irisleabhar |1990 - 2026> |Sean-phictiúir, nua-phictiúir, scéalta, cur sios ar imeachtai agus eachtrai a tharla |''Máirtín Ó Catháin'' (2021) |Agallamh ar [https://www.rte.ie/radio/podcasts/22040206-leabhar-iorras-aithneach-2021/ RnaG] le Mháirtín Ó C 2021 Anois ar an idirlíon ó 2023? Alt ar [https://peig.ie/en/2023/07/irisleabhair-a-bhfuil-sceal-pobal-gaeltachta-le-30-bliain-iontu-le-fail-ar-line/ PEIG] ins dtaca |- |'''Iris Chumann Seandálaíochta is Staire Chiarraí''' |Iris | |Páipéar reachtmhaine dá theanga chum Gaedhilge do chur ar ahaidh. | | |- |'''Iris an Fháinne''' |Iriseán |1919-31>? |Gasra an Fháinne, |''Piaras Béaslaí'' | |- |'''Iris an Phuist''' |Iris |1927 | | | |- |'''Iris Eoghanach''' | |2020 - 2021 |Iris Mhíosúil do ghaeil thír Eoghan, le fáil san Ulster  Herald,, Dungannon Herald, Strabane Chronicle |''Seán Mór'' |Ceithre scríobhnóir agus é ar fad déanta go deonach |- |'''Iris Eoin''' |Iris |?<1984-2021> |Iris bhliantiúl na ndaltaí as Coláiste Eoin agus Íosagáin BÁC |Eagarthoirí éagsula chuile bhliain |Bhíodh ainmneacha éagsúla orthu chuile bhliain 'An Cinsire',' Gliogar' |- |'''Iris Éigse''' | |1963-73 |Comhairle Náisiúnta Drámaíochta, | |Curtha i gcló ag Ó Siadhail |- |'''Iris Fhianna Fáil''' |Iris |1977-1993 |Fianna Fáil | | |- |'''Iris na hÉagsúlachta''' |Iris |2022 |leagan Gaeilge den Iris Diversity Journal |Barbara Nolan - Ceann Ionadaíocht an Choimisiúin Eorpaigh in Éirinn |Eisithe ar line ag an Aontas Eorpach Scéalta faoin Aontas Eorpach, mar aon le scéalta faoin gcomhionannas agus faoin gcuimsiú in Éirinn |- |'''Iris na hOidhreachta''' |Iris |1989 -2002> |Teidil éagsúla chuile bhlian ag braith ar an téama |''Pádraig Ó Fianachta'' |An Sagart a d'fhoilsigh |- |'''Iris na Tulaí''' |Iris |1993 |Gaillimh |''Seán Breathnach'' |Bhí baint ag An tAthar Fiontán Ó Monacháin atá ina Easpag ar Chill Dá Lua ó 2016 anois. |- |'''Iris IarChonnacht''' |Iris |?<1970>? | | |'''Deir Deasún Fennel (Pobal Bealtaine) go raibh Iris Iarchonnacht le teacht amach an lá a dtáinig sé amach''' Pobal 7 Samhail 1970' |- |'''Iris Oifigiúl an Aontas Eorpaigh''' |leabhar? (LNÉ) | | | | |- |'''Iris Oifigiúil na gCineálacha Plandaí''' |Irisleabhar |1981 |Controller of Plant Breeders' Rights | | |- |'''Irisleabhar''' |Irishleabhar |??? |Irishleabhar Roinn Chosanta -Cosaint Shibhialta (civil defence bulletin) | | |- |'''Irisleabhar Chnuc Mhuire''' |Irisleabhar | |Knock Shrine Annual | | |- |'''Irisleabhar Chorcaighe''' |Irisleabhar | | | | |- |'''Irisleabhar Chumann na gCéimithe i gCorcaigh?''' |Irisleabhar | -1923??? | | | |- |'''Irisleabhar Comhaltas Cána''' |Irisleabhar |?<1938>? | | | |- |'''Irisleabhar Lorcáin Naomhta''' |sraith |1922-25 |Mic Léighinn i mBelmont, Tig Lorcán BÁC | |'Inis Fáil' a bhí roimhe |- |'''Irisleabhar Muighe Nuadhad/Mhá Nuad''' |Irisleabhar |1897/9 -2021>? |Ollscoil Náisiúnta na hÉireann Má Nuad |''Pádraig Ó Fianachta.'' ''Eag. 2020 Tracey Ní Mhaonaigh'' |Meastar gur thosaigh sé i nGaeilge ach dátheangach le déanaí. Eag. 2020 i nGaeilge amháin Baineann traidisiún fada le h''Irisleabhar Mhá Nuad'', traidisiún ar cuireadh tús leis in eagrán na bliana 1898–99 den ''Record of The League of St. Columba''. Cuallacht Cholm Cille, cumann na mac léinn, a bunaíodh sa bhliain 1898, a chuir an ''Record'' amach agus é de chuspóir acu oidhreacht liteartha, eaglasta, staire agus teanga na tíre a chur chun cinn. Sa bhliain 1907, foilsíodh faoi ainm nua é — ''[http://www.irisleabhar.ie/ Irisleabhar Muighe Nuadhat]'' — ainm atá beo i gcónaí. |- |'''Keltic Journal and Educator''' |Irisleabhar |1869 -1871 |Irisleabhar Gaedhilge do foillsigheadh i Manchuin |''F/C Séamus Ó Rónáin'' |Canónach Ulick de Búca agus Tomás Ó Flannghaile (baile an Róba) ag scriobh ann. |- |'''Lá > [[Lá Nua]]''' |Nuachtán |1984>2007-2008 |An Cultúrlann Béal Feirste |''Conchubhair Ó Liatháin / Eoin Ó Néill / Domhall Mac Giolla Chóill/ áine Mhic Gearailt / Caomhán Ó Scollaí - dearthóir/'' |Ghlac anderstown News seilbh air i 2007 Ach baineadh a mhaoiniú dóibh i 2008. |- |'''Lasair''' |Iris bhliantiúl |1980-83 |Taighde agus Macnamh [3 h-eagrán ar fad], Coiscéim |''Pádraig Ó Snodaigh, Tomás Mac Síomóin'' | |- |'''Léachtaí An Fhóram Díospóireachta''' |Tréimhseachán |2011-'13> |Plé ar fhiúntas ath-shealbhú na Gaeilge mar leasa don Stát is don tír |''Breandán Mac Cormac, Peadar Kirby, Alan titley'' | |- |'''Léachtaí Cholm Cille''' |Sraith |1970 -'15>? |á chló ag 'An Sagart' i Maigh Nuad |''Pádraig Ó Fiannachta'' | |- |'''Leadrán.com''' |Iris idirlín |2014> |“Tá neart suimiúl sa saol”, Nuacht, Spóirt, Teichneolaíocht, Ceol, Físeán | |Aidhmeanna: 3.Na rudaí ar siúl as Gaeilge timpeall an ghreásán a chur chun cinn 5. Gach riail ghramadach a briseadh |- |'''Léann''' |Iris |2007 |Cumann Léann na Litríochta Béal Feriste | | |- |'''Léann Taighde''' |Irislín |2015> |Iris Léann i nGaeilge le measúnú léannta déanta ar chuile alt. Choláiste Phádraig | |Saor in aisce |- |'''Leas''' |Iris |1972-5>? |Idir 4-5 go neamhrialta- Páipéar Gaeilge Shinn Féin Sráid Chaoimhín, Foilseacháin na Poblachta. BÁC |''Dónal Ó Lubhlaigh, Diarmuid Ó Súileabháin, Lorcán Ó Treasaigh'' | |- |'''Leoithní Aniar''' |Irisleabhar | |Irisleabhar Sgoil Mhuire Clochar na Trócaire, Béal Átha, An Fheardha | |Míosúil. |- |'''[[Éigse (iriseán)|Lia Fáil]]''' |Iris |1924-32 |Irisleabhar Gaedhilge Ollsgoile na hÉireann. |''Dubhghlas De hÍde'' |Comhluċt Oideaċais na hÉireann |- |'''Liarlóg -Lucsamburg''' |Irislín |2014 |Irisleabhar idirlíon Mhíosúil faoin saol i Lucsamburg. |''Seanán Ó Coistín as Cill Dara'' | |- |'''Lic an Teallaigh''' |Iris |1931 |An tAthair Eric Mac Fhinn |''Eric Mac Fhinn'' | |- |'''Loch Léinn''' |Irisleabhar |1903-05 |Irisleabhar Míosúil as Cill Áirne | | |- |'''Lug''' |Iris |1972-? |Iris nua liteartha le Tarlac de Blácam – Pobal 17 Iúil 1972 |Tarlac de Blácam + BrianMac Curtáin | |- |'''Luimne''' |Iris |1999-2000? |Colaiste Mhuire gan smál Luimneach (Mary I. College) |''Cathaoir Ó Braonáin'' | |- |'''Macalla''' |Irisleabhar |1976-83>? |Irisleabhar Coláiste na hOllscoile Gaillimh 1976. | | |- |'''[[Mahogany Gaspipe]]''' |Iris |1980>? 1998-'00 |Dírithe ar Dhaltaí Meánscoile |''Séamus Ó Maitiú'' |Eisithe ag Bord na Gaeilge ansin Gael-linn |- |'''Malairt''' |Iris |1977>78 (uimh2)>? |Iris An Chumann Ghaelach Ollscoil na Banríona |''Tomás Mac Sheoin'' | |- |'''Meitheal''' |Iris |1970->? |Iris Nua ó Chléirscoil Mhá Nuad | |(iris Champaí Cholmcille) agus smaointí doimhne ann faoi fhadhbanna na nGaeltachtaí Éagsúla.' Pobal 4 Meitheamh 1970 |- |'''[[Meon Eile]]''' |Iris Idirlíon |2014>2021> | | | |- |'''Mionlach''' |Iris |2015>2017> |Cúrsaí reatha,polaitíocht, nuacht idirnáisiúnta, amhráin, Fillíocht 7 tuilleadh |''foilsithe ag Misneach na Gaillimhe in Ollscoil na Gaillimhe'' |Grúpa clé-eiteach a dhéananns an nasc idir an ghéarchéim teanga agus an ghéarchéim eacnamaíochta |- |'''Míosachán na gClódóirí''' |Sraith | |Dublin, I.G.S. | | |- |'''Misneach''' |Iris |1919-22 |Irish Chonradh na Gaeilge | |Teideal úr ar 'Fáinne an Lae' |- |'''Misneach''' |Nuachtán |1971-75>? |Iris Ghluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta (Corca Dhuibhne) |''Breandán Mac Gearailt'' |Lean Fastaoim agus Nuacht Dhuibhneach ina dhiaidh ach dar le Breandán Mac Gearilt tháinig Misneach thar nais ar feadh seal. |- |'''Molua''' |sraith/serial |?<1934-59 |Irisleabhar Cuallachta Griogóir, N. Organ of the Association of St. Gregory | | |- |'''Muintir Acla''' |Iris |1995-1998>? |Irisleabhar Coláiste na hOllscoile Gaillimh 1976. | | |- |'''Ná Bac Leis''' |Nuachtán |1915 |In aghaidh an Rialtas agus an Chogadh Mhór (18 ar fad) |''Seán Mac Giollarnáth'' | |- |'''Nasc''' |iriseán |1996 |Nuachtlitir an tionscnaimh bainistíochta straitéisí. | |Roinn an Taoisigh |- |'''Nasc''' |Iriseán |1991> |Iris Oifigiúl 'Ógras' | | |- |'''Nasc''' |Iris |1966-79>? |Irish chonradh na nÓg | | |- |Newsletter |Iris |2024> |Irish jesuits international Leagan Gaeilge Dé-bhliantúil |John Guiney |Foilsíodh an chéad cheann mar Imleabhair 40 Earrach 2024 |- |'''[[Nós (iris)|Nós]]''' |Iris |2008-2021> |Iris do dhéagóiri agus ógfhasta |''Tomaí Ó Conghille / Máiréad Ní Thuthaigh, Maitiú Ó Coimín'' |thosaigh mar iriseáin ghréasáin ansin maoiníodh le cur i gcló |- | '''[https://www.ucd.ie/icsf/en/studenthub/nua-aois/ Nua Aois]''' |Iris |1971-2015>? |Cumann Liteartha UCD Iris Ollscoil Bhaile Átha Cliath, Litríocht acadúlach agus tuaraimí |''Emma Ní Nualláin (2010-12)'' | |- |'''Nuacht''' |Nuachtán |?<2011>? |Eagrán speisialta do Sheachtain na Gaeilge Coiste An Chumainn Ghaelaigh UCD |''Cormac Breathnach,Lisa Nic an Bhreitheamh,Eoin Ó Cróinín'' | |- |'''Nuacht Átha Cliath''' |Iris |2013->'15 |Arna eisiúint ag Connolly Books. Eagrán 1 Fomhair 2013 Saor in aisce |''Cris Ní Choistealbha,'' ''Cormac Breathnach,'' ''Eoin Ó Cróinín,'' ''Eoghan Ó Murchadha'' | |- |'''Nuacht Baile na nGall''' |Leathanach FB |2014> | |''Duine le Raidió na Gaeltachta'' |Fós le haon Nuacht a chuir in airde agus mí-litrithe gan 'H' tar éis an B. |- |'''Nuacht Chorca Dhuibhne''' |sraith/serial |1972 -81 |Comharchumann Forbartha Chorca Dhuibhne – clóite i Luimneach | |An-leagan amach, an-slachtmhar... Clóite i Luimneach cén fáth' -Pobal 20 Márta 1973 |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/04/nuacht-feirste-sf-1986-6.pdf Nuacht Feirste]''' |Nuachtán |?<1986 - 1987 >? |Seachtanán | |"Uimh a 6, 1ú Márta 1986, 10p" "Uimh a 7,81ú Márta 1986, 10p" - Ui[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/nuacht-feirste-16-january-1987.pdf mh 49 16 Eanáir 10p.] |- |'''Nuacht Ghaeltarra''' |Iris |?<1971>? |Na Forbacha Gaeltarra Éireann | | |- |'''Nuacht Mhall''' |clos iris |2020 -2021> |Príomhscéalta na seachtaine léite go mall d’fhoghlaimeoirí CnaG Lúndain atá á ndéanamh. | |https://anchor.fm/cnag-ldn |- |'''Nuacht UCG''' |Sraith | | | | |- |'''[[Nuacht24.com|Nuacht 24.com]]''' |Suíomh Nuachta |2014 |G ní F: “ Cad é an gaol idir Nuacht 24 agus Nuacht24.com EÓN: “comhfhiontar é idir Nuacht 24, an comhlacht Rua Media agus Fusion Broadcast Teo. | | |- |'''[[Nuacht24|Nuacht 24]] / An Druma Mór.com''' |Nuachtán |2009 – 2010 9/5/2010 |Iomaí foinse nuachta Gaeilge ar an idirlíon, Cínlae-lín ina measc |''Eoghan Ó Néill'' |Bhíodh ghréasáin (An Droma Mhór.blogspot.com) Agus eagráin á gcló go 2010, ansin leanadh faoin ainm Nuacht24.com |- |'''Nuacht1.com''' |Ilnuachtaire / Lithreán Nuachta Gaeilge |?<2012-'15> |Coiste BÁC de CnG Nascanna go Gach alt as Beo, Foinse, gaelport, Gaelscéal, Meon eiel,Nuacht 24, Nuacht RTÉ Treibh (IT), Tuairisc, Podchraoltaí, blaganna. Athnuaithe gach lá. RnG, RnaL, RF, RrR, TG4, Pod Chrl. | | |- |'''Nuaidheacht''' |Nuachtlitir |1982-2000 |Nuachtlitir Conradh na Gaeilge, Washington | | |- |'''NUACHTLITREACHA + Tuarascálacha bhliantiúla''' | | |''Eisíonn beagnach chuile ranna agus fo-ranna rialtas tuarascáil bhliantiúl i nGaeilge freisin eisíonn na heagraisí Gaeilge agus na Gaelscoileanna nuachtlitreacha seachtainiúla nó míosúla ar an t-idirlíon agus ar phár. Freisin bíonn leabhráin ann dos na drámaí agus na sacraimintí eaglasta. Seo thíos roinnt des an naucht litreacha a bhíodh is a bhítear dá n-eisiúint.'' | | |- |'''Nuachtlitir''' |Iris |?< 1991>? |An Chomhchoiste Réamhscoilíochta Teo. | |maoinithe ag Údarás na Gaeilge agus an Chrannchur Náisiúnta |- |'''Nuachtlitir an Leitriúich''' | |?<1974>? | | |Eisithe ón nuaGhaeltacht (ó thaobh aitheantas de) An Chlocháin' – pobal 24 Beal 1974 |- |'''Nuachtlitir Chonradh na Gaeilge''' |Iris mhíosúil |1965>'17> |Eolas ó na cúigí agus thar lear |''Julian de Spáinn (ó 2011)'' | |- |'''Nuachtlitir Comhlathchas Náisiúnta Drrámaíochta''' |Iris bhliantúil |?<2011->? |Nuachtlitir ar fhéile náisiúnta drámaíochta Gaeilge | |eisithe ag an comhlachas Náisiúnta Drámaíochta, Camas, conemara |- |'''Nuachtlitir Chumainn Chultúrtha Mhic Reachtain''' | |198?-9? >? | | | |- |'''Nuachtlitir Drámaíochta''' |ráitheachán |?<2009-'14 |Comhalachas Náisiúnta Drámaíochta na hÉireann | | |- |'''Nuachtlitir Ghael Bhéal Feirste''' |Nuachtlitir |1969-9? >? | | | |- |'''Nuachtlitir Ghaelchultúir''' |Nuachtlitir |2010-2021> |Nuachtlitir chun daoine a chuir ar an eolas faoina seirbhísí a bhionn á gcur ar fáil acu. | | |- |'''Nuacht Litir''' |sraith |1997 |An Spidéal, Ros a Mhíl, Na Mionna | | |- |'''Nuacht Litir Páirtíocht Ghaeltacht Thír Chonaill MFG-teo''' |Iris |1997-98 |"Cur síos ar thograí sna Gaeltachtaí a fuair tacaíocht LEADER ó Mheitheal Forbartha na Gaeltachta” | | |- |'''Nuachtlitir Ealaíon Na Gaeltachta''' |Iris Gréasáin | |Ealaíon.ie | |Údarás na Gael |- |'''Nuachtlitir na Gaeilge''' |Iriseán |2000 |Cambridge Irish Language Group | | |- |'''Nuachtlitir Óige Ghaoth Dobhair''' |Iris shechtainiúil |?<1985 – 1987>? |foilsithe is dáilte ag a gClub Óige i nGaoth Dobhair | | |- |'''Nuachtlitir Teaghlaigh''' |Iris mhíosuil |2015-2021> |altanna, áiseanna do thuistí agus páistí, greanáin, faigh na focail agus mar sin de á n-éisiúnt ag Glór na nGael |Marcas Mac Ruairí | |- |'''[[Oghma (iris)|Oghma]]''' |Iriseán |1989-98 |irisleabhar litríochta |''Antain Mag Samhráin, Micheál Ó Cearúil, Seosamh Ó Murchú:'' |''tháinig Aimsear Óg ina dhiadh'' |- |'''Oideas''' |Iris |?<-1968-'14 |Iris na roinne oideachais | | |- |'''Óige''' |Iris |1923 |Irisleabhar do leanbhaibh scoile | |Foisitheoir :Guy |- |'''Ollscoil''' |Iris |1992-93>? |Ráitheacháin bunaithe ag Coiste Comórtha an Athar Mícheál Ó hIcí – 6 mhí a leann |''Tomás Ó Monacháiin /Pádraigh Mac Giolla Rí (Fionbarra Ó Brollacháin) feallbhuile na húdarás ar Údarás sa Ghaeltacht'' | |- |'''Ó Thuaidh''' |sraith |1993 -94 |An Daingean, Co. Chiarraí | | |- |'''P agus T''' |Iris | |Iris Oifige an Phoist | |Roinn Post & Telegrafa BÁC |- |'''[[PEIG.ie|PEIG]]''' |Iris Ghréasáin |2015 – 2021> |Pobal, Eolas, Ilmheáin, Gaeilge. CnG BÁC | |tógáil ar an méid a rinne Gaelport, 'As na Nuachtán' |- |'''[[Iris an Phléaráca|Pléarácha]]''' |Iris bhliantúil |1991 > 2014>? |Iris ina féile ina raibh clár na féile, cur síos ar na míreanna agus altanna ar ghnéithe éagsúla. |''coiste eagarthóireachta, Phléarácha Chonamara'' |http://www.cartlann.ie/exhibits/show/cartlann-an-phlearaca |- |'''Pobal''' |Iris |1970>? |Curtha in eagar ag Mícheál Ó Bréartúin, Pádraig Ó Snodaigh |''Mícheál Ó Breatúin Pádraig Ó Snodaigh'' |Pobal Teo. An Charraig Dubh |- |'''Pobal''' |Iris | |Seanchas agus scéilíní do Ghaedhil óga na hÉireann. | |Comhlacht Oideachais na hÉirean |- |'''Pop Nuacht''' |Iris Idirlíon |2011-12 |Seirbhís nuachta Gaeilge ar dhomhan Phopceoil an Bhéarla | |Raidió Rí Rá |- |'''Pléarácha''' |Nuachtán |1981>? |Nuachtán neamhspleách Gaeilge. | |Clóite i mBéal Feirste, neamhspleách ar dtús, ach mar fhorlíonadh leis an Andersonstown News ar ball. |- |'''Preas an Phobail''' |Nuachtán |?<1981>? |Nuachtán neamhspleách Gaeilge. | |Clóite i mBéal Feirste |- |'''Raithneach''' |Iris |1980 |Iris Chuman Gaelach Ollscoil Nua Uladh | | |- |'''Rannta an Mhadra''' |Irizín |1980 |Irizín rapcheoil go príomha, ó na himeachtaí Hiphap Gaelach le [[IMRAM]] | | |- |'''Rí Rá''' |Greanán |2013>? |Iris de mear-dhearáin ildaite | |Foilsithe ag Coimicí Gael |- |'''Rosc''' |Irisleabhar |1951-1985>? |Irisleabhar CnG Dáil na Mumhan | |Coicíseachán - Iris dhátheangach CNG darb ainm Rosc ní h-eol an ionann an dá cheann |- |'''Rosc Dubh''' |Comic/meardhearán <197? > | |Meardhearán chun cuidiú le airgead a thiomsú do malairt |''Liam de Frinse'' | |- |'''Rosc Ros Muc''' |sraith | | | |Foilsithe ag Leon Ó Mórcháin |- |'''Sa Ghaeltacht''' |nuahctán |1979 - 1980>? |'Iris Oifigiúil Údarás na Gaeltachta' - míosúil le nuacht ó na ceantreacha Gaeltachta. | |3 chóip le breathnú orthu ar an suíomh seo http://www.bealoideasbeo.ie/index.php/Sa%20Ghaeltacht |- |'''Samhlaíocht Aniar''' |Irisleabhar |1995-97 |Foilsithe i dTrá Lí |''Pádraig Mac Fhearghusa'' | |- |'''Saoirse''' |Iris |1970>1990 |ó Ghluaiseacht na Poblachta Plás Gardnar |Pádraig Ó Cnochúir |' Ní Fhacamar Fastaoim, An Lámh Dhearg ná Saoirse le fada an lá an beo marbh iad mar irisí? - Pobal 17 Iúli 1972. [https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/saoirse-february-1990.pdf Uimhir 9 Feabhra 1990 Luach 70p] |- |'''Saoirse''' |Iriseán |1998 |Foilsithe ag Roinn Chultúr Sinn Féin Béal Feriste (The local newsletter by the jackie Griffith Cumann Provisional Sinn Féin) | | |- |'''[[Saol (Nuachtán)|Saol]] > Saol.ie''' |Nuachtlitir |1974-'11-'14>? |Nuachtlitir mhíosúil do phobal na Gaeilge FnaG |''Colm Ó Tórna'' |Cuireadh dtín idirlíon ansin baineadh a mhaoiniú |- |'''Scathán (An?)''' |Iris |1950 -2006>? |Iris an Chumainn Ghaeligh (Ollscoil na Banríona BF) cultúr, oideachais, litríocht, na coláistí samhraidh..... | | |- |'''Scathán''' |Iris bliantiúl |?<2017 |Iris Roinn Na Gaeilge Coláiste Phádraig Drom Condrach | | |- |'''Scáthlán''' |Iris |1980 - 2016>? |Iris Chumann Staire agus Seanchais Ghaoth Dobhair |''Seán Ó Gallchóir agus Seán Mac Niallais ([http://www.bealoideasbeo.ie/sites/default/files/2018-12/Scáthlán1_1980_OCR_0.pdf Scáthlán a h1])'' |Comhar Chumann Forbartha Ghaoth Dobhairhttp://www.bealoideasbeo.ie/sites/default/files/2019-01/Scáthlán%203%20-%201986%20-%20OCR2019.pdf |- |'''[[Scéal (nuachtán)|*Scéal]]''' |Nuachtán |2025-26 |Nuachtán seachtainiúil Gaeilge |[[Éanna Ó Caollaí]] |Céad eagrán 15/04/2025. 16 lch an eagrán. Leagan clóite amháin. Ar fáil in éineacht le ''[[The Irish Times]]'' agus an ''[[Irish Examiner]]''.<ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /> |- |'''Scéala Aduaidh''' |nuachtlitir |1988-89? |i gcló i mBéal Feriste | | |- |'''Scéal Úr''' |Nuachtán |1966 |Tablóid Ghaeltacht Bhéal Feriste | |Thosaigh is chríochnaigh sa bhliain chéanna. |- |'''Sciath con gCulainn''' |Iris lámhscríofa |1899 |Iris tiolcatha chun leas Ghluaiseacht na Gaeilge, Béal Feirste | | |- |'''Scoth Smaointe''' |sraith |1977-86 -2016>? |Cumann Gaelach Coláiste Mhuire gan Smál Luimneach | | |- |'''Scríobh''' |Irisleabhar |1974-84>? |An Clóchur | |“Díolaim shubstaintiúil éagsúil ar chuma Bliainiris ba ea Scríobh” -Al. T |- |'''Scríbhneoirí Cois Teorann 1>5''' |sraith |2015 >'19> |Coiscéim |''Prin Ó Duigneáin/Seosamh Mac Muirí'' |Meascra saothar pinn ó Liatroim |- |'''Sgéal Nua Na Gaillinhe''' | |1922-25 |National Publications | | |- |'''7 na Seachtaine''' |Iris |<?2014 |Iris Sheachtainiúl a bhí ar fáil ar Gaelport.com | |Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge |- |'''*[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]''' |Nuachtán |2013- 2021 |Seachtanán nó forlíne sheachtainiúil de chuid an ''[[Irish Independent]]'' | |Lean seo i ndiaidh a leagan siúd de Foinse |- |'''*Seachtain Óg''' |Nuachtán |?<2014- 2021>? |Forlíonadh seachtainiúil (de chuid 'Seachtain') Gaeilge do dhaltaí bunscoile | |''féach'' |- |'''Seanchas (ó) Chairbre''' |sraith |1982-93 |Foilsithe i Sciobairín, Corcaigh | | |- |'''*[https://www.tii.ie/ga/technical-services/archaeology/seanda-ezine/ Seanda]''' |Irisleabhar |2006- 2013 2014 -'26> |Iris seandálaíochta an ÚBN (NRA). Ar líne ó 2014 |Michael Stanley |Bonneagar Iompair Éireann ainm an údaráis ó bhí 2015 ann. Aistriúchán are you an iris den ainm céanna atá san iris seo. |- |'''Seraphica''' |Irisleabhar |?<1946-48>? |Bliainiris dá Fhoilsiú ag na Frainsiasaí Óga. | |Coláiste San Antoine i Lobháin; Coláiste San Isidhóir sa Róimh ; Coláiste San Antoine i nGaillimh. Franciscan students' annual. |- |'''Sonas''' |Greannán | |Iris oideachais do rang a h1 agus a 2 | |Folens |- |'''SOS''' |Nuactán Scoile |1987-1988 |Nuachtán sheachtainiúil Choláiste Eoin ⁊ Íosagáin | | |- |'''*Splanc''' |Iris |2015 – 2021> |Iris ranga don idirlbhliain |''Gaelinn le cabhair ó COGG'' |Tá suíomh ghréasáin le leagan digiteach agus obair bhreise. Féach freisin Dréinre, ⁊ Staighre [https://www.gael-linn.ie/ga/teaching-learning/splanc/113-2/ suíomh] |- |'''Splunc''' |Iris |2008 -'14> |Iris/ Meardhearán (comic) dé-bhliantiúl Comhluadar |''aistriúchán ar isir Boer Da an Bhreatain Bhig'' |eisithe ag comhluadar |- |'''Spreac''' |Nuachtlitir |<?2008>? |Nuachtlitir Chomhlucht forbartha An Spidéil Teoranta | | |- |'''*Staighre''' |Iris |1994-2021> |Cleachtaí d'ardleibhéal an teastas sóisear i bhfoirm iris a clóitear 6 n-uaire sa bhliain | |[[Gael Linn]] [https://www.gael-linn.ie/ga/teaching-learning/staighre/113-1/ suíomh] |- |'''Stáitse''' |Iris |1991 -2005 |Iris na Drámaíochta Gaeilge An Comhlahas Náisiúnta Drámaíochta | | |- |'''Studia Hibernica''' |Iris |1961> |Iris Stair na Gaeilge ⁊rl | |Coláiste Oilliúna Naomh Pádraig |- |'''Súil Eile''' |Iris |?2001<2016 |Iris Scoil Choláiste An Phiarsaigh, Corcaigh | |leanann seo Flúirse |- |'''Sult''' |Iris |?<2007-2015> |Iris bhliantiúl d'imeachtaí SnG ar fud na tíre | |Bhí ar fáil sa Daily Star go dtí 2013 - Daily Irish Mail i 2014 |- |'''Sult''' |Iris |<?1969?> |Doire | | |- |'''Tairseach''' |Iris |2003>2014 |Iris Bhliantiúil cúrsa iriseoireachta ITÁC | |[Eagrán a 2 - 2008] |- |'''Taighde agus Teagasc''' |Iris |2001 – 2008>? |Iris Bhliantiúil Ollscoil na banraíonna Beal Fesiete | |https://bill.celt.dias.ie/vol4/displayObject.php?TreeID=7612 |- |'''Teagasc na Gaeilge''' |Iris |1981-2010 |Iris Comhair na Múinteoirí Gaeilge (chríochnaigh le uimhir a 9 2010) | | |- |'''Teagmháil''' |Iris Ghréasáin |??? |Ceann des na céad Iris ghréasáin. Pléadh ealaíon na cumarsáide agus eolaíocht na ríomhaireachta, Sholáthair foclóir ríomhaireachta | |I nGaeilge den chuid is mó |- |'''Teangadóir''' |Iris |?<1953-60>? |Béal Feirste | |D'fhoilsigh Breandán Mac Aodha a chuid dánta ann |- |'''Tír na n-Óg''' |Greanán |1946-1979 |''Na Bráithre Críostaí'' | |Bhíodh sé ar fáil in eindí le 'Our Boys' tháinig sé sna sála ar an Gadhael Óg |- |'''Tradrai''' |Iris | |Iris Club na nÓg Cora Chaitlín, CLG Newmarket-on-Fergus, | | |- |'''Tuairisc''' |Nuachtlitir |?<1970-'76 |Gluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta. Indreabhán, 5p | |'Bhí marna ag an gcruinniú inar toghadh coiste eagarthóireachta Thuairisc...' -Pobal 7 Samhain 1970. 'Ach tháinig cúpla irisí nua ar an saol le tamall agus chonaiceamar uimhir amháin de Tuairisc ina chrot nua – go maire sé – Pobal 17 iúil 1972 |- |'''Tuairisceoir''' |Nuachtán |2013-'15> |Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht. | | |- |'''*[[Tuairisc.ie]]''' |Nuachtán |2014 - 2021 |Nuachtán Ghaeilge úr ar an idirlíon a maoiniú ag Foras na Gaeilge | | |- |'''Tuarascáil an Uachtaráin''' |Irisleabhar | |“ 4 ag tógáil Ollscoil Dlúth-thaighde den chéad scoth” Foilseachán taighde UCD | | |- |'''Tuarascáil Bhliantúil DKIT''' |Irisleabhar |2008 |Institúid teineolaíochta Dhún Dealagan | |https://www.dkit.ie/system/files/0809_Irish_Annual_Report_0.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171129005712/https://www.dkit.ie/system/files/0809_Irish_Annual_Report_0.pdf |date=2017-11-29 }} |- |'''Tuarascáil Bhliantúil Teagasc''' |Irisleabhar |2007 | | | |- |'''Tuathal''' |Iris |2010-2013 |Iris Ghaeilge le Coláiste na Tríonóide- eagrán Nollag I 2011, seans gur iris séasúrach é | |http://issuu.com/tuathal/docs/tuathal2.2012 |- |'''Tús a’ Phota''' |Iris |1930 |Aguisín do Gearrbhaile' de thorradh na Laethannta Saoire) |''Eric Mac Fhinn'' |Chló sé lena airgead féin é. |- |'''Ulaidh ag Aiseirighe''' |Irisleabhar |???? |Foilsithe ag Resurgent Ulster, Béal Feirste | | |} === Gaeilge ⁊ Béarla === {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Gaeilge ⁊ Béarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ainm''' |Iris |1989-2018 |Iris ar logainmneacha -Bulletin of Ulster Placenames Soc. |''Leon Ó Móracháin a bhunaigh'' | |- |'''An Aisling''' |Iris |1985 -1991?> |A journal of tradional studies. |''Micheál Ó hAllmhuráin'' |Comhaltas CÉ Chiarraí Baile Thadhg |- |'''An Crann''' |Iris |1908-24>? | |''Séamus de Craig'' |Foilsithe leis An Stoc (1917-1920, 1923-1931) Cf. R. de Hae, Clár-Litridheacht na Nua-Ghaedhilge. |- |'''An Choinneal''' |Iris dé bhliaintiúil |1959-2021> |Parish publication, Louisburgh. Longest parish bulletinin Ireland |''Leon Ó Mórcháin a bhunaigh'' |Iris pharóiste Chluain Cearbán, Maigh Eo -'provide an insight into life in Kilgeever parish'. |- |'''An Chraobh-Ruadh''' |sraith |1895-1913>? |Seachtanán CnG | |irisleabhar Chonnartha na Gaedhilge ghá chur amach ag muinntir na h-Ard-Sgoile Ultaighe, Béal Feirsde |- |'''[[An Claidheamh Soluis]]''' |Nuachtán |1899>1917 / 1930-32 |CnG Bhéal Feriste / Árd-sgoil Ultach |''Eoin Mac Néill ->01 Pádraig Mac Piaras 03- 09'' |''Athraíodh an ainm go Fáinne an Lae ar feadh tréimhse agus ansin go Misneach arais go Fáinne an Lae agus thar nais dtín chéad ainm.'' |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/an-claoimh-solais-september-1983.pdf An Claoímh Solais]''' |nuachtán |1983>? |Nuachtán Chumann BÁC 6 & 8 |Cathal Hughes & Martin Forsythe | |- |'''An Connachtach / The Connachtman''' |Iris |1907-1908 |a bilingual journal devoted to the national revival. Áth Luain |''Seán Mac Giollarnáith'' |''Níor mhair ach tamall gairid'' |- |'''An Doras''' |Nuachtán/mórbhilleog |1996-1998 |Iris Mheirceánach faoin gCultur Gaelach | |Níl rian de ann ach i liosta ar www.3.smo.uhi.ac.uk |- |'''An Droichead – ''the bridge''''' | |1985-89 |An Irish magazine from New York / A bilingual journal from Ireland | |Is cosúil go raibh dhá iris nó an ceann céanna faoin teideal céanna á dháiledh in oirthear Mheirceá |- |'''An Duibhneach''' | |?<1971>? |Cumann Cearta sibhialta na Gaeltachta |Breandán Mac Gearailt |Tar éis do Breandán Mac Gearailt éirigh as bheith ina eagarthóir ar Misneach bhunaigh sé seo. |- |'''An Féinics''' | |?<1968-73>? |Comhairle na gCumann Gaeilge, Cumann na Gaeilge Nua Eabhrach |Seán MacPotait Eag. Cúnta: Deasún Breathnach | |- |'''An Fhearsaid''' |nuachtlitir |?<1995>? | | | |- |'''An Fhuinneog Ghaelach''' |Irirsán Ráithiúl |2002-2021> |Nuachtlitir Cumann Gaeilge na hAstráile Teo. | | |- |'''An Focal''' | | |Nuachtán Ollscoil Luimnigh. Roinnt colúin Ghaeilge ann | | |- |'''[[An Gaodhal]]''' |Iriseán |1881-1904> |Leabhar-aithris Míosamhal (Brooklyn, New York : Nolan Bros. Steam Print, December, 1881.) |''Micheál Ó Lócháin'' |tabhartha chum an teanga ghaedhilge a chosnadh agus a shaorthughadh agus chum féin-riaghla Chinidh na hÉireann |- |'''An Glór Poblachtach''' |Irisleabhar |2010 |Iris úr Shinn Féin  (le bheith ráithiúl) | |(bhí 500 síntús á lorg acu le go leanfadh siad leis) |- |'''An Leabharlann''' |sraith |1905-1909 |Irisleabhar cumann na Leabharlann | | |- |'''An Long / War Sheet''' |Irisleabhar |1922 |Warsheet No 1, foilsithe ag (IRA, BÁC) | | |- |'''An Múinteoir Náisiúnta''' | |?<1960-64>? |Tír Teanga Ceol | | |- |'''An Náisiún / The Nation''' |Páipéar |1952 | | | |- |'''An Nuaidheacht''' |sraith |1980-'02>? |Newsletter of Conradh na Gaedhilge Washington | | |- |'''An Óige''' |sraith |1930>? |A bright bi-lingual monthly |''Pádraig Ó Bróithe'' |Bunaithe ag an Eagarthóir |- |'''An Phoblacht/ Republican News''' |Nuachtán | |Nuacht le dearcadh poblactánach | | |- |'''An Píobaire''' |Iriseáinín |1969-78 -'14 |Na Píobairí Uileann i mBÁC a d'eisigh | |Ó 1999>14 i mBéarla |- |'''An Ráitheacháin''' | |1936>? |The Gaelic Quarterly Review,: Iris de chuifd an cumann lúthchleas Gael | |http://www.limerickcity.ie/media/1937%2003%20No%204.pdf{{Dead link|date=Márta 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''An Ridire''' | |?<1974>? |Ceoltóirí an Daingean | | |- |'''An Saol Gaelach''' |Iris |?<1919>? |Alt ar Thomas Mac Partland ann ar an 25 Eanáir 1919 | | |- |'''An Sgiath – The Shield''' |Sraith |1907 | | | |- |'''An Smaointeóir / The thinker''' |Irisleabhar |1919 -1920_>? |Irisleabhar Oifigeamhail Connradh Na Gaeilge de'n Státa Nuaig Eabhraic | |Irisleabhar Ráithiúil |- |'''An t-Eagrán''' | | |Nuachtán mhicléinn DIT i mBéarla ach Colúin Ghaeilge ann | | |- |'''An Teanga Bhinn''' |nuachtlitir |?<1996>? |Eisithe ag An Cumann Gaelach 7 Glór na nGael, Port a Dúinín | | |- |'''An tOibrí Imdhála: The Distributive Worker''' | |1957>? |incorporated ‘The Drapers Assistant’ and An Saothraí Riartha | | |- |'''Ard na hÉireann''' |Iris |1904 |''An Irish Ireland Magazine -'' |''issued by an Craobh Colm-cille, Connradh na Gaedhilge Tulach-mór. Nodlaig, 1904.'' | |- |'''As na Nuachtán''' |Iris Idirlíon |?<2014 |Ath-fhoilsiú ar altanna as na Nuachtáin a bhíonn Ag plé an Ghaeilge |''Gaelport.com C.NnaG'' |Ath bhunaithe fé scáth PEIG de chuid CnG |- |'''Banba''' |Iris |1901-06 |foilsithe ag Muintir Bhrúin agus Nualláin | | |- |'''Banba''' |irisleabhar |1921-22 |Gael Pub. & Trading Society | | |- |'''Béaloideas,''' |Irisleabhar |1927-'01>? |The Journal of Folklore society of Ireland / Cumann Béaloideasa Éireann |''Séamus Ó Duilearga'' |i nGaeilge den chuid is mó tríd go dtí na 70dí is ansin i mBéarla den chuid is mó ina dhiadh |- |'''Bean na hÉireann''' |Iris |1908-1911 |Iris Inghinidhe na hÉireann, ‘freedom for Our Nation and the Complete removal of all disabilities to our sex |''Maude Gone a bhunaigh'' |An chéad iris do Mhná in Éirinn.   Scríobh Caitlín Nic Gamhann alt ann. |- |'''[https://www.ucc.ie/en/anthropology/research/researchprojects/beascna/ Béascna]''' |Irisleabhar |2002-2017>? |Iris Bhéloideasa agus Eithneolaíochta Dept of folklore UCC | |''‘Béascna’ is one of only two scholarly journals in the Republic of Ireland publishing articles and reviews relating to Irish and European Folklore and Ethnology in general.'' |- |'''Bliainiris''' |sraith |1982 |Cuman staire agus seandálaíochta Thuaisceart Mhaigh Eo | | |- |'''[[Bolg an tSoláthair (Cumann na nÉireannach Aontaithe, 1795)|Bolg an tSolair]]''' |Iris |1795 |'Or The Gaelic Magazine' - Aistí, Amhráin is Gramadach. | |Clóite fé chúram na h-[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]]. Aon eagrán amháin a eisíodh. Aistriúcháín le [https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1047 Charlotte Brooke] ann |- |'''Cairde na Cruite''' |Nuachtlitir |1990-'10 | | | |- |'''Céim''' |sraith |1970>? |Coimisiún le rinicí Gaeilge | | |- |'''Ceol''' |Sraith |1963-86 |a journal of Irish music |''Breandán Breathnach'' | |- |'''Ceol Tíre''' |Billeog eolais |1973>? |Cumann Cheol Tíre Éireann = Folk Music Society of Ireland | |BÁC |- |'''Channel''' |iris liteartha |2019> |Iris liteartha dírithe ar an “dúlra, imní an chomhshaoil, agus smaoineamh éiceolaíochta”.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/abhar-i-ngaeilge-a-lorg-ag-iris-liteartha-i-mbaile-atha-cliath/|teideal=Ábhar i nGaeilge á lorg ag iris liteartha i mBaile Átha Cliath|dáta=2023-06-01|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-05-29}}</ref> |[[Cassia Gaden Gilmartin]]; Eagarthóir Gaeilge: [[Simon Ó Faoláin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://channelmag.org/about-channel/|teideal=About - Channel, Ireland's Environmentalist Literary Magazine|language=en|work=[[Channel]]|dátarochtana=2025-05-29}}</ref> |I mBéarla go príomha; beagán i nGaeilge ó 2020 i leith, taobh le haistriúcháin go Béarla. Lonnaithe i mBaile Átha Cliath.<ref name=":2" /> |- |'''CNAG''' |iris/nuachtlitir? |1991- 1995 |Conradh Na Gaeilge 6 Sraid fhearcar BÁC 2 01757401-2 50p | |Eagrán 07 ‘93 táille 50p comóradh 100 bliain d e CnaG |- |'''Cogar''' |Iris |1964-69>? |The newsletter of Comhlachas Daonscoil | | |- |'''Comhaltas''' |Bliain-iris | |Bliain-iris comhaltas Ceoltoirí Éireann |''T.P. Ó Díomsaigh'' | |- |'''Comhaltas Ceoltóirí Éireann''' | |1976>? |'Comhdháil' | | |- |'''Corca Dhuibhne Beo / Mid and West Kerry Live''' |Iriseán - agus ar líne |2009-2026> |Corca Dhuibhne, Ciarraí |''Lorcán Slataire agus Mossy'' |Ag freastal ar Phobal Iarthar agus Lár-Chiaraí. Cinntítear go bhfuil an oiread Gaeilge is atá Béarla san iris. Diúltaíonn Foras na G. agus Údarás na G maoniú dóibh. [https://www.westkerrylive.ie/ West kerry Live] |- |'''Craic''' |Nuachtlitir |1993>? |Nuachtlitir Comhaltas an Chreagáin (The very occassional newsleter of CC) | |Uimhir 2 Eanáir 1993 |- |'''Cuisle na nGael''' |Iris |?<1985 -94>? |Iris Bhliaintiúl Chraobh an Iúir / The Journal of the Newry Branch Gaelic League | | |- |'''Dál gCais''' |Iris |1972-93 |The Journal of Clare |''Séamus Mac Dhaibhéid'' | |- |'''Duillí Éireann (Irish Pages)''' |Iriseán Dé bhliantiúl | |Iris scríbhneoireachta comhaimseartha – “ An teagrán Gaeilge dha theangach. | |foilsithe i mBéal Feriste? |- |'''Dála Gaedhal''' |billeog |1957 >? |Clann na Gaedhealtachta a d’fhoilsigh | |Clólann Juverna Teo., 4 thrácht (quote) as rosc agus eile agus torthaí chrannchur Taisge Éireann Sráid Árann Thoir BÁC, guthán sealadach 46956, An árd sgoil, sráid Duibhis, Béal Feirst, guthán 22210 |- |'''Eagar''' |Ráitheachán |1950? |Ráitheachán dhátheangach CnG |''Anraoi Ó Liatháin'' |'Rosc' an teideal nuair a tiontaíodh ina coicíseán é |- |'''[[Éigse (iriseán)|Éigse]]''' |iriseán |1939>?2006>? |a journal of Irish studies, Index to volumes 1-30 – Leabharlann na hÉireann |''Colm Ó Lochlainn'' |''/ Published (with the aid of the Adam Boyd Simpson Bequest) for the National University of Ireland'' |- |'''Éigse Cheol Tíre''' | | | | |Brún agus Ó Nualláin Teo. |- |'''Éire ag na Náisiúin Aontaithe''' '''Ireland at the United Nations,''' |Sraith leabhair |?<1957-1962>? | | | |- |'''Éire-The (Irish) Nation''' |Nuachtán |1923-24 |Den chuid is mó i mBéarla le roinnt i nGaeilge | | |- |'''Éire go Brágh''' |iriseán | |A Monthly Bilingual Magazine for the Preservation and Promotion of the Language, Industries, Music, Art and Literature | | |- |'''Éiriu''' |sraith |1904-07 |School of Irish Learning. Dublin Acadamh Ríoga na hÉireann | |Saothar ag Osborne Bergin, Kuno Meyer, agus John Strachan ann. |- |'''[[Fáinne an Lae 1898-1900|Fáinne an Lae]]''' |Nuachtán |1898-00 &1918-20 |Páipéar reachtmhaine dá theangach chum Gaedhilge do chur ar aghaidh. CnaG BÁC, |''https://www.coislife.ie/product/fainne-an-lae-agus-an-athbheochan-1898-1900/?attribute_pa_cludach=bog'' |''Súadh é isteach sa Chlaidheamh Soluis nuair a theip ar chúrsaí airgeadais an iris seo'' |- |'''Féile Zozimus''' |sraith |1992-94 |Curtha i gcló ag Gaelinn | | |- |'''Fianna''' |Nuachtán |1915-1916>? |Míosúil – roinnt gaeilge ann | |Fianna publishing Co. |- |'''Forbairt''' |Iris nuachta |?<2007>? |Comhairle Chontae Dhún na nGall, Rannóg pobail, fiontar Agus seirbhísí cultúrtha | | |- |'''Gaedelica''' |Iris |1912-13 |Tomás Ó Rathile | | |- |'''Glór Don Phobail''' |Iris |?<2007>? |Pobal le Chéile Teo. Ag obair ar son forbairt Pobail Chloich Cheann Fhaola, gort a choirce | | |- |'''Glór Inse Bán''' |sraith |?<1971 – 1979>? |Coiste Ghlór na nGael – Templeglantine (Teampall an Ghleanntáin?) | |Bhí baint ag Micheál ó hAirnéide leis |- |'''Glór Lurgain''' |Nuachtlitir |?<1945>? |Eisithe sa Lurgain | |www.pobailcl.com |- |'''*Gníomhaithe Spriocanna Domhanda/Global Goal Getters''' |Irish lín agus Clóite |2021> |Iris lán le dánta, ealaion agus físeán daltaí bunscoile ar théama spriocanna na Náisiúin Aontaithe. Iontrálacha sa chomórtas atá sna míreanna. 4 chinn in aghaidh na bliana.Clóitear an ceathrú ceann i Mí Aibreáin le míreanna na mbuaiteoirí. | |An Roinn Gnóthaí Eachtracha Mura gcuirtear aon ní chucu i nGaeilge ní bhíonn aon Ghaeilge san iris.Aaistrítear an Ghaeilge ar mhaithe leis na Neamh-Ghaeilgeoirí.. |- |'''Guth agus Tuairim''' |sraith |?<1980>? |[Dublin] Association of Principals and Vice-Principals of Community and Comprehensive Schools. | | |- |'''Guth na nGaedhael''' |Iris |1904-1938>? |Míosagán dhátheangach CnG Londan | |''being an half-yearly bi-lingual magazine published by the Gaelic League of London, and containing the programme of the Irish Musical Festival at the Queen's Hall on St. Patrick's Day.'' |- |'''Guth Ó Thuaidh''' |Iris |2008 -'14>? |Nuachtlitir Chumann Chultúrtha Mhic Reachtain, Béal Feirste Ag sprageadh na Gaeilge i mBéal Feriste | | |- |'''Inis Fáil''' | |1904>10? |"A magazine for the Irish in London." Published to maintain A sympathetic contact between Irishmen living abroad” | |London Branch of the Gaelic League], 1904-1910> |- |'''Inis Magazine''' |Iriseán |<2003-'17> |Iris Children's books Ireland a phléann is a dhéanann léirmheastoireachta ar leabhair leanaí na hÉireann i mBéarla is i nGaeilge | | |- |'''[https://republicanarchive.com/2024/09/15/iris-magazine/ Iris]''' |iriseán |1981 - 2015 |'The republican Magazine | |IRIS was an English and Irish language magazine which focuses on Irish republicanism, Irish politics, current affairs, history and foreign affairs. |- |'''Iris Iar Chonnacht''' |Iris |1970 |Iris chun gael na cathrach a mhealladh siar chun lonnú in iarthar Chonnacht. |''Seosamh Ó Cuaig, Des Fennel'' | |- |'''Iris Na Gaeilge''' |Iris |2001- '11 |Iris Dé-bhliaintiúl Coláiste na nGael (Britan's Irish Language Network) | |http://www.colaiste-na-ngael.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214124044/http://www.colaiste-na-ngael.com/ |date=2022-02-14 }} |- |'''Irish Pages – Duillí Éireann''' |sraith |2002-'14> | | | |- |'''Iris na Mara''' |Iris |2002-'06 2014> |Maritime Institute of Ireland, Dún Laoghaoire | | |- |'''Iris na Nodlag''' |Bliainiris |1945>? |Ógraidh Croise Deirge na hÉireann; The Irish Junior Red Cross. |''Leslie De Barra a bhunaigh'' |Bean céile Tom Barry an Poblachtánach |- |'''Iris Teoin/ Wolfe Tone annual''' |Bliainiris |1932-'54 | |''Brian Ó hUigín'' | |- |'''Irisleabhar na bhFiann''' |Irisleabhar? |1964 |Fianna Éireann | | |- |'''Irisleabhar Ceilteach''' |Irisleabhar |1952-54 |Irish Society Cambridge, Toronto Tír, Teang Ceol |''Iain Mac Aoidh, Pádraig Ó Broin'' | |- |'''Irisleabhar Mhuineacháin,''' |Irisleabhar |1976 -83>? |An Cumann Gaelach, Iris chraobh Mhuighneachán de CnG | | |- |'''[[Irisleabhar na Gaedhilge]] / The Gaelic journal''' |Irisleabhar |1882 -1909 |Exclusively devoted to the preservation and cultivation Of the Irish language |''Osborne Bergin'' ''Eoghan Ó Gramhnaigh'' |Ghlac CnG seilbh ar an Irisleabhar i 1894 tar éis do bhaill as Aontacht Na Gaeilge agus CnaG é a bhunú in 1893. Scríobh Páraic Mac Piarais, Eoin Mac Néill agus Peadar Ó Laoghaire [http://irisleabharnagaedhilge.fng.ie/index.php?irisleabhair_function=1&irisleabhair_file=IG01-3 téacsanna ar líne]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Iris na Nodlag''' | |1944>? |Ógraidh Croise Deirge na hÉireann; |''Máire Ní Mhurchuadha'' | |- |'''Iris Drong Átha Cliath''' | |1939-. |National Association of the Old I.R.A. 1886-1963 |''Oscar Traynor'' | |- |'''Laochra Léinn''' |Iris |1992 >? |Bróisiúr Mheánscoil Feirste – anscoilbhliain 1991-1992 | |bunaíodh an choláise i 1991 |- |'''Leaves – Billeoga''' | |1938>? |“Politics, Literary, Irish, Ireland, Monthly . [1 Eanáir - 2 Feabhra] |Louis N. le Roux |foilsithe Michaelmas i mBÁC I mBéarla dar le Marsh's Library ach altanna ar an nGaeilge agus i nGaeilge in imleabhar a h1 uimhir a h1. Im. 1 uimh 2 ar díol ag https://www.abebooks.com/Leaves-Billeoga-Political-Literary-Irish-Ireland-Monthly/30547596652/bd |- |'''Ná Bac Leis''' |Páipéar |1921 |Clóite 'Internment Camp, Ballykinlar'. 3 h-eagrán, Alt amháin i nGaeilge i ngach eagrán | | |- |'''Newsletter of the School of Celtic Studies''' | |1987-96 |'Scéala Scoil an Léinn Cheiltigh' | | |- |'''Nuachtlitir An Droichead''' |nuachtlitir |?<1998>? |Béal Feirste | | |- |'''Nuacht Leabharlann Náisiúnta NA hÉireann''' | |1999->? |BÁC leantar mar NLI NEWS | | |- |'''Nuacht SMI''' | | | | | |- |'''Oideas''' |Iris |1968>? |Ráiteachán Roinn Oideachais | | |- |'''Ríocht na Midhe''' |Sraith |1955>? |records of Meath Archaeological and Historical Society. | | |- |'''Rosc (Dhá theangach)''' |Iris |1951 – 1982>? |Iris Dhá theangach Chonradh Na Gaeilge CnaG 20p |''Pádraig Ó Fearaíl'' |Lean seo i ndiaidh 'Eagar' IMLeabhar 30 Uimh.5 Nollaig 1981 / Eanáir 1982 |- |'''Samhain''' |Iriseán |1901-17>? |Iris WBYeats |''W.B. Yeats'' |[Cúirtéis clódóir] Foilsithe in éindí leis an Irish Week????????? |- |'''Scéal (irisleabhar)''' |Irisleabhar |2011-'15> |Journal of Coláiste na nGael, Britan. |''Scéal acts as our campaign briefing document'' | ''lean seo 'Iris Na Gaelige''' ''A5, 12 leathanach, 4 uair sa bhliain, 90% as Béarla'' |- |'''Scéala''' |sraith |197?> |Comhaltas Ceoltóirí Éireann – craobh Ardscoil Rís | |'''Gló G' dar le Tais.CDÉ.'' ''Scríobh Úna Uí Dhíosca ann'' |- |'''Scéalta (Dromahair)''' |Nuachtán |2015> |Ráiteachán i mBéarlaach colún Ghaeilge ann. | | |- |'''Scéal chatha Luimnighe''' |Irisleabhar |1922/3? |Limerick War News | | |- |'''Scéala Éigse Éireann''' |Iris |?<2008>? |Iris Poetry Ireland formhór i mBéarla | | |- |'''Scéilíní''' |Iris |?<2009>? |Nuachtlitir Dhátheangach choláiste Oriall | | |- |'''Sean Óglach''' |Irisleabhar | |Official organ of the National association of Old Irish republican Army | | |- |'''Sinsear''' |irisleabhar |1979 -2019 |''The Folklore Journal', Roinn Bhéaloidas Éireann, An Coláiste Ollscoile'' | |An 10ú hEagrán 2019 – 9= 2005. níor foilsíodh aon cheann idir 1984-89 |- |'''Spaoi''' |Greannán | |Education magazine for 1st and 2nd class | |Folens |- |'''[[Splonk]]''' |Ríomhiris |2019> |Iris dátheangach [[Splancfhicsean|splancfhicsin]] |Príomheagarthóir: [[Nuala Ní Chonchúir]] |[https://www.splonk.ie Splonk.ie] Ar sos ó 2024 i leith |- |'''Sult''' |Irisleabhar |1961 |Coláiste Oiliúna Naomh Pádraig ??????? Folens?????????? | | |- |'''[[TEANGA]]''' |irisleabhar |1979— |[[Cumann na Teangeolaíochta Feidhmí in Éirinn]] IRAAL | | |- |'''Teangeolas''' |Iris |1974-'01 |Iris débhliantiúil Institiúd Teangeolaíochta Éireann | |''Bhí an chéad eagrán i nGaeilge agus dhá- theangach as sin amach ?????????'' |- |'''Teoiric''' |Iris |1971 - 1980>? |Theoretical Journal of the Republican Movement. ''"without theory there is no movement"'' | |15p https://www.leftarchive.ie/document/2109/#comments |- |'''The Gaelic Voice''' |Iris |1990 |Béal Feirste | | |- |'''The Irish People / An Choismhuintir''' |Irisleabhar |1973 |Republican movement Ireland a chur i gcló | | |- |'''The Standard – An t-Iolar''' |Irisleabhar |<?1950?> |Catholic Journal |''Peadar? Kirby'' |Bhí Paddy Kavanagh ag scríobh ann. ''Ghlaodhtí 'The Caholic Standard' mar leasainm air'' |- |'''The Star / An Reult''' |Nuachtán |1929 >? |"A national weekly devoted to politics, economics & social Affairs."review." - míosagain ó 1930 ar aghaidh | |Baint ag cumann na nGaedhael leis |- |'''The United Irishman''' |Nuachtán |1899-1906 |National weekly review | | |- |'''The United Irishman''' |Nuachtán |1932-1933 |Foilsicheán de chuid Cumann na nGaedheal – Foilsithe ag 'The Star' | | |- |'''Tomhas na Teanga''' |Sraith alt |2002 – 2010 |Tomhas na Teanga is a series of articles appearing in The National Hibernian Digest, |Séamas Ó Neachtain, a.k.a. Jim Norton |http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/T_na_T_Mar2010.htm |- |'''Treoir''' |Iris |1968>'14 |Iris Chomhaltas Ceoltóiri Éireann | | |- |'''Uladh''' |Iris |1904-1905 |a literary & critical magazine. | | |- |'''United Irishman''' |Nuachtán |1933 – 1936 |Ainm nua 'the united Irishman' de chuid Cumann na nGaedheal | |http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/index.htm |} == Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla) == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Gaeilge ⁊ Gaidhlic (⁊ Béarla) ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''[https://anpáipéar.ie/2025/10/aiteachcueir-irisin-nua-de-chuid-aerachaiteachgaelach/ Aiteach / Cuèir]''' |Iriseán |2025 |Irisí a dó Aerach Aireach Gaelach. don phobal Aiteach-Cuèir ar dhá thaobh de Shruth na Maoille. |Stiofán Ó Briain |Conall Ó Duibhir an dearthóir. Maoinithe ag Colm Cille. d'eisigh an dream céanna 'An Gairdín' an bhliain roimhe. |- |'''Am Foran''' |nuachtlitir |?<2013>? |The Gaelic council of Nova Scotia newsletter | |Gaidhlig den chuid is mó |- |'''An Deo-Ghréine''' | | | | | |- |'''An Gaidheal''' | |1923-49>?33 |The official magazine of An Comunn Gaidhealach | | |- |'''Cothrom''' | | | | | |- |'''Duillí ''(Journal of contemporary writing)''''' | |<?2013?> | | | |- |'''Fear na Ceilidh''' | | | | | |- |'''Gailig''' |Iriseán |1928-30 |Galaic na hAlban Cape Breton | | |- |'''Guth na Bliadhna / ''the voice of the year''''' |Irisean |1904-1925 |The monthly magazine of An Chonradh Gaidhealach | | |- |'''[[Mac-Talla (iris)|Mac-Talla]]''' |Iris |?<1892->? |Galaic na halban?? Sidni?? |''Alaisdair Mac Labhrainn'' |Eneas MacKay Alaisdair Mac Labhrainn |} == Ilteangach == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Ilteangach ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''An tEurópach''' |irisleabhar |1899-1900 |Irisleabhar ilteangach na heorapa – Éigse Ghaeilge Choláiste na tríonóide a bhí ina mbun |''Conall Cearnach, Patrick O Brien'' |'Ní bheidh slighe againn do Shacs-bheurla ann... Is beag is fiú cláirseach aon sreangan agus is beag is fiú sgoláire aon-teangain’  - Cuir i láthair na h-irise dar leis an alt in Comhar Iml. 39 Uimh. 4 le hAisling Ní Dhonnchadha |- |'''An Macaomh''' |Iris |1909-1913 |Iris trí theangach scoil éanna Gaeilge Béarla Fraincis, drámaí filíocht 7rl |Pádraig Mac Piarais |4 h-eagrán |- |'''An Sgolaire''' |Nuachtán sheachtainiúil |?<1913>? |Nuachtán trí theangach (G,B, F)de chuid daltaí Scoil Naomh Éanna. Clóadh 50 cinn agus dioladh ar 1p an ceann iad. | | |- |[[Carn (iris)|Carn]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228181545/https://www.celticleague.net/carn/ |date=2021-02-28 }} |Iris |1973-2014> |Iris ráithiúl an Chonradh Cheilteach /Celtic League i 7 dteanga | |''A Link between the Celtic Nations''' https://www.celticleague.net/carn/ |- |'''Fianna''' |Iris |1911- 1913>? |Iris i mBéarla agus Spáinis do Ghael na hArgaintíne | | |- |'''Glór don Phobal''' |Iris |2002 -2007>? |Ag obair ar son Forbairt Pobail [[Cloch Cheann Fhaola|Chloch Cheann Fhaola]] - Iriseán Pobail le Chéile, Leitir Cheanann. An é seo Glór don Pobail? | | |- |'''Hunmanitas''' |Iris |1930-1931 |i nGaeilge, Béarla, Fraincís scata Gaeilgeoir i mBÁC (muintir Humanitas) a bhunaigh é. |''Tomás Ó Cléirigh'' | |- |'''Irisleabhar Hibernia''' | |1938>56>? |I nGaeilge, Béarla agus i bhFraincís na hEilvéise | |Déanta i bhFribourg |- |'''Na Feadánaigh''' |sraith |1963 |The whistle Players' (i mBreatanais atá seo) |''Breandán Breathnach'' | |- |'''Scéala Scoile''' |Iris |?2000-2017> |Iris séasúrach Shruth na Gaeilge, Cláiste Chaitríona Ard Mhaca | |Eagrán 30 Nollag 2016 |} == Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Sraith Gaeilge i nuachtáin Bhéarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''An Teanga Bheo''' | | |Colún san Irish Times | | |- |'''Billeog''' | | |Leathanch Altanna Gaeilge an Irish Times |''Pól Ó Muirí'' | |- |'''[[The Echo]]'''? |nuachtán |? |? |? | |- |'''Liatroim Ag Labhairt''' |Leathanach míosúil |2015-2016> |Leathanach de cheithre ghné alt Cainteoir na míosa, Colún na staire, seanfhocail, |''Proin Ó Duigneáin'' | |- |'''The Soverign Independent /An Saorfhlaitheas''' |Nuachtán |?2012 >2015? |Teoiricí Comhcheilge is a dtionchar ar Éirinn. An t-eagrán deireanach ag scríobh an teideal in nGaeilge freisin, leathanach cúil i nGaeilge |''á chruthú i dTuaisceart Liatroma'' | |- |'''Tomhas na Teanga''' |Sraith alt |2002 – 2010 |Tomhas na Teanga is a series of articles appearing In the National Hibernian Digest, |''Séamas Ó Neachtain, a.k.a. Jim Norton'' |http://www.scoilgaeilge.org/t_na_t/T_na_T_Mar2010.htm |- |'''Treibh''' | | |Altanna Gaeilge ón Irish Times |''Pól Ó Muirí'' |www.irishtimes.com/culture/treibh |- |'''[[Wings]]''' |Iris |? – 2026> |Colún rialta le [[Fearghas Mac Lochlainn]] faoin teideal "Ainmneacha Éanlaith Éireann" | |[https://birdwatchireland.ie/publications-list/publications-wings/ birdwatchireland.ie/publications-list/publications-wings/] |- |'''Derry people, Peoples press, Connacht press, Connacht sentinel''' | | |Bhí siad seo ag gacadh leis an deontas de €28 sa Tseachtain chun ábhar Gaeilge áitiúl a chuir ar fáil | | |} == Teideal Gaeilge, altanna Béarla == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Teideal Gaeilge, altanna Béarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ag Déanamh Ceoil''' |Irisleabhar | |52 fonn ceoil le húsáid i mbun múine. |''Comhaltas Ceoltóirí na hÉireann'' | |- |'''Ainriail''' | |1975 - 1987 |A Belfast Anarchist Monthly | |7 n-eagrán ar fad https://irishanarchisthistory.wordpress.com/2012/12/15/ainriail-belfast-no-1-1985/ |- |'''Ainriail''' | |1995-1996 |An Irish Anarchist Monthly | |Eagrán a 6 1996 50p https://www.leftarchive.ie/publication/27/ |- |'''AISÉIRÍ''' |nuachtán |?<1967>? Uimh. 5 1ml 24 |Saor Gaelach Críostúil! 6D | |Nuachtán an páirtí polaitiúl [[Ailtirí na hAiséirí]], - corporatism / fascism |- |'''An Bárr Buadh''' |Irisleabhar |1943> |Míosagáin, a monthly journal devoted to the activities and general welfare of the members of First Division the Southern Command and the L.D.F. ... | | |- |'''An Camchéachta / The Starry Plough''' | |1975-2009>? |The theoretical Magazine of the Republican Struggle - 8p | |Iris an IRSP a scoilt ó Shinn Féin |- |'''An Cosantóir''' |Iris |?<1947>? |The Defence Forces Magazine | | |- |'''An Eochair''' |Iris |1973 -1977 |A Bulletin of the Irish Republican Movement, Long Kesh | |https://www.leftarchive.ie/publication/2841/ |- |'''An Fianach''' '''''The Fenian''''' |nuachtán |1952> |Ireland's aspiration is for Unbounded Nationality | | |- |'''An Fiolar''' |Iris |1930>158>? |Irisleabhar Scoile na Mainistreach (conc na mainstreach i dTuaisceart Éile) | | |- |'''An Focal''' |Iris |?<2012>? |Irish Mhiic Léinn Ollscoil Luimnifgh | | |- |'''An Gael''' |sraith |1985 |Irish Arts Centre New York | | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/an-ghuth-18-november-1978.pdf An Ghuth]''' |iris |1978-1979 |The voice of Sinn Féin. (dún na nGall) | | |- |'''An Glór''' |sraith |?<1943-55>? |The voice of the Guild of Irish Journalists |''Riobard A. Bramham.'' | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/an-glor-1-jan-2007.pdf An Glor]''' |iris |2007 |Newsheet of Belfast Republican Socialist Youth Movement | | |- |'''An Glór Gafa''' |ráiteachán |1989-92 |'the captive voice” iris cimí poblachtach i H-block 26 cinn ar fad |''Brian Campbell / Mícheál Mac Giolla Gunna'' |Clóite agus dáilte ag Sinn Féin i mBéal Feriste |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/an-guth-august-1972.pdf An Guth] |iris |1972-1973 |Arna eisiúna ag cumann Brian Ó Diollúin, Sinn Féin Corcaigh | | |- |'''An Réabhlóid''' | |1984-1992 |Journal of People's Democracy | |foilsithe ag an ngluaiseacht People's Demcracy |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/06/an-pobal-eirithe-spring-1991-1.pdf An Pobal Éirithe] - The rRsen People |Iris |?<1989 -1991>? |The Magazine of The Irish in Britain representation Group | |alt amháin i nGaeilge ag Pádraig Ó Conchúir in Uimh. a 5 |- |'''[[An Phoblacht]] / Republican News''' |Nuachtán |19??-2015> |Nuachtán e chuid Shinn Féin | | |- |'''An Phoblacht''' |Iriseán |2019-2020> |Iriseán treasbhliantúil Shinn Féin £5 £4 | | |- |'''An Saorstát / The Free state''' |Nuachtán | |Seachtanán i mBéarla ar | | |- |'''An Saoghal Gaedhealach''' |Iris/Nuachtán |?<1918-1919>? | |''Ua hÉigeartaigh'' | |- |'''An Saoghal Gaedhealach''' |Irisleabhar |1950>? |The Vocational Education Bulletin Supplement |''foilsithe i Loch Garman'' | |- |'''An Scéal''' |Nuachtlitir |2006-'10 |the newsletter of the Irish community in Scotland |''riomhlitir ar fáil i gcóip crua ó leabharlanna i nGlaschú'' | |- |'''An Seanachaidhe /The Milesian''' | |1893-18? |lámhscríofa ag Árt Ó Gríofa – idir láimhe ag an Celtic Literary Society |''Liam Ó Maolruanaidh - William Rooney'' | |- |'''An Solas''' |Iris |?<1965>? |The Monthly Magazine of The Irish Comunist Group - Oct 19065 The Monthly Magazine for Irish Workers - Nov 1965 | | |- |'''An Solas''' |Iris |2004- 2006 | | |https://www.leftarchive.ie/document/318/ |- |'''An Spréach''' |Iris |2018 - >2020 |Indpendent non-profit Socialist Rpubicanmagazine. £2.50 €3.00. [leantar leis ar FB.] | |https://www.lasairdhearg.com/anspreach/ Seacht n-Iris ar fad |- |'''An Taisce''' |Iris |1975 - >? |Ireland's Consevation Journal | | |- |'''The Standard / An tIolar''' |seachtanán | | |''Peadar Kirby'' | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/21349-an-to-no1.pdf An tÓglach]''' |Quarterly Journal |1918-22 1967 - 1970 |“The official organ of the Irish Volunteers” . |''(cinn eile ann leis Pierce Beaslaí)'' |''D'fhostaigh an t-airm Seán Ó Conchubhair chun cuidiú leo i gcúrsaí poiblíochta agus chun an iris a thabhairt amach'' |- |'''An tÉireannach''' |Iris |1985?>88? |Iris an 'Irish Association' i bParás - Iris cultúrtha a plé litriocht, ealaín 7rl, Dhá nó trí chinn sa bhliain. Corr-alt i nGaeilge Agallamh déanta le Becket. |''Dave Conachtan'' |Scríbhneoir eile a b'í Sylvua Hotinger Imircigh oillte as Éire a bhí san IA. Níor chláraigh siad a gcumann sa bhFrainc de reéir an dlí ach d'oscail siad Beár Éireannach i bParás agus bhíodh ranganna Gaeilge, Ceol Gaelach 7rl á n-eagrú acu. |- |'''An t-Éireannach Aontuighthe''' |Iriseán |1948 |The United Irishman: the voice of Irish republincanism | | |- |'''Ár n-Éire / Old''' | |1919-1923 |New Ireland publishing – weekly review | | |- |'''Beltaine''' |Iris |<1901>? |I mBéarla den chuid is mó |''W.B.Yeats'' |''Thug pé brabús do CnG'' |- |'''Biatas''' |Iris |1966->? |The Tillage Farmer | | |- |'''Bullán''' |Irisleabhar |1994>? |An Irish studies journal | |''Willow Press, Oxford'' |- |'''Cara''' |Iris |?<2014> |Iris do phaisinéirí eitleáin Air Lingus | | |- |'''Cáirdeas''' |Iris |?<1941>? |Journal of the Gaelic Christian Fellowship. | | |- |'''Cath Maige Mucrama''' | |?<1975>? |Imleabhar 50 d'imleabhar an chumain sin | | |- |'''Céim''' |Iris |1972 -'15>? |Iris Oifigiúl An choimisiún le Rincí Gaelacha (dé-bhliantúil) | | |- |'''Cogar''' |Iris |1974 |Iris Chomhaltas Ceoltóirí Éireann | |http://homepage.tinet.ie/~cuisle1/cuisle.htm |- |'''Cuisle''' |Iris |2011 |The voice of the Members (Fianna Fáil) | | |- |'''Dúchas''' |nuachtlitir |1972-79 |Scríobh Mac durcá?? agus Ó Murchú ann | |Irish American Cultural Institute. St. Paul Minnesota |- |'''Dúiche Néill''' |tréimhsechán |1986-96>? |“Tréimhseacháin léannta” áitiúl | |Scríobh Proinsias Ó Conluain ann go minic |- |'''Eile''' |Iris |2013 > 2021 |Iris don Aerach, |Scot de Buitléir | |- |'''Éire 19''' |Irisleabhar |1977 |University of Florida], | | |- |'''Éire''' |Nuachtán |1923 Ean- Bealtaine |Seachtainiúl |Countess Markievicz |Clóadh i nGas Chú na hAlban chun theacht i dtír ar chinnsearacht Stát le linn an chogadh Catharga. Tháinig seo i ndiaidh 'Poblacht na hÉireann'. |- |[https://republicanarchive.com/category/1940s/ '''Éireannach Aontuighthe'''] |Iriseán |1948- 1964>? |The United Irishman - "The Voice of Irish Republicanism" | |[https://catalogue.nli.ie/Search/Results?lookfor=Éireannach+Aontuighthe&type=AllFields Vol. 2 No. 3 1949] Leantar leis an dteideal seo go dtí 1951 agus i 1952 cuirtear an teideal béarla chun tosaigh leis an ceann Gaeilge i ribín agus an nath 'Is í an Phoblacht ár gcuspóir" thíos fé. |- |'''Éire Ireland''' |Irisleabhar |1949 – 1973 |Iris sheachtainiúl Na Roinne gnóthaí Eachtaracha = Ireland: Weekly etc | |Leantar é le Ireland Today |- |'''Éire-Ireland''' |Irisleabhar |1914-16>1918-22 |<nowiki>http://www.corkpastandpresent.ie/localstudies/newspaperlist/a-g/</nowiki> | | |- |'''Éire-Ireland''' |Irisleabhar |1966> 1995-? |a journal of Irish studies | |The Irish American Cultural Institute, St Paul, Minesota |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/12/eire-nua-1971.pdf Éire Nua]''' |Iris |1971, 1972. '74, '80. '90 & 2000 |the social and economic programme of Sinn Féin. | |Feabhra 1980 - “Irislitir makes it’s reappearance with this issue. Two copies will be sent to each cumann and they should be passed around for members to read and study.” [https://catalogue.nli.ie/Record/vtls000852528 LNÉ] |- |'''[https://republicanarchive.com/2025/01/06/eolas/ Eolas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250925125902/https://republicanarchive.com/2025/01/06/eolas/ |date=2025-09-25 }}''' |Iris |1973 - 1975 |International Newsletter of the Irish republican Movement |Seán Ó Cionnaith? |Eolas was the International Newsletter of Official Sinn Fein in the 1970s. |- |'''Fianna''' | |1910/15? |Clóite san Airgintín |''Pádraig Mac Mághnais'' | |- |'''Fianna Fáil''' |Irisleabhar |1914 |THE IRISH ARMY A Journal for Millitant Ireland |Terrence McSwiney | |- |'''Focalín''' |Iris |1978 |(“A wee word” for the odd reader of CLR who does not understand the First Language) | | |- |'''Forgnán''' |iris |?<1962 >? |Journal of the Building Centre Dublin | |vol 1 No. 5 May 1962 |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/fuascailt-july_august-1996.pdf Fuascailt]''' |iris |1996-2006>? |Irish Political Prisoners campaign | | |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/glor-uladh-may-1955.pdf '''Glor Uladh'''] |iris |1955 |" The Voice of the Republican North" | |6 heagrán atá sa gcód ag The digital Republican archive. |- |'''[[Guth agus Tuairim|Guth ⁊ Tuaraim]]''' |nuacht iris |1979 - 1984 |Iris mhíosúil áitiúil ó thús na 1980idí a bhaineann le hiarthuaisceart Dhún na nGall. Gaeilge sa chéad eagrán ach ní ina dhiadh sin. | |http://www.bealoideasbeo.ie/Guth_Tuairm?page=0 |- |'''Inbhear''' |sraith |?<2010>? |Journal of Irish music and dance |''Niall Keegan'' | |- |'''Inis Fáil''' |Iris |1925>? |Bulletin de la Ligue pour l'Indépendance de l'Irlande. | | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/iris-no-12-1988.pdf Iris]''' |iris |?<1988 -91>? |The Republican Magazine | |November 1988 - Number 12 May 1991 - Number 16 |- |'''IRIS''' |Iris |1981–1993, 2005–2019 |Gnóthaí Eachtracha, Bureau d’Affaires Etrangéres | |Imeartas focal a bhí sa teideal a dtánaig ó ‘Irish Republican Information Service” - dé-bhliatúil. |- |'''Iris An Airm''' |Nuachtán |1922>? |Foilsithe I mBÁC go Laethúil seachas an Satharn | | |- |'''Iris An Gharda,''' | |1969/1970 | | |<nowiki>http://www.policehistory.utvinternet.com/irisang.html</nowiki> |- |'''Iris Bheag''' |Nuachlitir |1987-1994? |the intention of this litle magazine is to provide a means of exchanging ideas and developing sinn Féin’s policies and strategies by disscussion. Rules 4. Material can be in Irish Or English7. IB is issued Free. Ib will be issued Monthly | |The Education department 44, Parnell Square, Dublin 1 Irish inbhéanach Shinn Féin – Aengus Ó Snod. |- |'''Iris Fhianna Fáil,''' | | | | |Teideal Nua: FF Newsletter |- |'''Iris Oifigiúl''' |Iris |?<2011>? |Irish Oifigiúl de chuid an rialtas | |[Uimh. 48 – 2011] |- |'''[[:en:Lia_Fáil_(political_party)|Lia Fáil]]''' |Iris |1957 |Fr. Fahy 10 -neagrán – he single handedly wrote the 10 highly inflamatory newspapers resulting in demotion in 1959 |Father John Fahy |Organ of the Land and Industrial Army of Ireland. |- |'''[https://muse.jhu.edu/journal/141 New Hibernia review / Iris Éireannach nua]''' |Iris ráithiúl |1997>2021 |St. Paul (Minnesota) Center for Irish Studies at the University of St. Thomas 1997 |Thomas Dillon Redshaw | |- |'''Nua''' |Iris |1997>2000? |studies in contemporary Irish writing. |Eugen O'Brien |Jefferson City, TN: Carson-Newman College |- |'''Nuacht CIÉ''' |Iris | |Baile Átha Cliath, An Roinn Faisnéise, Stáisiún Droichead an Rí. |''Lorcán Ó Treasaigh'' | |- |'''Nuacht Náisiúnta''' | |1923-25 | | | |- |'''Nuacht Náisiúnta''' |Iris |1969 -1976 |Iris inmheánach de chuid Sinn Féin, foilsithe i Gardiner Place | |<nowiki>http://www.iol.ie/~rjtechne/century130703///////1960s/nuacht69.htm</nowiki> |- |'''Obair''' |Iris |?<2014-'14>? |Bulletin of the office of public works | | |- |'''Our Girls/ Ár gCailíní''' | |1930-1933 |The Magazine for the Girls in Ireland | | |- |'''[[Poblacht na hÉireann (nuachtán)|Poblacht na hÉireann]]''' |Nuachtán |1922-23 |Bhí eagrán Albanach, Deisceartach agus ceann leis an dteideal bhreis War News ann | |Tháinig ‘Éire’ ina dhiadh tar éis bhás Childers a bhí i gceannas ar bolscaireacht poblachtánach. |- |'''Poblacht na nOibrithe''' |Iris |2012 - 2014 | | |iris de chuid éirigí a bunaíodh i 2006 https://www.leftarchive.ie/document/636/ |- |'''[https://pogmogoal.bigcartel.com Póg Mo Goal]''' |Iris |2015-2020 |i bhfoirm nuachtán eisithe ag Pogmogoal.com | |Póg Mo Goal is a beautifully produced football magazine, from right here in Dublin. |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/02/roisin-dubh-1975.pdf Roisín Dubh] |Iris |1975>? |The Voice of Kerry Republicanism | | |- |Rosc Catha |Iris |1972->1973? |Published by Clanna Eireann | |" Clann na hÉireann is a political movement representing the official Republican movement in England, Scotland and Wales" - Vol 1 No. 1 October 24 1972. 5p |- |'''[https://republicanarchive.com/2025/01/12/saoirse-irsp/ Saoirse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250114104418/https://republicanarchive.com/2025/01/12/saoirse-irsp/ |date=2025-01-14 }}''' |Iris |1980-2011 |Iris Pháirtí Shóisialta Phoblactánach na hÉireann (an IRSP) | |IRSP Paper (50p 70p abroad). dhá leathanach atá in [https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/07/saoirse-irsp-belfast-august-2011.pdf Eagrán 2011] |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/saoirse-the-tallaght-republican-september-1983.pdf Saoirse]''' , '''The Tallagh Republican''' |Iris |?<1983>? |"Eagran 1 Mean Fhómhair 1983" | |' In each issue we'll have a small rang Gaeilge'. Tugadh [[Tallaght Republican]] air I 1986 ach gan an rang beag Gaeilge. |- |'''Saoirse Éireann Wolftone Weekly''' |Nuachtán |1937/8>? |Seachtainiúl ‘twopence’ | |Vol 1. No 36 Saturday May 7 1938 |- |'''Saoirse Nua''' |Iris |?<2010-2014>? |The voice of the Republican Movement (Republican Sinn Féin) | |Issue 15 Spring 2014 |- |'''[http://www.irishlabourhistorysociety.com/index.php?page=saothar30&title=Saothar%2030 Saothar]''' |Iris |1975-2020> |Iris an chumainn le stair Lucht Saothair na hÉireann |''Pádraig Ó Snodaigh an chéad eagarthóir'' |Saothar 45 2020 |- |'''Scéal Eile''' |Nuachtlitir |?<2009>? |The Newsletter of the CooleyKeegan branch of CCÉ | | |- |'''[[Scéala Éireann]] / The Irish Press''' |Nuachtán |1931 -1995 |Bhíodh altanna Gaeilge thríd. | | |- |'''Sciath''' |Iris | |Journal of the National Industrial Safety Organisation   (deir NLI gur i nGaeilge atá sé) | |lean 'Health and Saftey é mar theideal |- |'''Sgéal Chatha Luimnigh''' |Nuachtán |?<1922>? |Limerick War News, nuachtán an rialtas sa choga cathardha | | |- |'''Seanchas Ard Mhaca''' |Iris |1957-1993 |Iris Stairáitiúl | | |- |'''Seanchas Dúthalla''' | |?<1971-91>? | | | |- |'''Sinn Féin''' |Iris |1923 – 1925 | |''Patrick J Little'' |18,000 cóip á ndíol. Tháinig seo i ndiaidh Éire |- |'''Sinn Féin (Daily)''' |Iris/nuachtán |1909-> 1910? | | | |- |'''Sinn Féin (Weekly)''' |Iris |1906> 1914? | | | |- |'''Sinsear''' | |?<1981- 1995>? |Roinn Béaloideasa Éireann Coláiste na hOllscoile | | |- |'''Spéis''' |sraith |2010 -'13 |Bulletin of the International Council for Traditional Music Ireland |''Liz Doherty, Thomas Johnston (2012)'' | |- |'''Táin''' |Iris démhíosúil |?<2003-2007>? |the Australian Irish Network |''Val Noone foilsitheoir'' | |- |'''[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2024/10/teach-na-failte-janmar-2003.pdf Teach na Fáilte]''' | |2003 |republican and socialist ex-prisoner & family support | | |- |'''Teanglitir''' |Nuachtlitir |1985-1996 |"Patriotism" Irish Association of applied Lnguistics -IRAAL |''Dónall P. Ó Baoill (1-19) Jeff Kallen (20-25), Patrick Farren (25->)'' |''bhfuil éagsúlacht idir Iris na Gaeilge/ teanglitir/teangeolas/teanga'' |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/09/10785-teoric.pdf Teoraic] |iris |1975 -1976>? |Theoretical Journal of the Republican Movement "We hope to publish this magazine at least every quarter." | |"Without a revolutionary theory there can be no revolutionary movement - Lenin" |- |tiocfaidh Ár Lá |iris |?<1987>? |imlitir den gcoifte stailc ocrais cuimhneach áin Éireann | | |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/10/49987099-tal-22.pdf Tiocfaidh Ár Lá] |iriseán |?>2003>? |Celtic And Ireland - iris do thacathóir®i foireann Sacar Celtic. | |Bulletin of the Irish hunger Strike Commemoration committe (Birmingham. uimh. 5 2003 |- |[https://republicanarchive.com/wp-content/uploads/2025/08/tirgra-june-1964.pdf '''Tír Ghrá'''] |Iris |1963-1964>? |" The Voice of the Republican North | |Vol. 2 No. 5 April 1964 Luac 4d. |- |'''Treoir''' |Iris |?<1970-2020 > Vol.2 Uimhir.2 Márta -Aibrean |Iris oifigiúl Cómhaltas Ceóltóirí Eireann luach 1s. | | |- |'''An Sgrúdaightheoir The Examiner''' |Nuachtán |1930 -1960 |(Dundalk) Thosaigh mar an Newry Examiner | | |- |'''The Fanad Magazine''' | | | | | |- |'''The Gael''' |Iris | |The official journal of the Gaelic Athletic Association. | | |- |'''the Northern Patriot''' |Iris |1895 | | | |- |'''The Shan Van Vocht''' |Iris |1896 >? |(An tSean Bhean Bhocht) A National Monthly Magazine |''Alice Milligan, Eithne Carberry'' | |- |'''Young Ireland/Éire Óg''' |Irisleabhar |1919-1923 |Young Ireland i mBÁC | | |- |'''Uladh''' |irisleabhar |1904-05 |a literary & critical magazine. | | |- |'''Ulaidh Ag Aiséirghe''' |nuachtán |1952 - 1954 |Míosúil Resurgent Ulster - 'Ní Síothchán gan Saoirse' | |Resurgent Ulster a bhí ar an nuachtán ar dtús i 1952. Cuireadh an teideal Gaeilge air i Mí Aibreán 1954 go deireadh na bliana san. |} == An Ghaeilge á bplé i mBéarla == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ An Ghaeilge á bplé i mBéarla ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Ancient Ireland''' |Iris sheactainiúl |1835 |Foilsithe i mBÁC John S. Folds |''Philip F. Brown / Pilib de Brúin'' |Established for the purpose of reviving the cultivation of the Irish language, and originating an earnest investigation into the ancient history of Ireland … |- |'''Celtica''' |irisleabhar |1946 - 2020 |peer-reviewed journal on Celtic Studies, including linguistics, literature, manuscript studies, textual criticism, history, law, Dialect studies and onomastics. |''Uimhi 31Barry J. Lewis, Ruairí Ó hUiginn'' |bliantúil ó bhí 2016 ann |- |'''Éiriu''' |sraith |1904-2013> |School of Irish Learning. Dublin Acadamh Ríoga na hÉireann | |Saothar ag Osborne Bergin, Kuno Meyer, agus John Strachan ann. |} == Cíona Lín / Blaganna == {| class="wikitable sortable" style="width: 100%;" |+ Cíona Lín / Blaganna ! scope=col | Teideal ! scope=col | Nuachtán / Iris ! scope=col | Blianta ! scope=col | Buneolas ! scope=col style="max-width:80em;" | Eagarthóir ! scope=col style="max-width:80em;" | Breis eolas / Nasc |- |'''Abair as Gaeilge é''' |2006 |mar ba mhaith liom mo chuid Ghaeilge a bhisiú. |''Julia - Meiriceánach'' |http://abair-as-gaeilge-e.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309193406/http://abair-as-gaeilge-e.blogspot.com/ |date=2021-03-09 }} |- |'''Aduaidh''' |2005 – 2007 |Focail fé thuairim i nGaoluinn.    |''Cionaodh'' |http://aduaidh.blogspot.com |- |'''Ag Seasamh an Fhóid''' |2016 – 2019 |togra ealaíne le comóradh a dhéanamh ar an tionchar a bhí ag muintir Ros Muc ar an bPiarsach sna blianta roimh an Éirí Amach |''Nuala Ní Fhlathúin agus'' ''Eoin Mac Lochlainn,'' |https://rosmuc2016.wordpress.com |- |'''Aisling''' |2006 – 2016 |“Is blag beag é seo ina ligim saor mo chuid smaoint...” |''Tim'' | |- |'''Amhráin Arann''' |2012 – 2014 |“..amhráin a cumadh in Árainn a eisiúint i bhfoirm leabhair le dlúthdhioscaí..” |''Deirdre Ní Chonghaile'' | |- |'''An Blag Ard''' |2010 | |''as an tSraith bháin dó'' |http://anblagard.blogspot.com |- |'''An Bhlaglann''' | |''Blag spéisiúil ar chúrsaí oideachais is teichneolaíocht Gaeilge -!G'' | |níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge |- |'''An Bothán Tréigthe''' |2007 – 2009 | | |http://anbothantreigthe.blogspot.com |- |'''An Cailín Deas''' | |''Blag an chailín deas Gaeltachta atá anois ina cónaí sa Chathair- IG'' | |níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge |- |'''An Cainteoir Dóchais''' |?<2009 >? | |''Michal as Poblacht na Seice'' | |- |'''An Caomhach''' |2005 - 2020 |Tuairimí agus fíricí nach mbíonn le fáil aon áit eile as Gaeilge. |''Séamus Poncán Ó Neachtain'' |http://caomhach.blogspot.com go mór ar son Iosrael – dar le Igaeilge |- |'''An Cheathrú Rua''' |2011 – 2012 |chun eolas a chur ar fáil don phobal. | |http://ancheathrurua.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200606123949/http://ancheathrurua.blogspot.com/ |date=2020-06-06 }} |- |'''An Cnagaire''' |2008 - 2020 | |''Póló'' |https://ancnagaire.blogspot.com |- |'''*An Codú''' |2006 -’ 21> |Smaointe Fánacha as Chonamara |''Eoin Ó Riain'' |''http://smaointefanacha.blogspot.com'' |- |'''An Coimíneach''' |2013-1015 |Cín Lín Uí Choimín | | |- |'''An Croí Ait''' |2011 – 2021> |Altanna agus ceachtanna mhúinteoira Gaeilge dá ranga agus d’fhoghlaimeoirí. Morán nasc chuig áiseanna éagsula |Caitríona Weafer Múinteoir, Éireannach I gCathair na nAingeal, |https://ancroiait.wordpress.com |- |'''An Doras Oscailte''' |2005 – 2012 |Blog ina dhéanfaidh mé cleachtadh ar mo chuid Gaeilge |mark bodah |http://dorasoscailte.blogspot.com |- |'''An Druma Mór''' |2008-? |''Blag chúrsai Reatha an sár iriseoir Eoghan Ó Néil -IG'' |''Eoghan Ó Néill'' |níl rian de ann ach mar nasc ar iGaeilge |- |'''An Ghuí Aniar''' |2009 – 2011 | |''Ros Cománach i nGaillimh'' |http://anghuianiar.blogspot.com |- |'''An Mheabhair Foghlaimeora''' |2010 – 2011 | |''Bleáth cliathach a bhí 28'' | |- |'''An Litríocht seo Againne''' |2009 – 2011 |Is éard tá sa bhlag seo mo chuidse smaointe faoin litríocht seo againn |''Cailliomachas – leabharlannaí'' |http://litrocht.blogspot.com/2009/05/ |- |'''An Ruball Rua''' |2017 – 2020 |''Fáilte isteach ag an bhlag seo – teangacha a bheas le feiceáil:Gaeilge, français, English'' | |https://ruballrua.wordpress.com/tag/photography/ |- |'''*An Scríobhaí Siúlach''' |2021 |Cín Lín chun Connalach a lonnaigh san Oirua agus atá ag iarraidh an teasnamh scríobh i nGaeilge faoin tir a chuir ina cheart |''Kayla Reed'' |https://scriobhaisiulach.wordpress.com |- |'''An Solas''' |1965 |The Monthly Magazine of The Irish Communist Group. OCT '65 | |"The Monthly Magazine for Irish Workers"-. Nov. '65 |- |'''Anseo is Ansiúd''' |2010 |Blog as Gaeilge faoi gnáth rudaí an tsaoil agus mo chuid eachtraí éigsiúla. |''Gearóid Ó Madáin'' |http://anseoisansiud.blogspot.com |- |'''An t-Oileánach Tréighthe''' |2009 – 2012 | |''Proinsias Mac a’ Bhaird'' | |- |'''*An Tuairisceoir''' |2013 – 2021> |Nuachtán Ghréasán a chlúdaíonn réimse leathan de Nuacht. |''Ciarán Dúnbar agus roinnt eile'' |https://antuairisceoir.wordpress.com |- |'''An t-Ultach''' |2010 – 18? |Suíomh Chín lae don Iris gan ach 5 alt air |''Seán Rua Ó Murchú'' |https://antultach.wordpress.com |- |'''Anuas den tSeilf''' |2009 – 2011 |Nótaí agus smaointe iad seo de réir mar a thagann siad chugam |''Cailliomachas – leabharlannaí'' |http://cailliomachas.blogspot.com |- |'''Aodhán''' |2013 |Ag Smaoineamh os Ard |''Aodhán Ó Dea'' |http://aodhanodea.ie/blog/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Ar Son na Drúise''' | |suíomh, príobháideach é an suíomh seo | |https://arsonnadruise.wordpress.com |- |'''As an Nua''' |2016>? |formhór de i mBéarla de réir freagrai ar alt ar i dTuairaisc |Siún Ní Dhuinn |nasc ag rá gur suíomh ag déanamh aithris atá i gceist |- |'''As Ord Oráiste''' |2005 – 2006 |Dhá alt ón iriseoir seo as Béal Feriste |Liam O Raiste |http://asordoraiste.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506083934/http://asordoraiste.blogspot.com/ |date=2021-05-06 }} |- |'''Athfhás''' |2011 – 2016 |Seo nuacht agus eile ón iar-Ghaeltacht, áit atá ag teacht thar n-ais ina Ghaeltacht iomlán sar i bhfad! | |http://athfhas.blogspot.com |- |'''Bealach mo Shaoil''' |2005-2009 |chun mo chuid Gaeilge a cleachtadh, go príomha le greann - |''mac léinn sa tSúlainn'' |http://siuloir.blogspot.com |- |'''Baoismhacnamh''' |2005-2009 |chun mo chuid Gaeilge a cleachtadh, go príomha le greann - |''mac léinn sa tSúlainn'' |http://siuloir.blogspot.com |- |'''Betty Furlong''' |2018 -2020 | | | |- |'''Blag Cois Life''' |2010 – 2015 |Blog of Cois Life, Irish Language Publishers | |http://blagcoislife.blogspot.com |- |'''Blag Forbairt Naíonraí Teo.''' |2009 - 2013 |Blag é seo atá dírithe othur seo siúd a bhíonn ag obair i Naíonraí/naíscoileanna | |https://naionrai.wordpress.com |- |'''Blag Ghael Gan Náire''' |2007>? | | |http://gaelgannaire.blogspot.com/, |- |'''Blag Ghearóid''' |2006 – 2009 | | |http://gearoid.blogspot.com |- |'''Blag Mháirtín Uí Mhuilleoir''' | |Iar-pholaiteoir le Sinn Féin ar é Máirtín Ó Muilleoir | |caifear cuireadh a bheith ag duine chun é a léamh |- |'''*Blag Nua Gaeilge''' |2019 – 2021 | |''Panu Petteri Höglund'' ''Nó tá urscéal leis clóite ann'' |https://blagnuagaeilge.blogspot.com/2019/06/ |- |'''Blag Shomhairle''' |2005 -2006 |Níl fágtha ach nasc ar an suíomh blaganna | | |- |'''Baoismhacnamh''' |2018 -2020 | | | |- |'''Breacleabhar An imill''' |2004 – 2005 |'Sé is príomhchuspóir na mblaganna seo ná mo chuid Gaeulinne a chleachtadh agus a fheabhsú’ |''Conn -'' ''lonnaithe in Inis, Co. an Chláir'' |http://breacleabhar.blogspot.com |- |'''Brian Darby''' |2014 – 2015 |suíomh le altanna faoi na gcluichí Gaelacha |''Brian Darby'' |https://briandarby1.wordpress.com/category/gaeilge/ |- |'''Bród Éireannach''' |2005 -2006 |Seo mo bhlog. Beidh sé i nGaeilge agus i mBéarla |''Aingeal – foghlaimeoir Gaeilge Pennsylvania'' |http://aingealpuirseil.blogspot.com |- |'''Bruth Seanfharraige''' |2009 |'Ní beag beagán de drochbhrocán” |''An Deabhal Álainn'' |http://seanfharraige.blogspot.com |- |'''Cainteoir Doofus''' |2011-2012 |tuaraimíagus iad aisrithe sa cholún ar dheis | |http://www.cainteoirdoofus.com |- |'''Ceiliúradh''' |2011- 2013 | | |https://ceiliuradh.wordpress.com |- |'''Ceist Mór an lae''' |2006 – 2008 |Polaitíocht |''iriseoirí éagsula'' |http://ceistmhor.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190728084521/http://ceistmhor.blogspot.com/ |date=2019-07-28 }} |- |'''Cha chanann? Canathaobh?!''' |2020 – 2021 |Tógáil ar Scoil Ghaeilge Ghearóid Tóibín agus na hamhrain a múineadh |''Séamus Poncán Ó Neachtain'' |https://amhrainghaeilge.blogspot.com |- |'''Chetwynde Downs''' |2006 – 2012 |Fear meánaosta beoir-bholgach frustráilte. Ag lorg síbearchaidreamh intleachtúil platónach le bean shéimh chneasta A thabharfadh cluas bhaúil do m'fhaidhbeanna pearsanta. | |http://chetwyndedowns.blogspot.com |- |'''Cín Lae Sclábhaí Pá''' |2008 - 2011 | |''Dubhaltach (Uí Reachtair?)'' |https://tadenc.blogspot.com/search?q=2011 |- |'''Cistin Chliste''' |2011 |Oidis agus altanna ar bhia i nGaeilge agus Sasanais | |https://cistinchliste.wordpress.com |- |'''CLG go Deo''' |2014 – 2015 |altann ar an Chumann lúthchleas Gael | |https://clggodeo.wordpress.com |- |'''Club Leabhar''' |2005 > 2006 |leabhair agus |''Aonghus Ó hAlmhain 7 Coleen Dollard'' |http://club-leabhair.blogspot.com |- |'''Coicís in Éireann''' |2007 – 2009 | |''mark bodah'' |http://coicisineirinn.blogspot.com |- |'''Crá Croí Cois Cuain''' |2006 -2018 |Sóisialachas agus an Ghaeilge | |https://cracroi.wordpress.com |- |'''Crosbhealaí''' |2008 – 2012 |Blag i nGaeilge ar chúrsaí an tsaoil. |''Aonghus Dwane'' |http://crosbhealai.blogspot.com |- |'''Cuisle''' |2005 |Mommy blogging as Gaeilge |''Nicole as Worchester'' |http://cuisle.blogspot.com |- |'''Cumann Carad na Gaeilge''' |2005 -2010 ‘15 -‘17 |Agallaimh agus caint as Gaeilge. |''Séamus Poncán'' |http://philo-celtic.blogspot.com |- |'''Cumann Scribhneirí Úra na Gaeilge''' |2007 – 2015 |23 scríobhnóir úra ag cur a saothar pinn in airde ar an idirlín | |http://scribhneoirioga.blogspot.com |- |'''*Cursaí Staire''' |2012 -2021 |Aistí ócáideacha ar an stair, ar staraithe, agus ar scríobh na staire. |''Vincent Morley'' |http://cstair.blogspot.com |- |'''Daoine Beaga''' |2011 |Corr alt ghairid |''Réaltán Ní Leannáin'' |http://daoinebeagadotcom.blogspot.com |- |'''Dialann Scott de Buitléir''' |?? |oscailte dóibh siúd le cuireadh amháin |''Scott de Buitléir'' |http://dialannscott.blogspot.com/ |- |'''Dónal Na Gealaí''' |2009 |6 nó seacht alt ar an réimsí éagsula den Ghaeilge |''Feilm Borland'' |http://donalnagealai.blogspot.com |- |'''Éan Bealtaine''' |2006 – 2011 |A nest for a May Bird's thoughts - Gaeilge I 2006 sasanais I 2011 |''Wren'' |http://eanbealtaine.blogspot.com/2011/ |- |'''Fada fada''' |2008 |comharthaí bóithre ceartaithe le péint |''Ceithearnach Comharthaí'' |http://fadafada.blogspot.com/?view=mosaic |- |'''Faoi Cheilt''' |2010 – 2014 | |''John'' |http://faoicheilt.blogspot.com |- |'''Feachtas''' |2012 |–Óg Ghluaiseacht na Gaeilge – Eolas agus imeachtaí an eagrais | |http://feachtas.blogspot.com/p/dean-teagmhail-linn.html |- |'''Fear Beag''' |2012 |5 alt fada | |http://fearbeag.blogspot.com |- |'''Feicim''' |2011 – 2017 |Gaeilge le Spraoi ar Inis Oírr. Fun Easy Irish Courses – Immersion Method! |''Bríd Ní Chualáin'' |https://feicim.wordpress.com |- |'''Fiche focal''' |2007 – 2011 | |''Connalach a d’fhreastail ar O na G'' |http://fichefocal.blogspot.com |- |'''Fiontar agus Scoil na Gaeilge''' |2015 – 2018 |suíomh le mórán eolas maidir le Fiontar |''blaganna ó Mhic léinn'' |https://fiontardcu.wordpress.com/about/ |- |'''Fis''' |2006 – 2013 |An chéad fhíschraoladh ó Chumann Carad na Gaeilge, D’fhág an leathanach is chuir in airde ar You tube |''Seéamus Poncánach'' |http://philo-celtic-feesh.blogspot.com  https://www.youtube.com/playlist?list=PL395B1BAD058326A1 |- |'''Foinsí''' |2009 – 2011 |liostaí foinsí ar na haistí sa dá chín lín eile ag an údar |''Cailliomachas – leabharlannaí'' |http://xn--foins-3sa.blogspot.com |- |'''Gaeilgeandedtec''' |2006 |cín lín Macléinn le deis ceartúcháin a dhéanamh, 4 nó 5 alt |''Mairead G'' |http://gaeilgeandedtec.blogspot.com{{Dead link|date=Márta 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |'''Gaeilge Faoi Thalamh''' |2004 >? |Arm Rúnda na Gaeilge | |''http://gaeilgefaoithalamh.blogs.ie'' |- |'''Gaeilge in Kirkby''' |2013 – 2016 |Is blag í chun suim sa Gaelige a spreagadh i measc mo phobail féin.… | |http://gaeligeinkirkby.blogspot.com |- |'''Gaeilge i gColáiste Ailigh''' |2011 - 2019 |Ar an suíomh seo gheobhaidh scoláirí cuidiú leis an Ghaeilge |''Proinsias Mac a’ Bhaird'' |http://gaeilgeigcolaisteailigh.blogspot.com |- |'''Gaeilge le Glam''' |2015 – 2016 |Ceathrar múinteoirí Gaeilge le suim i bhfaisean, i dtáirgí áilleachta, | |http://gaeilgeleglam.blogspot.com |- |'''Gaeilgeoir na Fionnlainne''' |2003 – 2006 |tuaraimí Phanu ar an saol. Filleann sé ar i 2013 théis cliseadh blogs.ie chun rá go mbeadh seo á n-úsáid aige feasta,. |''Panu Höglund'' |http://gaelpanu.blogspot.com |- |'''*Gaeltacht 21''' |2009 – 2021 | |''Eoin Ó Riain'' |http://gaeltacht21.blogspot.com |- |'''Gael trip''' |2016 – 2021 |Is í an sprioc atá againn i nGael Trip ná taisteal timpeall an Domhain agus an Ghaeilge a úsáid |''Oisín Mac CinnéideEmma Ní Nualláin'' |https://gaeltrip.com |- |'''Gan Ainm''' |2007 – 2011 |alt ar líon an dteaghlach a labhraionn Gaeilge |''solas dubh'' |http://ganainm.blogspot.com |- |'''Garraí Johnny Mhorgan''' |2009- 2010 |Cúrsaí cruthaitheachta, cúrsaí na n-ealaíon, dialann - i nGaeilge na hÉireann. |''Tadhg Mac Dhonngáin'' |http://garraijohnnymhorgan.blogspot.com |- |'''Gasúir le Gaeilge''' |2011-2017 |Plé ar ghasúir a thógáil le Gaeilge (I Pennsylvania) |''Lawrence Morris'' |https://gasuirlegaeilge.wordpress.com/page/25/ |- |'''Gnóthach''' |??? |nasc ar shuíomh coiscéim, imithe ón idirlíon anois | |http://gnothach.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150525015655/http://gnothach.blogspot.com/ |date=2015-05-25 }} |- |'''Go Maith''' |Feabhra go Márta bliain éigin |Comic strip |''Brian fitzmaurice 7 SC Durkin'' |http://gomaithcomic.blogspot.com/2007_02_06_archive.html |- |'''Grá fé Ghruaim''' | |oscailte dóibh siúd le cuireadh amháin | |http://nuaaois.blogspot.com/ |- |'''*Hillary NY''' |2004 – 2021 |Meascra i nGaeilge ó Nua Eabhrac - nó pé áit ina bhfuilim! |''Hilary Sweeney'' |http://hilaryny.blogspot.com |- |'''*Igaeilge''' |2009 – 2021 |Tuaraimí neamhspleácha Chonchubhair gan aon deontas |''Conchubhair Ó Liatháin'' |http://gaeltacht21.blogspot.com |- |'''Imeall''' |2004 -2009 |Blag fuaime ón imeall |''Conn Ó Muíneacháin'' |https://imeall.blogspot.com |- |'''iMúscraí''' |2008 – 2013 |Tionscnamh de chuid Comharchumann Forbartha Mhúscraí ar mhaithe le cur chun cinn na teanga agus ghnéithe eile de chultúr an cheantair. |''Conchubhair Ó Liatháin'' |https://imuscrai.wordpress.com |- |'''Íomhá an Lae''' |2007 - 2019 |Griangraif éagsúla a dhéanan mé o lá go lá agus mo chuid Smaointe faoi as Gaeilge | |http://iomhannablag.blogspot.com |- |'''*Irish Language blog''' |2019 – 2021 |930 mion cheacht ón shuiomh Transparent Language | |https://blogs.transparent.com/irish/la-fheile-padraig-3/ |- |'''Iris Eoghanaigh''' |2009 – 2011 |Tuaraimí, Nuacht, eolas |''Seán Mór – seo tús na hirise'' |http://eoghanach.blogspot.com |- |'''Is as An Baile Mé''' |2006 - 2007 |tuaraimí foghlaimeora |''Richard Achibld'' |https://foghlaimeoir.wordpress.com |- |'''Leadrán''' | |Níl rian de ar fáil ach mar nasc ar IGaeilge | |http://leadran.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926144537/http://www.leadran.com/ |date=2020-09-26 }} |- |'''Léigh Mé ar Mo T-Léine é''' |2006 – 2007 |Cin lae lín ar thaisteal ar fud an Bhraisil |''Alex Hijimans'' |https://naceithrehairde.travellerspoint.com |- |'''Líonra''' |2014 – 2021 |Blag d’fhoghlaimeoirí fásta Aonad na Gaeilge Ollscoil Luimnigh |''Deirdre Ní Loinsigh'' |https://lionra.wordpress.com/about/ |- |'''Litríocht na n-Óg''' |2010 – 2013 |An Tríú Comhdháil ar Litríocht agus ar Chultúr na nÓg | |http://litriochtnanog.blogspot.com |- |'''Máire ag Faire''' |2012 – 2013 |10 n-alt ar fad |''Máire burns – iarmhúinteoir Gaeilge'' |http://maireagfaire.blogspot.com |- |'''Máthair Gaelachais''' |2007 - 2016 | |''Jennifer'' |http://misemamai.blogspot.com |- |'''Mícheál John O Meachair''' |2012 – 2013 |Nasanna á gheallúint ach Níos mó air faoi féin ná aon rud eile |''Mícheál John O Meachair'' |'''Mícheál John O Meachair''' |- |'''Milseog Mhilis''' | |Gaeilge agus Sínis (Tá sé mar aidhm agam cultúr na nGael agus a dteanga a roint le muintir na hÁise | |https://milseogmhilis.wordpress.com |- |'''Mise Áine''' |2007 – 2011 | |''Áine'' |http://miseaine.blogspot.com - leanann mar Rámhaille |- |'''Mise Ciara''' |2013 – 2021 |Scríobh Eat Sleep |''Ciara Ní Éanacháin'' |http://miseciara.wordpress.com |- |'''Misneach Na Gaillimhe''' |2013 – 2017 |Sóisialaigh Na Gaeilge i nGaillimh | |http://misneachnagaillimhe.blogspot.com/2017/04/seilbh-glactha-ag-baill-misneach-ar.html |- |'''Mo Bhlog''' |2006 – 2009 |Ruminations & practice ‘ as Gaeilge’ |''Dalta i Minesota'' |http://mo-bhlog.blogspot.com |- |'''Muirann Ní Chonnaláin''' |2009 – 2010 |Céad iarracht scríobh as Gaeilge |''Muirann Ní Chonnaláin'' |http://poetryasgaeilge.blogspot.com |- |'''Múinteoir Sabine''' |2012 |Múinteoir bunscoilea rugadh sa Ghearmáin alt ar RnaG |''Sabine Nic Cionnaith'' |https://muinteoirsabine.wordpress.com |- |'''Myles an Nissan Micra''' |2010 – 2012 |a man of letters, public servant, polymath, tribune of the people, and pedant. He formerly wrote for a web magazine under the pseudonym 'Myles an Ford Fiesta' but has since changed his Mode of conveyance. | |http://mylesanm.blogspot.com |- |'''*Nótaí Imill''' |2009 – 2021 | |''Denis King – Seattle'' |http://nimill.blogspot.com |- |'''Nuacht1.com''' | |Gach Ailt – os na meáin Gaeilge / nascann chuig na stáisiúin Gaeilge Nuacht TG4 7 RTÉ Agus Podchraoltaí | |https://nuacht1.com/blaganna/ |- |'''Puc Saor''' |2014 – 2015 |Blag chun an CLG a phlé as Gaeilge. | |http://pucsaor.blogspot.com |- |'''*Rámhaille''' |2011 – 2021 |Mise Áine ag Rámhaille |''Áine'' |https://ramhaille.blogspot.com |- |'''Rán na nGág''' |2009 – 2019 |Is geal leis an bhfiach dubh a ghearrcach féin. |''Fergus Ó Néill'' |http://ormondo-fon.blogspot.com |- |'''*Rogha Gabriel''' |2012 – 2021 |Sleachta as saothar Ghabriel Rosenstock |''Gabriel Rosenstock'' |https://roghaghabriel.blogspot.com |- |'''Rud ar Bith''' |2008 – 2010 | |''student of the universe a fhreastalaíonn ar ghaeltachtMinesota'' |http://rudarbith.blogspot.com |- |'''Santa Cruz na Gréine''' |2009 - 2012 |Dialann ag cur síos ar an saol i Santa Cruz, California | | |- |'''Scáthán''' |2017 – 2019 | | |https://www.scathan.ie/2019 |- |'''Scéala Na Wombait''' |2004 – 2012 |altanna ar ainmhithie éagsula | |http://mhwombat.blogspot.com |- |'''*Scéalta Ealaíne''' |2019 - 2021 |Irish Art Blog 99% sa tSasanais |''Eoin Mac Lochlainn'' |https://emacl.wordpress.com |- |'''*Scott de Buitléir''' |2017-2021 | |Scott de buitléir |https://scottdebuitleir.com/category/gaeilge/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616043012/https://scottdebuitleir.com/category/gaeilge/ |date=2021-06-16 }} |- |'''Scríbhneoirí Úra na Gaeilge''' |2007 – 2015 |Cín lín a bhí ag iarraidh saothar mórán scríbhneoir a thabhairt le chéile |''20 scríobhnóir éagsúla'' |http://scribhneoirioga.blogspot.com |- |'''Seo focan Iontach''' | |mar nasc ar mhórán cín lín ach é imithe ón tidirlíon | |ní oibríonn na nascanna |- |'''Seo Panu ag Labhairt''' | |Níl rian de ar an nasc atá ar lch cumann Carad na Gaeilge |''Panu Höglund'' |http://gaeilgepanu.blogs.ie {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229115403/http://gaeilgepanu.blogs.ie/ |date=2008-12-29 }} ff Gaeilgeoir na Fionnlainne |- |'''Sin É''' |2014 |'Blog' nua-aimseartha Gaeilge don na deagoirí agus daoine óga In Éireann agus na foghlaimeoir Gaeilge timpeall an domhain! |''Sinéad'' |http://istreiseanpeannnaanclaiomh.blogspot.com |- |'''Smaointe as Gaeilge''' |2020 |Occasional thoughts written in Irish -. Ní dhéanaim tada ach an Corrsmaoineamh a scríobh, anois 's aríst, | |https://smaointe-as-gaeilge.blogspot.com |- |'''*Smaointe Fánacha Aonghusa''' |2005 – 2021 |Mar a deir sé ar an gcanna! |''Aonghus Ó hAlmhain'' |https://aonghus.blogspot.com |- |'''Smaointe ón Champas''' |2013 |Smaointe a ritheann liom agus mé in ainm's a bheith ag staidéar! |''Colm Mac Fhionnghaile'' |http://smaointeonchampas.blogspot.com/2013/02/ |- |'''Stair i gColáiste Ailigh''' |2010 – 2011 |nascanna físe i mBéarla curtha i láthair ag an máistear i nGaeilge |''Proinsias Mac a’ Bhaird'' |http://staircolailigh.blogspot.com |- |'''Stádas na litríochta gaeilge''' |2010 |Aon alt amháin |''Ríona'' |http://stadasnalitriochta.blogspot.com |- |'''Tadhg An Mhargaidh''' |2006 |Blog Gaeilge faoi mo shaol sin an méid. Macléinn aerach as Vancouver. |''Tadhg'' |http://tadhganmhargaidh.blogspot.com |- |'''Taifead Taibhreamh''' |2006 |A bhrionglóidí scríofa ag an údar |''mark bodah'' |http://taibhreamh.blogspot.com |- |'''Te Bruite''' |2012 – 2013 |Nuacht faoi eisiún DC Rís | |http://tebruite.blogspot.com/2012/11/ |- |'''Thall is Abhus''' | |bainte den idirlíon an t-aon rian mar nasc ar Lch Anuas Den tSeilf | |http://seano-thallisabhus.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180820021118/http://seano-thallisabhus.blogspot.com/ |date=2018-08-20 }} |- |'''Tomhas na Teanga''' |2014 – 2021 |tosaithe i 2014 ach altanna ann ó 2002 |''Séamas Ó Neachtain,/ Jim Norton'' |http://tomhasnateanga.blogspot.com/?view=classic |- |'''Tomhais''' |2009 – 2010 |tomhasanna dhá líne – cad a bheadh ann? |''Aa Deabhal Álainn'' |http://tomhais.blogspot.com |- |'''Tuairimí Éagsúla''' |2011 – 2014 |éiríonn as is bunaíonn smaointe ón gcampas |''Colm Mac Fhionnghaile'' |http://anscolairescartha.blogspot.com |- |'''Turas Aisle''' |2017 – 2020 |Turas Amháin |''Réaltan Ní Leanáin'' |http://turasailse.blogspot.com |- |'''Uathachas in Éirinn''' |2008 – 2020 |Tuiste fhir óig le huathachas |''COC'' |http://blag.uathachas.ie |- |'''vernacularisms Gaeilge''' |2013 |Nótaí Ó Bhéal Feirste |''Jason Ó Ruairc'' |https://vernacularismsgaeilege.wordpress.com |- |'''Vítneam agus An Chambóid''' |2015 |Altann ar stair an Chambóid agus Vítneam |''Oanro'' |http://vitneamanchamboid.blogspot.com |} == Féach freisin == * [[Stair iriseoireacht na Gaeilge]] == Naisc sheachtracha == * [https://libguides.ucc.ie/newspapers/anghaeilge Nuachtáin agus Irisí as Gaeilge (Coláiste na hOllscoile Corcaigh)] ==Foinsí== * [[Regina Uí Chollatáin|Chollatáin, Dr Regina Uí]] (18 Aibreán 2011). [https://web.archive.org/web/20140401053959/http://www.forasnagaeilge.ie/dynamic/publications/TuarascailEarnailnaMeanGhaeilge.pdf ''"Tuarascáil ar straitéis úr maidir le Foras na Gaeilge i leith earnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne: Athláithriú agus athshealbhú teanga".''] == Tagairtí == {{reflist}} {{Nuachtáin in Éirinn}} {{DEFAULTSORT:Irisi agus Nuachtain Gaeilge}} [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha|*]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge| ]] [[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge| ]] [[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn|*]] [[Catagóir:Tréimhseacháin]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha|*]] [[Catagóir:Nuachtáin|*]] [[Catagóir:Nuacht|*]] dy2h56rbsfx33tkp19oaed0ywgznvax 0 105183 1317014 1316719 2026-06-08T08:53:46Z ~2026-33881-19 74912 /* Rapálaithe */ 1317014 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]] D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac. Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025 le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]] Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref> Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref> == Amhráin == [[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]] * [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us"] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> *Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}</ref> * Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}</ref> * In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> * David James McCallum<ref>{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> * ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']]) == Rapálaithe == [[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]] [[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]] [[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]] Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo. * [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin) * [[Kneecap]] * [[Súil Amháin]] * [[Oisín Mac]] * [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair * [[Róisín Seoighe]] * [[IMLÉ]] rap / hip hop ar "''Éad''" nó "''Do Chuid Jeans''" mar shampla. * GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach * [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí * [[Ushmush]] * Fay'd * Ribe Róibéis * Sello * Beoman * Tura * Deoraí * Craic Boi Mental * Hazey Haze (Is Mise) * Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith. * Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge. * Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir? * MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici. * shelovescalpol * Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]] * Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin * [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]] * An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory * Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin * Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix * [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]] * MacDeRóiste, Soundcloud, youtube * 20mguy * Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]]) * Dáibhí Mac Caluim * Donno, is as [[Learpholl]] Shasana é, agus tá roinnt Gaeilge san amhrán seo aige https://audiomack.com/bigcondorecords/song/12-donno-fenian-maths ===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban=== * Griogar Labhraidh * [[Hammy Sgìth]] * lim0nead ==Féach freisin== * [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * [[Des Bishop]] * [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]] * [[Denise Chaila]] == Naisc sheachtracha == * [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&utm_source=copy-link&nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]<ref>{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}</ref> de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]] * {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}} * [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ "Hip Hop sa Dúchas"]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]]) * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ] * [https://nos.ie/cultur/ceol/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le [[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]] [[Catagóir:Rapcheol|*]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] dbcaezn5zym3t6jvswspygi445fk7cq 1317015 1317014 2026-06-08T08:54:10Z ~2026-33881-19 74912 1317015 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]] D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac. Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025 le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]] Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref> Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref> == Amhráin == [[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]] * [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us"] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> *Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}</ref> * Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}</ref> * In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> * David James McCallum<ref>{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> * ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']]) == Rapálaithe == [[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]] [[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]] [[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]] Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo. * [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin) * [[Kneecap]] * [[Súil Amháin]] * [[Oisín Mac]] * [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair * [[Róisín Seoighe]] * [[IMLÉ]] rap / hip hop ar "''Éad''" nó "''Do Chuid Jeans''" mar shampla. * GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach * [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí * [[Ushmush]] * Fay'd * Ribe Róibéis * Sello * Beoman * Tura * Deoraí * Craic Boi Mental * Hazey Haze (Is Mise) * Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith. * Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge. * Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir? * MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici. * shelovescalpol * Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]] * Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin * [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]] * An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory * Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin * Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix * [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]] * MacDeRóiste, Soundcloud, youtube * 20mguy * Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]]) * Dáibhí Mac Caluim * Donno, is as [[Learpholl]] Shasana é, agus tá roinnt Gaeilge san amhrán seo aige https://audiomack.com/bigcondorecords/song/12-donno-fenian-maths ===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban=== * Griogar Labhraidh * [[Hammy Sgìth]] * lim0nead ==Féach freisin== * [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * [[Des Bishop]] * [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]] * [[Denise Chaila]] == Naisc sheachtracha == * [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&utm_source=copy-link&nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]<ref>{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}</ref> de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]] * {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}} * [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ "Hip Hop sa Dúchas"]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]]) * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ] * [https://nos.ie/cultur/ceol/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le [[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]] [[Catagóir:Rapcheol|*]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] hvebocx4zuqqwyj7uz4fgsx8kmekh4h 1317018 1317015 2026-06-08T10:28:34Z ~2026-33881-19 74912 /* Naisc sheachtracha */ 1317018 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]] D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac. Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025 le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]] Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref> Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref> == Amhráin == [[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]] * [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us"] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> *Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}</ref> * Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}</ref> * In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> * David James McCallum<ref>{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> * ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']]) == Rapálaithe == [[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]] [[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]] [[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]] Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo. * [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin) * [[Kneecap]] * [[Súil Amháin]] * [[Oisín Mac]] * [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair * [[Róisín Seoighe]] * [[IMLÉ]] rap / hip hop ar "''Éad''" nó "''Do Chuid Jeans''" mar shampla. * GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach * [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí * [[Ushmush]] * Fay'd * Ribe Róibéis * Sello * Beoman * Tura * Deoraí * Craic Boi Mental * Hazey Haze (Is Mise) * Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith. * Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge. * Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir? * MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici. * shelovescalpol * Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]] * Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin * [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]] * An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory * Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin * Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix * [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]] * MacDeRóiste, Soundcloud, youtube * 20mguy * Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]]) * Dáibhí Mac Caluim * Donno, is as [[Learpholl]] Shasana é, agus tá roinnt Gaeilge san amhrán seo aige https://audiomack.com/bigcondorecords/song/12-donno-fenian-maths ===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban=== * Griogar Labhraidh * [[Hammy Sgìth]] * lim0nead ==Féach freisin== * [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * [[Des Bishop]] * [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]] * [[Denise Chaila]] == Naisc sheachtracha == * [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&utm_source=copy-link&nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]<ref>{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}</ref> de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]] * {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}} * [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ "Hip Hop sa Dúchas"]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]]) * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ] * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra-2-feile-na-gealai-2026 ''Rannta an Mhadra'' an dara heagrán d'irizín Cheolta: an hip-hap gaelach, a bhí ann ag [[Féile na Gealaí]]] * [https://nos.ie/cultur/ceol/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le [[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]] [[Catagóir:Rapcheol|*]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] 1i34cautrv7ruuq4y0jnt9z2inikmty 1317019 1317018 2026-06-08T10:29:41Z ~2026-33881-19 74912 /* Naisc sheachtracha */ 1317019 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]] D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac. Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025 le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]] Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref> Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref> == Amhráin == [[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]] * [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us"] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> *Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}</ref> * Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}</ref> * In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> * David James McCallum<ref>{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> * ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']]) == Rapálaithe == [[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]] [[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]] [[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]] Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo. * [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin) * [[Kneecap]] * [[Súil Amháin]] * [[Oisín Mac]] * [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair * [[Róisín Seoighe]] * [[IMLÉ]] rap / hip hop ar "''Éad''" nó "''Do Chuid Jeans''" mar shampla. * GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach * [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí * [[Ushmush]] * Fay'd * Ribe Róibéis * Sello * Beoman * Tura * Deoraí * Craic Boi Mental * Hazey Haze (Is Mise) * Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith. * Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge. * Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir? * MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici. * shelovescalpol * Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]] * Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin * [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]] * An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory * Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin * Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix * [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]] * MacDeRóiste, Soundcloud, youtube * 20mguy * Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]]) * Dáibhí Mac Caluim * Donno, is as [[Learpholl]] Shasana é, agus tá roinnt Gaeilge san amhrán seo aige https://audiomack.com/bigcondorecords/song/12-donno-fenian-maths ===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban=== * Griogar Labhraidh * [[Hammy Sgìth]] * lim0nead ==Féach freisin== * [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * [[Des Bishop]] * [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]] * [[Denise Chaila]] == Naisc sheachtracha == * [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&utm_source=copy-link&nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]<ref>{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}</ref> de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]] * {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}} * [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ "Hip Hop sa Dúchas"]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]]) * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ] * [[iarchive:rannta-an-mhadra-2-feile-na-gealai-2026|''Rannta an Mhadra'' an dara heagrán, ceangailte leis an ócáid a bhí ag]] * [https://nos.ie/cultur/ceol/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le [[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]] [[Catagóir:Rapcheol|*]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] ibxwwt5hqv18rjmd1bmeejbekwk0euw 1317020 1317019 2026-06-08T10:30:34Z ~2026-33881-19 74912 /* Naisc sheachtracha */ 1317020 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]] D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac. Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025 le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]] Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref> Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref> == Amhráin == [[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]] * [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us"] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> *Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}</ref> * Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}</ref> * In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> * David James McCallum<ref>{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> * ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']]) == Rapálaithe == [[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]] [[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]] [[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]] Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo. * [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin) * [[Kneecap]] * [[Súil Amháin]] * [[Oisín Mac]] * [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair * [[Róisín Seoighe]] * [[IMLÉ]] rap / hip hop ar "''Éad''" nó "''Do Chuid Jeans''" mar shampla. * GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach * [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí * [[Ushmush]] * Fay'd * Ribe Róibéis * Sello * Beoman * Tura * Deoraí * Craic Boi Mental * Hazey Haze (Is Mise) * Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith. * Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge. * Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir? * MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici. * shelovescalpol * Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]] * Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin * [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]] * An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory * Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin * Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix * [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]] * MacDeRóiste, Soundcloud, youtube * 20mguy * Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]]) * Dáibhí Mac Caluim * Donno, is as [[Learpholl]] Shasana é, agus tá roinnt Gaeilge san amhrán seo aige https://audiomack.com/bigcondorecords/song/12-donno-fenian-maths ===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban=== * Griogar Labhraidh * [[Hammy Sgìth]] * lim0nead ==Féach freisin== * [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * [[Des Bishop]] * [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]] * [[Denise Chaila]] == Naisc sheachtracha == * [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&utm_source=copy-link&nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]<ref>{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}</ref> de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]] * {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}} * [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ "Hip Hop sa Dúchas"]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]]) * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ] * [[iarchive:rannta-an-mhadra-2-feile-na-gealai-2026|''Rannta an Mhadra'' an dara heagrán, ceangailte leis an ócáid a bhí ag]] * [https://nos.ie/news/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/ ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le [[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]] [[Catagóir:Rapcheol|*]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] 66z2ma4ygzovp52vx5qp9hk3vh3w3ce 1317021 1317020 2026-06-08T10:31:10Z ~2026-33881-19 74912 /* Naisc sheachtracha */ 1317021 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]] D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac. Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025 le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]] Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref> Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref> == Amhráin == [[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]] * [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us"] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> *Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}</ref> * Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}</ref> * In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> * David James McCallum<ref>{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> * ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']]) == Rapálaithe == [[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]] [[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]] [[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]] Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo. * [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin) * [[Kneecap]] * [[Súil Amháin]] * [[Oisín Mac]] * [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair * [[Róisín Seoighe]] * [[IMLÉ]] rap / hip hop ar "''Éad''" nó "''Do Chuid Jeans''" mar shampla. * GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach * [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí * [[Ushmush]] * Fay'd * Ribe Róibéis * Sello * Beoman * Tura * Deoraí * Craic Boi Mental * Hazey Haze (Is Mise) * Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith. * Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge. * Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir? * MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici. * shelovescalpol * Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]] * Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin * [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]] * An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory * Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin * Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix * [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]] * MacDeRóiste, Soundcloud, youtube * 20mguy * Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]]) * Dáibhí Mac Caluim * Donno, is as [[Learpholl]] Shasana é, agus tá roinnt Gaeilge san amhrán seo aige https://audiomack.com/bigcondorecords/song/12-donno-fenian-maths ===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban=== * Griogar Labhraidh * [[Hammy Sgìth]] * lim0nead ==Féach freisin== * [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * [[Des Bishop]] * [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]] * [[Denise Chaila]] == Naisc sheachtracha == * [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&utm_source=copy-link&nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]<ref>{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}</ref> de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]] * {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}} * [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ "Hip Hop sa Dúchas"]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]]) * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ] * [[iarchive:rannta-an-mhadra-2-feile-na-gealai-2026|''Rannta an Mhadra'' an dara heagrán, ceangailte leis an ócáid a bhí ag [[Féile na Gealaí]]] * [https://nos.ie/news/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/ ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le h[[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]] [[Catagóir:Rapcheol|*]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] 6l2zkw21rechrhbbnazsdxhv9971cat 1317022 1317021 2026-06-08T10:31:55Z ~2026-33881-19 74912 /* Naisc sheachtracha */ 1317022 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]] D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac. Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025 le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]] Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref> Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref> == Amhráin == [[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]] * [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us"] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> *Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}</ref> * Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}</ref> * In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> * David James McCallum<ref>{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> * ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']]) == Rapálaithe == [[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]] [[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]] [[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]] Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo. * [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin) * [[Kneecap]] * [[Súil Amháin]] * [[Oisín Mac]] * [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair * [[Róisín Seoighe]] * [[IMLÉ]] rap / hip hop ar "''Éad''" nó "''Do Chuid Jeans''" mar shampla. * GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach * [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí * [[Ushmush]] * Fay'd * Ribe Róibéis * Sello * Beoman * Tura * Deoraí * Craic Boi Mental * Hazey Haze (Is Mise) * Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith. * Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge. * Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir? * MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici. * shelovescalpol * Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]] * Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin * [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]] * An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory * Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin * Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix * [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]] * MacDeRóiste, Soundcloud, youtube * 20mguy * Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]]) * Dáibhí Mac Caluim * Donno, is as [[Learpholl]] Shasana é, agus tá roinnt Gaeilge san amhrán seo aige https://audiomack.com/bigcondorecords/song/12-donno-fenian-maths ===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban=== * Griogar Labhraidh * [[Hammy Sgìth]] * lim0nead ==Féach freisin== * [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * [[Des Bishop]] * [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]] * [[Denise Chaila]] == Naisc sheachtracha == * [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&utm_source=copy-link&nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]<ref>{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}</ref> de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]] * {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}} * [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ "Hip Hop sa Dúchas"]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]]) * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ] * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra-2-feile-na-gealai-2026|''Rannta an Mhadra'' an dara heagrán, ceangailte leis an ócáid a bhí ag [[Féile na Gealaí]]] * [https://nos.ie/news/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/ ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le h[[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]] [[Catagóir:Rapcheol|*]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] 8viegvti5ldtqsl1ffhlg5v77zf1noh 1317023 1317022 2026-06-08T10:34:32Z ~2026-33881-19 74912 1317023 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]] D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac. Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025 le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]] Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref> Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref> Leanadh den tsraith ceolchoirmeacha in 2026 agus chualathas [[Blue Niall]] ⁊ [[Iarla Ó Muirthile]], Niamh Chinn Whóir [[CAILÍN LOFA]], [[Ribe Róibéis]] [[Torby]], 20mg Guy agus [[Julie Goo]] ag [[Féile na Gealaí]]. == Amhráin == [[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]] * [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us"] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> *Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}</ref> * Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}</ref> * In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> * David James McCallum<ref>{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> * ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']]) == Rapálaithe == [[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]] [[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]] [[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]] Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo. * [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin) * [[Kneecap]] * [[Súil Amháin]] * [[Oisín Mac]] * [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair * [[Róisín Seoighe]] * [[IMLÉ]] rap / hip hop ar "''Éad''" nó "''Do Chuid Jeans''" mar shampla. * GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach * [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí * [[Ushmush]] * Fay'd * Ribe Róibéis * Sello * Beoman * Tura * Deoraí * Craic Boi Mental * Hazey Haze (Is Mise) * Dream ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith. * Fear as Baile Átha Cliath a dúirt gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge. * Rud saghas hipíúil ar youtube agus baint ag muisiriúin agus Ceilteachas leis b'fhéidir? * MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici. * shelovescalpol * Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]] * Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin * [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]] * An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory * Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin * Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix * [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]] * MacDeRóiste, Soundcloud, youtube * 20mguy * Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]]) * Dáibhí Mac Caluim * Donno, is as [[Learpholl]] Shasana é, agus tá roinnt Gaeilge san amhrán seo aige https://audiomack.com/bigcondorecords/song/12-donno-fenian-maths ===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban=== * Griogar Labhraidh * [[Hammy Sgìth]] * lim0nead ==Féach freisin== * [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * [[Des Bishop]] * [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]] * [[Denise Chaila]] == Naisc sheachtracha == * [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&utm_source=copy-link&nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]<ref>{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}</ref> de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]] * {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}} * [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ "Hip Hop sa Dúchas"]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]]) * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ] * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra-2-feile-na-gealai-2026|''Rannta an Mhadra'' an dara heagrán, ceangailte leis an ócáid a bhí ag [[Féile na Gealaí]]] * [https://nos.ie/news/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/ ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le h[[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]] [[Catagóir:Rapcheol|*]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] bb74h79mx5dwl06qpz0r9fqu8grdu1z 0 110226 1317028 1301952 2026-06-08T11:22:15Z TGcoa 21229 1317028 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Fear gnó agus ciontóir gnéis mór le rá as na Stáit Aontaithe ba ea '''Jeffrey Epstein''' (20 Eanáir 1953 – [[10 Lúnasa]] [[2019]]). Ciontaíodh Epstein in 2008 as coireanna a bhain le striapachas, mangaireacht ban óg agus striapachas leanaí sna 2000idí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.businessinsider.com/jeffrey-epstein-names-associates-1700-ghislaine-maxwell-pedophile-black-books-2024-1|teideal=Jeffrey Epstein's web: Search through more than 1,700 associates that the well-connected pedophile listed in 2 little black books"|publisher=Business Insider}}</ref> Scaoileadh saor ón bpríosún i mí Iúil 2009 é. Chuir Epstein lámh ina bhás féin sa phríosún i Nua-Eabhrac sa bhliain 2019. [[Íomhá:Jeffrey_Epstein,_27.jpg|clé|mion|Epstein, 27, san iris ''Cosmo'' mar 'Bachelor of the Month', "who talks only to people who make over a million a year" Iúil 1980<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.insider.com/epstein-july-1980-bachelor-of-the-month-in-cosmopolitan-magazine-2019-7|teideal=Jeffrey Epstein was a featured 'Bachelor of the Month' seeking 'a cute Texas girl' in a 1980 issue of Cosmopolitan|údar=Kat Tenbarge|language=en-US|work=Insider|dátarochtana=2023-10-18}}</ref>|220x220px]] [[Íomhá:Maralago1_(4158314102).jpg|clé|mion|220x220px|[[Mar-a-Lago]],<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Mar-a-Lago|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Mar-a-Lago|journal=Wikipedia|date=2025-04-13|language=en}}</ref> club sómasach agus teach cónaithe Trump, áit a chas Epstein le [[Virginia Giuffre|Virginia Giufffre]] sa bhliain 2000 (agus in aois 16 di)]] [[Íomhá:Ghislaine Maxwell 2007.jpg|clé|mion|Cara Epstein, [[Ghislaine Maxwell]], ciontach i ngáinneáil ar chailíní óga ar son Epstein (2007)|298x298px]] [[Íomhá:Non-Prosecution Agreement of Jeffrey Epstein by Alexander Acosta.pdf|clé|mion|284x284px|An comhaontú in 2007 a shínigh Epstein leis an ionchúisitheoir. Ligeadh saor Sarah Kellen, Lesley Groff, Adriana Ross agus Nadia Marcinkova]] [[Íomhá:Alexander Acosta official photo (cropped 2).jpg|clé|mion|301x301px|Alexander Acosta, an [[Ionchúisitheoir|t-ionchúisitheoir]] i bhFlorida in 2007; bhí líomhaintí maidir le [[claonpháirteachas]] ag an am. D'éirigh sé ina aire rialtais faoi Trump in 2017.]] [[Íomhá:Jeffrey Epstein,, cuid den leathanach en.wikipedia.org 6 Nollaig 2009 .png|clé|mion|220x220px|Bhí a fhios ag an saol mór in 2009 go raibh Epstein ina chiontóir gnéis ciontaithe... mar shampla, cuid den leathanach ar en.wikipedia.org, 6 Nollaig 2009]] [[Íomhá:Jeffrey Epstein passport (cropped).jpg|clé|mion|291x291px|Pas eisithe 8 Márta 2019 (gabhadh Epstein i mí Iúil)]] [[Íomhá:Jeffrey Epstein After Possible Suicide Attempt, July 23, 2019 (Photo 2).png|clé|mion|396x396px|23 Iúil 2019: Rinne Epstein iarracht é féin a mharú sa phríosún]] [[Íomhá:Elon Musk claims Donald Trump is in the Epstein Files.png|clé|mion|220x220px|Meitheamh 2025: rinne [[Elon Musk]] cúiseamh in aghaidh Trump]][[Íomhá:President Trump and Pam Bondi on Jeffrey Epstein, July 8th 2025.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump agus Pam Bondí ag labhairt faoi Epstein, mí Iúil 2025 ]] == Saol == D'éirigh Epstein as a chuid cúramaí ollscoile (in Ollscoil Nua Eabharc) in 1974. Thosaigh sé ag obair mar mhúinteoir i mí Meán Fómhair 1974 Dalton School.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Dalton School|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dalton_School&oldid=1335862883|journal=Wikipedia|date=2026-01-31|language=en}}</ref> Bhí cáil na banaíochta sa mheánscoil agus tugadh bata is bóthar dó in 1976. Nuair a bhí sé sa scoil, chas sé le Alan Greenberg, Príomhfheidhmeannach Bear Stearns, an bhróicéireacht. Agus mar sin tugadh seans dó dul go dtí [[Wall Street]]. D'éirigh le Epstein cluain a chur ar na daoine cumhachtacha ar fad a bhailigh sé ina thimpeall le linn a shaoil. Thosaigh sé ag obair mar "trader" do Bear Stearns in 1976. Tugadh bata is bóthar dó in 1981 agus bhunaigh sé sainchomhairleoireacht airgeadais. Bhí sé mar chuid de [[scéim Ponzi]] sna 1990idí luath, "Towers Financial Corporation". Thit as tóin as in 1993 ach rinne sé brabús breá as, is cosúil. === Striapachas & gáinneáil, 1990idí-2017 === De réir a chéile le linn 2005-2006, thosaigh eolas ag teacht chun cinn faoin striapachas, mí-úsáid ar chailíní óga agus ócáidí a eagraíodh chun cailíní sa chur ar fáil d’fhir mheánaosta agus shaibhre.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-fir-a-bhi-i-mbun-comhfhreagrais-le-duine-de-na-fir-is-deistini-dar-mhair-riamh/|teideal=Na fir a bhí i mbun comhfhreagrais le duine de na fir is déistiní dár mhair riamh|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=6 Feabhra 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-07}}</ref> Ach bhí líomhaintí maidir le claonpháirteachas ann leis na póilíní áitiúla agus ionchúisitheoir. Faoi dheireadh thosaigh an [[OFI]]  Epstein á fhiosrú in 2006. In 2007, phléadáil Epstein ciontach i gcás i Florida as gnéas a lorg ó chailín faoi aois. Rinne sé [[:Íomhá:Non-Prosecution Agreement of Jeffrey Epstein by Alexander Acosta.pdf|mhargadh leis na húdaráis]] agus d’éirigh leis éalú ó na cúiseanna is tromchúisí a cuireadh ina leith.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceist-cumhachta-agus-cos-ar-bolg-e-mi-iompar-an-bheirt-andrew/|teideal=Ceist cumhachta agus cos ar bolg é mí-iompar an bheirt Andrew|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=13 Lúnasa 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Ba ea Alexander Acosta an t-ionchúisitheoir ag an am, duine ar dheis ar fad a tharraing conspóid go minic (cheap Trump é mar aire rialtais in 2017).<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.miamiherald.com/news/local/article220097825.html|teideal=How a future Trump Cabinet member gave a serial sex abuser the deal of a lifetime|údar=Julie K. Brown|dáta=Samhain 2017|dátarochtana=2026}}</ref> Bhí mná go leor ag obair do Epstein: Sarah Kellen, Lesley Groff, Adriana Ross agus Nadia Marcinkova, mná ainmhithe sa chomhaontú in 2007 ach d’éirigh leo éalú ó na cúiseanna chomh maith. Íocadh cúiteamh in 2009/2010 leis na híospartaigh i gcásanna áirithe. Bhí líon na n-íospartach níos mó ná 70 agus theip ar an ionchúisitheoir, Alexander Acosta, cailíní áirithe a chur ar an eolas go raibh cúiteamh le fáil. Fuair [[Virginia Giuffre]], nach maireann, $500,000.<ref>{{Lua idirlín|url=https://news.sky.com/story/confidential-settlement-between-virginia-giuffre-and-jeffrey-epstein-made-public-12508098|teideal=Prince Andrew accuser Virginia Giuffre's confidential $500k settlement with Jeffrey Epstein made public|language=en|work=Sky News|dátarochtana=2026-02-07}}</ref> (agus $4 milliún nó níos mó in 2020).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/virginia-giuffre-one-jeffrey-epsteins-prominent-abuse-survivors-dies-s-rcna203027|teideal=Virginia Giuffre, one of Jeffrey Epstein's most prominent abuse survivors, dies by suicide|dáta=2025-04-26|language=en|work=NBC News|dátarochtana=2026-02-07}}</ref> Le linn 2008-2009, chaith Epstein 13 mí i bpríosún oscailte agus bhí sé ann obair a dhéanamh mar airgeadraí. In 2010, gabhadh buitléir Epstein i bPalm Beach'','' Alfredo Rodriguez''.'' Fear nochta scéil ba ea é; bhí leabharín aige agus lucht aitheantais Epstein (na híospartaigh go háirithe) scríofa síos ann. Gearradh téarma príosúin 18 mí air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.palmbeachdailynews.com/story/news/2012/04/01/former-epstein-house-manager-alfredo/9663984007/|teideal=Former Epstein house manager Alfredo Rodriguez sentenced to 18 months|údar=Michele Dargan|language=en-US|work=Palm Beach Daily News|dátarochtana=2026-02-08}}</ref> Cláraíodh Epstein mar chiontóir gnéis. Ach é saor arís, lean sé ar aghaidh ag gáinneáil cailíní sna 2010idí. Bhí líon na n-íospartach níos mó ná 100.<ref name=":12">{{Lua idirlín|url=https://extrag.ie/2023/06/14/nuacht/jp-morgan-e270m-diospartaigh-epstein/|teideal=Íocfaidh banc JP Morgan €270 milliún d’íospartaigh Epstein|dáta=2023-06-14|language=en-GB|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> === 2017-2019 === In 2017, tháinig an [[:Íomhá:Non-Prosecution Agreement of Jeffrey Epstein by Alexander Acosta.pdf|margadh a rinneadh Epstein leis na húdaráis]] chun solais. Cuireadh lánchosc air ar feadh 2007-2017. Rinneadh an t-iriseoir Julie K. Brown de chuid an Miamí Herald fiosrúchán leis an scannal. Foilsíodh exposé Brown i mí na Samhna 2018<ref name=":1" /> agus thit saol Epstein as a chéile. Gabhadh Epstein i mí Iúil 2019 ar tháillí feidearálacha gáinneála gnéis.<ref name=":12" /> Chuir Epstein lámh ina bhás féin sa bpríosún ar [[10 Lúnasa]] [[2019]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21602390/|teideal=Niall Ó Muilleoir, tráchtaire.|údar=RnaG|dáta=2019-08-13|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Fuarthas a "chailín", [[Ghislaine Maxwell]], ciontach i ngáinneáil ar chailíní óga ar son Epstein in 2021. '''Karyna Shuliak''' Ba í Karyna Shuliak an bhean is fearr ag Epstein. Is fiaclóir Bealarúiseach í a rugadh timpeall na bliana 1989. Tógadh i Mionsc í agus rinne sí staidéar ar fhiaclóireacht. In 2009, agus í 20 bliain d'aois, thaistil sí go dtí na Stáit Aontaithe den chéad uair faoin gclár víosa J-1. Chas sí le Epstein go gairid tar éis dó a bheith scaoilte saor as príosún in Florida. D'íoc Epstein as a cuid oideachais. Bhain sí céim amach as scoil fiaclóireachta Ollscoil Columbia in 2015, agus rinne sí clár iarchéime ina dhiaidh sin (bhain sí céim eile amach in 2025). San uacht a shínigh Epstein ar an 8 Lúnasa 2019 — cáipéis ar a dtugtar "Iontaobhas 1953", (ainm a bhaineann le bliain bhreithe Epstein) — ainmníodh Shuliak mar phríomhthairbhí. Faoi théarmaí na huachta, gheobhadh Shuliak $50 milliún, teach Epstein i Nua-Eabhrac, ranch Zorro i Nua-Mheicsiceo, na hoileáin Little Saint James agus Great Saint James, árasán i bPáras, bailiúchán de 48 diamant scaoilte, agus fáinne diamaint beagnach 33 carat (a tugadh di agus pósadh á bheartú).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aol.com/news/jeffrey-epstein-wanted-leave-pedo-194056238.html|teideal=Jeffrey Epstein wanted to leave ‘Pedo Island,’ massive diamond to girlfriend, documents show - AOL|údar=AOL|dáta=2026-01-31|language=en-US|work=AOL.com|dátarochtana=2026-06-08}}</ref> Ghlaoigh Epstein uirthi ar an 8 Lúnasa, glao gutháin a mhair +20 nóiméad, a scairt ghutháin deireanach. Chuir Epstein lámh ina bhás féin timpeall 40 uair níos déanaí. == Cúiteamh == Íocadh cúiteamh ollmhór le linn 2009/2021 leis na híospartaigh,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sokolovelaw.com/personal-injury/sexual-abuse/jeffrey-epstein-victims/|teideal=Jeffrey Epstein Lawsuit {{!}} Settlement for Sex Trafficking|dáta=2026-02-02|language=en-US|work=Sokolove Law|dátarochtana=2026-02-07}}</ref> níos mó ná $660 milliún. # $290 milliún- de chuid [[J.P. Morgan|JP Morgan]] => na híospartaigh (níl muid cinnte cé mhéad) # $121 milliún- de chuid eastát Epstein => 130+ íospartach # $75 milliún- de chuid [[JP Morgan]] => [[Oileáin na Maighdean]] # $75 milliún- de chuid [[Deutsche Bank]] => na híospartaigh # $105 milliún- de chuid eastát Epstein => [[Oileáin na Maighdean]] # srl Sa bhliain 2023, d'íoc an banc JP Morgan €270 milliún d’íospartaigh Epstein chun cás cúirte a shocraigh. Bhí caidreamh fadtéarmach ag JP Morgan le Epstein.<ref name=":12" /> Mhaígh cás cúirte na n-íospartach gur thug JPMorgan neamhaird ar rabhadh arís agus arís eile go raibh Epstein ag gáinneáil cailíní sna déaga agus mná óg. Rinne Deutsche Bank amhlaidh. == Oidhreacht == * Sa bhliain 2021, fuarthas "cailín" Epstein, [[Ghislaine Maxwell]], ciontach i ngáinneáil ar chailíní óga ar a shon. * I mí Iúil 2020, i Nua-Eabhrac, eisíodh cáipéisí a mhaígh go ndearna Epstein iarracht fianaise inchoiritheach ar [[Prionsa Andrew|Phrionsa Andrew]] a fháil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21661599/|teideal=Seán Ó Cadhain, tráchtaire, Newcastle, An Bhreatain.|údar=RnaG|dáta=2019-11-21|language=ga|work=RTE Radio|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Dúradh sna páipéir gur chuir Epstein brú ar chailín faoi aois caidreamh collaí a thosú leis an Phrionsa ar oileán príobháideach in [[Oileáin Mheiriceánacha na Maighdean]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.listennotes.com/podcasts/nuacht-mhall/1-l%C3%BAnasa-2020-t%C3%ADr-eoghain-9SV0y2hju3l/|teideal=1 Lúnasa 2020 (Tír Eoghain) - Nuacht Mhall (podcast)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=2020-08-01|language=ga-IE|work=Listen Notes|dátarochtana=2023-10-18}}</ref> Níor séanadh go raibh an prionsa cairdiúil le Epstein ach séanann sé go raibh sé páirteach in aon chuid de na heachtraí mídhleathacha a bhain leis na cailíní óga.<ref name=":02" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceist-cumhachta-agus-cos-ar-bolg-e-mi-iompar-an-bheirt-andrew/|teideal=Ceist cumhachta agus cos ar bolg é mí-iompar an bheirt Andrew|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=13 Lúnasa 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-16}}</ref> Faoi dheireadh bhí socrú déanta lasmuigh den chúirt idir Andrew agus Virginia Giuffre. Gheall Andrew go léireoidh sé aiféala as an gceangal a bhí aige leis an bhfear mór airgid, Jeffrey Epstein; go labhróidh sé amach in aghaidh gháinneáil ar ghnéas agus go dtacóidh sé leis na híospartaigh ar fad a d'fhulaing dá bharr.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú lasmuigh den chúirt idir Andrew agus Virginia Giuffre|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0215/1281012-socru-lasmuigh-den-chuirt-idir-andrew-agus-virginia-giuffre/|date=2022-02-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> * Ceapadh [[Peter Mandelson]] mar ambasadóir na Ríochta Aontaithe chun na Stáit Aontaithe in 2024. Bhí aithne aige ar Trump sna 2000idí agus d'éirigh sé an-mhór lena rialtas le linn 2024-2025. Ach bhí Mandelson briste as a phost ar an 11 Meán Fómhair 2025, i bhfianaise an chaidrimh a bhíodh ag Mandelson le Epstein. Tháinig fianaise nua chun cinn in 2025 a léirigh go raibh caidreamh agus ceangal níos cairdiúla idir an bheirt ná an méid a bhí tugtha le fios nuair a ceapadh Mandelson i bpost an ambasadóra. Bhain sé le nóta a sheol sé chuig Epstein sa bhliain 2008 ina ndúirt sé go mba dlúthchara leis é. Bhí an cruthúnas ann go raibh tacaíocht Mandelson ag Epstein i gcónaí, fiú agus Epstein ciontaithe i gcoireanna tromchúiseacha gnéis. Scríobh Mandelson chuig Epstein ag rá "my best pal" agus ag moladh dó "fight for early release" nuair a bhí Epstein sa phríosún.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Peter Mandelson briste as a phost mar ambasadóir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0911/1532941-peter-mandelson-briste-as-a-phost-mar-ambasadoir/|date=2025-09-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> * I mí Mheán Fómhair 2025, chuir Choiste Maoirseachta Tí na S-A amach leabhar gearrthóg a bronnadh ar Epstein ar a chaogadú breithlá, in 2003.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/sep/08/trump-epstein-birthday-letter|teideal=Release of sexually suggestive Epstein ‘birthday book’ piles pressure on Trump|údar=Marina Dunbar, Hugo Lowell, Oliver Holmes|dáta=2025-09-09|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2025-09-20}}</ref> Bhí roinnt daoine mór le rá ceangailte le Epstein luaite ann. Bhí grianghraif, sceitsí agus litreacha ó chairde sa litir. Ba chuid de seo litir a scríobh Donald Trump chuig Epstein inar ghuigh sé breithlá sona dó. Tá an nóta breithlae i líníocht de chorp mná noichte. Shéan Donald Trump é gur scríobh sé litir d'Epstein. Bhí [[Bill Clinton]] liostaithe i rannóg na "gcairde" den leabhar. Thagair [[Peter Mandelson|Peter Mandelson,]] ambasadóir na Ríochta Aontaithe chuig na Stáit Aontaithe le linn 2024-25, d'Epstein mar "mo chara is fearr" ina litir féin. San iomlán, ainmníodh thart ar chéad caoga duine sa leabhar, lena n-áirítear pearsana poiblí eile ón saol acadúil agus ón dlí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/12-me%C3%A1n-f%C3%B3mhair-2025-luimneach/id1525428808?i=1000726654705|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=12 Meán Fómhair 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-09-20}}</ref> [[Íomhá:George Mitchell in Tel Aviv July 26, 2009.jpg|clé|mion|289x289px|[[George J. Mitchell]] in 2009]]Scríobh Póilín Ní Chiaráin ar tuairisc.ie:<ref name=":0" /><blockquote>Conas a chuir Epstein an chluain ar na daoine cumhachtacha ar fad a bhailigh sé ina thimpeall? Conas is féidir cur síos ar Epstein mar airgeadaí? An raibh gnóthaí airgeadais in áit na leathphingine i gcomparáid le striapachas cailíní óga? Ní léir ó chomhaid Epstein go ndearna sé iarracht a chleachtais a cheilt. Is iontach go deo an oiread daoine cliste, cumasacha nach bhfaca mí-úsáid cailíní faoi aois. Ní leor daille mar chosaint. Tá freagraí dlite do na mná óga a d’fhulaing.<ref name=":0" /></blockquote> == Éire == Is iar-Sheansailéir ar [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|Ollscoil na Banríona]] é [[George J. Mitchell|George Mitchell]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3566866173337681|teideal=George Mitchell|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=|language=ga-IE|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-08-20}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3566866173337681|teideal=George Mitchell|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=|language=ga-IE|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-08-20}}</ref> D'fhág scannal Jeffrey Epstein smál ar a chlú sna 2020idí. Scaoileadh i mí Feabhra 2026 cáipéisí ag léiriú go raibh an Seanadóir Mitchell i dteagmháil le Epstein tar éis a chiontaithe. Roimh 2026, mhaígh Mitchell go minic nach raibh aon teagmháil aige le Epstein tar éis a chiontaithe. D'fhógair [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste|Ollscoil na Banríona]], Béal Feirste go mbainfí ainm an tSeanadóra den Institiúid a ainmníodh ina onóir, an Institiúid um Shíocháin Dhomhanda, Slándála agus Cheartais.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3566866173337681|teideal=George Mitchell|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=|language=ga-IE|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-08-20}}</ref> Fógraíodh freisin go mbainfí anuas an dealbh, busta de leis an ealaíontóir [[Colin Davidson]] a nochtadh mar cheiliúradh cúig bliana fichead ar an gComhaontú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dia-beag-ab-ea-an-seanadoir-george-mitchell-go-dti-narbh-ea/|teideal=Dia beag ab ea an Seanadóir George Mitchell… go dtí nárbh ea|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=4 Feabhra 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-04}}</ref> Scríobh Póilín Ní Chiaráin ar tuairisc.ie:<ref name=":0">{{Lua idirlín|teideal=Dia beag ab ea an Seanadóir George Mitchell… go dtí nárbh ea|url=https://tuairisc.ie/dia-beag-ab-ea-an-seanadoir-george-mitchell-go-dti-narbh-ea/|work=Tuairisc.ie|dáta=4 Feabhra 2026|dátarochtana=2026-02-04|language=ga-IE|údar=Póilín Ní Chiaráin}}</ref><blockquote>Conas a chuir Epstein an chluain ar na daoine cumhachtacha ar fad a bhailigh sé ina thimpeall? Conas is féidir cur síos ar Epstein mar airgeadaí? An raibh gnóthaí airgeadais in áit na leathphingine i gcomparáid le striapachas cailíní óga? Ní léir ó chomhaid Epstein go ndearna sé iarracht a chleachtais a cheilt. Is iontach go deo an oiread daoine cliste, cumasacha nach bhfaca mí-úsáid cailíní faoi aois. Ní leor daille mar chosaint. Tá freagraí dlite do na mná óga a d’fhulaing.<ref name=":0" /></blockquote> == Féach freisin == * [[:Catagóir:Jeffrey Epstein|Lucht Epstein]] * [[Caidreamh idir Donald Trump agus Jeffrey Epstein]] * 2007: [[:Íomhá:Non-Prosecution Agreement of Jeffrey Epstein by Alexander Acosta.pdf|Margadh leis na húdaráis i Florida]] * [[Gluaiseacht MeToo]] == Tagairtí == <references responsive="1"></references> {{DEFAULTSORT:Epstein, Jeffrey}} [[Catagóir:Básanna in 2019]] [[Catagóir:Ciontóirí gnéis Meiriceánacha]] [[Catagóir:Daoine a chuir lámh ina mbás féin]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1961]] [[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Jeffrey Epstein]] [[Catagóir:Péidifiligh]] [[Catagóir:Daoine Giúdach-Mheiriceánacha]] [[Catagóir:Daoine as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Baincéirí]] 08h2dd5c5z9g94jz8ucwvj2df48rxnf 1 111522 1317011 1316729 2026-06-08T05:25:08Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1317011 wikitext text/x-wiki == glanadh-mar|profléitheoireacht de dhíth == Tá súil agam go bhfuil mo bhotúin ceartaithe agam![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:14, 3 Feabhra 2024 (UTC) :GRMA. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 14:18, 3 Feabhra 2024 (UTC) ==https://cy.wikipedia.org/wiki/Madarch_meithrin== Is trua nach bhfuil mé in ann leas a bhaint as an 'Wikidata list' seo a leanas; <nowiki> {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q913614 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! ainm an tacsóin ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10465248|Cystodermella japonica]]'' | p225 = Cystodermella japonica }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10465249|Cystodermella subpurpurea]]'' | p225 = Cystodermella subpurpurea }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10571333|Lycoperdopsis arcyrioides]]'' | p225 = Lycoperdopsis arcyrioides }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10583236|Metraria brevipes]]'' | p225 = Metraria brevipes }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10583238|Metraria insignis]]'' | p225 = Metraria insignis }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10583387|Metrodia collybioides]]'' | p225 = Metrodia collybioides }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10583388|Metrodia excissa]]'' | p225 = Metrodia excissa }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10584712|Micropsalliota plumaria]]'' | p225 = Micropsalliota plumaria }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10584714|Micropsalliota pseudovolvulata]]'' | p225 = Micropsalliota pseudovolvulata }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q10571790|Mycenastrum corium]]'' | p225 = Mycenastrum corium | p18 = [[Íomhá:Mycenastrum corium 131058.jpg|center|80px]] }} |} {{Wikidata list end}}</nowiki> [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:30, 3 Feabhra 2024 (UTC) djq8o2a3nbb1zjn100va1auvdlu90bf 2 121281 1316986 1316673 2026-06-07T14:37:19Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1316986 wikitext text/x-wiki == Forais / Institiúidí == : '' Féach [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]] {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?valueLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q748720. OPTIONAL { ?item wdt:P488 ?p1 } OPTIONAL { ?item wdt:P1037 ?p2 } BIND(COALESCE(?p1, ?p2) AS ?value) SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } ORDER BY (?itemLabel) | columns = number:#, P154:Lógó, label:Institiúid, P571:Bundáta, P159:Ceanncheathrú, P488:Ceannaire, P1342:Líon suíochán }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Lógó ! Institiúid ! Bundáta ! Ceanncheathrú ! Ceannaire ! Líon suíochán |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[An Chomhairle Eorpach]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-09 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | [[António Costa]] | 27 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Logo European Central Bank.svg|center|128px]] | [[Banc Ceannais Eorpach]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-01 | [[Frankfurt]] | [[Christine Lagarde]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | ''[[:d:Q115639092|Thérèse Blanchet]]'' | 27 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Court of Justice of the European Union Logo SV.svg|center|128px]] | [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach]] | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q20971786|Palais de la Cour de Justice]]'' | ''[[:d:Q917096|Koen Lenaerts]]'' | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:ECA-logo.svg|center|128px]] | [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-18 | [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]] | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:European Parliament logo.svg|center|128px]] | [[Parlaimint na hEorpa]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | ''[[:d:Q2423937|Suíomh Pharlaimint na hEorpa i Strasbourg]]'' | [[Roberta Metsola|Roberta Metsola Tedesco Triccas]] | 720 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:European Commission.svg|center|128px]] | [[an Coimisiún Eorpach]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]'' | [[Ursula von der Leyen]] | 27 |} {{Wikidata list end}} == Gníomhaireachtaí == : Féach [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] ?bunDáta ?tírLabel ?lógó | columns = number:#, P154:Lógó, label:Gníomhaireacht, P17:Tír, P571:Bundáta {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?labelEn ?labelGa WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q112827555. ?item rdfs:label ?labelEn filter (lang(?labelEn) = "en"). ?item rdfs:label ?labelGa filter (lang(?labelGa) = "ga"). #OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunDáta. } #OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } #OPTIONAL { ?item wdt:P154 ?lógó. } FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } #SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". #} } ORDER BY (?itemLabel) | columns = ?labelEn:Agency, ?labelGa:Gníomhaireacht }} {| class='wikitable sortable' ! Agency ! Gníomhaireacht |- | Europol | Europol |- | European Institute for Gender Equality | Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne |- | European Union Agency for Fundamental Rights | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha |- | European Chemicals Agency | Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán |- | Translation Centre for the Bodies of the European Union | Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Railways | Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh |- | European Training Foundation | an Foras Oiliúna na hEorpa |- | European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh |- | European Centre for the Development of Professional Training | an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna |- | European Medicines Agency | Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach |- | European Fisheries Control Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach |- | European Securities and Markets Authority | An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí |- | European Banking Authority | An tÚdarás Baincéireachta Eorpach |- | European Union Intellectual Property Office | Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpach |- | European Food Safety Authority | An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia |- | European Agency for Safety and Health at Work | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair |- | European Environment Agency | Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach |- | European Union Agency for Criminal Justice Cooperation | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil |- | European Centre for Disease Prevention and Control | An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar |- | European Maritime Safety Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí |- | European Institute of Innovation and Technology | an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht |- | European Union Agency for Cybersecurity | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil |- | European Union Drugs Agency | Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Asylum | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann |- | European Union Agency for Law Enforcement Training | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí |- | European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions | Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú |- | Community Plant Variety Office | Oifig an Chomhphobail maidir le Cineálacha Plandaí |- | European Insurance and Occupational Pensions Authority | An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde |- | European Union Agency for the Space Programme | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis |- | European Union Agency for the Operational Management of Large-Scale IT Systems in the Area of Freedom, Security and Justice | Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais |- | Single Resolution Board | Bord Réitigh Aonair |- | European Border and Coast Guard Agency | Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta |- | European Labour Authority | An tÚdarás Eorpach Saothair |- | Agency for Support for BEREC | Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC |- | Anti-Money Laundering Authority | An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid |} {{Wikidata list end}} 1goo9p1n4ba75howu60b4i9g5rqs7h4 0 124479 1316993 1304018 2026-06-07T16:39:14Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1316993 wikitext text/x-wiki {{Glanadh}} {{WD Bosca Sonraí Duine}} {{Reflist}} Ba pholaiteoir, scríbhneoir, múinteoir agus béaloideasaí Éireannach í '''Eileen (Ellen) Costello''' ({{Lang-ga|Eibhlín Bean Uí Choisdealbha}} [[née]] Edith Drury (a rugadh 27 Meitheamh 1870 i Sasana – 4 Márta 1962). == Teaghlach == Rugadh Edith Drury ar an 27ú Meitheamh 1870 i dteach oibre [[St Pancras, Londain]]. Deir roinnt cuntas gurbh é Michael Drury, dúchasach de Chontae Luimnigh, a hathair, a d’oibrigh mar fhreastalaí sa teach oibre, agus gur Breatnach a máthair Agnes (Hopton), agus maíonn daoine eile gur as an mBreatnais a hathair agus gur as Luimneach a máthair. Is dócha gur chabhraigh cumann carthanachta léi lena hoideachas. <ref name="dib">{{Cite web-en|url=https://www.dib.ie/biography/ui-choisdeailbh-eibhlin-edith-costello-a8761|title=Uí Choisdeailbh, Eibhlín (Edith Costello)|author=Ní Mhunghaile|first=Lesa|work=[[Dictionary of Irish Biography]]|access-date=28 December 2023}}</ref> Chuaigh Edith Drury i mbun múinteoireachta i Scoil Naomh Mícheál de chuid Eaglais Shasana ar Bhóthar Phálás Buckingham i Londain. Bhí sí ina ball d’eagraíochtaí éagsúla Éireannacha i Londain agus chuaigh sí isteach i gConradh na Gaeilge nuair a bunaíodh é. D'fhoghlaim sí an Gaeilge ansin. Mar bhall den choiste, bhí sí ina hionadaí thar ceann Chraobh Londain ag an [[Ardfheis]] i mBealtaine 1902. <ref name="dib">{{Cite web-en|url=https://www.dib.ie/biography/ui-choisdeailbh-eibhlin-edith-costello-a8761|title=Uí Choisdeailbh, Eibhlín (Edith Costello)|author=Ní Mhunghaile|first=Lesa|work=[[Dictionary of Irish Biography]]|access-date=28 December 2023}}</ref> Thosaigh sí ag bailiú amhrán Gaeilge i Londain (bhailigh sí "Neillí Bhán" den chéad uair ar thraein ag teacht ó [[Woolwich]] ). <ref name="Only Biography">{{Cite web-en|url=http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=132|title=Costello, Eileen (1870–1962)|work=ainm.ie|access-date=5 February 2016}}</ref> D’iompaigh sí go Caitliceachas Rómhánach agus, i 1903, phós sí Thomas Bodkin Costello (1864–1956), dochtúir, staraí, agus comhbhall de Chonradh na Gaeilge. Bhí leanbh amháin acu, iníon darb ainm Nuala Costello, scríbhneoir. Bhí cónaí ar an teaghlach i [[Tuaim|dTuaim, Contae na Gaillimhe]], in Éirinn. <ref name="NLI">{{Cite web-en|url=http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_024761|title=John MacHale by Nuala Costello|date=1939|publisher=The Dublin magazine, Vol. XIV, Ser. New., No. 4, pp. 86-87, October–December|access-date=5 February 2016}}</ref> == Saol in Éirinn == Thosaigh obair bhailiúcháin Costello i ndáiríre i dTuaim. Cé gur sholáthair sí nótaí foinse fairsinge do na hamhráin agus eolas faoina gcúlra (le haistriúcháin Bhéarla den chuid is mó ag daoine eile), ní raibh a spreagadh acadúil. Bhí sé i gceist aici a leabhar a úsáid go príomha ‘le haghaidh úsáid choitianta i scoileanna agus i ranganna Chonradh na Gaeilge i gConnacht’. <ref name="Only Biography">{{Cite web-en|url=http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=132|title=Costello, Eileen (1870–1962)|work=ainm.ie|access-date=5 February 2016}}</ref> Bhí Costello páirteach i [[Cogadh na Saoirse (Éire)|gCogadh na Saoirse in Éirinn]] i dTuaim. <ref name="Only Biography">{{Cite web-en|url=http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=132|title=Costello, Eileen (1870–1962)|work=ainm.ie|access-date=5 February 2016}}</ref> Toghadh í chuig [[Seanad Éireann (1922-1936)|Seanad Éireann]] [[Saorstát Éireann|de chuid Shaorstát Éireann]] mar bhall neamhspleách i mí na Nollag 1922. <ref name="oireachtas_db">{{Cite web-en|url=https://www.oireachtas.ie/en/members/member/Eileen-Ellen-Costello.S.1922-12-06/|title=Eileen Costello|work=Oireachtas Members Database|access-date=27 March 2009}}</ref> Bhí sí ar dhuine de cheathrar ban a toghadh nó a ceapadh chuig an gcéad Seanad i 1922. Aththoghadh í go dtí gur chaill sí a suíochán i dtoghchán Sheanad Éireann i 1934. As na ceathrar ban sa Seanad, ba í Costello an t-aon duine a labhair go suntasach. Bhí sí ar dhuine de bheirt sheanadóirí ban a labhair i gcoinne Bhille Rialála na Seirbhíse Sibhialta, a dhéanfadh dleathach don rialtas poist áirithe a theorannú do ghnéasanna áirithe, agus i gcoinne Bhille na nGiúiréithe, a d’éileodh ar mhná obair dheonach a dhéanamh ar ghiúiréithe in ionad é a bheith ina ghnáthchuid den tsaoránacht. <ref name="dib">{{Cite web-en|url=https://www.dib.ie/biography/ui-choisdeailbh-eibhlin-edith-costello-a8761|title=Uí Choisdeailbh, Eibhlín (Edith Costello)|author=Ní Mhunghaile|first=Lesa|work=[[Dictionary of Irish Biography]]|access-date=28 December 2023}}</ref> <ref>{{Cite book-en|url=http://www.cambridgescholars.com/download/sample/61523|title=Women, Social and Cultural Change in Twentieth Century Ireland|publisher=Cambridge Scholars Publishing|access-date=4 February 2016}}</ref> Sa bhliain 1919, d’fhoilsigh Costello bailiúchán d’amhráin thraidisiúnta ó [[Contae na Gaillimhe|Chontae na Gaillimhe]] agus [[Contae Mhaigh Eo|Chontae Mhaigh Eo]], dar teideal ''Amhráin Mhuighe Seola: Traditional folk-songs from Galway and Mayo''. <ref name="Folk songs">{{Cite book-en|url=http://www.itma.ie/digitallibrary/score/AMS|title=Amhráin Muighe Seola: Traditional folk-songs from Galway and Mayo|access-date=2016-02-05}}</ref> == Litríocht == * ''Amhráin Muighe Seola'', Eileen Costello, {{ISBN|978-1900693615}} - (Londain: Irish Folk Song Society; Baile Átha Cliath : Preas Coinnle, 1919). == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Costello, Eileen}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1870]] [[Catagóir:Básanna i 1962]] [[Catagóir:Baill Sheanad Éireann]] [[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Bailitheoirí amhrán Éireannacha]] [[Catagóir:Ceoleolaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Mná Éireannacha]] [[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] 00otwjqku21dapof3he6l580094p6at 1316994 1316993 2026-06-07T16:39:33Z Seachránaí 53315 1316994 wikitext text/x-wiki {{Glanadh}} {{WD Bosca Sonraí Duine}} {{Reflist}} Ba pholaiteoir, scríbhneoir, múinteoir agus béaloideasaí Éireannach í '''Eileen (Ellen) Costello''' ({{Lang-ga|Eibhlín Bean Uí Choisdealbha}} née Edith Drury (a rugadh 27 Meitheamh 1870 i Sasana – 4 Márta 1962). == Teaghlach == Rugadh Edith Drury ar an 27ú Meitheamh 1870 i dteach oibre [[St Pancras, Londain]]. Deir roinnt cuntas gurbh é Michael Drury, dúchasach de Chontae Luimnigh, a hathair, a d’oibrigh mar fhreastalaí sa teach oibre, agus gur Breatnach a máthair Agnes (Hopton), agus maíonn daoine eile gur as an mBreatnais a hathair agus gur as Luimneach a máthair. Is dócha gur chabhraigh cumann carthanachta léi lena hoideachas. <ref name="dib">{{Cite web-en|url=https://www.dib.ie/biography/ui-choisdeailbh-eibhlin-edith-costello-a8761|title=Uí Choisdeailbh, Eibhlín (Edith Costello)|author=Ní Mhunghaile|first=Lesa|work=[[Dictionary of Irish Biography]]|access-date=28 December 2023}}</ref> Chuaigh Edith Drury i mbun múinteoireachta i Scoil Naomh Mícheál de chuid Eaglais Shasana ar Bhóthar Phálás Buckingham i Londain. Bhí sí ina ball d’eagraíochtaí éagsúla Éireannacha i Londain agus chuaigh sí isteach i gConradh na Gaeilge nuair a bunaíodh é. D'fhoghlaim sí an Gaeilge ansin. Mar bhall den choiste, bhí sí ina hionadaí thar ceann Chraobh Londain ag an [[Ardfheis]] i mBealtaine 1902. <ref name="dib">{{Cite web-en|url=https://www.dib.ie/biography/ui-choisdeailbh-eibhlin-edith-costello-a8761|title=Uí Choisdeailbh, Eibhlín (Edith Costello)|author=Ní Mhunghaile|first=Lesa|work=[[Dictionary of Irish Biography]]|access-date=28 December 2023}}</ref> Thosaigh sí ag bailiú amhrán Gaeilge i Londain (bhailigh sí "Neillí Bhán" den chéad uair ar thraein ag teacht ó [[Woolwich]] ). <ref name="Only Biography">{{Cite web-en|url=http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=132|title=Costello, Eileen (1870–1962)|work=ainm.ie|access-date=5 February 2016}}</ref> D’iompaigh sí go Caitliceachas Rómhánach agus, i 1903, phós sí Thomas Bodkin Costello (1864–1956), dochtúir, staraí, agus comhbhall de Chonradh na Gaeilge. Bhí leanbh amháin acu, iníon darb ainm Nuala Costello, scríbhneoir. Bhí cónaí ar an teaghlach i [[Tuaim|dTuaim, Contae na Gaillimhe]], in Éirinn. <ref name="NLI">{{Cite web-en|url=http://sources.nli.ie/Record/PS_UR_024761|title=John MacHale by Nuala Costello|date=1939|publisher=The Dublin magazine, Vol. XIV, Ser. New., No. 4, pp. 86-87, October–December|access-date=5 February 2016}}</ref> == Saol in Éirinn == Thosaigh obair bhailiúcháin Costello i ndáiríre i dTuaim. Cé gur sholáthair sí nótaí foinse fairsinge do na hamhráin agus eolas faoina gcúlra (le haistriúcháin Bhéarla den chuid is mó ag daoine eile), ní raibh a spreagadh acadúil. Bhí sé i gceist aici a leabhar a úsáid go príomha ‘le haghaidh úsáid choitianta i scoileanna agus i ranganna Chonradh na Gaeilge i gConnacht’. <ref name="Only Biography">{{Cite web-en|url=http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=132|title=Costello, Eileen (1870–1962)|work=ainm.ie|access-date=5 February 2016}}</ref> Bhí Costello páirteach i [[Cogadh na Saoirse (Éire)|gCogadh na Saoirse in Éirinn]] i dTuaim. <ref name="Only Biography">{{Cite web-en|url=http://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=132|title=Costello, Eileen (1870–1962)|work=ainm.ie|access-date=5 February 2016}}</ref> Toghadh í chuig [[Seanad Éireann (1922-1936)|Seanad Éireann]] [[Saorstát Éireann|de chuid Shaorstát Éireann]] mar bhall neamhspleách i mí na Nollag 1922. <ref name="oireachtas_db">{{Cite web-en|url=https://www.oireachtas.ie/en/members/member/Eileen-Ellen-Costello.S.1922-12-06/|title=Eileen Costello|work=Oireachtas Members Database|access-date=27 March 2009}}</ref> Bhí sí ar dhuine de cheathrar ban a toghadh nó a ceapadh chuig an gcéad Seanad i 1922. Aththoghadh í go dtí gur chaill sí a suíochán i dtoghchán Sheanad Éireann i 1934. As na ceathrar ban sa Seanad, ba í Costello an t-aon duine a labhair go suntasach. Bhí sí ar dhuine de bheirt sheanadóirí ban a labhair i gcoinne Bhille Rialála na Seirbhíse Sibhialta, a dhéanfadh dleathach don rialtas poist áirithe a theorannú do ghnéasanna áirithe, agus i gcoinne Bhille na nGiúiréithe, a d’éileodh ar mhná obair dheonach a dhéanamh ar ghiúiréithe in ionad é a bheith ina ghnáthchuid den tsaoránacht. <ref name="dib">{{Cite web-en|url=https://www.dib.ie/biography/ui-choisdeailbh-eibhlin-edith-costello-a8761|title=Uí Choisdeailbh, Eibhlín (Edith Costello)|author=Ní Mhunghaile|first=Lesa|work=[[Dictionary of Irish Biography]]|access-date=28 December 2023}}</ref> <ref>{{Cite book-en|url=http://www.cambridgescholars.com/download/sample/61523|title=Women, Social and Cultural Change in Twentieth Century Ireland|publisher=Cambridge Scholars Publishing|access-date=4 February 2016}}</ref> Sa bhliain 1919, d’fhoilsigh Costello bailiúchán d’amhráin thraidisiúnta ó [[Contae na Gaillimhe|Chontae na Gaillimhe]] agus [[Contae Mhaigh Eo|Chontae Mhaigh Eo]], dar teideal ''Amhráin Mhuighe Seola: Traditional folk-songs from Galway and Mayo''. <ref name="Folk songs">{{Cite book-en|url=http://www.itma.ie/digitallibrary/score/AMS|title=Amhráin Muighe Seola: Traditional folk-songs from Galway and Mayo|access-date=2016-02-05}}</ref> == Litríocht == * ''Amhráin Muighe Seola'', Eileen Costello, {{ISBN|978-1900693615}} - (Londain: Irish Folk Song Society; Baile Átha Cliath : Preas Coinnle, 1919). == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Costello, Eileen}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1870]] [[Catagóir:Básanna i 1962]] [[Catagóir:Bailitheoirí amhrán Éireannacha]] [[Catagóir:Baill Sheanad Éireann]] [[Catagóir:Béaloideasóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Ceoleolaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Mná Éireannacha]] [[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] 54aeqgz9krizv1p4rnrsbb5afg0krx6 0 124802 1316996 1316932 2026-06-07T19:04:36Z Temv 21725 Liosta na dtíortha cáilithe 1316996 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Reáchtálfar '''Corn FIFA an Domhain 2026''' i Meiriceá, Ceanada agus Meicsiceo, le cluichí i 11 chathair sna Stáit Aontaithe, trí chathair i Meicsiceo agus dhá chathair i gCeanada<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/eiginnteacht-faoi-rannphairtiocht-na-hiaraine-i-gcorn-domhanda-2026-de-reir-mar-a-mheadaionn-teannas-idirnaisiunta/|teideal=Éiginnteacht faoi rannpháirtíocht na hIaráine i gCorn Domhanda 2026 de réir mar a mhéadaíonn teannas idirnáisiúnta|údar=Cóilín Duffy|dáta=2026-03-13|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-28}}</ref>. Fógraíodh an cinneadh ar an 13 Meitheamh 2018 i Moscó.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/corn-an-domhain-ag-filleadh-ar-mheiricea-thuaidh-in-2026/|teideal=Corn an Domhain ag filleadh ar Mheiriceá Thuaidh in 2026|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=13 Meitheamh 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-28}}</ref> Is é seo an dara huair a mbeidh Corn an Domhain á reáchtáil ag níos mó ná tír amháin.<ref>Reáchtáladh comórtas 2002 sa tSeapáin agus sa Chóiré Theas.</ref> [[Íomhá:The White House FIFA Task Force, May 6, 2025.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: 6 Bealtaine 2025 - Cuireadh tascfhórsa FIFA de chuid Trump ar bun ]] [[Íomhá:President Trump Makes an Announcement, Aug. 22, 2025 (20250822).webm|clé|mion|220x220px|Físeán @ 21n40s : Thug Gianni Infantino (FIFA) an Corn do Donald Trump, 22 Lúnasa 2025]] == Rogha == I ndiaidh na conspóide a bhain leis na cinntí Corn an Domhain a bhronnadh ar an Rúis agus ar Chatar, den chéad uair tugadh le fios in 2018 go poiblí cén chaoi ar vótáil gach toscaire. Ní raibh ach [[Maracó]] a bhí san iomaíocht le Meiriceá, Ceanada agus Meicsiceo. Ba iad tíortha Mheiriceá Thuaidh rogha na n-údar roimh an vóta. Bhí 23 staid tógtha nó á dtógáil cheana féin acu (14 staid a bhí fós le tógáil nó le hathchóiriú i Maracó). Bhí bua ollmhór ag iarratas na dtíortha ó Mheiriceá Thuaidh nuair a comhaireadh na vótaí. Caitheadh níos mó ná a dhá oiread vótaí ar son iarratas Mheiriceá Thuaidh, 134 i gcoinne 65.<ref name=":0" /> == Gnó == Meastar go ndéanfaidh an comórtas i Meiriceá Thuaidh brabús $11 billiún do FIFA (breis agus sé bhilliún dollar níos ná iarratas Mharacó in 2018, $5.7 billiún). Tháinig méadú ollmhór ar chostas na dticéad don chomórtas chun an brabús sin a dhéanamh. Bhí meánphraghas $431 (€367) ar thicéad, ardú ollmhór ar chostas na dticéad ó Chorn an Domhain 2018 agus comórtas 2014. Agus tháinig méadú ollmhór ar líon na bhfoirne a bhí san iomaíocht in 2026; ghlac 48 foireann páirt sa chomórtas.<ref name=":0" /> == Polaitíocht == Is féidir a rá nach mbaineann spórt le polaitíocht ach baineann polaitíocht le FIFA. Bhain Trump úsáid as an gcomórtas chun é féin a chur chun cinn, in 2018 nuair a roghnaíodh an Meiriceá Thuaidh, agus arís in 2025-2026. Thit scáth an teannais idirnáisiúnta ar ullmhúcháin Chorn Domhanda FIFA de réir mar a bhí amhras ag dul i méid faoi rannpháirtíocht na Rúise agus na hIaráine sa chomórtas, In 2022 bhí drogall ar FIFA aon chinneadh a ghlacadh, ach faoi dheireadh bhí orthu an Rúis a chur amach as Corn an Domhain.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/is-fearr-go-mall-na-go-brach-ag-ceannairi-fifa-i-dtaca-leis-an-ucrain/41408812.html|teideal=Is fearr go mall ná go brách ag ceannairí Fifa i dtaca leis an Úcráin|údar=Gráinne McElwain|dáta=2022-03-03|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2026-03-28}}</ref> Bhí an Iaráin ar cheann de na tíortha sin a cháiligh don chomórtas trí Chónaidhm Shacair na hÁise a bhí le himirt i nGrúpa G i Los Angeles agus Seattle. Dúirt Aire Spóirt na hIaráine, Ahmad Donyamali, i mí Mhárta 2026 nach raibh an tír ag glacadh páirt sa Chorn, ag rá “Cuireadh dhá chogadh orainn laistigh d’ocht nó naoi mí, agus maraíodh na mílte dár muintir. Mar sin, níl aon fhéidearthacht ann go nglacfaidh muid páirt sa chomórtas". Dúirt Uachtarán FIFA, [[Gianni Infantino]] gur thug Trump, dearbhú dó go mbeidh fáilte roimh fhoireann na hIaráine páirt a ghlacadh sa chomórtas. Mar is gnáth dó, chuir Infantino béim ar ról an spóirt mar uirlis a thugann daoine le chéile. “Teastaíonn ócáid mar Chorn an Domhain níos mó ná riamh anois chun daoine a thabhairt le chéile,” a dúirt sé, ag cur leis an mana atá in úsáid ag FIFA le fada, go n-aontaíonn an sacar an domhan.<ref name=":1" /> == Tíortha cáilithe == Thosaigh na babhtaí cáilithe i Márta 2023 agus chríochnaigh siad i Márta 2026. {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 95%;" !An ball de FIFA !Cónaidhm !{{Leid uirlise|Babhtaí Cáilithe|Áit sa ghrúpa sa bhabhta cáilithe}} !{{Leid uirlise|Dáta a<br>cáilíodh|An dáta ar imríodh an cluiche a d'fhág go raibh cáiliú cinnte ó thaobh na matamaitice don fhoireann}} !{{Leid uirlise|Líon craobhacha<br>(2026 san áireamh)|An líon uaireanta a ghlac an tír páirt i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Céad<br />rannph.|An chéad uair a raibh an tír rannpháirteach i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Rannph.<br>dheir.|An uair dheireanach a raibh an tír rannpháirteach i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Líon rannph.<br />as a chéile|Líon na n-uaireanta as a chéile a raibh an tír rannpháirteach i gCorn an Domhain}} !{{Leid uirlise|Craobacha<br />(roimh 2026)|Líon na n-uaireanta a bhfuil Corna an Domhain buaite acu}} !Toradh<br />is fearr |- | style="text-align: left;" | {{CAN sacar}} || [[CONCACAF]] || Óstach || 14/02/2023 || 3 || 1986 || 2022 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{MEX sacar}} || [[CONCACAF]] || Óstach || 14/02/2023 || 17 || 1930 || 2022 || 8 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{nowrap|{{USA sacar}}}} || [[CONCACAF]] || Óstach || 14/02/2023 || 11 || 1930 || 2022 || 1 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{PAN sacar}} || [[CONCACAF]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONCACAF)#Grúpa A 2|Céad áit i ngrúpa A]] || 18/11/2025 || 2 || 2018 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{CUW sacar}} || [[CONCACAF]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONCACAF)#Grúpa B 2|Céad áit i ngrúpa B]] || 18/11/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{HAI sacar}} || [[CONCACAF]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONCACAF)#Grúpa C 2|Céad áit i ngrúpa C]] || 18/11/2025 || 2 || 1974 || 1974 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{IRN sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa A 2|Céad áit i ngrúpa A<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 25/03/2025 || 6 || 1978 || 2022 || 4 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{UZB sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa A 2|Dara háit i ngrúpa A<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 05/06/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{KOR sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa B 2|Céad áit i ngrúpa B<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 05/06/2025 || 6 || 1954 || 2022 || 12 || 0 || data-sort-value="4" | An cheathrú háit |- | style="text-align: left;" | {{JOR sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa B 2|Dara háit i ngrúpa B<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 05/06/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{JPN sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa C 2|Céad áit i ngrúpa C<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 20/03/2025 || 8 || 1998 || 2022 || 8 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{AUS sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa C 2|Dara háit i ngrúpa C<br /><small>(an tríú babhta)</small>]] || 10/06/2025 || 7 || 1974 || 2022 || 6 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{QAT sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa A 3|{{nowrap|Buaiteoir Ghrúpa A}}<br /><small>(an ceathrú babhta)</small>]] || 14/10/2025 || 2 || 2022 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{KSA sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe AFC)#Grúpa B 3|{{nowrap|Buaiteoir Ghrúpa B}}<br /><small>(an ceathrú babhta)</small>]] || 14/10/2025 || 7 || 1994 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{EGY sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa A|Céad áit i ngrúpa A]] || 08/10/2025 || 4 || 1934 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{SEN sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa B|Céad áit i ngrúpa B]] || 14/10/2025 || 3 || 2002 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{RSA sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa C|Céad áit i ngrúpa C]] || 14/10/2025 || 4 || 1998 || 2010 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{CPV sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa D|Céad áit i ngrúpa D]] || 13/10/2025 || 1 || 2026 || n\bh || 1 || 0 || data-sort-value="8" | n\bh |- | style="text-align: left;" | {{MAR sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa E|Céad áit i ngrúpa E]] || 05/09/2025 || 7 || 1970 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="4" | An cheathrú háit |- | style="text-align: left;" | {{CIV sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa F|Céad áit i ngrúpa F]] || 14/10/2025 || 4 || 2006 || 2014 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{ALG sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa G|Céad áit i ngrúpa G]] || 09/10/2025 || 5 || 1982 || 2014 || 1 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{TUN sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa H|Céad áit i ngrúpa H]] || 08/09/2025 || 7 || 1978 || 2022 || 3 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{GHA sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] || [[Corn Sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CAF)#Grúpa I|Céad áit i ngrúpa I]] || 12/10/2025 || 5 || 2006 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{ARG sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|1ú CONMEBOL]] || 25/03/2025 || 18 || 1930 || 2022 || 14 || 3 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{ECU sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|2ú CONMEBOL]] || 10/06/2025 || 5 || 2002 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{COL sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|3ú CONMEBOL]] || 04/09/2025 || 7 || 1962 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{URU sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|4ú CONMEBOL]] || 04/09/2025 || 15 || 1930 || 2022 || 5 || 2 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{BRA sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|5ú CONMEBOL]] || 10/06/2025 || 23 || 1930 || 2022 || 23 || 5 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{PAR sacar}} || [[CONMEBOL]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe CONMEBOL)#Tábla|6ú CONMEBOL]] || 04/09/2025 || 9 || 1930 || 2010 || 1 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{NZL sacar}} || [[Oceania Football Confederation|OFC]] || Buaiteoir [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe OFC)|an tríú babhta]] || 24/03/2025 || 3 || 1982 || 2010 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{GER sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa A|Céad áit i ngrúpa A]] || 17/11/2025 || 21 || 1934 || 2022 || 17 || 4 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{SUI sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa B|Céad áit i ngrúpa B]] || 18/11/2025 || 13 || 1934 || 2022 || 6 || 0 || data-sort-value="5" | Ceathrú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{SCO sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa C|Céad áit i ngrúpa C]] || 18/11/2025 || 9 || 1954 || 1998 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{FRA sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa D|Céad áit i ngrúpa D]] || 13/11/2025 || 17 || 1930 || 2022 || 8 || 2 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{ESP sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa E|Céad áit i ngrúpa E]] || 18/11/2025 || 17 || 1934 || 2022 || 13 || 1 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{POR sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa F|Céad áit i ngrúpa F]] || 16/11/2025 || 9 || 1966 || 2022 || 7 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{NED sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa G|Céad áit i ngrúpa G]] || 17/11/2025 || 12 || 1934 || 2022 || 2 || 0 || data-sort-value="2" | Dara háit |- | style="text-align: left;" | {{AUT sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa H|Céad áit i ngrúpa H]] || 18/11/2025 || 8 || 1934 || 1998 || 1 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{NOR sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa I|Céad áit i ngrúpa I]] || 16/11/2025 || 4 || 1938 || 1998 || 1 || 0 || data-sort-value="6" | Ochtú ceannais |- | style="text-align: left;" | {{BEL sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa J|Céad áit i ngrúpa J]] || 18/11/2025 || 15 || 1930 || 2022 || 4 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{ENG sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa K|Céad áit i ngrúpa K]] || 14/10/2025 || 17 || 1950 || 2022 || 8 || 1 || data-sort-value="1" | Curadh domhanda |- | style="text-align: left;" | {{CRO sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Grúpa L|Céad áit i ngrúpa L]] || 14/11/2025 || 7 || 1998 || 2022 || 4 || 0 || data-sort-value="2" | Dara háit |- | style="text-align: left;" | {{nowrap|{{BIH sacar}}}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach A|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA A]] || 31/03/2026 || 2 || 2014 || 2014 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{SWE sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach B|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA B]] || 31/03/2026 || 13 || 1934 || 2018 || 1 || 0 || data-sort-value="2" | Dara háit |- | style="text-align: left;" | {{TUR sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach C|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA C]] || 31/03/2026 || 3 || 1954 || 2002 || 1 || 0 || data-sort-value="3" | Tríú háit |- | style="text-align: left;" | {{CZE sacar}} || [[UEFA]] || [[Corn sacair an Domhain 2026 (babhtaí cáilithe UEFA)#Bealach D|Buaiteoir cluiche díbeartha UEFA D]] || 31/03/2026 || 2 || 2006 || 2006 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{COD sacar}} || [[Confédération Africaine de Football|CAF]] ||Buaiteoir ar [[Corn sacair an Domhain 2026 (craobh díbeartha idir ilchríocha|bhabhta díbeartha idir ilchríocha 1]] || 31/03/2026 || 2 || 1974 || 1974 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |- | style="text-align: left;" | {{IRQ sacar}} || [[Asian Football Confederation|AFC]] ||Buaiteoir ar [[Corn sacair an Domhain 2026 (craobh díbeartha idir ilchríocha|bhabhta díbeartha idir ilchríocha 2]] || 31/03/2026 || 2 || 1986 || 1986 || 1 || 0 || data-sort-value="7" | Babhta na nGrúpaí |} == An Phríomh-chomórtas == ==== Dáileadh na ngrúpaí==== {| |- valign=top | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa A|Grúpa A]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| A1 || {{MEX sacar}} |- |align="center"| A2 || {{RSA sacar}} |- |align="center"| A3 || {{KOR sacar}} |- |align="center"| A4 || {{CZE sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa B|Grúpa B]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| B1 || {{CAN sacar}} |- |align="center"| B2 || {{BIH (gearr) sacar}} |- |align="center"| B3 || {{QAT sacar}} |- |align="center"| B4 || {{SUI sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa C|Grúpa C]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| C1 || {{BRA sacar}} |- |align="center"| C2 || {{MAR sacar}} |- |align="center"| C3 || {{HAI sacar}} |- |align="center"| C4 || {{SCO sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa D|Grúpa D]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| D1 || {{USA sacar}} |- |align="center"| D2 || {{PAR sacar}} |- |align="center"| D3 || {{AUS sacar}} |- |align="center"| D4 || {{TUR sacar}} |} |- valign=top | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa E|Grúpa E]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| E1 || {{GER sacar}} |- |align="center"| E2 || {{CUW sacar}} |- |align="center"| E3 || {{CIV sacar}} |- |align="center"| E4 || {{ECU sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa F|Grúpa F]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| F1 || {{NED sacar}} |- |align="center"| F2 || {{JPN sacar}} |- |align="center"| F3 || {{SWE sacar}} |- |align="center"| F4 || {{TUN sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa G|Grúpa G]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| G1 || {{BEL sacar}} |- |align="center"| G2 || {{EGY sacar}} |- |align="center"| G3 || {{IRN sacar}} |- |align="center"| G4 || {{NZL sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa H|Grúpa H]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| H1 || {{ESP sacar}} |- |align="center"| H2 || {{CPV sacar}} |- |align="center"| H3 || {{KSA sacar}} |- |align="center"| H4 || {{URU sacar}} |} |- valign=top | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa I|Grúpa I]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| I1 || {{FRA sacar}} |- |align="center"| I2 || {{SEN sacar}} |- |align="center"| I3 || {{IRQ sacar}} |- |align="center"| I4 || {{NOR sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa J|Grúpa J]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| J1 || {{ARG sacar}} |- |align="center"| J2 || {{ALG sacar}} |- |align="center"| J3 || {{AUT sacar}} |- |align="center"| J4 || {{JOR sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa K|Grúpa K]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| K1 || {{POR sacar}} |- |align="center"| K2 || {{COD sacar}} |- |align="center"| K3 || {{UZB sacar}} |- |align="center"| K4 || {{COL sacar}} |} | {| class="wikitable" |- |+ {{nowrap|[[#Grúpa L|Grúpa L]]}} |- ! Áit ||width="150"| Foireann |- |align="center"| L1 || {{ENG sacar}} |- |align="center"| L2 || {{CRO sacar}} |- |align="center"| L3 || {{GHA sacar}} |- |align="center"| L4 || {{PAN sacar}} |} |} === Searmanas oscailte === Beidh trí shearmanas oscailte ann don chomórtas, ceann ar leith ag gach ceann de na tíortha óstaigh. === Forléargas ar na mór-ranna de réir an bhabhta === {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 95%;" !Continent !Cónaidhm !Babhta na nGrúpaí !An 32 deiridh !Ochtú ceannais !Ceathrú ceannais !Leathcheannais !3ú háit !Ceannais |- |align="left"| [[An Afraic]] | [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | 10 (20.83%) | | | | | | |- |align="left"| [[An Áise]] | [[Asian Football Confederation|AFC]] | 9 (18.75%) | | | | | | |- |align="left"| [[An Eoraip]] | [[UEFA]] | 16 (33.33%) | | | | | | |- |align="left"| [[Meiriceá Thuaidh]] agua [[Meiriceá Láir]] | [[CONCACAF]] | 6 (12.5%) | | | | | | |- |align="left"| [[An Aigéine]] || [[Oceania Football Confederation|OFC]] | 1 (2.08%) | | | | | | |- |align="left"| [[Meiriceá Theas]] | [[CONMEBOL]] | 6 (12.50%) | | | | | | |- class="sortbottom" ! colspan="2" style="text-align: ;" | Iomlán || 48 || 32 || 16 || 8 || 4 || 2 || 2 |} == Réiteoirí == {| class="wikitable" width=80% ! Cónaidhm ! Réiteoir ! Réiteoir cúnta ! VAR |- | [[Asian Football Confederation|AFC]] | {{Bratach|United Arab Emirates}} [[Omar Al-Ali]]<br />{{Bratach|Qatar}} [[Abdulrahman Al-Jassim]]<br />{{Bratach|Saudi Arabia}} [[Khalid Al-Turais]]<br />{{Bratach|Japan}} [[Yusuke Araki]]<br />{{Bratach|Australia}} [[Alireza Faghani]]<br />{{Bratach|China}} [[Ma Ning (voetbalscheidsrechter)|Ma Ning]]<br />{{Bratach|Jordan}} [[Adham Makhadmeh]]<br />{{Bratach|Uzbekistan}} [[Ilgiz Tantasjev]] | {{Bratach|Saudi Arabia}} Mohammed Al-Abakry<br />{{Bratach|Jordan}} Mohammad Al-Kalaf<br />{{Bratach|Jordan}} Ahmad Al-Roalle<br />{{Bratach|United Arab Emirates}} Mohamed Al-Hammadi<br />{{Bratach|Qatar}} Saud Al-Maqaleh<br />{{Bratach|Qatar}} Taleb Al-Marri<br />{{Bratach|Uzbekistan}} Timoer Gaynoellin<br />{{Bratach|Australia}} George Lakrindis<br />{{Bratach|Australia}} James Lindsay<br />{{Bratach|Japan}} Jun Mihara<br />{{Bratach|Uzbekistan}} Andrej Tsapenko<br />{{Bratach|China}} Fei Zhou | {{Bratach|Qatar}} [[Khamis Al-Marri]]<br />{{Bratach|Saudi Arabia}} [[Abdullah Al-Shehri]]<br />{{Bratach|Australia}} [[Shaun Evans|Shaun Evans]]<br />{{Bratach|China}} [[Fu Ming]]<br />{{Bratach|United Arab Emirates}} [[Mohammed Obaid Khadim]] |- | [[Confédération Africaine de Football|CAF]] | {{Bratach|Somalia}} [[Omar Abdulkadir Artan]]<br />{{Bratach|Gabon}} [[Pierre Atcho]]<br />{{Bratach|Mauritania}} [[Dahane Beida]]<br />{{Bratach|Algeria}} [[Mustapha Ghorbal]]<br />{{Bratach|Morocco}} [[Jalal Jayed]]<br />{{Bratach|Egypt}} [[Amin Mohamed]]<br />{{Bratach|South Africa}} [[Abongile Tom]] | {{Bratach|Gabon}} Amos Abeigne<br />{{Bratach|Egypt}} Mahmoud Abouelregal<br />{{Bratach|Morocco}} Mostafa Akarkad<br />{{Bratach|Morocco}} Zakaria Brinsi<br />{{Bratach|Gabon}} Boris Ditsoga<br />{{Bratach|Algeria}} Mokrane Gourari<br />{{Bratach|Egypt}} Ahmed Hossam Taha<br />{{Bratach|Cameroon}} Elvis Noupue<br />{{Bratach|Lesotho}} Souru Phatsoane<br />{{Bratach|Angola}} Jerson Santos<br />{{Bratach|South Africa}} Zakhele Siwela<br />{{Bratach|Algeria}} Abbes Akram Zerhouni | {{Bratach|Egypt}} [[Mahmoud Ashour]]<br />{{Bratach|Morocco}} [[Hamza El Fariq]] |- | [[CONCACAF]] | {{Bratach|El Salvador}} [[Iván Barton]]<br />{{Bratach|Costa Rica}} [[Juan Calderón]]<br />{{Bratach|United States of America}} [[Ismail Elfath]]<br />{{Bratach|Canada}} [[Drew Fischer]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[Katia García]]<br />{{Bratach|Honduras}} [[Said Martínez]]<br />{{Bratach|Jamaica}} [[Oshane Nation]]<br />{{Bratach|United States of America}} [[Tori Penso]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[César Arturo Ramos]] | {{Bratach|Canada}} Lyes Arfa<br />{{Bratach|United States of America}} Kyle Atkins<br />{{Bratach|Canada}} Micheal Barwegen<br />{{Bratach|Mexico}} Marco Bisguerra<br />{{Bratach|Honduras}} Walter López<br />{{Bratach|United States of America}} Brooke Mayo<br />{{Bratach|Costa Rica}} Juan Carlos Mora<br />{{Bratach|El Salvador}} David Morán<br />{{Bratach|Mexico}} Alberto Morín<br />{{Bratach|United States of America}} Kathryn Nesbitt<br />{{Bratach|United States of America}} Corey Parker<br />{{Bratach|Nicaragua}} Antonio Pupiro<br />{{Bratach|Honduras}} Christián Ramírez<br />{{Bratach|Mexico}} Sandra Ramírez<br />{{Bratach|Trinidad and Tobago}} Caleb Wales | {{Bratach|United States of America}} [[Joe Dickerson]]<br />{{Bratach|Nicaragua}} [[Tatiana Guzmán]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[Erick Miranda]]<br />{{Bratach|Mexico}} [[Guillermo Pacheco]]<br />{{Bratach|United States of America}} [[Armando Villarreal]] |- | [[CONMEBOL]] | {{Bratach|Brazil}} [[Ramon Abatti]]<br />{{Bratach|Paraguay}} [[Juan Gabriel Benítez]]<br />{{Bratach|Brazil}} [[Raphael Claus]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Yael Falcón Pérez]]<br />{{Bratach|Chile}} [[Cristián Garay]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Darío Herrera]]<br />{{Bratach|Peru}} [[Kevin Ortega]]<br />{{Bratach|Brazil}} [[Wilton Pereira Sampaio]]<br />{{Bratach|Colombia}} [[Andrés Rojas]]<br />{{Bratach|Uruguay}} [[Gustavo Tejera]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Facundo Tello]]<br />{{Bratach|Venezuela}} [[Jesús Valenzuela]] | {{Bratach|Brazil}} Rafael Alves<br />{{Bratach|Uruguay}} Carlos Barreiro<br />{{Bratach|Argentina}} Juan Pablo Belatti<br />{{Bratach|Brazil}} Bruno Boschilia<br />{{Bratach|Paraguay}} Eduardo Cardozo<br />{{Bratach|Argentina}} Gabriel Chade<br />{{Bratach|Argentina}} Maximiliano Del Yesso<br />{{Bratach|Brazil}} Rodrigo Figueiredo<br />{{Bratach|Colombia}} Alexander Guzmán<br />{{Bratach|Brazil}} Danilo Manis<br />{{Bratach|Venezuela}} Tulio Moreno<br />{{Bratach|Argentina}} Christián Navarro<br />{{Bratach|Peru}} Michael Orué<br />{{Bratach|Brazil}} Bruno Pires<br />{{Bratach|Chile}} José Retamal<br />{{Bratach|Chile}} Miguel Rocha<br />{{Bratach|Argentina}} Facundo Rodríguez<br />{{Bratach|Paraguay}} Milciades Saldivar<br />{{Bratach|Uruguay}} Nicolás Taran<br />{{Bratach|Venezuela}} Jorge Urrego | {{Bratach|Colombia}} [[Nicolás Gallo]]<br />{{Bratach|Uruguay}} [[Antonio García]]<br />{{Bratach|Uruguay}} [[Leodán González]]<br />{{Bratach|Chile}} [[Juan Lara]]<br />{{Bratach|Argentina}} [[Hernán Mastrangelo]]<br />{{Bratach|Venezuela}} [[Juan Soto (voetbalscheidsrechter)|Juan Soto]]<br />{{Bratach|Brazil}} [[Rodolpho Toski]] |- | [[Oceania Football Confederation|OFC]] | {{Bratach|New Zealand}} [[Campbell-Kirk Kawana-Waugh]] | {{Bratach|New Zealand}} Isaac Trevis | |- | [[UEFA]] | {{Bratach|Norway}} [[Espen Eskås]]<br />{{Bratach|Spain}} [[Alejandro Hernández|Alejandro Hernández]]<br />{{Bratach|Romania}} [[István Kovács (voetbalscheidsrechter)|István Kovács]]<br />{{Bratach|France}} [[François Letexier]]<br />{{Bratach|Netherlands}} [[Danny Makkelie]]<br />{{Bratach|Poland}} [[Szymon Marciniak]]<br />{{Bratach|Italy}} [[Maurizio Mariani]]<br />{{Bratach|Sweden}} [[Glenn Nyberg]]<br />{{Bratach|England}} [[Michael Oliver|Michael Oliver]]<br />{{Bratach|Portugal}} [[João Pinheiro|João Pinheiro]]<br />{{Bratach|Switzerland}} [[Sandro Schärer]]<br />{{Bratach|England}} [[Anthony Taylor|Anthony Taylor]]<br />{{Bratach|France}} [[Clément Turpin]]<br />{{Bratach|Slovenia}} [[Slavko Vinčić]]<br />{{Bratach|Germany}} [[Felix Zwayer]] | {{Bratach|Norway}} Isaak Bashevkin<br />{{Bratach|Sweden}} Mahbod Beigi<br />{{Bratach|England}} Gary Beswick<br />{{Bratach|Italy}} Daniele Bindoni<br />{{Bratach|England}} Stuart Burt<br />{{Bratach|France}} Nicolas Danos<br />{{Bratach|Switzerland}} Stéphane De Almeida<br />{{Bratach|Germany}} Christian Dietz<br />{{Bratach|Norway}} Jan Erik Engan<br />{{Bratach|Portugal}} Bruno Jesus<br />{{Bratach|Germany}} Robert Kempter<br />{{Bratach|Slovenia}} Tomaž Klančnik<br />{{Bratach|Slovenia}} Andraž Kovačič<br />{{Bratach|Poland}} Adam Kupsik<br />{{Bratach|Poland}} Tomasz Listkiewicz<br />{{Bratach|Portugal}} Luciano Maia<br />{{Bratach|England}} James Mainwaring<br />{{Bratach|Romania}} Mihai Marica<br />{{Bratach|France}} Cyril Mugnier<br />{{Bratach|Spain}} José Naranjo Pérez<br />{{Bratach|England}} Adam Nunn<br />{{Bratach|France}} Benjamin Pagès<br />{{Bratach|France}} Mehdi Rahmouni<br />{{Bratach|Spain}} Diego Sánchez<br />{{Bratach|Sweden}} Andreas Søderkvist<br />{{Bratach|Netherlands}} Hessel Steegstra<br />{{Bratach|Italy}} Alberto Tegoni<br />{{Bratach|Romania}} Ferencz Tunyogi<br />{{Bratach|Netherlands}} Jan de Vries | {{Bratach|Croatia}} [[Ivan Bebek]]<br />{{Bratach|France}} [[Jérôme Brisard]]<br />{{Bratach|Germany}} [[Bastian Dankert]]<br />{{Bratach|France}} [[Willy Delajod]]<br />{{Bratach|Spain}} [[Carlos del Cerro Grande]]<br />{{Bratach|Italy}} [[Marco Di Bello]]<br /><s>{{Bratach|Netherlands}} [[Rob Dieperink]]</s><br />{{Bratach|England}} [[Jarred Gillett]]<br />{{Bratach|Netherlands}} [[Dennis Higler]]<br />{{Bratach|Poland}} [[Tomasz Kwiatkowski]]<br />{{Bratach|Switzerland}} [[Fedayi San]]<br />{{Bratach|Belgium}} [[Bram Van Driessche]] |} == Babhta na nGrúpaí == === Grúpa A === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{MEX sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{RSA sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{KOR sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{CZE sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 11 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|13:00|utc1=-6|utc2=+2}} |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = Cluiche 1 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Tuairisc] |foireann2 = {{RSA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 11 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+2}} |foireann1 = {{KOR sacar}} |scór = Cluiche 2 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Tuairisc] |foireann2 = {{CZE sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{CZE sacar}} |scór = Cluiche 25 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Tuairisc] |foireann2 = {{RSA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+2}} |foireann1 = {{MEX sacar}} |scór = Cluiche 28 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Tuairisc] |foireann2 = {{KOR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+2}} |foireann1 = {{CZE sacar}} |scór = Cluiche 53 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Tuairisc] |foireann2 = {{MEX sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-6|utc2=+2}} |foireann1 = {{RSA sacar}} |scór = Cluiche 54 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Tuairisc] |foireann2 = {{KOR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa B === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{CAN sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{BIH sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{QAT sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{SUI sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 12 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{CAN sacar}} |scór = Cluiche 3 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Tuairisc] |foireann2 = {{BIH sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{QAT sacar}} |scór = Cluiche 8 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Tuairisc] |foireann2 = {{SUI sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Californië)|Santa Clara]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = Cluiche 26 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Tuairisc] |foireann2 = {{BIH sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 18 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{CAN sacar}} |scór = Cluiche 27 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Tuairisc] |foireann2 = {{QAT sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{SUI sacar}} |scór = Cluiche 51 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Tuairisc] |foireann2 = {{CAN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{BIH sacar}} |scór = Cluiche 52 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Tuairisc] |foireann2 = {{QAT sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa C === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{BRA sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{MAR sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{HAI sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{SCO sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = Cluiche 7 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{HAI sacar}} |scór = Cluiche 5 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Tuairisc] |foireann2 = {{SCO sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{SCO sacar}} |scór = Cluiche 30 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Tuairisc] |foireann2 = {{MAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:30|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{BRA sacar}} |scór = Cluiche 29 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Tuairisc] |foireann2 = {{HAI sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{SCO sacar}} |scór = Cluiche 49 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Tuairisc] |foireann2 = {{BRA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 24 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{MAR sacar}} |scór = Cluiche 50 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Tuairisc] |foireann2 = {{HAI sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa D === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{USA sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{PAR sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{AUS sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{TUR sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 12 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = Cluiche 4 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Tuairisc] |foireann2 = {{PAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 13 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{AUS sacar}} |scór = Cluiche 6 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Tuairisc] |foireann2 = {{TUR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{USA sacar}} |scór = Cluiche 32 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Tuairisc] |foireann2 = {{AUS sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 19 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{TUR sacar}} |scór = Cluiche 31 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Tuairisc] |foireann2 = {{PAR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Californië)|Santa Clara]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{TUR sacar}} |scór = Cluiche 59 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Tuairisc] |foireann2 = {{USA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{PAR sacar}} |scór = Cluiche 60 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Tuairisc] |foireann2 = {{AUS sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Californië)|Santa Clara]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa E === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{GER sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CUW sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{CIV sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{ECU sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{GER sacar}} |scór = Cluiche 10 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Tuairisc] |foireann2 = {{CUW sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{CIV sacar}} |scór = Cluiche 9 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Tuairisc] |foireann2 = {{ECU sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{GER sacar}} |scór = Cluiche 33 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Tuairisc] |foireann2 = {{CIV sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{ECU sacar}} |scór = Cluiche 34 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Tuairisc] |foireann2 = {{CUW sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{CUW sacar}} |scór = Cluiche 55 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Tuairisc] |foireann2 = {{CIV sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{ECU sacar}} |scór = Cluiche 56 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Tuairisc] |foireann2 = {{GER sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa F === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{NED sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{JPN sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{SWE sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{TUN sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{NED sacar}} |scór = Cluiche 11 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Tuairisc] |foireann2 = {{JPN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 14 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+2}} |foireann1 = {{SWE sacar}} |scór = Cluiche 12 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Tuairisc] |foireann2 = {{TUN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{NED sacar}} |scór = Cluiche 35 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Tuairisc] |foireann2 = {{SWE sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 20 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|22:00|utc1=-6|06:00+|utc2=+2}} |foireann1 = {{TUN sacar}} |scór = Cluiche 36 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Tuairisc] |foireann2 = {{JPN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = |reiteoir = }} ''Beidh an cluiche idir an Túinéis agus an tSeapáin ar an 1,000ú cluiche is stair Chorn an Domhain {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{JPN sacar}} |scór = Cluiche 57 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Tuairisc] |foireann2 = {{SWE sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 25 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{TUN sacar}} |scór = Cluiche 58 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Tuairisc] |foireann2 = {{NED sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa G === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{BEL sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{EGY sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{IRN sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{NZL sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{BEL sacar}} |scór = Cluiche 16 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{IRN sacar}} |scór = Cluiche 15 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Tuairisc] |foireann2 = {{NZL sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{BEL sacar}} |scór = Cluiche 39 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Tuairisc] |foireann2 = {{IRN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{NZL sacar}} |scór = Cluiche 40 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Tuairisc] |foireann2 = {{EGY sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{EGY sacar}} |scór = Cluiche 63 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Tuairisc] |foireann2 = {{IRN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{NZL sacar}} |scór = Cluiche 64 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Tuairisc] |foireann2 = {{BEL sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa H === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{ESP sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CPV sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{KSA sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{URU sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = Cluiche 14 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Tuairisc] |foireann2 = {{CPV sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 15 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{KSA sacar}} |scór = Cluiche 13 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Tuairisc] |foireann2 = {{URU sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{ESP sacar}} |scór = Cluiche 38 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Tuairisc] |foireann2 = {{KSA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 21 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{URU sacar}} |scór = Cluiche 37 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Tuairisc] |foireann2 = {{CPV sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{CPV sacar}} |scór = Cluiche 65 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Tuairisc] |foireann2 = {{KSA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-6|utc2=+2}} |foireann1 = {{URU sacar}} |scór = Cluiche 66 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Tuairisc] |foireann2 = {{ESP sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa I === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{FRA sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{SEN sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{IRQ sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{NOR sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = Cluiche 17 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Tuairisc] |foireann2 = {{SEN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|18:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{IRQ sacar}} |scór = Cluiche 18 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Tuairisc] |foireann2 = {{NOR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{FRA sacar}} |scór = Cluiche 42 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Tuairisc] |foireann2 = {{IRQ sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{NOR sacar}} |scór = Cluiche 41 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Tuairisc] |foireann2 = {{SEN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{NOR sacar}} |scór = Cluiche 61 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Tuairisc] |foireann2 = {{FRA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 26 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{SEN sacar}} |scór = Cluiche 62 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Tuairisc] |foireann2 = {{IRQ sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa J === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{ARG sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{ALG sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{AUT sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{JOR sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = Cluiche 19 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Tuairisc] |foireann2 = {{ALG sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 16 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{AUT sacar}} |scór = Cluiche 20 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Tuairisc] |foireann2 = {{JOR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Californië)|Santa Clara]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{ARG sacar}} |scór = Cluiche 43 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Tuairisc] |foireann2 = {{AUT sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 22 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-7|utc2=+2}} |foireann1 = {{JOR sacar}} |scór = Cluiche 44 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Tuairisc] |foireann2 = {{ALG sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Californië)|Santa Clara]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{ALG sacar}} |scór = Cluiche 69 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Tuairisc] |foireann2 = {{AUT sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|21:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{JOR sacar}} |scór = Cluiche 70 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Tuairisc] |foireann2 = {{ARG sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa K === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{POR sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{COD sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{UZB sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{COL sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = Cluiche 23 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Tuairisc] |foireann2 = {{COD sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+2}} |foireann1 = {{UZB sacar}} |scór = Cluiche 24 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Tuairisc] |foireann2 = {{COL sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|12:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{POR sacar}} |scór = Cluiche 47 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Tuairisc] |foireann2 = {{UZB sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|20:00|utc1=-6|utc2=+2}} |foireann1 = {{COL sacar}} |scór = Cluiche 48 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Tuairisc] |foireann2 = {{COD sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:30|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{COL sacar}} |scór = Cluiche 71 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Tuairisc] |foireann2 = {{POR sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:30|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{COD sacar}} |scór = Cluiche 72 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Tuairisc] |foireann2 = {{UZB sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} === Grúpa L === {| class="wikitable" style=" text-align:left; font-size:95%" |- align=center bgcolor=#efefef !width=20|Áit !width=165|Tír !width=20|{{Leid uirlise|Im|Cluichí a imríodh}} !width=20|{{Leid uirlise|B|Buaite}} !width=20|{{Leid uirlise|Cs|Comhscóir}} !width=20|{{Leid uirlise|C|Caillte}} !width=20|{{Leid uirlise|CS|Líon na gcúl a scóráladh}} !width=20|{{Leid uirlise|CC|Líon na gcúl ina gcoinne}} !width=20|{{Leid uirlise|+/-|Difríocht}} !width=20|{{Leid uirlise|Ptí|Pointí}} |- style="background:#cfc;" | '''1''' |style="text-align:left;"|{{ENG sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- style="background:#cfc;" | '''2''' |style="text-align:left;"|{{CRO sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''3''' |style="text-align:left;"|{{GHA sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |- | '''4''' |style="text-align:left;"|{{PAN sacar}} |0||0||0||0||0||0||+0||'''0''' |} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|15:00|utc1=-5|utc2=+2}} |foireann1 = {{ENG sacar}} |scór = Cluiche 21 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Tuairisc] |foireann2 = {{CRO sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 17 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{GHA sacar}} |scór = Cluiche 22 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Tuairisc] |foireann2 = {{PAN sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|16:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{ENG sacar}} |scór = Cluiche 45 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Tuairisc] |foireann2 = {{GHA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 23 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|19:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{PAN sacar}} |scór = Cluiche 46 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Tuairisc] |foireann2 = {{CRO sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{PAN sacar}} |scór = Cluiche 67 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Tuairisc] |foireann2 = {{ENG sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 27 Meitheamh 2026 |am = {{Formáidiú ama|17:00|utc1=-4|utc2=+2}} |foireann1 = {{CRO sacar}} |scór = Cluiche 68 |tuairisc = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Tuairisc] |foireann2 = {{GHA sacar}} |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = |reiteoir = }} === Tábla na dtríú tíortha is fearr sa tríú háit === == Babhtaí díbeartha == === An 32 deiridh === {{Cluiche sacair |data = 28 Meitheamh 2026 |am = |foireann1 = Dara hÁit i nGrúpa A |scór = Cluiche 73 |tuairisc = |foireann2 = Dara hÁit i nGrúpa B |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 29 Meitheamh 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa E |scór = Cluiche 74 |tuairisc = |foireann2 = Tríú hÁit i nGrúpa A/B/C/D/F |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 29 Meitheamh 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa F |scór = Cluiche 75 |tuairisc = |foireann2 = Dara hÁit i nGrúpa C |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio BBVA Bancomer]], [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 29 Meitheamh 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa C |scór = Cluiche 76 |tuairisc = |foireann2 = Dara hÁit i nGrúpa F |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 30 Meitheamh 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa I |scór = Cluiche 77 |tuairisc = |foireann2 = Tríú hÁit i nGrúpa C/D/F/G/H |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 30 Meitheamh 2026 |am = |foireann1 = Dara hÁit i nGrúpa E |scór = Cluiche 78 |tuairisc = |foireann2 = Dara hÁit i nGrúpa I |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 30 Meitheamh 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa A |scór = Cluiche 79 |tuairisc = |foireann2 = Tríú hÁit i nGrúpa C/E/F/H/I |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 1 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa L |scór = Cluiche 80 |tuairisc = |foireann2 = Tríú hÁit i nGrúpa E/H/I/J/K |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 1 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa D |scór = Cluiche 81 |tuairisc = |foireann2 = Tríú hÁit i nGrúpa B/E/F/I/J |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Levi's Stadium]], [[Santa Clara (Californië)|Santa Clara]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 1 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa G |scór = Cluiche 82 |tuairisc = |foireann2 = Tríú hÁit i nGrúpa A/E/H/I/J |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 2 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Dara hÁit i nGrúpa K |scór = Cluiche 83 |tuairisc = |foireann2 = Dara hÁit i nGrúpa L |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BMO Field]], [[Toronto]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 2 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa H |scór = Cluiche 84 |tuairisc = |foireann2 = Dara hÁit i nGrúpa J |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 2 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa B |scór = Cluiche 85 |tuairisc = |foireann2 = Tríú hÁit i nGrúpa E/F/G/I/J |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 3 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa J |scór = Cluiche 86 |tuairisc = |foireann2 = Dara hÁit i nGrúpa H |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 3 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Ghrúpa K |scór = Cluiche 87 |tuairisc = |foireann2 = Tríú hÁit i nGrúpa D/E/I/J/L |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 3 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Dara hÁit i nGrúpa D |scór = Cluiche 88 |tuairisc = |foireann2 = Dara hÁit i nGrúpa G |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} === Ochtú ceannais === {{Cluiche sacair |data = 4 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 74 |scór = Cluiche 89 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 77 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 4 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 73 |scór = Cluiche 90 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 75 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[NRG Stadium]], [[Houston]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 5 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 76 |scór = Cluiche 91 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 78 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 5 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 79 |scór = Cluiche 92 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 80 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Estadio Azteca]], [[Cathair Mheicsiceo]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 6 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 83 |scór = Cluiche 93 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 84 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 6 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 81 |scór = Cluiche 94 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 82 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 7 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 86 |scór = Cluiche 95 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 88 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 7 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 85 |scór = Cluiche 96 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 87 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[BC Place Stadium]], [[Vancouver]] |slua = |reiteoir = }} === Ceathrú ceannais === {{Cluiche sacair |data = 9 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 89 |scór = Cluiche 97 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 90 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Gillette Stadium]], [[Foxborough]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 10 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 93 |scór = Cluiche 98 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 94 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[SoFi Stadium]], [[Inglewood (Californië)|Inglewood]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 11 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 91 |scór = Cluiche 99 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 92 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 11 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 95 |scór = Cluiche 100 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 96 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Arrowhead Stadium]], [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |slua = |reiteoir = }} === Leathcheannais === {{Cluiche sacair |data = 14 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 97 |scór = Cluiche 101 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 98 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[AT&T Stadium]], [[Arlington (Texas)|Arlington]] |slua = |reiteoir = }} {{Cluiche sacair |data = 15 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 99 |scór = Cluiche 102 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 100 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Mercedes-Benz Stadium]], [[Atlanta]] |slua = |reiteoir = }} === 3ú hÁit === {{Cluiche sacair |data = 18 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Caillteoir Chluiche101 |scór = Cluiche 103 |tuairisc = |foireann2 = Caillteoir Chluiche102 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[Hard Rock Stadium]], [[Miami Gardens (Miami-Dade County)|Miami Gardens]] |slua = |reiteoir = }} === Cluiche ceannais === {{Cluiche sacair |data = 19 Iúil 2026 |am = |foireann1 = Buaiteoir Chluiche 101 |scór = Cluiche 104 |tuairisc = |foireann2 = Buaiteoir Chluiche 102 |Cuil1 = |Cuil2 = |staid = [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford (New Jersey)|East Rutherford]] |slua = |reiteoir = }} == Féach freisin == * [[Corn FIFA an Domhain 2026 - Grúpa Cáilithe F de chuid UEFA]] * [[Corn FIFA an Domhain 2022|Corn an Domhain 2022]] i gCatar == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Corn FIFA an Domhain 2026]] fcv7qrlvaxp49wg5bwy18u9d5zklnex 0 126784 1316982 1316970 2026-06-07T12:01:43Z TGcoa 21229 /* Cuntas finné súl sa champa */ 1316982 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Marthanóir ón [[Uileloscadh]] ba ea '''Tomáš''' '''(Tomi)''' '''Reichental''' (26 Meitheamh 1935 – 31 Bealtaine 2026<ref>{{Lua idirlín|url=https://president.ie/index.php/ga/media-library/news-releases/statement-by-president-connolly-on-the-death-of-tomi-reichental|teideal=Media Library News Releases|údar=Office of the President of Ireland|language=ga|work=president.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref>). In 1944 cuireadh chuig [[Campa géibhinn Bergen-Belsen|campa comhchruinnithe Bergen-Belsen]] é in éineacht lena mháthair. Sa bhliain 2000, chuir Tomi tús le tionscnamh oideachais agus athmhuintearais a thabharfadh mórthimpeall na hÉireann é, ag caint go háirithe le scoláirí dara leibhéal. Bhí sé mar aidhm aige oideachas a chur ar dhaoine faoi na rudaí a tharla le linn an Uileloscadh ionas gur féidir linn cuimhneamh ar na daoine a fuair bás ann agus mar sin ní tharlaíonn sé go deo arís.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/turas-deireanach-tomi-reichental-fathach-fir/|teideal=Turas deireanach Tomi Reichental, fathach fir|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=5 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.waterfordcouncil.ie/ga/age-action-ireland-an-audience-with-tomi-reichental/|teideal=Age Action Ireland – Éisteacht le Tomi Reichental – Comhairle Cathrach agus Contae Phort Láirge|work=www.waterfordcouncil.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> [[Íomhá:Merőce templom 1.jpg|clé|mion|220x220px|Séipéal i Merašice ]] [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 183-78475-0001, Bratislava, Frick und Globke.jpg|clé|mion|220x220px|Naitsithe i m[[An Bhratasláiv|Bratasláiv]] 1941]] [[Íomhá:Holocaust museum, Sered, Slovakia.jpg|clé|mion|220x220px|An campa coinneála Sered sa tSlóvaic]] [[Íomhá:Vagón de prisioneros del ejército Nazi..JPG|clé|mion|220x220px|Seacht lá agus seacht n-oíche a bhíodar ar an traein bhrocach, phlódaithe sin.]] [[Íomhá:Bergen-Belsen Katalog S 114.jpg|clé|mion|220x220px|[[Campa Bergen-Belsen]],      17 Aibreán 1945]] [[Íomhá:Bergen Belsen Liberation 03.jpg|clé|mion|220x220px|Coirp i m[[Campa Bergen-Belsen]], 19 Aibreán 1945]] [[Íomhá:PikiWiki Israel 1716 Ship of Illigal Immigrants to Israel אנית מעפילים כנסת ישראל.JPG|clé|mion|220x220px|inimirce neamhdhleathach go dtí Iosrael, Samhain 1946]] == Óige == Rugadh Tomi Reichental sa bhliain 1935 i sráidbhaile Merašice / Piestany faoin tuath sa t[[An tSeicslóvaic|Seicslóvaic]] ([[an tSlóvaic]] anois). Nuair a bhí sé ina ghasúr óg, thréig sé féin, a mháthair, a dheartháir Miki, a mháthair chríonna, a aintín agus a chol ceathair, an baile sa t[[An tSlóvaic|Slóvaic]]. Bhí an [[Gestapo]] agus a gcomhghuaillithe sa tír ar a dtóir. Rugadh orthu agus iad i mbaile [[An Bhratasláiv|Bratasláiv]]. Naoi mbliana d’aois a bhí Tomi nuair a rug saighdiúirí an Gestapo air. Tugadh go dtí campa coinneála Sered sa tSlóvaic ansin iad, áit a raibh an coirpeach cogaidh [[Alois Brunner]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alois Brunner|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Alois_Brunner&oldid=1357093678|journal=Wikipedia|date=2026-05-31|language=en}}</ref> lonnaithe, fear brúidiúil nár éirigh leis na húdaráis breith air riamh agus a cheaptar a bheith marbh sna 2000idí. Cuireadh ar aghaidh chuig [[Campa Géibhinn Auschwitz|campaí uafáis Auschwitz]] iad. Triúr páistí a bhí ar an turas sin in éindí lena máthair sa mbliain 1944 – Tomi, a dheartháir Miki agus a chol ceathrar Chava. Ní raibh Tomi Reichental ach naoi mbliana d’aois Ansin bhuamáil na Comhghuaillithe an líne thraenach agus athraíodh a gceann scríbe go [[Campa Bergen-Belsen]]. Seacht lá agus seacht n-oíche a bhíodar ar an traein bhrocach, phlódaithe sin. === Cuntas finné súl sa champa === Agus é ag tabhairt chun cuimhne an méid a chonaic sé agus an boladh a bhain leis an áit, dúirt Tomi Reichental gurbh iad an [[Fiabhras tíofóideach|tíofóideach]] agus an [[An Diftéire|diftéire]] ba mhó ba thrúig bháis do dhaoine, ach go raibh na céadta ag fáil bháis leis an ocras agus an fuacht chomh maith. “Ag tarraingt ar dheireadh ár dtréimhse i gcampa Bergen-Belsen,’ dúirt sé, ‘bhí daoine ag fáil bháis i gcaitheamh an ama. Bhíodar cloíte ag an ocras, ag an tífeas, agus ag galair dhifriúla eile.“ “Tógadh na coirp amach as radharc agus loisceadh iad. Leis an aimsir, áfach, is amhlaidh a bhí coirp á gcarnadh anuas ar a chéile agus iad le feiceáil os comhair na mbeairicí seo againne. Dúirt na saighdiúirí a shaor sinn go bhfuair siad boladh na gcorp dhá mhíle amach ón gcampa. “Níorbh fhéidir le gasúr súgradh mar a dhéanfadh gnáthghasúir. Ní dhearnamar aon gháire ná aon ghol. Dá mbeifeá ‘dána’, d’fhéadfaí go mbuailfí thú nó fiú go mbuailfí chun báis thú. Chonaic mé féin ar fad é le mo dhá shúil,” a dúirt Reichental. "An bhliain dheireanach a chaith mise agus mo mhuintir i mBergen-Belsen, caitheadh na sluaite ó champa Auschwitz, a bhí díreach dúnta, isteach sa mhullach orainn.’ Nuair a tháinig na sluaite sin, ba mhinic suas le 700 príosúnach a bheith caite le chéile i gcábán a mbíodh 150 nó 200 ann roimhe sin. D’fhéadfá a rá gur ‘rabharta’ a bhí ansin. Ní raibh na créamatóiriamaí in ann feidhmiú. De réir mar a bhásaigh na daoine, caitheadh a gcorp ar fud na háite." Ar éigean go bhféadfá anraith a thabhairt air. Ach bhíodh corrphíosa tornapa nó fata in san meascán a thugtaí isteach sa gcábán le dáileadh ar an scata príosúnach a bhí ansin. Choinníodh a Aintín Margot na páistí siar ón slua a bhailigh chun greim a fháil ar an anraith. ‘Fan go dtí an deireadh,’ a deireadh sí. ‘Beidh níos mó maitheasa ag bun an channa, má bhíonn foighid agaibh.’ Tá cuimhne mhaith ag Tomi freisin ar chailín, thart ar 15 bliain d’aois, a bhí sa chábán in éindí leo. ‘Ní féidir liom í a dhearmad,’ a dúirt sé. ‘Cailín álainn dathúil. Thug sí aire do na páistí ar fad, ag múineadh cluichí, ceoil agus amhrán dúinn.’ D'inis Tomi scéal an cháca go minic. Bhí Miki 13 bliain agus iad i mBergen-Belsen. Sa ghnáthshaol bheadh ‘[[Bar Mitzvah]]’ ag a leithéid – agus é feasta ina fhear mór sa chlann, réidh le háit an athar a ghlacadh dá mbeadh gá leis. Tháinig na príosúnaigh ar ais ó ghlaoch an rolla, an mhaidin áirithe sin. D’fhéadfadh an ‘rolla’ leanacht ar aghaidh ar feadh dhá uair an chloig – sórt ‘ciapadh príosúnach’ a bhí ann – iad a choinneáil ina seasamh sa bhfuacht, gan éadaí cearta ná bróga. Fuaireadar boladh fataí rósta ar dtús. Bhí na mná tar éis cipíní a bhailiú agus cúpla fata a róstadh i ngan fhios do na gardaí. Agus ansin gan choinne, tugadh ‘cáca’ amach in onóir Mhiki. Slisíní beaga bídeacha aráin, ceann os cionn an chinn eile agus beagán margairín agus siúcra mar mhaisiúcháin timpeall orthu. Agus coinneal ina lár. Ní raibh a fhios acu cá as a dtáinig sé. Ach thuig Tomi níos déanaí gur choinnigh na mná a gcuid ‘rations’ nó an chiondáil agus cé go raibh siad stiúgtha, beagnach básaithe leis an ocras, rinne siad íobairt chun go mbeadh ceiliúradh ag an bpáiste. ‘Cuimhním ar an spiorad a choinnigh beo muid,’ arsa Tomi.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/feicim-spiorad-iontach-i-measc-an-phobail-a-deir-tomi-reichental/|teideal=‘Feicim spiorad iontach i measc an phobail’ a deir Tomi Reichental|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=3 Aibreán 2020|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> === Saoradh === Scaoileadh Tomi Reichental saor in Aibreán na bliana 1945 (chomh maith lena a mháthair Judith, a dheartháir Miki, a chol ceathrar Chava agus a máthair siúd, Aintín Margot). Agus cé gur éirigh leo sin teacht slán ón uafás, fuair sé amach gur dúnmharaíodh 35 gaol leis. Cailleadh a sheantuistí, a chuid uncailí, aintíní agus col ceathracha san Uileloscadh.<ref name=":0" /> Chaith Tomi tamall san ospidéal tar éis an ‘saoradh’. Ní nach ionadh bhí sé beag, tanaí agus gan mórán nirt aige. Bhí a aintín Margot san ospidéal freisin agus thugadh seisean aire di. Ní raibh mórán scil ag Arm na Breataine a shaor iad i gcúrsaí beathaithe. Níorbh é bia an airm a d’fheil daoine nach raibh aon chleachtadh acu ar bhéilí próitéine ná ar bhéilí do shaighdiúirí. Fuair 2,000 príosúnach bás sular thuigeadar an botún. Fuair 14,000 eile bás i rith na míosa ina dhiaidh sin. === Deireadh an chogaidh === Scaradh athair agus máthair Tomi Reichental óna chéile agus iad ar a dteitheadh ó na Naitsithe. Fuarthas greim ar an athair agus cuireadh ar thraein é. Agus é ar an traein sin ar a bhealach go Auschwitz agus é beagnach cinnte nach raibh i ndán dó ach an bás, casadh fear eile ar athair Tomi sa charráiste, a bhí plódaithe le príosúnaigh. Creachadóir taisceadán, nó ''‘safe-cracker’'' a bhí sa bhfear eile. D’éirigh leis an glas ar dhoras an charráiste a oscailt agus ''away'' leo sa sneachta. Chaith an t-athair an chuid eile den chogadh ag troid i dteannta na gceannairceach i sléibhte na Slóvaice. Rinne sé a bhealach ar ais chuig a bhaile dúchais Merasice na Slóvaice, tar éis an chogaidh. Chuala an t-athair go raibh liosta i bPrág de na Giúdaigh as an tSlóvaic a bhí fós beo.  Ní raibh sé éasca aige a bhealach a dhéanamh go Prág agus oifig na Croise Deirge, a bhí 400 ciliméadar uaidh. Ach rinne sé an turas agus nuair a léigh sé an liosta, nach bhfaca sé ainmneacha a mhná céile agus na ngasúr, Micí agus Tomi ansin. Bhí siad beo. Bhí Tomi, a mháthair, a chol ceathrar Chava, a aint Margot, agus a dheartháir Micí fós ag cur fúthu i gcampa Bergen Belsen tar éis an chogaidh. Ní raibh aon áit eile acu le dul. Bhíodar cinnte de go raibh an t-athair básaithe, agus eisean den bharúil chéanna fúthusan.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/la-amhain-i-1945-scriobh-fear-a-ainm-ar-bhalla-ban/|teideal=Lá amháin i 1945, scríobh fear a ainm ar bhalla bán…|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=17 Lúnasa 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> == In Éirinn == In 1959, tháinig Tomi Reichental go hÉirinn agus rinneadh saoránach de chuid na hÉireann de. D’fhan Reichental ina thost ar feadh an chuid is mó dá shaol faoin uafás a chonaic sé. === Oideachasóir === Roimh 2000 níor oscail Tomi a bhéal, níor labhair sé amach faoin méid a tharla dó ná níor inis a scéal pearsanta. Sa bhliain 2000 tháinig an lá go bhfaca sé go bhféadfadh sé maitheas a dhéanamh agus athmhuintearas a chothú, agus scéal an Uileloscadh á insint aige. Thosaigh sé gan mórán poiblíochta ná fógraí sa bhliain 2000, nuair a d’iarr cara leo freastal ar ócáid i gcoláiste oideachais Eaglais na hÉireann i Ráth Maonais. Bhí scéal aige nár inis sé cheana. Ón uair sin amach, thosaigh Tomi ar mhisean cuimhneacháin, caoinfhulaingthe agus athmhuintearais a roinn sé le mic léinn ar fud na tíre nuair a labhair sé leo faoinar tharla dó.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/news-events/bronnann-ollscoil-mh-nuad-docht-ireachta-oinigh|teideal=Bronnann Ollscoil Mhá Nuad Dochtúireachtaí Oinigh {{!}} Maynooth University|work=www.maynoothuniversity.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> I rith an scór blianta 2000-2020, chuaigh Tomi ar fud na hEorpa, go Meiriceá, go dtí an Meánoirthear, chomh fada soir leis an bPolainn agus soir ó dheas go dtí Boisnia. Rinneadh clár faisnéise ar RTÉ faoi, dar teideal ''I Was a Boy in Belsen'', a bhí bunaithe ar shaol Tomi. Foilsíodh ansin a dhírbheathaisnéis ardéilimh ''I Was a Boy In Belsen''. In iomlán rinneadar trí fhadscannán faisnéise do RTÉ agus Fís Éireann agus thugadar cuairteanna oideachais freisin ar ollscoileanna agus ar choláistí agus na scannáin á dtaispeáint acu. In 2013 bronnadh Gradam Fiúntais Náisiún na Gearmáin''e'' air mar aitheantas as ''‘an obair gan staonadh atá déanta aige chun cur i gcoinne na seineafóibe, an chiníochais agus go háirithe a thiomantas don athmhuintearas agus an aird a tharraing sé ar an mbaois a bhaineann leis an bhfuath.’'' Ainmníodh scoláireacht as Reichental i Meitheamh na bliana 2015, tráth ar bhain sé an ceithre scór amach. Bronntar an scoláireacht sin ar mhac léinn nó ar iníon léinn a gceaptar í a bheith tuillte acu. Craobh na hÉireann d’Iontaobhas Oideachais an Uileloiscthe a bhronnann an scoláireacht sin ar dhaoine.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caint-a-tabhairt-in-oeg-ag-tomi-reichental-udar-i-was-a-boy-in-belsen/|teideal=Caint á tabhairt in OÉG ag Tomi Reichental, údar I Was a Boy in Belsen|údar=Kevin Hickey|dáta=4 Samhain 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> Agus é ag dul in aois, agus babhtaí tinnis air ó am go ham, níor stop sé sin é nuair a chuala sé go mb’fhéidir go raibh ábhar scannáin eile ann.<ref name=":0" /> Bronnadh trí dhochtúireacht oinigh air.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Comhdháil Wannsee]] 1942, [[Uileloscadh|An tUileloscadh]], [[Séanadh an Uileloiscthe]] == Naisc sheachtracha == * An leabhar ''I was a Boy in Belsen'' le Tomi Reichental (2011) O'Brien Press. ISBN <bdi>9781847172273</bdi><ref>{{Luaigh foilseachán|title=I Was a Boy in Belsen|publisher=The O'Brien Press|date=2011|location=New York|author=Tomi Reichenthal, Nicola Pierce}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=1GdVZ2mp7lg Físeán: Léacht de chuid Reichental] i g[[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|COBÁC]], 2015.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Surviving Bergen-Belsen {{!}} Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=1GdVZ2mp7lg|date=2015-04-17|author=UCD - University College Dublin}}</ref> * Físeán: [https://www.youtube.com/watch?v=X2iSCv5n6WI Agallamh le Reichental i nGaillimh], 2018<ref>{{Luaigh foilseachán|title=First Thought Talk with Holocaust survivor Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=X2iSCv5n6WI|date=2018-08-24|author=Galway International Arts Festival}}</ref> * [https://vimeo.com/367009821 Físeán: Léacht de chuid Reichental] in 2019.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tomi Reichental, Surviving Bergen-Belsen|url=https://vimeo.com/367009821|language=en-IE|author=vimeo.com}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=OPBqq5K5pDE Físeán: Agallamh in 2023].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Surviving the Holocaust - Discussion with Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=OPBqq5K5pDE|date=2023-09-26|author=Humanist Association of Ireland}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=-lTewdqZeFk Tomi Reichental ar cuairt go Coláiste an Phiarsaigh]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tomi Reichental ar cuairt go Coláiste an Phiarsaigh|url=https://www.youtube.com/watch?v=-lTewdqZeFk|date=2014-04-03|author=Coláiste An Phiarsaigh}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Reichental, Tomi }} [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1935]] [[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha an 20ú haois]] [[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine Slóvacacha]] [[Catagóir:Marthanóirí]] [[Catagóir:Marthanóirí ón Uileloscadh]] o62zzkrl39r5hvtcut5rsq851zespwz 1316983 1316982 2026-06-07T12:02:11Z TGcoa 21229 1316983 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Marthanóir ón [[Uileloscadh]] ba ea '''Tomáš''' '''(Tomi)''' '''Reichental''' (26<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.universityofgalway.ie/irish-centre-human-rights/newsevents/newsarchive/holocaust-memorial-event-for-2020.html#|teideal=News Archive - University of Galway|work=www.universityofgalway.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> Meitheamh 1935 – 31 Bealtaine 2026<ref>{{Lua idirlín|url=https://president.ie/index.php/ga/media-library/news-releases/statement-by-president-connolly-on-the-death-of-tomi-reichental|teideal=Media Library News Releases|údar=Office of the President of Ireland|language=ga|work=president.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref>). In 1944 cuireadh chuig [[Campa géibhinn Bergen-Belsen|campa comhchruinnithe Bergen-Belsen]] é in éineacht lena mháthair. Sa bhliain 2000, chuir Tomi tús le tionscnamh oideachais agus athmhuintearais a thabharfadh mórthimpeall na hÉireann é, ag caint go háirithe le scoláirí dara leibhéal. Bhí sé mar aidhm aige oideachas a chur ar dhaoine faoi na rudaí a tharla le linn an Uileloscadh ionas gur féidir linn cuimhneamh ar na daoine a fuair bás ann agus mar sin ní tharlaíonn sé go deo arís.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/turas-deireanach-tomi-reichental-fathach-fir/|teideal=Turas deireanach Tomi Reichental, fathach fir|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=5 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.waterfordcouncil.ie/ga/age-action-ireland-an-audience-with-tomi-reichental/|teideal=Age Action Ireland – Éisteacht le Tomi Reichental – Comhairle Cathrach agus Contae Phort Láirge|work=www.waterfordcouncil.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> [[Íomhá:Merőce templom 1.jpg|clé|mion|220x220px|Séipéal i Merašice ]] [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 183-78475-0001, Bratislava, Frick und Globke.jpg|clé|mion|220x220px|Naitsithe i m[[An Bhratasláiv|Bratasláiv]] 1941]] [[Íomhá:Holocaust museum, Sered, Slovakia.jpg|clé|mion|220x220px|An campa coinneála Sered sa tSlóvaic]] [[Íomhá:Vagón de prisioneros del ejército Nazi..JPG|clé|mion|220x220px|Seacht lá agus seacht n-oíche a bhíodar ar an traein bhrocach, phlódaithe sin.]] [[Íomhá:Bergen-Belsen Katalog S 114.jpg|clé|mion|220x220px|[[Campa Bergen-Belsen]],      17 Aibreán 1945]] [[Íomhá:Bergen Belsen Liberation 03.jpg|clé|mion|220x220px|Coirp i m[[Campa Bergen-Belsen]], 19 Aibreán 1945]] [[Íomhá:PikiWiki Israel 1716 Ship of Illigal Immigrants to Israel אנית מעפילים כנסת ישראל.JPG|clé|mion|220x220px|inimirce neamhdhleathach go dtí Iosrael, Samhain 1946]] == Óige == Rugadh Tomi Reichental sa bhliain 1935 i sráidbhaile Merašice / Piestany faoin tuath sa t[[An tSeicslóvaic|Seicslóvaic]] ([[an tSlóvaic]] anois). Nuair a bhí sé ina ghasúr óg, thréig sé féin, a mháthair, a dheartháir Miki, a mháthair chríonna, a aintín agus a chol ceathair, an baile sa t[[An tSlóvaic|Slóvaic]]. Bhí an [[Gestapo]] agus a gcomhghuaillithe sa tír ar a dtóir. Rugadh orthu agus iad i mbaile [[An Bhratasláiv|Bratasláiv]]. Naoi mbliana d’aois a bhí Tomi nuair a rug saighdiúirí an Gestapo air. Tugadh go dtí campa coinneála Sered sa tSlóvaic ansin iad, áit a raibh an coirpeach cogaidh [[Alois Brunner]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alois Brunner|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Alois_Brunner&oldid=1357093678|journal=Wikipedia|date=2026-05-31|language=en}}</ref> lonnaithe, fear brúidiúil nár éirigh leis na húdaráis breith air riamh agus a cheaptar a bheith marbh sna 2000idí. Cuireadh ar aghaidh chuig [[Campa Géibhinn Auschwitz|campaí uafáis Auschwitz]] iad. Triúr páistí a bhí ar an turas sin in éindí lena máthair sa mbliain 1944 – Tomi, a dheartháir Miki agus a chol ceathrar Chava. Ní raibh Tomi Reichental ach naoi mbliana d’aois Ansin bhuamáil na Comhghuaillithe an líne thraenach agus athraíodh a gceann scríbe go [[Campa Bergen-Belsen]]. Seacht lá agus seacht n-oíche a bhíodar ar an traein bhrocach, phlódaithe sin. === Cuntas finné súl sa champa === Agus é ag tabhairt chun cuimhne an méid a chonaic sé agus an boladh a bhain leis an áit, dúirt Tomi Reichental gurbh iad an [[Fiabhras tíofóideach|tíofóideach]] agus an [[An Diftéire|diftéire]] ba mhó ba thrúig bháis do dhaoine, ach go raibh na céadta ag fáil bháis leis an ocras agus an fuacht chomh maith. “Ag tarraingt ar dheireadh ár dtréimhse i gcampa Bergen-Belsen,’ dúirt sé, ‘bhí daoine ag fáil bháis i gcaitheamh an ama. Bhíodar cloíte ag an ocras, ag an tífeas, agus ag galair dhifriúla eile.“ “Tógadh na coirp amach as radharc agus loisceadh iad. Leis an aimsir, áfach, is amhlaidh a bhí coirp á gcarnadh anuas ar a chéile agus iad le feiceáil os comhair na mbeairicí seo againne. Dúirt na saighdiúirí a shaor sinn go bhfuair siad boladh na gcorp dhá mhíle amach ón gcampa. “Níorbh fhéidir le gasúr súgradh mar a dhéanfadh gnáthghasúir. Ní dhearnamar aon gháire ná aon ghol. Dá mbeifeá ‘dána’, d’fhéadfaí go mbuailfí thú nó fiú go mbuailfí chun báis thú. Chonaic mé féin ar fad é le mo dhá shúil,” a dúirt Reichental. "An bhliain dheireanach a chaith mise agus mo mhuintir i mBergen-Belsen, caitheadh na sluaite ó champa Auschwitz, a bhí díreach dúnta, isteach sa mhullach orainn.’ Nuair a tháinig na sluaite sin, ba mhinic suas le 700 príosúnach a bheith caite le chéile i gcábán a mbíodh 150 nó 200 ann roimhe sin. D’fhéadfá a rá gur ‘rabharta’ a bhí ansin. Ní raibh na créamatóiriamaí in ann feidhmiú. De réir mar a bhásaigh na daoine, caitheadh a gcorp ar fud na háite." Ar éigean go bhféadfá anraith a thabhairt air. Ach bhíodh corrphíosa tornapa nó fata in san meascán a thugtaí isteach sa gcábán le dáileadh ar an scata príosúnach a bhí ansin. Choinníodh a Aintín Margot na páistí siar ón slua a bhailigh chun greim a fháil ar an anraith. ‘Fan go dtí an deireadh,’ a deireadh sí. ‘Beidh níos mó maitheasa ag bun an channa, má bhíonn foighid agaibh.’ Tá cuimhne mhaith ag Tomi freisin ar chailín, thart ar 15 bliain d’aois, a bhí sa chábán in éindí leo. ‘Ní féidir liom í a dhearmad,’ a dúirt sé. ‘Cailín álainn dathúil. Thug sí aire do na páistí ar fad, ag múineadh cluichí, ceoil agus amhrán dúinn.’ D'inis Tomi scéal an cháca go minic. Bhí Miki 13 bliain agus iad i mBergen-Belsen. Sa ghnáthshaol bheadh ‘[[Bar Mitzvah]]’ ag a leithéid – agus é feasta ina fhear mór sa chlann, réidh le háit an athar a ghlacadh dá mbeadh gá leis. Tháinig na príosúnaigh ar ais ó ghlaoch an rolla, an mhaidin áirithe sin. D’fhéadfadh an ‘rolla’ leanacht ar aghaidh ar feadh dhá uair an chloig – sórt ‘ciapadh príosúnach’ a bhí ann – iad a choinneáil ina seasamh sa bhfuacht, gan éadaí cearta ná bróga. Fuaireadar boladh fataí rósta ar dtús. Bhí na mná tar éis cipíní a bhailiú agus cúpla fata a róstadh i ngan fhios do na gardaí. Agus ansin gan choinne, tugadh ‘cáca’ amach in onóir Mhiki. Slisíní beaga bídeacha aráin, ceann os cionn an chinn eile agus beagán margairín agus siúcra mar mhaisiúcháin timpeall orthu. Agus coinneal ina lár. Ní raibh a fhios acu cá as a dtáinig sé. Ach thuig Tomi níos déanaí gur choinnigh na mná a gcuid ‘rations’ nó an chiondáil agus cé go raibh siad stiúgtha, beagnach básaithe leis an ocras, rinne siad íobairt chun go mbeadh ceiliúradh ag an bpáiste. ‘Cuimhním ar an spiorad a choinnigh beo muid,’ arsa Tomi.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/feicim-spiorad-iontach-i-measc-an-phobail-a-deir-tomi-reichental/|teideal=‘Feicim spiorad iontach i measc an phobail’ a deir Tomi Reichental|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=3 Aibreán 2020|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> === Saoradh === Scaoileadh Tomi Reichental saor in Aibreán na bliana 1945 (chomh maith lena a mháthair Judith, a dheartháir Miki, a chol ceathrar Chava agus a máthair siúd, Aintín Margot). Agus cé gur éirigh leo sin teacht slán ón uafás, fuair sé amach gur dúnmharaíodh 35 gaol leis. Cailleadh a sheantuistí, a chuid uncailí, aintíní agus col ceathracha san Uileloscadh.<ref name=":0" /> Chaith Tomi tamall san ospidéal tar éis an ‘saoradh’. Ní nach ionadh bhí sé beag, tanaí agus gan mórán nirt aige. Bhí a aintín Margot san ospidéal freisin agus thugadh seisean aire di. Ní raibh mórán scil ag Arm na Breataine a shaor iad i gcúrsaí beathaithe. Níorbh é bia an airm a d’fheil daoine nach raibh aon chleachtadh acu ar bhéilí próitéine ná ar bhéilí do shaighdiúirí. Fuair 2,000 príosúnach bás sular thuigeadar an botún. Fuair 14,000 eile bás i rith na míosa ina dhiaidh sin. === Deireadh an chogaidh === Scaradh athair agus máthair Tomi Reichental óna chéile agus iad ar a dteitheadh ó na Naitsithe. Fuarthas greim ar an athair agus cuireadh ar thraein é. Agus é ar an traein sin ar a bhealach go Auschwitz agus é beagnach cinnte nach raibh i ndán dó ach an bás, casadh fear eile ar athair Tomi sa charráiste, a bhí plódaithe le príosúnaigh. Creachadóir taisceadán, nó ''‘safe-cracker’'' a bhí sa bhfear eile. D’éirigh leis an glas ar dhoras an charráiste a oscailt agus ''away'' leo sa sneachta. Chaith an t-athair an chuid eile den chogadh ag troid i dteannta na gceannairceach i sléibhte na Slóvaice. Rinne sé a bhealach ar ais chuig a bhaile dúchais Merasice na Slóvaice, tar éis an chogaidh. Chuala an t-athair go raibh liosta i bPrág de na Giúdaigh as an tSlóvaic a bhí fós beo.  Ní raibh sé éasca aige a bhealach a dhéanamh go Prág agus oifig na Croise Deirge, a bhí 400 ciliméadar uaidh. Ach rinne sé an turas agus nuair a léigh sé an liosta, nach bhfaca sé ainmneacha a mhná céile agus na ngasúr, Micí agus Tomi ansin. Bhí siad beo. Bhí Tomi, a mháthair, a chol ceathrar Chava, a aint Margot, agus a dheartháir Micí fós ag cur fúthu i gcampa Bergen Belsen tar éis an chogaidh. Ní raibh aon áit eile acu le dul. Bhíodar cinnte de go raibh an t-athair básaithe, agus eisean den bharúil chéanna fúthusan.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/la-amhain-i-1945-scriobh-fear-a-ainm-ar-bhalla-ban/|teideal=Lá amháin i 1945, scríobh fear a ainm ar bhalla bán…|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=17 Lúnasa 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> == In Éirinn == In 1959, tháinig Tomi Reichental go hÉirinn agus rinneadh saoránach de chuid na hÉireann de. D’fhan Reichental ina thost ar feadh an chuid is mó dá shaol faoin uafás a chonaic sé. === Oideachasóir === Roimh 2000 níor oscail Tomi a bhéal, níor labhair sé amach faoin méid a tharla dó ná níor inis a scéal pearsanta. Sa bhliain 2000 tháinig an lá go bhfaca sé go bhféadfadh sé maitheas a dhéanamh agus athmhuintearas a chothú, agus scéal an Uileloscadh á insint aige. Thosaigh sé gan mórán poiblíochta ná fógraí sa bhliain 2000, nuair a d’iarr cara leo freastal ar ócáid i gcoláiste oideachais Eaglais na hÉireann i Ráth Maonais. Bhí scéal aige nár inis sé cheana. Ón uair sin amach, thosaigh Tomi ar mhisean cuimhneacháin, caoinfhulaingthe agus athmhuintearais a roinn sé le mic léinn ar fud na tíre nuair a labhair sé leo faoinar tharla dó.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/news-events/bronnann-ollscoil-mh-nuad-docht-ireachta-oinigh|teideal=Bronnann Ollscoil Mhá Nuad Dochtúireachtaí Oinigh {{!}} Maynooth University|work=www.maynoothuniversity.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> I rith an scór blianta 2000-2020, chuaigh Tomi ar fud na hEorpa, go Meiriceá, go dtí an Meánoirthear, chomh fada soir leis an bPolainn agus soir ó dheas go dtí Boisnia. Rinneadh clár faisnéise ar RTÉ faoi, dar teideal ''I Was a Boy in Belsen'', a bhí bunaithe ar shaol Tomi. Foilsíodh ansin a dhírbheathaisnéis ardéilimh ''I Was a Boy In Belsen''. In iomlán rinneadar trí fhadscannán faisnéise do RTÉ agus Fís Éireann agus thugadar cuairteanna oideachais freisin ar ollscoileanna agus ar choláistí agus na scannáin á dtaispeáint acu. In 2013 bronnadh Gradam Fiúntais Náisiún na Gearmáin''e'' air mar aitheantas as ''‘an obair gan staonadh atá déanta aige chun cur i gcoinne na seineafóibe, an chiníochais agus go háirithe a thiomantas don athmhuintearas agus an aird a tharraing sé ar an mbaois a bhaineann leis an bhfuath.’'' Ainmníodh scoláireacht as Reichental i Meitheamh na bliana 2015, tráth ar bhain sé an ceithre scór amach. Bronntar an scoláireacht sin ar mhac léinn nó ar iníon léinn a gceaptar í a bheith tuillte acu. Craobh na hÉireann d’Iontaobhas Oideachais an Uileloiscthe a bhronnann an scoláireacht sin ar dhaoine.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caint-a-tabhairt-in-oeg-ag-tomi-reichental-udar-i-was-a-boy-in-belsen/|teideal=Caint á tabhairt in OÉG ag Tomi Reichental, údar I Was a Boy in Belsen|údar=Kevin Hickey|dáta=4 Samhain 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> Agus é ag dul in aois, agus babhtaí tinnis air ó am go ham, níor stop sé sin é nuair a chuala sé go mb’fhéidir go raibh ábhar scannáin eile ann.<ref name=":0" /> Bronnadh trí dhochtúireacht oinigh air.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Comhdháil Wannsee]] 1942, [[Uileloscadh|An tUileloscadh]], [[Séanadh an Uileloiscthe]] == Naisc sheachtracha == * An leabhar ''I was a Boy in Belsen'' le Tomi Reichental (2011) O'Brien Press. ISBN <bdi>9781847172273</bdi><ref>{{Luaigh foilseachán|title=I Was a Boy in Belsen|publisher=The O'Brien Press|date=2011|location=New York|author=Tomi Reichenthal, Nicola Pierce}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=1GdVZ2mp7lg Físeán: Léacht de chuid Reichental] i g[[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|COBÁC]], 2015.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Surviving Bergen-Belsen {{!}} Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=1GdVZ2mp7lg|date=2015-04-17|author=UCD - University College Dublin}}</ref> * Físeán: [https://www.youtube.com/watch?v=X2iSCv5n6WI Agallamh le Reichental i nGaillimh], 2018<ref>{{Luaigh foilseachán|title=First Thought Talk with Holocaust survivor Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=X2iSCv5n6WI|date=2018-08-24|author=Galway International Arts Festival}}</ref> * [https://vimeo.com/367009821 Físeán: Léacht de chuid Reichental] in 2019.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tomi Reichental, Surviving Bergen-Belsen|url=https://vimeo.com/367009821|language=en-IE|author=vimeo.com}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=OPBqq5K5pDE Físeán: Agallamh in 2023].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Surviving the Holocaust - Discussion with Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=OPBqq5K5pDE|date=2023-09-26|author=Humanist Association of Ireland}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=-lTewdqZeFk Tomi Reichental ar cuairt go Coláiste an Phiarsaigh]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tomi Reichental ar cuairt go Coláiste an Phiarsaigh|url=https://www.youtube.com/watch?v=-lTewdqZeFk|date=2014-04-03|author=Coláiste An Phiarsaigh}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Reichental, Tomi }} [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1935]] [[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha an 20ú haois]] [[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine Slóvacacha]] [[Catagóir:Marthanóirí]] [[Catagóir:Marthanóirí ón Uileloscadh]] 2ijf1nf69db73mt3y3rqbis1813bhf3 1316984 1316983 2026-06-07T12:57:04Z TGcoa 21229 1316984 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Marthanóir ón [[Uileloscadh]] ba ea '''Tomáš''' '''(Tomi)''' '''Reichental''' (26<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.universityofgalway.ie/irish-centre-human-rights/newsevents/newsarchive/holocaust-memorial-event-for-2020.html#|teideal=News Archive - University of Galway|work=www.universityofgalway.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> Meitheamh 1935 – 31 Bealtaine 2026<ref>{{Lua idirlín|url=https://president.ie/index.php/ga/media-library/news-releases/statement-by-president-connolly-on-the-death-of-tomi-reichental|teideal=Media Library News Releases|údar=Office of the President of Ireland|language=ga|work=president.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref>). In 1944 cuireadh chuig [[Campa géibhinn Bergen-Belsen|campa comhchruinnithe Bergen-Belsen]] é in éineacht lena mháthair. Sa bhliain 2000, chuir Tomi tús le tionscnamh oideachais agus athmhuintearais a thabharfadh mórthimpeall na hÉireann é, ag caint go háirithe le scoláirí dara leibhéal. Bhí sé mar aidhm aige oideachas a chur ar dhaoine faoi na rudaí a tharla le linn an Uileloscadh ionas gur féidir linn cuimhneamh ar na daoine a fuair bás ann agus mar sin ní tharlaíonn sé go deo arís.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/turas-deireanach-tomi-reichental-fathach-fir/|teideal=Turas deireanach Tomi Reichental, fathach fir|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=5 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.waterfordcouncil.ie/ga/age-action-ireland-an-audience-with-tomi-reichental/|teideal=Age Action Ireland – Éisteacht le Tomi Reichental – Comhairle Cathrach agus Contae Phort Láirge|work=www.waterfordcouncil.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> [[Íomhá:Merőce templom 1.jpg|clé|mion|220x220px|Séipéal i Merašice; feictear é sa bhfíseán seo<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title='Til the Tenth Generation' - Tomi Reichental (part 2)|url=https://www.youtube.com/watch?v=bjcRA3KRsa4|date=2022-03-25|author=Holocaust Education Ireland}}</ref> ]] [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 183-78475-0001, Bratislava, Frick und Globke.jpg|clé|mion|220x220px|Naitsithe i m[[An Bhratasláiv|Bratasláiv]] 1941]] [[Íomhá:Holocaust museum, Sered, Slovakia.jpg|clé|mion|220x220px|An campa coinneála Sered sa tSlóvaic]] [[Íomhá:Vagón de prisioneros del ejército Nazi..JPG|clé|mion|220x220px|Seacht lá agus seacht n-oíche a bhíodar ar an traein bhrocach, phlódaithe sin.]] [[Íomhá:Bergen-Belsen Katalog S 114.jpg|clé|mion|220x220px|[[Campa Bergen-Belsen]],      17 Aibreán 1945]] [[Íomhá:Bergen Belsen Liberation 03.jpg|clé|mion|220x220px|Coirp i m[[Campa Bergen-Belsen]], 19 Aibreán 1945]] [[Íomhá:PikiWiki Israel 1716 Ship of Illigal Immigrants to Israel אנית מעפילים כנסת ישראל.JPG|clé|mion|220x220px|inimirce neamhdhleathach go dtí Iosrael, Samhain 1946]] == Óige == Rugadh Tomi Reichental sa bhliain 1935 i sráidbhaile Merašice / Piestany faoin tuath sa t[[An tSeicslóvaic|Seicslóvaic]] ([[an tSlóvaic]] anois). Nuair a bhí sé ina ghasúr óg, thréig sé féin, a mháthair, a dheartháir Miki, a mháthair chríonna, a aintín agus a chol ceathair, an baile sa t[[An tSlóvaic|Slóvaic]]. Bhí an [[Gestapo]] agus a gcomhghuaillithe sa tír ar a dtóir. Rugadh orthu agus iad i mbaile [[An Bhratasláiv|Bratasláiv]]. Naoi mbliana d’aois a bhí Tomi nuair a rug saighdiúirí an Gestapo air. Tugadh go dtí campa coinneála Sered sa tSlóvaic ansin iad, áit a raibh an coirpeach cogaidh [[Alois Brunner]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alois Brunner|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Alois_Brunner&oldid=1357093678|journal=Wikipedia|date=2026-05-31|language=en}}</ref> lonnaithe, fear brúidiúil nár éirigh leis na húdaráis breith air riamh agus a cheaptar a bheith marbh sna 2000idí. Cuireadh ar aghaidh chuig [[Campa Géibhinn Auschwitz|campaí uafáis Auschwitz]] iad. Triúr páistí a bhí ar an turas sin in éindí lena máthair sa mbliain 1944 – Tomi, a dheartháir Miki agus a chol ceathrar Chava. Ní raibh Tomi Reichental ach naoi mbliana d’aois Ansin bhuamáil na Comhghuaillithe an líne thraenach agus athraíodh a gceann scríbe go [[Campa Bergen-Belsen]]. Seacht lá agus seacht n-oíche a bhíodar ar an traein bhrocach, phlódaithe sin. === Cuntas finné súl sa champa === Agus é ag tabhairt chun cuimhne an méid a chonaic sé agus an boladh a bhain leis an áit, dúirt Tomi Reichental gurbh iad an [[Fiabhras tíofóideach|tíofóideach]] agus an [[An Diftéire|diftéire]] ba mhó ba thrúig bháis do dhaoine, ach go raibh na céadta ag fáil bháis leis an ocras agus an fuacht chomh maith. “Ag tarraingt ar dheireadh ár dtréimhse i gcampa Bergen-Belsen,’ dúirt sé, ‘bhí daoine ag fáil bháis i gcaitheamh an ama. Bhíodar cloíte ag an ocras, ag an tífeas, agus ag galair dhifriúla eile.“ “Tógadh na coirp amach as radharc agus loisceadh iad. Leis an aimsir, áfach, is amhlaidh a bhí coirp á gcarnadh anuas ar a chéile agus iad le feiceáil os comhair na mbeairicí seo againne. Dúirt na saighdiúirí a shaor sinn go bhfuair siad boladh na gcorp dhá mhíle amach ón gcampa. “Níorbh fhéidir le gasúr súgradh mar a dhéanfadh gnáthghasúir. Ní dhearnamar aon gháire ná aon ghol. Dá mbeifeá ‘dána’, d’fhéadfaí go mbuailfí thú nó fiú go mbuailfí chun báis thú. Chonaic mé féin ar fad é le mo dhá shúil,” a dúirt Reichental. "An bhliain dheireanach a chaith mise agus mo mhuintir i mBergen-Belsen, caitheadh na sluaite ó champa Auschwitz, a bhí díreach dúnta, isteach sa mhullach orainn.’ Nuair a tháinig na sluaite sin, ba mhinic suas le 700 príosúnach a bheith caite le chéile i gcábán a mbíodh 150 nó 200 ann roimhe sin. D’fhéadfá a rá gur ‘rabharta’ a bhí ansin. Ní raibh na créamatóiriamaí in ann feidhmiú. De réir mar a bhásaigh na daoine, caitheadh a gcorp ar fud na háite." Ar éigean go bhféadfá anraith a thabhairt air. Ach bhíodh corrphíosa tornapa nó fata in san meascán a thugtaí isteach sa gcábán le dáileadh ar an scata príosúnach a bhí ansin. Choinníodh a Aintín Margot na páistí siar ón slua a bhailigh chun greim a fháil ar an anraith. ‘Fan go dtí an deireadh,’ a deireadh sí. ‘Beidh níos mó maitheasa ag bun an channa, má bhíonn foighid agaibh.’ Tá cuimhne mhaith ag Tomi freisin ar chailín, thart ar 15 bliain d’aois, a bhí sa chábán in éindí leo. ‘Ní féidir liom í a dhearmad,’ a dúirt sé. ‘Cailín álainn dathúil. Thug sí aire do na páistí ar fad, ag múineadh cluichí, ceoil agus amhrán dúinn.’ D'inis Tomi scéal an cháca go minic. Bhí Miki 13 bliain agus iad i mBergen-Belsen. Sa ghnáthshaol bheadh ‘[[Bar Mitzvah]]’ ag a leithéid – agus é feasta ina fhear mór sa chlann, réidh le háit an athar a ghlacadh dá mbeadh gá leis. Tháinig na príosúnaigh ar ais ó ghlaoch an rolla, an mhaidin áirithe sin. D’fhéadfadh an ‘rolla’ leanacht ar aghaidh ar feadh dhá uair an chloig – sórt ‘ciapadh príosúnach’ a bhí ann – iad a choinneáil ina seasamh sa bhfuacht, gan éadaí cearta ná bróga. Fuaireadar boladh fataí rósta ar dtús. Bhí na mná tar éis cipíní a bhailiú agus cúpla fata a róstadh i ngan fhios do na gardaí. Agus ansin gan choinne, tugadh ‘cáca’ amach in onóir Mhiki. Slisíní beaga bídeacha aráin, ceann os cionn an chinn eile agus beagán margairín agus siúcra mar mhaisiúcháin timpeall orthu. Agus coinneal ina lár. Ní raibh a fhios acu cá as a dtáinig sé. Ach thuig Tomi níos déanaí gur choinnigh na mná a gcuid ‘rations’ nó an chiondáil agus cé go raibh siad stiúgtha, beagnach básaithe leis an ocras, rinne siad íobairt chun go mbeadh ceiliúradh ag an bpáiste. ‘Cuimhním ar an spiorad a choinnigh beo muid,’ arsa Tomi.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/feicim-spiorad-iontach-i-measc-an-phobail-a-deir-tomi-reichental/|teideal=‘Feicim spiorad iontach i measc an phobail’ a deir Tomi Reichental|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=3 Aibreán 2020|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> === Saoradh === Scaoileadh Tomi Reichental saor in Aibreán na bliana 1945 (chomh maith lena a mháthair Judith, a dheartháir Miki, a chol ceathrar Chava agus a máthair siúd, Aintín Margot). Agus cé gur éirigh leo sin teacht slán ón uafás, fuair sé amach gur dúnmharaíodh 35 gaol leis. Cailleadh a sheantuistí, a chuid uncailí, aintíní agus col ceathracha san Uileloscadh.<ref name=":0" /> Chaith Tomi tamall san ospidéal tar éis an ‘saoradh’. Ní nach ionadh bhí sé beag, tanaí agus gan mórán nirt aige. Bhí a aintín Margot san ospidéal freisin agus thugadh seisean aire di. Ní raibh mórán scil ag Arm na Breataine a shaor iad i gcúrsaí beathaithe. Níorbh é bia an airm a d’fheil daoine nach raibh aon chleachtadh acu ar bhéilí próitéine ná ar bhéilí do shaighdiúirí. Fuair 2,000 príosúnach bás sular thuigeadar an botún. Fuair 14,000 eile bás i rith na míosa ina dhiaidh sin. === Deireadh an chogaidh === Scaradh athair agus máthair Tomi Reichental óna chéile agus iad ar a dteitheadh ó na Naitsithe. Fuarthas greim ar an athair agus cuireadh ar thraein é. Agus é ar an traein sin ar a bhealach go Auschwitz agus é beagnach cinnte nach raibh i ndán dó ach an bás, casadh fear eile ar athair Tomi sa charráiste, a bhí plódaithe le príosúnaigh. Creachadóir taisceadán, nó ''‘safe-cracker’'' a bhí sa bhfear eile. D’éirigh leis an glas ar dhoras an charráiste a oscailt agus ''away'' leo sa sneachta. Chaith an t-athair an chuid eile den chogadh ag troid i dteannta na gceannairceach i sléibhte na Slóvaice. Rinne sé a bhealach ar ais chuig a bhaile dúchais Merasice na Slóvaice, tar éis an chogaidh. Chuala an t-athair go raibh liosta i bPrág de na Giúdaigh as an tSlóvaic a bhí fós beo.  Ní raibh sé éasca aige a bhealach a dhéanamh go Prág agus oifig na Croise Deirge, a bhí 400 ciliméadar uaidh. Ach rinne sé an turas agus nuair a léigh sé an liosta, nach bhfaca sé ainmneacha a mhná céile agus na ngasúr, Micí agus Tomi ansin. Bhí siad beo. Bhí Tomi, a mháthair, a chol ceathrar Chava, a aint Margot, agus a dheartháir Micí fós ag cur fúthu i gcampa Bergen Belsen tar éis an chogaidh. Ní raibh aon áit eile acu le dul. Bhíodar cinnte de go raibh an t-athair básaithe, agus eisean den bharúil chéanna fúthusan.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/la-amhain-i-1945-scriobh-fear-a-ainm-ar-bhalla-ban/|teideal=Lá amháin i 1945, scríobh fear a ainm ar bhalla bán…|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=17 Lúnasa 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> == Iosrael agus Éire == Mhair Tomi agus a mhuintir i Merašice aon uair amháin eile le linn 1945-1949. Ní bhfuair siad fáilte mhór ann<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Til the Tenth Generation' - Tomi Reichental (Part 4)|url=https://www.youtube.com/watch?v=S_gjtq5gWpI|date=2022-03-25|author=Holocaust Education Ireland}}</ref> agus chuaigh siad ar imirce chuig Iosrael sa bhliain 1949. D'fhreastail sé san arm in Iosrael le linn 1953-1955. Bhí oiliúint faighte ag Tomi mar innealtóir sa Ghearmáin níos déanaí. D'fhág sé an Ghearáin sa bhliain 1958-1959 chun bogadh go hÉirinn. Fuair sé iarratas ó ghaol a bhí ina chónaí in Éirinn teacht go Baile Átha Cliath chun cabhrú le gnó nua a thosú, chun monarcha a bhunú a dhéanfadh zipeanna. Phós sé Yvonne Blackmann (a rugadh agus a tógadh i mBÁC) in 1961; bhí triúr clainne acu. Rinneadh saoránach de chuid na hÉireann de Tomi in 1977. D’fhan sé ina thost ar feadh an chuid is mó dá shaol faoin uafás a chonaic sé. Roimh 2000 níor oscail Tomi a bhéal, níor labhair sé amach faoin méid a tharla dó ná níor inis a scéal pearsanta. Bhí na cuimhneacháin ró-chrua, a dúirt sé.<ref name=":3" /> === Oideachasóir === Sa bhliain 2000 tháinig an lá go bhfaca sé go bhféadfadh sé maitheas a dhéanamh agus athmhuintearas a chothú, agus scéal an Uileloscadh á insint aige. Thosaigh sé gan mórán poiblíochta ná fógraí sa bhliain 2000, nuair a d’iarr cara leo freastal ar ócáid i gcoláiste oideachais Eaglais na hÉireann i Ráth Maonais. Bhí scéal aige nár inis sé cheana. Ón uair sin amach, thosaigh Tomi ar mhisean cuimhneacháin, caoinfhulaingthe agus athmhuintearais a roinn sé le mic léinn ar fud na tíre nuair a labhair sé leo faoinar tharla dó.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/news-events/bronnann-ollscoil-mh-nuad-docht-ireachta-oinigh|teideal=Bronnann Ollscoil Mhá Nuad Dochtúireachtaí Oinigh {{!}} Maynooth University|work=www.maynoothuniversity.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> I rith an scór blianta 2000-2020, chuaigh Tomi ar fud na hEorpa, go Meiriceá, go dtí an Meánoirthear, chomh fada soir leis an bPolainn agus soir ó dheas go dtí Boisnia. Rinneadh clár faisnéise ar RTÉ faoi, dar teideal ''I Was a Boy in Belsen'', a bhí bunaithe ar shaol Tomi. Foilsíodh ansin a dhírbheathaisnéis ardéilimh ''I Was a Boy In Belsen''. In iomlán rinneadar trí fhadscannán faisnéise do RTÉ agus Fís Éireann agus thugadar cuairteanna oideachais freisin ar ollscoileanna agus ar choláistí agus na scannáin á dtaispeáint acu. In 2013 bronnadh Gradam Fiúntais Náisiún na Gearmáin''e'' air mar aitheantas as ''‘an obair gan staonadh atá déanta aige chun cur i gcoinne na seineafóibe, an chiníochais agus go háirithe a thiomantas don athmhuintearas agus an aird a tharraing sé ar an mbaois a bhaineann leis an bhfuath.’'' Ainmníodh scoláireacht as Reichental i Meitheamh na bliana 2015, tráth ar bhain sé an ceithre scór amach. Bronntar an scoláireacht sin ar mhac léinn nó ar iníon léinn a gceaptar í a bheith tuillte acu. Craobh na hÉireann d’Iontaobhas Oideachais an Uileloiscthe a bhronnann an scoláireacht sin ar dhaoine.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caint-a-tabhairt-in-oeg-ag-tomi-reichental-udar-i-was-a-boy-in-belsen/|teideal=Caint á tabhairt in OÉG ag Tomi Reichental, údar I Was a Boy in Belsen|údar=Kevin Hickey|dáta=4 Samhain 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> Agus é ag dul in aois, agus babhtaí tinnis air ó am go ham, níor stop sé sin é nuair a chuala sé go mb’fhéidir go raibh ábhar scannáin eile ann.<ref name=":0" /> Bronnadh trí dhochtúireacht oinigh air.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Comhdháil Wannsee]] 1942, [[Uileloscadh|An tUileloscadh]], [[Séanadh an Uileloiscthe]] == Naisc sheachtracha == * Clár faisnéise: 'Till the Tenth Generation' [https://www.youtube.com/watch?v=F_1BSBJIskk Cuid a haon],<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Till the Tenth Generation' - Tomi Reichental (part 1)|url=https://www.youtube.com/watch?v=F_1BSBJIskk|date=2022-03-25|author=Holocaust Education Ireland}}</ref> [https://www.youtube.com/watch?v=bjcRA3KRsa4 Cuid a dó],<ref name=":2" /> [https://www.youtube.com/watch?v=yVqUBaqKJaY Cuid a trí],<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Til the Tenth Generation' - Tomi Reichental (part 3/4)|url=https://www.youtube.com/watch?v=yVqUBaqKJaY|date=2022-03-25|author=Holocaust Education Ireland}}</ref> [https://www.youtube.com/watch?v=S_gjtq5gWpI Cuid a ceathair].<ref name=":3" /> * An leabhar ''I was a Boy in Belsen'' le Tomi Reichental (2011) O'Brien Press. ISBN <bdi>9781847172273</bdi><ref>{{Luaigh foilseachán|title=I Was a Boy in Belsen|publisher=The O'Brien Press|date=2011|location=New York|author=Tomi Reichenthal, Nicola Pierce}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=1GdVZ2mp7lg Físeán: Léacht de chuid Reichental] i g[[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|COBÁC]], 2015.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Surviving Bergen-Belsen {{!}} Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=1GdVZ2mp7lg|date=2015-04-17|author=UCD - University College Dublin}}</ref> * Físeán: [https://www.youtube.com/watch?v=X2iSCv5n6WI Agallamh le Reichental i nGaillimh], 2018<ref>{{Luaigh foilseachán|title=First Thought Talk with Holocaust survivor Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=X2iSCv5n6WI|date=2018-08-24|author=Galway International Arts Festival}}</ref> * [https://vimeo.com/367009821 Físeán: Léacht de chuid Reichental] in 2019.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tomi Reichental, Surviving Bergen-Belsen|url=https://vimeo.com/367009821|language=en-IE|author=vimeo.com}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=OPBqq5K5pDE Físeán: Agallamh in 2023].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Surviving the Holocaust - Discussion with Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=OPBqq5K5pDE|date=2023-09-26|author=Humanist Association of Ireland}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Reichental, Tomi }} [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1935]] [[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha an 20ú haois]] [[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine Slóvacacha]] [[Catagóir:Marthanóirí]] [[Catagóir:Marthanóirí ón Uileloscadh]] ixyow6t67ri6g55okfbf13pc47m7ik2 1316985 1316984 2026-06-07T13:36:45Z TGcoa 21229 1316985 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Marthanóir ón [[Uileloscadh]] ba ea '''Tomáš''' '''(Tomi)''' '''Reichental''' (26<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.universityofgalway.ie/irish-centre-human-rights/newsevents/newsarchive/holocaust-memorial-event-for-2020.html#|teideal=News Archive - University of Galway|work=www.universityofgalway.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> Meitheamh 1935 – 31 Bealtaine 2026<ref>{{Lua idirlín|url=https://president.ie/index.php/ga/media-library/news-releases/statement-by-president-connolly-on-the-death-of-tomi-reichental|teideal=Media Library News Releases|údar=Office of the President of Ireland|language=ga|work=president.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref>). In 1944 cuireadh chuig [[Campa géibhinn Bergen-Belsen|campa comhchruinnithe Bergen-Belsen]] é in éineacht lena mháthair. Sa bhliain 2000, chuir Tomi tús le tionscnamh oideachais agus athmhuintearais a thabharfadh mórthimpeall na hÉireann é, ag caint go háirithe le scoláirí dara leibhéal. Bhí sé mar aidhm aige oideachas a chur ar dhaoine faoi na rudaí a tharla le linn an Uileloiscthe ionas gur féidir linn cuimhneamh ar na daoine a fuair bás ann agus mar sin ní tharlaíonn sé go deo arís.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/turas-deireanach-tomi-reichental-fathach-fir/|teideal=Turas deireanach Tomi Reichental, fathach fir|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=5 Meitheamh 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.waterfordcouncil.ie/ga/age-action-ireland-an-audience-with-tomi-reichental/|teideal=Age Action Ireland – Éisteacht le Tomi Reichental – Comhairle Cathrach agus Contae Phort Láirge|work=www.waterfordcouncil.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> [[Íomhá:Merőce templom 1.jpg|clé|mion|220x220px|Séipéal i Merašice; feictear é sa bhfíseán seo<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title='Til the Tenth Generation' - Tomi Reichental (part 2)|url=https://www.youtube.com/watch?v=bjcRA3KRsa4|date=2022-03-25|author=Holocaust Education Ireland}}</ref> ]] [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 183-78475-0001, Bratislava, Frick und Globke.jpg|clé|mion|220x220px|Naitsithe i m[[An Bhratasláiv|Bratasláiv]] 1941]] [[Íomhá:Holocaust museum, Sered, Slovakia.jpg|clé|mion|220x220px|An campa coinneála Sered sa tSlóvaic]] [[Íomhá:Vagón de prisioneros del ejército Nazi..JPG|clé|mion|220x220px|Seacht lá agus seacht n-oíche a bhíodar ar an traein bhrocach, phlódaithe sin.]] [[Íomhá:Bergen-Belsen Katalog S 114.jpg|clé|mion|220x220px|[[Campa Bergen-Belsen]],      17 Aibreán 1945]] [[Íomhá:Bergen Belsen Liberation 03.jpg|clé|mion|220x220px|Coirp i m[[Campa Bergen-Belsen]], 19 Aibreán 1945]] [[Íomhá:PikiWiki Israel 1716 Ship of Illigal Immigrants to Israel אנית מעפילים כנסת ישראל.JPG|clé|mion|220x220px|Inimirce neamhdhleathach go dtí Iosrael, Samhain 1946]] == Óige == Rugadh Tomi Reichental sa bhliain 1935 i sráidbhaile Merašice / Piestany faoin tuath sa t[[An tSeicslóvaic|Seicslóvaic]] ([[an tSlóvaic]] anois). Nuair a bhí sé ina ghasúr óg, thréig sé féin, a mháthair, a dheartháir Miki, a mháthair chríonna, a aintín agus a chol ceathair, an baile sa t[[An tSlóvaic|Slóvaic]]. Bhí an [[Gestapo]] agus a gcomhghuaillithe sa tír ar a dtóir. Rugadh orthu agus iad i mbaile na [[An Bhratasláiv|Bratasláive]]. Naoi mbliana d’aois a bhí Tomi nuair a rug saighdiúirí an Gestapo air. Tugadh go dtí campa coinneála Sered sa tSlóvaic ansin iad, áit a raibh an coirpeach cogaidh [[Alois Brunner]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alois Brunner|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Alois_Brunner&oldid=1357093678|journal=Wikipedia|date=2026-05-31|language=en}}</ref> lonnaithe, fear brúidiúil nár éirigh leis na húdaráis breith air riamh agus a cheaptar a bheith marbh sna 2000idí. Cuireadh ar aghaidh chuig [[Campa Géibhinn Auschwitz|campaí uafáis Auschwitz]] iad. Triúr páistí a bhí ar an turas sin in éindí lena máthair sa bhliain 1944 – Tomi, a dheartháir Miki agus a chol ceathrar Chava. Ní raibh Tomi Reichental ach naoi mbliana d’aois Ansin bhuamáil na Comhghuaillithe an líne thraenach agus athraíodh a gceann scríbe go [[Campa Bergen-Belsen]]. Seacht lá agus seacht n-oíche a bhíodar ar an traein bhrocach, phlódaithe sin. === Cuntas finné súl sa champa === Agus é ag tabhairt chun cuimhne an méid a chonaic sé agus an boladh a bhain leis an áit, dúirt Tomi Reichental gurbh iad an [[Fiabhras tíofóideach|tíofóideach]] agus an [[An Diftéire|diftéire]] ba mhó ba thrúig bháis do dhaoine, ach go raibh na céadta ag fáil bháis leis an ocras agus an fuacht chomh maith. “Ag tarraingt ar dheireadh ár dtréimhse i gcampa Bergen-Belsen,’ dúirt sé, ‘bhí daoine ag fáil bháis i gcaitheamh an ama. Bhíodar cloíte ag an ocras, ag an tífeas, agus ag galair dhifriúla eile.“ “Tógadh na coirp amach as radharc agus loisceadh iad. Leis an aimsir, áfach, is amhlaidh a bhí coirp á gcarnadh anuas ar a chéile agus iad le feiceáil os comhair na mbeairicí seo againne. Dúirt na saighdiúirí a shaor sinn go bhfuair siad boladh na gcorp dhá mhíle amach ón gcampa. “Níorbh fhéidir le gasúr súgradh mar a dhéanfadh gnáthghasúir. Ní dhearnamar aon gháire ná aon ghol. Dá mbeifeá ‘dána’, d’fhéadfaí go mbuailfí thú nó fiú go mbuailfí chun báis thú. Chonaic mé féin ar fad é le mo dhá shúil,” a dúirt Reichental. "An bhliain dheireanach a chaith mise agus mo mhuintir i mBergen-Belsen, caitheadh na sluaite ó champa Auschwitz, a bhí díreach dúnta, isteach sa mhullach orainn.’ Nuair a tháinig na sluaite sin, ba mhinic suas le 700 príosúnach a bheith caite le chéile i gcábán a mbíodh 150 nó 200 ann roimhe sin. D’fhéadfá a rá gur ‘rabharta’ a bhí ansin. Ní raibh na créamatóiriamaí in ann feidhmiú. De réir mar a bhásaigh na daoine, caitheadh a gcoirp ar fud na háite." Ar éigean go bhféadfá anraith a thabhairt air. Ach bhíodh corrphíosa tornapa nó fata in san meascán a thugtaí isteach sa gcábán le dáileadh ar an scata príosúnach a bhí ansin. Choinníodh a Aintín Margot na páistí siar ón slua a bhailigh chun greim a fháil ar an anraith. ‘Fan go dtí an deireadh,’ a deireadh sí. ‘Beidh níos mó maitheasa ag bun an channa, má bhíonn foighid agaibh.’ Tá cuimhne mhaith ag Tomi freisin ar chailín, thart ar 15 bliain d’aois, a bhí sa chábán in éindí leo. ‘Ní féidir liom í a dhearmad,’ a dúirt sé. ‘Cailín álainn dathúil. Thug sí aire do na páistí ar fad, ag múineadh cluichí, ceoil agus amhrán dúinn.’ D'inis Tomi scéal an cháca go minic. Bhí Miki 13 bliain agus iad i mBergen-Belsen. Sa ghnáthshaol bheadh ‘[[Bar Mitzvah]]’ ag a leithéid – agus é feasta ina fhear mór sa chlann, réidh le háit an athar a ghlacadh dá mbeadh gá leis. Tháinig na príosúnaigh ar ais ó ghlaoch an rolla, an mhaidin áirithe sin. D’fhéadfadh an ‘rolla’ leanacht ar aghaidh ar feadh dhá uair an chloig – sórt ‘ciapadh príosúnach’ a bhí ann – iad a choinneáil ina seasamh sa bhfuacht, gan éadaí cearta ná bróga. Fuaireadar boladh fataí rósta ar dtús. Bhí na mná tar éis cipíní a bhailiú agus cúpla fata a róstadh i ngan fhios do na gardaí. Agus ansin gan choinne, tugadh ‘cáca’ amach in onóir Mhiki. Slisíní beaga bídeacha aráin, ceann os cionn an chinn eile agus beagán margairín agus siúcra mar mhaisiúcháin timpeall orthu. Agus coinneal ina lár. Ní raibh a fhios acu cá as a dtáinig sé. Ach thuig Tomi níos déanaí gur choinnigh na mná a gcuid ‘rations’ nó an chiondáil agus cé go raibh siad stiúgtha, beagnach básaithe leis an ocras, rinne siad íobairt chun go mbeadh ceiliúradh ag an bpáiste. ‘Cuimhním ar an spiorad a choinnigh beo muid,’ arsa Tomi.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/feicim-spiorad-iontach-i-measc-an-phobail-a-deir-tomi-reichental/|teideal=‘Feicim spiorad iontach i measc an phobail’ a deir Tomi Reichental|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=3 Aibreán 2020|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> === Saoradh === Scaoileadh Tomi Reichental saor in Aibreán na bliana 1945 (chomh maith lena mháthair Judith, a dheartháir Miki, a chol ceathrar Chava agus a máthair siúd, Aintín Margot). Agus cé gur éirigh leo sin teacht slán ón uafás, fuair sé amach gur dúnmharaíodh 35 gaol leis. Cailleadh a sheantuistí, a chuid uncailí, aintíní agus col ceathracha san Uileloscadh.<ref name=":0" /> Chaith Tomi agus a aintín tamall san ospidéal tar éis dóibh a bheith saortha. Ní nach ionadh bhí sé beag, tanaí agus gan mórán nirt aige. Bhí a aintín Margot san ospidéal freisin agus thugadh seisean aire di. Ní raibh mórán scil ag Arm na Breataine a shaor iad i gcúrsaí beathaithe. Níorbh é bia an airm a d’fheil daoine nach raibh aon chleachtadh acu ar bhéilí próitéine ná ar bhéilí do shaighdiúirí. Fuair 2,000 príosúnach bás sular thuigeadar an botún. Fuair 14,000 eile bás i rith na míosa ina dhiaidh sin. === Deireadh an chogaidh === Scaradh athair agus máthair Tomi Reichental óna chéile agus iad ar a dteitheadh ó na Naitsithe. Fuarthas greim ar an athair agus cuireadh ar thraein é. Agus é ar an traein sin ar a bhealach go hAuschwitz agus é beagnach cinnte nach raibh i ndán dó ach an bás, casadh fear eile ar athair Tomi sa charráiste, a bhí plódaithe le príosúnaigh. Creachadóir taisceadán, nó ''‘safe-cracker’'' a bhí sa bhfear eile. D’éirigh leis an glas ar dhoras an charráiste a oscailt agus ''away'' leo sa sneachta. Chaith an t-athair an chuid eile den chogadh ag troid i dteannta na gceannairceach i sléibhte na Slóvaice. Rinne sé a bhealach ar ais chuig a bhaile dúchais Merasice na Slóvaice, tar éis an chogaidh. Chuala an t-athair go raibh liosta i bPrág de na Giúdaigh as an tSlóvaic a bhí fós beo.  Ní raibh sé éasca aige a bhealach a dhéanamh go Prág agus oifig na Croise Deirge, a bhí 400 ciliméadar uaidh. Ach rinne sé an turas agus nuair a léigh sé an liosta, nach bhfaca sé ainmneacha a mhná céile agus na ngasúr, Micí agus Tomi ansin. Bhí siad beo. Bhí Tomi, a mháthair, a chol ceathrar Chava, a aintín Margot, agus a dheartháir Micí fós ag cur fúthu i gcampa Bergen Belsen tar éis an chogaidh. Ní raibh aon áit eile acu le dul. Bhíodar cinnte de go raibh an t-athair básaithe, agus eisean den bharúil chéanna fúthusan.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/la-amhain-i-1945-scriobh-fear-a-ainm-ar-bhalla-ban/|teideal=Lá amháin i 1945, scríobh fear a ainm ar bhalla bán…|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=17 Lúnasa 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> == Iosrael agus Éire == Mhair Tomi agus a mhuintir i Merašice aon uair amháin eile le linn 1945-1949. Ní bhfuair siad fáilte mhór ann<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Til the Tenth Generation' - Tomi Reichental (Part 4)|url=https://www.youtube.com/watch?v=S_gjtq5gWpI|date=2022-03-25|author=Holocaust Education Ireland}}</ref> agus chuaigh siad ar imirce chuig Iosrael sa bhliain 1949. D'fhreastail sé san arm in Iosrael le linn 1953-1955. Bhí oiliúint faighte ag Tomi mar innealtóir sa Ghearmáin níos déanaí. D'fhág sé an Ghearmáin sa bhliain 1958-1959 chun bogadh go hÉirinn. Fuair sé iarratas ó ghaol a bhí ina chónaí in Éirinn teacht go Baile Átha Cliath chun cabhrú le gnó nua a thosú, chun monarcha a bhunú a dhéanfadh zipeanna. Phós sé Yvonne Blackmann (a rugadh agus a tógadh i mBÁC) in 1961; bhí triúr clainne acu. Rinneadh saoránach de chuid na hÉireann de Tomi in 1977. D’fhan sé ina thost ar feadh an chuid is mó dá shaol faoin uafás a chonaic sé. Roimh 2000 níor oscail Tomi a bhéal, níor labhair sé amach faoin méid a tharla dó ná níor inis a scéal pearsanta. Bhí na cuimhní ró-chrua, a dúirt sé.<ref name=":3" /> === Oideachasóir === Sa bhliain 2000 tháinig an lá go bhfaca sé go bhféadfadh sé maitheas a dhéanamh agus athmhuintearas a chothú, agus scéal an Uileloscadh á insint aige. Thosaigh sé gan mórán poiblíochta ná fógraí sa bhliain 2000, nuair a d’iarr cara leo freastal ar ócáid i gcoláiste oideachais Eaglais na hÉireann i Ráth Maonais. Bhí scéal aige nár inis sé cheana. Ón uair sin amach, thosaigh Tomi ar mhisean cuimhneacháin, caoinfhulaingthe agus athmhuintearais a roinn sé le mic léinn ar fud na tíre nuair a labhair sé leo faoinar tharla dó.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/news-events/bronnann-ollscoil-mh-nuad-docht-ireachta-oinigh|teideal=Bronnann Ollscoil Mhá Nuad Dochtúireachtaí Oinigh {{!}} Maynooth University|work=www.maynoothuniversity.ie|dátarochtana=2026-06-06}}</ref> I rith an scór blianta 2000-2020, chuaigh Tomi ar fud na hEorpa, go Meiriceá, go dtí an Meánoirthear, chomh fada soir leis an bPolainn agus soir ó dheas go dtí Boisnia. Rinneadh clár faisnéise ar RTÉ faoi, dar teideal ''I Was a Boy in Belsen'', a bhí bunaithe ar shaol Tomi. Foilsíodh ansin a dhírbheathaisnéis ardéilimh ''I Was a Boy In Belsen''. San iomlán rinneadar trí fhadscannán faisnéise do RTÉ agus Fís Éireann agus thugadar cuairteanna oideachais freisin ar ollscoileanna agus ar choláistí agus na scannáin á dtaispeáint acu. In 2013 bronnadh Gradam Fiúntais Náisiún na Gearmáin''e'' air mar aitheantas as ''‘an obair gan staonadh atá déanta aige chun cur i gcoinne na seineafóibe, an chiníochais agus go háirithe a thiomantas don athmhuintearas agus an aird a tharraing sé ar an mbaois a bhaineann leis an bhfuath.’'' Ainmníodh scoláireacht as Reichental i Meitheamh na bliana 2015, tráth ar bhain sé an ceithre scór amach. Bronntar an scoláireacht sin ar mhac léinn nó ar iníon léinn a gceaptar í a bheith tuillte acu. Craobh na hÉireann d’Iontaobhas Oideachais an Uileloiscthe a bhronnann an scoláireacht sin ar dhaoine.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caint-a-tabhairt-in-oeg-ag-tomi-reichental-udar-i-was-a-boy-in-belsen/|teideal=Caint á tabhairt in OÉG ag Tomi Reichental, údar I Was a Boy in Belsen|údar=Kevin Hickey|dáta=4 Samhain 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> Agus é ag dul in aois, agus babhtaí tinnis air ó am go ham, níor stop sé sin é nuair a chuala sé go mb’fhéidir go raibh ábhar scannáin eile ann.<ref name=":0" /> Bronnadh trí dhochtúireacht oinigh air.<ref name=":1" /><ref>Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath, Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, & Ollscoil Mhá Nuad </ref> == Féach freisin == * [[Comhdháil Wannsee]] 1942, [[Uileloscadh|An tUileloscadh]], [[Séanadh an Uileloiscthe]] == Naisc sheachtracha == * Clár faisnéise: 'Till the Tenth Generation' [https://www.youtube.com/watch?v=F_1BSBJIskk Cuid a haon],<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Till the Tenth Generation' - Tomi Reichental (part 1)|url=https://www.youtube.com/watch?v=F_1BSBJIskk|date=2022-03-25|author=Holocaust Education Ireland}}</ref> [https://www.youtube.com/watch?v=bjcRA3KRsa4 Cuid a dó],<ref name=":2" /> [https://www.youtube.com/watch?v=yVqUBaqKJaY Cuid a trí],<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Til the Tenth Generation' - Tomi Reichental (part 3/4)|url=https://www.youtube.com/watch?v=yVqUBaqKJaY|date=2022-03-25|author=Holocaust Education Ireland}}</ref> [https://www.youtube.com/watch?v=S_gjtq5gWpI Cuid a ceathair].<ref name=":3" /> * An leabhar ''I was a Boy in Belsen'' le Tomi Reichental (2011) O'Brien Press. ISBN <bdi>9781847172273</bdi><ref>{{Luaigh foilseachán|title=I Was a Boy in Belsen|publisher=The O'Brien Press|date=2011|location=New York|author=Tomi Reichenthal, Nicola Pierce}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=1GdVZ2mp7lg Físeán: Léacht de chuid Reichental] i g[[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|COBÁC]], 2015.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Surviving Bergen-Belsen {{!}} Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=1GdVZ2mp7lg|date=2015-04-17|author=UCD - University College Dublin}}</ref> * Físeán: [https://www.youtube.com/watch?v=X2iSCv5n6WI Agallamh le Reichental i nGaillimh], 2018<ref>{{Luaigh foilseachán|title=First Thought Talk with Holocaust survivor Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=X2iSCv5n6WI|date=2018-08-24|author=Galway International Arts Festival}}</ref> * [https://vimeo.com/367009821 Físeán: Léacht de chuid Reichental] in 2019.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tomi Reichental, Surviving Bergen-Belsen|url=https://vimeo.com/367009821|language=en-IE|author=vimeo.com}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=OPBqq5K5pDE Físeán: Agallamh in 2023].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Surviving the Holocaust - Discussion with Tomi Reichental|url=https://www.youtube.com/watch?v=OPBqq5K5pDE|date=2023-09-26|author=Humanist Association of Ireland}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Reichental, Tomi }} [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1935]] [[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha an 20ú haois]] [[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine Slóvacacha]] [[Catagóir:Marthanóirí]] [[Catagóir:Marthanóirí ón Uileloscadh]] fz0zxzv9df5omu7zvyknzmo2914ycvp 0 126788 1316987 2026-06-07T15:21:21Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1299803449|Frank Shawe-Taylor]]" 1316987 wikitext text/x-wiki B'aibhéardaí Éireannach agus iar- Ard-Sirriam Chontae na Gaillimhe é '''Frank Shawe-Taylor''' (1869 – 3 Márta 1920) a maraíodh i luíochán de chuid an IRA le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Chogadh na Saoirse]] . == Cúlra an aighnis == Bhí aighnis talún in Éirinn ar feadh cuid mhaith den 19ú haois, agus tionóntaí tiarnaí talún ag éileamh cinnteachta seilbhe, rud a d'fhás ina éileamh ina dhiaidh sin chun a gcuid talún féin a bheith acu. Ina theannta sin, chuir The [[:en:Land_Purchase_(Ireland)_Act_1903|Land Purchase (Ireland) Act 1903]] ( Acht um Cheannach Talún (Éire) 1903) ar chumas thart ar 9 milliún acra (36,000&nbsp;km²), suas go dtí 1914, a aistriú ó thiarnaí talún go tionóntaí. Mar sin féin, bhí tionacht agus úinéireacht talún fós ina cheist bheo ar bhigil [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Chogadh Saoirse na hÉireann]] . == Shawe-Taylor == Ba bhall de theaghlach Taylor as Castle Taylor, [[Ard Raithin|Ard Raithin,]] é Frank Shawe-Taylor. Bhí gaol aige le [[Lady Gregory]], agus ba bhall eile den teaghlach é an Captaen John Shawe-Taylor. Bhí Frank ina Ard-Sirriam ar Chontae na Gaillimhe sa bhliain 1915. Sa bhliain 1920, phós sé agus bhí teaghlach aige, agus bhí cónaí air i dTeach Moorpark, Coshla, [[Baile Átha an Rí]], áit a raibh sé ina ghníomhaire talún do thiarna talún áitiúil, agus ina thionónta é féin. == An t-aighneas == G Go luath i mí Eanáir 1920, chuaigh grúpa saighdiúirí áitiúla de chuid an IRA (lena n-áirítear Mick Kelly, Bill Freaney agus Larry Lardner ) i dteagmháil le Shawe-Taylor thar ceann roinnt daoine áitiúla a bhí ag iarraidh bóthar chun taisteal go Mass. Cé gur aontaigh Shawe-Taylor féin lena n-éilimh, dhiúltaigh a thiarna talún dóibh go hiomlán agus chuir sé seo in iúl trí Shawe-Taylor. [[Catagóir:Básanna i 1920]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1869]] nozgfotm6hqbo5odsc8flfdz96lig2x 0 126789 1316997 2026-06-07T22:32:27Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 7 Meitheamh 1996 maraíodh an Bleachtaire Garda '''Jerry McCabe'''. Bhí sé féin agus comhghleacaí dá chuid ag iarraidh dul i ngleic le hiarracht robála a bhí á déanamh ar veain poist in Áth Dara i gContae Luimnigh. == Cúlra == Rugadh Jeremiah (Jerry) McCabe ar an 22 Samhain 1943, ar Shráid an Droichid, Baile Longfoirt, Co. Chiarraí. Chaith sé tamall ina mheicneoir agus chuaigh sé sa Gharda Síochána ar an 9 Me...' 1316997 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 7 Meitheamh 1996 maraíodh an Bleachtaire Garda '''Jerry McCabe'''. Bhí sé féin agus comhghleacaí dá chuid ag iarraidh dul i ngleic le hiarracht robála a bhí á déanamh ar veain poist in Áth Dara i gContae Luimnigh. == Cúlra == Rugadh Jeremiah (Jerry) McCabe ar an 22 Samhain 1943, ar Shráid an Droichid, Baile Longfoirt, Co. Chiarraí. Chaith sé tamall ina mheicneoir agus chuaigh sé sa Gharda Síochána ar an 9 Meán Fómhair 1964. Ar an 21 Bealtaine 1973, ceapadh do Bhrainse na mBleachtairí é. Bhí sé pósta agus bhí cúigear clainne acu. Chaith sé seal lonnaithe in dhá stáisiún eile i Luimneach freisin (Sráid Uí Chomhraí; Sráid Liam) agus i nDún Droma, Co. Thiobraid Árann. Bronnadh Bonn Ór Scott ar Bhleachtaire Garda McCabe i ndiaidh a bháis ar an 6 Iúil 2000.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.garda.ie/ga/fuinn/ar-stair/rolla-onora/cur-sios-ar-rolla-onora/mccabe-jeremiah-desmond.html|teideal=McCabe, Jeremiah Desmond|language=ga|work=Garda|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> == An dúnmharú == Bhí Jerry McCabe agus an Bleachtaire Ben O'Sullivan i mbun tionlacain ar an veain nuair a bhuail jíp faoin gcarr a raibh siad ann. Scaoileadh urchair leo ansin as carr eile agus maraíodh an Bleachtaire McCabe agus goineadh an Bleachtaire O'Sullivan. == Cóir == I 1999 ciontaíodh ceathar ball den IRA i ndúnorgain Jerry McCabe, Pearse McAuley (as an [[An Srath Bán|Srath Bán]], Co. Thír Eoghain) agus Jeremiah Sheehy, Michael O'Neill agus Kevin Walsh (as [[Contae Luimnigh]]). Chuir siad isteach a dtéarmaí príosúnachta ainneoin iarrachtaí ó Shinn Féin maidir le luathshaoradh faoi théarmaí [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Bleachtaire Jerry McCabe tugtha chun cuimhne|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0607/1577163-an-bleachtaire-jerry-mccabe-tugtha-chun-cuimhne/|date=2026-06-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuir an dúnmharú a rinne comhaltaí an IRA i 1996 brú ar pholasaí slándála an rialtais.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhi-roinnt-ina-phairti-fein-amhrasach-faoi-ach-leirigh-john-bruton-ardchumas-mar-thaoiseach/|teideal=Bhí roinnt ina pháirtí féin amhrasach faoi ach léirigh John Bruton ardchumas mar Thaoiseach|dáta=2024-02-07|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1996]] [[Catagóir:Dúnmharuithe]] [[Catagóir:Garda Síochána]] [[Catagóir:IRA Sealadach]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] 3ss2dkfxy3xm9mdr0bh4yn183dv1l2i 1317002 1316997 2026-06-07T22:55:57Z TGcoa 21229 1317002 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 7 Meitheamh 1996 maraíodh an Bleachtaire Garda '''Jerry McCabe'''. Bhí sé féin agus comhghleacaí dá chuid ag iarraidh dul i ngleic le hiarracht robála a bhí á déanamh ar veain poist in [[Áth Dara]] i gContae Luimnigh. Bhí Jerry McCabe agus an Bleachtaire Ben O'Sullivan i mbun tionlacain ar an veain nuair a bhuail jíp faoin gcarr a raibh siad ann. Scaoileadh urchair leo ansin as carr eile agus maraíodh an Bleachtaire McCabe agus goineadh an Bleachtaire O'Sullivan. Is iad an t[[An tIRA Sealadach|IRA]] [[An tIRA Sealadach|Sealadach]] a ghlac freagracht as an ionsaí. Bhí Sinn Féin ag iarraidh go scaoilfí saor gach duine den cheathrar go luath de réir fhorálacha [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]], rud a tharraing conspóid sna 2000idí. Ach ní raibh aon ghlacadh ag an Rialtas leis an iarratas sin. == Cúlra == Rugadh Jeremiah (Jerry) McCabe ar an 22 Samhain 1943, ar Shráid an Droichid, Baile Longfoirt, Co. Chiarraí. Chaith sé tamall ina mheicneoir agus chuaigh sé sa Gharda Síochána ar an 9 Meán Fómhair 1964. Ar an 21 Bealtaine 1973, ceapadh do Bhrainse na mBleachtairí é. Bhí sé pósta agus bhí cúigear clainne acu. Chaith sé seal lonnaithe in dhá stáisiún eile i Luimneach freisin (Sráid Uí Chomhraí; Sráid Liam) agus i nDún Droma, Co. Thiobraid Árann. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.garda.ie/ga/fuinn/ar-stair/rolla-onora/cur-sios-ar-rolla-onora/mccabe-jeremiah-desmond.html|teideal=McCabe, Jeremiah Desmond|language=ga|work=Garda|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> [[Íomhá:Post Office, Adare - geograph.org.uk - 4143797.jpg|clé|mion|220x220px|[[Oifig an phoist]], [[Áth Dara]]]] [[Íomhá:In Memory of Det Jerry McCabe - geograph.org.uk - 4143859.jpg|clé|mion|220x220px|Cuimhneachán]] == An dúnmharú == Ar maidin ar an 7 Meitheamh 1996 bhí Bleachtaire Garda McCabe agus comhghleacaí leis, Bleachtaire Garda Ben O’Sullivan, ar dualgas agus tionlacan á dhéanamh acu ar thrucail oifig phoist a bhí ag seachadadh airgid in Áth Dara. Bhí an bheirt Gharda faoi airm. Díreach roimh 7am, stop an trucail in Áth Dara agus stop an carr patróil gar di. Agus an tiománaí trucaile ag fáil réidh chun an post a dhílódáil, tháinig jíp de chuid an [[An tIRA Sealadach|IRA Shealadaigh]] ar lánluas agus bhuail sé i gcoinne chúl charr phatróil gan mharcáil na mbleachtairí. Laistigh de chúpla soicind, tháinig cúigear ball eile den IRA Sealadach ar an láthair i ngluaisteán eile, agus thosaigh siad ag scaoileadh ar ghluaisteán na mbleachtairí. Maraíodh Bleachtaire Garda McCabe agus gortaíodh Bleachtaire Garda O’Sullivan go dona. Tharraing an t-ionsaí aird mhór idirnáisiúnta agus samhnas an phobail ag an am.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=An t-iar Bhleachtaire Garda Ben O'Sullivan básaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0225/1283036-an-t-iar-bhleachtaire-garda-ben-osullivan-basaithe/|date=2022-02-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref> == Cóir == I 1999 ciontaíodh ceathar ball den IRA i ndúnorgain Jerry McCabe, Pearse McAuley (as an [[An Srath Bán|Srath Bán]], Co. Thír Eoghain) agus Jeremiah Sheehy, Michael O'Neill agus Kevin Walsh (as [[Contae Luimnigh]]). D'éalaigh McAuley ón bpríosún i Sasana i 1991 agus bhí sé fós ar a theitheadh nuair a scaoileadh na gardaí in [[Áth Dara]]. I ndúnmharú Jerry McCabe a cúisíodh an ceathrar ach is ina dhúnorgain a ciontaíodh iad ar deireadh. Chuir siad isteach a dtéarmaí príosúnachta ainneoin iarrachtaí ó Shinn Féin maidir le luathshaoradh faoi théarmaí [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Bleachtaire Jerry McCabe tugtha chun cuimhne|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0607/1577163-an-bleachtaire-jerry-mccabe-tugtha-chun-cuimhne/|date=2026-06-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuir an dúnmharú a rinne comhaltaí an IRA i 1996 brú ar pholasaí slándála an rialtais.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhi-roinnt-ina-phairti-fein-amhrasach-faoi-ach-leirigh-john-bruton-ardchumas-mar-thaoiseach/|teideal=Bhí roinnt ina pháirtí féin amhrasach faoi ach léirigh John Bruton ardchumas mar Thaoiseach|dáta=2024-02-07|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> Bronnadh Bonn Ór Scott ar Bhleachtaire Garda McCabe i ndiaidh a bháis ar an 6 Iúil 2000.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Searmanas i gcuimhne ar Jerry McCabe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0607/793763-searmanas-i-gcuimhne-jerry-mccabe/|date=2016-06-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh Pearse McAuley i bpríosún arís in 2015, áfach, tar éis dó ionsaí brúidiúil a dhéanamh ar a bhean chéile ag an am, an [[Teachta Dála]] [[Pauline Tully]] ó Shinn Féin. Dhá bhliain déag príosúin a gearradh air as an ionsaí sin. Agus an téarma príosúin á chur isteach ag Pearse McAuley, creidtear gur chuidigh sé le buíon coireachta Hutch raidhfilí a fháil ó easaontóirí poblachtacha agus an t-ionsaí ar Óstán an Regency i mBaile Átha Cliath in 2016 á bheartú acu. Nuair a scaoileadh saor é ón bpríosún in 2022, chuaigh sé a chónaí arís i gCo Thír Eoghain. Fuarthas marbh i gCo Thír Eoghain é ar an 19 Márta 2024.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Duine den bhuíon a mharaigh an Garda Jerry McCabe tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0319/1438658-duine-den-bhuion-a-mharaigh-an-garda-jerry-mccabe-tar-eis-bhais/|date=2024-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'éag Ben O'Sullivan in 2022, in aois 76 dó.<ref name=":0" /> == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1996]] [[Catagóir:Dúnmharuithe]] [[Catagóir:Garda Síochána]] [[Catagóir:IRA Sealadach]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] m1j8j39prkkkbu6c3arz9uaym6ftmr1 1317003 1317002 2026-06-07T22:57:35Z TGcoa 21229 1317003 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 7 Meitheamh 1996 maraíodh an Bleachtaire Garda '''Jerry McCabe'''. Bhí sé féin agus comhghleacaí dá chuid ag iarraidh dul i ngleic le hiarracht robála a bhí á déanamh ar veain poist in [[Áth Dara]] i gContae Luimnigh. Bhí Jerry McCabe agus an Bleachtaire Ben O'Sullivan i mbun tionlacain ar an veain nuair a bhuail jíp faoin gcarr a raibh siad ann. Scaoileadh urchair leo ansin as carr eile agus maraíodh an Bleachtaire McCabe agus goineadh an Bleachtaire O'Sullivan. Is iad an t[[An tIRA Sealadach|IRA]] [[An tIRA Sealadach|Sealadach]] a ghlac freagracht as an ionsaí. Bhí Sinn Féin ag iarraidh go scaoilfí saor gach duine den cheathrar go luath de réir fhorálacha [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]], rud a tharraing conspóid sna 2000idí. Ach ní raibh aon ghlacadh ag an Rialtas leis an iarratas sin. == Cúlra == Rugadh Jeremiah (Jerry) McCabe ar an 22 Samhain 1943, ar Shráid an Droichid, Baile Longfoirt, Co. Chiarraí. Chaith sé tamall ina mheicneoir agus chuaigh sé sa Gharda Síochána ar an 9 Meán Fómhair 1964. Ar an 21 Bealtaine 1973, ceapadh do Bhrainse na mBleachtairí é. Bhí sé pósta agus bhí cúigear clainne acu. Chaith sé seal lonnaithe in dhá stáisiún eile i Luimneach freisin (Sráid Uí Chomhraí; Sráid Liam) agus i nDún Droma, Co. Thiobraid Árann. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.garda.ie/ga/fuinn/ar-stair/rolla-onora/cur-sios-ar-rolla-onora/mccabe-jeremiah-desmond.html|teideal=McCabe, Jeremiah Desmond|language=ga|work=Garda|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> [[Íomhá:Post Office, Adare - geograph.org.uk - 4143797.jpg|clé|mion|220x220px|[[Oifig an phoist]], [[Áth Dara]]]] [[Íomhá:In Memory of Det Jerry McCabe - geograph.org.uk - 4143859.jpg|clé|mion|220x220px|Cuimhneachán]] == An dúnmharú == Ar maidin ar an 7 Meitheamh 1996 bhí Bleachtaire Garda McCabe agus comhghleacaí leis, Bleachtaire Garda Ben O’Sullivan, ar dualgas agus tionlacan á dhéanamh acu ar thrucail oifig phoist a bhí ag seachadadh airgid in Áth Dara. Bhí an bheirt Gharda faoi airm. Díreach roimh 7am, stop an trucail in Áth Dara agus stop an carr patróil gar di. Agus an tiománaí trucaile ag fáil réidh chun an post a dhílódáil, tháinig jíp de chuid an [[An tIRA Sealadach|IRA Shealadaigh]] ar lánluas agus bhuail sé i gcoinne chúl charr phatróil gan mharcáil na mbleachtairí. Laistigh de chúpla soicind, tháinig cúigear ball eile den IRA Sealadach ar an láthair i ngluaisteán eile, agus thosaigh siad ag scaoileadh ar ghluaisteán na mbleachtairí. Maraíodh Bleachtaire Garda McCabe agus gortaíodh Bleachtaire Garda O’Sullivan go dona. Tharraing an t-ionsaí aird mhór idirnáisiúnta agus samhnas an phobail ag an am.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=An t-iar Bhleachtaire Garda Ben O'Sullivan básaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0225/1283036-an-t-iar-bhleachtaire-garda-ben-osullivan-basaithe/|date=2022-02-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref> == Cóir == I 1999 ciontaíodh ceathar ball den IRA i ndúnorgain Jerry McCabe, Pearse McAuley (as an [[An Srath Bán|Srath Bán]], Co. Thír Eoghain) agus Jeremiah Sheehy, Michael O'Neill agus Kevin Walsh (as [[Contae Luimnigh]]). D'éalaigh McAuley ón bpríosún i Sasana i 1991 agus bhí sé fós ar a theitheadh nuair a scaoileadh na gardaí in [[Áth Dara]]. I ndúnmharú Jerry McCabe a cúisíodh an ceathrar ach is ina dhúnorgain a ciontaíodh iad ar deireadh. Chuir siad isteach a dtéarmaí príosúnachta ainneoin iarrachtaí ó Shinn Féin maidir le luathshaoradh faoi théarmaí [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Bleachtaire Jerry McCabe tugtha chun cuimhne|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0607/1577163-an-bleachtaire-jerry-mccabe-tugtha-chun-cuimhne/|date=2026-06-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuir an dúnmharú a rinne comhaltaí an IRA i 1996 brú ar pholasaí slándála an rialtais.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhi-roinnt-ina-phairti-fein-amhrasach-faoi-ach-leirigh-john-bruton-ardchumas-mar-thaoiseach/|teideal=Bhí roinnt ina pháirtí féin amhrasach faoi ach léirigh John Bruton ardchumas mar Thaoiseach|dáta=2024-02-07|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-06-07}}</ref> Bronnadh Bonn Ór Scott ar Bhleachtaire Garda McCabe i ndiaidh a bháis ar an 6 Iúil 2000.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Searmanas i gcuimhne ar Jerry McCabe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0607/793763-searmanas-i-gcuimhne-jerry-mccabe/|date=2016-06-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh Pearse McAuley i bpríosún arís in 2015, áfach, tar éis dó ionsaí brúidiúil a dhéanamh ar a bhean chéile ag an am, an [[Teachta Dála]] [[Pauline Tully]] ó Shinn Féin. Dhá bhliain déag príosúin a gearradh air as an ionsaí sin. Agus an téarma príosúin á chur isteach ag Pearse McAuley, creidtear gur chuidigh sé le buíon coireachta Hutch raidhfilí a fháil ó easaontóirí poblachtacha agus an t-ionsaí ar Óstán an Regency i mBaile Átha Cliath in 2016 á bheartú acu. Nuair a scaoileadh saor é ón bpríosún in 2022, chuaigh sé a chónaí arís i gCo Thír Eoghain. Fuarthas marbh i gCo Thír Eoghain é ar an 19 Márta 2024.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Duine den bhuíon a mharaigh an Garda Jerry McCabe tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0319/1438658-duine-den-bhuion-a-mharaigh-an-garda-jerry-mccabe-tar-eis-bhais/|date=2024-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'éag Ben O'Sullivan in 2022, in aois 76 dó.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[:Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí|Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1996]] [[Catagóir:Dúnmharuithe]] [[Catagóir:Garda Síochána]] [[Catagóir:IRA Sealadach]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] 765us5it3moe88khb3q50seymetdv04