Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2488 1317228 1310746 2026-06-09T17:23:22Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1317228 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:MarriageAoifeStrongbow.jpg|thumb|350px|''Pósadh Aoife agus Strongbow'' (1854) le Daniel Maclise.]] Ba d'aicme uasal [[Tiarnas Angla-Normannach|Angla-Normannach]] agus Cambra-Normannach é '''Risteard FitzGilbert de Clare''' ailias '''Strongbow''' (''Arc-Fort'') (c. 1130 - [[20 Aibreán]] [[1176]], [[Baile Átha Cliath]]),an 2ú hIarla [[Sir Benfro|Phembróic]] agus Cunta Striguil (sa Bhreataine Bheag) agus Iarla [[Cúige Laighean|Laighean]] (in Éirinn), tiarna [[Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière|Bienfaite]] agus [[Orbec|d'Orbec]] (sa [[An Normainn|Normainn]]) a thosaigh ar [[Ionradh na Normannach ar Éirinn|choncas na Normannach ar Éirinn]] a bhaint amach. ==Cognóman== Is é '''Strongbow''', an t-ainm is fearr aithne ar Risteárd, ach ní dócha gur tugadh sin air ar feadh a shaoil. Bhí cognómain de na tiarnaí eile Chambra-Normannacha agus Normannacha i bhFraincis na Normannach, mar a labhair na huaisle Fraincis agus, le cúpla eisceacht, scríobhadh doiciméid oifigiúla i Laidin le linn na tréimhse seo. Is cosúil gur tháinig an mearbhall chun cinn nuair a bhí ainm Risteáird á aistriú go Laidin.<ref>Goodrich Castle and the families of Godric Mapson, Monmouth, Clare, Marshall, Montchesney, Valence, Despenser and Talbot</ref> Scríobhadh a ainm sa Liber de Wintonia idir 1300 agus 1304 (os cionn 120 bliain tar éis a bháis) mar "Ricardus cognomento Stranghose Comes Strugulliae (Gaeilge: ''Richard Stranghose iarla Striguil'')." Chuir an croiniceoir seo Stranghose go hearráideach (luiteoga coigríche) ann mar cognóman, nuair atá sé i bhfad níos dóchúla gur litriú athraitheach nó tras-scríobh an logainm 'Striguil' a bhí i gceist a dtugtar Strangboge, Stranboue nó Stranbohe in athscríbhinní eile. Ní go dtí an ceathrú haois déag go bhfuil ainm Risteáird aistrithe mar Strongbow ar deireadh: "Earl Richard son of Gilbert Strongbow [earl of Shropshire].<ref>Brut y Tywysogyon or The Chronicle of the Princes. Peniarth Ms. 20 version, ed. and trans. T. Jones [Cardiff, 1952], 65. Richard vabGilbert Stragbow[iarll Amhwydic], Brenhinedd y Saeson or The Kings of the Saxons, ed. and trans. T. Jones [Cardiff, 1971], 170.</ref> ==Gairmréim== Ba mhac le Gilbert de Clare, céad Iarla Phembróic agus Isabel de Beaumont <ref>Cokayne 1945, p. 352</ref> é Risteárd. Fuair ​​athair Risteáird bás thart ar 1148, nuair a bhí sé tuairim is 18 mbliana d'aois, agus fuair Risteárd an teideal 'Cunta Striguil' Iarla Phembróic le hoidhreacht. Is dócha nár aithníodh an teideal seo ag corónú [[Anraí II Shasana|Anraí II]] sa bhliain 1154.<ref>M. T. Flanagan, 'Clare, Richard fitz Gilbert de, second earl of Pembroke (c.1130–1176)', ''Oxford Dictionary of National Biography'', Oxford University Press (2004)</ref> Mar mhac an chéad 'iarla', tháinig sé i gcomharbacht ar eastáit a athar i 1148,<ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wsteideal=Pembroke, Earls of|volume=21|page=78}}</ref> ach bhain Anraí II an teideal uaidh sa bhliain 1154 mar gur taobhaigh Risteárd leis an Rí Stiofán Shasana i gcoinne mháthair Anraí, an Banimpire Matilda.<ref name="HII193">Warren 1973, p. 193</ref> Thug a lucht comhaimseartha an t-ainm Cunta Striguil air, as ucht a thiarnas i dtailte teorann na Breataine Beaga i Striguil, áit a raibh dúnfort aige in áit ar a dtugtar Cas-gwent air anois, i Sir Fynwy mBealtaine ar an abhainn Afon Gwy.<ref>Orpen 1911, pp.85–9</ref> Chonaic sé deis chun a fhortún a aisiompú i 1168 nuair a bhuail sé le Diarmait Mac Murchada, Rí Laighean.<ref>Warren 1973, p. 114</ref> Mar chúitimh, fuair Strongbow iníon Dhiarmada mar chéile agus rinneadh oidhre an rí de. Ach b'éigean dó géilleadh do cheannas Rí Shasana agus na [[An Normáin|Normainne]], [[Anraí II Shasana|Anraí II]] agus ní raibh sé riamh ina rí ar [[Laighean|Chúige Laighean]]. B'iad Gilbert de Clare, Céad Iarla Phembróic agus Isabel de Beaumont a thuismitheoirí. Fuair a athair Gilbert [[bás]] nuair a bhí Risteárd thart fá ocht mbliana déag d'aois, agus fuair sé teideal a athair trí oidhreacht. Ach sa bhliain 1168 bhí seo caillte nó forghéillte aige. == Éire == Sa bhliain 1166 thug [[Diarmuid Mac Murchadha]], Rí Laighean, a aghaidh ar Bhristó (Béarla: Bristol), Shasana<ref>[https://books.google.ie/books?id=Djtw3jEPn5sC&pg=PA187&lpg=PA187&dq=Dervorguilla+ruairi&source=bl&ots=dsXLryXBTu&sig=YOrnlQ_tUSE0nI16Ej9S_U68Ihk&hl=ga&sa=X&ved=0CCEQ6AEwAWoVChMIx8_uybKQyQIVxtcaCh1lvgNH#v=onepage&q=Dervorguilla%20ruairi&f=false Hutchinson Illustrated Encyclopedia of British History, p187]</ref>, chun bualadh le Roibéard FitzHarding, ceannaithe saibhir de chuid na cathrach. Thairg seisean comhairle do Dhiarmuid imeacht leis chun na Fraince agus a scéal ar fad do chur faoi bhráid [[Anraí II Shasana|Anraí II]]. Bhuaileadar le chéile áit éigin i [[Aquitaine|nAquitaine]], sa deireadh. Ghlac Anraí Rí le Diarmuid ina ghialla dhó, agus tharraing sé cáipéis ag ceadú dó dhuine ar bith i dtailte na bPlantagenetach cabhrú leis chun a ríocht do bhuachaint ar ais. Thosnaigh Diarmuid agus FitsHarding cuardach i measc na n-uasal Normannach féachaint cé a bheadh sásta troid le Diarmuid in Éirinn. Shochraigh Riocard de Clare, mac le Gilbert de Clare agus oidhre ar iarlacht Phembroic, nach raibh ann ach scáil, dul san bhfiontar le Diarmuid. D'ofráil Diarmuid a iníon Aoife dó le pósadh agus oidhreacht Laighean nuair a gheobhadh Diarmuid bás. == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Síol-beath-en}} {{Síol-cy}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Clare, Risteard FitzGilbert de}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1130]] [[Catagóir:Básanna i 1176]] [[Catagóir:Angla-Normannaigh]] [[Catagóir:Breatnaigh in Éirinn sna Meánaoiseanna]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Kent]] [[Catagóir:Sealbhóirí oifige polaitiúla in Éirinn]] [[Catagóir:Tiarnas Briotanach na hÉireann]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] jpdm40mssyrq69eohl8rmm7y4jitjgx 0 3601 1317260 1269350 2026-06-10T08:50:23Z Conradder 34685 /* Imeachtaí eile */ 1317260 wikitext text/x-wiki {{Meitheamh}} Is é an '''10 Meitheamh''' an 161ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 162ú lá i mbliain bhisigh. Tá 204 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Phortaingéil]] - Lá [[Luís de Camőes|Camőes]] (Féile náisiúnta) == Daoine a rugadh an lá seo == * [[1676]] — [[Daniel Juslenius]], scríbhneoir Fionlannach (b.[[1752]]) * [[1688]] — [[Séamus Proinsias Éadbhard Stiúbhart]], "Prionsa na Breataine Bige" (b.[[1766]]) * [[1781]] — [[George Stephenson]], innealtóir Sasanach (b. [[1848]]) * [[1819]] — [[Gustave Courbet]], péintéir Francach (b. [[1877]]) * [[1891]] — [[Battling Levinsky]], dornálaí Meiriceánach (b. [[1949]]) * [[1895]] — [[Hattie McDaniel]], ban-aisteoir Meiriceánach (b. [[1952]]) * [[1898]] — [[Philip Brady]], polaiteoir Éireannach (b. [[1995]]) * [[1906]] — [[Väinö Riikkilä]], scríbhneoir Fionlannach (b. [[1969]]) * [[1908]] — [[Gerard Sweetman]], polaiteoir Éireannach (b. [[1970]]) * [[1908]] — [[Thomas Burke (An Clár)|Thomas Burke]], polaiteoir neamhspleách Éireannach (b. [[1951]]) * [[1909]] — [[Langley George Hancock]], fear gnó Astrálach (b. [[1992]]) * [[1915]] — [[Saul Bellow]], scríbhneoir (b.[[2005]]) * [[1921]] — [[Patrick Cummins]], polaiteoir Éireannach (b. [[2009]]) * [[1921]] — [[Prionsa Pilib, Diúc Dhún Éideann]] (b. [[2021]]) * [[1922]] — [[Judy Garland]], ban-aisteoir agus amhránaí Meiriceánach (b. [[1969]]) * [[1927]] — [[Eugene Parker]], réalteolaí Meiriceánach (b. [[2022]]) * [[1929]] — [[Edward Osborne Wilson|Edward O. Wilson]], bitheolaí, nádúraí, agus scríbhneoir Meiriceánach (b. [[2021]]) * [[1936]] — [[Brendan Duddy]], fear gnó as Doire (b. [[2017]]) * [[1943]] — [[Simon Jenkins]], iriseoir Sasanach * [[1953]] — [[John Edwards]], polaiteoir * [[1957]] — [[Lindsay Hoyle]], polaiteoir Sasanach * [[1959]] — [[Carlo Ancelotti]], imreoir agus bainisteoir sacair * [[1959]] — [[Mary Mitchell O'Connor]], polaiteoir Éireannach * [[1964]] — [[Stuart McCall]], imreoir sacair agus bainisteoir * [[1966]] — [[David Platt (peileadóir)|David Platt]], imreoir sacair Sasanach * [[1967]] — [[Heimir Hallgrímsson]], imreoir sacair agus bainisteoir Íoslannach * [[1972]] — [[Sundar Pichai]], fear gnó Indiach-Meiriceánach * [[1975]] — [[Henrik Pedersen]], imreoir sacair * [[1984]] — [[Ryan Thomas]], aisteoir Briotanach * [[1985]] — [[Kaia Kanepi]], imreoir leadóige Eastónach * [[1987]] — [[James McGee]], imreoir leadóige Éireannach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1190]] — [[Feardorcha I (Impire Naofa Rómhánach)|Feardorcha I]], Impire Naofa Rómhánach (r. [[1122]]) * [[1744]] — [[Alexander Pope]], file Sasanach (r. [[1688]]) * [[1836]] — [[André-Marie Ampère]], fisiceoir agus matamaiticeoir Francach (r. [[1775]]) * [[1858]] — [[Robert Brown]], luibheolaí Albanach (r. [[1773]]) * [[1923]] — [[Francis Ferran]], polaiteoir Éireannach * [[1924]] — [[Giacomo Matteotti]], polaiteoir Iodálach (r. [[1885]]) * [[1926]] — [[Antoni Gaudí]], 73, ailtire (r. [[1852]]) * [[1934]] — [[Frederick Delius]], cumadóir Sasanach (r. [[1862]]) * [[1940]] — [[Marcus Garvey]], gníomhaí, Pan-Afracach, óráidí, agus fiontraí a rugadh in Iamáice (r. [[1887]]) * [[1944]] — [[Proinsias Ó Riain]], poblachtánach Éireannach (r. [[1902]]) * [[1946]] — [[Jack Johnson]], Dornálaí Meiriceánach (r. [[1878]]) * [[1949]] — [[Sigrid Undset]], scríbhneoir Ioruach (r. [[1882]]) * [[1951]] — [[Seoirse Gabhán Ó Dubhthaigh]], polaiteoir, abhcóide, agus breitheamh Éireannach (r. [[1882]]) * [[1957]] — [[John Lynch (Ciarraí)|John Lynch]], polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael (r. [[1889]]) * [[1967]] — [[Spencer Tracy]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1900]]) * [[1971]] — [[John Gill]], polaiteoir agus ceardchumannaí Éireannach (r. [[1898]]) * [[1971]] — [[Michael Rennie]], aisteoir Sasanach (r. [[1909]]) * [[1989]] — [[Richard Quine]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1920]]) * [[1993]] — [[Les Dawson]], fuirseoir Sasanach (r.[[1931]]) * [[1995]] — [[Liam Budhlaeir]], craoltóir agus iriseoir Éireannach (r. [[1923]]) * [[1998]] — [[Bernard Alliot]], scríbhneoir Francach (r. [[1938]]) * [[1998]] — [[Paudge Brennan]], polaiteoir Éireannach (r. [[1922]]) * [[1999]] — [[J. E. Caerwyn Williams]], scoláire Breatnach (r. [[1912]]) * [[2000]] — [[Hafez al-Assad]], uachtarán na Siria (r. [[1930]]) * [[2004]] — [[Ray Charles]], 73, amhránaí agus pianódóir (r. [[1930]]) * [[2011]] — [[Brian Seosamh Ó Luineacháin]], polaiteoir Éireannach (r. [[1959]]) * [[2016]] — [[Christina Grimmie]], amhránaí Meiriceánach (r. [[1994]]) * [[2017]] — [[Reg Hindley]], údar Sasanach (r. [[1929]]) == Imeachtaí eile == * [[1924]] - D'fhuadaigh agus mharaigh [[faisisteachas|faisistithe]] [[sóisialaí]] [[Iodálach]] [[Giacomo Matteotti]] sa [[an Róimh|Róimh]] * [[1935]] - Bunaíodh [[Na hAlcólaigh gan Ainm]] in [[Akron, Ohio]] * [[1940]] - [[Dara Cogadh Domhanda]]: d'fhógair [[an Iodáil]] [[faisisteach|fhaisisteach]] cogadh ar [[an Fhrainc]] agus [[an Ríocht Aontaithe]] * [[1967]] - Cuireadh deireadh le [[Cogadh na Sé Lá]] idir [[Iosrael]] agus [[an tSiria]] * [[1977]] - D'éalaigh [[James Earl Ray]] as an phríosún. Athghabhadh trí lá ina dhiaidh sin é. * [[1996]] - Thosaigh cainteanna síochána i d[[Tuaisceart na hÉireann]], gan [[Sinn Féin]] * [[1999]] - [[Cogadh na Cosaive]]: chroch [[ECAT]] aerionsaithe mar gur aontaigh [[Slobodan Milošević]] trúpaí a tharraingt amach as [[An Chosaiv]] * [[2009]] - Tharla lámhach i [[Músaem Cuimhneacháin an Uileloiscthe, Stáit Aontaithe Mheiriceá (Washington, DC)|Músaem Cuimhneacháin an Uileloiscthe]], [[Washington, D.C.]]. Maraíodh duine amháin agus gabhadh an lámhachóir. [[Catagóir:Dátaí|0610]] [[Catagóir:Míonna|Meitheamh, 10]] 7cbnmy1dgxlalnxn745k94uh4zk449k 0 3723 1317238 1317095 2026-06-09T19:41:39Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1317238 wikitext text/x-wiki {{Meitheamh}} Is é an '''9 Meitheamh''' an 160ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 161ú lá i mbliain bhisigh. Tá 205 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Éire]] - Lá Fhéile [[Colm Cille|Columcille]] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1640]] — [[Leopold I, An tImpire Naofa Rómhánach|Leopold I]], An tImpire Naofa Rómhánach (b.[[1705]]) * [[1781]] — [[George Stephenson]], innealtóir Sasanach (b.[[1848]]) * [[1812]] — [[Johann Gottfried Galle]], réalteolaí Gearmánach (b [[1910]]) * [[1862]] — [[Nioclás Ó Domhnaill]], scoláire Gaeilge san Astráil * [[1881]] — [[Felix von Luckner|Felix Graf Von Luckner]], seoltóir Gearmánach (b. [[1966]]) * [[1896]] — [[Justin McKenna]], polaiteoir Éireannach (b. [[1950]]) * [[1896]] — [[Karl Sack]], breitheamh Gearmánach (b. [[1945]]) * [[1898]] — [[Curzio Malaparte]], scríbhneoir Iodálach (b. [[1957]]) * [[1915]] — [[Les Paul]], ceannródaí giotáir (b. [[2009]]) * [[1917]] — [[Eric Hobsbawm]], Marxach agus staraí (b. [[2012]]) * [[1934]] — [[Jackie Wilson]], Amhránaí soul Meiriceánach (b. [[1984]]) * [[1936]] — [[Isabelle Pierre]], amhránaí Ceanadach * [[1936]] — [[Mícheál Ó Duibhir (peileadóir)|Mícheál Ó Duibhir]], imreoir peil Ghaelach agus bainisteoir (b. [[2025]]) * [[1946]] — [[Peter Kilfoyle]], polaiteoir Briotanach * [[1954]] — [[Gregory Maguire]], úrscéalaí * [[1961]] — [[Michael J. Fox]], Aisteoir * [[1963]] — [[Johnny Depp]], aisteoir * [[1967]] — [[Paul Maskey]], polaiteoir Briotanach * [[1978]] — [[Adrian Diaconu]], dornálaí Rómánach * [[1978]] — [[Matthew Bellamy]], ceoltóir sa banna ceoil ''[[Muse (banna)|Muse]]'' * [[1978]] — [[Miroslav Klose]], imreoir sacair * [[1980]] — [[Rory Keenan]], aisteoir Éireannach * [[1981]] — [[Natalie Portman]], Aisteoir * [[1992]] — [[Deirdre Duke]], imreoir sacair == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[68]] — [[Nearó]], Impire ar Impireacht na Róimhe (r.[[37]]) * [[597]] — [[Colm Cille]], naomh Gaelach (r. [[521]]) * [[1348]] — [[Ambrogio Lorenzetti]], péintéir Iodálach (r. ~[[1290]]) * [[1870]] — [[Charles Dickens]], 58, scríbhneoir (r.[[1812]]) * [[1932]] — [[Émile Friant]], péintéir Francach (r. [[1863]]) * [[1936]] — [[Éamonn Ó Dúgáin|Éamon Ó Dugáin]], dlíodóir agus polaiteoir Éireannach (r. [[1874]]) * [[1951]] — [[Mayo Methot]], ban-aisteoir (r. [[1904]]) * [[1952]] — [[Daniel Byrne]], polaiteoir Éireannach (r. [[1885]]) * [[1956]] — [[Chandrashekhar Agashe]], Tionsclaí agus fiontraí Indiach (r. [[1888]]) * [[1958]] — [[Robert Donat]], aisteoir Briotanach (r. [[1905]]) * [[1964]] — [[Max Aitken, 1ú Bharún Beaverbrook|Max Aitken]], polaiteoir Angla-Cheanadach (r. [[1879]]) * [[1974]] — [[Miguel Ángel Asturias]], scríbhneoir agus taidhleoir Guatamalach (r. [[1899]]) * [[1976]] — [[Sybil Thorndike]], ban-aisteoir Briotanach (r. [[1882]]) * [[1989]] — [[George Wells Beadle]], géineolaí Meiriceánach (r. [[1903]]) * [[1991]] — [[Claudio Arrau]], pianódóir Sileach (r. [[1903]]) * [[2013]] — [[Iain Banks]], scríbhneoir Albanach (r. [[1954]]) * [[2014]] — [[Anna Hyland]], bean rialta agus múinteoir Éireannach * [[2014]] — [[Rik Mayall]], Aisteoir (r.[[1958]]) * [[2022]] — [[Matt Zimmerman]], Aisteoir (r.[[1934]]) == Tarluithe eile == * [[53]] - Phos [[Néaró]] [[Claudia Octavia]] * [[68]] - Chuir [[Néaró]] lámh ina bhás féin agus thosaigh [[Bliain na gCeithre Impirí|cogadh cathartha]] in [[Impireacht na Róimhe]] * [[1798]] - [[Éirí Amach 1798 in Éirinn]]: tharla cathanna san [[An tInbhear Mór|Inbhear Mór]] agus [[Tamhnaigh Naomh]] * [[1958]] - D'athoscail an [[Eilís II na Ríochta Aontaithe|Banríon Eilís]] [[Aerfort Gatwick]] * [[1967]] - [[Cogadh na Sé Lá]]: ghabh [[Iosrael]] [[Arda Golan]] ón [[an tSiria|tSiria]] * [[1968]] - D'fhógair [[Lyndon B. Johnson]] lá náisiúnta dobróin i ndiaidh an mharaithe [[Robert F. Kennedy]] * [[1970]] - Rinneadh iarracht feallmharaithe ar [[Rí Hussein na hIordáine|Rí Hussein]] [[An Iordáin|na hIordáine]] agus é ar an mbealach chuig a phálas samhraidh * [[1999]] - [[Cogadh na Cosaive]]: shínigh [[An tSeirbia agus Montainéagró|Poblacht Chónaidhme na Iúgslaive]] agus [[ECAT]] conradh síochána * [[2025]] - Thosaigh [[Círéibeacha ciníocha Thuaisceart Éireann 2025|círéibeacha ciníocha]] thar [[Thuaisceart Éireann]], i ndiaidh don PSNI beirt déagóirí Rómánacha a ghabháil as ionsaí gnéasach. Tharla ainriail ar feadh coicíse. [[Catagóir:Dátaí|0609]] [[Catagóir:Dátaí|Míonna, 09]] 47plby5n7essm456vluj4vpyopaqoba 0 5334 1317207 1317196 2026-06-09T12:06:12Z Tanbiruzzaman 56587 Restored revision 742253 by [[Special:Contributions/Dmd3music|Dmd3music]] ([[en:w:User:BrandonXLF/Restorer|Restorer]]) 1317207 wikitext text/x-wiki Is éard is '''innealtóireacht bogearraí''' ann ná an cur i bhfeidhm de mhodhanna deartha córasacha agus cáinníochtúla le [[bogearraí]] a chruthú. == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} <!-- idirvicí --> [[Catagóir:Innealtóireacht bogearraí| ]] [[Catagóir:Eolaíochtaí feidhmeacha]] oo3mmv0lovm4gb479qdqdg7n8vp4quv 0 6495 1317257 1205665 2026-06-10T08:03:26Z ~2026-34169-17 74950 2026 1317257 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Comórtas Spóirt}} [[Image:World cup countries best results and hosts blank.PNG|mion|clé|upright=2| {{legend|Blue|Buaiteoirí}} {{legend|Cyan|Dara háit}} {{legend|Darkgreen|3ú háit}} {{legend|Lightgreen|4ú háit}} {{legend|Yellow|4ú ceannais}} {{legend|Pink|1ú babhta}} {{legend|Orange|2ú babhta}} ]] :''Féach ar [[Corn FIFA an Domhain 2026|Corn FIFA an Domhain 2024]] don chomórtas reatha''. Comórtas [[sacar|sacair]] idirnáisiúnta is ea '''Corn Sacair an Domhain''' (nó '''Corn FIFA an Domhain'''). Eagraíonn [[FIFA]] an comórtas gach ceithre bliana agus bíonn seans ag gach foireann sacair idirnáisiúnta a bheith páirteach. Bhuaigh [[an Fhrainc]] Corn an Domhain sa bhliain [[Corn FIFA an Domhain 2018|2018]], agus beidh an chéad cheann eile ar siúl i g[[Catar]] sa bhliain [[Corn FIFA an Domhain 2022|2022]]. Tosaíonn an corn leis an gcomórtas cáiliúcháin, ina imríonn na foirne i gcoinne a chéile agus téann na buaiteoirí isteach sna cluichí ceannais. Ní bhíonn ach dhá fhoireann is tríocha sna cluichí ceannais, agus mar sin is luachmhar an duais é. Téann an fhoireann óstach agus na curaidh go díreach isteach sna cluichí ceannais. Cuirtear na foirne eile isteach i ngrúpaí beaga, agus leanann an dá fhoireann is fearr ar aghaidh. Ansin, is iomaíocht díbeartha í go dtí an cluiche ceannais. As an aon comórtas is fiche a imríodh go dtí seo, tá an corn buaite ag ocht náisiún. Tá cúig bhua ag [[an Bhrasaíl]], níos mó ná aon fhoireann eile, agus is iad an fhoireann amháin chun páirt a ghlacadh i ngach comórtas. Tá ceithre chorn buaite ag [[an Iodáil]] agus [[an Ghearmáin]]. Tá dhá bhua ag [[Uragua]], [[an Airgintín]] agus [[an Fhrainc]], agus tá ceann amháin ag [[Sasana]] agus [[an Spáinn]]. Is iad [[an Fhrainc]] curaidh an domhain faoi láthair. == Na Comórtais == {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|Bliain !rowspan=2 width=10%|Óstaigh |width=1% rowspan=25| !colspan=3|Cluiche ceannais |width=1% rowspan=25| !colspan=3|Cluiche don 3ú háit |width=1% rowspan=25| !rowspan=2|Uimhir foirne |- !width=15%|Buaiteoir !width=8%|Scór !width=15%|Dara háit !width=15%|Tríú háit !width=8%|Scór !width=15%|Ceathrú háit |- |1930<br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1930|Sonraí]]'' |{{bratach|Uruguay}} [[Uragua]] |'''{{bratach|Uruguay}}<br />[[Uragua]]''' |'''4–2''' |{{bratach|Argentina (alternative)}}<br />[[An Airgintín]] |{{bratach|the United States}}<br />[[S.A.M.]] |{{#tag:ref|Ní raibh aon chluiche don 3ú háit go hoifigiúil sa bhliain 1930. Chaill S.A.M agus an Iúgslaiv sna cluichí leathcheannais, ach tá S.A.M aitheanta ag FIFA sa 3ú háit, mar gur éirigh siad ní ba fhearr sa chomórtas ina iomlán.|group="nóta"}} |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}}<br />[[An Iúgslaiv]] |13 |- style="background: #D0E6FF;" |1934 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1934|Sonraí]]'' |{{bratach|Italy (1861-1946)}} [[An Iodáil]] |'''{{bratach|Italy (1861-1946)}}<br />[[An Iodáil]]''' |'''2–1''' ab |{{bratach|Czechoslovakia}}<br />[[An tSeicslóvaic]] |{{bratach|the German Empire}}<br />[[An Ghearmáin]] |'''3–2''' |{{bratach|Austria}}<br />[[An Ostair]] |16 |- |1938 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1938|Sonraí]]'' |{{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |'''{{bratach|Italy (1861-1946)}}<br />[[An Iodáil]]''' |'''4–2''' |{{bratach|Hungary}}<br />[[An Ungáir]] |{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]] |'''4–2''' |{{bratach|Sweden}}<br />[[An tSualainn]] |16/15 |- style="background: #D0E6FF;" |1950 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1950|Sonraí]]'' |{{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] |'''{{bratach|Uruguay}}<br />[[Uragua]]''' |{{#tag:ref|Ní raibh aon chluiche ceannais imeartha sa bhliain 1950. Rinneadh grúpa de cheithre fhoireann (Uragua, an Bhrasaíl, an tSualainn agus an Spáinn) agus bronnadh an corn ar an bhfoireann leis na pointí ba mhó. B'é an bua ag Uragua i gcoinne na Brasaíle an ceann cinniúnach, agus is é sin fáth gur feictear air mar "chluiche ceannais" an chomórtais. Mar an gcéanna, feictear ar bhua na Sualainne in aghaidh na Spáinne mar an cluiche don 3ú háit. |group="nóta"|name="wc1950"}} |{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]] |{{bratach|Sweden}}<br />[[An tSualainn]] |<ref group="nóta" name="wc1950" /> |{{bratach|Spain 1945 1977}}<br />[[An Spáinn]] |16/13 |- |1954 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1954|Sonraí]]'' |{{bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]]''' |'''3–2''' |{{bratach|Hungary 1949-1956}}<br />[[An Ungáir]] |{{bratach|Austria}}<br />[[An Ostair]] |'''3–1''' |{{bratach|Uruguay}}<br />[[Uragua]] |16 |- style="background: #D0E6FF;" |1958 <br />''[[Corn FIFA an Domhain 1958|Sonraí]]'' |{{bratach|Sweden}} [[An tSualainn]] |'''{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]]''' |'''5–2''' |{{bratach|Sweden}}<br />[[An tSualainn]] |{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]] |'''6–3''' |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |16 |- |1962 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1962|Sonraí]]'' |{{bratach|Chile}} [[An tSile]] |'''{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]]''' |'''3–1''' |{{bratach|Czechoslovakia}}<br />[[An tSeicslóvaic]] |{{bratach|Chile}}<br />[[An tSile]] |'''1–0''' |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}}<br />[[An Iúgslaiv]] |16 |- style="background: #D0E6FF;" |1966 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1966|Sonraí]]'' |{{bratach|England}} [[Sasana]] |'''{{bratach|England}}<br />[[Sasana]]''' |'''4–2''' ab |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |{{bratach|Portugal}}<br />[[An Phortaingéil]] |'''2–1''' |{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[APSS]] |16 |- |1970 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1970|Sonraí]]'' |{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] |'''{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]]''' |'''4–1''' |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |'''1–0''' |{{bratach|Uruguay}}<br />[[Uragua]] |16 |- style="background: #D0E6FF;" |1974 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1974|Sonraí]]'' |{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]]''' |'''2–1''' |{{bratach|the Netherlands}}<br />[[An Ísiltír]] |{{bratach|Poland}}<br />[[An Pholainn]] |'''1–0''' |{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]] |16 |- |1978 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1978|Sonraí]]'' |{{bratach|Argentina}} [[An Airgintín]] |'''{{bratach|Argentina}}<br />[[An Airgintín]]''' |'''3–1''' ab |{{bratach|the Netherlands}}<br />[[An Ísiltír]] |{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]] |'''2–1''' |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] |16 |- style="background: #D0E6FF;" |1982 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1982|Sonraí]]'' |{{bratach|Spain}} [[An Spáinn]] |'''{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]]''' |'''3–1''' |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |{{bratach|Poland}}<br />[[An Pholainn]] |'''3–2''' |{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]] |24 |- |1986 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1986|Sonraí]]'' |{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]] |'''{{bratach|Argentina}}<br />[[An Airgintín]]''' |'''3–2''' |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]] |'''4–2''' ab |{{bratach|Belgium (civil)}}<br />[[An Bheilg]] |24 |- style="background: #D0E6FF;" |1990 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1990|Sonraí]]'' |{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]]''' |'''1–0''' |{{bratach|Argentina}}<br />[[An Airgintín]] |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] |'''2–1''' |{{bratach|England}}<br />[[Sasana]] |24 |- |1994 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1994|Sonraí]]'' |{{bratach|the United States}} [[S.A.M.]] |'''{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]]''' |'''0–0''' ab <br />'''(3–2)''' pion. |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] |{{bratach|Sweden}}<br />[[An tSualainn]] |'''4–0''' |{{bratach|Bulgaria}}<br />[[An Bhulgáir]] |24 |- style="background: #D0E6FF;" |1998 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 1998|Sonraí]]'' |{{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |'''{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]]''' |'''3–0''' |{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]] |{{bratach|Croatia}}<br />[[An Chróit]] |'''2–1''' |{{bratach|the Netherlands}}<br />[[An Ísiltír]] |32 |- |2002 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 2002|Sonraí]]'' |{{bratach|South Korea}} [[An Chóiré Theas]] <br /> {{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]] |'''{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]]''' |'''2–0''' |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]] |{{bratach|Turkey}}<br />[[An Tuirc]] |'''3–2''' |{{bratach|South Korea}}<br />[[An Chóiré Theas]] |32 |- style="background: #D0E6FF;" |2006 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 2006|Sonraí]]'' |{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] |'''{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]]''' |'''1–1''' ab <br />'''(5–3)''' pion. |{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]] |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]] |'''3–1''' |{{bratach|Portugal}}<br />[[An Phortaingéil]] |32 |- |2010 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 2010|Sonraí]]'' |{{bratach|South Africa}} [[An Afraic Theas|Afraic Theas]] |{{bratach|the Netherlands}}<br />[[An Ísiltír]] |'''0–1''' ab |'''{{bratach|Spain}}<br />[[An Spáinn]]''' |{{bratach|Uruguay}}<br />[[Uragua]] |'''2–3''' |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]]''' |32 |- style="background: #D0E6FF;" |2014 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 2014|Sonraí]]'' |{{bratach|Brazil}} [[An Bhrasaíl]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]]''' |'''1–0''' ab |{{bratach|Argentina}}<br />[[An Airgintín]] |'''{{bratach|the Netherlands}}<br />[[An Ísiltír]]''' |'''3–0''' |'''{{bratach|Brazil}}<br />[[An Bhrasaíl]]''' |32 |- |2018 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 2018|Sonraí]]'' |{{bratach|Russia}} [[An Rúis]] |'''{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]]''' |'''4–2''' |{{bratach|Croatia}}<br />[[An Chróit]] |'''{{bratach|Belgium (civil)}}<br />[[An Bheilg]]''' |'''2–0''' |{{bratach|England}}<br />[[Sasana]] |32 |- style="background: #D0E6FF;" |2022 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 2022|Sonraí]]'' |{{bratach|Qatar}} [[Catar]] |'''{{bratach|Argentina}}<br />[[An Airgintín]]''' |'''3–3''' ab <br />'''(4–2)''' pion. |'''{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]]''' |{{bratach|Croatia}}<br />[[An Chróit]] |'''2–1''' |{{bratach|Morocco}}<br />[[Maracó]] |32 |- |2026 <br /> ''[[Corn FIFA an Domhain 2026|Sonraí]]'' |{{bratach|Canada}} [[Ceanada]]<br>{{bratach|Mexico}} [[Meicsiceo]]<br>{{bratach|USA}} [[Stáit Aontaithe]] | | | | | | |48 |} ;Eochair * ab — ''tar éis am breise'' * pion. — ''ciceanna pionóis'' == Tagairtí == <references group="nóta" /> == Naisc sheachtracha == * [http://www.fifa.com/worldcup/index.html Suíomh oifigiúil an Choirn ar FIFA.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131120042645/http://www.fifa.com/worldcup/index.html |date=2013-11-20 }} * [http://www.fifa.com/worldcup/archive/index.html Coirn domhanda thar na mblianta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140618092541/http://www.fifa.com/worldcup/archive/index.html |date=2014-06-18 }} {{Corn domhanda FIFA}} {{síol-spórt}} [[Catagóir:Spórt]] [[Catagóir:Sacar]] [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:Craobhchomórtais spóirt]] 2dhd83n274x1on40fm209tsjgw2x18k 0 11861 1317231 668004 2026-06-09T17:30:40Z NVNkz 74938 1317231 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Bliain}} == Eachtraí == * == Breitheanna == * == Básanna == * <!---Idirvicí---> [[Catagóir:Blianta]] frtq3oj8oiiifyg2jjpg09l2llyxygm 0 28259 1317225 1217430 2026-06-09T17:04:40Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1317225 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Sráidbhaile in [[Éirinn]] is ea '''Carn an Bhua'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1416544|title=Carn an Bhua/Carnew {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> ''Carnew'' a thugtar air i mBéarla. Tá sé suite i g[[Contae Chill Mhantáin]], gar do theorainn [[Contae Loch Garman|Chontae Loch Garman]]. Is é Carn an Bhua an baile is faide ó dheas sa chontae. == Stair == Ar an 25 Bealtaine [[1798]], chuir na saighdiúirí 26 príosúnach chun báis sa phinniúr. {{Main|Sléacht Charn an Bhua, 1798}} Is iomaí Protastúnach a bhí ina chónaí i gCarn an Bhua tráth. Chuir go leor díobh fúthu sa cheantar sa naoú céad déag mar thug muintir Fitzwilliam talamh dóibh. As Carn an Bhua do mhuintir [[Graham Norton]].<ref>[[Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]], BBC, Series Four (2007)</ref> == Spórt == Tá club de chuid [[CLG]] sa cheantar, na hEmmets. Bhaineadar craobh iomána an chontae sa bhliain 2009.<ref>[http://www.hoganstand.com/Wicklow/ArticleForm.aspx?ID=119229 Hoganstand.com]</ref> Imríonn Brian Osborne le foireann peile an chontae.<ref>[http://www.wicklowpeople.ie/sport/gaelic-football/wicklow-did-enough-to-stay-in-race-1696215.html Wicklow People]{{Dead link|date=Meitheamh 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Naisc == * [http://www.wicklow.ie/win/carnew/index.htm Carnew] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927185617/http://www.wicklow.ie/win/carnew/index.htm |date=2007-09-27 }} * [http://wicklow.gaa.ie/Clubs/carnew04.htm Carnew Emmets] * [http://www.bbcwhodoyouthinkyouaremagazine.com/episode/graham-norton Graham Norton] == Féach freisin == * [[Sléacht Charn an Bhua, 1798]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Bailte i gContae Chill Mhantáin]] 5hh8jmrf58xqfjped8c8smlrj1hj9xd 0 29071 1317264 1316767 2026-06-10T11:54:56Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1317264 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |tancament=2023 |fundador=[[Conradh na Gaeilge]] |periodicitat=Míosachán |genere=Litríocht, Eolaíocht, Polaitíocht |publicat_a=[[Éire|Éirinn]] |edicions=Beagnach 900 |distribucio=I gcló, le rogha alt ar fáil ar líne }} [[Irisleabhar|Iris]] Ghaeilge ab ea '''''Feasta''''' a phléigh [[litríocht]], [[polaitíocht]] agus [[eolaíocht]]. Bunaíodh an míosachán in 1948 agus tháinig an t-eagrán deiridh den iris amach i mí na Bealtaine 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/1019/1411770-deireadh-curtha-leis-an-mhiosachan-feasta-cheal-maoinithe/|teideal=Deireadh curtha leis an mhíosachán Feasta cheal maoinithe|údar=[[Nuacht RTÉ]]|dáta=19 D. Fómhair 2023}}</ref> Bhí beagnach 900 eagrán den iris mhíosúil foilsithe ó cuireadh i gcló ar dtús í i 1948.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-a-chur-leis-an-iris-feasta-tar-eis-75-bliain-de-dheasca-easpa-tacaiochta-on-stat/|teideal=Deireadh á chur leis an iris ‘Feasta’ tar éis 75 bliain de dheasca ‘easpa tacaíochta ón stát’|údar=[[Pádraic Ó Ciardha]]|dáta=19 Deireadh Fómhair 2023|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2023-10-19}}</ref> == Ábhar == Bhí sé de chuspóir ag ''Feasta'' scríbhneoireacht nua a spreagadh, agus thug Feasta an-tacaíocht i gcónaí do scríbhneoirí – idir óg agus aosta i gcaitheamh na mblianta.<ref>Mac Congáil, ibid.: lch 10.</ref> D'fhoilsíodh ''Feasta'' léirmheasanna agus tráchtaireacht shóisialta agus pholaitiúil, in éineacht le tuairiscí ar imeachtaí cultúrtha a bhaineann leis an teanga. Cé go raibh baint ag ''Feasta'' le [[Conradh na Gaeilge]], bhí sé neamhspleách i gcúrsaí eagarthóireachta. Scríobh roinnt colúnaithe don iris go rialta. Foilsíodh gearrscéalta agus filíocht ([[Máirtín Ó Direáin]], [[Máire Mhac an tSaoi]], [[Seán Ó Ríordáin]], agus [[Nuala Ní Dhomhnaill]] agus daoine eile nach iad). Bhí ''Feasta'' ar fáil le síntiús agus i roinnt siopaí, agus foilsíodh sé fógraí le foilsitheoirí Gaeilge. Bhí roinnt mhaith de le léamh ar líne. == Stair == Bhí baint ag bunú ''Feasta'' le teacht chun cinn scríbhneoireacht na Gaeilge ó aimsir [[Athbheochan na Gaeilge]]. Ba é an scéal céanna ag [[An tUltach|''An tUltach'']] agus ag ''[[Comhar]]'' é. Mar a deir an t[[Nollaig Mac Congáil|Ollamh Nollaig Mac Congáil]]: ::Chuidigh na foilseacháin sin ach go háirithe leis an Ghaeilge a thabhairt isteach sa nuaré agus dúshraith bhuan a leagan dár tharla i gcinniúint fhoilsitheoireacht agus scríbhneoireacht na Gaeilge ó shin.<ref>[[Nollaig Mac Congáil|Mac Congáil, Nollaig]]. ''[[Feasta, Innéacs 1948 – 2000]]''. Feasta 2003: lch 8.</ref> Is iomaí eagarthóir a bhí ag ''Feasta''. Orthu sin bhí [[Seosamh Ó Duibhginn]], [[Eoghan Ó Tuairisc]], [[Séamas Ruiséil]], [[Aogán Ó Muircheartaigh]] agus [[Íte Ní Chionnaith]] (a bhí ar an gcéad bhean a toghadh mar uachtarán Chonradh na Gaeilge) agus [[Cormac Ó hAodha]]. Is é [[Pádraig Mac Fhearghusa]] an t-eagarthóir a chaith an seal ab fhaide sa phost.<ref>[[Nuacht RTÉ]], 12 Nollaig 2019: [https://www.rte.ie/news/nuacht/2019/1209/1097958-cormac-o-haodha-ina-eagarthoir-nua-ar-feasta/ "Cormac Ó hAodha ina eagarthóir nua ar Feasta"]</ref> In 2014, mar chuid d'atheagar a rinneadh ar mhaoiniú fhoilseacháin Ghaeilge, chinn [[Foras na Gaeilge]] deireadh a chur leis an tacaíocht airgid a bhí Feasta a fháil ar feadh na gcianta roimhe sin. Bhí Foras na Gaeilge ag tacú leis ar feadh tamaill ach rinne an Foras athchomhairle agus rún aige athrú a dhéanamh ar dháileadh na ndeontas.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/promotion-of-irish-online-and-through-publications-must-be-strategic-1.1780572|teideal=Promotion of Irish online and through publications must be strategic|údar=[[Ferdie Mac an Fhailigh]] [sean-Phríomh-Fheidhmeannach an [[Foras na Gaeilge|Fhorais]]]|dáta=2 Bealtaine 2014|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-06-04}}</ref> Idir 2014–2023, bhí ''Feasta'' ag seasamh ar a bhoinn féin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Litir do Chairde Feasta|journal=[[Feasta]]|month=Meitheamh|year=2014|pages=lch 27}}</ref> === Scor === I litir a seoladh chuig na 350 síntiúsóir a d'fhan dílis don iris in 2023, dúirt an riarthóir [[Donnchadh Ó hAodha]] gur "síorlaghdú ar an dtacaíocht stáit don iris" is cúis le deireadh a chur lena foilsiú. Rinne [[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]] cáineadh géar ar an staid seo, á thabhairt "créacht mhór eile i gcorp na Gaeilge" ar an iris a bheith curtha den saol tar éis a 75 bliana. Dúirt siad go raibh ''Feasta'' ar na beagán foilseachán a bhí "tiomanta don Ghaeilge, do ghluaiseacht na teanga (go háirithe Conradh na Gaeilge, arbh iad a bhunaigh an iris in 1948), agus go háirithe don scríbhneoireacht, idir [[:Catagóir:Aistí|aistí]], [[Gearrscéal|scéalta]] agus [[filíocht]]."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/raiteas-an-aontais-maidir-le-feasta/|teideal=Ráiteas an Aontais maidir le 'Feasta'|dáta=6 Samhain 2023|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]}}</ref> == Féach freisin == * ''[[Comhar]]'' * [[An Gael (iris as Meiriceá)|''An Gael'']] * [[Nós (iris)|''NÓS'']] * [[An tUltach|''An tUltach'']] * [[An Timire|''An Timire'']] == Naisc sheachtracha == * [http://www.feasta.ie/ Suíomh idirlín na hirise] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717185957/http://www.feasta.ie/ |date=2011-07-17 }}<ref group="nóta">{{Lua idirlín |url=http://www.feasta.ie/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2010-05-24 |archivedate=2011-07-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110717185957/http://www.feasta.ie/ }}</ref> * Tá cuid mhaith eagrán de chuid ''Fheasta'' i g[https://issuu.com/cnag Cartlann CnaG ar líne] == Tagairtí == {{reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} {{Conradh na Gaeilge}} {{Rialú údaráis}} [[Catagóir:Feasta| ]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí liteartha]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Míosacháin]] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1948]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1940í]] 0x624jvkqhoytbyapflde38b0eeo5i7 3 33315 1317258 472571 2026-06-10T08:38:25Z Cabayi 37859 Bhog Cabayi an leathanach [[Plé úsáideora:Mariomassone]] go [[Plé úsáideora:Skekzilla]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Mariomassone|Mariomassone]]" to "[[Special:CentralAuth/Skekzilla|Skekzilla]]" 472571 wikitext text/x-wiki Haigh, a Mariomassone, agus tá [[Vicipéid:Réamhrá|fáilte romhat]] chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as [[Special:Contributions/Mariomassone|do chuid dréachtaí]] a sheoladh isteach. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as d'am anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus téigh go dtí an [[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]] chun caint leis na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an [[Vicipéid:Lárionad comhphobail|Lárionad Comhphobail]] chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóinteach in ár [[Vicipéid:Réamhrá|reamhrá]], freisin. Más é do thoil é, [[Vicipéid:Sínigh é|sínigh do chuid theachtaireachtaí]] ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh (<nowiki>~~~~</nowiki>); ciallaíonn sé sinn go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist dom armo leathanach phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat!<!-- Template:Welcome --> --[[Úsáideoir:AllieBot|AllieBot]] 22:14, 7 Meitheamh 2011 (UTC) fxvl9w9fvxyyuac0yqzqfqbvr97hk96 0 34211 1317263 1290924 2026-06-10T11:19:46Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1317263 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba ghníomhaí cearta daonna<ref name="haaretz">{{cite web|url=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1110755.html|teideal=Campaign seeks to keep rights activist out of prison|last=Levinson|first=Chaim|publisher=HAARETZ.com|accessdate=2009-09-17|dátarochtana=2011-07-30|archivedate=2009-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091002100718/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1110755.html}}</ref> as [[Iosrael]] é '''Ezra Nawi''' (nó ''Ezra Yizhak Nawi'' nó ''Ezra Yitzchak Nawi'') a tháinig chun cinn go hidirnásiúnta tar éis gur ciontaíodh é sa bhliain [[2007]] as páirt a ghlacadh i gcíréib agus ionsaí a dhéanamh ar phóilín bainteach le scrios theach Arabach sa [[Bhruach Thiar]] ag [[Póilíní Teorainn na hIosráile]]. == Cúlra == Rugadh é sa bhliain [[1952]]. Pluiméireacht an cheird a bhí aige. Bhíodh baint aige le gluaiseacht óige cumannach agus é ina ógánach agus thosaigh sé amach sa ghníomhaíocht pholaitiúil tar éis [[an Chéad Intifada]] sna [[1980]]dí. == Polaitíocht == Tháinig sé chun cinn go hidirnásiúnta tar éis gur ciontaíodh é sa bhliain 2007 as páirt a ghlacadh i gcíréib agus ionsaí a dhéanamh ar phóilín bainteach le scrios theach Arabach sa Bhruach Thiar ag Póilíní Teorainn na hIosráile.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1916699,00.html?xid=rss-topstories-cnnpartner |teideal=TIME. 2011-7-29 |dátarochtana=2011-07-30 |archivedate=2012-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121107144828/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1916699,00.html?xid=rss-topstories-cnnpartner }}</ref><ref> [http://www.youtube.com/watch?v=ysIaQUJWBdk Físeán fada de ghabháil Nawi, 2011-7-29] </ref> == Conspóid == Ciontaíodh Ezra Nawi in Iosrael as [[sodamacht]] a dhéanamh ar ógánach Palaistíneach sa bhliain [[1992]].<ref>http://www.irishtimes.com/newspaper/frontpage/2011/0730/1224301621244.html</ref><ref> http://www.haaretz.co.il/hasite/spages/1110480.html</ref><ref>{{Lua idirlín |url=http://www.shalomlife.com/news/13374/west-bank-sexual-assaults-silenced--page2/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2011-07-30 |archivedate=2011-10-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111009172336/http://www.shalomlife.com/news/13374/west-bank-sexual-assaults-silenced--page2/ }}</ref><ref>http://israel-academia-monitor.com/index.php?type=large_advic&advice_id=8056&page_data%5Bid%5D=173&cookie_lang=en</ref> Ciontaíodh é as úsáid mhídhleathach a bhaint as uirlisí troda is as coireanna a bhaineann le drugaí, agus tá dhá sheal caite sa phríosúín aige dá mbarr, sna blianta [[1997]] agus [[2006]].<ref> http://www.haaretz.co.il/hasite/spages/1110480.html</ref><ref>http://www.court.gov.il/BookReader/getbook.asp?path=\\172.25.40.101\idc_repository\125\181\CE0BB4F0D60E4E66A130EC5937F58BC1&OlvDataProto=file&Language=Hebrew&Hebrew=1&ReaderStyle=ILCourts&h=D4E15570A70729F8ABCEE1CA7D964B0A&OnePageMode=1</ref> B'iarpháirtí é Ezra Nawi den pholaiteoir Éireannach [[David Norris]].<ref>http://cdn.thejournal.ie/media/2011/05/DNmagill1.jpg</ref> Scríobh [[David Norris]] litir i 1997 chun Nawi a cabhrú.<ref>[http://www.rte.ie/news/2011/0730/norrisletter.pdf Litir a scríobh David Norris i 1997]</ref><ref>[http://www.independent.ie/national-news/i-am-not-a-paedophile-says-norris-expartner-2839306.html "I am not a paedophile, says Norris ex-partner", Independent.ie, 8 Lúnasa 2011 ]</ref> == Tagairtí == {{reflist|2}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.thenation.com/doc/20090713/nawi Israel's Man of Conscience] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091110054948/http://www.thenation.com/doc/20090713/nawi |date=2009-11-10 }} le hEzra Nawi, ''The Nation'', Meitheamh 29, 2009 * [http://www.youtube.com/watch?v=ysIaQUJWBdk Físeán de ghabháil Nawi]. ''YouTube'' {{DEFAULTSORT:Nawi, Ezra}} [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna Giúdacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna as Iosrael]] [[Catagóir:Daoine LADT as Iosrael]] [[Catagóir:Pluiméirí]] [[Catagóir:Mizrahi Jews]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1952]] [[Catagóir:Básanna in 2021]] [[Catagóir:Míúsáid ghnéis ar leanaí]] iqce677kmohc97ycjsmzd5jbhofjrm6 0 43997 1317250 1070165 2026-06-09T22:05:09Z Tomkeithie 74908 Cuir griangraf 1317250 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[baile]] suite i g[[Contae Phort Láirge]] é '''Droichead na Machan'''. Tá an baile ainmnithe as an droichead a thrasnaíonn [[an Mhachain]] ag an bpointe seo.<ref>{{Lua idirlín|url=https://maps.archaeology.ie/historicenvironment/?REG_NO=22901506|teideal=Historical Environment Viewer: Mahon Bridge|dátarochtana=2022-08-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=Droichead na Machan/Mahon Bridge — logainm.ie|url=https://www.logainm.ie/ga/1413375|dátarochtana=2022-08-06}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Íomhá:Crough_Wood_Walk_at_Mahon_Bridge.jpg|mion|Tús Siúlóid Choill Crough ag Droichead na Machan, leis an droichead thar an Machan sa chúlra]] {{Port Láirge}} {{Síol-tír-ie}} {{DEFAULTSORT:Droichead na Machan}} [[Catagóir:Bailte i gContae Phort Láirge]] or7fvtj6e05mv1jlvvoba2r3blbexdx 0 57661 1317210 1263386 2026-06-09T13:16:57Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1317210 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is cathair dhátheangach í '''Bolzano''' nó '''Bozen'''. Tá sí suite i réigiún [[Trentino-Tirol Theas]] i dTuaisceart na h[[An Iodáil|Iodáile]]. Bhí 104,011 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010. Is í "''Città Bolzano / Stadt Bozen''" an chathair is mó sa [[Cúige Féinrialaithe Tirol Theas|Chúige Féinrialaithe Tirol Theas]] agus tá sí príomhchathair an chúige freisin. Chomh maith le sin, tá ollscoil ann. Bunaíodh [[Saor-Ollscoil Bozen-Bolzano]] (''unibz'') sa bhliain 1998 agus is í an chéad ollscoil thritheangach san Eoraip í. ==Teangacha== {| class="wikitable" ! Teanga ! 2001<ref>"Provincial Statistics Institute of the Autonomous Province of South Tyrol"Oscar Benvenuto (ed.): [http://www.provinz.bz.it/Astat/downloads/Siz_2008-eng.pdf "South Tyrol in Figures 2008"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160614231554/http://www.provinz.bz.it/Astat/downloads/Siz_2008-eng.pdf |date=2016-06-14 }}, Provincial Statistics Institute of the Autonomous Province of South Tyrol, Bozen/Bolzano 2007, p.&nbsp;16, table&nbsp;10</ref> ! 2011<ref>[http://www.provinz.bz.it/astat/de/service/256.asp?news_action=300&news_image_id=563169 "Volkszählung 2011/Censimento della popolazione 2011"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303165250/http://www.provinz.bz.it/astat/de/service/256.asp?news_action=300&news_image_id=563169 |date=2016-03-03 }}, Autonome Provinz Bozen - Südtirol Provincia Autonoma di Bolzano - Alto Adige</ref> |- | [[Iodáilis]] | align="right"| 73.00% | align="right"| 73.80% |- | [[Gearmáinis]] | align="right"| 26.29% | align="right"| 25.52% |- | [[Laidinis]] | align="right"| 0.71% | align="right"| 0.68% |} == Tagairtí== {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.gemeinde.bozen.it/index_de.html Città Bolzano / Stadt Bozen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721113853/http://www.gemeinde.bozen.it/index_de.html |date=2011-07-21 }} Suíomh oifigiúil (Iodáilis agus Gearmáninis) * [http://stadtarchiv-archiviostorico.gemeinde.bozen.it/ BOhisto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130820003845/http://stadtarchiv-archiviostorico.gemeinde.bozen.it/ |date=2013-08-20 }} Stair na cathrach (en/de/it) * [http://www.unibz.it/en/public/university/default.html Free University of Bozen-Bolzano] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140716162513/http://www.unibz.it/en/public/university/default.html |date=2014-07-16 }} Saor-ollscoil thritheangach i mBozen-Bolzano (en/de/it) * [http://bupress.unibz.it/en/ Bozen-Bolzano University Press] (en/de/it) {{Síol-tír-it}} {{Cathracha na hIodáile}} [[Catagóir:Cathracha na hIodáile]] bqf9ihrlf6b45aajryw7lj7txna056r 0 60338 1317230 1276775 2026-06-09T17:29:25Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1317230 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ceardchumannaí agus polaiteoir [[Éireannach]] ab ea '''Proinnsias de Priondargást''' nó '''Frank Prendergast''' ([[13 Iúil]] [[1933]] – [[19 Feabhra]] [[2015]]). Bhí dlúthbhaint aige le saol na [[Gaeilge]]. ==A luathshaol agus a shaol pearsanta== Rugadh Proinnsias de Priondergást ar an 13ú Iúil 1933 i [[Luimneach]]. Bhí sé pósta ar Mary Sydenham agus beirt mhac agus beirt iníon orthu. D’fhreastail se ar an Mhodhscoil, Ascaill Uí Chonaill, Luimneach, Scoil na mBráithre Críostaí, Luimneach, [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]], Ollscoil Keele (M.D i gcaidreamh Tionsclaíochta). ==A shaol gairmiúil== Ba Luimníoch go smior é Proinnsias de Priondargást le tamall fada caite aige i gcúrsaí poiblí na Cathrach ársa úd agus Réigiún an Mheán-Iarthair i gcoitinne. Dob iad an Ghaeilge agus an Ceardchumannachas is mó a spreag é i rith a shaol ar fad. Lean sé ceird thraidisiúnta a mhuintir mar bháicéir ar dtús, ach chas sé go luath i dtreo an cheardchumannachais mar ba dhual dó, ón dá thaobh dá mhuintir. Bhí sé ina Uachtarán Ginearálta ar Chumann Báicéirí agus Milseánaithe na hÉireann sna blianta 1967-1970 agus chaith sé fiche bliain mar Oifigeach Sinsearach lánaimseartha an ITGWU i Luimneach, i g[[Contae an Chláir|Chláir]] agus i dTiobraid Árann ó 1973 go 1990 agus thar cheann [[SIPTU]] ó 1990 go 1993. Oileadh le Gaeilge é ag Modhscoil Luimnigh agus Scoil na mBráithre Críostaí i Sráid Sheasnáin. Tá idir leabhair agus altanna scríofa aige i nGaeilge agus Béarla ar chúrsaí staire áitiúla, logainmneacha agus araile. Bhí sé ina bhall de chomhairle [[Teilifís na Gaeilge|Theilifís na Gaeilge]] sna blianta 1994-2000 agus freisin mar bhall de ghobharnóirí an Scoil Léinn Cheiltigh, Institiúid an Ard-Léinn, Baile Átha Cliath ( 1996-2000). Bhí sé ina bhall den [[Coimisiún na Logainmneacha|Choimisiún Logainmneacha]] ó 1997 i leith. Bhí sé ina bhall tofa de Bhardas Luimnigh ó 1974-1999. Bhí sé ina Mhaor ar Chathair Luimnigh sna blianta 1977-78, 1984-85. Ba [[Teachta Dála|Theachta Dála]] é do Dháilcheantar Luimnigh Thoir ó 1982 go 1987. Osclaíodh Leabharlann Chuimhneacháin Phroinséas de Priondargást ag [http://gcluimnigh.com/ Gaelcoláiste Luimnigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217064414/http://gcluimnigh.com/ |date=2014-12-17 }} sa bhliain 2010 ag Aire na Gaeltachta, Pat Carey. Shíothlaigh sé in Oispidéal na hOllscoile, Luimneach ar an 19ú lá Feabhra 2015. {{Teachtaí Dála an 24ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Priondargast, Proinnsias de}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1933]] [[Catagóir:Básanna in 2015]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh]] [[Catagóir:Baill den 24ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)]] [[Catagóir:Ceardchumannaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Méaraí Luimnigh]] 042lx70yrlrs3rcnrmmdbdpl5z5gl6p 0 73167 1317233 1200105 2026-06-09T17:36:18Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1317233 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Tomás Ó Deirg''' ([[Béarla]]: ''Thomas Derrig'') ([[26 Samhain]] [[1897]] - [[19 Samhain]] [[1956]]).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=719|title=Ó DEIRG, Tomás (1897–1956) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] ar dtús agus ansin d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Ó Deirg, Tomás}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1897]] [[Catagóir:Básanna i 1956]] [[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Ceatharlach–Cill Chainnigh (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Teachtaí Dála Fhianna Fáil]] k0up0lprzrwaqxkt81ep17hsdazfnet 0 73455 1317232 1080746 2026-06-09T17:31:24Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1317232 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Eamon Dee'''. Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Dee, Eamon}} [[Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid]] [[Catagóir:Bliain báis anaithnid]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Phort Láirge]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Thiobraid Árann]] [[Catagóir:Polaiteoirí Shinn Féin]] htmbsjhifet3ymruovhudug86phtt4k 0 74326 1317229 994944 2026-06-09T17:26:40Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1317229 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Peter de Loughry''' (4 Feabhra 1868 – 23 Deireadh Fómhair 1931). Bhí sé ina bhall de [[Cumann na nGaedheal|Chumann na nGaedheal]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:de Loughry, Peter}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1868]] [[Catagóir:Básanna i 1931]] [[Catagóir:Baill Chumann na nGaedheal]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill de BPÉ]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Sheanad Éireann]] [[Catagóir:Ceatharlach–Cill Chainnigh (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Méaraí Éireannacha]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] 9k7liak7jnwg4xjihcbf66qome98ebz 0 74483 1317226 979373 2026-06-09T17:15:28Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1317226 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Robert Davitt''' (12 Nollaig 1899 – 26 Meán Fómhair 1981). Bhí sé ina bhall de [[Cumann na nGaedheal|Chumann na nGaedheal]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Davitt, Robert}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1899]] [[Catagóir:Básanna i 1981]] [[Catagóir:Baill Chumann na nGaedheal]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhine Gael]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Mí]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] 73pa4u94rrcexxznly3edoacwthdso8 0 82348 1317217 1317037 2026-06-09T14:31:33Z Conradder 34685 /* 1970idí */ 1317217 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar i d[[Teach Theachtaí na Ríochta Aontaithe]] é '''Lár Uladh'''. Cruthaíodh sa bhliain 1950 é. Toghadh [[Francie Molloy]] ([[Sinn Féin|SF]]) don chéad uair in 2013 agus toghadh [[Cathal Mallaghan|Cathal M allaghan]] (SF) san [[Olltoghchán na R-A 2024 i dTuaisceart Éireann|Olltoghchán 2024]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-le-reimeas-paisley-agus-sinn-fein-ar-an-bpairti-is-mo-as-eirinn-in-westminster/|teideal=Deireadh le réimeas Paisley agus Sinn Féin ar an bpáirtí is mó as Éirinn in Westminster|dáta=2024-07-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-05}}</ref>. Ar bhruach thiar [[Loch nEathach]], tá pobal mór tuaithe sa toghcheantar chomh maith leis na bailte [[Oileán an Ghuail]], [[Machaire Fíolta]] agus [[An Chorr Chríochach]].<ref name=":03">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-taobh-thiar-den-bhanna-glas-dushlan-roimh-shinn-fein-i-ndoire/|teideal=An taobh thiar den Bhanna ‘glas’, dúshlán roimh Shinn Féin i nDoire|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=23 Meitheamh 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-06}}</ref> [[Íomhá:Francie Molloy MP - 16518752939.jpg|clé|mion|[[Francie" Molloy]] 2013]] == Stair == Bhain Martin McGuinness an suíochán in 1997 agus bhí sé ag Sinn Féin, gan dua ,ó shin. Tháinig [[Francie Molloy]] SF i gcomharbacht ar McGuinness in 2013 agus bhí móramh 9,500 vóta aige in 2019 –  46% den vóta, i gcomparáid le 25% an DUP a bhí sa dara háit. I dtoghchán an tionóil in 2022, bhí SF go mór chun tosaigh ar gach dream eile agus 53% den vóta agus triúr Teachtaí Tionóil acu i gcomparáid le 16.5% agus Teachta amháin ag an DUP agus 10% agus Teachta amháin ag an SDLP.<ref name=":03" /> === 2024 === D'éirigh an seanfhondúir Shinn Féin Francie Molloy as. In 2024, bhí an comhairleoir de chuid Shinn Féin, Cathal Mallaghan, rogha na coitiantachta chun an suíochán a bhaint. Bhí seachtar eile san iomaíocht , Denise Johnston an [[Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre|SDLP]], Padraic Farrell [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Páirtí na Comhghuaillíochta]], an Teachta Tionóil Keith Buchanan ón [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|DUP]], Jay Basra an [[Páirtí Aontachtach Uladh|UUP]], Glenn Moore [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|TUV]], Alexandra Halliday [[Aontú]] agus John Kelly, neamhspleách. Fearacht Thír Eoghain Thiar agus Feabhal tá móramh mór anseo ag éileamh go gcuirfí tús leis an obair chun bóthar an A5 a fheabhsú agus breis is leath héad marbh i dtimpistí ar an tslí chontúirteach idir [[Áth na Cloiche|Achadh na Cloiche]] agus [[Doire]] ó fógraíodh an plean forbartha i dtosach.<ref name=":03" /> == Toghcháin == ===2020idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|Olltoghchán, 2024]]<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election/2024/uk/constituencies/N05000010|teideal=Mid Ulster - General election results 2024|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2026-06-04}}</ref> |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Cathal Mallaghan]]''' | '''24,085''' | '''53.0 ''' | '''+7.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 9,162 | 20.2 | −3.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Denise Johnston | 3,722 | 8.2 | −5.7 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Glenn Moore | 2,978 | 6.6 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Jay Basra |2,269 | 5.0 | −0.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Padraic Farrell |2,001 | 4.4 | −3.2 |- |scope="row" style="background:{{Aontú/meta/color}};"| |[[Aontú]] |Alixandra Halliday | 1,047 | 2.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | John Kelly | 181 | 0.4 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 14,923 | 32.8 | +11.4 |- ! colspan="3" |Ballóid | 45,445 | 61.4 | −1.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 74,000 | | |} ===2010idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2019|Olltoghchán, 2019]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''20,473 ''' | '''45.9''' | '''-8.6''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 10,936 | 24.5 | -2.4 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Denise Johnston | 6,384 | 14.3 | +4.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Mel Boyle |3,526 |7.9 | +5.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Neil Richardson | 2,611 | 5.9 | -0.6 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | Conor Rafferty † | 690 | 1.5 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 9,537 | 21.4 | -6.2 |- ! colspan="3" |Ballóid | 44,620 | 63.3 | -4.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 70,490 | | |} <small>† B'iarrthóir é Conor Rafferty le h[[Éire Amach: Cumann na Saoirse]] ach ní raibh an páirtí cláraithe i dTuaisceart Éireann, mar sin, luadh mar neamhspleách é </small> {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017|Olltoghchán, 2017]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''25,455 ''' | '''54.5''' | '''+5.8''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 12,565 | 26.9 | +13.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Malachy Quinn | 4,563 | 9.8 | -2.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Mark Glasgow | 3,017 |6.5 | -8.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Fay Watson |1,094 |2.3 | +0.4 |- ! colspan="3" |Tromlach | 12,890 | 27.6 | -7.7 |- ! colspan="3" |Ballóid | 46,694 | 68.2 | +7.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 68,485 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2015|Olltoghchán, 2015]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''19,935 ''' | '''48.7 ''' | '''-3.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Sandra Overend]] | 6,318 |15.4 | +4.4 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] | 5,465 | 13.4 | -1.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Malachy Quinn | 5,055 | 12.4 | -1.9 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Gareth Ferguson | 1,892 | 4.6 | -2.7 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};"| |[[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] |Alan Day |863 |2.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Eric Bullick |778 |1.9 | +0.9 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Hugh Scullion |496 |1.2 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};"| |[[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann|Coimeádaigh TÉ]] |Lucille Nicholson |120 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 13,617 | 33.3 | -4.3 |- ! colspan="3" |Ballóid | 40,922 | 60.3 | -2.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,832 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |Corrthoghchán 2013 |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''17,462 ''' | '''46.9 ''' | '''-5.1''' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách |Nigel Lutton | 12,781 |34.4 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] | [[Patsy McGlone]] | 6,478 | 17.4 | +3.1 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Eric Bullick |487 |1.3 | +0.3 |- ! colspan="3" |Tromlach |4,681 | 12.5 | -25.1 |- ! colspan="3" |Ballóid | 37,208 | 55.7 | -7.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,192 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2010|Olltoghchán, 2010]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''20,294 ''' | '''40.1 ''' | '''+21.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] | 18,411 | 36.3 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Tony Quinn | 5,826 | 14.3 | -3.1 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[Coimeádaigh agus Aontachtaithe Uladh|CAU-FN]] |[[Sandra Overend]] |4,509 | 11.0 | +0.3 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Walter Millar | 2,995 |7.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ian Butler |397 |1.0 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 15,363 |37.6 | +13.5 |- ! colspan="3" |Ballóid | 40,842 | 63.2 | -10.0 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |64,594 | | |} ===2000idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2005|Olltoghchán, 2005]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''21,641 ''' | '''47.6''' | '''-3.5 ''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] |10,665 | 23.5 | -7.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Patsy McGlone]] | 7,922 | 17.4 | +0.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Billy Armstrong]] |4,853 |10.7 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Francis Donnelly |345 |0.8 | -0.2 |- ! colspan="3" |Tromlach | 10,976 | 24.1 | +4.1 |- ! colspan="3" |Ballóid |45,426 | 73.2 | -8.1 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |62,088 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2001|Olltoghchán, 2001]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''25,502 ''' | '''51.1 ''' | '''+11.0''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] |15,549 | 31.1 | -5.2 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Eilish Haughey |8,376 | 16.8 | -5.3 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Francie Donnelly |509 |1.0 | +0.5 |- ! colspan="3" |Tromlach | 9,953 | 20.0 | +16.2 |- ! colspan="3" |Ballóid |49,936 | 81.3 | -4.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |61,390 | | |} ===1990idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1997|Olltoghchán, 1997]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''20,294 ''' | '''40.1 ''' | '''+21.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] |18,411 | 36.3 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 11,205 | 22.1 | -8.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ephrem Bogues |460 | 0.9 | −1.9 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |[[Marian Donnelly]] |238 |0.5 | ±0.0 |- |scope="row" style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}};"| |Páirtí Dlí Nádúrtha |Maureen Murray |61 |0.1 | -0.2 |- ! colspan="3" |Tromlach | 1,883 | 3.8 |''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |50,669 | 85.8 | +6.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |59,086 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" | Toradh measta, 1992 |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] | 19,274 | 41.0 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 14,360 | 30.6 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Barry McElduff]] |11,340 | 24.4 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] | Ann Gormley |1,229 | 2.6 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Páirtithe Eile | |779 |1.7 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 4,914 | 10.4 |''n/b'' |- |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |46,982 | | |} <small>Nóta: tharla athruithe teorann suntasaí idir 1992 agus 1997, a rinneadh an toghcheantar nua, [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Tír Eoghain Thiar]]. Mar sin, rinneadh an-difríocht ar Lár Uladh, a chaill gach ceantair i gComhairle Ceantair na hÓmaí agus Comhairle Ceantair an tSratha Báin don toghcheantar nua. Fuair Lár Uladh an Ceantar Thorainn ó [[Fear Manach agus Tír Eoghain Theas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas]] agus roinnt coda de Chomhairle Ceantair Machaire Fíolta, ó [[Doire Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Dhoire Thoir]], fosta </small> {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1992|Olltoghchán, 1992]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''23,181 ''' | '''42.3''' |''' -1.9''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 16,994 | 31.0 | +4.8 |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Barry McElduff]] |10,248 | 18.7 | -5.2 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | Johnny McLaughlin | 1,996 |3.6 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ann Gormley |1,506 | 2.8 | -0.7 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Lucht Oibre agus Ceardchumann | Harry Hutchinson | 389 |0.7 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Tommy Owens |285 |0.5 | -1.7 |- |scope="row" style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}};"| |Páirtí Dlí Nádúrtha |James Anderson |164 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 6,187 | 11.3 | -6.7 |- ! colspan="3" |Ballóid |54,763 | 79.2 | +1.8 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |69,138 | | |} ===1980idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1987|Olltoghchán, 1987]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''23,004 ''' | '''44.2 ''' |''' +14.2''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 13,644 | 26.2 | +3.8 |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |Sean Begley |12,449 | 23.9 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Patrick Bogan |1,846 | 3.5 | +0.3 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Paddy McLean |1,133 |2.2 | +0.8 |- ! colspan="3" |Tromlach |9,360 | 18.0 | +17.9 |- ! colspan="3" |Ballóid |52,076 |77.4 | −6.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,256 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Fothoghcháin Thuaisceart Éireann, 1986|Fothoghcháin 1986]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''23,695 ''' | '''46.4 ''' |''' +16.4''' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Danny Morrison]] |13,998 | 27.1 | -2.8 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Adrian Colton | 13,021 | 25.2 | +2.8 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Tommy Owens | 691 |1.4 | ±0.0 |- ! colspan="3" |Tromlach |9,697 | 19.3 | +19.2 |- ! colspan="3" |Ballóid |51,405 |77.6 | −6.7 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |66,757 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1987|Olltoghchán, 1987]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''16,174 ''' | '''30.0 ''' |'''''Nua ''''' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Danny Morrison]] |16,096 | 29.9 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 12,044 | 22.4 | -7.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[William Thompson (polaiteoir)|William Thompson]] | 7,066 | 13.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Aidan Logan |1,735 | 3.2 | -2.1 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Tommy Owens |766 |1.4 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |78 | 0.1 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |53,881 |84.3 | +3.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |63,831 | | |} ===1970idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1979|Olltoghchán, 1979]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:#f59120;"| |'''[[Páirtí Aontachtach Aontaithe Uladh|PAAU]]''' |'''[[John Dunlop (polaiteoir)|John Dunlop]]''' |'''29,249 ''' | '''44.7 ''' |''' -2.7''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Paddy Duffy | 19,266 | 29.4 | −10.7 |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Páirtí Neamhspleáchas na hÉireann|Neamhspleáchas na hÉireann]] |Patrick Fahy |12,055 |19.9 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Aidan Lagan |3,481 | 5.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe|Cumainn Phoblachtacha]] |Francie Donnelly | 1,414 |2.2 | -10.3 |- ! colspan="3" |Tromlach |9,983 | 15.3 | ''N/B'' |- ! colspan="3" |Ballóid |65,465 |80.4 | +1.4 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |81,457 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Deireadh Fómhair 1974|Olltoghchán, Deireadh Fómhair 1974]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:#f59120;"| |'''[[Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda|Urgharda]]''' |'''[[John Dunlop (polaiteoir)|John Dunlop]]''' |'''30,552 ''' | '''47.4 ''' |''' +8.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Ivan Cooper]] | 25,885 |40.1 | +11.0 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe|Cumainn Phoblachtacha]] |Francie Donnelly | 8,091 |12.5 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |4,667 | 7.3 | -2.6 |- ! colspan="3" |Ballóid |64,528 |79.0 | -0.3 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |81,869 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Feabhra 1974|Olltoghchán, Feabhra 1974]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:#f59120;"| |'''[[Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda|Urgharda]]''' |'''[[John Dunlop (polaiteoir)|John Dunlop]]''' |'''26,044 ''' | '''39.0 ''' |'''''Nua''''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Ivan Cooper]] | 19,372 |29.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:#e31414;"| |[[Sóisialaí]] [[Neamhspleách]] |[[Bernadette McAliskey]] |16,672 |25 | -28.5 |- |scope="row" style="background:#edba87;"| |Aontachtaithe ar son an Tionóil |[[Neville Thornton]] |4,633 |7.0 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Tromlach |6,632 | 9.9 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |66,681 |79.3 | -11.6 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |84,106 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1970|Olltoghchán, 1970]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:#579c5b;"| |'''[[Aontacht (Tuaisceart na hÉireann)|Aontacht]]''' |'''[[Bernadette Devlin]]''' |'''37,739 ''' | '''53.5''' |'''''n/b''''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Neville Thornton]] |31,810 |45.1 | −7.2 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách |Michael Cunningham |771 |1.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:#e31414;"| | Sóisialaí náisiúnta |Phelim O'Neill |198 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |5,929 | 8.4 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |70,518 |90.9 | +7.0 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |77,143 | | |} ===1960idí=== ===1950idi=== == Féach freisin == * [[:Catagóir:Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann|Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Toghcheantair Reatha Westminster i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Lár Uladh (toghcheantar na Ríochta Aontaithe)]] 7dp4xrxj78atz6iaby1by87wqxmgnwu 1317222 1317217 2026-06-09T14:51:14Z Conradder 34685 /* 1970idí */ 1317222 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar i d[[Teach Theachtaí na Ríochta Aontaithe]] é '''Lár Uladh'''. Cruthaíodh sa bhliain 1950 é. Toghadh [[Francie Molloy]] ([[Sinn Féin|SF]]) don chéad uair in 2013 agus toghadh [[Cathal Mallaghan|Cathal M allaghan]] (SF) san [[Olltoghchán na R-A 2024 i dTuaisceart Éireann|Olltoghchán 2024]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-le-reimeas-paisley-agus-sinn-fein-ar-an-bpairti-is-mo-as-eirinn-in-westminster/|teideal=Deireadh le réimeas Paisley agus Sinn Féin ar an bpáirtí is mó as Éirinn in Westminster|dáta=2024-07-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-05}}</ref>. Ar bhruach thiar [[Loch nEathach]], tá pobal mór tuaithe sa toghcheantar chomh maith leis na bailte [[Oileán an Ghuail]], [[Machaire Fíolta]] agus [[An Chorr Chríochach]].<ref name=":03">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-taobh-thiar-den-bhanna-glas-dushlan-roimh-shinn-fein-i-ndoire/|teideal=An taobh thiar den Bhanna ‘glas’, dúshlán roimh Shinn Féin i nDoire|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=23 Meitheamh 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-06}}</ref> [[Íomhá:Francie Molloy MP - 16518752939.jpg|clé|mion|[[Francie" Molloy]] 2013]] == Stair == Bhain Martin McGuinness an suíochán in 1997 agus bhí sé ag Sinn Féin, gan dua ,ó shin. Tháinig [[Francie Molloy]] SF i gcomharbacht ar McGuinness in 2013 agus bhí móramh 9,500 vóta aige in 2019 –  46% den vóta, i gcomparáid le 25% an DUP a bhí sa dara háit. I dtoghchán an tionóil in 2022, bhí SF go mór chun tosaigh ar gach dream eile agus 53% den vóta agus triúr Teachtaí Tionóil acu i gcomparáid le 16.5% agus Teachta amháin ag an DUP agus 10% agus Teachta amháin ag an SDLP.<ref name=":03" /> === 2024 === D'éirigh an seanfhondúir Shinn Féin Francie Molloy as. In 2024, bhí an comhairleoir de chuid Shinn Féin, Cathal Mallaghan, rogha na coitiantachta chun an suíochán a bhaint. Bhí seachtar eile san iomaíocht , Denise Johnston an [[Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre|SDLP]], Padraic Farrell [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Páirtí na Comhghuaillíochta]], an Teachta Tionóil Keith Buchanan ón [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|DUP]], Jay Basra an [[Páirtí Aontachtach Uladh|UUP]], Glenn Moore [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|TUV]], Alexandra Halliday [[Aontú]] agus John Kelly, neamhspleách. Fearacht Thír Eoghain Thiar agus Feabhal tá móramh mór anseo ag éileamh go gcuirfí tús leis an obair chun bóthar an A5 a fheabhsú agus breis is leath héad marbh i dtimpistí ar an tslí chontúirteach idir [[Áth na Cloiche|Achadh na Cloiche]] agus [[Doire]] ó fógraíodh an plean forbartha i dtosach.<ref name=":03" /> == Toghcháin == ===2020idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|Olltoghchán, 2024]]<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election/2024/uk/constituencies/N05000010|teideal=Mid Ulster - General election results 2024|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2026-06-04}}</ref> |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Cathal Mallaghan]]''' | '''24,085''' | '''53.0 ''' | '''+7.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 9,162 | 20.2 | −3.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Denise Johnston | 3,722 | 8.2 | −5.7 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Glenn Moore | 2,978 | 6.6 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Jay Basra |2,269 | 5.0 | −0.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Padraic Farrell |2,001 | 4.4 | −3.2 |- |scope="row" style="background:{{Aontú/meta/color}};"| |[[Aontú]] |Alixandra Halliday | 1,047 | 2.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | John Kelly | 181 | 0.4 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 14,923 | 32.8 | +11.4 |- ! colspan="3" |Ballóid | 45,445 | 61.4 | −1.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 74,000 | | |} ===2010idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2019|Olltoghchán, 2019]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''20,473 ''' | '''45.9''' | '''-8.6''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 10,936 | 24.5 | -2.4 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Denise Johnston | 6,384 | 14.3 | +4.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Mel Boyle |3,526 |7.9 | +5.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Neil Richardson | 2,611 | 5.9 | -0.6 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | Conor Rafferty † | 690 | 1.5 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 9,537 | 21.4 | -6.2 |- ! colspan="3" |Ballóid | 44,620 | 63.3 | -4.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 70,490 | | |} <small>† B'iarrthóir é Conor Rafferty le h[[Éire Amach: Cumann na Saoirse]] ach ní raibh an páirtí cláraithe i dTuaisceart Éireann, mar sin, luadh mar neamhspleách é </small> {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017|Olltoghchán, 2017]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''25,455 ''' | '''54.5''' | '''+5.8''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 12,565 | 26.9 | +13.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Malachy Quinn | 4,563 | 9.8 | -2.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Mark Glasgow | 3,017 |6.5 | -8.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Fay Watson |1,094 |2.3 | +0.4 |- ! colspan="3" |Tromlach | 12,890 | 27.6 | -7.7 |- ! colspan="3" |Ballóid | 46,694 | 68.2 | +7.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 68,485 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2015|Olltoghchán, 2015]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''19,935 ''' | '''48.7 ''' | '''-3.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Sandra Overend]] | 6,318 |15.4 | +4.4 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] | 5,465 | 13.4 | -1.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Malachy Quinn | 5,055 | 12.4 | -1.9 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Gareth Ferguson | 1,892 | 4.6 | -2.7 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};"| |[[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] |Alan Day |863 |2.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Eric Bullick |778 |1.9 | +0.9 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Hugh Scullion |496 |1.2 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};"| |[[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann|Coimeádaigh TÉ]] |Lucille Nicholson |120 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 13,617 | 33.3 | -4.3 |- ! colspan="3" |Ballóid | 40,922 | 60.3 | -2.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,832 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |Corrthoghchán 2013 |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''17,462 ''' | '''46.9 ''' | '''-5.1''' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách |Nigel Lutton | 12,781 |34.4 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] | [[Patsy McGlone]] | 6,478 | 17.4 | +3.1 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Eric Bullick |487 |1.3 | +0.3 |- ! colspan="3" |Tromlach |4,681 | 12.5 | -25.1 |- ! colspan="3" |Ballóid | 37,208 | 55.7 | -7.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,192 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2010|Olltoghchán, 2010]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''20,294 ''' | '''40.1 ''' | '''+21.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] | 18,411 | 36.3 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Tony Quinn | 5,826 | 14.3 | -3.1 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[Coimeádaigh agus Aontachtaithe Uladh|CAU-FN]] |[[Sandra Overend]] |4,509 | 11.0 | +0.3 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Walter Millar | 2,995 |7.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ian Butler |397 |1.0 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 15,363 |37.6 | +13.5 |- ! colspan="3" |Ballóid | 40,842 | 63.2 | -10.0 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |64,594 | | |} ===2000idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2005|Olltoghchán, 2005]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''21,641 ''' | '''47.6''' | '''-3.5 ''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] |10,665 | 23.5 | -7.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Patsy McGlone]] | 7,922 | 17.4 | +0.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Billy Armstrong]] |4,853 |10.7 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Francis Donnelly |345 |0.8 | -0.2 |- ! colspan="3" |Tromlach | 10,976 | 24.1 | +4.1 |- ! colspan="3" |Ballóid |45,426 | 73.2 | -8.1 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |62,088 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2001|Olltoghchán, 2001]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''25,502 ''' | '''51.1 ''' | '''+11.0''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] |15,549 | 31.1 | -5.2 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Eilish Haughey |8,376 | 16.8 | -5.3 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Francie Donnelly |509 |1.0 | +0.5 |- ! colspan="3" |Tromlach | 9,953 | 20.0 | +16.2 |- ! colspan="3" |Ballóid |49,936 | 81.3 | -4.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |61,390 | | |} ===1990idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1997|Olltoghchán, 1997]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''20,294 ''' | '''40.1 ''' | '''+21.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] |18,411 | 36.3 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 11,205 | 22.1 | -8.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ephrem Bogues |460 | 0.9 | −1.9 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |[[Marian Donnelly]] |238 |0.5 | ±0.0 |- |scope="row" style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}};"| |Páirtí Dlí Nádúrtha |Maureen Murray |61 |0.1 | -0.2 |- ! colspan="3" |Tromlach | 1,883 | 3.8 |''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |50,669 | 85.8 | +6.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |59,086 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" | Toradh measta, 1992 |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] | 19,274 | 41.0 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 14,360 | 30.6 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Barry McElduff]] |11,340 | 24.4 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] | Ann Gormley |1,229 | 2.6 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Páirtithe Eile | |779 |1.7 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 4,914 | 10.4 |''n/b'' |- |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |46,982 | | |} <small>Nóta: tharla athruithe teorann suntasaí idir 1992 agus 1997, a rinneadh an toghcheantar nua, [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Tír Eoghain Thiar]]. Mar sin, rinneadh an-difríocht ar Lár Uladh, a chaill gach ceantair i gComhairle Ceantair na hÓmaí agus Comhairle Ceantair an tSratha Báin don toghcheantar nua. Fuair Lár Uladh an Ceantar Thorainn ó [[Fear Manach agus Tír Eoghain Theas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas]] agus roinnt coda de Chomhairle Ceantair Machaire Fíolta, ó [[Doire Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Dhoire Thoir]], fosta </small> {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1992|Olltoghchán, 1992]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''23,181 ''' | '''42.3''' |''' -1.9''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 16,994 | 31.0 | +4.8 |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Barry McElduff]] |10,248 | 18.7 | -5.2 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | Johnny McLaughlin | 1,996 |3.6 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ann Gormley |1,506 | 2.8 | -0.7 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Lucht Oibre agus Ceardchumann | Harry Hutchinson | 389 |0.7 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Tommy Owens |285 |0.5 | -1.7 |- |scope="row" style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}};"| |Páirtí Dlí Nádúrtha |James Anderson |164 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 6,187 | 11.3 | -6.7 |- ! colspan="3" |Ballóid |54,763 | 79.2 | +1.8 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |69,138 | | |} ===1980idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1987|Olltoghchán, 1987]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''23,004 ''' | '''44.2 ''' |''' +14.2''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 13,644 | 26.2 | +3.8 |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |Sean Begley |12,449 | 23.9 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Patrick Bogan |1,846 | 3.5 | +0.3 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Paddy McLean |1,133 |2.2 | +0.8 |- ! colspan="3" |Tromlach |9,360 | 18.0 | +17.9 |- ! colspan="3" |Ballóid |52,076 |77.4 | −6.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,256 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Fothoghcháin Thuaisceart Éireann, 1986|Fothoghcháin 1986]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''23,695 ''' | '''46.4 ''' |''' +16.4''' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Danny Morrison]] |13,998 | 27.1 | -2.8 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Adrian Colton | 13,021 | 25.2 | +2.8 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Tommy Owens | 691 |1.4 | ±0.0 |- ! colspan="3" |Tromlach |9,697 | 19.3 | +19.2 |- ! colspan="3" |Ballóid |51,405 |77.6 | −6.7 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |66,757 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1987|Olltoghchán, 1987]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''16,174 ''' | '''30.0 ''' |'''''Nua ''''' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Danny Morrison]] |16,096 | 29.9 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 12,044 | 22.4 | -7.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[William Thompson (polaiteoir)|William Thompson]] | 7,066 | 13.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Aidan Logan |1,735 | 3.2 | -2.1 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Tommy Owens |766 |1.4 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |78 | 0.1 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |53,881 |84.3 | +3.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |63,831 | | |} ===1970idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1979|Olltoghchán, 1979]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Aontaithe Uladh/meta/color}};"| |'''[[Páirtí Aontachtach Aontaithe Uladh|PAAU]]''' |'''[[John Dunlop (polaiteoir)|John Dunlop]]''' |'''29,249 ''' | '''44.7 ''' |''' -2.7''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Paddy Duffy | 19,266 | 29.4 | −10.7 |- |scope="row" style="background:{{Irish Independence Party/meta/color}};"| |[[Páirtí Neamhspleáchas na hÉireann|Neamhspleáchas na hÉireann]] |Patrick Fahy |12,055 |19.9 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Aidan Lagan |3,481 | 5.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe|Cumainn Phoblachtacha]] |Francie Donnelly | 1,414 |2.2 | -10.3 |- ! colspan="3" |Tromlach |9,983 | 15.3 | ''N/B'' |- ! colspan="3" |Ballóid |65,465 |80.4 | +1.4 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |81,457 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Deireadh Fómhair 1974|Olltoghchán, Deireadh Fómhair 1974]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:#f59120;"| |'''[[Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda|Urgharda]]''' |'''[[John Dunlop (polaiteoir)|John Dunlop]]''' |'''30,552 ''' | '''47.4 ''' |''' +8.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Ivan Cooper]] | 25,885 |40.1 | +11.0 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe|Cumainn Phoblachtacha]] |Francie Donnelly | 8,091 |12.5 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |4,667 | 7.3 | -2.6 |- ! colspan="3" |Ballóid |64,528 |79.0 | -0.3 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |81,869 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Feabhra 1974|Olltoghchán, Feabhra 1974]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda/meta/color}};"| |'''[[Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda|Urgharda]]''' |'''[[John Dunlop (polaiteoir)|John Dunlop]]''' |'''26,044 ''' | '''39.0 ''' |'''''Nua''''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Ivan Cooper]] | 19,372 |29.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Sóisialaí neamhspleách/meta/color}};"| |[[Sóisialaí]] [[Neamhspleách]] |[[Bernadette McAliskey]] |16,672 |25 | -28.5 |- |scope="row" style="background:#edba87;"| |Aontachtaithe ar son an Tionóil |[[Neville Thornton]] |4,633 |7.0 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Tromlach |6,632 | 9.9 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |66,681 |79.3 | -11.6 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |84,106 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1970|Olltoghchán, 1970]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Unity (Tuaisceart na hÉireann)/meta/color}};"| |'''[[Aontacht (Tuaisceart na hÉireann)|Aontacht]]''' |'''[[Bernadette Devlin]]''' |'''37,739 ''' | '''53.5''' |'''''n/b''''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Neville Thornton]] |31,810 |45.1 | −7.2 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách |Michael Cunningham |771 |1.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| | Sóisialaí náisiúnta |Phelim O'Neill |198 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |5,929 | 8.4 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |70,518 |90.9 | +7.0 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |77,143 | | |} ===1960idí=== ===1950idi=== == Féach freisin == * [[:Catagóir:Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann|Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Toghcheantair Reatha Westminster i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Lár Uladh (toghcheantar na Ríochta Aontaithe)]] e71xx0ddrm6zk3dn7308rzydfccm48p 1317261 1317222 2026-06-10T10:05:27Z Conradder 34685 /* 1960idí */ 1317261 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar i d[[Teach Theachtaí na Ríochta Aontaithe]] é '''Lár Uladh'''. Cruthaíodh sa bhliain 1950 é. Toghadh [[Francie Molloy]] ([[Sinn Féin|SF]]) don chéad uair in 2013 agus toghadh [[Cathal Mallaghan|Cathal M allaghan]] (SF) san [[Olltoghchán na R-A 2024 i dTuaisceart Éireann|Olltoghchán 2024]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-le-reimeas-paisley-agus-sinn-fein-ar-an-bpairti-is-mo-as-eirinn-in-westminster/|teideal=Deireadh le réimeas Paisley agus Sinn Féin ar an bpáirtí is mó as Éirinn in Westminster|dáta=2024-07-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-05}}</ref>. Ar bhruach thiar [[Loch nEathach]], tá pobal mór tuaithe sa toghcheantar chomh maith leis na bailte [[Oileán an Ghuail]], [[Machaire Fíolta]] agus [[An Chorr Chríochach]].<ref name=":03">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-taobh-thiar-den-bhanna-glas-dushlan-roimh-shinn-fein-i-ndoire/|teideal=An taobh thiar den Bhanna ‘glas’, dúshlán roimh Shinn Féin i nDoire|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=23 Meitheamh 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-06}}</ref> [[Íomhá:Francie Molloy MP - 16518752939.jpg|clé|mion|[[Francie" Molloy]] 2013]] == Stair == Bhain Martin McGuinness an suíochán in 1997 agus bhí sé ag Sinn Féin, gan dua ,ó shin. Tháinig [[Francie Molloy]] SF i gcomharbacht ar McGuinness in 2013 agus bhí móramh 9,500 vóta aige in 2019 –  46% den vóta, i gcomparáid le 25% an DUP a bhí sa dara háit. I dtoghchán an tionóil in 2022, bhí SF go mór chun tosaigh ar gach dream eile agus 53% den vóta agus triúr Teachtaí Tionóil acu i gcomparáid le 16.5% agus Teachta amháin ag an DUP agus 10% agus Teachta amháin ag an SDLP.<ref name=":03" /> === 2024 === D'éirigh an seanfhondúir Shinn Féin Francie Molloy as. In 2024, bhí an comhairleoir de chuid Shinn Féin, Cathal Mallaghan, rogha na coitiantachta chun an suíochán a bhaint. Bhí seachtar eile san iomaíocht , Denise Johnston an [[Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre|SDLP]], Padraic Farrell [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Páirtí na Comhghuaillíochta]], an Teachta Tionóil Keith Buchanan ón [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|DUP]], Jay Basra an [[Páirtí Aontachtach Uladh|UUP]], Glenn Moore [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|TUV]], Alexandra Halliday [[Aontú]] agus John Kelly, neamhspleách. Fearacht Thír Eoghain Thiar agus Feabhal tá móramh mór anseo ag éileamh go gcuirfí tús leis an obair chun bóthar an A5 a fheabhsú agus breis is leath héad marbh i dtimpistí ar an tslí chontúirteach idir [[Áth na Cloiche|Achadh na Cloiche]] agus [[Doire]] ó fógraíodh an plean forbartha i dtosach.<ref name=":03" /> == Toghcháin == ===2020idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2024|Olltoghchán, 2024]]<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election/2024/uk/constituencies/N05000010|teideal=Mid Ulster - General election results 2024|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2026-06-04}}</ref> |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Cathal Mallaghan]]''' | '''24,085''' | '''53.0 ''' | '''+7.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 9,162 | 20.2 | −3.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Denise Johnston | 3,722 | 8.2 | −5.7 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Glenn Moore | 2,978 | 6.6 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Jay Basra |2,269 | 5.0 | −0.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Padraic Farrell |2,001 | 4.4 | −3.2 |- |scope="row" style="background:{{Aontú/meta/color}};"| |[[Aontú]] |Alixandra Halliday | 1,047 | 2.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | John Kelly | 181 | 0.4 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 14,923 | 32.8 | +11.4 |- ! colspan="3" |Ballóid | 45,445 | 61.4 | −1.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 74,000 | | |} ===2010idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2019|Olltoghchán, 2019]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''20,473 ''' | '''45.9''' | '''-8.6''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 10,936 | 24.5 | -2.4 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Denise Johnston | 6,384 | 14.3 | +4.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Mel Boyle |3,526 |7.9 | +5.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Neil Richardson | 2,611 | 5.9 | -0.6 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | Conor Rafferty † | 690 | 1.5 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 9,537 | 21.4 | -6.2 |- ! colspan="3" |Ballóid | 44,620 | 63.3 | -4.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 70,490 | | |} <small>† B'iarrthóir é Conor Rafferty le h[[Éire Amach: Cumann na Saoirse]] ach ní raibh an páirtí cláraithe i dTuaisceart Éireann, mar sin, luadh mar neamhspleách é </small> {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2017|Olltoghchán, 2017]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''25,455 ''' | '''54.5''' | '''+5.8''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Keith Buchanan]] | 12,565 | 26.9 | +13.5 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Malachy Quinn | 4,563 | 9.8 | -2.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Mark Glasgow | 3,017 |6.5 | -8.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Fay Watson |1,094 |2.3 | +0.4 |- ! colspan="3" |Tromlach | 12,890 | 27.6 | -7.7 |- ! colspan="3" |Ballóid | 46,694 | 68.2 | +7.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe | 68,485 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2015|Olltoghchán, 2015]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''19,935 ''' | '''48.7 ''' | '''-3.3''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Sandra Overend]] | 6,318 |15.4 | +4.4 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] | 5,465 | 13.4 | -1.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Malachy Quinn | 5,055 | 12.4 | -1.9 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Gareth Ferguson | 1,892 | 4.6 | -2.7 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};"| |[[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] |Alan Day |863 |2.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Eric Bullick |778 |1.9 | +0.9 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Hugh Scullion |496 |1.2 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};"| |[[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann|Coimeádaigh TÉ]] |Lucille Nicholson |120 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 13,617 | 33.3 | -4.3 |- ! colspan="3" |Ballóid | 40,922 | 60.3 | -2.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,832 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |Corrthoghchán 2013 |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Francie Molloy]]''' | '''17,462 ''' | '''46.9 ''' | '''-5.1''' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách |Nigel Lutton | 12,781 |34.4 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] | [[Patsy McGlone]] | 6,478 | 17.4 | +3.1 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Eric Bullick |487 |1.3 | +0.3 |- ! colspan="3" |Tromlach |4,681 | 12.5 | -25.1 |- ! colspan="3" |Ballóid | 37,208 | 55.7 | -7.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,192 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2010|Olltoghchán, 2010]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''20,294 ''' | '''40.1 ''' | '''+21.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] | 18,411 | 36.3 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Tony Quinn | 5,826 | 14.3 | -3.1 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[Coimeádaigh agus Aontachtaithe Uladh|CAU-FN]] |[[Sandra Overend]] |4,509 | 11.0 | +0.3 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| |[[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] | Walter Millar | 2,995 |7.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ian Butler |397 |1.0 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 15,363 |37.6 | +13.5 |- ! colspan="3" |Ballóid | 40,842 | 63.2 | -10.0 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |64,594 | | |} ===2000idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2005|Olltoghchán, 2005]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''21,641 ''' | '''47.6''' | '''-3.5 ''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] |10,665 | 23.5 | -7.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Patsy McGlone]] | 7,922 | 17.4 | +0.6 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Billy Armstrong]] |4,853 |10.7 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Francis Donnelly |345 |0.8 | -0.2 |- ! colspan="3" |Tromlach | 10,976 | 24.1 | +4.1 |- ! colspan="3" |Ballóid |45,426 | 73.2 | -8.1 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |62,088 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 2001|Olltoghchán, 2001]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''25,502 ''' | '''51.1 ''' | '''+11.0''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[Ian McCrea]] |15,549 | 31.1 | -5.2 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Eilish Haughey |8,376 | 16.8 | -5.3 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Francie Donnelly |509 |1.0 | +0.5 |- ! colspan="3" |Tromlach | 9,953 | 20.0 | +16.2 |- ! colspan="3" |Ballóid |49,936 | 81.3 | -4.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |61,390 | | |} ===1990idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1997|Olltoghchán, 1997]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |'''[[Sinn Féin]]''' |'''[[Martin McGuinness]]''' | '''20,294 ''' | '''40.1 ''' | '''+21.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] |18,411 | 36.3 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 11,205 | 22.1 | -8.9 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ephrem Bogues |460 | 0.9 | −1.9 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |[[Marian Donnelly]] |238 |0.5 | ±0.0 |- |scope="row" style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}};"| |Páirtí Dlí Nádúrtha |Maureen Murray |61 |0.1 | -0.2 |- ! colspan="3" |Tromlach | 1,883 | 3.8 |''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |50,669 | 85.8 | +6.5 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |59,086 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" | Toradh measta, 1992 |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |[[PAD]] |[[William McCrea]] | 19,274 | 41.0 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 14,360 | 30.6 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Barry McElduff]] |11,340 | 24.4 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] | Ann Gormley |1,229 | 2.6 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Páirtithe Eile | |779 |1.7 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 4,914 | 10.4 |''n/b'' |- |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |46,982 | | |} <small>Nóta: tharla athruithe teorann suntasaí idir 1992 agus 1997, a rinneadh an toghcheantar nua, [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Tír Eoghain Thiar]]. Mar sin, rinneadh an-difríocht ar Lár Uladh, a chaill gach ceantair i gComhairle Ceantair na hÓmaí agus Comhairle Ceantair an tSratha Báin don toghcheantar nua. Fuair Lár Uladh an Ceantar Thorainn ó [[Fear Manach agus Tír Eoghain Theas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas]] agus roinnt coda de Chomhairle Ceantair Machaire Fíolta, ó [[Doire Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Dhoire Thoir]], fosta </small> {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1992|Olltoghchán, 1992]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''23,181 ''' | '''42.3''' |''' -1.9''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 16,994 | 31.0 | +4.8 |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Barry McElduff]] |10,248 | 18.7 | -5.2 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách | Johnny McLaughlin | 1,996 |3.6 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Ann Gormley |1,506 | 2.8 | -0.7 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Lucht Oibre agus Ceardchumann | Harry Hutchinson | 389 |0.7 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Tommy Owens |285 |0.5 | -1.7 |- |scope="row" style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}};"| |Páirtí Dlí Nádúrtha |James Anderson |164 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach | 6,187 | 11.3 | -6.7 |- ! colspan="3" |Ballóid |54,763 | 79.2 | +1.8 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |69,138 | | |} ===1980idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1987|Olltoghchán, 1987]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''23,004 ''' | '''44.2 ''' |''' +14.2''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 13,644 | 26.2 | +3.8 |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |Sean Begley |12,449 | 23.9 | -6.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Patrick Bogan |1,846 | 3.5 | +0.3 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Paddy McLean |1,133 |2.2 | +0.8 |- ! colspan="3" |Tromlach |9,360 | 18.0 | +17.9 |- ! colspan="3" |Ballóid |52,076 |77.4 | −6.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,256 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Fothoghcháin Thuaisceart Éireann, 1986|Fothoghcháin 1986]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''23,695 ''' | '''46.4 ''' |''' +16.4''' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Danny Morrison]] |13,998 | 27.1 | -2.8 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Adrian Colton | 13,021 | 25.2 | +2.8 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Tommy Owens | 691 |1.4 | ±0.0 |- ! colspan="3" |Tromlach |9,697 | 19.3 | +19.2 |- ! colspan="3" |Ballóid |51,405 |77.6 | −6.7 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |66,757 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1987|Olltoghchán, 1987]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| |'''[[PAD]]''' |'''[[William McCrea]]''' |'''16,174 ''' | '''30.0 ''' |'''''Nua ''''' |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| |[[Sinn Féin]] |[[Danny Morrison]] |16,096 | 29.9 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Denis Haughey]] | 12,044 | 22.4 | -7.0 |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[William Thompson (polaiteoir)|William Thompson]] | 7,066 | 13.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Aidan Logan |1,735 | 3.2 | -2.1 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe]] |Tommy Owens |766 |1.4 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |78 | 0.1 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |53,881 |84.3 | +3.9 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |63,831 | | |} ===1970idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1979|Olltoghchán, 1979]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Aontaithe Uladh/meta/color}};"| |'''[[Páirtí Aontachtach Aontaithe Uladh|PAAU]]''' |'''[[John Dunlop (polaiteoir)|John Dunlop]]''' |'''29,249 ''' | '''44.7 ''' |''' -2.7''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |Paddy Duffy | 19,266 | 29.4 | −10.7 |- |scope="row" style="background:{{Irish Independence Party/meta/color}};"| |[[Páirtí Neamhspleáchas na hÉireann|Neamhspleáchas na hÉireann]] |Patrick Fahy |12,055 |19.9 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};"| |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] |Aidan Lagan |3,481 | 5.3 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe|Cumainn Phoblachtacha]] |Francie Donnelly | 1,414 |2.2 | -10.3 |- ! colspan="3" |Tromlach |9,983 | 15.3 | ''N/B'' |- ! colspan="3" |Ballóid |65,465 |80.4 | +1.4 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |81,457 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Deireadh Fómhair 1974|Olltoghchán, Deireadh Fómhair 1974]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:#f59120;"| |'''[[Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda|Urgharda]]''' |'''[[John Dunlop (polaiteoir)|John Dunlop]]''' |'''30,552 ''' | '''47.4 ''' |''' +8.4''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Ivan Cooper]] | 25,885 |40.1 | +11.0 |- |scope="row" style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}};"| |[[Páirtí na nOibrithe|Cumainn Phoblachtacha]] |Francie Donnelly | 8,091 |12.5 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |4,667 | 7.3 | -2.6 |- ! colspan="3" |Ballóid |64,528 |79.0 | -0.3 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |81,869 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Feabhra 1974|Olltoghchán, Feabhra 1974]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda/meta/color}};"| |'''[[Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda|Urgharda]]''' |'''[[John Dunlop (polaiteoir)|John Dunlop]]''' |'''26,044 ''' | '''39.0 ''' |'''''Nua''''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[PSDLO]] |[[Ivan Cooper]] | 19,372 |29.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Sóisialaí neamhspleách/meta/color}};"| |[[Sóisialaí]] [[Neamhspleách]] |[[Bernadette McAliskey]] |16,672 |25 | -28.5 |- |scope="row" style="background:#edba87;"| |Aontachtaithe ar son an Tionóil |[[Neville Thornton]] |4,633 |7.0 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Tromlach |6,632 | 9.9 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |66,681 |79.3 | -11.6 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |84,106 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1970|Olltoghchán, 1970]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Unity (Tuaisceart na hÉireann)/meta/color}};"| |'''[[Aontacht (Tuaisceart na hÉireann)|Aontacht]]''' |'''[[Bernadette Devlin]]''' |'''37,739 ''' | '''53.5''' |'''''n/b''''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |[[Neville Thornton]] |31,810 |45.1 | −7.2 |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| |Neamhspleách |Michael Cunningham |771 |1.1 | ''Nua'' |- |scope="row" style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};"| | Sóisialaí náisiúnta |Phelim O'Neill |198 |0.3 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |5,929 | 8.4 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |70,518 |90.9 | +7.0 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |77,143 | | |} ===1960idí=== {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |Fothoghcháin 1969 |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Unity (Tuaisceart na hÉireann)/meta/color}};"| |'''[[Aontacht (Tuaisceart na hÉireann)|Aontacht]]''' |'''[[Bernadette Devlin]]''' |'''33,648 ''' | '''53.3''' |'''''Nua''''' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |[[PAU]] |Anna Forrest |29,437 |46.7 | -5.6 |- ! colspan="3" |Tromlach |4,211 | 6.6 | ''n/b'' |- ! colspan="3" |Ballóid |63,085 |91.5 | +7.6 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |68,973 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1966|Olltoghchán, 1966]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[George Forrest]]''' |'''29,728''' |'''52.3''' | '''+0.7''' |- |scope="row" style="background:{{Independent Republican (Ireland)/meta/color}};"| |[[Poblachtachas Éireannach|Poblachtach]] [[Neamhspleáchas (polaitíocht)|neamhspleách]] |[[Tom Mitchell]] |27,168 | 47.8 | +8.2 |- ! colspan="3" |Tromlach |2,560 |4.5 | -7.5 |- ! colspan="3" |Ballóid |56,896 |83.9 | -1.2 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |67,796 | | |} {| class="wikitable" style="width: 600px;" |+ ! colspan="6" |[[Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, 1964|Olltoghchán, 1964]] |- ! colspan="2" align="center" |Páirtí !Iarrthóir !Vótaí !% !± |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};"| |'''[[PAU]]''' |'''[[George Forrest]]''' |'''29,715 ''' |'''51.6''' | '''-18.6''' |- |scope="row" style="background:{{Independent Republican (Ireland)/meta/color}};"| |[[Poblachtachas Éireannach|Poblachtach]] [[Neamhspleáchas (polaitíocht)|neamhspleách]] |[[Tom Mitchell]] |22,810 | 39.6 | ''n/b'' |- |scope="row" style="background:{{Páirtí an Lucht Oibre (Éire)/meta/color}};"| |Lucht oibre TÉ |Patrick McGarvey | 5,053 | 8.8 | ''Nua'' |- ! colspan="3" |Tromlach |6,905 | 12.0 | -28.0 |- ! colspan="3" |Ballóid |57,578 |85.1 | +14.1 |- ! colspan="3" |Clárú vótálaithe |66,607 | | |} ===1950idi=== == Féach freisin == * [[:Catagóir:Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann|Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Toghcheantair Reatha Westminster i dTuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Toghcheantair Westminster i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Lár Uladh (toghcheantar na Ríochta Aontaithe)]] 0pu3q6uajrqe8oahvg1twi3e7zk3mda 0 90851 1317240 965598 2026-06-09T21:32:47Z TGcoa 21229 1317240 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Toronto pride.jpg|thumb|upright|Bean gan barr ag paráid "bród aerach" i [[Torontó]].]] Níl folach ar a bhráid ar dhuine '''uchtnocht'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/topless|teideal=topless - Aistriúchán Gaeilge ar topless (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|údar=Topless as Béarla|dáta=|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2020-06-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://irishnaturism.org/an-gaeilgeoir-nocht/|teideal=An Gaeilgeoir Nocht|údar=Bean ina cónaí in iarthuaisceart na Dún na nGall|dáta=2020-06-01|language=ga|work=Irish Naturist Association|dátarochtana=2020-06-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol}} [[Catagóir:Éadaí]] [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Nochtacht]] r4dydic7o8mzqwywhl8phhyj7xzaocl 0 90852 1317241 965198 2026-06-09T21:47:45Z TGcoa 21229 1317241 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Albrecht Dürer - Adam and Eve (Prado) 2.jpg|thumb|''Ádhamh agus Éabha'' (1507), le [[Albrecht Dürer]].|276x276px]] [[Íomhá:Roderic o conor green rug.jpg|mion|274x274px|An Lomnochtán le Roderic O'Conor<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mpfa.ie/oconorparis.htm|teideal=Roderic O'Conor - Paris Gallery|work=www.mpfa.ie|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> ]] '''Lomnochtacht''' (nó '''nochtacht''' nó '''loime''') is ea a bheith gan [[Éadaí|éadach]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishnaturism.org/an-gaeilgeoir-nocht/|teideal=An Gaeilgeoir Nocht|údar=Bean ina cónaí in iarthuaisceart na Dún na nGall|dáta=2020-06-01|language=ga|work=Irish Naturist Association|dátarochtana=2020-06-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/Nudity|teideal=nudity - Aistriúchán Gaeilge ar nudity (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2020-06-14}}</ref> Do dhuine nach bhfuil compordach lena corp nó lena chorp féin, is scanrúil an smaoineamh é bheith nocht os comhair strainséirí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/dathu-coirp/|teideal=Dathú Coirp|údar=Emma Ní Chearúil|dáta=17 Bealtaine 2016|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> == Agóidí == Baineann an nochtacht stangadh as daoine go minic. Mar sin tarraingíonn sé go leor cainte agus aird na meán. * [[Femen]]. Tháinig an ghluaiseacht Femen ar an bhfód san Úcráin in 2008, agóidíocht atá an-tógtha leis an bh[[Feimineachas|feimineachas; tá]] na léirsitheoirí nocht nó [[uchtnocht]] go hiondúil. * [[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]]: Is gluaiseacht agóidíochta é seo, Léiríonn an corp nocht cé chomh leochaileach is atá rothaithe ar na [[Bóthar|bóithre]], gan aon chosaint acu mar a bhíonn ag tiománaithe i n[[Gluaisteán|gluaisteáin]]. {{Príomhalt|Turas Rothaíochta Nocht Domhanda}} == Féach freisin == * [[Nochtachas]], [[Uchtnocht]] * [[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]] * [[Dathú Coirp]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Síol}} [[Catagóir:Éadaí]] [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Nochtacht]] o7diz0a68kqr3shorm1drii0gttj91e 1317245 1317241 2026-06-09T21:52:41Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Lomnochtacht]] go [[Nochtacht]] 1317241 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Albrecht Dürer - Adam and Eve (Prado) 2.jpg|thumb|''Ádhamh agus Éabha'' (1507), le [[Albrecht Dürer]].|276x276px]] [[Íomhá:Roderic o conor green rug.jpg|mion|274x274px|An Lomnochtán le Roderic O'Conor<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mpfa.ie/oconorparis.htm|teideal=Roderic O'Conor - Paris Gallery|work=www.mpfa.ie|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> ]] '''Lomnochtacht''' (nó '''nochtacht''' nó '''loime''') is ea a bheith gan [[Éadaí|éadach]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishnaturism.org/an-gaeilgeoir-nocht/|teideal=An Gaeilgeoir Nocht|údar=Bean ina cónaí in iarthuaisceart na Dún na nGall|dáta=2020-06-01|language=ga|work=Irish Naturist Association|dátarochtana=2020-06-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/Nudity|teideal=nudity - Aistriúchán Gaeilge ar nudity (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2020-06-14}}</ref> Do dhuine nach bhfuil compordach lena corp nó lena chorp féin, is scanrúil an smaoineamh é bheith nocht os comhair strainséirí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/dathu-coirp/|teideal=Dathú Coirp|údar=Emma Ní Chearúil|dáta=17 Bealtaine 2016|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> == Agóidí == Baineann an nochtacht stangadh as daoine go minic. Mar sin tarraingíonn sé go leor cainte agus aird na meán. * [[Femen]]. Tháinig an ghluaiseacht Femen ar an bhfód san Úcráin in 2008, agóidíocht atá an-tógtha leis an bh[[Feimineachas|feimineachas; tá]] na léirsitheoirí nocht nó [[uchtnocht]] go hiondúil. * [[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]]: Is gluaiseacht agóidíochta é seo, Léiríonn an corp nocht cé chomh leochaileach is atá rothaithe ar na [[Bóthar|bóithre]], gan aon chosaint acu mar a bhíonn ag tiománaithe i n[[Gluaisteán|gluaisteáin]]. {{Príomhalt|Turas Rothaíochta Nocht Domhanda}} == Féach freisin == * [[Nochtachas]], [[Uchtnocht]] * [[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]] * [[Dathú Coirp]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Síol}} [[Catagóir:Éadaí]] [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Nochtacht]] o7diz0a68kqr3shorm1drii0gttj91e 1317249 1317245 2026-06-09T22:02:19Z TGcoa 21229 1317249 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Albrecht Dürer - Adam and Eve (Prado) 2.jpg|thumb|''Ádhamh agus Éabha'' (1507), le [[Albrecht Dürer]].|276x276px]] [[Íomhá:Roderic o conor green rug.jpg|mion|274x274px|An Lomnochtán le Roderic O'Conor<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mpfa.ie/oconorparis.htm|teideal=Roderic O'Conor - Paris Gallery|work=www.mpfa.ie|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> ]] [[Íomhá:London World Naked Bike Ride 2024.jpg|mion|220x220px|[[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]], Londain 2024]] '''Lomnochtacht''' (nó '''nochtacht''' nó '''loime''') is ea a bheith gan [[Éadaí|éadach]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishnaturism.org/an-gaeilgeoir-nocht/|teideal=An Gaeilgeoir Nocht|údar=Bean ina cónaí in iarthuaisceart na Dún na nGall|dáta=2020-06-01|language=ga|work=Irish Naturist Association|dátarochtana=2020-06-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/Nudity|teideal=nudity - Aistriúchán Gaeilge ar nudity (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2020-06-14}}</ref> Do dhuine nach bhfuil compordach lena corp nó lena chorp féin, is scanrúil an smaoineamh é bheith nocht os comhair strainséirí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/dathu-coirp/|teideal=Dathú Coirp|údar=Emma Ní Chearúil|dáta=17 Bealtaine 2016|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> == Agóidí == Baineann an nochtacht stangadh as daoine go minic. Mar sin tarraingíonn sé go leor cainte agus aird na meán. * [[Femen]]. Tháinig an ghluaiseacht Femen ar an bhfód san Úcráin in 2008, agóidíocht atá an-tógtha leis an bh[[Feimineachas|feimineachas; tá]] na léirsitheoirí nocht nó [[uchtnocht]] go hiondúil. * [[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]]: Is gluaiseacht agóidíochta é seo, Léiríonn an corp nocht cé chomh leochaileach is atá rothaithe ar na [[Bóthar|bóithre]], gan aon chosaint acu mar a bhíonn ag tiománaithe i n[[Gluaisteán|gluaisteáin]]. {{Príomhalt|Turas Rothaíochta Nocht Domhanda}} == Féach freisin == * [[Nochtachas]], [[Uchtnocht]] * [[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]] * [[Dathú Coirp]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Síol}} [[Catagóir:Éadaí]] [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Nochtacht]] c1saawipzlvcmov343pkxl69g3wchc1 1317252 1317249 2026-06-09T22:52:08Z TGcoa 21229 1317252 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Albrecht Dürer - Adam and Eve (Prado) 2.jpg|thumb|''Ádhamh agus Éabha'' (1507), le [[Albrecht Dürer]].|276x276px]] [[Íomhá:Roderic o conor green rug.jpg|mion|274x274px|An Lomnochtán le Roderic O'Conor<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mpfa.ie/oconorparis.htm|teideal=Roderic O'Conor - Paris Gallery|work=www.mpfa.ie|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> ]] [[Íomhá:London World Naked Bike Ride 2024.jpg|mion|220x220px|[[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]], Londain 2024]] '''Lomnochtacht''' (nó '''nochtacht''' nó '''loime''') is ea a bheith gan [[Éadaí|éadach]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishnaturism.org/an-gaeilgeoir-nocht/|teideal=An Gaeilgeoir Nocht|údar=Bean ina cónaí in iarthuaisceart na Dún na nGall|dáta=2020-06-01|language=ga|work=Irish Naturist Association|dátarochtana=2020-06-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/Nudity|teideal=nudity - Aistriúchán Gaeilge ar nudity (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2020-06-14}}</ref> . Is feiniméan casta cultúrtha, sóisialta, agus stairiúil í an nochtacht. Athraíonn an dearcadh i leith na nochtachta de réir an chultúir agus an ré stairiúil. In Éirinn sa lá atá inniu ann, do dhuine nach bhfuil compordach lena corp nó lena chorp féin, is scanrúil an smaoineamh é bheith nocht os comhair strainséirí de ghnáth.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/dathu-coirp/|teideal=Dathú Coirp|údar=Emma Ní Chearúil|dáta=17 Bealtaine 2016|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> == Stair agus cultúr == Tá baint ag an éadach le cúiseanna praiticiúla — teas agus cosaint — ach baineann sé chomh maith le cúrsaí creidimh, deasghnátha agus céime sóisialta.<ref name="brit-dress">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/dress-clothing|teideal=dress – The nature and purposes of dress|work=Encyclopædia Britannica|dátarochtana=2026-06-10|teanga=en}}</ref> I roinnt cultúr, mar a mbíonn daoine nocht nó faoi bheagán éadaigh go minic, úsáidtear [[dathú coirp]], [[Tatú|tatúnna]] agus marcanna ar an gcraiceann chun céim nó gradam duine a chur in iúl.<ref name="brit-dress" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/dathu-coirp/|teideal=Dathú Coirp|údar=Emma Ní Chearúil|dáta=17 Bealtaine 2016|work=NÓS|dátarochtana=2026-06-10|teanga=ga}}</ref> I dtraidisiún an Bhíobla, baineann an nochtacht le scéal [[Ádhamh agus Éabha|Ádhaimh agus Éabha]]: de réir Leabhar [[Geineasas]], bhí an bheirt acu nocht i n[[Gairdín Pharthais]] gan náire, go dtí gur ith siad an toradh coiscthe. Tá ceangal láidir, dá bhrí sin, idir an nochtacht agus coincheap na náire agus an gheanais i gcuid mhór den smaointeoireacht Iartharach. Sa [[An tSean-Ghréig|tSean-Ghréig]], bhíodh ardmheas ar áilleacht an choirp lomnocht, agus ní bhíodh éadaí ar na lúthchleasaithe agus iad ag iomaíocht [[Cluichí Oilimpeacha|sna Cluichí Oilimpeacha]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/sports/ancient-Olympic-Games|teideal=ancient Olympic Games|work=Encyclopædia Britannica|dátarochtana=2026-06-10|teanga=en}}</ref> == An nochtacht san ealaín == Tá an corp lomnocht ar cheann de mhórábhair na healaíne san Iarthar. Tá an nocht le feiceáil i [[Dealbhóireacht|ndealbhóireacht]] na Gréige is na Róimhe, agus i bpictiúir ó ré na [[An Athbheochan|hAthbheochana]] anuas. Mar shampla, léiríonn an pictiúr ''Ádhamh agus Éabha'' (1507) leis an ealaíontóir Gearmánach [[Albrecht Dürer]] an bheirt acu lomnocht. Tá an t-ábhar céanna le feiceáil in obair ealaíontóirí Éireannacha, ina measc [[Roderic O'Conor]]. == An nochtachas == Is gluaiseacht é an nochtachas a mholann an ceart a bheith lomnocht, go háirithe i dteannta daoine eile agus amuigh faoin aer. Tháinig sé chun cinn sa Ghearmáin go luath sa [[20ú haois]]. Bíonn tránna, clubanna agus láithreáin ar leith ag lucht an nochtachais, áit ar féidir le daoine a bheith nocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishnaturism.org/|teideal=Irish Naturist Association – The Home of Naturism in Ireland|language=en-GB|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> {{Príomhalt|Nochtachas}} == An nochtacht go poiblí agus an dlí == I mórán tíortha, tá srian dlíthiúil ar an nochtacht in áiteanna poiblí, agus is coir é an nochtadh mígheanasach. Mar sin féin, ceadaítear nochtacht ar thránna nó páirceanna áirithe i dtíortha áirithe. Athraíonn na dlíthe agus na nósanna ó thír go tír agus ó aois go haois. === Agóidí === Baineann an nochtacht stangadh as daoine go minic. Mar sin tarraingíonn sé go leor cainte agus aird na meán. * [[Femen]]. Tháinig an ghluaiseacht Femen ar an bhfód san Úcráin in 2008, agóidíocht atá an-tógtha leis an bh[[Feimineachas|feimineachas; tá]] na léirsitheoirí nocht nó [[uchtnocht]] go hiondúil. * [[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]]: Is gluaiseacht agóidíochta é seo, Léiríonn an corp nocht cé chomh leochaileach is atá rothaithe ar na [[Bóthar|bóithre]], gan aon chosaint acu mar a bhíonn ag tiománaithe i n[[Gluaisteán|gluaisteáin]]. {{Príomhalt|Turas Rothaíochta Nocht Domhanda}} === Tiomsú airgid === Tarraingíonn an nochtacht go leor cainte agus aird na meán, rud atá thar barr do ghníomhaíocht tiomsaithe airgid. Mar shampla ar an 9 Meitheamh 2018 reáchtáladh an snámh lomnocht is mó ar dhomhan riamh agus 2,505 bean ina gcraiceann dearg ar thrá Machaire Mór i g[[Cill Mhantáin]]. Sháraigh na mná cróga an churiarracht dhomhanda … agus €275,000 bailithe acu do Aoibheann's Pink Tie.<ref>{{Lua idirlín|url=https://aoibheannspinktie.ie/|teideal=Aoibheann's Pink Tie|údar=aoibheannspinktie.ie/|dáta=2026|language=en-GB|work=Aoibheann's Pink Tie|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> == Féach freisin == * [[Nochtachas]], [[Uchtnocht]] * [[Turas Rothaíochta Nocht Domhanda]] * [[Dathú Coirp]], [[Nochtadh mígheanasach]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Éadaí]] [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Nochtacht]] a7aak7urpkpo6jj8j89xke0ay2mgf8h 0 90853 1317242 1278963 2026-06-09T21:49:57Z TGcoa 21229 1317242 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:At the nudist beach.jpg|thumb|sa [[An Chrimé|Chrimé]], 2008|220x220px]] Is gluaiseacht é '''nochtachas''' a mholann an ceart a bheith lomnocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishnaturism.org/an-gaeilgeoir-nocht/|teideal=An Gaeilgeoir Nocht|údar=Bean ina cónaí in iarthuaisceart na Dún na nGall|dáta=2020-06-01|language=ga|work=Irish Naturist Association|dátarochtana=2020-06-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/nochtachas|teideal=nochtachas - Aistriúchán Gaeilge ar nochtachas (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2020-06-14}}</ref> Is é an príomh-chuspóir an nochtachais ná an cothú de nochtacht neamh-ghnéasach. == Cumainn Nochtaigh == Seo é liosta de na cumainn nochtaigh: [[Cumann Nochtach na hÉireann|Irish Naturist Association (INA)/Cumann Nochtach na hÉireann (CNÉ)]] [https://www.australiannaturist.au/ Australian Naturist Federation] [https://fcn.ca/ Union of the Quebec and Canadian Naturist Federations] == Acmhainní == {{reflist}}{{Síol}} [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Nochtacht]] sehfw117git25wukrxfdp1ukwmwrrsa 2 90902 1317209 1317075 2026-06-09T13:13:36Z Marcas.oduinn 33120 /* Bailiúchán Egerton */ 1317209 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Speisialta:Statistics]] (23/10/25 -> reatha) ** 134 -> {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} duine ar bhonn rialta ** 62,524 -> {{NUMBEROFARTICLES}} alt * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Teimpléid|Teimpléid]] atá ar fáil * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list|Wikidata list]]s * [[:Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/An Féineachas|An Féineachas]]- * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Réigiúin|Réigiúin]]- (an tAontas Eorpach, NUTS srl.) * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Lochanna|Lochanna]]- * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Comhshaol|Comhshaol]]/Timpeallacht * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Tuamaí|Tuamaí]]) * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Téamh Domhanda|Téamh Domhanda]]) * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Scéalta|Scéalta]] * [[James Clarence Mangan]]=[[Séamus Ó Mangáin]], [[Carthach is Sine]], [[Áth Eine]], [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], [[Seán mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]=[[Seán mac Feargail Óig Ó hUiginn]] == Bailiúchán Egerton == Is cnuasach de [[lámhscríbhinn]]í stairiúla é '''Bailiúchán Egerton''', caomhnaithe san [[British Library]]. '' The core of the collection comprises 67 manuscripts bequeathed to the [[British Museum]] in 1829 by [[Francis Henry Egerton, 8th Earl of Bridgewater]], along with £12,000 (the Bridgewater Fund). To this sum a further £3000 (the Farnborough Fund) was added in 1838 by Egerton's cousin, [[Charles Long, 1st Baron Farnborough]]. The income from the bequests is devoted to the purchase of further manuscripts, which are added to the original collection.<ref name=blegerton/> This means that the Egerton series, unlike most other named series of manuscripts held by the Library, remains open to new accessions. == Féach freisin * [[Egerton 88]] * [[Egerton 90]] * [[Egerton 1782]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=blegerton>[http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton Egerton MSS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818082111/http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton |date=18 August 2018 }} British Library, 2011. Dátarochtana 13ú Meitheamh 2011.</ref> }} == Buntásc== __NOINDEX__ __NOTOC__ slqadjv7a4jbmlvxg2pzzjlxn9w3zt3 1317211 1317209 2026-06-09T13:22:14Z Marcas.oduinn 33120 /* Bailiúchán Egerton */ 1317211 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Speisialta:Statistics]] (23/10/25 -> reatha) ** 134 -> {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} duine ar bhonn rialta ** 62,524 -> {{NUMBEROFARTICLES}} alt * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Teimpléid|Teimpléid]] atá ar fáil * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list|Wikidata list]]s * [[:Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/An Féineachas|An Féineachas]]- * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Réigiúin|Réigiúin]]- (an tAontas Eorpach, NUTS srl.) * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Lochanna|Lochanna]]- * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Comhshaol|Comhshaol]]/Timpeallacht * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Tuamaí|Tuamaí]]) * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Téamh Domhanda|Téamh Domhanda]]) * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Scéalta|Scéalta]] * [[James Clarence Mangan]]=[[Séamus Ó Mangáin]], [[Carthach is Sine]], [[Áth Eine]], [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], [[Seán mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]=[[Seán mac Feargail Óig Ó hUiginn]] == Bailiúchán Egerton == Is cnuasach de [[lámhscríbhinn]]í stairiúla é '''Bailiúchán Egerton''', caomhnaithe san [[British Library]]. Ag croílár an bhailiúcháin, tá 67 lámhscríbhinn, tiomnaithe don [[British Museum]] sa bhliain 1829 ag [[Francis Henry Egerton, 8ú Iarla Bridgewater|Francis Henry Egerton]], i dteannta le £12,000 (an ciste Bridgewater). Leis sin, cuireadh £3000 sa bhreis (an ciste Farnborough) sa bhliain 1838 ag Colm ceathrar Egerton, [[Charles Long, 1d Barún Farnborough|Charles Long]]. '' The income from the bequests is devoted to the purchase of further manuscripts, which are added to the original collection.<ref name=blegerton/> This means that the Egerton series, unlike most other named series of manuscripts held by the Library, remains open to new accessions. == Féach freisin * [[Egerton 88]] * [[Egerton 90]] * [[Egerton 1782]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=blegerton>[http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton Egerton MSS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818082111/http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton |date=18 August 2018 }} British Library, 2011. Dátarochtana 13ú Meitheamh 2011.</ref> }} == Buntásc== __NOINDEX__ __NOTOC__ eac2yyuhjn34q0kmgz16mzcxu1odzad 1317212 1317211 2026-06-09T13:31:42Z Marcas.oduinn 33120 1317212 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Speisialta:Statistics]] (23/10/25 -> reatha) ** 134 -> {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} duine ar bhonn rialta ** 62,524 -> {{NUMBEROFARTICLES}} alt * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Teimpléid|Teimpléid]] atá ar fáil * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list|Wikidata list]]s * [[:Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/An Féineachas|An Féineachas]]- * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Réigiúin|Réigiúin]]- (an tAontas Eorpach, NUTS srl.) * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Lochanna|Lochanna]]- * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Comhshaol|Comhshaol]]/Timpeallacht * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Tuamaí|Tuamaí]]) * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Téamh Domhanda|Téamh Domhanda]]) * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Scéalta|Scéalta]] * [[James Clarence Mangan]]=[[Séamus Ó Mangáin]], [[Carthach is Sine]], [[Áth Eine]], [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], [[Seán mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]=[[Seán mac Feargail Óig Ó hUiginn]] == Bailiúchán Egerton == Is cnuasach de [[lámhscríbhinn]]í stairiúla é '''Bailiúchán Egerton''', caomhnaithe san [[British Library]]. Ag croílár an bhailiúcháin, tá 67 lámhscríbhinn, tiomnaithe don [[British Museum]] sa bhliain 1829 ag [[Francis Henry Egerton, 8ú Iarla Bridgewater|Francis Henry Egerton]], i dteannta le £12,000 (an ciste Bridgewater). Leis sin, cuireadh £3000 sa bhreis (an ciste Farnborough) sa bhliain 1838 ag Colm ceathrar Egerton, [[Charles Long, 1d Barún Farnborough|Charles Long]]. Le hioncam na tiomnachta ceannaireacht lámhscríbhinní sa bhreis.<ref name=blegerton/> Murab ionann is bailiúcháin eile sa Leabharlann, mar sin, tá sé fós ar oscailt. == Féach freisin * [[Egerton 88]] * [[Egerton 90]] * [[Egerton 1782]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=blegerton>[http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton Egerton MSS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818082111/http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton |date=18 August 2018 }} British Library, 2011. Dátarochtana 13ú Meitheamh 2011.</ref> }} == Buntásc== __NOINDEX__ __NOTOC__ dcwc3b0byfmtafftzh6thp8nyjhc91d 1317213 1317212 2026-06-09T13:46:16Z Marcas.oduinn 33120 /* Bailiúchán Egerton */ 1317213 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Speisialta:Statistics]] (23/10/25 -> reatha) ** 134 -> {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} duine ar bhonn rialta ** 62,524 -> {{NUMBEROFARTICLES}} alt * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Teimpléid|Teimpléid]] atá ar fáil * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list|Wikidata list]]s * [[:Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/An Féineachas|An Féineachas]]- * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Réigiúin|Réigiúin]]- (an tAontas Eorpach, NUTS srl.) * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Lochanna|Lochanna]]- * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Comhshaol|Comhshaol]]/Timpeallacht * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Tuamaí|Tuamaí]]) * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Téamh Domhanda|Téamh Domhanda]]) * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Scéalta|Scéalta]] * [[James Clarence Mangan]]=[[Séamus Ó Mangáin]], [[Carthach is Sine]], [[Áth Eine]], [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], [[Seán mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]=[[Seán mac Feargail Óig Ó hUiginn]] * [[Bailiúchán Egerton]] == Bailiúchán Egerton == Is cnuasach de [[lámhscríbhinn]]í stairiúla é '''Bailiúchán Egerton''', caomhnaithe san [[British Library]]. Ag croílár an bhailiúcháin, tá 67 lámhscríbhinn, tiomnaithe don [[British Museum]] sa bhliain 1829 ag [[Francis Henry Egerton, 8ú Iarla Bridgewater|Francis Henry Egerton]], i dteannta le £12,000 (an ciste Bridgewater). Leis sin, cuireadh £3000 sa bhreis (an ciste Farnborough) sa bhliain 1838 ag Colm ceathrar Egerton, [[Charles Long, 1d Barún Farnborough|Charles Long]]. Le hioncam na tiomnachta ceannaireacht lámhscríbhinní sa bhreis.<ref name=blegerton/> Murab ionann is bailiúcháin eile sa Leabharlann, mar sin, tá sé fós ar oscailt. == Féach freisin * [[Egerton 88]] * [[Egerton 90]] * [[Egerton 1782]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=blegerton>[http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton Egerton MSS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818082111/http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton |date=18 August 2018 }} British Library, 2011. Dátarochtana 13ú Meitheamh 2011.</ref> }} == Buntásc== __NOINDEX__ __NOTOC__ 3muz6t53oko03tcdtlyujbzdqrss3o9 1317214 1317213 2026-06-09T13:46:28Z Marcas.oduinn 33120 1317214 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * [[Speisialta:Statistics]] (23/10/25 -> reatha) ** 134 -> {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} duine ar bhonn rialta ** 62,524 -> {{NUMBEROFARTICLES}} alt * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Teimpléid|Teimpléid]] atá ar fáil * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list|Wikidata list]]s * [[:Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/An Féineachas|An Féineachas]]- * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Réigiúin|Réigiúin]]- (an tAontas Eorpach, NUTS srl.) * -[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Lochanna|Lochanna]]- * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Comhshaol|Comhshaol]]/Timpeallacht * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Tuamaí|Tuamaí]]) * ([[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Téamh Domhanda|Téamh Domhanda]]) * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Scéalta|Scéalta]] * [[James Clarence Mangan]]=[[Séamus Ó Mangáin]], [[Carthach is Sine]], [[Áth Eine]], [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], [[Seán mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]=[[Seán mac Feargail Óig Ó hUiginn]] * [[Bailiúchán Egerton]] == Buntásc== __NOINDEX__ __NOTOC__ brvnmmi89n0rj0baah56edilvkich14 0 92087 1317227 1243025 2026-06-09T17:19:32Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1317227 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir Éireannach ab ea '''Charles Dawson''', ([[Luimneach]] 1842-Márte 1917 [[Baile Átha Cliath]]) mac le Michael Dawson agus Maryanne Clarke. Phós sé iníon le William Carroll i Luimneach sa bhliain 1873. Fuair ​​sé oideachas in [[Ollscoil Chaitliceach na hÉireann]]. Ba Ard-Sirriam Luimnigh é idir 1876-77. Bhí sé i láthair ag an gcéad chruinniú foirmiúil den 'Society for the Preservation and Cultivation of the Irish Language and Literature' (a ghlaoite ina dhiaidh sin '[[Cumann Buan-Choimeádta na Gaeilge]]'). Ba Ardmhéara Bhaile Átha Cliath é ar feadh na mblianta 1882 agus 1883. Scríobh sé paimfléid éagsúla faoi ​​chúrsaí oideachais agus ailt ar an gceart vótála san 'Fortnightly Review', srl. Shuígh é do Bhuirg Cheatharlach ó Aibreán 1880 go dtí gur scoir sé sa bhliain 1885. Ba Liobrálach é a bhí i bhfabhar 'rialtas in Éirinn arna riaradh ag muintir na hÉireann.' Ba é an Teachta Parlaiminte do [[Buirg Cheatharlach (toghlach Pharlaimint na RA)|Bhuirg Cheatharlach]] é, agus an duine deireanach. {{DEFAULTSORT:Dawson, Charles}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1842]] [[Catagóir:Básanna i 1917]] [[Catagóir:Ardmhéaraí Bhaile Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine as Luimneach]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Náisiúnaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Cheatharlach]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Rialtas Dúchais in Éirinn]] [[Catagóir:Sealbhóirí oifige polaitiúla in Éirinn]] dd0tmah2cmw86j23tidarubf103ljh8 0 93383 1317244 1112658 2026-06-09T21:51:53Z TGcoa 21229 1317244 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Is gluaiseacht [[agóid]]íochta é an '''Turas Rothaíochta Nocht Domhanda'''<ref>i mBéarla, an ''World Naked Bike Ride''</ref> a bhíonn á reáchtáil gach bliain<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/rothaithe-nochta-chorcai/|teideal=Rothaithe nochta Chorcaí… Ag ardú feasachta ar na bóithre|údar=Méabh Ní Thuathaláin|dáta=2016|language=ga|work=NÓS|dátarochtana=2020-06-11}}</ref> i gcaitheamh [[Mí|mhí]] an [[An Meitheamh|Mheithimh]] go hiondúil, i mbreis agus 30 [[tír]] ar fud an [[Domhan|domhain]]. Díríonn an fhéile idirnáisiúnta aird ar [[Sábháilteacht ar Bhóithre|shábháilteacht bhóthair]] go háirithe. [[Íomhá:Cyclonudista_2018_DSCF6510.jpg|clé|mion|220x220px|Sa [[An Bhruiséil|Bhruiséil]], 2018]] [[Íomhá:London_WNBR_2012.jpg|clé|mion|220x220px|WNBR, Londain 2012]] [[Íomhá:Banner_protesting_vehicle_emissions_at_the_World_Naked_Bike_Ride,_Auckland,_New_Zealand_-_20050217.jpg|clé|mion|249x249px|in aghaidh astaíochtaí breosla, Auckland, an Nua-Shéalainn, 2005]] == Stair == Cuireadh tús leis an fhéile in [[Zaragoza]] na [[An Spáinn|Spáinne]] sa bhliain 2001, nuair a maraíodh seisear rothaithe i dtimpistí bóthair éagsúla. Tá an ghluaiseacht agóidíochta tar éis spréadh amach ar fud an [[Domhan|domhain]] ó shin. == Sábháilteacht ar bhóithre == Imeacht spraíúil spleodrach is ea é, ach is é an teachtaireacht dháiríre taobh thiar de, a spreag an ghluaiseacht agóidíochta dhomhanda seo. Léiríonn an corp nocht cé chomh leochaileach is atá rothaithe ar na [[Bóthar|bóithre]], gan aon chosaint acu mar a bhíonn ag tiománaithe i n[[Gluaisteán|gluaisteáin]]. Is é an smaoineamh ná go dtabharfaidh tiománaithe na rothaithe nochta faoi deara lá amháin sa bhliain, agus go gcuimhneoidh siad orthu i gcaitheamh na bliana ansin. Tá na rothaithe lomnocht go hiondúil agus a g[[craiceann]] [[péint]]<nowiki/>eáilte le [[dath]]<nowiki/>anna spleodracha den uile chineál, mar aon le daoine ar [[Scátáil rollála|scátaí rollála]], scútair agus cláir scátála. Is é an éagsúlacht daoine, an t-ilchultúrachas agus féith ealaíne na rannpháirtithe, atá ag cur le hiomrá an imeachta seo ar an ardán idirnáisiúnta. == Éire == Bhí an turas rothair nocht á reáchtáil ar bhonn bliantúil le 12 bliana anuas i gcathair Chorcaí, roimh an [[Paindéim|phaindéim]] [[Coróinvíreas|Covid-19]]  sa bhliain 2020. Tá ainm in airde ag Turas Rothaíochta Nocht Chorcaí mar gheall ar an gcruthaíocht, an léiriú ealaíonta agus an tiomantas atá ag na daoine a bhíonn páirteach ann, chun teachtaireacht an chóimheasa a chur chun tosaigh go láidir ar bhealach spraíúil tarraingteach. == Tagairtí == <references responsive="1"></references> [[Catagóir:Rothaíocht]] [[Catagóir:Agóidí]] [[Catagóir:Féilte idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Nochtacht]] 5qf1eftyudpttru7vg6u1v1bmxovy30 1 93529 1317247 965197 2026-06-09T21:52:42Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Plé:Lomnochtacht]] go [[Plé:Nochtacht]] 965197 wikitext text/x-wiki Chonaic mé "Iarrtar go scriosfar an leathanach seo go luath. An fáth a thugann an t-úsáideoir a d'ainmnigh é ná: "Thig linn é seo a chur le chéile le Nochtachas Muna n-aontaíonn tú le luas-scrios an leathanaigh seo, cuir do chuid tuairimí in iúl ar a leathanach plé nó ag Vicipéid:Luas-scrios. Má tá sé soiléir nach bhfuil gá leis an leathanach seo a scrios ar an toirt, nó má tá sé ar d'intinn feabhas agus caoi cheart a chur ar an leathanach, bain an fógra seo den leathanach, ar acht nach tú féin a chuir tús leis an leathanach seo." Tá sé OK an leathanach a choinneáil anois ceapaimː * Níl Nochtachas agus Lomnochtacht mar a chéile ar chor ar bith ǃ * tá naisc go leor ann Lomnochtacht = > teangacha eiel ǃ * Tá an méid a scríobh mé ceart go leor ceapaim, "Lomnochtacht (nó nochtacht nó loime) is ea a bheith gan éadach.[1][2" agus tagairtí → tearma .ie agus "An Gaeilgeoir Nocht" [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 11:49, 23 Meitheamh 2020 (UTC) TGcoa 11bxzpj2swr2ku7vt3cjxw03i1cpfky 0 93741 1317239 1100582 2026-06-09T20:13:22Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1317239 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Is [[Abhcóide|dlíodóir]] [[Sasana|Sasanach]] é '''Clive Stafford Smith,''' a rugadh ar an [[9 Iúil]] [[1960]], agus feachtasóir ar son [[Cearta daonna|chearta an duine]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://twitter.com/clivessmith|teideal=https://twitter.com/clivessmith|údar=Clive Stafford Smith|dáta=|language=en|work=Twitter|dátarochtana=2020-07-09}}</ref> Bhunaigh sé an brúghrúpa "Reprieve" in aghaidh [[Pionós an bháis|phionós an bháis]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://reprieve.org.uk/about/|teideal=About|language=en|work=Reprieve|dátarochtana=2020-07-09}}{{Dead link|date=Meitheamh 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Saol == [[Íomhá:Clive Stafford Smith in 2009.jpg|mion|2010|clé]] D'fhás Stafford Smith suas agus chuaigh sé ar [[scoil]] i Sasana. Tar éis dó freastal ar [[Ollscoil]] [[Carolina Thuaidh]] i [[Chapel Hill, Carolina Thuaidh|Chapel Hill]] mar Scoláire Morehead, lean sé ar aghaidh chuig Scoil Dlí Columbia chun dul leis an [[Dlí|dlíodóireacht]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3444568852234081|teideal=Clive Stafford Smith|údar=UCD School of Law|dáta=2020-07-09|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-07-09}}</ref>[[Íomhá:Abdul Shaker with Children.jpg|clé|mion|Chuidigh Stafford Smith chun Abdul Shaker a shaoradh]]Bhí Stafford Smith ag dlíodóireacht in áiteanna éagsúla i ndeisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|SAM]] ar feadh níos mó ná fiche bliain, ag díriú ar achomhairc maidir le [[pionós an bháis]]. Tugadh an-aird dó sna [[Meáin chumarsáide|meáin]] mar dhuine a bhí ar thús cadhnaíochta sa réimse sin agus mar gheall ar an ionadaíocht dhíograiseach dhiongbháilte a thug sé dá chuid cliant. Sa bhliain 1999 bhunaigh Stafford Smith Reprieve, [[Carthanas|carthanacht]] a chuireann tacaíocht dlí agus fiosrúcháin saor in aisce, ar fud an [[Domhan|domhain]], do dhaoine atá i mbaol a m[[bás]]<nowiki/>uithe nó atá buailte ag polasaithe frith[[sceimhlitheoireacht]]<nowiki/>a mar an ngéilleadh urghnách, an [[Céasadh|chéastóireacht]], an [[Príosún|phríosúnacht]] sheachbhreithiúnach agus an bású seachbhreithiúnach.<ref name=":0" /> I 2004, d'aistrigh Stafford Smith go [[Londain]] chun bheith ag obair go lánaimseartha leis an eagraíocht Reprieve. As sin amach, tá iomrá ar leith sna meáin air, de bharr na hoibre atá á déanamh aige ar son daoine atá faoi ghlas sa Bahía de Guantánamo agus mar gheall ar a chuid iarrachtaí comhpháirteachas [[Rialtas|rialtais]] na hEorpa, [[rialtas na hÉireann]] san áireamh, i gcleachtas an ghéillte urghnách a thabhairt chun solais.<ref name=":0" /> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dlíodóirí Shasana]] [[Catagóir:Pionós an bháis]] [[Catagóir:Carthanais]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna]] psoqcu31fyuuycqz7bupmr0rawgipwa 0 95923 1317208 1311629 2026-06-09T12:31:50Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1317208 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is file agus aistritheoir Corcaíoch í '''Bernadette Nic an tSaoir'''. Tógadh í i [[Leaca Rua]] agus i m[[Baile na mBocht]] i gCorcaigh. Múinteoir gairmoideachais ab ea í i g[[Cill Chainnigh]] ar feadh blianta fada ach d'fhill sí ar [[Garrán na mBráthar|Gharrán na mBráthar]] ar an taobh ó thuaidh den chathair ina dhiaidh sin. === Saothair === Ag obair mar aistritheoir, mar eagarthóir agus ag scríobh a bhíonn sí. Tá leabhair filíochta dá cuid foilsithe ag [[Coiscéim]] – ''Lusanna Gréine'' (2005), ''I gCistin Dé'' (2008), ''Ór ar Chrann'' (2011), ''Cathair mar a Tuairisc agus póirsí eile'' (2013)'', Ar Faonoscailt, 2015<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://coisceim.ie/faonoscailt.html|teideal=Ar Faonoscailt le Bernadette Nic an tSaoir|work=coisceim.ie|dátarochtana=2023-07-28|archivedate=2023-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230728211733/http://coisceim.ie/faonoscailt.html}}</ref>'', ''Súil le Muir'' in [[2018]] agus ''Ar an mBóthar mór'', 2021 – mar aon le haistriúcháin ar dhánta Béarla leis an bhfile Helen Dwyer dar teideal Faire a d'fhoilsigh Lapwing sa bhliain 2010. D'fhoilsigh [[Leabhar Breac]] [[Kíor Thuathail (úrscéal)|Kíor Thuathail]],<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://leabharbreac.com/shop/leabhair-nua/kior-thuathail/|teideal=Kíor Thuathail|language=ga-IE|work=Leabhar Breac|dátarochtana=2023-07-28}}</ref> leagan Gaeilge de Total Khéops le [[Jean-Claude Izzo]] sa bhliain [[2017]], agus [[Siúrmó (úrscéal)|Siúrmó]]<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://leabharbreac.com/shop/leabhair-nua/siurmo/|teideal=Siúrmó - Leabhar Breac - Scéinséir|language=ga-IE|work=Leabhar Breac|dátarochtana=2023-07-28}}</ref> sa bhliain 2023. == Leabhair == === '''Leabhair filíochta''' === * ''Lusanna na gréine'', 2005 * ''I gcistin Dé'', 2008 * ''Ór ar chrann'', 2011 * ''Cathair mar a tuairisc: agus póirsí eile'', 2013 * ''Ar Faonoscailt'', 2015<ref name=":0" /><ref>léirmheas, Feasta, Meitheamh 2017</ref> * ''Súil le muir : bíonn súil le muir ach ní bhíonn súil le huaigh'', 2018 * ''Ar an mBóthar mór'', 2021<ref>{{Lua idirlín|url=http://coisceim.ie/botharmor.html|teideal=Ar an mBóthar Mór le Bernadette Nic an tSaoir|work=coisceim.ie|dátarochtana=2023-07-28|archivedate=2023-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230728211733/http://coisceim.ie/botharmor.html}}</ref> === Aistriúcháin === * ''Faire'' le Helen Dwyer, a d'fhoilsigh Lapwing sa bhliain 2010. * [[Kíor Thuathail (úrscéal)|Kíor Thuathail]], le [[Jean-Claude Izzo]], 2017<ref name=":1" /> * [[Siúrmó (úrscéal)]], le [[Jean-Claude Izzo]], 2023<ref name=":2" /> == Naisc Sheachtracha == * [https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/eolaire/scribhneoiri/80/bernadette-nic-an-tsaoir/ Aontas na Scríbhneoirí]{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.youtube.com/watch?v=G7nWG_lR0lQ ''Duilliúr Fómhair'' le Domhnall Mac Síthigh (léite ag Bernadette Nic an tSaoir)]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Duilliúr Fómhair by Domhnall Mac Síthigh (read by Bernadette Nic an tSaoir)|url=https://www.youtube.com/watch?v=G7nWG_lR0lQ|language=ga-IE}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Saoir, Bernadette Nic an}} [[Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Filí Gaeilge]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] ru39begxlcdmfl7d32gjtsohx5re4g0 0 103077 1317237 1311262 2026-06-09T18:43:36Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1317237 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Státseirbhíseach agus riarthóir coilíneachta Briotanach ab ea '''Charles Edward Trevelyan''' (2 Aibreán 1807 – 19 Meitheamh 1886). D'oibrigh sé leis an rialtas coilíneach i [[Calcúta|gCalcúta]] na h[[An India|India]] nuair a bhí sé ina fhear óg. D’fhill sé ar an mBreatain agus ghlac sé le post mar Rúnaí Cúnta an Státchiste. Lena linn sin, bhí sé freagrach as polasaí tubaisteach an rialtais ar [[An Gorta Mór|an nGorta Mór]]. Bhí Trevelyan lárnach sa phróiseas athchóirithe ar Státseirbhís na Breataine sna 1850idí. Nuair ba mheasa an gorta, bhí Trevelyan mall ag tabhairt amach cúnamh bia agus airgid do mhuintir na hÉireann mar gheall ar a chreideamh láidir in eacnamaíocht ''laissez-faire'' agus sa [[Geilleagar margaidh|gheilleagar saormhargaidh]].<ref>''A History of Britain'', Simon Schama, 2001</ref>  Scríobh sé faoin Ghorta Mór i dtéarmaí ciníocha agus cinedhíothacha: “Sheol breithiúnas Dé an tubaiste chun ceacht a mhúineadh do na hÉireannaigh, níor chóir an tubaiste sin a mhaolú rómhór. … Ní hé olc ábhartha an Ghorta an fíorolc a gcaithfimid cur ina choinne, ach an t-olc morálta a bhaineann le nádúr leithleach claonach clamprach an phobail.”<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.ricorso.net/rx/az-data/authors/t/Trevelyan_CE/life.htm|teideal=(Sir) Charles Edward Trevelyan|dátarochtana=2022-07-17|quote=“The judgement of God sent the calamity to teach the Irish a lesson, that calamity must not be too much mitigated. … The real evil with which we have to contend is not the physical evil of the Famine, but the moral evil of the selfish, perverse and turbulent character of the people”}}</ref> == Bunús eitneach == Ba de shliocht uasal ársa [[Corn na Breataine|de Chorn na Breataine]], rugadh é i dTaunton, [[Somerset]], mac leis an Urramach George Trevelyan, an tráth úd ina shagart Cornach, ina dhiaidh sin Ard-deagánach Taunton, 3ú mac Sir John Trevelyan Bt [[Teachta Parlaiminte|FP]] de Nettlecombe Court i Somerset. Ba í Harriet Neave, iníon an Bhairnéid Sir Richard Neave FP, Gobharnóir [[Banc Shasana|Bhanc Shasana]], a mháthair. mac leis an Urramach George Trevelyan, ministir Cornach ag an am sin,<ref>{{Cite journal|author=Balfour, R.A.C.|date=1990–92|title=The Highland and Island Emigration Society, 1852–1858|journal=Transactions of the Gaelic Society of Inverness|volume=LVII|pages=429–566|p=441}}</ref> agus Ard-Déagánach Taunton níos déanaí. Ba í Harriet Neave a mháthair, iníon le Richard Neave, an 1ú Bairnéad. Díorthaíodh cuid mhaith de shaibhreas an teaghlaigh ó [[Sclábhaíocht|shealbhú sclábhaithe]] i [[Greanáda|nGreanáda]].<ref>{{Lua idirlín|teideal=Britain’s Idyllic Country Houses Reveal a Darker History|url=https://www.newyorker.com/magazine/2021/08/23/britains-idyllic-country-houses-reveal-a-darker-history|údar=Sam Knight|dáta=2021-08-16|teanga=en|dátarochtana=2022-07-17|work=The New Yorker}}</ref> ==Oideachas== D'fhreastail sé ar ''Blundell's School'' in Devon, ar ''Charterhouse School'', agus ansin ar Choláiste Chomhlacht na nIndiacha Thoir (''East India Company College'') ag Haileybury in [[Hertfordshire]]. Bhí Trevelyan ina mhac léinn de chuid an eacnamaí [[Thomas Malthus]] ag Haileybury. Deirtear go minic gurb é seo an fáth ar chloígh sé chomh docht sin le teoiricí daonra Mhalthus le linn an Ghorta Mhóir.<ref>{{Cite book|author=Laura Trevelyan|title=A Very British Family: The Trevelyans and their World|publisher=I. B. Taurus|location=Londain|year=2006|language=en|pages=25}}</ref> == Gairmréim == === An India === Sa bhliain 1826, ghlac sé post le [[Comhlacht na nIndiacha Thoir]] mar scríbhneoir tar éis dó cumas maith i dteangacha agus i gcanúintí na hÁise a léiriú ó bhí sé óg. Ar an 4 Eanáir 1827, ceapadh Trevelyan mar chúntóir do Charles Theophilus Metcalfe, an coimisinéir i n[[Deilí]], áit ar cuireadh de chúram air roinnt misean tábhachtach a chur i gcrích. Ar feadh tamaill, bhí sé ina chaomhnóir ar an ógánach Madhu Singh, an Ráiseá Bhurtpore. D’oibrigh sé freisin chun cóir mhaireachtála an phobail dhúchasaigh a fheabhsú.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=McRae|first=Malcolm|year=1962|title=Sir Charles Trevelyan's Indian Letters, 1859–1865|journal=The English Historical Review|publisher=Oxford University Press|volume=77|issue=305|pages=706–712|doi=10.1093/ehr/lxxvii.cccv.706}}</ref> Chuir sé deireadh leis na dleachtanna iompair a bhí ina mbac ar thrádáil inmheánach na hIndia le fada an lá. As na seirbhísí seo, fuair sé buíochas ón Ard-Ghobharnóir. Sular fhág sé Deilí, bhronn sé airgead dá chuid féin chun sráid leathan a thógáil trí bhruachbhaile nua, ar tugadh Trevelyanpur air ón am sin amach. Sa bhliain 1831, bhog sé go Calcúta, agus ceapadh é mar leas-rúnaí an rialtais sa roinn polaitíochta. Bhí díograis ar leith ar Trevelyan i gcúrsaí oideachais, agus sa bhliain 1835, go mór mór mar gheall ar a sheasmhacht, rinne an rialtas cinneadh i bhfabhar litríocht agus eolaíocht na hEorpa a scaipeadh i measc na nIndiach. D’fhoilsigh Trevelyan cuntas ar iarrachtaí an rialtais sa réimse oideachais, dar teideal ''On the Education of the People of India,'' sa bhliain 1838. I mí Aibreáin 1836, ainmníodh é ina rúnaí ar bhord ioncaim Sudder, oifig a bhí aige go dtí gur fhill sé ar Shasana i mí Eanáir 1838. === Ról s'aigesan sa Ghorta Mór === Ar 21 Eanáir 1840, thosaigh sé i bpost nua mar rúnaí cúnta Státchiste na Banríona i Londain, agus d'oibrigh sé sa ról sin ar feadh naoi mbliana déag. In Éirinn, rinne sé riaradh ar oibreacha fóirithinte idir 1845 agus 1847, nuair a bhí breis agus 734,000 fear fostaithe ag an rialtas le linn an Ghorta Mhóir. Meastar go bhfuair timpeall is milliún duine bás in Éirinn de bharr an ocrais agus an ghalair eipidéime idir 1846 agus 1851, agus chuaigh thart ar dhá mhilliún eile ar imirce i dtréimhse beagáinín níos mó ná deich mbliana (1845–55). Ar 27 Aibreán 1848, bronnadh teideal KCB (''Knight Commander of the Order of the Bath'') ar Trevelyan i ndíol ar a chuid seirbhíse. Thosaigh an Gorta Mór in Éirinn mar thubaiste nádúrtha ar scála ollmhór, ach chuaigh na héifeachtaí in olcas mar gheall ar ghníomhartha agus easpa gníomhaíochta an rialtais Fuig, faoi cheannas an [[John Russell, 1ú Iarla Russell|Tiarna John Russell]] sna blianta ríthábhachtacha ó 1846 go 1852. Chreid go leor ball d’uasaicme agus de mheánaicme na Breataine gur foiche Dé é an gorta. Rinne Trevelyan a dhícheall an dearcadh seo a chur chun cinn, agus bhí cumhacht ar leith aige toisc gurbh é a bhí freagrach as polasaí fóirithinte na hÉireann a riaradh ar feadh blianta an ghorta. Ina leabhar ''The Irish Crisis'', a foilsíodh in 1848, rinne Trevelyan cur síos ar an ngorta mar “bhuille díreach ó Dhia uilefheasach uilethrócaireach”, buille a nocht “fréamh dhomhain dhaingean an olcais shóisialta”. Dúirt sé gurb é an gorta “an cógas géar, ach éifeachtúil, lenar féidir an leigheas a chur i gcrích... Go dtuga Dia don ghlúin dár tairgeadh an deis iontach seo a páirt a dhéanamh i gceart…”<ref>{{Cite book|author=C. E. Trevelyan, Esq.|title=The Irish Crisis|publisher=Longman, Brown, Green, & Longmans|location=Londain|year=1848|language=en|url=https://archive.org/details/irishcrisis00trevgoog/|accessdate=2022-07-17|pages=201|quote=…the sharp but effectual remedy by which the cure is likely to be effected… God grant that the generation to which this great opportunity has been offered may rightly perform its part…}}</ref> Is de bharr an mheoin seo a chuir Trevelyan ina luí ar an rialtas gan tada a dhéanamh chun srian a chur ar dhrochéifeachtaí an ghorta. Le linn an Ghorta Mhóir, go háirithe sa bhliain 1846, bhí Rialtas Fuig-Liobrálach i gcumhacht sa Bhreatain, agus Trevelyan i gceannas ar an Státchiste.<ref>{{Cite book|author=Ciarán Ó Murchadha|title=The Great Famine: Ireland's Agony 1845–1852|publisher=Hambledon Continuum|location=|year=|language=Béarla|pages=50}}</ref> Sa phost seo, bhí tionchar nach beag aige ar chinntí na Parlaiminte, go háirithe na pleananna i gcomhair fóirithinte in Éirinn. {{Sfn|Ó Murchadha|2011|p=50}} Mar aon leis an rialtas Fuig, chreid sé go raibh ar Éirinn í féin a chur ina ceart agus gurbh é dearcadh ''laissez-faire'' an réiteach ab fhearr. Chreid sé dá dtabharfadh Rialtas na Breataine gach a raibh ag teastáil d’Éirinn, go rachadh muintir na hÉireann i muinín Rialtas na Breataine in ionad a gcuid fadhbanna féin a réiteach.{{Sfn|Ó Murchadha|2011|p=54}} Dá bharr seo, i samhradh na bliana 1846, thug Trevelyan ordú Cláir Fóirithinte Peel, a bhí i bhfeidhm ó bhlianta tosaigh an ghorta, a dhúnadh. Rinne Sir Charles Wood é seo an 21 Iúil 1846. {{Sfn|Ó Murchadha|2011|p=51}} Tar éis deireadh Chláir Fóirithinte Peel, rith an rialtas an tAcht um Rátaí Saothair, a sholáthair cúnamh do na ceantair ba mhó a bhí buailte ag an ngorta amháin.{{Sfn|Ó Murchadha|2011|p=54}} Thóg sé go leor ama an tAcht seo a chur i bhfeidhm, de réir mar a bhí beartaithe ag Trevelyan, rud a lig do rialtas na Breataine a laghad airgid agus is féidir a chaitheamh chun teacht i bhfóir ar dhaoine a bhí fáil bháis leis an ocras. Chreid Trevelyan gur cheart go bhfeicfeadh an lucht oibre gur cúis áthais an gorta, mar dheis a bhfómhar féin a chur isteach, agus pá a fháil trí fómhar a dhéanamh ar son feirmeoirí móra freisin.{{Sfn|Ó Murchadha|2011|p=54}} Ach mar gheall ar dhúchan na bprátaí, ní raibh aon fhómhar le cur isteach, agus ní raibh na feirmeoirí in ann oibrithe talmhaíochta a fhostú.{{Sfn|Ó Murchadha|2011|p=54}} Chuir Trevelyan a thuairimí in iúl i litreacha chuig an Tiarna Monteagle Bhréanainn agus in alt in ''[[The Times]]''. Ach sa bhliain 1846, bhí níos mó ná nócha faoin gcéad den bharr prátaí scriosta.{{Sfn|Murchadha|2011|p=48}} Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara nár cuireadh isteach ar na barra móra coirce agus gráin, agus dá ndéanfaí na barra sin a dháileadh ar mhuintir na hÉireann seachas iad a onnmhairiú, d’fhéadfaí an t-ollocras a sheachaint.<ref name="BBC 2001">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/history/british/victorians/famine_01.shtml|teideal=History – British History in depth: The Irish Famine|work=BBC}}</ref> Scríobh Trevelyan chuig an Tiarna Monteagle Bhréanainn, iar-[[Seansailéir an Státchiste|Sheansailéir an Státchiste]], go raibh an gorta ina “mheicníocht éifeachtach chun daonra iomarcach a laghdú”, agus gur “breithiúnas Dé” a bhí ann. Ina theannta sin, scríobh sé “Ní hé olc ábhartha an Ghorta an fíorolc a gcaithfimid cur ina choinne, ach an t-olc morálta a bhaineann le nádúr leithleach claonach clamprach an phobail”.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliamentandireland/overview/the-great-famine/|teideal=The great famine — UK Parliament|dátarochtana=2022-07-17}}</ref> Ina litir chuig an Tiarna Monteagle ar an 9 Deireadh Fómhair 1846, dúirt Trevelyan go raibh “bunaíochtaí an rialtais ag déanamh a ndíchill an mórthubaiste seo a mhaolú agus an chontúirt seo a sheachaint” mar a bhí ar a gcumas déanamh amhlaidh.<ref name="Lord Monteagle 1846 p. 51">“Letter of Trevelyan to Lord Monteagle,” (9 Deireadh Fómhair 1846) in Kissane (eag.), lch. 51</ref> Mhol Trevelyan an rialtas, ach cháin sé na huaisle Éireannacha ina litir, ag cur an mhilleáin orthu as an ngorta.<ref name="Lord Monteagle 1846 p. 51" /> Chreid sé go raibh na tiarnaí talún freagrach as na oibrithe a bheathú agus táirgiúlacht na talún a mhéadú.<ref name="Lord Monteagle 1846 p. 51" /> D'aontaigh ''The Times'' le Trevelyan, ag cur locht ar na huaisle toisc nár thugadar treoir dá gcuid tionóntaí an talamh a fheabhsú agus barra seachas prátaí a chur.<ref>Nuachtán ''The Times'' (22 Meán Fómhair 1846), in Gray, lgh. 154-155</ref> Ina litir chuig an Tiarna Monteagle, cheangail Trevelyan na huaisle leis “an gcuid lochtach den charachtar náisiúnta” acu agus cháin sé iad as a bheith ag súil go gcuirfeadh an rialtas gach rud ina cheart, “amhail is nach bhfuil aon pháirt acu féin sa ghéarchéim mhór seo.” <ref name="Lord Monteagle 1846 p. 51" /> Trí mhilleán a chur ar na huaisle, bhí Trevelyan ag cosaint gníomhartha, agus easpa gníomhaíochta, Rialtas na Breataine. Ar ndóigh, bhí na huaisle céanna ag saothrú barra coirce agus gráin chomh maith le feoil — bia a bhí á easpórtáil go Sasana de réir an tonna, faoi gharda armtha. In am, scaip dúchan na bprátaí chuig [[Na Garbhchríocha|Garbhchríocha na hAlban]], agus ba chúis anró agus bháis é thall ansin freisin. Sa bhliain 1851, mar fhreagra ar an ngéarchéim sin, bhunaigh Trevelyan agus Sir John McNeill an Highland and Island Emigration Society. Ó 1851 go dtí gur cuireadh deireadh leis in 1858, rinne an cumann urraíocht ar imirce timpeall 5,000 Albanach go dtí an Astráil, agus mar sin mhéadaigh sé an dochar a rinne “[[Fuadach na nGael|Fuadach nan Gàidheal]]”.<ref>{{Luaigh foilseachán|volume=49|author=MacMillan|first=David|year=1963|title=Sir Charles Trevelyan and the Highland and Island Emigration Society, 1849-1859|journal=Journal of the Royal Australian Historical Society}}</ref> === Athchóiriú na Státseirbhíse === Sa bhliain 1853, mhol Trevelyan córas nua chun daoine a fhostú i státseirbhís an rialtais. Leag Tuarascáil Northcote–Trevelyan, a shínigh sé féin agus Sir Stafford Northcote i mí na Samhna 1853, dar teideal ''The Organisation of the Permanent Civil Service'', an dúshraith chun daoine cáilithe agus oilte a earcú i bpoist nach raibh ar fáil roimhe sin ach do dhaoine uaisle agus baill de theaghlaigh a raibh tionchar acu, agus a bhain leas as líonraí pearsanta. An sprioc a bhí ann ná córas bunaithe ar thuillteanas chur ar bun. == Cultúr an Phobail == * D’admhaigh [[Anthony Trollope]] gurbh é Trevelyan an múnla do Gregory Hardlines ina úrscéal ''The Three Clerks'' (1858) <ref>{{Lua idirlín|url=https://trollopesociety.org/character/hardlines-sir-gregory/|dátarochtana=2022-07-17|teideal=Hardlines, Sir Gregory — Trollope Society|work=The Trollope Society}}</ref> * Is dócha gur bhunaigh [[Charles Dickens]] an t-uasal finíoch Tite Barnacle, carachtar ina úrscéal ''Little Dorrit,'' ar Trevelyan.<ref>{{Cite book|author=Lauren M. E. Goodlad|title=Victorian Literature and the Victorian State|publisher=JHU Press|year=2013|language=Béarla|pages=121}}</ref> Tá Barnacle i gceannas ar “Oifig na Timchainte”, áit a dtéann gach rud timpeall i gciorcail, agus nach ndéantar aon rud riamh. * Déanann an banna rac-cheoil Gael-Mheiriceánach Black 47 tagairt do Trevelyan ina n-amhrán den ainm céanna ar an albam ''Fire of Freedom'', Tá an Bhanríon Victoria agus an Tiarna Russell luaite i measc na ndaoine a bhí freagrach as an nGorta Mór. * Tagraítear do Trevelyan san amhrán Éireannach “''[[The Fields of Athenry]]''” le Pete St. John, faoin nGorta Mór: “''Michael, they have taken you away / because you stole Trevelyan's corn / so the young might see the morn / now a prison ship lies waiting in the bay.''” <ref>{{Lua idirlín|url=http://www.plyrics.com/lyrics/dropkickmurphys/fieldsofathenry.html|teideal=DROPKICK MURPHYS LYRICS|dátarochtana=2022-07-17|archivedate=2023-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230306233700/http://www.plyrics.com/lyrics/dropkickmurphys/fieldsofathenry.html}}</ref> Mar gheall ar a chuid polasaithe le linn an Ghorta Mhóir, tá Trevelyan i measc na ndaoine is mó a bhfuil gráin air i stair na hÉireann, in éineacht le [[Cromail in Éirinn 1649-1650|hOliver Cromwell]], a chloígh an tír sa 17ú haois. == Foilseacháin == * ''The Application of the Roman Alphabet to all the Oriental Languages,'' 1834; 3ú heagrán, 1858. * ''A Report upon the Inland Customs and Town Duties of the Bengal Presidency,'' 1834. * ''The Irish Crisis,'' 1848; 2ú heagrán, 1880. * ''The Army Purchase Question and Report and Evidence of the Royal Commission considered,'' 1858. * ''The Purchase System in the British Army,'' 1867; 2ú heagrán, 1867. * ''The British Army in 1868,'' 1868; 4ú heagrán, 1868. * ''A Standing or a Popular Army,'' 1869. * ''Three Letters on the Devonshire Labourer,'' 1869. * ''From Pesth to Brindisi, being Notes of a Tour,'' 1871; 2ú heagrán, 1876. * ''The Compromise offered by Canada in reference to the reprinting of English Books,'' 1872. * ''Christianity and Hinduism contrasted,'' 1882. == Tagairtí == {{reflist}} {{An Gorta Mór}} {{DEFAULTSORT:Trevelyan, Charles}} [[Catagóir:Básanna i 1886]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1807]] [[Catagóir:An Gorta Mór]] [[Catagóir:Daoine Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hIndia]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Somerset]] [[Catagóir:Státseirbhísigh]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] dtenc0863qvjlyqxisxv0nv0dkv1gt0 0 105183 1317224 1317030 2026-06-09T15:58:48Z Eomurchadha 4240 1317224 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Kneecap (54543774466).jpg|mion|Lucht éisteachta ag gig de chuid [[Kneecap]]]] D'fhéadfaí daoine éagsúla go leor ón traidisiún béil a áireamh mar dhaoine a chleacht '''Rapcheol Gaeilge''', chomh maith le filí agus ceoltóirí éagsúla, ina measc [[Seosamh Ó Guairim]], [[Rónán Ó Snodaigh]], [[Gearóid Mac Lochlainn]] agus eile. Scríobh [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] alt dar theideal Hip Hop sa Dúchas #1 i Lúnasa na bliana 2017 inar tagraíodh do leithéidí MC Muipéad agus Oisín Mac. Tháinig CEARTA le [[Kneecap]] amach sa bhliain 2017. Hip hapairí a thugtar orthu uaireanta sa Ghaeilge. [[Íomhá:Grianghraf ó Eoin P Ó Murchú(1).jpg|mion|An Hip-hap Gaelach i Mí na Samhna 2025 le Imram, (ó chlé go deas ón gcúl) [[Eoin P. Ó Murchú]], [[Ciara Ní É]], [[Julie Goo]], [[James Shannon]], [[Oisín Mac]], [[Hammy Sgìth]], [[Torby]], [[Cúán de Búrca]], [[Séimí Mac Lochlainn]], duine anaithnid, [[Súil Amháin]], [[Big Don]]/ Don Rua/ Donnchadh Millar Fitzsimons, [[Amano]], [[Ushmush]] (a dhroim le ceamara)]] Chuir an t[[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas]] comórtas rapcheoil ar siúl do pháistí faoi bhun 10 mbliana d'aois den chéad uair sa bhliain 2025 agus an fhéile i m[[Béal Feirste]]. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm go mór ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref> Bhí mórléiriú díolta amach den rapcheol Gaelach ar siúl i Mí na Samhna 2025 i mBÁC, inar chualathas [[Súil Amháin]] agus [[Ushmush]], [[Amano]], [[Hammy Sgìth]], [[Julie Goo]], [[Oisín Mac]], [[Torby]], [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]], agus aíonna nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eventbrite.ie/e/ceolta-an-hip-hap-gaelach-tickets-1661081983929|teideal=CEOLTA: AN HIP-HAP GAELACH|language=en-us|work=Eventbrite|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/2025/11/05/imram-a-voyage-of-discovery-that-reveals-the-sheer-energy-of-irish-language-literature/|teideal=IMRAM: a voyage of discovery that reveals the sheer energy of Irish-language literature|dáta=05 Samhain 2025|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref> Leanadh den tsraith ceolchoirmeacha in 2026 agus chualathas [[Blue Niall]] ⁊ [[Iarla Ó Muirthile]], Niamh Chinn Whóir [[CAILÍN LOFA]], [[Ribe Róibéis]] [[Torby]], 20mg Guy agus [[Julie Goo]] ag [[Féile na Gealaí]]. == Amhráin == [[Íomhá:Des Bishop, 2018.png|mion|[[Des Bishop]], a chuir ''Léim Thart'' amach in 2008]] * [[TG Lurgan]]: rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us"] in 2014, rapamhrán le le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> *Mory - rian breá Gaeilge é [https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4 Rógaire].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rógaire|url=https://www.youtube.com/watch?v=GVAAvy0W9J4|language=ga-IE}}</ref> * [https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE Blue Niall - New Celtic Flow] ft Celaviedmai | Dearfxch TV<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Blue Niall - New Celtic Flow ft Celaviedmai (Official Music Video) {{!}} Dearfxch TV|url=https://www.youtube.com/watch?v=pbzVx_T6nDE|language=ga-IE}}</ref> * Durtburd - [https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=6h_A9_xbTUc Soilse Sráide] 15.13<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Slam Filíochta Liú Lúnasa 2021 🗣|url=https://www.youtube.com/watch?v=6h_A9_xbTUc|language=ga-IE}}</ref> * In 2020, chuir TG Lurgan leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> * David James McCallum<ref>{{Lua idirlín|url=https://corvid.bandcamp.com/track/idfc|teideal=IDFC, by Corvid|language=ga-IE|work=Corvid|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> * ''[https://www.youtube.com/watch?v=zmIy8VfXPhU Léim Thart]'' le [[Des Bishop]] (ar [[Ceol '08|''Ceol '08'']]) == Rapálaithe == [[Íomhá:WideAwakeBrockP230525 (153 of 185).jpg|mion|[[Kneecap]] ar an stáitse]] [[Íomhá:IMLE - Críochfort - amhrán - song, Irish band Ireland.jpg|mion|[[IMLÉ]]]] [[Íomhá:Rubberbandits.jpg|mion|[[The Rubberbandits|Rubberbandits]]]] Seo liosta de roinnt de na rapálaithe Gaeilge. Sainmhíniú leathan atá in úsáid anseo - ach tá ar a laghad beagán Gaeilge canta acu seo. * [[MC Muipéad]] (agus an Hideous Penguin) * [[Kneecap]] * [[Súil Amháin]] * [[Oisín Mac]] * [[The Rubberbandits|Rubberbandits]], Ba mhaith liom bruíon le d'athair * [[Róisín Seoighe]] * [[IMLÉ]] rap / hip hop ar "''Éad''" nó "''Do Chuid Jeans''" mar shampla. * GMC beats (Gary Mac) agus Bubba Shakespeare Aaron Carroll - ardchaighdeán léiriúcháin stiúdio, Gaeilge bhunúsach * [[Tebi Rex]]; ón bhfocal Gaeilge ''teibí'' a thagann a n-ainm, an rian Fear Lasta Lampaí * [[Ushmush]] * Fay'd * Ribe Róibéis * Sello * Beoman * Tura * Deoraí * Craic Boi Mental * Hazey Haze (Is Mise) * Dream a chas ag Another Love Story - Conas atá tú? Tá mé go maith. * Fear as Baile Átha Cliath a mhaígh gurbh é an t-aon duine as BÁC a rinne rapáil i nGaeilge. * Físeán youtube ina bhfuil ceol hiphoúil agus muisiriúin agus pátrúin Cheilteacha * MC Ophelia (Ar Imeall) físeán bainte aici. * shelovescalpol * Vúdú, i g[[Corca Dhuibhne]] * Bhíodh JJ ó Kneecap ag rapáil faoin ainm stáitse "Vigilante" freisin * [[Aeons]] agus [[Séamus Barra Ó Súilleabháin|Séamus Barra]] * An Aois Nua (dub), Chilli Flake, Mory * Aron Ó Súileabháin - rapálaí óg iarthar Dhuibhneach a bhíonn ar stáitse le Súil Amháin * Joseph Murray, [[Peigín Leitir Móir]] trap remix * [[James Shannon (ceoltóir Éireannach)|James Shannon]] * MacDeRóiste, Soundcloud, youtube * 20mguy * Cailíní Lofa ([[Nua-Eabhrac]]) * Dáibhí Mac Caluim * Donno, is as [[Learpholl]] Shasana é, agus tá roinnt Gaeilge san amhrán seo aige https://audiomack.com/bigcondorecords/song/12-donno-fenian-maths * Officialmcbucky ===Rapálaithe Ghaeilge na hAlban=== * Griogar Labhraidh * [[Hammy Sgìth]] * lim0nead ==Féach freisin== * [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * [[Des Bishop]] * [[Slam Filíochta Liú Lúnasa]] * [[Denise Chaila]] == Naisc sheachtracha == * [https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr?si=IOe0B6JxQWi0EnEEPOR09Q&utm_source=copy-link&nd=1 Seinnliosta den Hip Hap Gaelach]<ref>{{Lua idirlín|url=https://open.spotify.com/playlist/54C6dViPcDZuU7u8DIPkzr|teideal=Hip Hap Gaelach|údar=[[Oisín Mac|Oisín Mac Giolla Bhríde]]|language=ga-IE|work=Spotify|dátarochtana=2022-11-04}}</ref> de chuid [[Oisín Mac|Oisín Mhic Giolla Bhríde]] * {{Luaigh foilseachán|title=Ceol-Tec - amhrán ar Youtube - Ceol-Tec present The SteamPacket - Lockdown special|url=https://www.youtube.com/watch?v=xmRDA5z5al0|language=Béarla}} * [https://nos.ie/cultur/ceol/hip-hop-sa-duchas-1/ "Hip Hop sa Dúchas"]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (sraith alt de chuid [[Súil Amháin]] ar [[Nós (iris)|Nós.ie]]) * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra/mode/2up ''Rannta an Mhadra'' irizín Cheolta: an hip-hap gaelach ] * [https://archive.org/details/rannta-an-mhadra-2-feile-na-gealai-2026 ''Rannta an Mhadra'' an dara heagrán, ceangailte leis an ócáid a bhí ag [[Féile na Gealaí]]] * [https://nos.ie/news/an-oiche-is-mo-sa-hip-hap-gaelach-go-dti-seo/ ''An oíche is mó sa Hip Hap Gaelach… go dtí seo'' alt le h[[Oisín Mac Giolla Dhaltúin]]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Rapálaithe Gaeilge| ]] [[Catagóir:Rapcheol|*]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] kk1fua45x5nakrp05kgdi322g8fs8mm 0 107420 1317251 1292629 2026-06-09T22:19:42Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1317251 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Déagóir 19 mbliain d'aois as an [[Domhnach Mór, Contae Thír Eoghain|Domhnach Mór i]] g[[Contae Thír Eoghain]] ba ea '''Columba McVeigh''' (1956 – 1 Samhain 1975).<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/columba-mcveigh-drogall-ar-an-bportach-a-run-a-scaoileadh/|teideal=Columba McVeigh – drogall ar an bportach a rún a scaoileadh|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=9 Samhain 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-11-09}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=http://www.iclvr.ie/en/ICLVR/Pages/Columba_McVeigh|teideal=Columba McVeigh|údar=The Department of Justice and Equality|language=en|work=The Department of Justice and Equality:|dátarochtana=2023-04-05|archivedate=2023-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230405214949/http://www.iclvr.ie/en/ICLVR/Pages/Columba_McVeigh}}</ref> D’fhuadaigh an [[An tIRA Sealadach|tIRA]] an stócach i 1975, maraíodh é agus cuireadh é i ngan fhios dá mhuintir agus don saol.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d’uireasa an Chomhaoantaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-05}}</ref> Duine den cheathrar de [[na Disappeared]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Disappeared (Northern Ireland)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Disappeared_(Northern_Ireland)&oldid=1140954813|journal=Wikipedia|date=2023-02-22|language=en}}</ref> nár frítheadh fós is ea McVeigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-se-thar-am-run-uafasach-na-bportach-agus-na-ndumpai-a-scaoileadh-ni-binn-beal-ina-thost-i-gconai/|teideal=Tá sé thar am rún uafásach na bportach agus na ndumpaí a scaoileadh – ní binn béal ina thost i gcónaí|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=29 Márta 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-05}}</ref> === Imeachtaí === Bhí McVeigh ag obair i m[[Baile Átha Cliath]] nuair a d’imigh sé ar iarraidh Oíche Shamhna 1975. Bhí trí bliana fichead eile caite sula bhfuair a mhuintir amach gur maraíodh an déagóir. Meastar go ndúirt sé nó go bhfaca sé rud éigin nár thaitin le lucht foréigin.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muintir-columba-mcveigh-fos-gan-faoiseamh/|teideal=Muintir Columba McVeigh fós gan faoiseamh|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=24 Meán Fómhair 2019|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-05}}</ref> Maíodh gur maraíodh daoine toisc go raibh eolas á sceitheadh acu faoin IRA. Faoi dheireadh,d’admhaigh an IRA gurbh iadsan a mharaigh trí dhuine dhéag, McVeigh ina measc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-disappeared-agus-cra-croi-gan-staonadh-a-muintire/|teideal=Na ‘Disappeared’ agus crá croí gan staonadh a muintire|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=20 Meán Fómhair 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-05}}</ref> === Cuardach === Thosaigh foireann saineolaithe ón gCoimisiún Neamhspleách um Aimsiú Taisí Íospartach ag cuardú portach i gContae Mhuineacháin sna 2000idí in iarracht a theacht ar chorp an déagóra Columba McVeigh. Bhí siad ag obair i bPortach an Bhragáin atá gar do [[Scairbh na gCaorach]] i [[Contae Mhuineacháin|Muineachán]] ar feadh 20 bliain. Scrúdaíodh thart ar 25 acra in iomlán sna hiarrachtaí thar na blianta.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Corp Cholumba McVeigh á chuartú arís i portach i Muineachán|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/1003/1326886-corp-cholumba-mcveigh-a-chuartu-aris-i-portach-i-muineachan/|date=2022-10-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Deireadh curtha leis an gcuardach ar chorp Columba McVeigh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/1116/1416800-deireadh-curtha-leis-an-gcuardach-ar-chorp-columba-mcveigh/|date=2023-11-16|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Úsáidtear dhá inneall tochailte, ar sheastáin, agus baintear scraitheanna den bportach chun an talamh fúthu a chuardach go doimhneacht 1,200 mm nó beagnach ceithre troithe. Cuirtear an ithir ar ais ar an bportach tar éis gach cuardach in aisce. Déanann speisialtóirí seandálaíochta agus fóiréinseacha an obair faoi cheannas na gcoimisinéirí, duine a ainmníonn chaon rialtas.<ref name=":2" /> Buille trom don teaghlach nár tháinig foireann an Choimisiúin um Aimsiú Taisí Íospartach ar a chorp sa chuardach.<ref name=":0" /> Dúirt príomh-imscrúdaitheoir an Choimisiúin Jon Hill gur chreid sé go bhfuil an t-eolas a fuair siad barántúil agus gur áit éigin i bPortach Bhragáin atá corp Columba McVeigh fós.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Na 'Disappeared']] * [[Na Trioblóidí]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Básanna i 1975]] [[Catagóir:Fuadaigh]] {{DEFAULTSORT:McVeigh, Columba}} [[Catagóir:Daoine as Contae Thír Eoghain]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1956]] [[Catagóir:Daoine a maraíodh le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Daoine fuadaithe]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1958]] bsrtuuxc6xqdk40z9llnztwrmr8te41 14 118242 1317223 1301845 2026-06-09T14:51:28Z Conradder 34685 1317223 wikitext text/x-wiki {| align="center" style="margin-top:1.0em; background:transparent;" cellspacing="10" cellpadding="0" |- style="vertical-align:top;" | {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="6" style="margin:0 0 0 1.0em; border:1px #aaa solid; background:#fff; border-collapse:collapse; font-size:95%;" |- !class="unsortable"|Dath !Páirtí !# Luach |- ! style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}}"| | [[Comhaontas Glas|Comhaontas Glas (TÉ)]] | 22AC6F |- ! style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}}"| | [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe]] | 0c3a6a |- ! style="background:{{Official Sinn Féin/meta/color}}"| | [[Official Sinn Féin]] | D73D3D |- ! style="background:{{Teimpléad:Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}}"| | [[Páirtí Aontachtach Daonlathach]] | D46A4C |- ! style="background:{{Anti H-Block/meta/color}}"| | [[Anti H-Block]] | 008800 |- ! style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}}"| | [[Páirtí Aontachtach Uladh]] | 9999FF |- ! style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}}"| | [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann]] | F6CB2F |- ! style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}}"| | [[Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre]] | 017a01 |- ! style="background:{{Sinn Féin/meta/color}}"| | [[Sinn Féin]] | 326760 |- ! style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}}"| | [[An Páirtí Aontachtach Forásach]] | 2b45a2 |- ! style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}}"| | [[Comhghuaillíocht an Phobail roimh Bhrabús]] | 660000 |- ! style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}}"| | [[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe]] | a200ff |- ! style="background:{{NI21/meta/color}}"| | [[NI21]] | 008080 |- ! style="background:{{Sóisialaí neamhspleách/meta/color}}"| | Sóisialaí neamhspleách | #eb0c0c |- ! style="background:{{Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda/meta/color}}"| | Páirtí Aontachtach Forásach Urgharda | #f59222 |- ! style="background:{{Páirtí Aontachtach Aontaithe Uladh/meta/color}}"| | Páirtí Aontachtach Aontaithe Uladh | #f5880c |- ! style="background:{{Unity (Tuaisceart na hÉireann)/meta/color}}"| | Unity | #517d54 |- |} | {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="6" style="margin:0 0 0 1.0em; border:1px #aaa solid; background:#fff; border-collapse:collapse; font-size:95%;" !class="unsortable"|Dath !Páirtí !# Luach |- ! style="background:{{Aontú/meta/color}}"| | [[Aontú]] | 44532A |- ! style="background:{{Cross-Community Labour Alternative/meta/color}}"| | [[Cross-Community Labour Alternative]] | cd5c5c |- ! style="background:{{Labour Coalition/meta/color}}"| | [[Labour coalition|Comhpháirtíocht an Lucht Oibre]] | cd5c5c |- ! style="background:{{CISTA/meta/color}}"| | [[CISTA]] | D2B48C |- ! style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}}"| | [[Páirtí na nOibrithe]] | D73D3D |- ! style="background:{{Natural Law Party (Ireland)/meta/color}}"| | [[Natural Law Party (Ireland)|Natural Law Party]] | FFE4E1 |- ! style="background:{{Teimpléad:An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}}"| | [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|An Páirtí Coimeádach (TÉ)]] | 0087DC |- ! style="background:{{Northern Ireland Women's Coalition/meta/color}}"| | [[Northern Ireland Women's Coalition|Comhrialtas na mBan Thuaisceart Éireann]] | 00A693 |- ! style="background:{{Páirtí Aontachtach RA/meta/color}}"| | [[Páirtí Aontachtach RA|Aontachtaithe RA(PARA)]] | 660066 |- ! style="background:{{Democratic Partnership/meta/color}}"| | [[Democratic Partnership|Comhpháirtíocht Dhaonlathach]] | faf5af |- ! style="background:{{Democratic Left (Ireland)/meta/color}}"| | [[Daonlathas Clé]] | C700C7 |- ! style="background:{{Páirtí Daonlathach Uladh/meta/color}}"| | [[Páirtí Daonlathach Uladh]] | 020c2e |- ! style="background:{{Aontachtaí neamhspleách/meta/color}}"| | Aontachtaí neamhspleách | bdd9ea |- ! style="background:{{Náisiúnaí Neamhspleách/meta/color}}"| | Náisiúnaí neamhspleách | 84d189 |- ! style="background:{{Páirtí Náisiúnta na Breataine/meta/color}}"| | [[Páirtí Náisiúnta na Breataine]] | 0d1d54 |- ! style="background:{{Make Politicians History/meta/color}}"| | Make Politicians History / Rainbow George | f792cb |- ! style="background:{{Páirtí Aontachtach TÉ/meta/color}}"| | Páirtí Aontachtach TÉ | FF9033 |- ! style="background:{{Daonlathaithe Náisiúnta/meta/color}}"| | Daonlathaithe Náisiúnta | 662200 |- |} 9sn3wd21craoaoa6gqk9df920tmhd9m 0 119276 1317235 1274585 2026-06-09T17:59:16Z Marcas.oduinn 33120 /* Lámhscríbhinní */ 1317235 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} [[Íomhá:Bretha Déin Chécht, National Library of Ireland MS G 11, p. 451.jpg|thumb|Tús le ''Bretha Déin Chécht'' ([[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann]] MS G 11, l. 451)]] Is luaththéacs dlí den chuid [[An Féineachas|An Fhéineachais]] é Breitheanna Dhéin Chéacht ('''''Bretha Déin Chécht''''') ina bpléitear le hairgead dlite do dhaoine gortaithe. Dar leis an teideal, is leis an lia miotaseolaíoch ''[[Dían Cécht]]'' an dréacht. Is é an ceathrú téacs is tríocha é atá le fáil san ''[[Senchas Már]]''. Faightear é díreach i ndiaidh an dréacht ''[[Bretha Crólige]]'', chomh-théacs ina bpléitear gortú mídhleathach. == Lámhscríbhinní == Caomhnaítear an téacs iomlán de ''Bretha Déin Chécht'' ach in aon lámhscríbhinn amháin, [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann]] LS G 11, i dteannta le trí théacs eile as an trian deiridh den ''Senchas Már''.<ref name=Breatnach/>{{rp|90, 303}} Chur [[D. A. Binchy]] an chuid seo in eagar, le haistriúchán Béarla agus léargas, sa bhliain 1966. Tá roinnt sleachta agus léargais fós ann, cé níos lú ná ''[[Bretha Crólige]]''. Faightear sliocht mar dhea as ''Bretha Déin Chécht'' in ''[[Bretha Étgid]]'', is dócha ámh cumadóireacht níos déanaí.<ref name=BinchyDeinChecht>{{cite journal |last=Binchy |first=D. A. |title=Bretha Déin Chécht |journal=[[Ériu]] |volume=20 |date=1966 |pages=1–66 |jstor=30008048 }}</ref>{{rp|1}} == Ábhair == Is é an dréacht ''Bretha Déin Chécht'' an ceathrú is tríocha sa bhailiúchán dlí, an ''Senchas Már'', le fáil ann sa trian deiridh.<ref name=Breatnach>{{cite book |last=Breatnach |first=Liam |title=A Companion to the ''Corpus Iuris Hibernici'' |series=Early Irish Law Series |volume=5 |location=Baile Átha Cliath |publisher=[[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] |date=2005 }}</ref>{{rp|303}} Meastar de ghnáth gur as deireadh na seachtú haoise nó tús na hochtú é an ''Senchas Már''.<ref name=Eska>{{cite book |last=Eska |first=Charlene M. |title=Lost and Found in Early Irish Law: ''Aidbred'', Heptad 64 and ''Muirbretha'' |publisher=Brill |location=Leiden / Boston |series=Medieval Law and its Practice |volume=36 |date=2022 }}</ref>{{rp|33}} Tagann ''[[Bretha Crólige]]'', chomh-dhréacht ina bpléitear le gortú mídhleathach, díreach roimhe sa ''Senchas''.<ref name=Breatnach/>{{rp|303}}<ref name=CE>{{cite book |last=Charles-Edwards |first=T. M. |title=The Early Mediaeval Gaelic Lawyer |series= E. C. Quiggin Memorial Lectures |volume=4 |location=Cambridge |date=1999 |publisher=University of Cambridge |url=https://www.asnc.cam.ac.uk/publications/Quiggin/ECQ%20Vol%204%201999%20Charles-Edwards.pdf }}</ref>{{rp|18}} Pléitear in ''Bretha Déin Chécht'' go formhór le hairgead gur gá cúisí a íoc de bharr gortaithe, an chuid don lia agus don íospartach araon.<ref name=KellyGuide>{{cite book |last=Kelly |first=Fergus |title=A Guide to Early Irish Law |series=Early Irish Law Series |volume=3 |location=Baile Átha Cliath|publisher=Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath |date=1988 }}</ref>{{rp|131, 271}} Is amhlaidh gur chuir na sraitheanna pionós casta (agus uaireanta frithráiteach) mearbhall ar tráchtairí níos déanaí. Dúirt duine amháin dóibh gur ''{{lang|sga|anaicne diancecht}}'' (.i. (dlí) as an gcoitiantacht ''Déin Chécht'') é an téacs.<ref name=McLeod/>{{rp|381}}<ref name=BinchyDeinChecht/>{{rp|5}} Deirtear go raibh ''Dían Cécht'', lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]] as [[Miotaseolaíocht na nGael]], ina údar an téacs.<ref name=McLeod>{{cite book |last=McLeod |first=Neil |date=2000 |chapter=The Not-So-Exotic Law Of Dian Cecht |editor1-first=G. |editor1-last=Evans |editor2-first=B. |editor2-last=Martin |editor3-first=J. |editor3-last=Wooding |title=Origins and Revivals: Proceedings of the First Australian Conference of Celtic Studies |location=Sydney |publisher=Centre for Celtic Studies University of Sydney |pages=381–399 }}</ref>{{rp|381}}<ref>{{cite encyclopedia |last=MacKillop |first=James |date=2004 |title=Dian Cécht |encyclopedia=A Dictionary of Celtic Mythology |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198609674.001.0001/acref-9780198609674-e-1465 }}</ref> Sa réamhrá leath-stairiúil a cuireadh leis an ''Senchas Már'' níos déanaí, feictear ''Dían Cécht'' go follasach sa liosta, curtha le chéile ag [[Naomh Pádraig]] agus a ghiollaí, d'údair réamh-Chríostaí a glacadh a mbreithiúnas óir nár tháinig siad salach ar chreideamh Críostaí.<ref name=BinchyDeinChecht/>{{rp|2}} Nochtann ''Bretha Crólige'' agus ''Bretha Déin Chécht'' go leor faoin méid eolais agus na leighis a bhí ar fáil le linn na ré sin.<ref name=KellyTransmission>{{cite book |last=Kelly |first=Fergus |chapter=Texts and transmissions: the law-texts |editor1-first=Próinséas |editor1-last=Ní Chatháin |editor2-first=Michael |editor2-last=Richter |title=Ireland and Europe in the early Middle Ages: texts and transmissions |url=https://archive.org/details/irelandeuropeine0000unse |location=Baile Átha Cliath |publisher=Four Courts Press |date=2002 |pages=[https://archive.org/details/irelandeuropeine0000unse/page/n275 230]–242 }}</ref>{{rp|234}} Mar shampla, aithnítear sé shórt gortú fiacaile, agus pionóis éagsúla ar gach ceann acu.<ref name=KellyGuide/>{{rp|132}} Ní fheictear i lámhscríbhinní leighis eile ach eolas i bhfad níos óige, go formhór thógtha as foinsí Araibise.<ref name=BinchyDeinChecht/>{{rp|5}} == Tuilleadh le léamh == * {{cite book |last=Binchy |first=D. A. |title=[[Corpus Iuris Hibernici]] ''(6 iml.)'' |date=1978 |publisher=[[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] |location=Baile Átha Cliath}} 2283.1-4; 1212.35-1213.2. (eagrán dioplómaitiúil de lámhscríbhinní ''Bretha Déin Chécht''). * {{cite journal |last=Binchy |first=D. A. |title=Bretha Déin Chécht |journal=[[Ériu]] |volume=20 |date=1966 |pages=1–66 |jstor=30008048 }} ==Tagairtí== {{reflist}} {{Dlí luath na hÉireann}} {{DEFAULTSORT:Bretha Dein Checht}} [[Catagóir:An Féineachas]] 0ahktvdx9hh0q20tdvultk1f4snfyme 1317236 1317235 2026-06-09T18:19:39Z Marcas.oduinn 33120 /* Tuilleadh le léamh */ Nasc 1317236 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} [[Íomhá:Bretha Déin Chécht, National Library of Ireland MS G 11, p. 451.jpg|thumb|Tús le ''Bretha Déin Chécht'' ([[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann]] MS G 11, l. 451)]] Is luaththéacs dlí den chuid [[An Féineachas|An Fhéineachais]] é Breitheanna Dhéin Chéacht ('''''Bretha Déin Chécht''''') ina bpléitear le hairgead dlite do dhaoine gortaithe. Dar leis an teideal, is leis an lia miotaseolaíoch ''[[Dían Cécht]]'' an dréacht. Is é an ceathrú téacs is tríocha é atá le fáil san ''[[Senchas Már]]''. Faightear é díreach i ndiaidh an dréacht ''[[Bretha Crólige]]'', chomh-théacs ina bpléitear gortú mídhleathach. == Lámhscríbhinní == Caomhnaítear an téacs iomlán de ''Bretha Déin Chécht'' ach in aon lámhscríbhinn amháin, [[Leabharlann Náisiúnta na hÉireann]] LS G 11, i dteannta le trí théacs eile as an trian deiridh den ''Senchas Már''.<ref name=Breatnach/>{{rp|90, 303}} Chur [[D. A. Binchy]] an chuid seo in eagar, le haistriúchán Béarla agus léargas, sa bhliain 1966. Tá roinnt sleachta agus léargais fós ann, cé níos lú ná ''[[Bretha Crólige]]''. Faightear sliocht mar dhea as ''Bretha Déin Chécht'' in ''[[Bretha Étgid]]'', is dócha ámh cumadóireacht níos déanaí.<ref name=BinchyDeinChecht>{{cite journal |last=Binchy |first=D. A. |title=Bretha Déin Chécht |journal=[[Ériu]] |volume=20 |date=1966 |pages=1–66 |jstor=30008048 }}</ref>{{rp|1}} == Ábhair == Is é an dréacht ''Bretha Déin Chécht'' an ceathrú is tríocha sa bhailiúchán dlí, an ''Senchas Már'', le fáil ann sa trian deiridh.<ref name=Breatnach>{{cite book |last=Breatnach |first=Liam |title=A Companion to the ''Corpus Iuris Hibernici'' |series=Early Irish Law Series |volume=5 |location=Baile Átha Cliath |publisher=[[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] |date=2005 }}</ref>{{rp|303}} Meastar de ghnáth gur as deireadh na seachtú haoise nó tús na hochtú é an ''Senchas Már''.<ref name=Eska>{{cite book |last=Eska |first=Charlene M. |title=Lost and Found in Early Irish Law: ''Aidbred'', Heptad 64 and ''Muirbretha'' |publisher=Brill |location=Leiden / Boston |series=Medieval Law and its Practice |volume=36 |date=2022 }}</ref>{{rp|33}} Tagann ''[[Bretha Crólige]]'', chomh-dhréacht ina bpléitear le gortú mídhleathach, díreach roimhe sa ''Senchas''.<ref name=Breatnach/>{{rp|303}}<ref name=CE>{{cite book |last=Charles-Edwards |first=T. M. |title=The Early Mediaeval Gaelic Lawyer |series= E. C. Quiggin Memorial Lectures |volume=4 |location=Cambridge |date=1999 |publisher=University of Cambridge |url=https://www.asnc.cam.ac.uk/publications/Quiggin/ECQ%20Vol%204%201999%20Charles-Edwards.pdf }}</ref>{{rp|18}} Pléitear in ''Bretha Déin Chécht'' go formhór le hairgead gur gá cúisí a íoc de bharr gortaithe, an chuid don lia agus don íospartach araon.<ref name=KellyGuide>{{cite book |last=Kelly |first=Fergus |title=A Guide to Early Irish Law |series=Early Irish Law Series |volume=3 |location=Baile Átha Cliath|publisher=Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath |date=1988 }}</ref>{{rp|131, 271}} Is amhlaidh gur chuir na sraitheanna pionós casta (agus uaireanta frithráiteach) mearbhall ar tráchtairí níos déanaí. Dúirt duine amháin dóibh gur ''{{lang|sga|anaicne diancecht}}'' (.i. (dlí) as an gcoitiantacht ''Déin Chécht'') é an téacs.<ref name=McLeod/>{{rp|381}}<ref name=BinchyDeinChecht/>{{rp|5}} Deirtear go raibh ''Dían Cécht'', lia na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]] as [[Miotaseolaíocht na nGael]], ina údar an téacs.<ref name=McLeod>{{cite book |last=McLeod |first=Neil |date=2000 |chapter=The Not-So-Exotic Law Of Dian Cecht |editor1-first=G. |editor1-last=Evans |editor2-first=B. |editor2-last=Martin |editor3-first=J. |editor3-last=Wooding |title=Origins and Revivals: Proceedings of the First Australian Conference of Celtic Studies |location=Sydney |publisher=Centre for Celtic Studies University of Sydney |pages=381–399 }}</ref>{{rp|381}}<ref>{{cite encyclopedia |last=MacKillop |first=James |date=2004 |title=Dian Cécht |encyclopedia=A Dictionary of Celtic Mythology |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198609674.001.0001/acref-9780198609674-e-1465 }}</ref> Sa réamhrá leath-stairiúil a cuireadh leis an ''Senchas Már'' níos déanaí, feictear ''Dían Cécht'' go follasach sa liosta, curtha le chéile ag [[Naomh Pádraig]] agus a ghiollaí, d'údair réamh-Chríostaí a glacadh a mbreithiúnas óir nár tháinig siad salach ar chreideamh Críostaí.<ref name=BinchyDeinChecht/>{{rp|2}} Nochtann ''Bretha Crólige'' agus ''Bretha Déin Chécht'' go leor faoin méid eolais agus na leighis a bhí ar fáil le linn na ré sin.<ref name=KellyTransmission>{{cite book |last=Kelly |first=Fergus |chapter=Texts and transmissions: the law-texts |editor1-first=Próinséas |editor1-last=Ní Chatháin |editor2-first=Michael |editor2-last=Richter |title=Ireland and Europe in the early Middle Ages: texts and transmissions |url=https://archive.org/details/irelandeuropeine0000unse |location=Baile Átha Cliath |publisher=Four Courts Press |date=2002 |pages=[https://archive.org/details/irelandeuropeine0000unse/page/n275 230]–242 }}</ref>{{rp|234}} Mar shampla, aithnítear sé shórt gortú fiacaile, agus pionóis éagsúla ar gach ceann acu.<ref name=KellyGuide/>{{rp|132}} Ní fheictear i lámhscríbhinní leighis eile ach eolas i bhfad níos óige, go formhór thógtha as foinsí Araibise.<ref name=BinchyDeinChecht/>{{rp|5}} == Tuilleadh le léamh == * {{cite book | last=Binchy | first=D. A. | authorlink=D. A. Binchy | title=[[Corpus Iuris Hibernici]] 6 iml. | date=1978 | publisher=[[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] | location=Baile Átha Cliath}} 2283.1-4; 1212.35-1213.2. (eagrán dioplómaitiúil de lámhscríbhinní ''Bretha Déin Chécht''). * {{cite journal | last=Binchy | first=D. A. | title=Bretha Déin Chécht | journal=[[Ériu]] | volume=20 | date=1966 | pages=1–66 | jstor=30008048 }} ==Tagairtí== {{reflist}} {{Dlí luath na hÉireann}} {{DEFAULTSORT:Bretha Dein Checht}} [[Catagóir:An Féineachas]] ceqvtvfdvttba96z7dpbphbggd2b781 0 122708 1317262 1298635 2026-06-10T11:15:10Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1317262 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Bunaíodh '''Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil'''<ref name=iate /> (Béarla: ''European Union Agency for Criminal Justice Cooperation'' ('''Eurojust''')) sa bhliain 2002 mar [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|ghníomhaireacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] (AE). Tá sé mar aidhm aici ná comhoibriú idir na [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstáit]] a chothú agus iadsan ag iarraidh coireacht trasteorann a chosc. Tá ceanncheathrú aici sa [[An Háig|Háig]], [[an Ísiltír]]. Tá ann i gcoláiste Eurojust ná [[breitheamh|breithimh]], [[ionchúisitheoir]]í agus [[garda]]í ar chomhchumas as gach ballstát. Tá téarmaí agus dualgais sainithe ag na ballstáit a cheapann iad. Déanann Eurojust comhar le stáit sheachtracha agus comhlachtaí amhail is an [[Gréasán Breithiúnach Eorpach]], [[Europol]] agus an [[Oifig Eorpach Frith-Chalaoise]] (OLAF). == Stair == Bunaíodh Eurojust mar thoradh cinnte déanta ag [[an Chomhairle Eorpach|an gComhairle Eorpach]] ([[Tampere]], Deireadh Fómhair 1999) chun buanaonad a shocrú in éadan tromchoireachta.<ref name=tempere1999 /> Cuireadh tagairt do Eurojust sa {{Conradh ar an Aontas Eorpach}} le leasú faoi {{h|Conradh Nice (2003)]]}}.<ref name=CELEX:12001C001 /> Ar an 14ú Nollaig 2000, cuireadh réamheagraíocht darbh ainm Pro-Eurojust chun feidhme ag [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] chun cead a thabhairt d'ionchúisitheoirí próisis Eurojust a chruthú. Thosaigh an obair sin sa [[an Bhruiséil|Bhruiséil]] ar an 1d Márta 2001.<ref name=europa1 /> Mar thoradh na n[[ionsaithe 11 Meán Fómhair]], cuireadh béim ar comhar idirnáisiúnta agus dá bharr ar fhorbairt Eurojust, a bhunaigh go hoifigiúil i mí Feabhra 2002 le [[cinneadh (Aontas Eorpach)|Cinneadh]] ón gComhairle 2002/187/JHA.<ref name=Labayle2010 /><ref name=CELEX:32002D0187 /> Tá an eagraíocht lonnaithe anois sa Háig.<ref name=CELEX:42004D0097 /> Agus comhar idirnáisiúnta a chothú ag Eurojust, tá ionchúisitheoirí idirchaidrimh ó thíortha amhail is [[an Iorua]], [[an Eilvéis]], [[Montainéagró]] agus na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] lonnaithe ann.<ref name="europa1 /> I dteannta sin, tá comhaontuithe comhair aige le Europol, OLAF, CEPOL, an Gréasán Eorpach um Oiliúint Bhreithiúnach, [[Oifig na Náisiún Aontaithe um Dhrugaí agus Coireacht|UNODC]], IberRed,<ref name=iberred /> [[an Chróit]] (roimh Iúil 2013), [[an Íoslainn]] agus [[an Mhacadóin Thuaidh]].<ref name=europa1 /> Shínigh [[an Airméin]] comhaontú comhar le Eurojust ar an 5ú Aibreán 2024.<ref name=newsId21002 /> Síníodh cinneadh nua ón gComhairle chun Eurojust a neartú i mí Iúil 2008.<ref name=europa1 /><ref name=CELEX:32009D0426 /> Sa bhliain 2018, aisghaireadh Cinneadh ón gComhairle 2002/187/JHA le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2018/1727, a tháinig i bhfeidhm fiche lá tar éis dó a foilsíodh in [[Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh]] ar an 21/11/2018.<ref name=CELEX:32018R1727 /> == Feidhmeanna == === Cineálacha coireachta === Is é príomhchúram Eurojust ná coirí d'fhéadfadh a bheith ina "mbagairt ar leith", amhail is sceimhlitheoireacht, gáinneáil thrasatlantach ar dhrugaí, gáinneáil thrasatlantach ar dhaoine, cibearchoireacht, calaois, éillitheacht agus sciúradh airgid.<ref name=europa2011 /> === Tascanna === Níl cumhacht ag Eurojust cóisirí coirí nó a imscrúdú nó a ionchúiseamh, ach ina ionad sin, cothaíonn sé comhoibriú, idir ballstáit,<ref name=Labayle2010 /><ref name=Horváth2012 /> agus tíortha eile.<ref name=CELEX:02002D0187 /> == Riarachán == Tá riarachán Eurojust tacaithe le aonaid, seirbhísí agus rúnaíochtaí:<ref name=stiúr /> * Oifigeach Cuntasaíochta * Aonad Buiséid, Airgeadais agus Soláthair * Rúnaíocht an Choláiste * Oifig Cumarsáide * Seirbhís um Chosaint Sonraí * Oifig Imeachtaí agus Lóistíochta * Aonad Achmhainní Daonna * Aonad Bainistíochta Eolais * Oifig Gnóthaí Institiúide * Oifig Gnóthaí Dlí * Aonad Oibríochtaí * Oifig Pleanála, Clárúcháin agus Tuairiscithe * Seirbhísí Slándála Tá an Stiúrthóir Riaracháin freagracht as bainistíocht ón lá go lá, buiséad agus foireann san áireamh. == Féach freisin == * [[Limistéar saoirse, slándála agus ceartais]] * [[Europol]] * [[eu-LISA]] * [[European Public Prosecutor]] == Naisc sheachtracha == * [https://e-justice.europa.eu E-Justice] == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3550889/ga | teideal = Téarma: Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 31-01-2026}}</ref> <ref name=tempere1999>{{lua idirlín | teideal = Tampere European Council 15 and 16 October 1999 Presidency Conclusions | url = http://www.europarl.europa.eu/summits/tam_en.htm | dátarochtana = 7ú Feabhra 2012}}</ref> <ref name=CELEX:12001C001>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12001C001 | teideal = Treaty of Nice amending the Treaty on European Union, the Treaties establishing the European Communities and certain related acts | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 31-01-2026}}</ref> <ref name=europa1>{{lua idirlín | teideal = The history of Eurojust | url = http://www.eurojust.europa.eu/about.htm | dátarochtana = 7ú Feabhra 2012 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120209031522/http://www.eurojust.europa.eu/about.htm | archive-date = 9 February 2012 | archivedate = 9 Feabhra 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120209031522/http://www.eurojust.europa.eu/about.htm }}</ref> <ref name=CELEX:32009D0426>{{lua idirlín | url = 32009D0426 | teideal = Council Decision 2009/426/JHA of 16 December 2008 on the strengthening of Eurojust and amending Decision 2002/187/JHA setting up Eurojust with a view to reinforcing the fight against serious crime | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 31-01-2026}}</ref> <ref name=Labayle2010>{{cite book | title=The institutional dimension of the European Union's Area of Freedom, Security and Justice | url=https://archive.org/details/institutionaldim0000unse | year=2010 | publisher=Peter Lang | location=An Bhruiséil | isbn=978-90-5201-615-3 | author=Maylis Labayle | author2=Hans G. Nilsson | editor=Jörg Monar | chapter=The Role and organisation of Eurojust: added value for judicial co-operation in criminal matters}}</ref> <ref name=CELEX:32002D0187>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32002D0187 | teideal = Council Decision of 28 February 2002 setting up Eurojust with a view to reinforcing the fight against serious crime | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 31-01-2027}}</ref> <ref name=CELEX:42004D0097>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:42004D0097 | teideal = Decision taken by common agreement between the Representatives of the Member States, meeting at Head of State or Government level, of 13 December 2003 on the location of the seats of certain offices and agencies of the European Union | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 31-01-2026}}</ref> <ref name=iberred>{{lua idirlín | url = http://www.iberred.org/ | teideal = Red Iberoamericana de Cooperación Jurídica Internacional | publisher = iberred.org | dátarochtana = 24ú Lúnasa 2024 | teanga = es | archivedate = 2013-07-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130729153042/https://www.iberred.org/ }}</ref> <ref name=CELEX:32018R1727>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32018R1727 | teideal = Rialachán (AE) 2018/1727 Ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Samhain 2018 maidir le Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil (Eurojust), agus a ghabhann ionad Chinneadh 2002/187/CGB ón gComhairle agus lena n-aisghairtear an cinneadh sin | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 31-01-2026}}</ref> <ref name=Horváth2012>{{cite book | last=Horváth | first=Zoltán | title=Handbook on the European Union | year=2012 | publisher=HVGorac | location=Budapest | isbn=978-963-258-146-0}}</ref> <ref name=CELEX:02002D0187>{{CELEX|02002D0187-20090604|tab=NOT|text=Eurojust Decision Art. 3 (2)}}</ref> <ref name=CELEX:02002D0187>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:xxx | teideal = xxx | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=europa2011>{{cite book | title=Eurojust Annual Report 2010 | year=2011 | isbn=978-92-95029-53-8 | url=http://www.eurojust.europa.eu/press_annual_report_2010.htm | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120123101523/http://www.eurojust.europa.eu/press_annual_report_2010.htm | archive-date=2012-01-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123101523/http://www.eurojust.europa.eu/press_annual_report_2010.htm |date=2012-01-23 }}</ref> <ref name=stiúr>{{lua idirlín | url = http://www.eurojust.europa.eu/about/structure/administration/Pages/AD-office.aspx | teideal = Administrative Director | work = eurojust.europa.eu}}</ref> <ref name=newsId21002>[http://www.parliament.am/news.php?cat_id=2&NewsID=21002&year=2024&month=09&day=09&lang=eng Parliament debates legislative initiative aimed at developing the cooperation between the competent bodies of Eurojust and Armenia]</ref> }} {{DEFAULTSORT:Eurojust}} {{Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] 1nzpb7ob2asbm8tong4r16qljnztyid 0 126798 1317215 2026-06-09T13:47:05Z Marcas.oduinn 33120 Cruthaithe ó enwiki 1317215 wikitext text/x-wiki Is cnuasach de [[lámhscríbhinn]]í stairiúla é '''Bailiúchán Egerton''', caomhnaithe san [[British Library]]. Ag croílár an bhailiúcháin, tá 67 lámhscríbhinn, tiomnaithe don [[British Museum]] sa bhliain 1829 ag [[Francis Henry Egerton, 8ú Iarla Bridgewater|Francis Henry Egerton]], i dteannta le £12,000 (an ciste Bridgewater). Leis sin, cuireadh £3000 sa bhreis (an ciste Farnborough) sa bhliain 1838 ag Colm ceathrar Egerton, [[Charles Long, 1d Barún Farnborough|Charles Long]]. Le hioncam na tiomnachta ceannaireacht lámhscríbhinní sa bhreis.<ref name=blegerton/> Murab ionann is bailiúcháin eile sa Leabharlann, mar sin, tá sé fós ar oscailt. == Féach freisin == * [[Egerton 88]] * [[Egerton 90]] * [[Egerton 1782]] == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=blegerton>[http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton Egerton MSS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818082111/http://www.bl.uk/reshelp/findhelprestype/manuscripts/ongoingcoll/ongoingcollections.html#egerton |date=18 August 2018 }} British Library, 2011. Dátarochtana 13ú Meitheamh 2011.</ref> }} tp29hv2xiehyspaie8xmv6arjibkhmp 0 126799 1317216 2026-06-09T14:21:08Z Conradder 34685 Ag athdhíriú go [[Bernadette Devlin (McAliskey)]] 1317216 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Bernadette Devlin (McAliskey)]] 0nnr1pl2w376zcntjqj392tpz2ojt68 10 126800 1317218 2026-06-09T14:40:52Z Conradder 34685 Leathanach cruthaithe le '<nowiki>#eb0c0c</nowiki><noinclude> [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath Éireannach]] [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath (Tuaisceart Éireann)]]</noinclude>' 1317218 wikitext text/x-wiki <nowiki>#eb0c0c</nowiki><noinclude> [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath Éireannach]] [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath (Tuaisceart Éireann)]]</noinclude> 14gxya6o59pzcr3afaroo3zxxaqtar0 10 126801 1317219 2026-06-09T14:45:32Z Conradder 34685 Leathanach cruthaithe le '<nowiki>#f59222</nowiki><noinclude> [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath Éireannach]] [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath (Tuaisceart Éireann)]]</noinclude>' 1317219 wikitext text/x-wiki <nowiki>#f59222</nowiki><noinclude> [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath Éireannach]] [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath (Tuaisceart Éireann)]]</noinclude> p25mz81s6q41mvwswsdp9j7beg1liak 10 126802 1317220 2026-06-09T14:47:13Z Conradder 34685 Leathanach cruthaithe le '<nowiki>#f5880c</nowiki><noinclude> [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath Éireannach]] [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath (Tuaisceart Éireann)]]</noinclude>' 1317220 wikitext text/x-wiki <nowiki>#f5880c</nowiki><noinclude> [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath Éireannach]] [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath (Tuaisceart Éireann)]]</noinclude> fogktz35jrf19osfxrg7jdf119pk5pk 10 126803 1317221 2026-06-09T14:49:51Z Conradder 34685 Leathanach cruthaithe le '<nowiki>#517d54</nowiki><noinclude> [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath Éireannach]] [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath (Tuaisceart Éireann)]]</noinclude>' 1317221 wikitext text/x-wiki <nowiki>#517d54</nowiki><noinclude> [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath Éireannach]] [[Catagóir:Páirtí polaitíochta teimpléid dath (Tuaisceart Éireann)]]</noinclude> 1wq9tdrooz03uwvk7bixp8cd5xlk2ea 0 126804 1317234 2026-06-09T17:43:20Z KnightMove 17846 Ag athdhíriú go [[Werner Heisenberg]] 1317234 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Werner Heisenberg]] jen7vn0xt6iky6m5xzztlokixnqf6qh 14 126805 1317243 2026-06-09T21:51:00Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Éadaí]] [[Catagóir:Coinbhinsiúin shóisialta]]' 1317243 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Éadaí]] [[Catagóir:Coinbhinsiúin shóisialta]] oy0a7vxe6z5zrycpvog6noc1rot9am9 0 126806 1317246 2026-06-09T21:52:42Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Lomnochtacht]] go [[Nochtacht]] 1317246 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Nochtacht]] p15t1ko9wkey0bwv8os9p920ty8gsf8 1 126807 1317248 2026-06-09T21:52:42Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Plé:Lomnochtacht]] go [[Plé:Nochtacht]] 1317248 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Plé:Nochtacht]] kxwoqd7g7h7hl3ozliwv5zrddy7daef 0 126808 1317253 2026-06-09T23:50:16Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Íomhá:Nude Pregnant Bodypainting 9.jpg|mion|331x331px|Sna comhthéacsanna nua-aimseartha, feidhmíonn corp an duine mar chanbhás beo. Tabhair faoi deara sa ghrianghraf thuas an chaoi a n-úsáidtear línte sreabhacha agus dathanna codarsnacha chun cruth nádúrtha an choirp a chlaochlú ...]] [[Íomhá:Large.18451237-orig.jpg.666f68c0f84970c94f0d655df154e140.jpg|mion|330x330px]]Is éard is '''dathú coirp''' nó '''péinteáil coirp'''<ref>Béarla: ''body pai...' 1317253 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Nude Pregnant Bodypainting 9.jpg|mion|331x331px|Sna comhthéacsanna nua-aimseartha, feidhmíonn corp an duine mar chanbhás beo. Tabhair faoi deara sa ghrianghraf thuas an chaoi a n-úsáidtear línte sreabhacha agus dathanna codarsnacha chun cruth nádúrtha an choirp a chlaochlú ...]] [[Íomhá:Large.18451237-orig.jpg.666f68c0f84970c94f0d655df154e140.jpg|mion|330x330px]]Is éard is '''dathú coirp''' nó '''péinteáil coirp'''<ref>Béarla: ''body painting''</ref> ann ná cineál ealaíne ina bpéinteáiltear dearaí go díreach ar chraiceann an duine.<ref name="enwiki">{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Body_painting|teideal=Body painting|work=Wikipedia|teanga=en|dátarochtana=2026-06-10}}</ref><ref name="brit">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/art/body-painting|teideal=body painting|work=Encyclopædia Britannica|teanga=en|dátarochtana=2026-06-10}}</ref> Murab ionann agus an [[tatú]] atá buan, is sealadach an dathú coirp: ní mhaireann sé ach roinnt uaireanta an chloig de ghnáth, nó suas le roinnt seachtainí i gcás an Mehndi,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Mehndi|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehndi&oldid=1357211218|journal=Wikipedia|date=2026-06-01|language=en}}</ref> úsáide [[henna]] nó ruaimeanna nádúrtha áirithe. Tugtar péinteáil aghaidheanna,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Peinteáil Aghaidheanna le Niamh {{!}} Seinnteoir {{!}} Irish Television Channel, Súil Eile|url=https://www.tg4.ie/ga/player/catagoir/boxset/?series=Peinte%C3%A1il+Aghaidheanna+le+Niamh|language=en-ie}}</ref> nó péinteáil éadan ar dhathú don aghaidh.<ref name="enwiki" /> == Stair agus Bunús Cultúrtha == Tá dathú coirp ar cheann de na foirmeacha ealaíne is sine atá ar eolas ag an gcine daonna. Ó thús na staire, d'úsáid treibheacha agus cultúir dhúchasacha ar fud na cruinne—mar shampla, [[Bundúchasaigh na hAstráile]], [[Bundúchasaigh Mheiriceá]] agus pobail san Afraic—[[cré]], [[gualach]], sú torthaí, agus líocha nádúrtha eile chun iad féin a mhaisiú. Baintear úsáid as an dathú seo go traidisiúnta ar chúiseanna sonracha: * '''Deasghnátha agus Searmanais:''' Chun aistrithe tábhachtacha sa saol (deasghnátha tionscnaimh nó teacht in aois), póstaí, nó searmanais spioradálta a chomóradh. * '''Aitheantas Sóisialta:''' Chun céim, ról, nó stádas duine laistigh den phobal a thaispeáint, amhail taoisigh nó laochra. * '''Cogaíocht:''' D'úsáideadh laochra dathanna chun eagla a chur ar na naimhde nó mar cheilt duaithníochta le linn seilge nó troda. == An Ré Nua-Aimseartha == Sna 1960idí, tharla athbheochan shuntasach ar an dathú coirp san Iarthar mar chuid den ghluaiseacht ealaíne comhaimseartha agus den tsaoirse phearsanta. Inniu, aithnítear é mar dhisciplín ealaíne fhoirmiúil ag a bhfuil eagraíochtaí agus comórtais dá gcuid féin. Tionóltar féilte idirnáisiúnta gach bliain, agus is í ''Féile Dathú Coirp an Domhain'' (''World Bodypainting Festival'') san Ostair an ceann is mó agus is cáiliúla ar domhan, áit a dtagann ealaíontóirí as os cionn 50 tír le chéile. Chomh maith leis sin, tá ról lárnach ag an dathú coirp sna tionscail seo a leanas: * '''Amharclannaíocht agus Scannáin:''' Chun carachtair fhantaisíochta, créatúir neamhshaolta, nó éifeachtaí speisialta a chruthú gan gá le cultacha troma. * '''Faisin agus Fótagrafaíocht:''' Mar léiriú cruthaitheach ar dhearaí dathmhara ar irisí faisin. == Ábhair agus Sábháilteacht == Ní mór péinteanna speisialta atá ceadaithe do chraiceann an duine a úsáid i gcónaí. Is péinteanna cosmaideacha iad seo atá bunaithe ar uisce nó ar ola, agus iad neamh-nimhiúil agus hipea-ailléirginí. Tá sé thar a bheith dainséarach gnáthphéint (cosúil le haicrileach, péint tí, nó péint spraeála) a chur ar chraiceann duine mar is féidir léi sin a bheith ina cúis le droch-fhrithghníomhartha ailléirgeacha, nimhiú craicinn, nó bac a chur ar chumas an chraicinn breathnú agus teas a scaoileadh. == Stair agus cleachtais thraidisiúnta == Tá an dathú coirp ar cheann de na cineálacha ealaíne is sine dá bhfuil ann, agus téann sé siar go dtí an réamhstair. I go leor cultúr traidisiúnta, baintear úsáid as ábhair dhaite nádúrtha — cré, cailc, luaith agus gualach ina measc — chun patrúin a chur ar an gcorp, go háirithe ag searmanais chultúrtha.<ref name="enwiki"/> Creidtear go gcabhraíonn an phéint le teas an choirp a rialú, agus go laghdaíonn patrúin stríocacha líon na ngreamanna ó fheithidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://phys.org/news/2019-01-zebra-tribal-bodypaint-fold.html|teideal='Zebra' tribal bodypaint cuts fly bites 10-fold: study|work=Phys.org|dáta=16 Eanáir 2019|teanga=en|dátarochtana=2026-06-10}}</ref> Maireann an cleachtas ársa seo go fóill i measc pobal dúchasach san Astráil, in áiteanna san Afraic agus in Oirdheisceart na hÁise, agus sa Nua-Shéalainn agus in oileáin an Aigéin Chiúin.<ref name="enwiki"/> De réir tuairime amháin, dá mhéad a bhíonn sochaí nocht, is ea is mó a úsáidtear dathú coirp, tatúnna agus marcanna ar an gcraiceann chun na laochra agus na taoisigh a aithint, gach céim lena patrún féin.<ref name="brit-dress">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/dress-clothing|teideal=dress – The nature and purposes of dress|work=Encyclopædia Britannica|teanga=en|dátarochtana=2026-06-10}}</ref> Cleachtas eile is ea an '''Mehndi''', a mhaireann coicís nó mar sin: úsáidtear ruaim a dhéantar as duilleoga an ''henna'' chun patrúin a tharraingt ar an gcraiceann, go háirithe ar bhrídeacha san India. Ó dheireadh na 1990idí i leith, tá an-tóir ar an Mehndi i measc ban óg san Iarthar freisin.<ref name="enwiki"/> == Dathú coirp comhaimseartha san Iarthar == Tháinig athbheochan ar an dathú coirp san Iarthar ó na 1960idí i leith, rud a bhain go páirteach le scaoileadh na nósanna sóisialta i leith na nochtachta. Is minic a luaitear Aonach Domhanda Chicago sa bhliain 1933 mar thús na hathbheochana nua-aimseartha, nuair a gabhadh Max Factor agus an mainicín Sally Rand toisc gur phéinteáil sé a corp go poiblí le smideadh nua a cheap sé do scannáin Hollywood.<ref name="enwiki"/> Sa lá atá inniu ann, bíonn féilte a bhaineann le dathú coirp ar siúl ar fud an domhain. Ina measc, tá an ''World Bodypainting Festival'', féile trí lá a thosaigh in 1998 agus a bhíonn ar siúl i Klagenfurt na hOstaire ó 2017 i leith; freastalaíonn rannpháirtithe ó bhreis is caoga tír uirthi.<ref name="enwiki"/> Úsáidtear an dathú coirp sa tionscal scannán agus i bhfógraíocht, agus uaireanta mar mhodh agóide. Cuireann roinnt ealaíontóirí mainicíní faoi cheilt ina dtimpeallacht trí dhuaithníocht, agus déanann ealaíontóirí eile cóipeanna de shárshaothair ealaíne ar an gcorp.<ref name="enwiki"/> == Dathú aghaidhe == Tá traidisiún fada ag baint le dathú aghaidhe freisin. Úsáidtear é i rincí dúchais agus i bhféilte teampaill san India, mar shampla sa Kathakali, agus baineann geisha na Seapáine agus amhránaithe i gceoldráma na Síne úsáid as. Ag ceiliúradh Lá na Marbh i Meicsiceo, déantar an aghaidh a phéinteáil ar nós cnámharlaigh. Sa lá atá inniu ann, feictear é ag imeachtaí do pháistí, ag ócáidí spóirt agus ag féilte, agus úsáideann saighdiúirí é mar dhuaithníocht.<ref name="enwiki"/> == Sábháilteacht == Is le huisce a dhéantar formhór na bpéinteanna nua-aimseartha don aghaidh agus don chorp; bíonn siad neamhdhíobhálach don chraiceann de ghnáth agus is féidir iad a ní de go héasca. Cuirtear ar an gcraiceann iad le lámh, le scuab nó le spúinse. In ainneoin an chreidimh choitianta a tháinig ón scannán ''Goldfinger'', ní thachtfar duine má phéinteáiltear a chorp ar fad.<ref name="enwiki"/> == Naisc sheachtracha == Mír Ceoil na Seachtaine : Emma Ní Chearúil, 2019: [https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21675317/ Féile Body and Soul agus péinteáil coirp] <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21675317/|teideal=Mír Ceoil na Seachtaine : Emma Ní Chearúil|údar=rte.ie/radio/rnag|dáta=2019-12-13|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> ar RnaG == Féach freisin == * [[Tatú]] * [[Smideadh]] * [[Nochtacht]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Nochtacht]] [[Catagóir:Nochtacht i miotaseolaíocht]] [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Péintéireacht]] [[Catagóir:Ealaín]] jnqsjqwe79qem3czanpqxeddncml2ds 1317255 1317253 2026-06-10T00:03:20Z TGcoa 21229 1317255 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Nude Pregnant Bodypainting 9.jpg|mion|331x331px|Sna comhthéacsanna nua-aimseartha, feidhmíonn corp an duine mar chanbhás beo. Tabhair faoi deara sa ghrianghraf thuas an chaoi a n-úsáidtear línte sreabhacha agus dathanna codarsnacha chun cruth nádúrtha an choirp a chlaochlú ...]] [[Íomhá:Large.18451237-orig.jpg.666f68c0f84970c94f0d655df154e140.jpg|mion|330x330px]] [[Íomhá:2015 Fremont Solstice cyclists 118.jpg|mion|220x220px|Solstice Cyclists. 2015 Fremont Solstice Parade]] [[Íomhá:Bodypainting Sarah Pixner.jpg|mion|330x330px|Féile Dathú Coirp an Domhain san Ostair]] [[Íomhá:At the World Bodypainting Festival 2022 19.jpg|mion|220x220px|Féile Dathú Coirp an Domhain 2022 san Ostair]] Is éard is '''dathú coirp''' nó '''péinteáil coirp'''<ref>Béarla: ''body painting''</ref> ann ná cineál ealaíne ina bpéinteáiltear dearaí go díreach ar chraiceann an duine.<ref name="enwiki">{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Body_painting|teideal=Body painting|work=Wikipedia|teanga=en|dátarochtana=2026-06-10}}</ref><ref name="brit">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/art/body-painting|teideal=body painting|work=Encyclopædia Britannica|teanga=en|dátarochtana=2026-06-10}}</ref> Murab ionann agus an [[tatú]] atá buan, is sealadach an dathú coirp: ní mhaireann sé ach roinnt uaireanta an chloig de ghnáth, nó suas le roinnt seachtainí i gcás an Mehndi,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Mehndi|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehndi&oldid=1357211218|journal=Wikipedia|date=2026-06-01|language=en}}</ref> úsáide [[henna]] nó ruaimeanna nádúrtha áirithe. Tugtar péinteáil aghaidheanna,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Peinteáil Aghaidheanna le Niamh {{!}} Seinnteoir {{!}} Irish Television Channel, Súil Eile|url=https://www.tg4.ie/ga/player/catagoir/boxset/?series=Peinte%C3%A1il+Aghaidheanna+le+Niamh|language=en-ie}}</ref> nó péinteáil éadan ar dhathú don aghaidh.<ref name="enwiki" /> == Stair agus Bunús Cultúrtha == Tá dathú coirp ar cheann de na foirmeacha ealaíne is sine dá bhfuil ann, agus téann sé siar go dtí an [[réamhstair]]. Ó thús na staire, d'úsáid treibheacha agus cultúir dhúchasacha ar fud na cruinne—mar shampla, [[Bundúchasaigh na hAstráile]], [[Bundúchasaigh Mheiriceá]] agus pobail san Afraic—[[cré]], [[gualach]], sú torthaí, agus líocha nádúrtha eile chun iad féin a mhaisiú. Baintear úsáid as an dathú seo go traidisiúnta ar chúiseanna sonracha: * '''Deasghnátha agus Searmanais:''' Chun aistrithe tábhachtacha sa saol (deasghnátha tionscnaimh nó teacht in aois), póstaí, nó searmanais spioradálta a chomóradh. * '''Aitheantas Sóisialta:''' Chun céim, ról, nó stádas duine laistigh den phobal a thaispeáint, amhail taoisigh nó laochra. * '''Cogaíocht:''' D'úsáideadh laochra dathanna chun eagla a chur ar na naimhde nó mar cheilt duaithníochta le linn seilge nó troda. I go leor cultúr traidisiúnta, baintear úsáid as ábhair dhaite nádúrtha — cré, cailc, luaith agus gualach ina measc — chun patrúin a chur ar an gcorp, go háirithe ag searmanais chultúrtha.<ref name="enwiki" /> Creidtear go gcabhraíonn an phéint le teas an choirp a rialú, agus go laghdaíonn patrúin stríocacha líon na ngreamanna ó fheithidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://phys.org/news/2019-01-zebra-tribal-bodypaint-fold.html|teideal='Zebra' tribal bodypaint cuts fly bites 10-fold: study|work=Phys.org|dáta=16 Eanáir 2019|teanga=en|dátarochtana=2026-06-10}}</ref> Maireann an cleachtas ársa seo go fóill i measc pobal dúchasach san Astráil, in áiteanna san Afraic agus in Oirdheisceart na hÁise, agus sa Nua-Shéalainn agus in oileáin an Aigéin Chiúin.<ref name="enwiki" /> De réir tuairime amháin, dá mhéad a bhíonn sochaí nocht, is ea is mó a úsáidtear dathú coirp, tatúnna agus marcanna ar an gcraiceann chun na laochra agus na taoisigh a aithint, gach céim lena patrún féin.<ref name="brit-dress">{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/dress-clothing|teideal=dress – The nature and purposes of dress|work=Encyclopædia Britannica|teanga=en|dátarochtana=2026-06-10}}</ref> Cleachtas eile is ea an '''Mehndi''', a mhaireann coicís nó mar sin: úsáidtear ruaim a dhéantar as duilleoga an ''henna'' chun patrúin a tharraingt ar an gcraiceann, go háirithe ar bhrídeacha san India. Ó dheireadh na 1990idí i leith, tá an-tóir ar an Mehndi i measc ban óg san Iarthar freisin.<ref name="enwiki" /> == Dathú coirp comhaimseartha san Iarthar == Sna 1960idí, tharla athbheochan shuntasach ar an dathú coirp san Iarthar mar chuid den ghluaiseacht ealaíne comhaimseartha agus den tsaoirse phearsanta. Inniu, aithnítear é mar dhisciplín ealaíne fhoirmiúil ag a bhfuil eagraíochtaí agus comórtais dá gcuid féin. Tionóltar féilte idirnáisiúnta gach bliain, agus is í ''Féile Dathú Coirp an Domhain'' (''World Bodypainting Festival'') san Ostair an ceann is mó agus is cáiliúla ar domhan, áit a dtagann ealaíontóirí as os cionn 50 tír le chéile. Chomh maith leis sin, tá ról lárnach ag an dathú coirp sna tionscail seo a leanas: * '''Amharclannaíocht agus Scannáin:''' Chun carachtair fhantaisíochta, créatúir neamhshaolta, nó éifeachtaí speisialta a chruthú gan gá le cultacha troma. * '''Faisin agus Fótagrafaíocht:''' Mar léiriú cruthaitheach ar dhearaí dathmhara ar irisí faisin. Tháinig athbheochan ar an dathú coirp san Iarthar ó na 1960idí i leith, rud a bhain go páirteach le scaoileadh na nósanna sóisialta i leith na nochtachta. Is minic a luaitear Aonach Domhanda Chicago sa bhliain 1933 mar thús na hathbheochana nua-aimseartha, nuair a gabhadh Max Factor agus an mainicín Sally Rand toisc gur phéinteáil sé a corp go poiblí le smideadh nua a cheap sé do scannáin Hollywood.<ref name="enwiki" /> Sa lá atá inniu ann, bíonn féilte a bhaineann le dathú coirp ar siúl ar fud an domhain. Ina measc, tá an ''World Bodypainting Festival'', féile trí lá a thosaigh in 1998 agus a bhíonn ar siúl i Klagenfurt na hOstaire ó 2017 i leith; freastalaíonn rannpháirtithe ó bhreis is caoga tír uirthi.<ref name="enwiki" /> * Úsáidtear an dathú coirp sa tionscal scannán agus i bhfógraíocht, agus uaireanta mar mhodh agóide. Cuireann roinnt ealaíontóirí mainicíní faoi cheilt ina dtimpeallacht trí dhuaithníocht, agus déanann ealaíontóirí eile cóipeanna de shárshaothair ealaíne ar an gcorp.<ref name="enwiki" /> == Dathú aghaidhe == Tá traidisiún fada ag baint le dathú aghaidhe freisin. Úsáidtear é i rincí dúchais agus i bhféilte teampaill san India, mar shampla sa Kathakali, agus baineann geisha na Seapáine agus amhránaithe i gceoldráma na Síne úsáid as. Ag ceiliúradh Lá na Marbh i Meicsiceo, déantar an aghaidh a phéinteáil ar nós cnámharlaigh. Sa lá atá inniu ann, feictear é ag imeachtaí do pháistí, ag ócáidí spóirt agus ag féilte, agus úsáideann saighdiúirí é mar dhuaithníocht.<ref name="enwiki" /> == Ábhair agus Sábháilteacht == Ní mór péinteanna speisialta atá ceadaithe do chraiceann an duine a úsáid i gcónaí. Is péinteanna cosmaideacha iad seo atá bunaithe ar uisce nó ar ola, agus iad neamh-nimhiúil agus hipea-ailléirginí. Tá sé thar a bheith dainséarach gnáthphéint (cosúil le haicrileach, péint tí, nó péint spraeála) a chur ar chraiceann duine mar is féidir léi sin a bheith ina cúis le droch-fhrithghníomhartha ailléirgeacha, nimhiú craicinn, nó bac a chur ar chumas an chraicinn breathnú agus teas a scaoileadh. Is le huisce a dhéantar formhór na bpéinteanna nua-aimseartha don aghaidh agus don chorp; bíonn siad neamhdhíobhálach don chraiceann de ghnáth agus is féidir iad a ní de go héasca. Cuirtear ar an gcraiceann iad le lámh, le scuab nó le spúinse. In ainneoin an chreidimh choitianta a tháinig ón scannán ''Goldfinger'', ní thachtfar duine má phéinteáiltear a chorp ar fad.<ref name="enwiki" /> == Naisc sheachtracha == * Mír Ceoil na Seachtaine : Emma Ní Chearúil, 2019: [https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21675317/ Féile Body and Soul agus péinteáil coirp] <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21675317/|teideal=Mír Ceoil na Seachtaine : Emma Ní Chearúil|údar=rte.ie/radio/rnag|dáta=2019-12-13|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-06-09}}</ref> ar RnaG == Féach freisin == * [[Tatú]] * [[Smideadh]] * [[Nochtacht]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Nochtacht]] [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Péintéireacht]] [[Catagóir:Ealaín]] ta67117pbhu9w5uidno1b2p2hbu3jut 14 126809 1317254 2026-06-09T23:50:57Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Nochtacht]] [[Catagóir:Miotaseolaíocht]]' 1317254 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Nochtacht]] [[Catagóir:Miotaseolaíocht]] 4sy613nhtv559yhbcua8r2aqv7jctwz 0 126810 1317256 2026-06-10T00:04:10Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Dathú Coirp]] 1317256 wikitext text/x-wiki #athsheoladh[[Dathú Coirp]] 8hfa9fsqy3kbcm9d9i8ramh7ho8hxkc 3 126811 1317259 2026-06-10T08:38:25Z Cabayi 37859 Bhog Cabayi an leathanach [[Plé úsáideora:Mariomassone]] go [[Plé úsáideora:Skekzilla]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Mariomassone|Mariomassone]]" to "[[Special:CentralAuth/Skekzilla|Skekzilla]]" 1317259 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Plé úsáideora:Skekzilla]] mfq1ka5g63yro13euhy349sf55mqww5