Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Brian Mac Giolla Meidhre 0 2520 1321843 1290177 2026-07-27T21:40:14Z TGcoa 21229 1321843 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Sculpture of Brian Merriman, Ennistymon - geograph.org.uk - 1602652.jpg|mion|Brian Mac Giolla Meidhre, [[Inis Díomúin|Inis Diomáin]]|220x220px]] Rugadh '''Brian Mac Giolla Meidhre''', nó '''Brian Merriman''', lámh le h[[Inis Díomúin|Inis Diomáin]] timpeall na bliana 1749 (d'éag 27 Iúil [[1805]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/merriman-brian-a5802|teideal=Brian Merriman|údar=dib.ie|dátarochtana=2026}}</ref> Chum sé [[Cúirt an Mheán Oíche|''Cúirt an Mheán Oíche,'']] "an dán grinn is mó le rá dár cumadh in Éirinn riamh’, a dúirt Seán Ó Tuama.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1130|teideal=MERRIMAN, Brian (c.1749–1805)|údar=ainm.ie|dátarochtana=2026}}</ref> == Saol == In [[Inis Díomáin]], Co. an Chláir, a rugadh Merriman agus deirtear gur bean de mhuintir Mhic Uilcín a mháthair, gur phós sí Merriman, saor cloiche siúlach a bhí ag obair sa cheantar. D’aistrigh siad go dtí [[an Fhiacail]] nuair a fuair an leasathair obair le déanamh in eastát Uí Eára sa Chathair. Ar ball bhí feirm bheag in aice [[Loch Gréine, Contae an Chláir|Loch Gréine]] ag Merriman. I dtaca na bliana [[1770]] bhí [[scoil scairte]] i b[[paróiste]] na [[An Fhiacail|Fiacaile]][[Scoil scairte|.]] Chaith sé isteach is amach le tríocha bliain ar fad le múinteoireacht. Ba bhocht an saol é. Níor phós sé go dtí tuairim 1787 agus Kathleen Collins (nó Cáit na Máistreása) ab ainm dá bhanchéile, más fíor. Rugadh beirt iníonacha dóibh, Mary i 1790 agus Catherine i 1795. Bhronn an Dublin Society dhá dhuais air i 1797 as an mbarra lín (línéadach) a bhí aige. Deirtear go raibh eagla air go bhfuadófaí na cailíní ar ball i ngeall ar an airgead a bhí aige féin agus gur aistrigh sé go Luimneach. <ref name=":0" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://researchrepository.ucd.ie/server/api/core/bitstreams/e562c20e-02ea-417a-be5b-c02b1e36f2c9/content|teideal=Brian Merriman: guth aonair?|údar=Ní Úrdail, Meidhbhín / ucd.ie|dáta=2008-07|dátarochtana=2025}}</ref>[[Íomhá:Feakle - An Fhiacail - geograph.org.uk - 293810.jpg|mion|An Fhiacail|220x220px]] Tugann Risteárd Ó Foghlú cur síos dúinn ar shaol crua an mhúinteora:<blockquote>“Bhí an saol crua go leor ar mhúinteoirí scoile i dTuamhumhain le linn Bhriain agus tamall ina dhiaidh sin: ba chaol an tuarastal do bhí ag dul dóibh ó dhaltaí bochta na háite, i dtreo go mbíodh ar an máistir bannaí, dintiúirí, srl., do scríobh do dhaoine chun cur lena fháltas, agus is minic do b’éigin don bhfear bocht ramhan agus sluasad do tharraingt chuige chun réal do thuilleamh.”</blockquote>Fuair Merrimanbás i [[Luimneach]] ar an 27 Iúil,[[1805]]. Cuireadh é san Fhiacail. == Saothar == Trí chinn dá chuid [[Filíocht|dánta]] atá ar fáil anois, ''Cúirt an Mheáin Oíche'', ''an Macalla'', agus ''an Poitín''. == Féach freisin == * [[Cumann Merriman]] * [[Cúirt an Mheán Oíche|''Cúirt an Mheán Oíche,'']] == Naisc sheachtracha == * [http://www.showhouse.com/welcome.html ''Cúirt an Mheán Oíche'': an dán móide le haistriúchán don Bhéarla le Nollaig Ó Fathaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813090924/http://www.showhouse.com/welcome.html |date=2006-08-13 }} * [http://www.merriman.ie/ Cumann Merriman] (Dátheangach) * [http://www.youtube.com/watch?v=qW1qEu-iGpY ''Cúirt an Mheán Oíche''], ó [[1985]] ar [[RTE]] {le aisteoirí ó ''[[Amharclann na Mainistreach]]''}. == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Giolla Meidhre, Brian Mac}} [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Luimneach]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1750]] [[Catagóir:Básanna i 1805]] 3cloe3kelhqlkcnossezzf0xi2jvxf1 1321845 1321843 2026-07-27T21:50:51Z TGcoa 21229 1321845 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Rugadh '''Brian Mac Giolla Meidhre''', nó '''Brian Merriman''', lámh le h[[Inis Díomúin|Inis Diomáin]] timpeall na bliana 1749 (d'éag 27 Iúil [[1805]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/merriman-brian-a5802|teideal=Brian Merriman|údar=dib.ie|dátarochtana=2026}}</ref> Chum sé [[Cúirt an Mheán Oíche|''Cúirt an Mheán Oíche,'']]<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Cúirt an Mheadhon Oidhche|url=http://archive.org/details/cirtmheadhonoi00merr|publisher=Dublin : Hodges, Figgis|date=1912|coauthors=Robarts - University of Toronto|author=Brian Merriman, Richard Foley, Pierce Beasley}}</ref> "an dán grinn is mó le rá dár cumadh in Éirinn riamh’, a dúirt Seán Ó Tuama.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1130|teideal=MERRIMAN, Brian (c.1749–1805)|údar=ainm.ie|dátarochtana=2026}}</ref> [[Íomhá:Feakle - An Fhiacail - geograph.org.uk - 293810.jpg|mion|An Fhiacail|220x220px|clé]] [[Íomhá:Brian Merriman miniature.jpg|clé|mion|254x254px|líníocht timpeall 1880<ref name=":1" />]] [[Íomhá:Inscription under the statue of the poet Brian Merriman, Church Street, Ennistymon - geograph.org.uk - 2778238.jpg|clé|mion|220x220px|inscríbhinn agus dealbh, '''[[Inis Díomáin]]''']] [[Íomhá:Brian Merriman statue, Ennistymon.jpg|clé|mion|293x293px|dealbh, '''[[Inis Díomáin]]''']] == Saol == In [[Inis Díomáin]], Co. an Chláir, a rugadh Merriman agus deirtear gur bean de mhuintir Mhic Uilcín a mháthair, gur phós sí Merriman, saor cloiche siúlach a bhí ag obair sa cheantar. D’aistrigh siad go dtí [[an Fhiacail]] nuair a fuair an leasathair obair le déanamh in eastát Uí Eára sa Chathair. Ar ball bhí feirm bheag in aice [[Loch Gréine, Contae an Chláir|Loch Gréine]] ag Merriman. I dtaca na bliana [[1770]] bhí [[scoil scairte]] i b[[paróiste]] na [[An Fhiacail|Fiacaile]][[Scoil scairte|.]] Chaith sé isteach is amach le tríocha bliain ar fad le múinteoireacht. Ba bhocht an saol é. Níor phós sé go dtí tuairim 1787 agus Kathleen Collins (nó Cáit na Máistreása) ab ainm dá bhanchéile, más fíor. Rugadh beirt iníonacha dóibh, Mary i 1790 agus Catherine i 1795. Bhronn an Dublin Society dhá dhuais air i 1797 as an mbarra lín (línéadach) a bhí aige. Deirtear go raibh eagla air go bhfuadófaí na cailíní ar ball i ngeall ar an airgead a bhí aige féin agus gur aistrigh sé go Luimneach. <ref name=":0" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://researchrepository.ucd.ie/server/api/core/bitstreams/e562c20e-02ea-417a-be5b-c02b1e36f2c9/content|teideal=Brian Merriman: guth aonair?|údar=Ní Úrdail, Meidhbhín / ucd.ie|dáta=2008-07|dátarochtana=2025}}</ref> Tugann Risteárd Ó Foghlú cur síos dúinn ar shaol crua an mhúinteora:<blockquote>“Bhí an saol crua go leor ar mhúinteoirí scoile i dTuamhumhain le linn Bhriain agus tamall ina dhiaidh sin: ba chaol an tuarastal do bhí ag dul dóibh ó dhaltaí bochta na háite, i dtreo go mbíodh ar an máistir bannaí, dintiúirí, srl., do scríobh do dhaoine chun cur lena fháltas, agus is minic do b’éigin don bhfear bocht ramhan agus sluasad do tharraingt chuige chun réal do thuilleamh.”</blockquote>Fuair Merrimanbás i [[Luimneach]] ar an 27 Iúil,[[1805]]. Cuireadh é san Fhiacail. == Saothar == Trí chinn dá chuid [[Filíocht|dánta]] atá ar fáil anois, ''Cúirt an Mheáin Oíche'', ''an Macalla'', agus ''an Poitín''. == Féach freisin == * [[Cumann Merriman]] * [[Cúirt an Mheán Oíche|''Cúirt an Mheán Oíche,'']]<ref name=":1" /> == Naisc sheachtracha == * [http://www.showhouse.com/welcome.html ''Cúirt an Mheán Oíche'': an dán móide le haistriúchán don Bhéarla le Nollaig Ó Fathaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813090924/http://www.showhouse.com/welcome.html |date=2006-08-13 }} * [http://www.merriman.ie/ Cumann Merriman] (Dátheangach) * [http://www.youtube.com/watch?v=qW1qEu-iGpY ''Cúirt an Mheán Oíche''], ó [[1985]] ar [[RTE]] {le aisteoirí ó ''[[Amharclann na Mainistreach]]''}. == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Giolla Meidhre, Brian Mac}} [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Luimneach]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1750]] [[Catagóir:Básanna i 1805]] tf8tpvq3pyc7s9w5dr5i5mtvogo4pv7 1321847 1321845 2026-07-27T23:11:48Z TGcoa 21229 1321847 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Rugadh '''Brian Mac Giolla Meidhre''', nó '''Brian Merriman''', lámh le h[[Inis Díomúin|Inis Diomáin]] timpeall na bliana 1749 (d'éag 27 Iúil [[1805]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/merriman-brian-a5802|teideal=Brian Merriman|údar=dib.ie|dátarochtana=2026}}</ref> Chum sé [[Cúirt an Mheán Oíche|''Cúirt an Mheán Oíche,'']]<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Cúirt an Mheadhon Oidhche|url=http://archive.org/details/cirtmheadhonoi00merr|publisher=Dublin : Hodges, Figgis|date=1912|coauthors=Robarts - University of Toronto|author=Brian Merriman, Richard Foley, Pierce Beasley}}</ref> "an dán grinn is mó le rá dár cumadh in Éirinn riamh’, a dúirt Seán Ó Tuama.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1130|teideal=MERRIMAN, Brian (c.1749–1805)|údar=ainm.ie|dátarochtana=2026}}</ref> [[Íomhá:Feakle - An Fhiacail - geograph.org.uk - 293810.jpg|mion|An Fhiacail|220x220px|clé]] [[Íomhá:Brian Merriman miniature.jpg|clé|mion|254x254px|líníocht timpeall 1880<ref name=":1" />]] [[Íomhá:Inscription under the statue of the poet Brian Merriman, Church Street, Ennistymon - geograph.org.uk - 2778238.jpg|clé|mion|220x220px|inscríbhinn agus dealbh, '''[[Inis Díomáin]]''']] [[Íomhá:Brian Merriman statue, Ennistymon.jpg|clé|mion|293x293px|dealbh, '''[[Inis Díomáin]]''']] == Saol == In [[Inis Díomáin]], Co. an Chláir, a rugadh Merriman agus deirtear gur bean de mhuintir Mhic Uilcín a mháthair, gur phós sí Merriman, saor cloiche siúlach a bhí ag obair sa cheantar. D’aistrigh siad go dtí [[an Fhiacail]] nuair a fuair an leasathair obair le déanamh in eastát Uí Eára sa Chathair. Ar ball bhí feirm bheag in aice [[Loch Gréine, Contae an Chláir|Loch Gréine]] ag Merriman. I dtaca na bliana [[1770]] bhí [[scoil scairte]] i b[[paróiste]] na [[An Fhiacail|Fiacaile]][[Scoil scairte|.]] Chaith sé isteach is amach le tríocha bliain ar fad le múinteoireacht. Ba bhocht an saol é. Níor phós sé go dtí tuairim 1787 agus Kathleen Collins (nó Cáit na Máistreása) ab ainm dá bhanchéile, más fíor. Rugadh beirt iníonacha dóibh, Mary i 1790 agus Catherine i 1795. Bhronn an Dublin Society dhá dhuais air i 1797 as an mbarra lín (línéadach) a bhí aige. Deirtear go raibh eagla air go bhfuadófaí na cailíní ar ball i ngeall ar an airgead a bhí aige féin agus gur aistrigh sé go Luimneach. <ref name=":0" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://researchrepository.ucd.ie/server/api/core/bitstreams/e562c20e-02ea-417a-be5b-c02b1e36f2c9/content|teideal=Brian Merriman: guth aonair?|údar=Ní Úrdail, Meidhbhín / ucd.ie|dáta=2008-07|dátarochtana=2025}}</ref> Tugann Risteárd Ó Foghlú cur síos dúinn ar shaol crua an mhúinteora:<blockquote>“Bhí an saol crua go leor ar mhúinteoirí scoile i dTuamhumhain le linn Bhriain agus tamall ina dhiaidh sin: ba chaol an tuarastal do bhí ag dul dóibh ó dhaltaí bochta na háite, i dtreo go mbíodh ar an máistir bannaí, dintiúirí, srl., do scríobh do dhaoine chun cur lena fháltas, agus is minic do b’éigin don bhfear bocht ramhan agus sluasad do tharraingt chuige chun réal do thuilleamh.”</blockquote>Fuair Merrimanbás i [[Luimneach]] ar an 27 Iúil,[[1805]]. Cuireadh é san Fhiacail. == Saothar == Trí chinn dá chuid [[Filíocht|dánta]] atá ar fáil anois, ''Cúirt an Mheáin Oíche'', ''an Macalla'', agus ''an Poitín''. == Féach freisin == * [[Cumann Merriman]] * [[Cúirt an Mheán Oíche|''Cúirt an Mheán Oíche,'']]<ref name=":1" /> == Naisc sheachtracha == * [http://www.showhouse.com/welcome.html ''Cúirt an Mheán Oíche'': an dán móide le haistriúchán don Bhéarla le Nollaig Ó Fathaigh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813090924/http://www.showhouse.com/welcome.html |date=2006-08-13 }} * [http://www.merriman.ie/ Cumann Merriman] (Dátheangach) * [http://www.youtube.com/watch?v=qW1qEu-iGpY ''Cúirt an Mheán Oíche''], ó [[1985]] ar [[RTE]] {le aisteoirí ó ''[[Amharclann na Mainistreach]]''}. == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Giolla Meidhre, Brian Mac}} [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Luimneach]] [[Catagóir:Básanna i 1805]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1749]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Chláir]] fr49m5ofii9h8kvj2qum845hjpddk92 Nioclás II na Rúise 0 7476 1321841 1320811 2026-07-27T18:57:46Z Richard Arthur Norton (1958- ) 67536 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Tsar Nicholas the second circa late 1800s.jpg]] → [[File:Nicholas II of Russia in 1899.jpg]] 1321841 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'é '''Nioclás II''' ([[Rúisis]]: '''Николай II''') ([[18 Bealtaine]], [[1868]] – [[17 Iúil]], [[1918]]) [[Sár]] deireanach na [[An Rúis|Rúise]]. Chaill sé a choróin sa bhliain [[1917]], tar éis [[Réabhlóid na Feabhra]], agus chuir [[Vlaidímír Leinín]] agus an páirtí [[Boilséiveach]] é chun báis sa bhliain 1918, i ndiaidh [[Réabhlóid Dheireadh Fómhair]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.coisceim.ie/reabhloid1.html|teideal=Réabhlóid na Rúise le Aindrias Ó Cathasaigh|work=www.coisceim.ie|dátarochtana=2023-03-14}}</ref> B'é an t-ainm iomlán a bhí air '''Nikolai Aleksandrovich Romanov''' (Rúisis: Николай Александрович Романов), ach thugtaí Nioclás II, Impire agus Uathlathaí na Rúise Uile. Tugadh na leasainmneacha '''Nioclás''' '''an Mairtíreach''' agus '''Nioclás Fuilteach''' air freisin. [[Íomhá:Nicholas II of Russia as a child with his mother.jpg|thumb|left|Lena mháthair sa bhliain 1870|358x358px]] [[Íomhá:Nicholas II of Russia in 1899.jpg|clé|mion|285x285px|1890idí]] [[Íomhá:Portrait of Czar Nicholas II.jpg|clé|mion|1898|368x368px]][[Íomhá:Family Nicholas II of Russia ca. 1914.jpg|mion|an [[teaghlach]] sa bhliain 1914|clé|220x220px]][[Íomhá:Nikolaus II. (Russland).jpg|clé|mion|1917 mar phríosúnaí|304x304px]] [[Íomhá:The late Czar and his family working in garden during internment at Tsarskoe-Selo 1917.jpg|clé|mion|220x220px|An Sár agus a chlann ag obair i Tsarskoe-Selo 1917]] == Tús a shaoil == Rugadh Nioclás i Tsarskoye Selo, [[Pushkin|Pushkin,]] sa Rúis sa bhliain 1868. B'iad Impire [[Alastair III]] agus a bhean chéile Banimpire [[Maria Fyodorovna]] (iar-Bhanphrionsa na [[An Danmhairg|Danmhairge]], Dagmar) a thuismitheoirí. B'é [[Alastair II]] a sheanathair, agus Maximilienne Wilhelmine Marie ó Hessen agus [[an Réin]] a sheanmháthair. Athair dian ab ea Alastair III, agus cheap sé go raibh Nioclás rófhaiteach. Fuair sé bás go tobann, agus dá thoradh sin, ní raibh Nioclás ullmhaithe an choróin a ghlacadh. Thit Nioclás i ngrá le Banphrionsa Alexandra (Alix) ó Hessen agus an Réin, ach ní raibh a athair sásta leis an mbean seo mar Bhanimpire. B'fhearr le hAlastair go bpósfadh sé banphrionsa ó rítheaghlach Orleans, ó bhí an Sár díreach i ndiaidh comhghuaillíocht nua a shocrú leis an bh[[An Fhrainc|Frainc]]. Sa deireadh, áfach, fuair Nioclás cead óna athair Alix a phósadh. == Sár == Fuair Nioclás an choróin sa bhliain [[1894]], agus phós sé Alexandra ar an [[26 Samhain|26ú lá de Mhí na Samhna]] sa Phálás Geimhridh. Saolaíodh cúigear páistí dóibh, mar atá, Olga, Tatiana, Maria, Anastasia, agus Alexei. Ní raibh tús maith ag Nioclás mar Shár, nó fuair míle duine bás ag an gcorónú i [[Moscó]], i dtubaiste [[Khodynka]]. Bhí fadhb aige lena mhac Alexei, a rugadh ar an [[12 Lúnasa|dóú lá déag de Mhí Lúnasa]] sa bhliain [[1904]]. B'é Alexei a bheadh ina Shár i ndiaidh a athar, ach fuair siad amach go raibh [[haemaifilia]] air. Galar contúirteach, ní raibh aon leigheas ann, agus d'fhaigheadh na hothair bás go hóg. Níor mhaith leis an lánúin Impiriúil scaoll a chur sna daoine, agus mar sin, ní dúirt siad a dhath faoi ghalar Alexei le haon duine taobh amuigh den teach. Bhí an Banimpire Alexandra ag éirí éadóchasach faoi Alexei. An manach rúndiamhrach a bhí ina cheanán ag an teaghlach Impiriúil, [[Grigori Rasputin]], thug sé le fios go raibh sé in ann maolú ar ghalar Alexei, agus cheap Alexandra gur tháinig an chabhair seo go díreach ó Dhia agus gur fear naofa a bhí i Rasputin. Mar sin, d'éirigh le Rasputin an-údarás a fháil i saol an Impire agus an-tionchar a imirt ar a chuid comhairlí polaitiúla. Níor thaitin seo le cách san Impireacht, agus bhí scéalta faoi Rasputin ag dul timpeall a tharraing míchlú ar an lánúin Impiriúil. == Réabhlóid == Bhris an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]] amach sa bhliain [[1914]], agus chuaigh Nioclás chun troda sa [[1915|chéad bhliain eile]]. Sa bhaile, áfach, thosaigh an chosmhuintir ag dul chun míshuaimhnis; bhí an [[geilleagar]] ag dul i laige, gan aon trácht ar an mbia a bheith ag rith gann. {{Main|Réabhlóid Fheabhra, 1917}} Briseadh an cath ar an arm i Mí an Mheithimh sa bhliain [[1916]], agus bhí tionchar dona ag an nuacht seo ar chúrsaí polaitíochta na tíre freisin. Ar feadh tamaill, b'í an Banimpire Alexandra a bhí i gceannas ar an tír, agus [[Grigoriy Rasputin|Rasputin]] ag tabhairt comhairle di. Chuaigh údarás Rasputin go mór mór isteach ar chuid mhór de na Rúisigh, agus sa deireadh thiar thall, dúnmharaíodh é. Bhí [[Cathair Pheadair]] lán lucht oibre agus [[saighdiúir]]í a chuaigh ar stailc, agus sa deireadh, bhris [[Réabhlóid na Feabhra]] amach sa bhliain [[1917]]. Bhí ar Nioclás an choróin a thabhairt suas. Leis an eachtra seo a cuireadh deireadh leis an rialtas Impiriúil sa Rúis, a bhí á rialú ag rítheaghlach Romanov le trí chéad bliain anuas. == Feallmharú == Chuir an [[Rialtas]] Sealadach nua Nioclás agus a chlann i bPálás Alastair in aice le [[Cathair Pheadair]]. I mí Lúnasa 1917, cuireadh go dtí an t[[An tSibéir|Sibéir]] iad, mar cheap [[Alexander Kerensky]], Príomh-Aire an Rialtais Shealadaigh, go mbeidís ní ba sábháilte ansin. B'ansin a bhí siad ag fanacht le linn [[Réabhlóid Dheireadh Fómhair]] freisin. Tar éis bhua [[Vlaidímír Leinín|Leinín]], tugadh go dtí [[Yekaterinburg]] iad, áit ina raibh an tArm Dearg agus na Boilséivigh láidir. San oíche 17 Iúil 1918, maraíodh an [[teaghlach]] ar fad, an Sár, a bhean agus a gcúigear clainne. == Féach freisin == * [[Réabhlóid Fheabhra, 1917]] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Ceannairí na Rúise}} {{DEFAULTSORT:Nioclás II}} [[Catagóir:Impirí na Rúise]] [[Catagóir:Frith-Ghiúdachas]] [[Catagóir:Daoine as Cathair Pheadair]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1868]] [[Catagóir:Básanna i 1918]] apbhrbe7fdbndnt8tyay9dhluurqr4x NÓS 0 16221 1321863 1321490 2026-07-28T00:15:16Z Taghdtaighde 60452 Roinnt nasc curtha leis 1321863 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán}} Is iris chultúir agus stíl mhaireachtála í '''''NÓS''''' a chlúdaíonn [[ceol]], [[scannánaíocht|scannáin]], taisteal, cúrsaí reatha, dearadh agus gníomhachas.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.gaelport.com/default.aspx?treeid=37&NewsItemID=3682 |teideal=Gaelport |dátarochtana=2018-03-17 |archivedate=2018-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180317231934/http://www.gaelport.com/default.aspx?treeid=37&NewsItemID=3682 }}</ref> Ba é [[Tomaí Ó Conghaile]], iar-leaseagarthóir le ''[[Lá Nua]]'' agus láithreoir le [[BBC]] Raidió Uladh, a bhunaigh ''NÓS'' agus bhí sé ina eagarthóir ar an iris ar feadh deich mbliana. Ceapadh [[Maitiú Ó Coimín]] mar eagarthóir i 2018<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/iar-iriseoir-le-tuairisc-ie-ceaptha-ina-eagarthoir-ar-nos-ie/|teideal=Iar-iriseoir le Tuairisc.ie ceaptha ina eagarthóir ar NÓS.ie|dáta=2018-01-12|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2023-10-12}}</ref> agus tháinig an Feirsteach, [[Conor Torbóid]], i gcomharbas air i 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/ni-mise-amhain-a-bheas-ar-stiuir-na-hirise-conor-torboid-ina-eagarthoir-nua-ar-nos/|teideal=‘Ní mise amháin a bheas ar stiúir na hirise’ - Conor Torbóid ina eagarthóir nua ar NÓS|údar=NÓS|dáta=2023-10-06|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2024-01-06}}</ref> == Ábhar == Is ‘iris chultúir agus stílmhaireachtála’ é ''NÓS'' a fhreastalaíonn go príomha ar dhaoine idir 18-34 bliain d’aois in Éirinn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/committee/dail/33/comhchoiste_na_gaeilge_na_gaeltachta_agus_phobal_labhartha_na_gaeilge/submissions/2022/2022-03-09_raiteas-tosaigh-maitiu-o-coimin-an-teagarthoir-nos_en.pdf|teideal=Cur i láthair / oireachtas.ie|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2022|dátarochtana=2025}}</ref> Is iomaí ábhar a scríobhann na hiriseoirí faoi, mar shampla cúrsaí reatha, gnéas, ceol, scannáin agus taisteal.{{Foinse}} 50:50 an cóimheá idir léitheoirí ban agus léitheoirí fear.<ref name=":1" /> In 2021, bhí 46% de léitheoirí ''NÓS'' san aoisghrúpa sin, tá 34% san aoisghrúpa 35-54, agus 20% san aoisghrúpa os cionn 55 bliana d’aois. Léirigh figiúirí léitheoireachta na hirise in 2021 gur sna Sé Chontae Fichead atá 54% na léitheoirí (méadú ar an 49% a bhí ann in 2020), bhí 24% sna Stáit Aontaithe, agus 10% sa ‘Ríocht Aontaithe’ lena n-áirítear na Sé Chontae. Ar na tíortha eile ba mhó a bhí léitheoirí ''NÓS'' iontu bhí [[Ceanada]], an [[An Bheilg|Bheilg]], an [[An Fhrainc|Fhrainc]], an [[An Ghearmáin|Ghearmáin]], an [[An Astráil|Astráil]], an [[An Ísiltír|Ísiltír]], agus an [[An Iorua|Iorua]].<ref name=":1" /> Thug tuairim is 47,000 duine uathúil cuairt ar an suíomh in 2017, méadaíodh an líon sin go 62,000 in 2018, go 69,000 in 2019 agus chomh hard le 92,000 i mbliain mhór na paindéime 2020. Léigh 72,000 duine an iris in 2021.<ref name=":1" /> Sa bhliain 2022, fuair ''NÓS'' £62,000 sa mbliain. Is é deontas [[Foras na Gaeilge|Fhoras na Gaeilge]] an t-aon teacht isteach rialta atá ag ''NÓS''. Bíonn deontais eile ar fáil ón g[[AnCiste Craoltóireachta|Ciste Craoltóireachta]] ó thuaidh anois is arís freisin.<ref name=":1" /> == Tionscnaimh == Bíonn duais speisialta [[Gradam NÓS (Scléip)|Gradam NÓS]] á bronnadh mar chuid de mhórchomórtas [[Scléip (comórtas)|Scléip]] as an "Amhrán Nuachumtha Is Fearr" sa chomórtas.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/cath-na-scleipeoiri/|teideal=Cath na Scléipeoirí|dáta=2 Feabhra 2017|work=NÓS|dátarochtana=2026-07-09}}</ref> I 2024 thosaigh ''NÓS'' ag déanamh urraíochta do chomórtas iriseoireachta do dhaoine faoi aois an 30 mar chuid de [[Comórtais Liteartha an Oireachtais|Chomórtais Liteartha an Oireachtais]].<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Áine Ní Dhonnaile]]|date=24 Feabhra 2026|title=An bhfuil tú réidh chun|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 2|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/02/24/an-bhfuil-tu-reidh-chun-peann-a-chur-le-par/}}</ref> == Stair == [[Lá Fhéile Pádraig]] 2008 a chuir [[Tomaí Rua Ó Conghaile]] an chéad eagrán den iris ''NÓS'' ar líne.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-iris-chultuir-nos-ag-ceiliuradh-15-bliain-inniu/|teideal=An iris chultúir NÓS ag ceiliúradh 15 bliain inniu|dáta=2023-03-17|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2023-10-12}}</ref> Foilsíodh an iris go míosúil, saor in aisce, ar an [[idirlíon]] ar dtús. Scaipeadh na chéad sé eagrán den iris mhíosúil a chuirtí le chéile i seomra suí an eagarthóra i mBéal Feirste go dtí gur aimsíodh tuairim is 400 síntiúsóir a thug an t-airgead a theastaigh leis an rud a chur i gcló den chéad uair i mí Dheireadh Fómhair na bliana 2008. Scaipeadh é ar na meáin shóisialta a bhí ann ag an am.<ref name=":0" /> Bhí ''NÓS'' ina shaorachán i mBéal Feirste ag an am agus é dírithe go príomha ar an gcathair sin, agus amantaí eile ar an gcuid eile de chúige Uladh.<ref name=":1" /> De réir a chéile bhí ''NÓS'' ar fáil i siopaí dála [[An Siopa Leabhar (CnaG)|An Siopa Leabhar]] i mBaile Átha Cliath. Ansin tháinig an nuachtán ''[[Gaelscéal]]'' ar an saol agus bhí socrú ann ''NÓS'' a chur isteach mar fhorlíonadh uair sa mhí. Fuarthas maoiniú ó [[Foras na Gaeilge|Fhoras na Gaeilge]] le leagan clóite a bhí níos téagartha a chur amach in 2012. Tháinig deireadh sách tobann le ''[[Gaelscéal]]'' in 2013 agus b’éigean do ''NÓS'' a bhealach féin a dhéanamh. Rinneadh athdhearadh ar an iris arís agus tosaíodh á foilsiú ar bhonn míosúil agus á scaipeadh i siopaí móra ar fud na hÉireann – Eason’s agus a leithéid san áireamh. Faoin am sin bhí dearcadh ruainne beag níos uile-Éireann ag ''NÓS'' ach níorbh fhéidir a dhéanamh gur iris Fheirsteach go príomha a bhí inti i gcónaí.{{Míshoiléir}}Bhí isteach is amach le míle cóip den iris chlóite á gceannach gach mí i gcaitheamh na mblianta sin. Bhronn Foras na Gaeilge conradh nua ar ''NÓS'' in 2014 le hiris ar líne a chur ar fáil. Rinne Foras na Gaeilge athstruchtúrú ar an gcóras maoinithe a bhí ann d’fhoilseacháin Ghaeilge in 2014 agus ghnóthaigh Rua Media (máthairchomhlacht ''NÓS'') an conradh le hiris ar líne do dhaoine óga a chur ar fáil. Tháinig méadú “mór millteach” ar líon na léitheoirí i ndiaidh don iris an suíomh nua idirlín a chur i bhfeidhm in 2015. Idir 2015-2023, bhí os cionn milliún cuairt tugtha ag 540,000 léitheoir ar ''NÓS'' ó foilsíodh na chéad ailt ar www.nos.ie ar an 15 Eanáir 2015.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Naisc sheachtracha == * Suíomh oifigiúil: [http://www.nos.ie/ nos.ie] == Féach freisin == * [[BLOC]] * ''[[Y Selar]]'' * ''[[Dàna]]'' (ar scor) == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:NOS, iris}} [[Catagóir:Láithreáin gréasáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Láithreáin gréasáin]] [[Catagóir:Irisí ceoil]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Irisí nuachta]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Forlíonta tréimhseachán Ghaeilge]] [[Catagóir:Forlíonta tréimhseachán]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] [[Catagóir:Ceol i 2008]] [[Catagóir:Míosacháin]] [[Catagóir:Saoracháin]] [[Catagóir:Béal Feirste]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2008]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2000í]] 55a2nawiby41uv8qc3i59ueyda1cx3j Aerfort Londain-Heathrow 0 22723 1321842 1101093 2026-07-27T21:07:06Z HugePsyduck 71876 Athscríobh iomlán 1321842 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:Heathrow Terminal 5 airside 020.JPG|300px|right|thumb|Críochfort 5, Heathrow]] Is é '''Aerfort Londain-Heathrow''' an t-aerfort is mó i gceantar [[Londain]], príomhchathair an [[Ríocht Aontaithe]]. Tá sé ar cheann de shé aerfort i gcentar Londain, chomh maith le Gatwick, Stansted, Luton, City agus Southend. Tá sé mar an bpríomh-bhunáit do [[British Airways]] agus Virgin Atlantic. I 2025, bhí 84,482,126 paisinéir ag Heathrow, rud a fhágann gurb é an t-aerfort is gnóthaí san Eoraip é de réir líon na bpaisnéirí. Osclaíodh an chéad aerpháirc ag Heathrow sa bhliain 1930. Osclaíodh an t-aerfort sa bhliain 1946, agus tá sé ag leathnú go seasta sna blianta ó shin. Sa lá atá inniu ann, tá ceithre chríochfort paisnéirí ann agus críochfort lasta amháin. Tá dhá rúidbhealach chomhthreomhara soir-siar ag Heathrow, agus tá pleananna ann an tríú rúidbhealach a thógáil chun achmhainn bhreise a chur leis an aerfort. ==Stair== Osclaíodh an chéad aerpháirc ag Heathrow sa bhliain 1930.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heathrow.com/company/about-heathrow/our-history|teideal=Our History {{!}} Heathrow|language=en-GB|work=Heathrow Airport|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Ní aerfort tráchtála a bhí ann ar dtús, mar bhí príomhaerfort paisnéirí Londain i Croydon ag an am. Le linn [[An Dara Cogadh Domhanda]], úsaidtear an t-aerfort ag an RAF le haghaidh eitiltí míleata, ach ní raibh sé ina bhunáit mhór don RAF. Tar éis an cogadh, cinneadh Heathrow a leathnú bheith an príomhaerfort paisnéirí i Londain. Osclaíodh an t-aerfort sa bhliain 1946, leis an ainm Aerfort Londain. Sna blianta tosaigh, úsaideadh pubail agus foirgnimh réamhdhéanta mar chríocfoirt paisnéirí. Faoi na 1950idí, bhí sé rúidbhealach ann i gcruth réalta. I 1955, d'oscail an [[Eilís II na Ríochta Aontaithe|Bhanríon Eilís II]] an chéad chríochfort paisnéirí buan ag an aerfort. Suite i lár shuíomh an aerfort, Foirgneamh Europa a tugadh air. Athainmníodh é ina dhiadh sin mar Chríochfort 2. I 1961, osclaíodh chríocfort eile, ar a dtugtar Foirgneamh an Aigéin. Athainmníodh é ina dhiadh sin mar Chríochfort 3. I 1966, athainmníodh an t-aerfort mar Aerfort Londain Heathrow chun mearbhall le haerfoirt eile i gceantar Londain a sheachaint. I 1968, osclaíodh Críochfort 1. Ag an am seo, athainmníodh na chríochfoirt eile mar Críochfort 2 agus Críochfort 3. Sna 1970idí, rinneadh formhór na rúidbhealaí níos lú a thiontú ina bhealaí tacsaí. Díríodh oibríochtaí ar an dá rúidbhealach soir-siar, suite ó thuiadh agus ó dheas de na foirgnimh críochfoirt, a leathnaíodh chun freastal ar scairdeitleáin mhóra cosúil leis an Boeing 747. I 1977, síneadh an líne Piccadilly don [[London Underground]] go Heathrow, ag nascadh an aerfoirt le Lár Londain ar iarnród. I 1986, osclaíodh Críochfort 4. Murab ionann agus na críochfoirt roimhe seo, ní raibh sé suite idir na dhá rúidbhealach an aerfoirt. Bhí sé suite ó dheas ón rúidbhealach theas. Tógadh stáisiúin Underground agus bóithre nua chun freastal ar an críochfort. I 1998, tógadh iarnród eile go Heathrow. D'fhreastail traenacha Heathrow Express ar seo, ag nascadh an aerfoirt go Staisiúin Paddington i gcathair London. I 2008, osclaíodh Críochfort 5. Suite siar ón aerfort, idir na dhá rúidbhealach, dearadh an críochfort le bheith ina phríomh-mhol do Brisith Airways. Bhí a stáisiúin iarnród agus a stáisiúin Tiúb féin aige, chomh maith le naisc bóthair leis an mótarbhealach M25. I 2009, dhún an sean Críochfort 2. Tógadh Críochfort 2 nua ar an láthair céanna, agus d'oscail é i 2014. I 2015, dhún Críochfort 1 chun freastal ar leathnú Críochfort 2. D'oscail an leathnú seo i 2019. Le linn phaindéim Covid-19, dúnadh Críochfort 3 agus Críochfort 4 go sealadach, agus cuireadh oibríochtaí aon-rúidbhealaigh i bhfeidhm ar feadh roinnt míonna le linn 2020. Atosaíodh gnáthoibríóchtaí faoi 2022. ==Críochfoirt== ===Críochfort 2=== Osclaíodh an chéad Críochfort 2 i 1955, ar a dtugtaí ar dtús an Foirgneamh Europa. Bhí sé in aice le Foirgneamh na Banríona, ina bhí oifigí aerlíne. Dúnadh an críochfort seo sa bhliain 2009, leagadh é i 2010, agus tógadh críochfort nua in áit. Osclaíodh an Críochfort 2 nua i 2014, ar a dtugtar Críochfort na Banríona. Is é an críóchfort is nua ag Heathrow é. Tá dhá foirgneamh sa chríochfort: an phríomhfhoirgneamh T2 agus foirgneamh satailíte T2B. Tá an dá fhoirgneamh ceangailte le tollán faoi thalamh le cosáin ghluaiste. Go ginearálta, úsáideann eitiltí gearra-achair laistigh den Eoraip an phríomhfoirgneamh, agus úsaídeann eitiltí fad-achair an foirgneamh satailíte. Úsáideann [[Aer Lingus]] Críochfort 2, mar tá sé ar cheann de dhá chríocfort ag Heathrow (Is é Críochfort 5 an ceann eile) ar féidir leo freastal ar eitiltí intíre ón Ríocht Aontaithe agus ar eitiltí sa [[Comhlimistéar taistil|Chomhlimistéar Taisteal]]. Is cuid de Star Alliance formhór na n-aerlínte eile ag an gcríochfort, mar shampla [[Lufthansa]], United, agus cinn eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://mile5.co.uk/heathrow-terminal-2-guide-2026/|teideal=Heathrow Terminal 2 (Queen's Terminal) Guide 2026: Insider Tips|údar=Ian Silva|dáta=2026-01-16|language=en-US|work=MILE5|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> ===Críochfort 3=== Osclaíodh Críochfort 3 i 1961, ar a dtugtar an Críochfort Aigéanach. Is é an críochfort oibriúcháin is sine san aerfort é. Dearadh é chun freastal ar eitiltí fad-achar d'aerlínte éagsúla. Tá an críochfort leathnaithe arís agus arís eile ó osclaíodh é. Sa lá atá inniu ann, freastalaíonn Críochfort 3 ar réimse leathan aerlínte éagsúla. Is é an príomhbhunús é do Virgin Atlantic agus a chomphpháirtí Delta. Úsáideann roinnt eitiltí British Airways agus aerlínte Oneworld eile é. Úsáideann Emirates agus roinnt aerlínte fad-achar é freisin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://mile5.co.uk/heathrow-terminal-3-guide-2026/|teideal=Heathrow Terminal 3 Guide {{!}} Expert Tips|údar=Ian Silva|dáta=2026-01-24|language=en-US|work=MILE5|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> ===Críochfort 4=== Osclaíodh Críochfort 4 i 1986. Murab ionann agus na críochfoirt roimhe seo, ní raibh sé suite idir na dhá rúidbhealach an aerfoirt. Bhí sé suite ó dheas ón rúidbhealach theas. Úsáidtear an Críochfort ag roinnt aerlínte ón comhaontas Skyteam, [[Air France]] agus KLM san áireamh, chomh maith le haerlínte eile cosúil le Qatar Airways agus Etihad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://mile5.co.uk/heathrow-terminal-4-guide-2026/|teideal=Heathrow Terminal 4 Guide {{!}} Updated Late April|údar=Ian Silva|dáta=2026-01-24|language=en-US|work=MILE5|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> ===Críochfort 5=== Osclaíodh Críochfort 5 i 2008. Tá sé suite idir na dhá rúidbhealach ar thaobh thiar an aerfoirt. Is é Críochfort 5 an príomhbhunáit do British Airways, agus úsáideann Iberia é freisin. Tá trí fhoirgneamh sa chríochfort: an phríomhfhoirgneamh (T5A) agus dhá fhoirgneamh satailíte (T5B agus T5C). Tá na foirgnimh satailíte ceangailte leis an bpríomhchríocfort le traein uathoibrithe, chomh maith le tolláin coise. Go ginearálta, úsáideann eitiltí gearra-achair laistigh den Eoraip T5A, agus úsaídeann eitiltí fad-achair T5B agus T5C.<ref>{{Lua idirlín|url=https://mile5.co.uk/heathrow-terminal-5-guide-2026/|teideal=Heathrow Terminal 5 Guide 2026|údar=Ian Silva|dáta=2026-01-12|language=en-US|work=MILE5|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Tá a naisc bóthair féin ag an críochfort leis an mótarbhealach M25, chomh maith lena stáisiúin traenach agus stáisiúin Tiúb féin. Tá córas iompair thapa pearsanta aige fresin, ar a dtugtar an Heathrow Pod, ag naisc an críochfort le ceann dá charrchlóis fhadtéarmacha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heathrow.com/transport-and-directions/heathrow-parking/heathrow-pod-parking-terminal-5|teideal=Heathrow Pod Parking at Terminal 5 {{!}} Heathrow {{!}} Heathrow|language=en-GB|work=Heathrow Airport|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> ===Iar-Chríochfort 1=== Osclaíodh Críochfort 1 i 1968. Úsáideadh é ag aerlínte éagsúla, British Airways agus British Midland International (BMI) san áireamh, go dtí gur cheannaigh BA BMI in 2012. Ba eitiltí gearra-achair laistigh den Eoraip formhór na n-eitiltí ón chríocfort. D'úsáid Aer Lingus an críochfort freisin, mar bhí sé an críochfort amháin a d'fhéadfadh freastal ar eitlití intíre na Ríochta Aontaithe agus ar eitlití sa Limistéar Taistil Choiteann sular osclaíodh Críochfort 5. Uaireanta, tugadh an "Míle Glas" ar an limistéar geata a d'úsáid Aer Lingus mar gheall ar an siúlóid fhada idir é agus an príomhfhoirgneamh críochfoirt.<ref>{{Lua idirlín|url=https://economyclassandbeyond.boardingarea.com/2014/10/25/heathrow-terminal-1-empties-more-ba-dublin-and-belfast-services-switch-terminal/|teideal=Heathrow Terminal 1 empties more - BA Dublin and Belfast services switch terminal|údar=Kevincm|dáta=2014-10-25|language=en-US|work=Economy Class & Beyond|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Dhún Críochfort 1 in 2015, agus leagadh cuid de chun Críochfort 2 a leathnú. D’fhan codanna áirithe de Chríochfort 1 ina seasamh go dtí 2026, nuair a leagadh iad chun Críochfort 2 a leathnú tuilleadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heathrow.com/heathrow-blog/end-of-an-era-demolition-of-terminal-1|teideal=End of an era: Demolition of Terminal 1 {{!}} Heathrow|dáta=2026-04-29|language=en-GB|work=Heathrow Airport|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> ==Aerthrácht== Sa bhliain 2025, bhí 84,482,126 paisnéirí ag Heathrow, rud a fhágan gurb é an t-aerfort is gnóthaísan Eoraip é de réir líon na bpaisnéirí. Ba é an seachtú haerfort ba gnóthaí ar domhan é agus an dara haerfort ba ghnóthaí de réir líon na bpaisnéirí idirnáisiúnta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://aci.aero/2026/04/14/worlds-busiest-airports-revealed-in-latest-global-rankings/|teideal=World’s busiest airports revealed in latest global rankings {{!}} ACI World|dáta=2026-04-14|language=en-US|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Ba iad na bealaí idirnáisiúnta ba ghnóthaí ná Nua Eabhrac (JFK), Dubai, Doha, Baile Átha Cliath agus Deilí. Ba iad na bealaí intíre ba ghnóthaí ná Dún Éideann, Glaschú, Béal Féirste (Cathair), Manchain agus Aberdeen.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.caa.co.uk/data-and-analysis/uk-aviation-market/airports/uk-airport-data/uk-airport-data-2025/annual-2025/|teideal=Annual airport data 2025 {{!}} UK Civil Aviation Authority|work=www.caa.co.uk|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> ==Iompair== ===Iarnród=== Tá trí sheirbhís traenach éagsúla ag freastal ar Heathrow, a leanann dhá bhealach éagsúla go lár Londain. Ritheann an Heathrow Express gan stad ó Stáisiúin Paddington i lár Londain go Críochfort 2 agus 3, ag leanúint ar aghaidh go Críochfort 5. Tá traein ann gach 15 nóiméad le h-am taistil 15 nóiméad ó Paddington go Críochfort 2 agus 3, nó 21 nóiméad go Críochfort 5. Is féidir le paisnéirí Críochfort 4 a shroicheadh trí úsáid a bhaint as traenacha Líne Elizabeth ó Chríochfoirt 2 agus 3.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heathrowexpress.com/timetable|teideal=Timetable {{!}} Heathrow Express|work=www.heathrowexpress.com|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Ritheann an Líne Elizabeth seirbhísí le stadanna ar an mbealach céanna leis an Heathrow Express ó Heathrow go Paddington, ag leanúint ar aghaidh faoi lár Londain go Coill na Mainistreach agus Shenfield. Tá sé thraein san uair ann, ceither cinn ag tosú ag Críochfort 4 agus dhá cheann ag tosú ag Críochfort 5, agus iad go léir ag freastal ar Chríocfort 2 agus 3 ar an mbealach. Tógann traenacha thart ar 35 nóiméad chun lár Londain a bhaint amach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tfl.gov.uk/modes/elizabeth-line/getting-to-and-from-heathrow-on-the-elizabeth-line|teideal=Getting to and from Heathrow on the Elizabeth line|údar=Transport for London {{!}} Every Journey Matters|language=en-GB|work=Transport for London|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Ritheann an líne Piccadilly don London Underground ón aerfort go Cockfosters tríd lár Londain. Freastalaíonn na traenacha go léir ar Chríochfort 2 agus 3, agus freastalaíonn traenacha malartacha ar Chríochfort 4 agus ar Chríocfort 5. Tógann traenacha thart ar 50 nóiméad chun lár Londain a bhaint amach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heathrow.com/transport-and-directions/by-rail-or-train/london-underground|teideal=Travelling on the London Underground to Heathrow Airport {{!}} Heathrow {{!}} Heathrow|language=en-GB|work=Heathrow Airport|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Is féidir le paisnéirí taobh tíre aon cheann de na traenacha seo a úsáid chun aistriú idir críochfoirt saor in aisce.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heathrow.com/at-the-airport/airport-maps/travel-between-terminals|teideal=Travel between terminals {{!}} Heathrow|language=en-GB|work=Heathrow Airport|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Aistríonn paisnéirí taobh an aeir idir críochfoirt ag bain úsaide as busanna aistrithe tiomnaithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.heathrow.com/connecting-flights|teideal=Connecting flights {{!}} Heathrow|language=en-GB|work=Heathrow Airport|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> ===Bus agus cóiste=== Tá stáisiúin bus Heathrow Central suite i limistéár an chríocfoirt lárnaigh, idir Críochfort 2 agus 3. Frestalaíonn busanna Londain agus seirbhísí cóiste fad-achair arna n-oibriú ag cuideachtaí éagsúla air. Tá stáisiúin bus suite ag Críochfort 4 agus Críochfort 5 freisin. ===Bóthar=== Tá an t-aerfort gar do na motarbhealaí M4 agus M25. Tá Críochfort 2 agus 3 nasctha don M4 le tollán faoin rúidbhealach thuaidh. Tá rochtain dhíreach ag Críochfort 5 ar an M25. Tá Críochfort 4 suite in aice leis an mbóthar A30. Tá carrchlósanna atá á reáchtáil ag an aerfort ar fáil in aice leis na críochfoirt go léir. Tá limistéir titim amach agus seirbhísí tacsaí ar fáil ag gach críóchfort freisin. ==Leathnú sa todhchaí== ===Tríú rúidbhealach=== Tá moltaí ann le haghaidh rúidbhealach nua ag Heathrow ó foilsíodh an páipéar bán ar Thodhchaí an Aeriompair in 2003.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.uk/government/publications/the-future-of-air-transport|teideal=[Withdrawn] The future of air transport|dáta=2018-03-05|language=en|work=GOV.UK|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Tá conspóid bainte amach ag na moltaí seo de réir an méid ceannaigh agus scartála maoine a bheadh riachtanach, agus an torann agus tionchar comhshaoil a bhaineann le trácht breise aeir. Ó 2026, thug rialtas na Ríochta Aontaithe a thacaíocht do thogra ón aerfort chun rúidbhealach nua a thógáil ó thuaidh agus siar don rúidbhealach thuaidh reatha.<ref>{{Cite news|url=https://news.sky.com/story/heathrow-airports-49bn-third-runway-plan-chosen-by-government-13475174|teideal=Heathrow Airport's £33bn third runway plan chosen by government|language=en-GB|work=Sky News|dátarochtana=2026-07-27}}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.heathrow.com/expansion/about-expansion|teideal=Heathrow's third runway - our plan and story {{!}} Heathrow|language=en|work=Heathrow Airport|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> Bheadh gá le go leor tithe a cheannach agus a leagan i sráidbhailte Harmondsworth agus Sipson agus ar Bóthar Bath. Thrasnóidh an rúidbhealach an mótarbhealach M25, a chuirfí i dtollán faoi. Níl cead pleanála ag an bplean ó 2026. ===Leathnú críochfoirt=== Airíear le pleananna leathnaithe Heathrow pleananna chun dhá foirgneamh satailíte nua a fhorbairt ag Críochfort 5: T5XW and T5XN. Bheadh siad seo ceangailte leis an bpríomhfhoirgneamh críochfoirt le traenach uathoibrithe. Tá foirgnimh satailíte breise beartaithe do Chríocfort 2 freisin. Chuirfeadh cuid díobh seo ionad an Chríochfoirt 3 atá ann faoi láthair.<ref name=":0" /> ===Naisc iarnród breise=== Téann na bealaí iarnróid go léir ó Heathrow soir i dtreo lár Londain. Tá pleananna éagsúla déanta maidir le naisc iarnród idir an t-aerfort agus ceantair siar agus ó dheas ón aerfort. Áirítear leo seo an Cur Chuige Iarnróid an Iarthair go Heathrow, a cheanglódh an t-aerfort le Príomhlíne an Iarthair Mhóir,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.firstco.uk.com/case-study/western-rail-link-to-heathrow/|teideal=Firstco » Western Rail Link to Heathrow {{!}} Firstco|work=www.firstco.uk.com|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> agus an Iarnród Theas Heathrow,<ref>{{Lua idirlín|url=https://heathrowrail.com/|teideal=Home|language=en-GB|work=Heathrow Southern Railway|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> a cheanglódh an t-aerfort le línte iarnróid fo-uirbeacha in iardheisceart Londan. Tá dhá ardán neamhusáidte sa stáisúin traenach ag Críochfort 5 a d'fhéadfaí a úsáid do na seirbhísí seo.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/news/transport/inside-heathrows-biggest-secret-the-huge-ghost-train-station-under-terminal-5-a3186236.html|teideal=There's a secret train station under Heathrow's Terminal 5|údar=Tom Marshall|dáta=2016-02-22|language=en|work=The Standard|dátarochtana=2026-07-27}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Aerfoirt]] 2dak4jt3g56rvjlgbxgpk8ymgrvwmcf Innti 0 27148 1321853 1303858 2026-07-27T23:25:55Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1321853 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán}} [[Irisleabhar|Iris]] [[Filíocht|filíochta]] [[An Ghaeilge|Gaeilge]] ab ea '''''Innti''''', ina raibh véarsaíocht, aistí critice, léirmheasanna agus ealaín fhísiúil. Gluaiseacht liteartha a bhí ann chomh maith, agus is iad [[Nuala Ní Dhomhnaill]], [[Liam Ó Muirthile]], [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]], [[Gabriel Rosenstock]] is mó a shamhlaítear léi. Bhí baint ag [[Louis de Paor]] leis an iris tar éis a hathbheoite. Déantar tagairt dóibh go minic mar ''an grúpa Innti'', a raibh an tiomantas céanna acu d'athnuachan fhilíocht na Gaeilge ó fhoinsí éagsúla cultúir sna 1960idí agus 1970idí. [[Íomhá:The Quad, UCC, Cork - panoramio.jpg|mion|clé|[[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]]]] [[Íomhá:Gabriel Rosenstock.jpg|clé|mion|[[Gabriel Rosenstock]]]] === Gluaiseacht === Díreach ar nós [[Seán Ó Ríordáin|Sheáin Uí Ríordáin]] rompu, bhí filí Innti ag iarraidh talamh nua a bhriseadh. Bhí dúil acu i bhfilí beat Meiriceánacha mar [[Jack Kerouac]] agus [[Allen Ginsberg]] agus fiú amháin in amhránaithe mar [[Bob Dylan]]. Theastaigh uathu an fhilíocht a thabhairt amach as an leabharlann agus an seomra plúchta léachta. Ba mhinic iad ag léamh a gcuid dánta ag ócáidí poiblí agus slua mór daoine i láthair, slua chomh mór le 1000 duine ag ceann amháin acu.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/documents/2019-08/Duchas_Acmhainn_an_Scolaire_Book.pdf|teideal=Dúchas / Gaeilge na Sraithe Sóisearaí (T1)|údar=[[Antain Mac Lochlainn]], [[Siuán Ní Mhaonaigh]]|dáta=2019|dátarochtana=2024|archivedate=2024-05-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240530193345/https://www.cogg.ie/wp-content/documents/2019-08/Duchas_Acmhainn_an_Scolaire_Book.pdf|work=[[COGG|cogg.ie]]}}</ref> === '''Iris''' === Mic léinn ó [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|UCC]] a bhunaigh an iris Innti i Márta [[1970]] mar mhórbhileog filíochta, agus d'athbhunaigh Michael Davitt é mar iris sa bhliain [[1980]], ar dhuine de na comhbhunaitheoirí bunaidh a bhí ann. Chabhraigh an iris le haird an phobail a tharraingt ar obair scata filí óga a raibh baint acu leis an ollscoil. == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:INNTI| ]] [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Filíocht]] [[Catagóir:Irisí liteartha]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Gaeilge]] [[Catagóir:Irisí Éireannacha]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1970]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1970í]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1980]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1980í]] {{Meáin mac léinn in Éirinn}} 5c7x8y944xgg9zn52vlo0mk2vbqim9u BBC Alba 0 30752 1321858 1085791 2026-07-27T23:38:22Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis 1321858 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Craolann''' BBC Alba''' (nó ''BBC Gàidhlig'') cláir i n[[Gaeilge na hAlban]], ó ''[[Dotaman]]'' go ''[[Eòrpa]]'' agus ó ''[[Dè a-nis]]'' go ''[[Air ais air an Ran Dan]]''. Bíonn BBC Alba freagrach as stáisiún [[raidió]] náisiúnta na [[Albain|hAlban]] [[BBC Radio nan Gàidheal]].<ref>http://www.bbc.co.uk/radionangaidheal/</ref> Bíonn BBC Alba freagrach freisin go comhpháirteach le [[MG Alba]] as an cainéal teilifíse i nGaeilge na hAlban, ar a dtugtar freisin BBC Alba. I mí Iúil sa bhliain 2008, sheol BBC Alba suíomh gréasáin seirbhís nuachta a cheangal le seoladh a chainéal teilifíse digití.<ref>http://www.bbc.co.uk/alba/</ref> == Féach freisin == * [[Naidheachdan a' BhBC]] * [[BBC Radio nan Gàidheal]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == *[https://www.bbc.com/alba Suíomh BBC Alba, arna rochtain ar 23 M.F. 2018] [[Catagóir:BBC]] [[Catagóir:Gaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Stáisiúin teilifíse na Breataine]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1985]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1980í]] seayo6zihobhyrltwsejik8fb9pykho Teimpléad:Strictly Come Dancing 10 64475 1321883 1285415 2026-07-28T09:47:05Z ~2026-42056-92 76000 1321883 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Strictly Come Dancing |state = |title = [[Strictly Come Dancing]] |bodyclass = hlist |titlestyle = background:#cc2222 |above = |groupstyle = background:#ffbb99 |group1 = Sraith |list1 = [[Strictly Come Dancing (sraith 1)|1]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 2)|2]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 3)|3]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 4)|4]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 5)|5]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 6)|6]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 7)|7]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 8)|8]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 9)|9]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 10)|10]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 11)|11]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 12)|12]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 13)|13]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 14)|14]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 15)|15]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 16)|16]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 17)|17]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 18)|18]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 19)|19]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 20)|20]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 21)|21]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 22)|22]] • [[Strictly Come Dancing (sraith 23)|23]] |group2 = Buaiteoirí |list2 = [[Natasha Kaplinsky]] • [[Jill Halfpenny]] • [[Darren Gough]] • [[Mark Ramprakash]] • [[Alesha Dixon]] • [[Tom Chambers]] • [[Chris Hollins]] • [[Kara Tointon]] • [[Harry Judd]] • [[Louis Smith]] • [[Abbey Clancy]] • [[Caroline Flack]] • [[Jay McGuiness]] • [[Ore Oduba]] • [[Joe McFadden]] • [[Stacey Dooley]] • [[Kelvin Fletcher]] • [[Bill Bailey]] • [[Rose Ayling-Ellis]] • [[Hamza Yassin]] • [[Ellie Leach]] • [[Chris McCausland]] • [[Karen Carney]] |group3 = Eile |list3 = [[Strictly Come Dancing: It Takes Two|It Takes Two]] |below = }} 0xkf2x9o20urp4ndew187p3w1mandez 285 (uimhir) 0 70968 1321823 1289934 2026-07-27T15:19:57Z ~2026-41858-22 75981 Removed redirect to [[280 (uimhir)]] 1321823 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Uimhir}} Is é '''285''' [[uimhir nádúrtha]] tar éls [[284 (uimhir)|284]] augs roimh [[286 (uimhir)|286]]. {{Uimhir}} {{stumpa}} [[Catagóir:Slánuimhreacha]] ghyn2v6drhtk9lmtywz4htsyiuofdul Úsáideoir:An Sionnach Rua 2 75722 1321807 1321722 2026-07-27T12:52:34Z An Sionnach Rua 29036 /* Dúlra */ 1321807 wikitext text/x-wiki '''Leathanach Úsáideora An Sionnach Rua''' Is as Tamhlacht Mhaolruain dhom ó dhúchas. Níor tógadh leis an Ghaeilig mé ach is mór an chabhair a bhí inti dhom im shaol ó thosaigh mé á foghlaim. D'fhoghlaim mé mo chuid Gaeilge ar an scoil agus bhain mé bunchéim amach sa Nua-Ghaeilge agus sna Léinn Ghearmáinise is Máistreacht Ghairmiúil san Oideachas ina diaidh sin. Tá canúint mheasctha agam, a bhfuil rianta de Ghaeilge Chonamara agus de Ghaeilge Uladh le brath inti chomh maith le rianta beaga bídeacha den eolas a bhí le fáil faoin chanúint thréigthe a labhraíodh i mo cheantar dúchais. Bainim úsáid as an chaighdeán oifigiúil agus mé i mbun eagarthóireachta ar an tsuíomh seo agus nuair a bhím ag cruthú ábhar di chomh maith. Tá suim ar leith agam sa teangeolaíocht, sa dúlra, sna healaíona comhraic agus sa tíreolaíocht agus is ar leathanaigh a bhaineann leis na téamaí seo a fheicfidh tú mo lorg as seo amach. == Teimpléid == [[Teimpléad:Harvnb]] [[Teimpléad:Fráma íomhá]] == Teangeolaíocht == == Dúlra == [[Cruidín ceiriúlach]] [[Cruidín crainn]] * [[Cúcabarra]] *#[[Cúcabarra breac]] *#[[Cúcabarra sluasaidghobach]] *#[[Cúcabarra tarr-ruadhonn]] *#[[Cúcabarra gáiriteach]] *#[[Cúcabarra gormeiteach]] [[Spioróg mhór ruadhonn]] [[Tíogar]] == Ealaíon Comhraic == == Tíreolaíocht == [[Leasríocht na n-Oileán Arú]] {{Babel-4|ga-3|en-3|de-3|gd-1|}} == Le déanamh sa todhchaí == Chun tacú le Teimpléad:Fráma íomhá * Teimpléad:Superimpose * Teimpléad:Magnify icon l6ma8c2hqgvxrm81kq4i0fpm63so7qb 1321895 1321807 2026-07-28T10:46:29Z An Sionnach Rua 29036 1321895 wikitext text/x-wiki '''Leathanach Úsáideora An Sionnach Rua''' Is as Tamhlacht Mhaolruain dhom ó dhúchas. Níor tógadh leis an Ghaeilig mé ach is mór an chabhair a bhí inti dhom im shaol ó thosaigh mé á foghlaim. D'fhoghlaim mé mo chuid Gaeilge ar an scoil agus bhain mé bunchéim amach sa Nua-Ghaeilge agus sna Léinn Ghearmáinise is Máistreacht Ghairmiúil san Oideachas ina diaidh sin. Tá canúint mheasctha agam, a bhfuil rianta de Ghaeilge Chonamara agus de Ghaeilge Uladh le brath inti chomh maith le rianta beaga bídeacha den eolas a bhí le fáil faoin chanúint thréigthe a labhraíodh i mo cheantar dúchais. Bainim úsáid as an chaighdeán oifigiúil agus mé i mbun eagarthóireachta ar an tsuíomh seo agus nuair a bhím ag cruthú ábhar di chomh maith. Tá suim ar leith agam sa teangeolaíocht, sa dúlra, sna healaíona comhraic agus sa tíreolaíocht agus is ar leathanaigh a bhaineann leis na téamaí seo a fheicfidh tú mo lorg as seo amach. == Teimpléid == [[Teimpléad:Harvnb]] [[Teimpléad:Fráma íomhá]] [[Teimpléad:WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tréimhse]] == Teangeolaíocht == == Dúlra == [[Cruidín ceiriúlach]] [[Cruidín crainn]] * [[Cúcabarra]] *#[[Cúcabarra breac]] *#[[Cúcabarra sluasaidghobach]] *#[[Cúcabarra tarr-ruadhonn]] *#[[Cúcabarra gáiriteach]] *#[[Cúcabarra gormeiteach]] [[Spioróg mhór ruadhonn]] [[Tíogar]] == Ealaíon Comhraic == == Tíreolaíocht == [[Leasríocht na n-Oileán Arú]] {{Babel-4|ga-3|en-3|de-3|gd-1|}} == Le déanamh sa todhchaí == Chun tacú le Teimpléad:Fráma íomhá * Teimpléad:Superimpose * Teimpléad:Magnify icon pz5m2gv4y28krlsdletn8bdqpqq9cbq Bill Oddie 0 92368 1321808 1265176 2026-07-27T13:07:55Z Conradder 34685 bás 1321808 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'[[aisteoir]] [[Sasana]]ch é '''William Edgar Oddie''' a rugadh ar an [[7 Iúil]] [[1941]] i [[Rochdale]], [[Lancashire]]. Fuair sé bás ar 25 Iúil 2026.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Wildlife presenter and Goodies star Bill Oddie dies|url=https://www.rte.ie/entertainment/2026/0727/1585263-wildlife-presenter-and-goodies-star-bill-oddie-dies/|date=2026-07-27|language=en|first=|journal=RTÉ}}</ref> == Naisc sheachtracha == * == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol-beath}} {{DEFAULTSORT:Oddie, Bill}} [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1941]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Éaneolaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] o433ota7363j1ewwflos3duc601mkg0 Skylley Maayl 0 92731 1321874 1083159 2026-07-28T07:33:15Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1321874 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Paróiste ([[Manainnis]]: ''skeerey'') in [[Oileán Mhanann]] is ea '''Skylley Maayl''' ([[Béarla]]: ''Michael''). Síneann sé ó [[Glion Cam]] sa deisceart go dtí [[Orrisdale]] sa tuaisceart, agus ó [[Eairee Horkill]] san oirthear siar go dtí [[Muir Éireann]]. Is é 33.9 km² achar an pharóiste, agus tá 1,640 duine ina gcónaí ann de réir dhaonáireamh 2006. Is é [[Balley Keeill Vaayl]] an baile is mó, suite i dtuaisceart an pharóiste. == Kianglaghyn mooie == * [https://www.michael.gov.im/ Coimisinéirí Skylley Maayl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808232254/http://www.michael.gov.im/ |date=2020-08-08 }} {{Manainn}} [[Catagóir:Paróistí Oileán Mhanann]] l6ramm597gf6d5hzz16d973cr7000ww Acht na mBeithíoch, 1663 0 94077 1321819 1086618 2026-07-27T14:55:38Z TGcoa 21229 1321819 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:George Villiers, 2nd Duke of Buckingham.jpg|mion|271x271px| Seoirse Villiers, 2ú Diúc Buckingham]] [[Íomhá:Peter Lely (1618-1680) (style of) - James Butler (1611–1688), 1st Duke of Ormonde, in Garter Robes - 1171123 - National Trust.jpg|mion|272x272px|Séamas Buitléar, Diúc Urumhan, [[Príomhghobharnóir na hÉireann|Ard-Leifteanant na hÉireann]]]] [[Íomhá:WH 1st Earl of Clarendon.png|mion|263x263px|Edward Hyde, Iarla Clarendon]] Ar an [[27 Iúil]] [[1663]], :rith [[Teach Theachtaí Shasana|Parlaimint Shasana]] “'''Acht na mBeithíoch, 1663'''”. (nó Navigation Act i mBéarla<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cf. Navigation Acts (27 iúil 1663)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Navigation_Acts&oldid=968700319|journal=Wikipedia|date=|language=en|author=Tá an reachtaíocht casta is cosúil ...|volume="An Act for increase of Shipping, and Encouragement of the Navigation of this Nation" ǃ|issue=}}</ref>) Chuir an tAcht cosc ar easpórtáil na mbeithíoch ó [[Éire|Éirinn]] go [[Sasana]] idir 1 Iúil agus 20 Nollaig gach bliain.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Anglo-Irish Livestock Trade of the Seventeenth Century|url=http://www.jstor.org/stable/30005575|journal=Irish Historical Studies|date=1973|issn=0021-1214|pages=489–523|volume=18|issue=72|author=Donald Woodward}}</ref> Tugadh isteach srianta i bhfad níos doichte in 1667. Bhí srianadh [[Trádáil|trádála]] ar earraí eile ([[olann]] mar shampla) i dtrátha an ama chéanna. Thit an tóin as an margadh; thit praghsanna na m[[Bó|bullán]] in Éirinn breis agus 50% mar shampla.<ref>{{Lua idirlín|url=https://celt.ucc.ie/published/E900040/text004.html|teideal=History of the Commercial and Financial Relations between England and Ireland from the Period of the Restoration, Caibidil 3|údar=Alice Effie Murray|dáta=|work=celt.ucc.ie|dátarochtana=2020-07-27}}</ref> Bhuail cúlú eacnamaíochta an tír go tobann, Thosaigh an chéad "chogadh trádála" idir Sasana agus Éireann mar gheall ar an acht seo, ach ní raibh na húdaráis ná na húinéirí talún  na díoltas a bhaint amach. Acht de chuid [[Teach Theachtaí Shasana|Pharlaimint Shasana]] a chuir cosc iomlán ar iompórtáil eallach ó [[Éire|Éirinn]] go [[Sasana]] ab ea an '''Acht Iompórtála, 1667''' ({{lang|en|Importation Act 1667}}).<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Importation Act 1667|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Importation_Act_1667|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> Aisghaireadh an tAcht Iompórtála, 1667 ar an 28 Iúil 1863, faoin {{lang|en|Statute Law Revision Act 1863}}. == 1663 == In 1663, chuir Parlaimint Shasana cosc séasúrach ar iompórtáil eallach ó Éirinn go Sasana idir 1 Iúil agus 20 Nollaig gach bliain. Beartaíodh an Bille den chéad uair i 1663, agus tharraing sé conspóid ollmhór ag an am. Ba é Seoirse Villiers, 2ú Diúc Buckingham, an té ba mhó a bhí ag tacú leis, agus é ag iarraidh dochar a dhéanamh dá naimhde, Séamas Buitléar, Diúc Urumhan, a bhí ina [[Príomhghobharnóir na hÉireann|Ard-Leifteanant na hÉireann]] ag an am, agus Edward Hyde, Iarla Clarendon. Chreid Diúc Urumhan nach bhféadfadh geilleagar na hÉireann forbairt cheart a dhéanamh dá rithfí an Bille. Bhí tacaíocht láidir ag an mBille i measc tiarnaí talún Shasana agus na Breataine Bige, a chreid go n-ardódh sé luach a n-eallaigh féin. Ach chuir ceannaithe Londan agus feirmeoirí i gcontaethe ar nós Norfolk agus Suffolk – a bhí ag brath go páirteach ar an trádáil in eallach Éireannach – go láidir ina choinne. == 1666-1668 == Tugadh an Bille isteach arís i dTeach na dTeachtaí i mí Mheán Fómhair 1666, in ainneoin freasúra an rialtais. Rith sé Teach na dTeachtaí agus [[Teach na dTiarnaí]] araon. Bhí drogall ar Shéarlas II glacadh leis, ach shínigh sé an Bille ina dhlí an 9 Bealtaine 1668 mar sin féin. Mar a tharla tar éis Acht na mBeithíoch i 1663, thit praghsanna eallaigh na hÉireann go mór arís de bharr an choisc iomláin seo. Ghéaraigh an tAcht ar an gcogadh trádála a bhí ann cheana idir Sasana agus Éirinn. == Féach freisin == * [[Dlí Poynings|Dlí Poynings, 1494]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Stair eacnamaíochta na hÉireann]] [[Catagóir:Dlí Shasana]] [[Catagóir:Trádáil]] [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] jucc78nfts958m7blmuauwu8zo6sutv Dlí Poynings (reachtanna Shasana a dheimhniú) 0 95111 1321817 1257851 2026-07-27T14:38:53Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Dlí Poynings]] 1321817 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Dlí Poynings]] s3m6vhq9n587gbt7sof5ilgnf3nuggq Teimpléad:WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tacsanomaíocht 10 101427 1321844 1252573 2026-07-27T21:48:45Z An Sionnach Rua 29036 Iarracht ar léiriú na tacsanomaíocht ar fad, is féidir á chur ar ais má bhriseann aon rud 1321844 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{animal|}}} | <!-- és un animal, les cursives són variables segons tàxon -->{{#invoke:Wikidades | getParentValues | item={{{item|}}} | property=P171 | label=P105 | valuetext=P225 | sorting=-1 | editicon=no | upto=100<!-- ---->| uptolabelid=<!-- ------>{{#switch:{{#invoke:Wikidades |claim| property=P105 | item={{{item|}}} |formatting=raw}} | Q36732<!-- regne -->= Q22666877<!-- Superdomini --> | Q334460<!-- fílum -->= Q22666877<!-- Superdomini --> | #default =Q19858692<!-- Super-regne --> }}<!-- ---->| separator=</td></tr> | rowformat={{((}}WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tacsanomaíocht/Formáid tacsón ainmhithe{{!}}$0{{!}}lang{{=}}{{{lang|}}}{{))}}$1<!-- ---->| showlabelid=<!-- ------>{{#switch:{{#invoke:Wikidades |claim| property=P105 | item={{{item|}}} |formatting=raw}} <!-- | regne = Superdomini/Domini/Super-regne/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q36732 = Q22666877/Q146481/Q19858692/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | fílum = Super-regne/Regne/Subregne/Superfílum/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q334460= Q19858692/Q36732/Q2752679/Q3978005/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | classe = Super-regne/Regne/Subregne/Fílum/Subfílum/Superclasse/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q37517 = Q19858692/Q36732/Q2752679/Q38348/Q1153785/Q3504061/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | subclasse = Super-regne/Regne/Subregne/Fílum/Subfílum/Superclasse/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q5867051 = Q19858692/Q36732/Q2752679/Q38348/Q1153785/Q3504061/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | ordre = Super-regne/Regne/Subregne/Fílum/Classe/Superordre/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q36602 = Q19858692/Q36732/Q2752679/Q38348/Q37517/Q5868144/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | família = Super-regne/Regne/Fílum/Ordre/Classe/Superfamília/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q35409 = Q19858692/Q36732/Q38348/Q36602/Q37517/Q2136103/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | gènere = Super-regne/Regne/Fílum/Ordre/Classe/Família/Subfamília/Gènere/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}}--> | Q34740 = Q19858692/Q36732/Q38348/Q36602/Q37517/Q35409/Q164280/Q34740/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | espècie = Super-regne/Regne/Fílum/Ordre/Classe/Família/Gènere/Tribu/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q7432 = Q19858692/Q36732/Q38348/Q36602/Q37517/Q35409/Q34740/Q227936/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | #default = Super-regne/Subdomini/Regne/Fílum/Ordre/Classe/Família/Gènere/Espècie/Subespècie--> | #default = Q19858692/Q3491996/Q36732/Q38348/Q36602/Q37517/Q35409/Q34740/Q7432/Q68947<!-- -->/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} }} }}</td></tr><!-- --><!-- Si hi ha categoria taxonòmica (P105), determina si el nom científic (P225) va en itàlica o normal --> {{#if:{{{categoria_taxonomica|}}}{{#invoke:Wikidades |claim|property=P105 |item={{{item|}}}|formatting=raw }} |{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tacsanomaíocht/Formáid tacsón ainmhithe | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P105 |value={{{categoria_taxonomica|}}} | item={{{item|}}} | formatting=raw | editicon=no }} |lang={{{lang|}}} }}<!-- ------->'''{{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 |item={{{item|}}} }}'''<!-- -------><br><!-- ------->{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Údarás | parèntesis = {{#if:{{#property:P694|from={{{item|}}} }}{{#property:P1403|from={{{item|}}} }}<!-- si el tàxon reemplaça un altre tàxon--> | {{#switch:{{lc:{{#invoke:Wikidades | claim | property=P105 |value={{{categoria_taxonomica|}}} | item={{{item|}}} |formatting=raw | editicon=no }} }} | q7432 | q7432 | q68947 | q68947 | {{lc:{{#invoke:wikidades|getLabel|editicon=false|item=Q7432}} }} | {{lc:{{#invoke:wikidades|getLabel|editicon=false|item=Q68947}} }} = Y }} }}{{#ifeq: {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P3831 | formatting=raw | list=false | item={{{item|}}} }} | Q14594740 | Y | }} | parent = P835,P428<!--zoologia, botànica--> | autoritat = {{{autoritat|}}} | data_publicacio = {{{data_publicacio|}}} | item = {{{item|}}} | sandbox = {{{sandbox|}}} }}<!-- -------></td></tr><!-- -->}} | <!-- else, tots els tàxons en cursiva -->{{#invoke:Wikidades | getParentValues | item={{{item|}}} | property=P171 | label=P105| valuetext=P225 | sorting=-1 | editicon=no | upto=100<!-- ---->| uptolabelid=<!-- ------>{{#switch:{{#invoke:Wikidades |claim| property=P105 | item={{{item|}}} |formatting=raw}} | Q36732<!-- regne -->= Q22666877<!-- Superdomini --> | Q334460<!-- fílum -->= Q22666877<!-- Superdomini --> | #default =Q19858692<!-- Super-regne --> }}<!-- ---->| separator=</td></tr> | rowformat=<tr><td style="background:#eeeeee;">$0</td><td>''$1''<!-- ---->| showlabelid=<!-- ------>{{#switch:{{#invoke:Wikidades |claim| property=P105 | item={{{item|}}} |formatting=raw}} <!-- | regne = Superdomini/Domini/Super-regne/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q36732 = Q22666877/Q146481/Q19858692/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | fílum = Super-regne/Regne/Subregne/Superfílum/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q334460= Q19858692/Q36732/Q2752679/Q3978005/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | classe = Super-regne/Regne/Subregne/Fílum/Subfílum/Superclasse/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q37517 = Q19858692/Q36732/Q2752679/Q38348/Q1153785/Q3504061/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | ordre = Super-regne/Regne/Subregne/Fílum/Classe/Superordre/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q36602 = Q19858692/Q36732/Q2752679/Q38348/Q37517/Q5868144/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | família = Super-regne/Regne/Fílum/Ordre/Classe/Superfamília/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q35409 = Q19858692/Q36732/Q38348/Q36602/Q37517/Q2136103/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | gènere = Super-regne/Regne/Fílum/Ordre/Classe/Família/Subfamília/Gènere/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}}--> | Q34740 = Q19858692/Q36732/Q38348/Q36602/Q37517/Q35409/Q164280/Q34740/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | espècie = Super-regne/Regne/Fílum/Ordre/Classe/Família/Gènere/Tribu/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} --> | Q7432 = Q19858692/Q36732/Q38348/Q36602/Q37517/Q35409/Q34740/Q227936/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} <!-- | #default = Super-regne/Subdomini/Super-regne/Regne/Fílum/Ordre/Classe/Família/Gènere/Espècie/Subespècie--> | #default = Q19858692/Q3491996/Q19858692/Q36732/Q38348/Q36602/Q37517/Q35409/Q34740/Q7432/Q68947<!-- -->/{{{taxon|}}}/{{{taxon2|}}} }} }}</td></tr><!-- -->{{#if:{{{categoria_taxonomica|}}}{{#property:P105|from={{{item|}}} }} | <tr><td style="background:#eeeeee;">{{ucfirst:{{#invoke:Wikidades | claim | property=P105 |value={{{categoria_taxonomica|}}} | item={{{item|}}} | formatting=label }} }}</td><td><!-- ------->'''''{{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | item={{{item|}}} }}'''''<!-- -------><br><!-- ------->{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Údarás | parèntesis = {{#if:{{#property:P694|from={{{item|}}} }}{{#property:P1403|from={{{item|}}} }}<!-- si el tàxon reemplaça un altre tàxon--> | {{#switch:{{lc:{{#invoke:Wikidades | claim | property=P105 |value={{{categoria_taxonomica|}}} | item={{{item|}}} |formatting=raw | editicon=no }} }} | q7432 | q7432 | q68947 | q68947 | {{lc:{{#invoke:wikidades|getLabel|editicon=false|item=Q7432}} }} | {{lc:{{#invoke:wikidades|getLabel|editicon=false|item=Q68947}} }} = Y }} }}{{#ifeq: {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P3831 | formatting=raw | list=false | item={{{item|}}} }} | Q14594740 | Y | }} | parent = P428,P835<!-- botànica, zoologia--> | autoritat = {{{autoritat|}}} | data_publicacio = {{{data_publicacio|}}} | item = {{{item|}}} }}<!-- -------></td></tr><!-- -->}} }}</includeonly><noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo|Tacsanomaíocht]]</noinclude> bv3lp30f2464tffzn0b4k888uodwfvi Teimpléad:WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo 10 101428 1321870 1288134 2026-07-28T07:16:01Z An Sionnach Rua 29036 Glanadh 1321870 wikitext text/x-wiki {{OpenDivRTL|lang={{{lang|}}}}}{{WD Bosca Sonraí | wikidata = {{{wikidata|}}} | item = {{{item|}}} | lang = {{{lang|}}} | name = Bosca Sonraí Ainmhí Bheo | titlestyle = color: #202122; background-color:{{WD Bosca Sonraí/dathanna|ainmhí_bheo}}; text-align:center; font-size:1.35em | abovestyle = color: #202122; background-color: {{WD Bosca Sonraí/dathanna|ainmhí_bheo}}; valign=center; padding:1px; | headerstyle = color: #202122; background-color: {{WD Bosca Sonraí/dathanna|ainmhí_bheo}} | captionstyle = font-size: 90%; | labelstyle = padding-right: 1.2em;<!--(assegura espai entre label i data --> color: #202122; background-color: #eeeeee; text-align: start; width: 40%; | datastyle = text-align: start; | title = <span style="float:left;">[[Íomhá:Butterfly icon (Noun Project).svg|25px|WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo|class=skin-invert]]</span><!-- -->{{if then show|{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm teidil coitianta | item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }} | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm eolaíoch | item={{{item|}}}| lang={{{lang|}}} }} }} | above = {{#if:{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm teidil coitianta | item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }} | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm eolaíoch | item={{{item|}}}| lang={{{lang|}}} }} }} |image = {{#if:{{{imatge|}}} | {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{imatge|}}} | size=300x300px }}{{#if: {{{peu|}}} |<br />{{{peu|}}} }} | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2716 OR P18 OR P13162 OR P6802 | qualifier= P2096 OR P5961 OR P180 OR P3831 | qualifier2= P276 OR P195 OR P131 OR P706 | formatting = table | rowsubformat2 = ($2) | list=false | rowformat= [[Íomhá:$0|300x300px]]<br />$1 $2 | colformat1 = ucfirst }} }} {{#if:{{{imatge|}}}|| {{#switch:{{#titleparts:{{#invoke:Wikidades | claim | item={{{item|}}} | property=P18 | qualifier=P21 | formatting=table | listmax=2 | conjunction=/ | qconjunction=+ | rowformat={{((}}#if:$1{{!}}$1{{!}}-{{))}} | colformat1=raw| editicon=false}}| 1}} | Q44148+Q43445 = &nbsp;<big><big>♂ ♀</big></big> | Q43445+Q44148 = &nbsp;<big><big>♀ ♂</big></big> | Q44148 = &nbsp;<big><big>♂</big></big> | Q43445 = &nbsp;<big><big>♀</big></big> }} }} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{image2|}}} | size=300x300px | alt={{{alt2|}}} }} | caption2 = {{{peu2|}}} | header1 = {{#if:{{{obsolet|}}}|{{GetLabelFix|Q110533142|lang={{{lang|}}}}}}} <!-- MÈDIA --> | header3 = {{#if:{{{audio|}}}{{#property:P51 | from={{{item|}}} }} {{{video|}}}{{#property:P10 | from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|Q13557414|lang={{{lang|}}}}}}} | data4 = {{#if: {{{audio|{{#property:P51 | from={{{item|}}} }} }}} | <div class="center">{{#invoke:Wikidades | claim | property=P51 |qualifier=P2096 | value={{{audio|}}} | list=false | formatting=table |rowformat = $0 $1 | colformat0=[[File:$1]] |rowsubformat1=<p style="font-size: 90%;">$1</p> | separator=<br> }}</div> }} | data5 = {{#if:{{#invoke:Wikidades | claim | property = P10 | value = {{{video|}}} }} | <div class="center">{{#invoke:Wikidades | claim | property=P10 | value={{{video|}}} | qualifier = P2096 OR P180 OR P21 | formatting = table | list = false | rowformat = [[File:$0|300x300px]]<br />$1 }}</div> }} <!-- GENERAL --> | header7 = {{#if:{{{locomocio|}}}{{#property:P3512| from={{{item|}}} }} {{{gestacio|}}}{{#property:P3063| from={{{item|}}} }} {{{color|}}}{{#property:P462| from={{{item|}}} }} {{{font_alimentacio|}}}{{#property:P1034| from={{{item|}}} }} {{{font_de|}}}{{#property:P1672| from={{{item|}}} }} {{{esperanca_vida|}}}{{#property:P2250| from={{{item|}}} }} {{{vidamaxima|}}}{{#property:P4214| from={{{item|}}} }} {{{habitat|}}}{{#property:P2974| from={{{item|}}} }} {{{hoste|}}}{{#property:P2975| from={{{item|}}} }} {{{temps_generacio|}}}{{#property:P3337| from={{{item|}}} }} {{{longitud|}}}{{#property:P2043| from={{{item|}}} }} {{{alcada|}}}{{#property:P2048| from={{{item|}}} }} {{{massa|}}}{{#property:P2067| from={{{item|}}} }} {{{envergadura|}}}{{#property:P2050| from={{{item|}}} }} {{{grup_viric|}}} {{{descobridor|{{#property:P61| from={{{item|}}}}}}}} {{{malaltia|{{#property:P1542| from={{{item|}}}}}}}} {{{gram|{{#property:P2597| from={{{item|}}}}}}}} {{{soca_tipus|}}} {{{ploidia|}}}{{#property:P1349| from={{{item|}}} }} {{{mida_genoma|}}}{{#property:P2143| from={{{item|}}} }} {{#property:P7725| from={{{item|}}} }} {{#property:P7770| from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|Q494756|lang={{{lang|}}}}} }} | label8 = {{GetLabelFix|P3512|lang={{{lang|}}}}} | data8 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P3512 |value={{{locomocio|}}} }} | label9 = {{GetLabelFix|P3063|lang={{{lang|}}}}} | data9 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P3063 |value={{{gestacio|}}} | formatting=unit }} | label11 = {{GetLabelFix|P1034|lang={{{lang|}}}}} | data11 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1034 |value={{{font_alimentacio|}}} }} | label12 = {{GetLabelFix|P1672|lang={{{lang|}}}}} | data12 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1672 |value={{{font_de|}}} }} | label13 = {{GetLabelFix|P2250|lang={{{lang|}}}}} | data13 = {{#if:{{{esperanca_vida|}}} | {{{esperanca_vida|}}} |{{circa WD|P2250|item={{{item|}}}|lang={{{lang|}}}|list=false|formatting=unit}}}} | label14 = {{GetLabelFix|P4214|lang={{{lang|}}}}} | data14 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P4214 |value={{{vidamaxima|}}} | formatting=unit }} | label15 = {{GetLabelFix|P2974|lang={{{lang|}}}}} | data15 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2974 |value={{{habitat|}}} }} | label16 = {{GetLabelFix|P2975|lang={{{lang|}}}}} | data16 = {{Collapsible conditional list |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2975 |value={{{hoste|}}} }}}} | label21 = {{GetLabelFix|P3337|lang={{{lang|}}}}} | data21 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P3337 |value={{{temps_generacio|}}} | formatting=unit }} | label22 = {{GetLabelFix|P2043|lang={{{lang|}}}}} | data22 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2043 |value={{{longitud|}}} | formatting=unitcode }} | label23 = {{GetLabelFix|P2048|lang={{{lang|}}}}} | data23 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2048 |value={{{alcada|}}} | formatting=unitcode }} | label24 = {{GetLabelFix|P2067|lang={{{lang|}}}}} | data24 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2067 | qualifier=P642 | qualifier2=P21 | value={{{massa|}}} | formatting=table | rowformat=$0 $1 | rowsubformat1=($1$2) | rowsubformat2 = , $2 | colformat0=unitcode }} | label25 = {{GetLabelFix|P2050|lang={{{lang|}}}}} | data25 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2050 |value={{{envergadura|}}} | formatting=unitcode }} | label26 = {{GetLabelFix|P7725|lang={{{lang|}}}}} | data26 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P7725 }} | label27 = {{GetLabelFix|P7770|lang={{{lang|}}}}} | data27 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P7770 | formatting=unit }} <!-- MICROORGANISMES --> | label36 = {{GetLabelFix|P4628|lang={{{lang|}}}}} | data36 = {{#if:{{{grup_viric|}}} | {{#switch:{{{grup_viric|}}} | i|I = [[Virus ADN#Grup i – Virus dsDNA|Grup I]] <small>(dsDNA)</small> | ii|II = [[Virus ADN#Grup II – Virus ssDNA|Grup II]] <small>(ssDNA)</small> | iii|III = [[Virus ARN bicatenari|Grup III]] <small>(dsRNA)</small> | iv|IV = [[Virus ARN#Grup IV|Grup IV]] <small>((+)ssRNA)</small> | v|V = [[Virus ARN|Grup V]] <small>((-)ssRNA)</small> | vi|VI = [[Virus de transcripció inversa|Grup VI]] <small>(ssRNA-RT)</small> | vii|VII = [[Virus de transcripció inversa|Grup VII]] <small>(dsDNA-RT)</small> }} | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P4628 }} }} | label37 = {{GetLabelFix|P61|lang={{{lang|}}}}} | data37 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P61 |value={{{descobridor|}}} }} | label38 = {{GetLabelFix|Q12136|lang={{{lang|}}}}} | data38 = {{#if:{{{malaltia|}}}| {{{malaltia|}}} |{{#ifeq:{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1542| formatting=raw }} |Q16686448|<!-- objecte artificial, no mostrar -->|{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1542 }} }} }} | label39 = {{GetLabelFix|P2597|lang={{{lang|}}}}} | data39 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2597 |value={{{gram|}}} }} | label40 = {{GetLabelFix|Q855769|lang={{{lang|}}}}} | data40 = {{{soca_tipus|}}} <!-- GENÈTICA --> | label45 = {{GetLabelFix|P1349|lang={{{lang|}}}}} | data45 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1349 |value={{{ploidia|}}} }} | label46 = {{GetLabelFix|P2143|lang={{{lang|}}}}} | data46 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2143 |value={{{mida_genoma|}}} }} <!-- BOLETS --> | header50 = {{#if:{{{capell|{{#property:P784| from={{{item|}}}}}}}} {{{himeni|{{#property:P783| from={{{item|}}}}}}}} {{{accessori|{{#property:P785| from={{{item|}}}}}}}} {{{comestibilitat|{{#property:P789| from={{{item|}}}}}}}} {{{estipit|{{#property:P786| from={{{item|}}}}}}}} {{{color_espores|{{#property:P787| from={{{item|}}}}}}}} {{{tipus_bolet|{{#property:P788| from={{{item|}}}}}}}} | {{GetLabelFix|Q83093|lang={{{lang|}}}}} }} | data51 = {{#if:{{{capell|{{#property:P784| from={{{item|}}}}}}}} {{{himeni|{{#property:P783| from={{{item|}}}}}}}} {{{accessori|{{#property:P785| from={{{item|}}}}}}}} {{{comestibilitat|{{#property:P789| from={{{item|}}}}}}}} {{{estipit|{{#property:P786| from={{{item|}}}}}}}} {{{color_espores|{{#property:P787| from={{{item|}}}}}}}} {{{tipus_bolet|{{#property:P788| from={{{item|}}}}}}}} | <table align="center" bgcolor=ffffff>{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Muisiriún | capell = {{{capell|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P784 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | himeni = {{{himeni|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P783 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | làmina = {{{accessori|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P785 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | comestibilitat = {{{comestibilitat|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P789 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | estipit = {{{estipit|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P786 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | espora = {{{color_espores|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P787 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | ecologia = {{{tipus_bolet|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P788 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | item = {{{item|}}} | lang = {{{lang|}}} }} }} <!-- PLANTES --> | header55 = {{#if:{{{pollinacio|{{#property:P1703| from={{{item|}}} }} }}} {{{pollinitzador|{{#property:P1704| from={{{item|}}} }} }}} {{{color_flors|{{#property:P2827| from={{{item|}}} }} }}} {{{tipus_fruit|{{#property:P4000| from={{{item|}}} }} }}} | {{GetLabelFix|Q756|lang={{{lang|}}}}}}} | label56 = {{GetLabelFix|P1703|lang={{{lang|}}}}} | data56 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1703 |value={{{pollinacio|}}} }} | label57 = {{GetLabelFix|P1704|lang={{{lang|}}}}} | data57 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1704 |value={{{pollinitzador|}}} }} | label58 = {{GetLabelFix|P2827|lang={{{lang|}}}}} | data58 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2827 |value={{{color_flors|}}} }} | label59 = {{GetLabelFix|P4000|lang={{{lang|}}}}} | data59 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P4000 |value={{{tipus_fruit|}}} }} | header62 = {{#if:{{{periode|}}} {{#property:P2348| from={{{item|}}} }} {{#property:P523 | from={{{item|}}} }} {{#property:P524 | from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|P2348|lang={{{lang|}}}}}}} | data63 = {{align|center|<!-- -->{{#if:{{{periode|}}}{{#property:P2348| from={{{item|}}} }} |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2348 | value={{{periode|}}} }} |{{#if:{{{inici|}}}{{#property:P523| from={{{item|}}} }} {{{fi|}}} {{#property:P524| from={{{item|}}} }} |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P523 | value={{{inici|}}} }} — <!-- -->{{#invoke:Wikidades | claim | property=P524 | value={{{fi|}}}}} }} }} }} <!-- ESTAT DE Caomhnú --> | header65 = {{#if:{{{estat|}}}{{{extint|}}}{{#invoke:Wikidades | claim | property=P141}} | {{GetLabelFix|Q82673|lang={{{lang|}}} }} }} | data66 = {{if empty <!-- manual -->| {{#if: {{{estat|}}}<!-- Tractament manual: estat, traduït a codi Q pels AICD + data_extinció + enllaç a we referència--> | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú|{{#switch:{{lc:{{{estat|}}}}} |lc=Q211005 |dd=Q3245245 |vu=Q278113 |cd=Q158862 |en=Q96377276 |nt=Q719675 |cr=Q219127 |ew=Q239509 |ex=Q237350 |gx=Q55713995 |gh=Q55714026 |g1=Q55714070 |g2=Q55714084 |g3=Q55714094 |g4=Q55714106 |g5=Q55707349 |{{{estat|}}} }} |{{{extint|}}} |{{{ref_estat|}}} | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |sandbox={{{sandbox|}}} }} }} <!-- fossil -->| {{#ifeq:{{#invoke:Wikidades|claim |property=P31}}|Q23038290| {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú|fo|sandbox={{{sandbox|}}}}} }}<!-- fòssil --> <!-- extint -->| {{#if: {{{extint|}}}<!-- Tractament per extinguits sense estat oficial: estat=ex + data_extinció + enllaç a web referència--> | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú|ex|{{{extint|}}} |{{{ref_estat|}}} | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |sandbox={{{sandbox|}}}}} }} <!-- WD -->| {{#invoke:Wikidades|claim |list=false |formatting=table |property=P141 |qualifier=P746 | colformat0=raw | colformat1=Y | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |editicon=false | rowformat={{((}}WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú{{!}}$0{{!}}$1{{!}} item{{=}}{{{item|}}}{{!}}lang{{=}}{{{lang|}}} {{))}} }}<!-- Fi crida subplantilla /Caomhnú --> }}<!-- Fi IF empty--> <!-- TAXONOMIA --> | header83 = {{#if:{{#property:P171| from={{{item|}}} }} {{{genere_tipus|}}}{{{especie_tipus|}}} {{{categoria_taxonomica|}}}{{#property:P105| from={{{item|}}} }} {{{nom_binomial|}}}{{#property:P225| from={{{item|}}} }} {{{autoritat|}}} {{{tipus_taxonomic|}}}{{#property:P427| from={{{item|}}} }} {{{sinonims|}}}{{#property:P1420| from={{{item|}}} }}{{#property:P694| from={{{item|}}} }} {{{categoria_subdivisio|}}} {{{subdivisio|}}} | {{GetLabelFix|Q7211|lang={{{lang|}}}}} }} | data84 = {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tacsanomaíocht | sandbox = {{{sandbox|}}} | animal = {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Is ainmhí é| item={{{item|}}} }} | taxon = {{#switch: {{lc:{{{taxon|}}}}}<!-- convert manual text into Qid --> | superdomini = Q22666877 | domini = Q146481 | subdomini = Q3491996 | regne = Q36732 | super-regne = Q19858692 | subregne = Q2752679 | superfílum | superfilum = Q3978005 | fílum | filum = Q38348 | subfílum | subfilum = Q1153785 | infrafílum | infrafilum = Q2361851 | superclasse = Q3504061 | classe = Q37517 | subclasse = Q5867051 | infraclasse = Q2007442 | superordre = Q5868144 | ordre = Q36602 | subordre = Q5867959 | infraordre = Q2889003 | parvordre = Q6311258 | superfamília | superfamilia = Q2136103 | família | familia = Q35409 | subfamília | subfamilia = Q164280 | tribu = Q227936 | subtribu = Q3965313 | gènere | genere = Q34740 | subgènere | subgenere = Q3238261 | espècie | especie = Q7432 | subespècie | subespecie = Q68947 | #default ={{#invoke:wikibase|id|{{{taxon|}}}}} }} | taxon2 = {{#switch: {{lc:{{{taxon2|}}}}}<!-- convert manual text into Qid --> | superdomini = Q22666877 | domini = Q146481 | subdomini = Q3491996 | regne = Q36732 | super-regne = Q19858692 | subregne = Q2752679 | superfílum | superfilum = Q3978005 | fílum | filum = Q38348 | subfílum | subfilum = Q1153785 | infrafílum | infrafilum = Q2361851 | superclasse = Q3504061 | classe = Q37517 | subclasse = Q5867051 | infraclasse = Q2007442 | superordre = Q5868144 | ordre = Q36602 | subordre = Q5867959 | infraordre = Q2889003 | parvordre = Q6311258 | superfamília | superfamilia = Q2136103 | família | familia = Q35409 | subfamília | subfamilia = Q164280 | tribu = Q227936 | subtribu = Q3965313 | gènere | genere = Q34740 | subgènere | subgenere = Q3238261 | espècie | especie = Q7432 | subespècie | subespecie = Q68947 | #default ={{#invoke:wikibase|id|{{{taxon2|}}}}} }} | categoria_taxonomica = {{#invoke:Wikidades |claim |property=P105 |value={{{categoria_taxonomica|}}}<!-- categoria_taxonomica manual o de WD -->|formatting=label|list=false|editicon=no}} | nom_binomial = {{{nom_binomial|}}} | autoritat = {{{autoritat|}}} | data_publicacio = {{{data_publicacio|}}} | item = {{{id_nom_cientific|{{{item|}}}}}} | lang = {{{lang|}}} <!-- Diccionari de valors rangs taxonòmics segons llengua, passat com a paràmetres --> | superdomini = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q22666877|lang={{{lang|}}}}}}} | domini = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q146481|lang={{{lang|}}}}}}} | subdomini = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q3491996|lang={{{lang|}}}}}}} | super-regne = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q19858692|lang={{{lang|}}}}}}} | regne = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q36732|lang={{{lang|}}}}}}} | subregne = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q2752679|lang={{{lang|}}}}}}} | superfilum = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q3978005|lang={{{lang|}}}}}}} | filum = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q38348|lang={{{lang|}}}}}}} | subfilum = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q1153785|lang={{{lang|}}}}}}} | superclasse = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q3504061|lang={{{lang|}}}}}}} | classe = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q37517|lang={{{lang|}}}}}}} | superordre = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q5868144|lang={{{lang|}}}}}}} | ordre = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q36602|lang={{{lang|}}}}}}} | superfamilia= {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q2136103|lang={{{lang|}}}}}}} | familia = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q35409|lang={{{lang|}}}}}}} | subfamilia = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q164280|lang={{{lang|}}}}}}} | tribu = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q227936|lang={{{lang|}}}}}}} | genere = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q34740|lang={{{lang|}}}}}}} | especie = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q7432|lang={{{lang|}}}}}}} | subespecie = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q68947|lang={{{lang|}}}}}}} }} | label86 = {{GetLabelFix|P427|lang={{{lang|}}}}} | data86 = {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P427 | parent=P225 | value={{{genere_tipus|{{{especie_tipus|{{{tipus_taxonomic|}}} }}} }}} }} <!-- DIVERSITAT --> | header97 = {{#if:{{{diversitat|}}} | {{GetLabelFix|Q1230584|lang={{{lang|}}}}} }} | data98 = {{align|center| {{{diversitat|}}} }} <!-- NOMENCLATURA --> | header109 = {{#if:{{{estatus_nomenclatura|}}}{{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1135 }} {{{ortografia_original|}}}{{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1353 }} {{{eponim|}}}{{#property:P138 | from={{{item|}}} }} {{{basionim|}}}{{#property:P566 | from={{{item|}}} }} {{{nom_coordinat|}}}{{#property:P2743 | from={{{item|}}} }} {{{sinonims|{{#property:P1420 | from={{{item|}}}}}}}} {{#property:P694 | from={{{item|}}} }} {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P697 | value={{{exautor|}}} }} {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P2433 | value={{{genere_taxon|}}} }} {{{combinacio_original|}}}{{#property:P1403 | from={{{item|}}} }} {{{significat_nom_cientific|}}} | {{GetLabelFix|Q863247|lang={{{lang|}}}}} }} | label110 = {{GetLabelFix|P1135|lang={{{lang|}}}}} | data110 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1135 | value={{{estat_nomenclatura|}}} }} | label111 = {{GetLabelFix|P1353|lang={{{lang|}}}}} | data111 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1353 | value={{{ortografia_original|}}} }} | label112 = {{GetLabelFix|P138|lang={{{lang|}}}}} | data112 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P138 | value={{{eponim|}}} }} | label113 = {{GetLabelFix|P566|lang={{{lang|}}}}} | data113 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P566 | qualifier=P566/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' |value={{{basionim|}}} }} | label114 = {{GetLabelFix|P2743|lang={{{lang|}}}}} | data114 = {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P2743 | parent=P225 | value={{{nom_coordinat|}}} }} | label116 = {{GetLabelFix|P1420|lang={{{lang|}}}}} | data116 = {{#if:{{#property:P1420 | from={{{item|}}} }}{{#property:P694 | from={{{item|}}} }}{{{sinonims|}}}{{{id_nom_cientific|}}}{{{ref_sinonims|}}} | {{Collapsible conditional list | estil_títol=color: #202122; background-color: #eeeeee; text-align: left; | {{if empty | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1420 | qualifier=P1420/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' | value={{{sinonims|}}} | item={{{id_nom_cientific|}}} }}{{{ref_sinonims|}}} | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P694 | qualifier=P694/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' }} }} | 100 }} }} | label117 = {{GetLabelFix|P697|lang={{{lang|}}}}} | data117 = {{if empty | {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P225 | qualifier=P697 | parent=P428 | value={{{exautor|}}} | case=smallcaps }} | {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P225 | qualifier=P697 | parent=P835 | value={{{exautor|}}} | case=smallcaps }} }} | label118 = {{GetLabelFix|Q34740|lang={{{lang|}}}}} | data118 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P2433 | value={{{genere_taxon|}}} | case=infoboxdata }} | label119 = {{GetLabelFix|P1403|lang={{{lang|}}}}} | data119 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1403 | qualifier=P1403/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' | value={{{combinacio_original|}}} }} | label120 = {{GetLabelFix|Q183046|lang={{{lang|}}}}} | data120 = {{{significat_nom_cientific|}}} <!-- SUBDIVISIONS --> | header133 = {{{categoria_subdivisio|}}} | data134 = {{{subdivisio|}}} <!-- DISTRIBUCIÓ --> | header150 = {{#if:{{{mapa_distribucio|{{#property:P181| from={{{item|}}} }} }}} {{{endemic|{{#property:P183| from={{{item|}}} }} }}} | {{GetLabelFix|P181|lang={{{lang|}}}}} }} | data151 = {{#if:{{{mapa_distribucio|}}} |{{align|center|{{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{mapa_distribucio|}}} | size=300x300px}}<br/><small>{{{peu_mapa_distribucio|}}}</small> }} |{{if then show|{{#invoke:Wikidades | claim | formatting=table | list=false | property=P181 | qualifier =P2096 |rowsubformat1=<br/>$1 | qualifier2=P407 |whitelist2={{MyValue|PriorityImages|Accepted_lang}} | rowformat = [[File:$0|300x300px|lang={{{lang|}}}]]$1}} <!-- Aquest segon invoke preveu recuperar un mapa sense llengua o amb qualsevol altre P407, si no hi ha català --> |{{#invoke:Wikidades | claim | formatting=table | list=false | property=P181 | qualifier =P2096 |rowsubformat1=<br/>$1 | rowformat = [[File:$0|300x300px|lang={{{lang|}}}]]$1}} }} }} | label152 = {{GetLabelFix|P183|lang={{{lang|}}}}} | data152 = {{Collapsible conditional list |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P183 |value={{{endemic|}}} }}}} <!-- IMATGE COMPARATIVA --> | header155 = {{#if:{{#property:P8512| from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|Q322481|lang={{{lang|}}}}} }} | data156 = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{#invoke:Wikidades |claim |property=P8512 | list = false }} | size=300x300px}} <!-- TÍTOL DE L'ARTICLE EN CURSIVA --> {{#if:{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm teidil coitianta| nom= | nom_binomial={{{nom_binomial|}}} | item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }} | | {{#if:{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm eolaíoch/Iodálach|item={{{item|}}} }} | {{Teideal iodálach}} }} }} }}<!-- Parameter check: -->{{#invoke:TemplatePar |check |template=Teimpléad:WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo |all= |opt= nom= image= image2= peu= peu2= item= id_nom_cientific= alt= alt2= audio= video= obsolet= nom_binomial= capell= himeni= accessori= comestibilitat= estipit= color_espores= tipus_bolet= malaltia= gram= ploidia= mida_genoma= grup_viric= soca_tipus= periode= estat= criteri_estat= extint= text_estat= data_extincio= versio_estat= ref_estat= taxon= taxon2= estat_nomenclatura= ortografia_original= eponim= basionim= nom_coordinat= codi_nomenclatura= exautor= genere_taxon= tipus_taxonomic= combinacio_original= endemic= genere_tipus= especie_tipus= autoritat= data_publicacio= autoritat_tipus= significat_nom_cientific= sinonims= ref_sinonims= categoria_subdivisio= subdivisio= mapa_distribucio= peu_mapa_distribucio= descobridor= diversitat= locomocio= gestacio= font_de= esperanca_vida= habitat= hoste= temps_generacio= longitud= alcada= massa= envergadura= frequencia_cardiaca= frequencia_respiratoria= pollinacio= pollinitzador= color_flors= tipus_fruit= font_alimentacio= |cat=Úsáideann boscaí eolais le paraiméadair anaithnid |format=0|preview=1|errNS=0 }}<!-- -->{{CloseDivRTL|lang={{{lang|}}}}}<!-- rastreig provisional de paràmetres -->{{#if:{{{periode|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/periode}}}}<!-- apx 1000 -->{{#if:{{{data_extincio|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/data_extincio}}}}<!-- 2 -->{{#if:{{{estat|}}} |{{#switch:{{lc:{{{estat|}}}}} |ne|dd|lc|nt|vu|en|cr|ew|ex= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_IUCN}} |cd|lr|lr/lc|lr/nt|lr/cd = {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_IUCN_2.3}} |pe|pew= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_possible_extint}} |se|secure|segur|dom|domesticated|domesticat= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_extra}} |fo|fossil|pre = {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_pre}} |gx|gh|g1|g2|g3|g4|g5|gu={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_TNC}} |cites_a1|cites_a2|cites_a3 ={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_CITES}} |le|lt ={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_ESA}} |dl|delisted={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_EPCB}} |{{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_altres}} }} }}<!-- 1436 -->{{#if:{{{taxon|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/taxon}}}}<!-- 431 -->{{#if:{{{taxon2|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/taxon2}}}}<!-- 86 -->{{#if:{{{grup_viric|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/grup_viric}}}}<!-- -->{{#if:{{{categoria_taxonomica|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/categoria_taxonomica}}}}<!-- -->{{#if:{{{ref_estat|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/ref_estat}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{ifeqany|{{{capell|}}}|umbonat agut|esfèric globular|semiesfèric|cònic obús}}|1|{{#invoke:utilitats|rastreig|esser/capells}}}}<!-- --><noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> ib1b8bh97exyyzigr5n03l7dcq4c287 1321879 1321870 2026-07-28T09:34:48Z An Sionnach Rua 29036 Glanadh ar lean 1321879 wikitext text/x-wiki {{OpenDivRTL|lang={{{lang|}}}}}{{WD Bosca Sonraí | wikidata = {{{wikidata|}}} | item = {{{item|}}} | lang = {{{lang|}}} | name = Bosca Sonraí Ainmhí Bheo | titlestyle = color: #202122; background-color:{{WD Bosca Sonraí/dathanna|ainmhí_bheo}}; text-align:center; font-size:1.35em | abovestyle = color: #202122; background-color: {{WD Bosca Sonraí/dathanna|ainmhí_bheo}}; valign=center; padding:1px; | headerstyle = color: #202122; background-color: {{WD Bosca Sonraí/dathanna|ainmhí_bheo}} | captionstyle = font-size: 90%; | labelstyle = padding-right: 1.2em;<!--(assegura espai entre label i data --> color: #202122; background-color: #eeeeee; text-align: start; width: 40%; | datastyle = text-align: start; | title = <span style="float:left;">[[Íomhá:Butterfly icon (Noun Project).svg|25px|WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo|class=skin-invert]]</span><!-- -->{{if then show|{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm teidil coitianta | item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }} | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm eolaíoch | item={{{item|}}}| lang={{{lang|}}} }} }} | above = {{#if:{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm teidil coitianta | item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }} | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm eolaíoch | item={{{item|}}}| lang={{{lang|}}} }} }} |image = {{#if:{{{imatge|}}} | {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{imatge|}}} | size=300x300px }}{{#if: {{{peu|}}} |<br />{{{peu|}}} }} | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2716 OR P18 OR P13162 OR P6802 | qualifier= P2096 OR P5961 OR P180 OR P3831 | qualifier2= P276 OR P195 OR P131 OR P706 | formatting = table | rowsubformat2 = ($2) | list=false | rowformat= [[Íomhá:$0|300x300px]]<br />$1 $2 | colformat1 = ucfirst }} }} {{#if:{{{imatge|}}}|| {{#switch:{{#titleparts:{{#invoke:Wikidades | claim | item={{{item|}}} | property=P18 | qualifier=P21 | formatting=table | listmax=2 | conjunction=/ | qconjunction=+ | rowformat={{((}}#if:$1{{!}}$1{{!}}-{{))}} | colformat1=raw| editicon=false}}| 1}} | Q44148+Q43445 = &nbsp;<big><big>♂ ♀</big></big> | Q43445+Q44148 = &nbsp;<big><big>♀ ♂</big></big> | Q44148 = &nbsp;<big><big>♂</big></big> | Q43445 = &nbsp;<big><big>♀</big></big> }} }} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{image2|}}} | size=300x300px | alt={{{alt2|}}} }} | caption2 = {{{peu2|}}} | header1 = {{#if:{{{obsolet|}}}|{{GetLabelFix|Q110533142|lang={{{lang|}}}}}}} <!-- ESTAT DE Caomhnú --> | header2 = {{#if:{{{estat|}}}{{{extint|}}}{{#invoke:Wikidades | claim | property=P141}} | {{GetLabelFix|Q82673|lang={{{lang|}}} }} }} | data3 = {{if empty <!-- manual -->| {{#if: {{{estat|}}}<!-- Tractament manual: estat, traduït a codi Q pels AICD + data_extinció + enllaç a we referència--> | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú|{{#switch:{{lc:{{{estat|}}}}} |lc=Q211005 |dd=Q3245245 |vu=Q278113 |cd=Q158862 |en=Q96377276 |nt=Q719675 |cr=Q219127 |ew=Q239509 |ex=Q237350 |gx=Q55713995 |gh=Q55714026 |g1=Q55714070 |g2=Q55714084 |g3=Q55714094 |g4=Q55714106 |g5=Q55707349 |{{{estat|}}} }} |{{{extint|}}} |{{{ref_estat|}}} | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |sandbox={{{sandbox|}}} }} }} <!-- fossil -->| {{#ifeq:{{#invoke:Wikidades|claim |property=P31}}|Q23038290| {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú|fo|sandbox={{{sandbox|}}}}} }}<!-- fòssil --> <!-- extint -->| {{#if: {{{extint|}}}<!-- Tractament per extinguits sense estat oficial: estat=ex + data_extinció + enllaç a web referència--> | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú|ex|{{{extint|}}} |{{{ref_estat|}}} | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |sandbox={{{sandbox|}}}}} }} <!-- WD -->| {{#invoke:Wikidades|claim |list=false |formatting=table |property=P141 |qualifier=P746 | colformat0=raw | colformat1=Y | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |editicon=false | rowformat={{((}}WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú{{!}}$0{{!}}$1{{!}} item{{=}}{{{item|}}}{{!}}lang{{=}}{{{lang|}}} {{))}} }}<!-- Fi crida subplantilla /Caomhnú --> }}<!-- Fi IF empty--> <!-- PERÍODE --> | header4 = {{#if:{{{periode|}}} {{#property:P2348| from={{{item|}}} }}<!-- Període --> {{#property:P523 | from={{{item|}}} }}<!-- Període d'aparició--> {{#property:P524 | from={{{item|}}} }}<!-- Període de desaparició--> | {{GetLabelFix|P2348|lang={{{lang|}}}}}}} | data5 = {{align|center|<!-- -->{{#if:{{{periode|}}}{{#property:P2348| from={{{item|}}} }} |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2348 | value={{{periode|}}} }} |{{#if:{{{inici|}}}{{#property:P523| from={{{item|}}} }} {{{fi|}}} {{#property:P524| from={{{item|}}} }} |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P523 | value={{{inici|}}} }} — <!-- -->{{#invoke:Wikidades | claim | property=P524 | value={{{fi|}}}}} }} }} }} <!-- GENERAL --> | header6 = {{#if:{{{locomocio|}}}{{#property:P3512| from={{{item|}}} }} {{{gestacio|}}}{{#property:P3063| from={{{item|}}} }} {{{color|}}}{{#property:P462| from={{{item|}}} }} {{{font_alimentacio|}}}{{#property:P1034| from={{{item|}}} }} {{{font_de|}}}{{#property:P1672| from={{{item|}}} }} {{{esperanca_vida|}}}{{#property:P2250| from={{{item|}}} }} {{{vidamaxima|}}}{{#property:P4214| from={{{item|}}} }} {{{habitat|}}}{{#property:P2974| from={{{item|}}} }} {{{hoste|}}}{{#property:P2975| from={{{item|}}} }} {{{temps_generacio|}}}{{#property:P3337| from={{{item|}}} }} {{{longitud|}}}{{#property:P2043| from={{{item|}}} }} {{{alcada|}}}{{#property:P2048| from={{{item|}}} }} {{{massa|}}}{{#property:P2067| from={{{item|}}} }} {{{envergadura|}}}{{#property:P2050| from={{{item|}}} }} {{{grup_viric|}}} {{{descobridor|{{#property:P61| from={{{item|}}}}}}}} {{{malaltia|{{#property:P1542| from={{{item|}}}}}}}} {{{gram|{{#property:P2597| from={{{item|}}}}}}}} {{{soca_tipus|}}} {{{ploidia|}}}{{#property:P1349| from={{{item|}}} }} {{{mida_genoma|}}}{{#property:P2143| from={{{item|}}} }} {{#property:P7725| from={{{item|}}} }} {{#property:P7770| from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|Q494756|lang={{{lang|}}}}} }} | label7 = {{GetLabelFix|P3512|lang={{{lang|}}}}} | data7 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P3512 |value={{{locomocio|}}} }} | label9 = {{GetLabelFix|P3063|lang={{{lang|}}}}} | data9 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P3063 |value={{{gestacio|}}} | formatting=unit }} | label11 = {{GetLabelFix|P1034|lang={{{lang|}}}}} | data11 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1034 |value={{{font_alimentacio|}}} }} | label12 = {{GetLabelFix|P1672|lang={{{lang|}}}}} | data12 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1672 |value={{{font_de|}}} }} | label13 = {{GetLabelFix|P2250|lang={{{lang|}}}}} | data13 = {{#if:{{{esperanca_vida|}}} | {{{esperanca_vida|}}} |{{circa WD|P2250|item={{{item|}}}|lang={{{lang|}}}|list=false|formatting=unit}}}} | label14 = {{GetLabelFix|P4214|lang={{{lang|}}}}} | data14 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P4214 |value={{{vidamaxima|}}} | formatting=unit }} | label15 = {{GetLabelFix|P2974|lang={{{lang|}}}}} | data15 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2974 |value={{{habitat|}}} }} | label16 = {{GetLabelFix|P2975|lang={{{lang|}}}}} | data16 = {{Collapsible conditional list |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2975 |value={{{hoste|}}} }}}} | label21 = {{GetLabelFix|P3337|lang={{{lang|}}}}} | data21 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P3337 |value={{{temps_generacio|}}} | formatting=unit }} | label22 = {{GetLabelFix|P2043|lang={{{lang|}}}}} | data22 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2043 |value={{{longitud|}}} | formatting=unitcode }} | label23 = {{GetLabelFix|P2048|lang={{{lang|}}}}} | data23 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2048 |value={{{alcada|}}} | formatting=unitcode }} | label24 = {{GetLabelFix|P2067|lang={{{lang|}}}}} | data24 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2067 | qualifier=P642 | qualifier2=P21 | value={{{massa|}}} | formatting=table | rowformat=$0 $1 | rowsubformat1=($1$2) | rowsubformat2 = , $2 | colformat0=unitcode }} | label25 = {{GetLabelFix|P2050|lang={{{lang|}}}}} | data25 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2050 |value={{{envergadura|}}} | formatting=unitcode }} | label26 = {{GetLabelFix|P7725|lang={{{lang|}}}}} | data26 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P7725 }} | label27 = {{GetLabelFix|P7770|lang={{{lang|}}}}} | data27 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P7770 | formatting=unit }} <!-- MICROORGANISMES --> | label36 = {{GetLabelFix|P4628|lang={{{lang|}}}}} | data36 = {{#if:{{{grup_viric|}}} | {{#switch:{{{grup_viric|}}} | i|I = [[Virus ADN#Grup i – Virus dsDNA|Grup I]] <small>(dsDNA)</small> | ii|II = [[Virus ADN#Grup II – Virus ssDNA|Grup II]] <small>(ssDNA)</small> | iii|III = [[Virus ARN bicatenari|Grup III]] <small>(dsRNA)</small> | iv|IV = [[Virus ARN#Grup IV|Grup IV]] <small>((+)ssRNA)</small> | v|V = [[Virus ARN|Grup V]] <small>((-)ssRNA)</small> | vi|VI = [[Virus de transcripció inversa|Grup VI]] <small>(ssRNA-RT)</small> | vii|VII = [[Virus de transcripció inversa|Grup VII]] <small>(dsDNA-RT)</small> }} | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P4628 }} }} | label37 = {{GetLabelFix|P61|lang={{{lang|}}}}} | data37 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P61 |value={{{descobridor|}}} }} | label38 = {{GetLabelFix|Q12136|lang={{{lang|}}}}} | data38 = {{#if:{{{malaltia|}}}| {{{malaltia|}}} |{{#ifeq:{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1542| formatting=raw }} |Q16686448|<!-- objecte artificial, no mostrar -->|{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1542 }} }} }} | label39 = {{GetLabelFix|P2597|lang={{{lang|}}}}} | data39 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2597 |value={{{gram|}}} }} | label40 = {{GetLabelFix|Q855769|lang={{{lang|}}}}} | data40 = {{{soca_tipus|}}} <!-- GENÈTICA --> | label45 = {{GetLabelFix|P1349|lang={{{lang|}}}}} | data45 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1349 |value={{{ploidia|}}} }} | label46 = {{GetLabelFix|P2143|lang={{{lang|}}}}} | data46 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2143 |value={{{mida_genoma|}}} }} <!-- BOLETS --> | header50 = {{#if:{{{capell|{{#property:P784| from={{{item|}}}}}}}} {{{himeni|{{#property:P783| from={{{item|}}}}}}}} {{{accessori|{{#property:P785| from={{{item|}}}}}}}} {{{comestibilitat|{{#property:P789| from={{{item|}}}}}}}} {{{estipit|{{#property:P786| from={{{item|}}}}}}}} {{{color_espores|{{#property:P787| from={{{item|}}}}}}}} {{{tipus_bolet|{{#property:P788| from={{{item|}}}}}}}} | {{GetLabelFix|Q83093|lang={{{lang|}}}}} }} | data51 = {{#if:{{{capell|{{#property:P784| from={{{item|}}}}}}}} {{{himeni|{{#property:P783| from={{{item|}}}}}}}} {{{accessori|{{#property:P785| from={{{item|}}}}}}}} {{{comestibilitat|{{#property:P789| from={{{item|}}}}}}}} {{{estipit|{{#property:P786| from={{{item|}}}}}}}} {{{color_espores|{{#property:P787| from={{{item|}}}}}}}} {{{tipus_bolet|{{#property:P788| from={{{item|}}}}}}}} | <table align="center" bgcolor=ffffff>{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Muisiriún | capell = {{{capell|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P784 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | himeni = {{{himeni|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P783 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | làmina = {{{accessori|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P785 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | comestibilitat = {{{comestibilitat|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P789 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | estipit = {{{estipit|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P786 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | espora = {{{color_espores|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P787 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | ecologia = {{{tipus_bolet|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P788 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | item = {{{item|}}} | lang = {{{lang|}}} }} }} <!-- PLANTES --> | header55 = {{#if:{{{pollinacio|{{#property:P1703| from={{{item|}}} }} }}} {{{pollinitzador|{{#property:P1704| from={{{item|}}} }} }}} {{{color_flors|{{#property:P2827| from={{{item|}}} }} }}} {{{tipus_fruit|{{#property:P4000| from={{{item|}}} }} }}} | {{GetLabelFix|Q756|lang={{{lang|}}}}}}} | label56 = {{GetLabelFix|P1703|lang={{{lang|}}}}} | data56 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1703 |value={{{pollinacio|}}} }} | label57 = {{GetLabelFix|P1704|lang={{{lang|}}}}} | data57 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1704 |value={{{pollinitzador|}}} }} | label58 = {{GetLabelFix|P2827|lang={{{lang|}}}}} | data58 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2827 |value={{{color_flors|}}} }} | label59 = {{GetLabelFix|P4000|lang={{{lang|}}}}} | data59 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P4000 |value={{{tipus_fruit|}}} }} <!-- TAXONOMIA --> | header83 = {{#if:{{#property:P171| from={{{item|}}} }} {{{genere_tipus|}}}{{{especie_tipus|}}} {{{categoria_taxonomica|}}}{{#property:P105| from={{{item|}}} }} {{{nom_binomial|}}}{{#property:P225| from={{{item|}}} }} {{{autoritat|}}} {{{tipus_taxonomic|}}}{{#property:P427| from={{{item|}}} }} {{{sinonims|}}}{{#property:P1420| from={{{item|}}} }}{{#property:P694| from={{{item|}}} }} {{{categoria_subdivisio|}}} {{{subdivisio|}}} | {{GetLabelFix|Q7211|lang={{{lang|}}}}} }} | data84 = {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tacsanomaíocht | sandbox = {{{sandbox|}}} | animal = {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Is ainmhí é| item={{{item|}}} }} | taxon = {{#switch: {{lc:{{{taxon|}}}}}<!-- convert manual text into Qid --> | superdomini = Q22666877 | domini = Q146481 | subdomini = Q3491996 | regne = Q36732 | super-regne = Q19858692 | subregne = Q2752679 | superfílum | superfilum = Q3978005 | fílum | filum = Q38348 | subfílum | subfilum = Q1153785 | infrafílum | infrafilum = Q2361851 | superclasse = Q3504061 | classe = Q37517 | subclasse = Q5867051 | infraclasse = Q2007442 | superordre = Q5868144 | ordre = Q36602 | subordre = Q5867959 | infraordre = Q2889003 | parvordre = Q6311258 | superfamília | superfamilia = Q2136103 | família | familia = Q35409 | subfamília | subfamilia = Q164280 | tribu = Q227936 | subtribu = Q3965313 | gènere | genere = Q34740 | subgènere | subgenere = Q3238261 | espècie | especie = Q7432 | subespècie | subespecie = Q68947 | #default ={{#invoke:wikibase|id|{{{taxon|}}}}} }} | taxon2 = {{#switch: {{lc:{{{taxon2|}}}}}<!-- convert manual text into Qid --> | superdomini = Q22666877 | domini = Q146481 | subdomini = Q3491996 | regne = Q36732 | super-regne = Q19858692 | subregne = Q2752679 | superfílum | superfilum = Q3978005 | fílum | filum = Q38348 | subfílum | subfilum = Q1153785 | infrafílum | infrafilum = Q2361851 | superclasse = Q3504061 | classe = Q37517 | subclasse = Q5867051 | infraclasse = Q2007442 | superordre = Q5868144 | ordre = Q36602 | subordre = Q5867959 | infraordre = Q2889003 | parvordre = Q6311258 | superfamília | superfamilia = Q2136103 | família | familia = Q35409 | subfamília | subfamilia = Q164280 | tribu = Q227936 | subtribu = Q3965313 | gènere | genere = Q34740 | subgènere | subgenere = Q3238261 | espècie | especie = Q7432 | subespècie | subespecie = Q68947 | #default ={{#invoke:wikibase|id|{{{taxon2|}}}}} }} | categoria_taxonomica = {{#invoke:Wikidades |claim |property=P105 |value={{{categoria_taxonomica|}}}<!-- categoria_taxonomica manual o de WD -->|formatting=label|list=false|editicon=no}} | nom_binomial = {{{nom_binomial|}}} | autoritat = {{{autoritat|}}} | data_publicacio = {{{data_publicacio|}}} | item = {{{id_nom_cientific|{{{item|}}}}}} | lang = {{{lang|}}} <!-- Diccionari de valors rangs taxonòmics segons llengua, passat com a paràmetres --> | superdomini = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q22666877|lang={{{lang|}}}}}}} | domini = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q146481|lang={{{lang|}}}}}}} | subdomini = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q3491996|lang={{{lang|}}}}}}} | super-regne = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q19858692|lang={{{lang|}}}}}}} | regne = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q36732|lang={{{lang|}}}}}}} | subregne = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q2752679|lang={{{lang|}}}}}}} | superfilum = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q3978005|lang={{{lang|}}}}}}} | filum = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q38348|lang={{{lang|}}}}}}} | subfilum = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q1153785|lang={{{lang|}}}}}}} | superclasse = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q3504061|lang={{{lang|}}}}}}} | classe = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q37517|lang={{{lang|}}}}}}} | superordre = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q5868144|lang={{{lang|}}}}}}} | ordre = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q36602|lang={{{lang|}}}}}}} | superfamilia= {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q2136103|lang={{{lang|}}}}}}} | familia = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q35409|lang={{{lang|}}}}}}} | subfamilia = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q164280|lang={{{lang|}}}}}}} | tribu = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q227936|lang={{{lang|}}}}}}} | genere = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q34740|lang={{{lang|}}}}}}} | especie = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q7432|lang={{{lang|}}}}}}} | subespecie = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q68947|lang={{{lang|}}}}}}} }} | label86 = {{GetLabelFix|P427|lang={{{lang|}}}}} | data86 = {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P427 | parent=P225 | value={{{genere_tipus|{{{especie_tipus|{{{tipus_taxonomic|}}} }}} }}} }} <!-- DIVERSITAT --> | header97 = {{#if:{{{diversitat|}}} | {{GetLabelFix|Q1230584|lang={{{lang|}}}}} }} | data98 = {{align|center| {{{diversitat|}}} }} <!-- NOMENCLATURA --> | header109 = {{#if:{{{estatus_nomenclatura|}}}{{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1135 }} {{{ortografia_original|}}}{{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1353 }} {{{eponim|}}}{{#property:P138 | from={{{item|}}} }} {{{basionim|}}}{{#property:P566 | from={{{item|}}} }} {{{nom_coordinat|}}}{{#property:P2743 | from={{{item|}}} }} {{{sinonims|{{#property:P1420 | from={{{item|}}}}}}}} {{#property:P694 | from={{{item|}}} }} {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P697 | value={{{exautor|}}} }} {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P2433 | value={{{genere_taxon|}}} }} {{{combinacio_original|}}}{{#property:P1403 | from={{{item|}}} }} {{{significat_nom_cientific|}}} | {{GetLabelFix|Q863247|lang={{{lang|}}}}} }} | label110 = {{GetLabelFix|P1135|lang={{{lang|}}}}} | data110 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1135 | value={{{estat_nomenclatura|}}} }} | label111 = {{GetLabelFix|P1353|lang={{{lang|}}}}} | data111 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1353 | value={{{ortografia_original|}}} }} | label112 = {{GetLabelFix|P138|lang={{{lang|}}}}} | data112 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P138 | value={{{eponim|}}} }} | label113 = {{GetLabelFix|P566|lang={{{lang|}}}}} | data113 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P566 | qualifier=P566/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' |value={{{basionim|}}} }} | label114 = {{GetLabelFix|P2743|lang={{{lang|}}}}} | data114 = {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P2743 | parent=P225 | value={{{nom_coordinat|}}} }} | label116 = {{GetLabelFix|P1420|lang={{{lang|}}}}} | data116 = {{#if:{{#property:P1420 | from={{{item|}}} }}{{#property:P694 | from={{{item|}}} }}{{{sinonims|}}}{{{id_nom_cientific|}}}{{{ref_sinonims|}}} | {{Collapsible conditional list | estil_títol=color: #202122; background-color: #eeeeee; text-align: left; | {{if empty | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1420 | qualifier=P1420/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' | value={{{sinonims|}}} | item={{{id_nom_cientific|}}} }}{{{ref_sinonims|}}} | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P694 | qualifier=P694/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' }} }} | 100 }} }} | label117 = {{GetLabelFix|P697|lang={{{lang|}}}}} | data117 = {{if empty | {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P225 | qualifier=P697 | parent=P428 | value={{{exautor|}}} | case=smallcaps }} | {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P225 | qualifier=P697 | parent=P835 | value={{{exautor|}}} | case=smallcaps }} }} | label118 = {{GetLabelFix|Q34740|lang={{{lang|}}}}} | data118 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P2433 | value={{{genere_taxon|}}} | case=infoboxdata }} | label119 = {{GetLabelFix|P1403|lang={{{lang|}}}}} | data119 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1403 | qualifier=P1403/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' | value={{{combinacio_original|}}} }} | label120 = {{GetLabelFix|Q183046|lang={{{lang|}}}}} | data120 = {{{significat_nom_cientific|}}} <!-- MÈDIA --> | header122 = {{#if:{{{audio|}}}{{#property:P51 | from={{{item|}}} }} {{{video|}}}{{#property:P10 | from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|Q13557414|lang={{{lang|}}}}}}} | data123 = {{#if: {{{audio|{{#property:P51 | from={{{item|}}} }} }}} | <div class="center">{{#invoke:Wikidades | claim | property=P51 |qualifier=P2096 | value={{{audio|}}} | list=false | formatting=table |rowformat = $0 $1 | colformat0=[[File:$1]] |rowsubformat1=<p style="font-size: 90%;">$1</p> | separator=<br> }}</div> }} | data124 = {{#if:{{#invoke:Wikidades | claim | property = P10 | value = {{{video|}}} }} | <div class="center">{{#invoke:Wikidades | claim | property=P10 | value={{{video|}}} | qualifier = P2096 OR P180 OR P21 | formatting = table | list = false | rowformat = [[File:$0|300x300px]]<br />$1 }}</div> }} <!-- SUBDIVISIONS --> | header133 = {{{categoria_subdivisio|}}} | data134 = {{{subdivisio|}}} <!-- DISTRIBUCIÓ --> | header150 = {{#if:{{{mapa_distribucio|{{#property:P181| from={{{item|}}} }} }}} {{{endemic|{{#property:P183| from={{{item|}}} }} }}} | {{GetLabelFix|P181|lang={{{lang|}}}}} }} | data151 = {{#if:{{{mapa_distribucio|}}} |{{align|center|{{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{mapa_distribucio|}}} | size=300x300px}}<br/><small>{{{peu_mapa_distribucio|}}}</small> }} |{{if then show|{{#invoke:Wikidades | claim | formatting=table | list=false | property=P181 | qualifier =P2096 |rowsubformat1=<br/>$1 | qualifier2=P407 |whitelist2={{MyValue|PriorityImages|Accepted_lang}} | rowformat = [[File:$0|300x300px|lang={{{lang|}}}]]$1}} <!-- Aquest segon invoke preveu recuperar un mapa sense llengua o amb qualsevol altre P407, si no hi ha català --> |{{#invoke:Wikidades | claim | formatting=table | list=false | property=P181 | qualifier =P2096 |rowsubformat1=<br/>$1 | rowformat = [[File:$0|300x300px|lang={{{lang|}}}]]$1}} }} }} | label152 = {{GetLabelFix|P183|lang={{{lang|}}}}} | data152 = {{Collapsible conditional list |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P183 |value={{{endemic|}}} }}}} <!-- IMATGE COMPARATIVA --> | header155 = {{#if:{{#property:P8512| from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|Q322481|lang={{{lang|}}}}} }} | data156 = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{#invoke:Wikidades |claim |property=P8512 | list = false }} | size=300x300px}} <!-- TÍTOL DE L'ARTICLE EN CURSIVA --> {{#if:{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm teidil coitianta| nom= | nom_binomial={{{nom_binomial|}}} | item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }} | | {{#if:{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm eolaíoch/Iodálach|item={{{item|}}} }} | {{Teideal iodálach}} }} }} }}<!-- Parameter check: -->{{#invoke:TemplatePar |check |template=Teimpléad:WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo |all= |opt= nom= image= image2= peu= peu2= item= id_nom_cientific= alt= alt2= audio= video= obsolet= nom_binomial= capell= himeni= accessori= comestibilitat= estipit= color_espores= tipus_bolet= malaltia= gram= ploidia= mida_genoma= grup_viric= soca_tipus= periode= estat= criteri_estat= extint= text_estat= data_extincio= versio_estat= ref_estat= taxon= taxon2= estat_nomenclatura= ortografia_original= eponim= basionim= nom_coordinat= codi_nomenclatura= exautor= genere_taxon= tipus_taxonomic= combinacio_original= endemic= genere_tipus= especie_tipus= autoritat= data_publicacio= autoritat_tipus= significat_nom_cientific= sinonims= ref_sinonims= categoria_subdivisio= subdivisio= mapa_distribucio= peu_mapa_distribucio= descobridor= diversitat= locomocio= gestacio= font_de= esperanca_vida= habitat= hoste= temps_generacio= longitud= alcada= massa= envergadura= frequencia_cardiaca= frequencia_respiratoria= pollinacio= pollinitzador= color_flors= tipus_fruit= font_alimentacio= |cat=Úsáideann boscaí eolais le paraiméadair anaithnid |format=0|preview=1|errNS=0 }}<!-- -->{{CloseDivRTL|lang={{{lang|}}}}}<!-- rastreig provisional de paràmetres -->{{#if:{{{periode|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/periode}}}}<!-- apx 1000 -->{{#if:{{{data_extincio|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/data_extincio}}}}<!-- 2 -->{{#if:{{{estat|}}} |{{#switch:{{lc:{{{estat|}}}}} |ne|dd|lc|nt|vu|en|cr|ew|ex= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_IUCN}} |cd|lr|lr/lc|lr/nt|lr/cd = {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_IUCN_2.3}} |pe|pew= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_possible_extint}} |se|secure|segur|dom|domesticated|domesticat= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_extra}} |fo|fossil|pre = {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_pre}} |gx|gh|g1|g2|g3|g4|g5|gu={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_TNC}} |cites_a1|cites_a2|cites_a3 ={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_CITES}} |le|lt ={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_ESA}} |dl|delisted={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_EPCB}} |{{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_altres}} }} }}<!-- 1436 -->{{#if:{{{taxon|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/taxon}}}}<!-- 431 -->{{#if:{{{taxon2|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/taxon2}}}}<!-- 86 -->{{#if:{{{grup_viric|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/grup_viric}}}}<!-- -->{{#if:{{{categoria_taxonomica|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/categoria_taxonomica}}}}<!-- -->{{#if:{{{ref_estat|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/ref_estat}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{ifeqany|{{{capell|}}}|umbonat agut|esfèric globular|semiesfèric|cònic obús}}|1|{{#invoke:utilitats|rastreig|esser/capells}}}}<!-- --><noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> emqlxbtzf2gy342bt0kqil7i42yqmil 1321887 1321879 2026-07-28T10:31:03Z An Sionnach Rua 29036 Rinne mé uasdátú ar an bhealach a thaispeántar tréimhsí geografach trí fhotheimpléad nua a aistriú í Vicipéid na Catalóinise. Tá roinnt earráidí ann fós ó thaobh a léirithe de, ach tá sé ag feidhmiú go maith. 1321887 wikitext text/x-wiki {{OpenDivRTL|lang={{{lang|}}}}}{{WD Bosca Sonraí | wikidata = {{{wikidata|}}} | item = {{{item|}}} | lang = {{{lang|}}} | name = Bosca Sonraí Ainmhí Bheo | titlestyle = color: #202122; background-color:{{WD Bosca Sonraí/dathanna|ainmhí_bheo}}; text-align:center; font-size:1.35em | abovestyle = color: #202122; background-color: {{WD Bosca Sonraí/dathanna|ainmhí_bheo}}; valign=center; padding:1px; | headerstyle = color: #202122; background-color: {{WD Bosca Sonraí/dathanna|ainmhí_bheo}} | captionstyle = font-size: 90%; | labelstyle = padding-right: 1.2em;<!--(assegura espai entre label i data --> color: #202122; background-color: #eeeeee; text-align: start; width: 40%; | datastyle = text-align: start; | title = <span style="float:left;">[[Íomhá:Butterfly icon (Noun Project).svg|25px|WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo|class=skin-invert]]</span><!-- -->{{if then show|{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm teidil coitianta | item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }} | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm eolaíoch | item={{{item|}}}| lang={{{lang|}}} }} }} | above = {{#if:{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm teidil coitianta | item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }} | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm eolaíoch | item={{{item|}}}| lang={{{lang|}}} }} }} |image = {{#if:{{{imatge|}}} | {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{imatge|}}} | size=300x300px }}{{#if: {{{peu|}}} |<br />{{{peu|}}} }} | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2716 OR P18 OR P13162 OR P6802 | qualifier= P2096 OR P5961 OR P180 OR P3831 | qualifier2= P276 OR P195 OR P131 OR P706 | formatting = table | rowsubformat2 = ($2) | list=false | rowformat= [[Íomhá:$0|300x300px]]<br />$1 $2 | colformat1 = ucfirst }} }} {{#if:{{{imatge|}}}|| {{#switch:{{#titleparts:{{#invoke:Wikidades | claim | item={{{item|}}} | property=P18 | qualifier=P21 | formatting=table | listmax=2 | conjunction=/ | qconjunction=+ | rowformat={{((}}#if:$1{{!}}$1{{!}}-{{))}} | colformat1=raw| editicon=false}}| 1}} | Q44148+Q43445 = &nbsp;<big><big>♂ ♀</big></big> | Q43445+Q44148 = &nbsp;<big><big>♀ ♂</big></big> | Q44148 = &nbsp;<big><big>♂</big></big> | Q43445 = &nbsp;<big><big>♀</big></big> }} }} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{image2|}}} | size=300x300px | alt={{{alt2|}}} }} | caption2 = {{{peu2|}}} | header1 = {{#if:{{{obsolet|}}}|{{GetLabelFix|Q110533142|lang={{{lang|}}}}}}} <!-- ESTAT DE Caomhnú --> | header2 = {{#if:{{{estat|}}}{{{extint|}}}{{#invoke:Wikidades | claim | property=P141}} | {{GetLabelFix|Q82673|lang={{{lang|}}} }} }} | data3 = {{if empty <!-- manual -->| {{#if: {{{estat|}}}<!-- Tractament manual: estat, traduït a codi Q pels AICD + data_extinció + enllaç a we referència--> | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú|{{#switch:{{lc:{{{estat|}}}}} |lc=Q211005 |dd=Q3245245 |vu=Q278113 |cd=Q158862 |en=Q96377276 |nt=Q719675 |cr=Q219127 |ew=Q239509 |ex=Q237350 |gx=Q55713995 |gh=Q55714026 |g1=Q55714070 |g2=Q55714084 |g3=Q55714094 |g4=Q55714106 |g5=Q55707349 |{{{estat|}}} }} |{{{extint|}}} |{{{ref_estat|}}} | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |sandbox={{{sandbox|}}} }} }} <!-- fossil -->| {{#ifeq:{{#invoke:Wikidades|claim |property=P31}}|Q23038290| {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú|fo|sandbox={{{sandbox|}}}}} }}<!-- fòssil --> <!-- extint -->| {{#if: {{{extint|}}}<!-- Tractament per extinguits sense estat oficial: estat=ex + data_extinció + enllaç a web referència--> | {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú|ex|{{{extint|}}} |{{{ref_estat|}}} | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |sandbox={{{sandbox|}}}}} }} <!-- WD -->| {{#invoke:Wikidades|claim |list=false |formatting=table |property=P141 |qualifier=P746 | colformat0=raw | colformat1=Y | item={{{item|}}} |lang={{{lang|}}} |editicon=false | rowformat={{((}}WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú{{!}}$0{{!}}$1{{!}} item{{=}}{{{item|}}}{{!}}lang{{=}}{{{lang|}}} {{))}} }}<!-- Fi crida subplantilla /Caomhnú --> }}<!-- Fi IF empty--> <!-- PERÍODE --> | header4 = {{#if:{{{periode|}}} {{#property:P2348| from={{{item|}}} }}<!-- Període --> {{#property:P523 | from={{{item|}}} }}<!-- Període d'aparició--> {{#property:P524 | from={{{item|}}} }}<!-- Període de desaparició--> | {{GetLabelFix|P2348|lang={{{lang|}}}}}}} | data5 = {{align|center|<!-- -->{{#if:{{{periode|}}}|<!-- -->{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2348 | value={{{periode|}}} | lang={{{lang|}}}}}<!-- -->|{{#if:{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2348 | from={{{item|}}} | formatting=raw}}|<!-- -->{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tréimhse|qid={{#invoke:Wikidades | claim | property=P2348 | from={{{item|}}} | formatting=raw}}|item={{{item|}}}|lang={{{lang|}}}}} <!-- --><span style="font-size:0;">{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2348 | from={{{item|}}} | list=false}}</span><!-- -->|{{#if:{{#invoke:Wikidades | claim | property=P523 | from={{{item|}}} | list=false | formatting=raw}}|<!-- -->{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tréimhse|qid={{#invoke:Wikidades | claim | property=P523 | from={{{item|}}} | formatting=raw}}|item={{{item|}}}|lang={{{lang|}}}}} <!-- --><span style="font-size:0;">{{#invoke:Wikidades | claim | property=P523 | from={{{item|}}} | list=false}}</span><!-- --> – <!-- -->{{#if:{{#invoke:Wikidades | claim | property=P524 | from={{{item|}}} | list=false | formatting=raw}}|<!-- -->{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tréimhse|qid={{#invoke:Wikidades | claim | property=P524 | from={{{item|}}} | formatting=raw}}|item={{{item|}}}|lang={{{lang|}}}}} <!-- --><span style="font-size:0;">{{#invoke:Wikidades | claim | property=P524 | from={{{item|}}} | list=false}}</span><!-- -->|an t-am i láthair}}}}}}}}}} <!-- GENERAL --> | header6 = {{#if:{{{locomocio|}}}{{#property:P3512| from={{{item|}}} }} {{{gestacio|}}}{{#property:P3063| from={{{item|}}} }} {{{color|}}}{{#property:P462| from={{{item|}}} }} {{{font_alimentacio|}}}{{#property:P1034| from={{{item|}}} }} {{{font_de|}}}{{#property:P1672| from={{{item|}}} }} {{{esperanca_vida|}}}{{#property:P2250| from={{{item|}}} }} {{{vidamaxima|}}}{{#property:P4214| from={{{item|}}} }} {{{habitat|}}}{{#property:P2974| from={{{item|}}} }} {{{hoste|}}}{{#property:P2975| from={{{item|}}} }} {{{temps_generacio|}}}{{#property:P3337| from={{{item|}}} }} {{{longitud|}}}{{#property:P2043| from={{{item|}}} }} {{{alcada|}}}{{#property:P2048| from={{{item|}}} }} {{{massa|}}}{{#property:P2067| from={{{item|}}} }} {{{envergadura|}}}{{#property:P2050| from={{{item|}}} }} {{{grup_viric|}}} {{{descobridor|{{#property:P61| from={{{item|}}}}}}}} {{{malaltia|{{#property:P1542| from={{{item|}}}}}}}} {{{gram|{{#property:P2597| from={{{item|}}}}}}}} {{{soca_tipus|}}} {{{ploidia|}}}{{#property:P1349| from={{{item|}}} }} {{{mida_genoma|}}}{{#property:P2143| from={{{item|}}} }} {{#property:P7725| from={{{item|}}} }} {{#property:P7770| from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|Q494756|lang={{{lang|}}}}} }} | label7 = {{GetLabelFix|P3512|lang={{{lang|}}}}} | data7 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P3512 |value={{{locomocio|}}} }} | label9 = {{GetLabelFix|P3063|lang={{{lang|}}}}} | data9 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P3063 |value={{{gestacio|}}} | formatting=unit }} | label11 = {{GetLabelFix|P1034|lang={{{lang|}}}}} | data11 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1034 |value={{{font_alimentacio|}}} }} | label12 = {{GetLabelFix|P1672|lang={{{lang|}}}}} | data12 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1672 |value={{{font_de|}}} }} | label13 = {{GetLabelFix|P2250|lang={{{lang|}}}}} | data13 = {{#if:{{{esperanca_vida|}}} | {{{esperanca_vida|}}} |{{circa WD|P2250|item={{{item|}}}|lang={{{lang|}}}|list=false|formatting=unit}}}} | label14 = {{GetLabelFix|P4214|lang={{{lang|}}}}} | data14 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P4214 |value={{{vidamaxima|}}} | formatting=unit }} | label15 = {{GetLabelFix|P2974|lang={{{lang|}}}}} | data15 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2974 |value={{{habitat|}}} }} | label16 = {{GetLabelFix|P2975|lang={{{lang|}}}}} | data16 = {{Collapsible conditional list |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2975 |value={{{hoste|}}} }}}} | label21 = {{GetLabelFix|P3337|lang={{{lang|}}}}} | data21 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P3337 |value={{{temps_generacio|}}} | formatting=unit }} | label22 = {{GetLabelFix|P2043|lang={{{lang|}}}}} | data22 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2043 |value={{{longitud|}}} | formatting=unitcode }} | label23 = {{GetLabelFix|P2048|lang={{{lang|}}}}} | data23 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2048 |value={{{alcada|}}} | formatting=unitcode }} | label24 = {{GetLabelFix|P2067|lang={{{lang|}}}}} | data24 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2067 | qualifier=P642 | qualifier2=P21 | value={{{massa|}}} | formatting=table | rowformat=$0 $1 | rowsubformat1=($1$2) | rowsubformat2 = , $2 | colformat0=unitcode }} | label25 = {{GetLabelFix|P2050|lang={{{lang|}}}}} | data25 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2050 |value={{{envergadura|}}} | formatting=unitcode }} | label26 = {{GetLabelFix|P7725|lang={{{lang|}}}}} | data26 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P7725 }} | label27 = {{GetLabelFix|P7770|lang={{{lang|}}}}} | data27 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P7770 | formatting=unit }} <!-- MICROORGANISMES --> | label36 = {{GetLabelFix|P4628|lang={{{lang|}}}}} | data36 = {{#if:{{{grup_viric|}}} | {{#switch:{{{grup_viric|}}} | i|I = [[Virus ADN#Grup i – Virus dsDNA|Grup I]] <small>(dsDNA)</small> | ii|II = [[Virus ADN#Grup II – Virus ssDNA|Grup II]] <small>(ssDNA)</small> | iii|III = [[Virus ARN bicatenari|Grup III]] <small>(dsRNA)</small> | iv|IV = [[Virus ARN#Grup IV|Grup IV]] <small>((+)ssRNA)</small> | v|V = [[Virus ARN|Grup V]] <small>((-)ssRNA)</small> | vi|VI = [[Virus de transcripció inversa|Grup VI]] <small>(ssRNA-RT)</small> | vii|VII = [[Virus de transcripció inversa|Grup VII]] <small>(dsDNA-RT)</small> }} | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P4628 }} }} | label37 = {{GetLabelFix|P61|lang={{{lang|}}}}} | data37 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P61 |value={{{descobridor|}}} }} | label38 = {{GetLabelFix|Q12136|lang={{{lang|}}}}} | data38 = {{#if:{{{malaltia|}}}| {{{malaltia|}}} |{{#ifeq:{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1542| formatting=raw }} |Q16686448|<!-- objecte artificial, no mostrar -->|{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1542 }} }} }} | label39 = {{GetLabelFix|P2597|lang={{{lang|}}}}} | data39 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2597 |value={{{gram|}}} }} | label40 = {{GetLabelFix|Q855769|lang={{{lang|}}}}} | data40 = {{{soca_tipus|}}} <!-- GENÈTICA --> | label45 = {{GetLabelFix|P1349|lang={{{lang|}}}}} | data45 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1349 |value={{{ploidia|}}} }} | label46 = {{GetLabelFix|P2143|lang={{{lang|}}}}} | data46 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2143 |value={{{mida_genoma|}}} }} <!-- BOLETS --> | header50 = {{#if:{{{capell|{{#property:P784| from={{{item|}}}}}}}} {{{himeni|{{#property:P783| from={{{item|}}}}}}}} {{{accessori|{{#property:P785| from={{{item|}}}}}}}} {{{comestibilitat|{{#property:P789| from={{{item|}}}}}}}} {{{estipit|{{#property:P786| from={{{item|}}}}}}}} {{{color_espores|{{#property:P787| from={{{item|}}}}}}}} {{{tipus_bolet|{{#property:P788| from={{{item|}}}}}}}} | {{GetLabelFix|Q83093|lang={{{lang|}}}}} }} | data51 = {{#if:{{{capell|{{#property:P784| from={{{item|}}}}}}}} {{{himeni|{{#property:P783| from={{{item|}}}}}}}} {{{accessori|{{#property:P785| from={{{item|}}}}}}}} {{{comestibilitat|{{#property:P789| from={{{item|}}}}}}}} {{{estipit|{{#property:P786| from={{{item|}}}}}}}} {{{color_espores|{{#property:P787| from={{{item|}}}}}}}} {{{tipus_bolet|{{#property:P788| from={{{item|}}}}}}}} | <table align="center" bgcolor=ffffff>{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Muisiriún | capell = {{{capell|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P784 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | himeni = {{{himeni|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P783 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | làmina = {{{accessori|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P785 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | comestibilitat = {{{comestibilitat|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P789 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | estipit = {{{estipit|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P786 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | espora = {{{color_espores|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P787 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | ecologia = {{{tipus_bolet|{{#invoke:Wikidades|claim|property=P788 | item={{{item|}}}|list=false|formatting=raw}}}}} | item = {{{item|}}} | lang = {{{lang|}}} }} }} <!-- PLANTES --> | header55 = {{#if:{{{pollinacio|{{#property:P1703| from={{{item|}}} }} }}} {{{pollinitzador|{{#property:P1704| from={{{item|}}} }} }}} {{{color_flors|{{#property:P2827| from={{{item|}}} }} }}} {{{tipus_fruit|{{#property:P4000| from={{{item|}}} }} }}} | {{GetLabelFix|Q756|lang={{{lang|}}}}}}} | label56 = {{GetLabelFix|P1703|lang={{{lang|}}}}} | data56 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1703 |value={{{pollinacio|}}} }} | label57 = {{GetLabelFix|P1704|lang={{{lang|}}}}} | data57 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1704 |value={{{pollinitzador|}}} }} | label58 = {{GetLabelFix|P2827|lang={{{lang|}}}}} | data58 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P2827 |value={{{color_flors|}}} }} | label59 = {{GetLabelFix|P4000|lang={{{lang|}}}}} | data59 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P4000 |value={{{tipus_fruit|}}} }} <!-- TAXONOMIA --> | header83 = {{#if:{{#property:P171| from={{{item|}}} }} {{{genere_tipus|}}}{{{especie_tipus|}}} {{{categoria_taxonomica|}}}{{#property:P105| from={{{item|}}} }} {{{nom_binomial|}}}{{#property:P225| from={{{item|}}} }} {{{autoritat|}}} {{{tipus_taxonomic|}}}{{#property:P427| from={{{item|}}} }} {{{sinonims|}}}{{#property:P1420| from={{{item|}}} }}{{#property:P694| from={{{item|}}} }} {{{categoria_subdivisio|}}} {{{subdivisio|}}} | {{GetLabelFix|Q7211|lang={{{lang|}}}}} }} | data84 = {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tacsanomaíocht | sandbox = {{{sandbox|}}} | animal = {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Is ainmhí é| item={{{item|}}} }} | taxon = {{#switch: {{lc:{{{taxon|}}}}}<!-- convert manual text into Qid --> | superdomini = Q22666877 | domini = Q146481 | subdomini = Q3491996 | regne = Q36732 | super-regne = Q19858692 | subregne = Q2752679 | superfílum | superfilum = Q3978005 | fílum | filum = Q38348 | subfílum | subfilum = Q1153785 | infrafílum | infrafilum = Q2361851 | superclasse = Q3504061 | classe = Q37517 | subclasse = Q5867051 | infraclasse = Q2007442 | superordre = Q5868144 | ordre = Q36602 | subordre = Q5867959 | infraordre = Q2889003 | parvordre = Q6311258 | superfamília | superfamilia = Q2136103 | família | familia = Q35409 | subfamília | subfamilia = Q164280 | tribu = Q227936 | subtribu = Q3965313 | gènere | genere = Q34740 | subgènere | subgenere = Q3238261 | espècie | especie = Q7432 | subespècie | subespecie = Q68947 | #default ={{#invoke:wikibase|id|{{{taxon|}}}}} }} | taxon2 = {{#switch: {{lc:{{{taxon2|}}}}}<!-- convert manual text into Qid --> | superdomini = Q22666877 | domini = Q146481 | subdomini = Q3491996 | regne = Q36732 | super-regne = Q19858692 | subregne = Q2752679 | superfílum | superfilum = Q3978005 | fílum | filum = Q38348 | subfílum | subfilum = Q1153785 | infrafílum | infrafilum = Q2361851 | superclasse = Q3504061 | classe = Q37517 | subclasse = Q5867051 | infraclasse = Q2007442 | superordre = Q5868144 | ordre = Q36602 | subordre = Q5867959 | infraordre = Q2889003 | parvordre = Q6311258 | superfamília | superfamilia = Q2136103 | família | familia = Q35409 | subfamília | subfamilia = Q164280 | tribu = Q227936 | subtribu = Q3965313 | gènere | genere = Q34740 | subgènere | subgenere = Q3238261 | espècie | especie = Q7432 | subespècie | subespecie = Q68947 | #default ={{#invoke:wikibase|id|{{{taxon2|}}}}} }} | categoria_taxonomica = {{#invoke:Wikidades |claim |property=P105 |value={{{categoria_taxonomica|}}}<!-- categoria_taxonomica manual o de WD -->|formatting=label|list=false|editicon=no}} | nom_binomial = {{{nom_binomial|}}} | autoritat = {{{autoritat|}}} | data_publicacio = {{{data_publicacio|}}} | item = {{{id_nom_cientific|{{{item|}}}}}} | lang = {{{lang|}}} <!-- Diccionari de valors rangs taxonòmics segons llengua, passat com a paràmetres --> | superdomini = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q22666877|lang={{{lang|}}}}}}} | domini = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q146481|lang={{{lang|}}}}}}} | subdomini = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q3491996|lang={{{lang|}}}}}}} | super-regne = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q19858692|lang={{{lang|}}}}}}} | regne = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q36732|lang={{{lang|}}}}}}} | subregne = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q2752679|lang={{{lang|}}}}}}} | superfilum = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q3978005|lang={{{lang|}}}}}}} | filum = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q38348|lang={{{lang|}}}}}}} | subfilum = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q1153785|lang={{{lang|}}}}}}} | superclasse = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q3504061|lang={{{lang|}}}}}}} | classe = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q37517|lang={{{lang|}}}}}}} | superordre = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q5868144|lang={{{lang|}}}}}}} | ordre = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q36602|lang={{{lang|}}}}}}} | superfamilia= {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q2136103|lang={{{lang|}}}}}}} | familia = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q35409|lang={{{lang|}}}}}}} | subfamilia = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q164280|lang={{{lang|}}}}}}} | tribu = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q227936|lang={{{lang|}}}}}}} | genere = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q34740|lang={{{lang|}}}}}}} | especie = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q7432|lang={{{lang|}}}}}}} | subespecie = {{textnet|{{#invoke:Wikidades|getLabel|Q68947|lang={{{lang|}}}}}}} }} | label86 = {{GetLabelFix|P427|lang={{{lang|}}}}} | data86 = {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P427 | parent=P225 | value={{{genere_tipus|{{{especie_tipus|{{{tipus_taxonomic|}}} }}} }}} }} <!-- DIVERSITAT --> | header97 = {{#if:{{{diversitat|}}} | {{GetLabelFix|Q1230584|lang={{{lang|}}}}} }} | data98 = {{align|center| {{{diversitat|}}} }} <!-- NOMENCLATURA --> | header109 = {{#if:{{{estatus_nomenclatura|}}}{{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1135 }} {{{ortografia_original|}}}{{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1353 }} {{{eponim|}}}{{#property:P138 | from={{{item|}}} }} {{{basionim|}}}{{#property:P566 | from={{{item|}}} }} {{{nom_coordinat|}}}{{#property:P2743 | from={{{item|}}} }} {{{sinonims|{{#property:P1420 | from={{{item|}}}}}}}} {{#property:P694 | from={{{item|}}} }} {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P697 | value={{{exautor|}}} }} {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P2433 | value={{{genere_taxon|}}} }} {{{combinacio_original|}}}{{#property:P1403 | from={{{item|}}} }} {{{significat_nom_cientific|}}} | {{GetLabelFix|Q863247|lang={{{lang|}}}}} }} | label110 = {{GetLabelFix|P1135|lang={{{lang|}}}}} | data110 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1135 | value={{{estat_nomenclatura|}}} }} | label111 = {{GetLabelFix|P1353|lang={{{lang|}}}}} | data111 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P1353 | value={{{ortografia_original|}}} }} | label112 = {{GetLabelFix|P138|lang={{{lang|}}}}} | data112 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P138 | value={{{eponim|}}} }} | label113 = {{GetLabelFix|P566|lang={{{lang|}}}}} | data113 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P566 | qualifier=P566/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' |value={{{basionim|}}} }} | label114 = {{GetLabelFix|P2743|lang={{{lang|}}}}} | data114 = {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P2743 | parent=P225 | value={{{nom_coordinat|}}} }} | label116 = {{GetLabelFix|P1420|lang={{{lang|}}}}} | data116 = {{#if:{{#property:P1420 | from={{{item|}}} }}{{#property:P694 | from={{{item|}}} }}{{{sinonims|}}}{{{id_nom_cientific|}}}{{{ref_sinonims|}}} | {{Collapsible conditional list | estil_títol=color: #202122; background-color: #eeeeee; text-align: left; | {{if empty | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1420 | qualifier=P1420/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' | value={{{sinonims|}}} | item={{{id_nom_cientific|}}} }}{{{ref_sinonims|}}} | {{#invoke:Wikidades | claim | property=P694 | qualifier=P694/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' }} }} | 100 }} }} | label117 = {{GetLabelFix|P697|lang={{{lang|}}}}} | data117 = {{if empty | {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P225 | qualifier=P697 | parent=P428 | value={{{exautor|}}} | case=smallcaps }} | {{#invoke:Wikidades | linkWithParentLabel | property=P225 | qualifier=P697 | parent=P835 | value={{{exautor|}}} | case=smallcaps }} }} | label118 = {{GetLabelFix|Q34740|lang={{{lang|}}}}} | data118 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P225 | qualifier=P2433 | value={{{genere_taxon|}}} | case=infoboxdata }} | label119 = {{GetLabelFix|P1403|lang={{{lang|}}}}} | data119 = {{#invoke:Wikidades | claim | property=P1403 | qualifier=P1403/P225 | formatting=table | rowformat=''$1'' | value={{{combinacio_original|}}} }} | label120 = {{GetLabelFix|Q183046|lang={{{lang|}}}}} | data120 = {{{significat_nom_cientific|}}} <!-- MÈDIA --> | header122 = {{#if:{{{audio|}}}{{#property:P51 | from={{{item|}}} }} {{{video|}}}{{#property:P10 | from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|Q13557414|lang={{{lang|}}}}}}} | data123 = {{#if: {{{audio|{{#property:P51 | from={{{item|}}} }} }}} | <div class="center">{{#invoke:Wikidades | claim | property=P51 |qualifier=P2096 | value={{{audio|}}} | list=false | formatting=table |rowformat = $0 $1 | colformat0=[[File:$1]] |rowsubformat1=<p style="font-size: 90%;">$1</p> | separator=<br> }}</div> }} | data124 = {{#if:{{#invoke:Wikidades | claim | property = P10 | value = {{{video|}}} }} | <div class="center">{{#invoke:Wikidades | claim | property=P10 | value={{{video|}}} | qualifier = P2096 OR P180 OR P21 | formatting = table | list = false | rowformat = [[File:$0|300x300px]]<br />$1 }}</div> }} <!-- SUBDIVISIONS --> | header133 = {{{categoria_subdivisio|}}} | data134 = {{{subdivisio|}}} <!-- DISTRIBUCIÓ --> | header150 = {{#if:{{{mapa_distribucio|{{#property:P181| from={{{item|}}} }} }}} {{{endemic|{{#property:P183| from={{{item|}}} }} }}} | {{GetLabelFix|P181|lang={{{lang|}}}}} }} | data151 = {{#if:{{{mapa_distribucio|}}} |{{align|center|{{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{mapa_distribucio|}}} | size=300x300px}}<br/><small>{{{peu_mapa_distribucio|}}}</small> }} |{{if then show|{{#invoke:Wikidades | claim | formatting=table | list=false | property=P181 | qualifier =P2096 |rowsubformat1=<br/>$1 | qualifier2=P407 |whitelist2={{MyValue|PriorityImages|Accepted_lang}} | rowformat = [[File:$0|300x300px|lang={{{lang|}}}]]$1}} <!-- Aquest segon invoke preveu recuperar un mapa sense llengua o amb qualsevol altre P407, si no hi ha català --> |{{#invoke:Wikidades | claim | formatting=table | list=false | property=P181 | qualifier =P2096 |rowsubformat1=<br/>$1 | rowformat = [[File:$0|300x300px|lang={{{lang|}}}]]$1}} }} }} | label152 = {{GetLabelFix|P183|lang={{{lang|}}}}} | data152 = {{Collapsible conditional list |{{#invoke:Wikidades | claim | property=P183 |value={{{endemic|}}} }}}} <!-- IMATGE COMPARATIVA --> | header155 = {{#if:{{#property:P8512| from={{{item|}}} }} | {{GetLabelFix|Q322481|lang={{{lang|}}}}} }} | data156 = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{#invoke:Wikidades |claim |property=P8512 | list = false }} | size=300x300px}} <!-- TÍTOL DE L'ARTICLE EN CURSIVA --> {{#if:{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm teidil coitianta| nom= | nom_binomial={{{nom_binomial|}}} | item={{{item|}}} | lang={{{lang|}}} }} | | {{#if:{{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Ainm eolaíoch/Iodálach|item={{{item|}}} }} | {{Teideal iodálach}} }} }} }}<!-- Parameter check: -->{{#invoke:TemplatePar |check |template=Teimpléad:WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo |all= |opt= nom= image= image2= peu= peu2= item= id_nom_cientific= alt= alt2= audio= video= obsolet= nom_binomial= capell= himeni= accessori= comestibilitat= estipit= color_espores= tipus_bolet= malaltia= gram= ploidia= mida_genoma= grup_viric= soca_tipus= periode= estat= criteri_estat= extint= text_estat= data_extincio= versio_estat= ref_estat= taxon= taxon2= estat_nomenclatura= ortografia_original= eponim= basionim= nom_coordinat= codi_nomenclatura= exautor= genere_taxon= tipus_taxonomic= combinacio_original= endemic= genere_tipus= especie_tipus= autoritat= data_publicacio= autoritat_tipus= significat_nom_cientific= sinonims= ref_sinonims= categoria_subdivisio= subdivisio= mapa_distribucio= peu_mapa_distribucio= descobridor= diversitat= locomocio= gestacio= font_de= esperanca_vida= habitat= hoste= temps_generacio= longitud= alcada= massa= envergadura= frequencia_cardiaca= frequencia_respiratoria= pollinacio= pollinitzador= color_flors= tipus_fruit= font_alimentacio= |cat=Úsáideann boscaí eolais le paraiméadair anaithnid |format=0|preview=1|errNS=0 }}<!-- -->{{CloseDivRTL|lang={{{lang|}}}}}<!-- rastreig provisional de paràmetres -->{{#if:{{{periode|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/periode}}}}<!-- apx 1000 -->{{#if:{{{data_extincio|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/data_extincio}}}}<!-- 2 -->{{#if:{{{estat|}}} |{{#switch:{{lc:{{{estat|}}}}} |ne|dd|lc|nt|vu|en|cr|ew|ex= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_IUCN}} |cd|lr|lr/lc|lr/nt|lr/cd = {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_IUCN_2.3}} |pe|pew= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_possible_extint}} |se|secure|segur|dom|domesticated|domesticat= {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_extra}} |fo|fossil|pre = {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_pre}} |gx|gh|g1|g2|g3|g4|g5|gu={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_TNC}} |cites_a1|cites_a2|cites_a3 ={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_CITES}} |le|lt ={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_ESA}} |dl|delisted={{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_EPCB}} |{{#invoke:utilitats|rastreig|esser/estat_altres}} }} }}<!-- 1436 -->{{#if:{{{taxon|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/taxon}}}}<!-- 431 -->{{#if:{{{taxon2|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/taxon2}}}}<!-- 86 -->{{#if:{{{grup_viric|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/grup_viric}}}}<!-- -->{{#if:{{{categoria_taxonomica|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/categoria_taxonomica}}}}<!-- -->{{#if:{{{ref_estat|}}} | {{#invoke:utilitats|rastreig|esser/ref_estat}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{ifeqany|{{{capell|}}}|umbonat agut|esfèric globular|semiesfèric|cònic obús}}|1|{{#invoke:utilitats|rastreig|esser/capells}}}}<!-- --><noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> oqz19jx478z27yivpxhb6jbbrowxbra Rásaí na Gaillimhe (féile) 0 103421 1321878 1183248 2026-07-28T09:34:26Z TGcoa 21229 1321878 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} An fhéile [[Spórt|spóirt]] is mó agus is mó le rá i g[[Cúige Chonnacht|Cúige Connachta]] is ea '''Rásaí na Gaillimhe''', agus gan dabht an Fhéile Rásaíochta is cáiliúla sa tír.<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/|teideal=galwayraces.com|údar=|dáta=2022|language=en-IE|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Ach is ócáid shóisialta ollmhór ná aon rud eile í Seachtain na Rásaí i n[[Gaillimh]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/rasai-na-gaillimhe-mar-bhun-agus-mar-bharr-gach-sceal-ach-an-bhfuil-aon-tip-agat/|teideal=Rásaí na Gaillimhe mar bhun agus mar bharr gach scéal. Ach an bhfuil aon tip agat?|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=30 Iúil 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Freastalaíonn suas le 150,000 duine ar na Rásaí i mBaile an Bhriotaigh gach bliain. Ní shárófar sin ach amháin ag an [[Melbourne Cup]], in [[Cheltenham]] agus ag [[Royal Ascot]].<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/genteel-racegoers-agus-rough-and-ready-irish-speakers-150-bliain-de-rasai-na-gaillimhe/|teideal=‘Genteel racegoers’ agus ‘rough and ready Irish speakers’ – 150 bliain de rásaí na Gaillimhe|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=28 Iúil 2019|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Is iad Dé Céadaoin agus Déardaoin an dá lá mhóra, le rás mór, ''Pláta na Gaillimhe'' ar an gCéadaoin, agus an ''Galway Hurdle'' agus Lá na mBan ar an Déardaoin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www2.advertiser.ie/galway/article/28845/r%C3%A1sa%C3%AD-na-gaillimhe-ar-rnag?utm_source=morelikethis&utm_medium=web&utm_campaign=readrelated|teideal=Galway advertiser|údar=advertiser.ie|dáta=22 Iúil 2010|dátarochtana=2022|archivedate=27 Iúil 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220727235853/https://www2.advertiser.ie/galway/article/28845/r%C3%A1sa%C3%AD-na-gaillimhe-ar-rnag?utm_source=morelikethis&utm_medium=web&utm_campaign=readrelated}}</ref> Bíonn cúrsaí stíle go mór chun tosaigh ar Lá na mBan.<ref>{{Lua idirlín|url=https://presspack.rte.ie/2019/08/01/rasai-na-gaillimhe-17/|teideal=Rásaí na Gaillimhe {{!}} RTÉ Presspack|work=presspack.rte.ie|dátarochtana=2022-07-27}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gailearai-fearthainn-agus-faisean-ar-la-na-mban-ag-rasai-na-gaillimhe/|teideal=GAILEARAÍ: Fearthainn agus faisean ar ‘Lá na mBan’ ag Rásaí na Gaillimhe|údar=Sean Ó Mainnín|dáta=3 Lúnasa 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Is fiú €10,000 an luach saothair don bhean is dea-ghléasta<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gradam-don-bhean-is-dea-ghleasta-ag-rasai-na-gaillimhe-buaite-ag-bean-ghaeltachta/|teideal=Gradam don bhean is dea-ghléasta ag Rásaí na Gaillimhe buaite ag bean Ghaeltachta|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref><ref>agus lá peataireachta in óstán an G ina measc</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/prize-offer-g-hotel-spa-best-dressed-lady-ladies-day/|teideal=Ladies Day Prize Announced|údar=Sinéad Cassidy|dáta=2017-07-21|language=en-GB|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> agus €3,000 don hata is craiceáilte.<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/galway-races-announce-e13000-cash-prize-for-ladies-day/|teideal=Galway Races Announce €13,000 Cash Prize for Ladies Day|údar=Sinéad Cassidy|dáta=2022-04-19|language=en-GB|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> [[Íomhá:Galway races - panoramio.jpg|mion|2007|clé|220x220px]] [[Íomhá:Ladies Day, Galway Races - geograph.org.uk - 102513.jpg|mion|Lá na mBan, 2004|clé|220x220px]] === Rásaíocht === Chomh maith leis an bhfaisean, bíonn cárta lán rásaí ann freisin. Bíonn duaischiste €2 milliún le buachan i mBaile an Bhriotaigh le linn na Seachtaine (sa bhliain 2022) – rás amháin ar a laghad in aghaidh an lae a mbeidh €100,000 as. An  Galway Hurdle Handicap an ceann ba shaibhre díobh sin (ó 1918 ar aghaidh) agus pota duaiseanna €300,000 le baint ann (sa bhliain 2022). Chomh maith leis sin, is é an rás Galway Plate (rás Seilige Náisiúnta, ó 1869 ar aghaidh)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/sport/horse-racing/galway-races/from-costing-800-to-winning-160000-hewick-comes-out-on-top-in-dramatic-galway-plate-41872757.html|teideal=From costing €800 to winning €160,000 - Hewick comes out on top in dramatic Galway Plate|language=en|work=independent|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> is luachmhaire, agus breis is €150,000 ag dul leis an bPláta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.goracing.ie/racecourses-and-events/racecourses/galway/meetings/#:~:text=With%20a%20total%20prize%20fund,was%20first%20run%20in%201913.|teideal=Galway {{!}} HRI|work=www.goracing.ie|dátarochtana=2022-07-28|archivedate=2021-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210082202/https://www.goracing.ie/racecourses-and-events/racecourses/galway/meetings/#:~:text=With%20a%20total%20prize%20fund,was%20first%20run%20in%201913.}}</ref> === Stair === Ritheadh an chéad rás sa bhliain 1869. Leagadh amach traic rásaíochta, tógadh seastán adhmaid. Nuair a tháinig an chéad lá rásaíochta ar an Mháirt an [[17 Lúnasa|17ú Lúnasa]] [[1869]] bhí campaí beaga ann a chlúdaigh a náire do na marcaigh agus iad ag athrú feistis agus pubaill mhóra dóibh siúd a raibh an tart le baint díobh.<ref name=":1" /> Bhí seirbhís báid ghaile le muintir Mhaigh Eo a thabhairt as [[Conga Fheichín|Conga]] go Barr an Chalaidh. Tháinig suas le 10,000 as [[Baile Átha Cliath]] ar thraenacha. Meastar gur fhreastail 40,000 ar an gcéad fhéile rásaíochta sin in 1869 – i bhfad an iomarca mar nach raibh na háiseanna i mBaile an Bhriotaigh ná go deimhin i gcathair na Gaillimhe faoina gcomhair. Dhá lá rásaíochta a bhíodh i gceist idir 1869 agus 1959 nuair a cuireadh ceann eile leis. Cuireadh lá eile leis i 1971, ceann eile fós i 1974 agus bhí sé lá rásaíochta i gceist ó 1982 gur tháinig 1999, agus seacht lá ó shin.<ref name=":0" /> Bhí John Moloney ina bhainisteoir i mBaile an Bhriotaigh ó 1989 go dtí 2020, gnó a raibh rath agus bláth air sa thréimhse seo. == Féach freisin == * [[Rásaí na Gaillimhe (sraith theilifíse)]] == Naisc == * [https://www.galwayraces.com/ galwayraces.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728010158/https://galwayraces.com/ |date=2022-07-28 }} * [https://tuairisc.ie/gailearai-fearthainn-agus-faisean-ar-la-na-mban-ag-rasai-na-gaillimhe/ Súil siar 2018]  * [https://tuairisc.ie/gailearai-la-na-mban-la-na-baisti-agus-la-an-fhaisin-ag-rasai-na-gaillimhe/ Súil siar 2017]  * [https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0728/805448-la-na-mban-i-mbaile-briota/ Súi siar 2016] == Tagairtí == <references></references> {{reflist}} [[Catagóir:Rásaíocht chapall]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Féilte]] [[Catagóir:Iúil]] t0e5otw7y06vmeb7t64r9u1lzveebe1 1321884 1321878 2026-07-28T09:55:00Z TGcoa 21229 1321884 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} An fhéile [[Spórt|spóirt]] is mó agus is mó le rá i g[[Cúige Chonnacht|Cúige Connachta]] is ea '''Rásaí na Gaillimhe''', agus gan dabht an Fhéile Rásaíochta is cáiliúla sa tír.<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/|teideal=galwayraces.com|údar=|dáta=2022|language=en-IE|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Ach is ócáid shóisialta ollmhór ná aon rud eile í Seachtain na Rásaí i n[[Gaillimh]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/rasai-na-gaillimhe-mar-bhun-agus-mar-bharr-gach-sceal-ach-an-bhfuil-aon-tip-agat/|teideal=Rásaí na Gaillimhe mar bhun agus mar bharr gach scéal. Ach an bhfuil aon tip agat?|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=30 Iúil 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Freastalaíonn suas le 150,000 duine ar na Rásaí i mBaile an Bhriotaigh gach bliain. Ní shárófar sin ach amháin ag an [[Melbourne Cup]], in [[Cheltenham]] agus ag [[Royal Ascot]].<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/genteel-racegoers-agus-rough-and-ready-irish-speakers-150-bliain-de-rasai-na-gaillimhe/|teideal=‘Genteel racegoers’ agus ‘rough and ready Irish speakers’ – 150 bliain de rásaí na Gaillimhe|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=28 Iúil 2019|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Is iad Dé Céadaoin agus Déardaoin an dá lá mhóra, le rás mór, ''Pláta na Gaillimhe'' ar an gCéadaoin, agus an ''Galway Hurdle'' agus Lá na mBan ar an Déardaoin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www2.advertiser.ie/galway/article/28845/r%C3%A1sa%C3%AD-na-gaillimhe-ar-rnag?utm_source=morelikethis&utm_medium=web&utm_campaign=readrelated|teideal=Galway advertiser|údar=advertiser.ie|dáta=22 Iúil 2010|dátarochtana=2022|archivedate=27 Iúil 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220727235853/https://www2.advertiser.ie/galway/article/28845/r%C3%A1sa%C3%AD-na-gaillimhe-ar-rnag?utm_source=morelikethis&utm_medium=web&utm_campaign=readrelated}}</ref> Bíonn cúrsaí stíle go mór chun tosaigh ar Lá na mBan.<ref>{{Lua idirlín|url=https://presspack.rte.ie/2019/08/01/rasai-na-gaillimhe-17/|teideal=Rásaí na Gaillimhe {{!}} RTÉ Presspack|work=presspack.rte.ie|dátarochtana=2022-07-27}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gailearai-fearthainn-agus-faisean-ar-la-na-mban-ag-rasai-na-gaillimhe/|teideal=GAILEARAÍ: Fearthainn agus faisean ar ‘Lá na mBan’ ag Rásaí na Gaillimhe|údar=Sean Ó Mainnín|dáta=3 Lúnasa 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Is fiú €10,000 an luach saothair don bhean is dea-ghléasta<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gradam-don-bhean-is-dea-ghleasta-ag-rasai-na-gaillimhe-buaite-ag-bean-ghaeltachta/|teideal=Gradam don bhean is dea-ghléasta ag Rásaí na Gaillimhe buaite ag bean Ghaeltachta|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref><ref>agus lá peataireachta in óstán an G ina measc</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/prize-offer-g-hotel-spa-best-dressed-lady-ladies-day/|teideal=Ladies Day Prize Announced|údar=Sinéad Cassidy|dáta=2017-07-21|language=en-GB|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> agus €3,000 don hata is craiceáilte.<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/galway-races-announce-e13000-cash-prize-for-ladies-day/|teideal=Galway Races Announce €13,000 Cash Prize for Ladies Day|údar=Sinéad Cassidy|dáta=2022-04-19|language=en-GB|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> [[Íomhá:Galway races - panoramio.jpg|mion|2007|clé|220x220px]] [[Íomhá:Ladies Day, Galway Races - geograph.org.uk - 102513.jpg|mion|Lá na mBan, 2004|clé|220x220px]] === Rásaíocht === Chomh maith leis an bhfaisean, bíonn cárta lán rásaí ann freisin. Bíonn duaischiste €2 milliún le buachan i mBaile an Bhriotaigh le linn na Seachtaine (sa bhliain 2022) – rás amháin ar a laghad in aghaidh an lae a mbeidh €100,000 as. An  Galway Hurdle Handicap an ceann ba shaibhre díobh sin (ó 1918 ar aghaidh) agus pota duaiseanna €300,000 le baint ann (sa bhliain 2022). Chomh maith leis sin, is é an rás Galway Plate (rás Seilige Náisiúnta, ó 1869 ar aghaidh)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/sport/horse-racing/galway-races/from-costing-800-to-winning-160000-hewick-comes-out-on-top-in-dramatic-galway-plate-41872757.html|teideal=From costing €800 to winning €160,000 - Hewick comes out on top in dramatic Galway Plate|language=en|work=independent|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> is luachmhaire, agus breis is €150,000 ag dul leis an bPláta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.goracing.ie/racecourses-and-events/racecourses/galway/meetings/#:~:text=With%20a%20total%20prize%20fund,was%20first%20run%20in%201913.|teideal=Galway {{!}} HRI|work=www.goracing.ie|dátarochtana=2022-07-28|archivedate=2021-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210082202/https://www.goracing.ie/racecourses-and-events/racecourses/galway/meetings/#:~:text=With%20a%20total%20prize%20fund,was%20first%20run%20in%201913.}}</ref> === Stair === Ritheadh an chéad rás sa bhliain 1869. Leagadh amach traic rásaíochta, tógadh seastán adhmaid. Nuair a tháinig an chéad lá rásaíochta ar an Mháirt an [[17 Lúnasa|17ú Lúnasa]] [[1869]] bhí campaí beaga ann a chlúdaigh a náire do na marcaigh agus iad ag athrú feistis agus pubaill mhóra dóibh siúd a raibh an tart le baint díobh.<ref name=":1" /> Bhí seirbhís báid ghaile le muintir Mhaigh Eo a thabhairt as [[Conga Fheichín|Conga]] go Barr an Chalaidh. Tháinig suas le 10,000 as [[Baile Átha Cliath]] ar thraenacha. Meastar gur fhreastail 40,000 ar an gcéad fhéile rásaíochta sin in 1869 – i bhfad an iomarca mar nach raibh na háiseanna i mBaile an Bhriotaigh ná go deimhin i gcathair na Gaillimhe faoina gcomhair. Dhá lá rásaíochta a bhíodh i gceist idir 1869 agus 1959 nuair a cuireadh ceann eile leis. Cuireadh lá eile leis i 1971, ceann eile fós i 1974 agus bhí sé lá rásaíochta i gceist ó 1982 gur tháinig 1999, agus seacht lá ó shin.<ref name=":0" /> Bhí John Moloney ina bhainisteoir i mBaile an Bhriotaigh ó 1989 go dtí 2020, gnó a raibh rath agus bláth air sa thréimhse seo. == Féach freisin == * [[Rásaí na Gaillimhe (sraith theilifíse)]] == Naisc == * [https://www.galwayraces.com/ galwayraces.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728010158/https://galwayraces.com/ |date=2022-07-28 }} * [https://tuairisc.ie/gailearai-fearthainn-agus-faisean-ar-la-na-mban-ag-rasai-na-gaillimhe/ Súil siar 2018] (tuairisc.ie) * [https://tuairisc.ie/gailearai-la-na-mban-la-na-baisti-agus-la-an-fhaisin-ag-rasai-na-gaillimhe/ Súil siar 2017] (tuairisc.ie) * [https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0728/805448-la-na-mban-i-mbaile-briota/ Súi siar 2016] (tuairisc.ie) == Tagairtí == <references></references> {{reflist}} [[Catagóir:Rásaíocht chapall]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Féilte]] [[Catagóir:Iúil]] 01xq23i1ovnwwmhnsio6w92kcbs7ffk 1321896 1321884 2026-07-28T11:02:46Z TGcoa 21229 1321896 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} An fhéile [[Spórt|spóirt]] is mó agus is mó le rá i g[[Cúige Chonnacht|Cúige Connacht]] is ea '''Rásaí na Gaillimhe''', agus gan dabht an Fhéile Rásaíochta is cáiliúla sa tír.<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/|teideal=galwayraces.com|údar=|dáta=2022|language=en-IE|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Ócáid shóisialta ollmhór thar aon rud eile is ea Seachtain na Rásaí inniu.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/rasai-na-gaillimhe-mar-bhun-agus-mar-bharr-gach-sceal-ach-an-bhfuil-aon-tip-agat/|teideal=Rásaí na Gaillimhe mar bhun agus mar bharr gach scéal. Ach an bhfuil aon tip agat?|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=30 Iúil 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Freastalaíonn suas le 150,000 duine ar na Rásaí i m[[Baile an Bhriotaigh]] gach bliain. Ní shárófar sin ach amháin ag an [[Melbourne Cup]], in [[Cheltenham]] agus ag [[Royal Ascot]].<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/genteel-racegoers-agus-rough-and-ready-irish-speakers-150-bliain-de-rasai-na-gaillimhe/|teideal=‘Genteel racegoers’ agus ‘rough and ready Irish speakers’ – 150 bliain de rásaí na Gaillimhe|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=28 Iúil 2019|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Is iad Dé Céadaoin agus Déardaoin an dá lá mhóra, le rás mór, ''Pláta na Gaillimhe'' ar an gCéadaoin, agus an ''Galway Hurdle'' agus Lá na mBan ar an Déardaoin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www2.advertiser.ie/galway/article/28845/r%C3%A1sa%C3%AD-na-gaillimhe-ar-rnag?utm_source=morelikethis&utm_medium=web&utm_campaign=readrelated|teideal=Galway advertiser|údar=advertiser.ie|dáta=22 Iúil 2010|dátarochtana=2022|archivedate=27 Iúil 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220727235853/https://www2.advertiser.ie/galway/article/28845/r%C3%A1sa%C3%AD-na-gaillimhe-ar-rnag?utm_source=morelikethis&utm_medium=web&utm_campaign=readrelated}}</ref> Bíonn cúrsaí stíle go mór chun tosaigh ar Lá na mBan.<ref>{{Lua idirlín|url=https://presspack.rte.ie/2019/08/01/rasai-na-gaillimhe-17/|teideal=Rásaí na Gaillimhe {{!}} RTÉ Presspack|work=presspack.rte.ie|dátarochtana=2022-07-27}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gailearai-fearthainn-agus-faisean-ar-la-na-mban-ag-rasai-na-gaillimhe/|teideal=GAILEARAÍ: Fearthainn agus faisean ar ‘Lá na mBan’ ag Rásaí na Gaillimhe|údar=Sean Ó Mainnín|dáta=3 Lúnasa 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Is fiú €10,000 an luach saothair don bhean is dea-ghléasta<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gradam-don-bhean-is-dea-ghleasta-ag-rasai-na-gaillimhe-buaite-ag-bean-ghaeltachta/|teideal=Gradam don bhean is dea-ghléasta ag Rásaí na Gaillimhe buaite ag bean Ghaeltachta|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref><ref>agus lá peataireachta in óstán an G ina measc</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/prize-offer-g-hotel-spa-best-dressed-lady-ladies-day/|teideal=Ladies Day Prize Announced|údar=Sinéad Cassidy|dáta=2017-07-21|language=en-GB|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> agus €3,000 don hata is craiceáilte.<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/galway-races-announce-e13000-cash-prize-for-ladies-day/|teideal=Galway Races Announce €13,000 Cash Prize for Ladies Day|údar=Sinéad Cassidy|dáta=2022-04-19|language=en-GB|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> [[Íomhá:Galway races - panoramio.jpg|mion|2007|clé|220x220px]] [[Íomhá:Ladies Day, Galway Races - geograph.org.uk - 102513.jpg|mion|Lá na mBan, 2004|clé|220x220px]] === Rásaíocht === Chomh maith leis an bhfaisean, bíonn clár iomlán rásaíochta ann. Bíonn duaischiste €2 milliún le buachan i mBaile an Bhriotaigh le linn na Seachtaine (sa bhliain 2022) – rás amháin ar a laghad in aghaidh an lae a mbeidh €100,000 as. '''Is é''' an Galway Hurdle Handicap an ceann ba shaibhre díobh sin (ó 1918 ar aghaidh) agus pota duaiseanna €300,000 le baint ann (sa bhliain 2022). Chomh maith leis sin, is é an rás Galway Plate (rás Seilige Náisiúnta,<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=Lá na mBan i mBaile Briota|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0728/805448-la-na-mban-i-mbaile-briota/|date=2016-07-28|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> ó 1869 ar aghaidh)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/sport/horse-racing/galway-races/from-costing-800-to-winning-160000-hewick-comes-out-on-top-in-dramatic-galway-plate-41872757.html|teideal=From costing €800 to winning €160,000 - Hewick comes out on top in dramatic Galway Plate|language=en|work=independent|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> is luachmhaire, agus breis is €150,000 ag dul leis an bPláta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.goracing.ie/racecourses-and-events/racecourses/galway/meetings/#:~:text=With%20a%20total%20prize%20fund,was%20first%20run%20in%201913.|teideal=Galway {{!}} HRI|work=www.goracing.ie|dátarochtana=2022-07-28|archivedate=2021-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210082202/https://www.goracing.ie/racecourses-and-events/racecourses/galway/meetings/#:~:text=With%20a%20total%20prize%20fund,was%20first%20run%20in%201913.}}</ref> === Stair === Ritheadh an chéad rás sa bhliain 1869. Leagadh amach traic rásaíochta, tógadh seastán adhmaid. Nuair a tháinig an chéad lá rásaíochta ar an Mháirt an [[17 Lúnasa|17ú Lúnasa]] [[1869]] bhí campaí beaga ann a chlúdaigh a náire do na marcaigh agus iad ag athrú feistis agus pubaill mhóra dóibh siúd a raibh an tart le baint díobh.<ref name=":1" /> Bhí seirbhís báid ghaile le muintir Mhaigh Eo a thabhairt as [[Conga Fheichín|Conga]] go Barr an Chalaidh. Tháinig suas le 10,000 as [[Baile Átha Cliath]] ar thraenacha. Meastar gur fhreastail 40,000 ar an gcéad fhéile rásaíochta sin in 1869 – i bhfad an iomarca mar nach raibh na háiseanna i mBaile an Bhriotaigh ná go deimhin i gcathair na Gaillimhe faoina gcomhair. Dhá lá rásaíochta a bhíodh i gceist idir 1869 agus 1959 nuair a cuireadh ceann eile leis. Cuireadh lá eile leis i 1971, ceann eile fós i 1974 agus bhí sé lá rásaíochta i gceist ó 1982 gur tháinig 1999, agus seacht lá ó shin.<ref name=":0" /> Bhí John Moloney ina bhainisteoir i mBaile an Bhriotaigh ó 1989 go dtí 2020, gnó a raibh rath agus bláth air sa thréimhse seo. == Féach freisin == * [[Rásaí na Gaillimhe (sraith theilifíse)]] == Naisc == * [https://www.galwayraces.com/ galwayraces.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728010158/https://galwayraces.com/ |date=2022-07-28 }} * [https://tuairisc.ie/gailearai-fearthainn-agus-faisean-ar-la-na-mban-ag-rasai-na-gaillimhe/ Súil siar 2018] (tuairisc.ie) * [https://tuairisc.ie/gailearai-la-na-mban-la-na-baisti-agus-la-an-fhaisin-ag-rasai-na-gaillimhe/ Súil siar 2017] (tuairisc.ie) * [https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0728/805448-la-na-mban-i-mbaile-briota/ Súi siar 2016] (tuairisc.ie) [https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0728/805448-la-na-mban-i-mbaile-briota/ Nuacht RTÉ]<ref name=":2" /> == Tagairtí == <references></references> {{reflist}} [[Catagóir:Rásaíocht chapall]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Féilte]] [[Catagóir:Iúil]] 4f6awnfbtevhi1x31y4297s29l8cv43 1321897 1321896 2026-07-28T11:08:14Z TGcoa 21229 /* Stair */ 1321897 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} An fhéile [[Spórt|spóirt]] is mó agus is mó le rá i g[[Cúige Chonnacht|Cúige Connacht]] is ea '''Rásaí na Gaillimhe''', agus gan dabht an Fhéile Rásaíochta is cáiliúla sa tír.<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/|teideal=galwayraces.com|údar=|dáta=2022|language=en-IE|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Ócáid shóisialta ollmhór thar aon rud eile is ea Seachtain na Rásaí inniu.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/rasai-na-gaillimhe-mar-bhun-agus-mar-bharr-gach-sceal-ach-an-bhfuil-aon-tip-agat/|teideal=Rásaí na Gaillimhe mar bhun agus mar bharr gach scéal. Ach an bhfuil aon tip agat?|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=30 Iúil 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Freastalaíonn suas le 150,000 duine ar na Rásaí i m[[Baile an Bhriotaigh]] gach bliain. Ní shárófar sin ach amháin ag an [[Melbourne Cup]], in [[Cheltenham]] agus ag [[Royal Ascot]].<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/genteel-racegoers-agus-rough-and-ready-irish-speakers-150-bliain-de-rasai-na-gaillimhe/|teideal=‘Genteel racegoers’ agus ‘rough and ready Irish speakers’ – 150 bliain de rásaí na Gaillimhe|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=28 Iúil 2019|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Is iad Dé Céadaoin agus Déardaoin an dá lá mhóra, le rás mór, ''Pláta na Gaillimhe'' ar an gCéadaoin, agus an ''Galway Hurdle'' agus Lá na mBan ar an Déardaoin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www2.advertiser.ie/galway/article/28845/r%C3%A1sa%C3%AD-na-gaillimhe-ar-rnag?utm_source=morelikethis&utm_medium=web&utm_campaign=readrelated|teideal=Galway advertiser|údar=advertiser.ie|dáta=22 Iúil 2010|dátarochtana=2022|archivedate=27 Iúil 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220727235853/https://www2.advertiser.ie/galway/article/28845/r%C3%A1sa%C3%AD-na-gaillimhe-ar-rnag?utm_source=morelikethis&utm_medium=web&utm_campaign=readrelated}}</ref> Bíonn cúrsaí stíle go mór chun tosaigh ar Lá na mBan.<ref>{{Lua idirlín|url=https://presspack.rte.ie/2019/08/01/rasai-na-gaillimhe-17/|teideal=Rásaí na Gaillimhe {{!}} RTÉ Presspack|work=presspack.rte.ie|dátarochtana=2022-07-27}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gailearai-fearthainn-agus-faisean-ar-la-na-mban-ag-rasai-na-gaillimhe/|teideal=GAILEARAÍ: Fearthainn agus faisean ar ‘Lá na mBan’ ag Rásaí na Gaillimhe|údar=Sean Ó Mainnín|dáta=3 Lúnasa 2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> Is fiú €10,000 an luach saothair don bhean is dea-ghléasta<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gradam-don-bhean-is-dea-ghleasta-ag-rasai-na-gaillimhe-buaite-ag-bean-ghaeltachta/|teideal=Gradam don bhean is dea-ghléasta ag Rásaí na Gaillimhe buaite ag bean Ghaeltachta|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-28}}</ref><ref>agus lá peataireachta in óstán an G ina measc</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/prize-offer-g-hotel-spa-best-dressed-lady-ladies-day/|teideal=Ladies Day Prize Announced|údar=Sinéad Cassidy|dáta=2017-07-21|language=en-GB|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> agus €3,000 don hata is craiceáilte.<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwayraces.com/galway-races-announce-e13000-cash-prize-for-ladies-day/|teideal=Galway Races Announce €13,000 Cash Prize for Ladies Day|údar=Sinéad Cassidy|dáta=2022-04-19|language=en-GB|work=Galway Races|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> [[Íomhá:Galway races - panoramio.jpg|mion|2007|clé|220x220px]] [[Íomhá:Ladies Day, Galway Races - geograph.org.uk - 102513.jpg|mion|Lá na mBan, 2004|clé|220x220px]] === Rásaíocht === Chomh maith leis an bhfaisean, bíonn clár iomlán rásaíochta ann. Bíonn duaischiste €2 milliún le buachan i mBaile an Bhriotaigh le linn na Seachtaine (sa bhliain 2022) – rás amháin ar a laghad in aghaidh an lae a mbeidh €100,000 as. '''Is é''' an Galway Hurdle Handicap an ceann ba shaibhre díobh sin (ó 1918 ar aghaidh) agus pota duaiseanna €300,000 le baint ann (sa bhliain 2022). Chomh maith leis sin, is é an rás Galway Plate (rás Seilige Náisiúnta,<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=Lá na mBan i mBaile Briota|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0728/805448-la-na-mban-i-mbaile-briota/|date=2016-07-28|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> ó 1869 ar aghaidh)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/sport/horse-racing/galway-races/from-costing-800-to-winning-160000-hewick-comes-out-on-top-in-dramatic-galway-plate-41872757.html|teideal=From costing €800 to winning €160,000 - Hewick comes out on top in dramatic Galway Plate|language=en|work=independent|dátarochtana=2022-07-28}}</ref> is luachmhaire, agus breis is €150,000 ag dul leis an bPláta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.goracing.ie/racecourses-and-events/racecourses/galway/meetings/#:~:text=With%20a%20total%20prize%20fund,was%20first%20run%20in%201913.|teideal=Galway {{!}} HRI|work=www.goracing.ie|dátarochtana=2022-07-28|archivedate=2021-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210082202/https://www.goracing.ie/racecourses-and-events/racecourses/galway/meetings/#:~:text=With%20a%20total%20prize%20fund,was%20first%20run%20in%201913.}}</ref> === Stair === Ritheadh an chéad rás sa bhliain 1869. Leagadh amach traic rásaíochta, tógadh seastán adhmaid. Nuair a tháinig an chéad lá rásaíochta ar an Mháirt an [[17 Lúnasa|17ú Lúnasa]] [[1869]] bhí campaí beaga ann a chlúdaigh a náire do na marcaigh agus iad ag athrú feistis agus pubaill mhóra dóibh siúd a raibh an tart le baint díobh.<ref name=":1" /> Bhí seirbhís báid ghaile le muintir Mhaigh Eo a thabhairt as [[Conga Fheichín|Conga]] go Barr an Chalaidh. Tháinig suas le 10,000 as [[Baile Átha Cliath]] ar thraenacha. Meastar gur fhreastail 40,000 ar an gcéad fhéile rásaíochta sin in 1869 – i bhfad an iomarca mar nach raibh na háiseanna i mBaile an Bhriotaigh ná go deimhin i gcathair na Gaillimhe faoina gcomhair. Dhá lá rásaíochta a bhíodh i gceist idir 1869 agus 1959 nuair a cuireadh ceann eile leis. Cuireadh lá eile leis i 1971, ceann eile fós i 1974 agus bhí sé lá rásaíochta i gceist ó 1982 gur tháinig 1999, agus seacht lá atá i gceist anois.<ref name=":0" /> Bhí John Moloney ina bhainisteoir i mBaile an Bhriotaigh ó 1989 go dtí 2015, gnó a raibh rath agus bláth air sa thréimhse seo. Sa bhliain 2015, tháinig a mhac, '''Michael Moloney''', i gcomharbas air mar bhainisteoir ginearálta ar an ráschúrsa. == Féach freisin == * [[Rásaí na Gaillimhe (sraith theilifíse)]] == Naisc == * [https://www.galwayraces.com/ galwayraces.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728010158/https://galwayraces.com/ |date=2022-07-28 }} * [https://tuairisc.ie/gailearai-fearthainn-agus-faisean-ar-la-na-mban-ag-rasai-na-gaillimhe/ Súil siar 2018] (tuairisc.ie) * [https://tuairisc.ie/gailearai-la-na-mban-la-na-baisti-agus-la-an-fhaisin-ag-rasai-na-gaillimhe/ Súil siar 2017] (tuairisc.ie) * [https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0728/805448-la-na-mban-i-mbaile-briota/ Súi siar 2016] (tuairisc.ie) [https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0728/805448-la-na-mban-i-mbaile-briota/ Nuacht RTÉ]<ref name=":2" /> == Tagairtí == <references></references> {{reflist}} [[Catagóir:Rásaíocht chapall]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Féilte]] [[Catagóir:Iúil]] f1zbjj3a8emyggm5qpn7xdan8olppui Scléaróis chliathánach amatrófach 0 111550 1321866 1320592 2026-07-28T04:53:12Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1321866 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Galar}} Galar is ea '''scléaróis chliathánach amatrófach''' ('''SCA'''), ar a dtugtar '''galar néarón luadrach''' ('''GNL''') nó '''galar Lou Gehrig''', is cúis le bás néarón (.i. galar néaraimheathlúcháin) a rialaíonn matáin dheonacha. <ref name="NINDS2014">{{Cite web-en| title=Amyotrophic Lateral Sclerosis (ALS) Fact Sheet| url=https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Amyotrophic-Lateral-Sclerosis-ALS-Fact-Sheet| publisher=[[National Institute of Neurological Disorders and Stroke]]| access-date=2 January 2015| date=19 September 2014| archive-url=https://web.archive.org/web/20170105002627/http://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Fact-Sheets/Amyotrophic-Lateral-Sclerosis-ALS-Fact-Sheet| archive-date=5 January 2017}}</ref> <ref name="NHSchoices">{{Cite web-en|url=http://www.nhs.uk/conditions/Motor-neurone-disease/Pages/Introduction.aspx|title=Motor neurone disease|publisher=NHS Choices|access-date=2 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229064258/http://www.nhs.uk/conditions/Motor-neurone-disease/Pages/Introduction.aspx|archive-date=29 December 2014}}</ref> Úsáideann roinnt daoine an téarma galar néarón luadrach freisin le haghaidh grúpa riochtaí arb é GNL an ceann is coitianta díobh. Úsáideann cuid acu an téarma galar néaróin mótair do ghrúpa riochtaí arb é SCA an ceann is coitianta díobh. <ref name="NINDS2014MND">{{Cite web-en|url=http://www.ninds.nih.gov/disorders/motor_neuron_diseases/detail_motor_neuron_diseases.htm |title=Motor Neuron Diseases Fact Sheet |publisher=[[National Institute of Neurological Disorders and Stroke]] |access-date=7 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413093035/http://www.ninds.nih.gov/disorders/motor_neuron_diseases/detail_motor_neuron_diseases.htm|archive-date=13 April 2014 }}</ref> Bíonn; matáin righin, matáin ag bíogadh (.i. birtíneacht), agus laige ag dul in olcas de réir a chéile mar gheall ar matáin ag laghdú i méid (.i. seargadh matánach dromlaigh), ina chomhartha sóirt ag SCA. <ref name="NINDS2014MND" /> Féadfaidh sí tosú le laige sna géaga nó sna cosa, nó le deacracht [[Diosairtre|ag labhairt]] nó ag slogadh . <ref name="Nature2017">{{Luaigh foilseachán|title=Amyotrophic lateral sclerosis|journal=Nature Reviews. Disease Primers|volume=3|issue=17071|pages=17071|date=October 2017|pmid=28980624|doi=10.1038/nrdp.2017.71|url=http://eprints.whiterose.ac.uk/122838/1/WR_ALS-Hardiman_V3_EDITED_FOR_AUTHOR_APPROVAL_FINAL_APPROVED-1.pdf|accessdate=1 August 2020}}</ref> Forbraíonn thart ar leath de na daoine lena mbaineann deacrachtaí éadroma ar a laghad le smaointeoireacht agus iompar agus bíonn [[pian]] ag formhór na ndaoine. <ref name="Lancet2017">{{Luaigh foilseachán|title=Amyotrophic lateral sclerosis|journal=Lancet|volume=390|issue=10107|pages=2084–2098|date=November 2017|pmid=28552366|doi=10.1016/S0140-6736(17)31287-4}}</ref> <ref name="Pain2017">{{Luaigh foilseachán|title=Pain in amyotrophic lateral sclerosis|journal=The Lancet. Neurology|volume=16|issue=2|pages=144–57|date=February 2017|pmid=27964824|doi=10.1016/S1474-4422(16)30358-1}}</ref> Ar deireadh thiar caillfidh an chuid is mó an cumas chun siúl, a lámha a úsáid, [[Diosairtre|labhairt]], [[Diosfaige|slogadh]], agus [[Dispnia|análú]] . <ref name="Support2016">{{Luaigh foilseachán| title = Supportive and symptomatic management of amyotrophic lateral sclerosis | journal = Nature Reviews. Neurology | volume = 12 | issue = 9 | pages = 526–38 | date = September 2016 | pmid = 27514291 | doi = 10.1038/nrneurol.2016.111 | url = http://eprints.whiterose.ac.uk/104445/1/16.pdf |accessdate=1 August 2020}}</ref> Níl an chúis ar eolas i 90% go 95% de na cásanna, <ref name="NINDS2014" /> ach creidtear go bhfuil idir fachtóirí [[Géin|géiniteacha]] agus comhshaoil i gceist léi. <ref name="Wingo2011">{{Luaigh foilseachán|title=The heritability of amyotrophic lateral sclerosis in a clinically ascertained United States research registry|journal=PLOS ONE|volume=6|issue=11|pages=e27985|year=2011|pmid=22132186|pmc=3222666|doi=10.1371/journal.pone.0027985|bibcode=2011PLoSO...627985W}}</ref> Faightear an 5-10% eile de na cásanna le hoidhreacht ó thuismitheoirí an duine. <ref name="Lancet2011">{{Luaigh foilseachán|title=Amyotrophic lateral sclerosis |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_march-12-18-2011_377_9769/page/942 |journal=Lancet |volume=377 |issue=9769 |pages=942–55 |date=March 2011 |pmid=21296405 |doi=10.1016/s0140-6736(10)61156-7 }}</ref> Tá thart ar leath de na cásanna géiniteacha seo mar gheall ar cheann amháin de dhá [[Géin|ghéin]] ar leith. <ref name="NINDS2014" /> Baineann an mheicníocht bhunúsach le damáiste do néaróin mótair uachtaracha agus íochtaracha araon. <ref name="NINDS2014MND" /> Tá an diagnóis bunaithe ar chomharthaí duine, agus déantar tástáil chun cúiseanna féideartha eile a chur as an áireamh. <ref name="NINDS2014" /> Níl aon leigheas ar eolas. <ref name="NINDS2014" /> Is é sprioc na cóireála ná comharthaí a fheabhsú. <ref name="Lancet2017" /> Féadfaidh cógas ar a dtugtar riluzole síneadh a chur leis an saol thart ar dhá nó trí mhí. <ref name="CD001447">{{Luaigh foilseachán| title = Riluzole for amyotrophic lateral sclerosis (ALS)/motor neuron disease (MND) | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 3 | issue = 3 | pages = CD001447 | date = March 2012 | pmid = 22419278 | doi = 10.1002/14651858.CD001447.pub3 }}</ref> D’fhéadfadh cáilíocht níos fearr agus fad saoil a bheith mar thoradh ar aeráil mheicniúil neamh-ionrach . <ref name="Support2016" /> Is féidir le haeráil mheicniúil maireachtáil a fhadú ach ní stopann sé dul chun cinn galair. <ref name="Care2017">{{Luaigh foilseachán|title=Care management in amyotrophic lateral sclerosis|journal=Revue Neurologique|volume=173|issue=5|pages=288–89|date=May 2017|pmid=28461024|doi=10.1016/j.neurol.2017.03.031}}</ref> D'fhéadfadh feadán beathaithe cabhrú leis.<ref name="Conn2015">{{Luaigh foilseachán|title=End-of-life management in patients with amyotrophic lateral sclerosis|journal=The Lancet. Neurology|volume=14|issue=4|pages=435–42|date=April 2015|pmid=25728958|doi=10.1016/S1474-4422(14)70221-2}}</ref> Is féidir leis an ngalar dul i bhfeidhm ar dhaoine d’aois ar bith, ach de ghnáth tosaíonn sé thart ar 60 bliain d’aois agus i gcásanna oidhreachta thart ar 50 bliain d’aois <ref name="Lancet2011" /> Is é an meánseans fadsaoil ó thús go bás ná dhá nó ceithre bliana, cé go bhféadfadh sé seo a bheith éagsúil, agus maireann thart ar 10% níos faide ná 10 mbliana. <ref name="Support2016" /> <ref name="Nature2014">{{Luaigh foilseachán|title=The phenotypic variability of amyotrophic lateral sclerosis|journal=Nature Reviews. Neurology|volume=10|issue=11|pages=661–70|date=November 2014|pmid=25311585|doi=10.1038/nrneurol.2014.184|url=https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/469667|accessdate=1 August 2020}}</ref> <ref name="NINDS2014" /> Faigheann a bhformhór bás de bharr teip riospráide. <ref name="Lancet2011" /> San Eoraip, bíonn tionchar ag an ngalar ar thart ar bheirt nó triúr in aghaidh gach 100,000 in aghaidh na bliana. <ref name="Har2017">{{Luaigh foilseachán | title = The changing picture of amyotrophic lateral sclerosis: lessons from European registers | journal = Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry | volume = 88 | issue = 7 | pages = 557–63 | date = July 2017 | pmid = 28285264 | doi = 10.1136/jnnp-2016-314495 | url = https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/the-changing-picture-of-amyotrophic-lateral-sclerosis(93e2a283-3125-4464-88ed-009897be906c).html | accessdate = 1 August 2020 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191221151144/https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/the-changing-picture-of-amyotrophic-lateral-sclerosis(93e2a283-3125-4464-88ed-009897be906c).html |date=21 Nollaig 2019 }}</ref> Níl na rátaí i gcuid mhór den domhan soiléir. <ref name="Conspiracy">{{Luaigh foilseachán|title=The epidemiology of ALS: a conspiracy of genes, environment and time|journal=Nature Reviews. Neurology|volume=9|issue=11|pages=617–28|date=November 2013|pmid=24126629|doi=10.1038/nrneurol.2013.203}}</ref> Sna Stáit Aontaithe, tá sé níos coitianta i [[Daoine geala|ndaoine geala]] ná [[daoine gorma]] . <ref name="MMWR 2015">{{Luaigh foilseachán|title=Prevalence of Amyotrophic Lateral Sclerosis – United States, 2015|journal=Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=67|issue=46|pages=1285–1289|date=November 2018|pmid=30462626|doi=10.15585/mmwr.mm6746a1|pmc=5858037}}</ref> Téann tuairiscí ar an ngalar siar go dtí 1824 ar a laghad le Charles Bell . <ref name="Rowland2001">{{Luaigh foilseachán|title=How amyotrophic lateral sclerosis got its name: the clinical-pathologic genius of Jean-Martin Charcot|journal=Archives of Neurology|volume=58|issue=3|pages=512–15|date=March 2001|pmid=11255459|doi=10.1001/archneur.58.3.512}}</ref> Sa bhliain 1869, rinne [[Jean Martin Charcot|Jean-Martin Charcot]] cur síos ar an gceangal idir na hairíonna agus na bunfhadhbanna néareolaíocha, a thosaigh i 1874 ag baint úsáide as an téarma ''sclérose latérale amyotrophique'' (scléaróis chliathánach amatrófach). <ref name="Rowland2001" /> Tháinig sí chun bheith ar eolas go maith sna Stáit Aontaithe sa 20ú haois nuair a chuir sí isteach ar an imreoir daorchluiche Lou Gehrig i 1939 agus níos déanaí ar fud an domhain tar éis diagnóis 1963 an [[Réaltfhisic|chosmeolaí]] [[Stephen Hawking]] . <ref name="Kel2013">{{Cite book-en|author=Kelly|first=Evelyn B.|title=Encyclopedia of human genetics and disease|date=2013|publisher=Greenwood|location=Santa Barbara, CA|isbn=978-0-313-38713-5|pages=79–80|url=https://books.google.com/books?id=gqMYt17klVIC&pg=PA79}}</ref><ref>{{Cite book-en|author=Youngson|first=David B. Jacoby, Robert M.|title=Encyclopedia of family health|date=2004|publisher=Marshall Cavendish|location=Tarrytown, NY|isbn=978-0-7614-7486-9|edition=3rd|url=https://books.google.com/books?id=VUA8DQCONgUC&pg=PA1256}}</ref> Thángthas ar an gcéad ghéin SCA i 1993 agus forbraíodh an chéad mhúnla ainmhithe i 1994. <ref name="Neuroscience2014">{{Luaigh foilseachán|title=State of play in amyotrophic lateral sclerosis genetics|journal=Nature Neuroscience|volume=17|issue=1|pages=17–23|date=January 2014|pmid=24369373|pmc=4544832|doi=10.1038/nn.3584}}</ref> <ref name="MouseModels2018">{{Luaigh foilseachán|title=Mouse models of ALS: Past, present and future|journal=Brain Research|volume=1693|issue=Part A|pages=1–10|date=August 2018|pmid=29577886|doi=10.1016/j.brainres.2018.03.024}}</ref> Sa bhliain 2014, chuaigh físeáin den Dúshlán Buicéad Oighear víreasach ar an Idirlíon agus mhéadaigh feasacht an phobail ar an riocht. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Ice Bucket Challenge: The public sector should get ready to promptly promote the sustained development of a system of medical care for and research into rare diseases|journal=Intractable & Rare Diseases Research|volume=3|issue=3|pages=94–96|date=August 2014|pmid=25364651|pmc=4214244|doi=10.5582/irdr.2014.01015}}</ref> ==Tagairtí== [[Catagóir:Scléaróis chliathánach amatrófach| ]] [[Catagóir:Galair néaróin luadrach]] [[Catagóir:Galair neamhchoitianta]] [[Catagóir:Fadhbanna gan réiteach sa néareolaíocht]] [[Catagóir:Lochtanna cíteachnámharlaigh]] [[Catagóir:Ailt leighis Vicipéide réidh le haistriú]] [[Catagóir:Neamhoird néaramhatánacha]] [[Catagóir:Galair ideapatacha]] 6sflo34tc0f4ghowwxsinxoqb5hk849 Gairm 0 114143 1321851 1303856 2026-07-27T23:24:38Z Taghdtaighde 60452 Beagán curtha leis agus mionathruithe 1321851 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |periodicitat=Ráitheachán |genere=Iris liteartha |publicat_a=[[Alba]] |edicions=200 }} Ráitheachán i n[[Gaeilge na hAlban]] ba ea '''''[[Gairm]]'''''. Bhunaigh [[Ruaraidh MacThòmais]] agus [[Fionnlagh Dòmhnallach]] <small>[<nowiki/>[[:gd:Fionnlagh_J._MacDhòmhnaill|gd]]]</small> í in 1951, agus tháinig an chéad eagrán amach i Meán Fómhair 1952. Bhí an Dòmhnallach ina eagarthóir uirthi go dtí 1964; d’fhan MacThòmais ann go dtí gur tháinig deireadh leis an iris in 2004, tar éis gur foilsíodh beagán os cionn dhá chéad eagrán.<ref name="Amb">{{cite web|url=http://www.ambaile.org.uk/en/literary-landscapes/intermediate.jsp?LiteraryLandscapeID=130|teideal=Finlay J. McDonald|publisher=Ambaile|accessdate=16 June 2011}}</ref><ref name="Koch2006">{{cite book|last=Koch|first=John T.|title=Celtic culture: a historical encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=f899xH_quaMC&pg=PA785|accessdate=16 June 2011|year=2006|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-85109-440-0|page=785}}</ref> Deir Alan Campbell, údar ''A Waxing Moon: The Modern Gaelic Revival'', go raibh rath na hirise ag brath go mór agus i bhfad ar aon duine amháin, MacThomáis féin.<ref name="waxing">{{cite book|last1=Hutchinson|first1=Roger|title=A Waxing Moon: The Modern Gaelic Revival|url=https://books.google.com/books?id=QNZ71JVvPXEC&q=guth+na+bliadhna&pg=PT19|publisher=Random House|accessdate=10 July 2017|language=en|date=21 October 2011|isbn=9781780573106}}</ref> Cé nach raibh sí á léamh ag neart daoine, d’fhág sí a rian ar litríocht na Gaeilge in Albain toisc go raibh sí ar an iris Ghaeilge ab fhaide a bhí á foilsiú sa fichiú haois in Albain, dhá uair níos faide ná an iris a bhí ann roimpi, ''[[Guth na Bliadhna]]''. Bhí éagsúlacht ag baint leis an ábhar,<ref name="waxing"/> agus mheall sí chuici scríbhneoirí suntasacha, ina measc [[Deòrsa Mac Iain Dheòrsa]],<small>[<nowiki/>[[:gd:Deòrsa_Mac_Iain_Dheòrsa|gd]]]</small> [[Iain Mac a' Ghobhainn]], [[Maoilios Caimbeul]], [[Catrìona NicGumaraid]], agus [[Ruaraidh MacThòmais]] féin. Foilsíodh filíocht thábhachtach ar ''Gairm'': “[[Hallaig]]”,<small>[<nowiki/>[[:gd:Hallaig_(dàn)|gd]]]</small> dán cáiliúil le [[Somhairle MacGill-Eain]], in 1954, agus filíocht le Deòrsa Mac Iain Dheòrsa, Iain Mac a' Ghobhainn, Maoilios Caimbeul, agus Catrìona NicGumaraid. Ina theannta sin, d’fhoilsigh ''Gairm'' gearrscéalta le [[Eilidh Watt]] agus Iain Mac a' Ghobhainn. Is ar ''Ghairm'' a chéadfhoilsíodh ''[[Talfasg]]'' le Maoilios M. Caimbeul.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Maoilios M. Caimbeul]] <nowiki>[</nowiki>[[Liam Prút]] aist.]|date=1991|title=|pages=lch ii|publisher=[[Coiscéim]]|journal=[[Talfasg]]}}</ref> Bhí tábhacht le haistriúcháin (mar shampla, filíocht [[Anna Akhmatova]] <small>[<nowiki/>[[:uk:Ахматова_Анна_Андріївна|uk]]]</small> agus í aistrithe ag [[Crìsdean MacIlleBhàin]],<small>[<nowiki/>[[:gd:Crìsdean_Whyte|gd]]]</small> Eagrán 125, Geimhreadh 1983-1984) agus le léirmheastóireacht leis an Ollamh [[Dòmhnall Meek]] agus le [[Dòmhnall MacAmhlaigh]].<small>[<nowiki/>[[:gd:Dòmhnall_MacAmhlaigh|gd]]]</small> Nuair a stadadh de ''Gairm'' a fhoilsiú, tháinig iris nua, ''[[Gath (iris)|Gath]]'' (2003–8), ina háit, agus ina háit siúd arís tháinig ''[[STEALL|Steall]]'', iris ar foilsíodh an chéad eagrán di in 2016.<ref>{{cite web|teideal=STEALL 01|url=http://www.clar.online/product/steall-01|website=CLÀR|accessdate=10 July 2017}}</ref> == Scríbhneoirí de chuid ''Gairm'' == * [[Crìsdean MacIlleBhàin]] <small>[<nowiki/>[[:gd:Crìsdean_Whyte|gd]]]</small> * [[Deòrsa Mac Iain Dheòrsa]] <small>[<nowiki/>[[:gd:Deòrsa_Mac_Iain_Dheòrsa|gd]]]</small> * [[An t-Ollamh Dòmhnall Meek]] * [[Dòmhnall MacAmhlaigh]] <small>[<nowiki/>[[:gd:Dòmhnall_MacAmhlaigh|gd]]]</small> * [[Eilidh Watt]] * [[Iain Mac a' Ghobhainn]] * [[Iain Moireach]] <small>[<nowiki/>[[:gd:Iain_Moireach|gd]]]</small> * [[Ruaraidh MacThòmais]] * [[Somhairle MacGill-Eain]] * [[Iain MacLeòid]] <small>[<nowiki/>[[:gd:Iain_MacLeòid|gd]]]</small> * [[Anne Frater]] == Naisc sheachtracha == Is féidir teidil agus scríbhneoirí in ''Gairm'' a lorg anseo: * [http://www.ambaile.org.uk/?service=feature&action=show_advanced_search_page&language=gd inneal-rannsachaidh] aig [http://www.ambaile.org.uk/gd/ Am Baile] * [http://gaelicresources.co.uk/rannsachadh-adhartach-grd inneal-rannsachaidh] aig an [http://gaelicresources.co.uk/ GRD] ==Féach freisin== * ''[[Gath (iris)|Gath]]'' (ar scor) * ''[[Am Bràighe (iris)|Am Bràighe]]'' (ar scor) * ''[[Cothrom (iris)|Cothrom]]'' (ar scor) * ''[[STEALL]]'' * ''[[Buaidh]]'' ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Irisí liteartha]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Ráitheacháin]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1951]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1950í]] k25wq64xrbdykpyvpmf3qfv9bxj79b4 Dlí Poynings 0 117816 1321816 1257847 2026-07-27T14:38:39Z TGcoa 21229 Removed redirect to [[Dlí Poynings (reachtanna Shasana a dheimhniú)]] 1321816 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I rith an [[Ré Túdarach]], cuireadh breis máistreacht ar Éirinn, agus i [[1494]] cuireadh '''Dlí Poynings''' i réim. Thug an dlí - nó na dlíthe - le fios conas a d'oibreodh [[Parlaimint na hÉireann|Parlaimint na hÉireann]]. Deirtear ann nach bhféadfadh Parlaimint na hÉireann teacht le chéile ná dlíthe nua a rith gan cead a fháil ar dtús ó Leasrí agus Ríchomhairle na hÉireann, chomh maith le Rí Shasana agus a Ríchomhairle. Ba fhoinse mhór frustrachais é an dlí seo in Éirinn, go háirithe san 18ú haois. Lagaíodh é sa Bhunreacht 1782, agus d’éirigh sé neamhábhartha tar éis Acht an Aontais 1801. Aisghaireadh é leis an ''Statute Law Revision (Ireland) Act 1878'' ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: Acht Athbhreithnithe ar an Dlí Reachtach (Éire) 1878). == Imeachtaí == Le tamall anuas, bhí na príomh-ghobharnóirí, go háirithe Iarlaí Chill Dara, ag tabhairt faoi thionscnaimh i b[[Parlaimint na hÉireann]] i gcoinne mhianta na cúirte i [[Londain]]. Spreag sé seo Dlí Poynings.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Statutes at Large: From the third year of Edward the Second, A.D. 1310, to the eleventh, twelfth and thirteenth years of James the First, A.D. 1612, inclusive|url=https://books.google.fr/books?id=HXhaAAAAYAAJ&pg=PA56&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|publisher=B. Grierson|date=1765|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.acts.ie/print/ga.act.1983.0011.1.html|teideal=AN tACHT UM ATHCHÓIRIÚ AN DLÍ REACHTÚIL, 1983|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|language=ga|work=www.acts.ie|dátarochtana=2020-10-13|archivedate=2017-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171103133958/http://acts.ie/print/ga.act.1983.0011.1.html}}</ref> Ar [[13 Deireadh Fómhair]] [[1494]] i m[[Binn Éadair]], tháinig [[Edward Poynings]] agus 1,000 saighdiúir i dtír. [[Íomhá:Howth Harbour 03.JPG|mion|tháinig [[Edward Poynings]] agus 1,000 saighdiúir i dtír i m[[Binn Éadair]],|220x220px]] Tháinig "Dlí Poynings" i bhfeidhm tamall ina dhiaidh. Ritheadh Acht Poynings (10 Hen.7 c.22) ar [[1 Nollaig]] [[1494]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.legislation.gov.uk/aip/Hen7/10/22|teideal=Dl Poynings i bhfeidhm fós inniu i Sasana|údar=legislation.gov.uk|dáta=1495|dátarochtana=2020}}</ref> Bhí dlíthe na hÉireann curtha faoi réir leasú ag an Ríchomhairle i [[Londain]]. == Iarmhairtí == Cuireadh breis máistreacht ar an tír tamall ina dhiaidh. I [[1534]] rinneadh Tiarnaí Tánaiste de Iarlaí Chill Dara, agus i [[1541]] ghlac rí Shasana an teideal "[[Rí na hÉireann]]" chomh maith. Níos déanaí, choinnigh feisirí i b[[Parlaimint na hÉireann]] súil ar thuairimí an rí i Londain nuair a bhí billí á ndréachtú acu: níorbh fhiú dóibh bille a chur trí dhá theach na parlaiminte dá ndiúltódh an rí é a shíniú sa deireadh thiar thall—mar shampla, b’éigean dóibh éirí as an iarracht a deineadh dlí Poynings a aisghairm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://cstair.blogspot.com/2016/06/|teideal=Ancien régime na hÉireann|dáta=2016-06-18|work=Cúrsaí Staire|dátarochtana=2020-10-13}}</ref> Is beag ná gur cuireadh an Ghaeilge chun báis trí éigeantas agus trí reachtanna stáit, ag dul siar amach go dtí Dlí Poynings.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Pádraig Mac Fhearghusa|date=1 Nollaig 2004|url=|title=Eagarfhocal|journal=|volume=|issue=Feasta 57 (12), Leathanach: 3}}</ref> == Féach freisin == * [[Edward Poynings]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Dlí reachtúil]] [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:1494]] [[Catagóir:15ú haois in Éirinn]] pb2f73na28w2rxgvkrfqclmo7h3pcbs 1321820 1321816 2026-07-27T15:00:05Z TGcoa 21229 /* Imeachtaí */ 1321820 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Coat of arms of Sir Edward Poynings, KG.png|mion|301x301px|Armas Poynings]] [[Íomhá:Howth Harbour 03.JPG|mion|tháinig [[Edward Poynings]] agus 1,000 saighdiúir i dtír i m[[Binn Éadair]],|220x220px]] I rith an [[Ré Túdarach]], cuireadh breis máistreacht ar Éirinn, agus i [[1494]] cuireadh '''Dlí Poynings''' i réim. Thug an dlí - nó na dlíthe - le fios conas a d'oibreodh [[Parlaimint na hÉireann]]. Deirtear ann nach bhféadfadh Parlaimint na hÉireann teacht le chéile ná dlíthe nua a rith gan cead a fháil ar dtús ó Leasrí agus Ríchomhairle na hÉireann, chomh maith le Rí Shasana agus a Ríchomhairle. Ba fhoinse mhór frustrachais é an dlí seo in Éirinn, go háirithe san 18ú haois. Lagaíodh é sa Bhunreacht 1782, agus d’éirigh sé neamhábhartha tar éis Acht an Aontais 1801. Aisghaireadh é leis an ''Statute Law Revision (Ireland) Act 1878'' ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: Acht Athbhreithnithe ar an Dlí Reachtach (Éire) 1878). == Imeachtaí == I dtús 1490idí, bhí na príomh-ghobharnóirí, go háirithe Iarlaí Chill Dara, ag tabhairt faoi thionscnaimh i b[[Parlaimint na hÉireann]] i gcoinne mhianta na cúirte i [[Londain]]. Spreag sé seo [[Dlí Poynings]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Statutes at Large: From the third year of Edward the Second, A.D. 1310, to the eleventh, twelfth and thirteenth years of James the First, A.D. 1612, inclusive|url=https://books.google.fr/books?id=HXhaAAAAYAAJ&pg=PA56&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|publisher=B. Grierson|date=1765|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.acts.ie/print/ga.act.1983.0011.1.html|teideal=AN tACHT UM ATHCHÓIRIÚ AN DLÍ REACHTÚIL, 1983|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|language=ga|work=www.acts.ie|dátarochtana=2020-10-13|archivedate=2017-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171103133958/http://acts.ie/print/ga.act.1983.0011.1.html}}</ref> Ar [[13 Deireadh Fómhair]] [[1494]] i m[[Binn Éadair]], tháinig [[Edward Poynings]] agus 1,000 saighdiúir i dtír. Tháinig "Dlí Poynings" i bhfeidhm tamall ina dhiaidh. Ritheadh Acht Poynings (10 Hen.7 c.22) ar [[1 Nollaig]] [[1494]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.legislation.gov.uk/aip/Hen7/10/22|teideal=Dl Poynings i bhfeidhm fós inniu i Sasana|údar=legislation.gov.uk|dáta=1495|dátarochtana=2020}}</ref> Bhí dlíthe na hÉireann curtha faoi réir leasú ag an Ríchomhairle i [[Londain]]. == Iarmhairtí == Cuireadh breis máistreacht ar an tír tamall ina dhiaidh. I [[1534]] rinneadh Tiarnaí Tánaiste de Iarlaí Chill Dara, agus i [[1541]] ghlac rí Shasana an teideal "[[Rí na hÉireann]]" chomh maith. Níos déanaí, choinnigh feisirí i b[[Parlaimint na hÉireann]] súil ar thuairimí an rí i Londain nuair a bhí billí á ndréachtú acu: níorbh fhiú dóibh bille a chur trí dhá theach na parlaiminte dá ndiúltódh an rí é a shíniú sa deireadh thiar thall—mar shampla, b’éigean dóibh éirí as an iarracht a deineadh dlí Poynings a aisghairm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://cstair.blogspot.com/2016/06/|teideal=Ancien régime na hÉireann|dáta=2016-06-18|work=Cúrsaí Staire|dátarochtana=2020-10-13}}</ref> Is beag ná gur cuireadh an Ghaeilge chun báis trí éigeantas agus trí reachtanna stáit, ag dul siar amach go dtí Dlí Poynings.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Pádraig Mac Fhearghusa|date=1 Nollaig 2004|url=|title=Eagarfhocal|journal=|volume=|issue=Feasta 57 (12), Leathanach: 3}}</ref> == Féach freisin == * [[Edward Poynings]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Dlí reachtúil]] [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:1494]] [[Catagóir:15ú haois in Éirinn]] 3g9dbbd3z1vuu7irojiyst64r8tko2e 1321830 1321820 2026-07-27T16:03:41Z Eomurchadha 4240 1321830 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Coat of arms of Sir Edward Poynings, KG.png|mion|301x301px|Armas Poynings]] [[Íomhá:Howth Harbour 03.JPG|mion|Tháinig [[Edward Poynings]] agus 1,000 saighdiúir i dtír i m[[Binn Éadair]],|220x220px]] I rith na [[Ré Túdarach|Ré Túdaraí]], cuireadh Éire faoi smacht níos déine, agus in [[1494]] cuireadh '''Dlí Poynings''' i réim. Thug an dlí nó na dlíthe seo le fios conas a d'oibreodh [[Parlaimint na hÉireann]]. Míníodh ann nach bhféadfadh Parlaimint na hÉireann teacht le chéile ná dlíthe nua a rith gan cead a fháil ar dtús ó Leasrí agus Ríchomhairle na hÉireann, chomh maith le Rí Shasana agus a Ríchomhairle. Ba fhoinse mhór frustrachais é an dlí seo in Éirinn, go háirithe san 18ú haois. Lagaíodh é sa Bhunreacht 1782, agus d’éirigh sé neamhábhartha tar éis Acht an Aontais 1801. Aisghaireadh é leis an ''Statute Law Revision (Ireland) Act 1878'' ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: Acht Athbhreithnithe ar an Dlí Reachtach (Éire) 1878). == Imeachtaí == I dtús 1490idí, bhí na príomh-ghobharnóirí, go háirithe Iarlaí Chill Dara, ag tabhairt faoi thionscnaimh i b[[Parlaimint na hÉireann]] i gcoinne mhianta na cúirte i [[Londain]]. Spreag sé seo [[Dlí Poynings]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Statutes at Large: From the third year of Edward the Second, A.D. 1310, to the eleventh, twelfth and thirteenth years of James the First, A.D. 1612, inclusive|url=https://books.google.fr/books?id=HXhaAAAAYAAJ&pg=PA56&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|publisher=B. Grierson|date=1765|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.acts.ie/print/ga.act.1983.0011.1.html|teideal=AN tACHT UM ATHCHÓIRIÚ AN DLÍ REACHTÚIL, 1983|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|language=ga|work=www.acts.ie|dátarochtana=2020-10-13|archivedate=2017-11-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171103133958/http://acts.ie/print/ga.act.1983.0011.1.html}}</ref> Ar [[13 Deireadh Fómhair]] [[1494]] i m[[Binn Éadair]], tháinig [[Edward Poynings]] agus 1,000 saighdiúir i dtír. Tháinig "Dlí Poynings" i bhfeidhm tamall ina dhiaidh. Ritheadh Acht Poynings (10 Hen.7 c.22) ar [[1 Nollaig]] [[1494]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.legislation.gov.uk/aip/Hen7/10/22|teideal=Dl Poynings i bhfeidhm fós inniu i Sasana|údar=legislation.gov.uk|dáta=1495|dátarochtana=2020}}</ref> Bhí dlíthe na hÉireann curtha faoi réir leasú ag an Ríchomhairle i [[Londain]]. == Iarmhairtí == Cuireadh breis máistreacht ar an tír tamall ina dhiaidh. I [[1534]] rinneadh Tiarnaí Tánaiste de Iarlaí Chill Dara, agus i [[1541]] ghlac rí Shasana an teideal "[[Rí na hÉireann]]" chomh maith. Níos déanaí, choinnigh feisirí i b[[Parlaimint na hÉireann]] súil ar thuairimí an rí i Londain nuair a bhí billí á ndréachtú acu: níorbh fhiú dóibh bille a chur trí dhá theach na parlaiminte dá ndiúltódh an rí é a shíniú sa deireadh thiar thall—mar shampla, b’éigean dóibh éirí as an iarracht a deineadh dlí Poynings a aisghairm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://cstair.blogspot.com/2016/06/|teideal=Ancien régime na hÉireann|dáta=2016-06-18|work=Cúrsaí Staire|dátarochtana=2020-10-13}}</ref> Is beag ná gur cuireadh an Ghaeilge chun báis trí éigeantas agus trí reachtanna stáit, ag dul siar amach go dtí Dlí Poynings.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Pádraig Mac Fhearghusa|date=1 Nollaig 2004|url=|title=Eagarfhocal|journal=|volume=|issue=Feasta 57 (12), Leathanach: 3}}</ref> == Féach freisin == * [[Edward Poynings]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Dlí reachtúil]] [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:1494]] [[Catagóir:15ú haois in Éirinn]] 0ym4ig4r59n1fmofjn8y9d9fvndxira Cúcabarra gáiriteach 0 118819 1321846 1321690 2026-07-27T22:29:08Z An Sionnach Rua 29036 1321846 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo|sinonims=''Dacelo gigas''}} [[Íomhá:Laughing_kookaburra_plate_663_Planches_enluminées_d'histoire_naturelle.jpg|deas|mion| Pláta daite leis an eochair eolais mhícheart a d’úsáid [[Johann Hermann]] agus [[Pieter Boddaert]] araon]] [[Íomhá:Kookaburra-making-hollow-in-arboreal-termite-nest_1.jpg|mion| Cúcabarra gáiriteach ag déanamh log i gcomhair neide i nead chrannach teirmíte.]] Is éan é an '''[[cúcabarra]] gáiriteach''' ('''''Dacelo novaeguineae''''') i bhfofhine na [[Cruidín|gcruidíní]] [[Cruidín crainn|Halcyoninae]]. Is cruidín mór láidir é le ceann bán agus stríoc súile dhonn<ref name=":0" /> Tá na codanna uachtaracha dá gcoirp dúdhonn don chuid is mó ach tá scead ghealghorm bhreac ar na [[cleití ceilte]].<ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|author=Morcombe, Michael|date=2003|title=Field Guide to Australian Birds|issue=3|publisher=Pascal Press, Glebe, NSW ISBN 978174021417-9}}</ref><ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=Pizzey, Graham; Doyle, Roy.|date=1980|title=A Field Guide to the Birds of Australia|publisher=Collins Publishers, Sydney. ISBN 073222436-5}}</ref> Tá codanna íochtar a gcoirp bánbhuí agus barrtar an t-eireaball le tarr-ruadhonn agus dubh.<ref name=":0" /> Tá clúmh na n-éan fireannach agus baineannach cosúil le chéile. Is gáire faoi leith é a nglao cosantach a dhéanann cupla éan ag an am chéanna go minic agus úsáidtear é go forleathan mar [[Maisíocht fuaime stoc|mhaisíocht fuaime stoc]] i gcásanna a bhaineann le suíomh dufair.<ref name=":11">{{Lua idirlín|url=https://soundandthefoley.com/2013/05/30/that-jungle-sound/|teideal=That Jungle Sound|údar=Melissa Kaercher|dáta=2013-05-30|language=Béarla|work=The Sound and the Foley|dátarochtana=2025-04-23}}</ref> Is as [[Oirthear na hAstráile|oirthear mhórthír na hAstráile]] ó dhúchas don chúcabarra gháiriteach ach tugadh isteach in áiteanna sa [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]], sa [[An Tasmáin|Tasmáin]] agus san [[An Astráil Thiar|Astráil Thiar]] é fosta.<ref name=":5" /> Cuireann an t-éan seo faoi i bhforaois thirim [[Eocalaip|eocalaipe]], i gcoillearnach, i bpáirceanna cathracha agus i ngairdíní.<ref name=":5" /> Is speiceas neamhimirceach é an speiceas seo agus cuireann sé faoi sa [[dúiche]] féin agus a gcuireann sé i rith na bliana. Tá sé [[Monagamas|monagamach]] agus coimeádann sé an páirtí céanna ar feadh a shaoil . Is féidir le péire pórúcháin a bheith in éineacht le cúig shliocht fhásta neamhphórúcháin ó bhlianta roimhe sin a chabhraíonn leis na tuismitheoirí a ndúiche a chosaint agus a n-éin óga a thógáil.<ref name=":5" /> Póraíonn an cúcabarra gáiriteach i bpoill chrainn neamhlínithe nó i bpoill thochailte i neadacha [[Teirmít|teirmíte]] crannach go ginearálta.<ref name=":5" /> Trí ubh bhána is ea líon na n-uibheacha ina gcuid ál. Gorann na tuismitheoirí agus na cúntóirí na huibheacha agus beathaíonn siad na héin óga. Is minic a mharaíonn na siblíní níos sine an t-éan óg is óige den trí éan óga. Nuair atá na gearrcaigh [[faoi lán chlúimhrí|faoi lán clúimhrí]] beathaítear fós iad ar feadh sé go deich seachtaine eile sular féidir leo dul ar thóir foráiste go neamhspleách.<ref name=":6">{{Luaigh foilseachán|author=Fry, C. H.; Fry, Kathie; Harris, Alan|date=1999|title=Kingfishers, Bee-eaters and Rollers|pages=lgh 133-136|publisher=Londain: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-5206-2}}</ref> Mar chreachadóir raonleathan ainmhithe beaga, seasann an cúcabarra gáiriteach ar chraobh agus fanann sé go dtí go dtéann ainmhí ar an talamh tráth a eitlíonn sé síos agus a thugann sé áladh ar a chuid chreiche.<ref name=":4" /> Bíonn laghairteanna, feithidí, péisteanna, nathracha, lucha san áireamh le haiste bia an éin agus tá de cháil acu iasc órga a bhaint amach as locháin i ngairdíní. Rangaíonn [[an tAontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra]] (AICD) an cúcabarra gáiriteach mar [[speiceas is lú imní]] toisc go bhfuil raon agus daonra mór aige gan aon bhagairtí fhorleathana.<ref name=":12">{{Luaigh foilseachán|title=IUCN Red List of Threatened Species: Dacelo novaeguineae|url=https://www.iucnredlist.org/species/22683189/253968941|journal=IUCN Red List of Threatened Species|date=2024-01-15|author=BirdLife International (BirdLife International)}}</ref> == Tacsanomaíocht == [[Íomhá:Laughing_Kookaburra_Sydney_2023.webm|mion| Cúcabarra gáiriteach, Audley, Sydney, 2023]] Rinne an nádúraí agus an taiscéalaí Francach Pierre Sonnerat an chéad chur síos agus léaráid den chúcabarra gháiriteach (i ndubh agus bán) ina ''Voyage à la nouvelle Guinée'', a foilsíodh in 1776.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Voyage à la Nouvelle Guinée : dans lequel on trouve la description des lieux, des observations physiques & morales, & des détails relatifs à l'histoire naturelle dans le regne animal & le regne végétal|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/13719308|publisher=Chez Ruault|date=1776|location=Paris|author=Pierre Sonnerat, Pierre Sonnerat|language=Fraincis|pages=p. 170, Pláta 106}}</ref><ref name=":7">{{Luaigh foilseachán|title=The Scientific Name of the Laughing Kookaburra: Dacelo Glgas (Boddaert) V. Dacelo Novaeguineae (Hermann)|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1071/MU9770035|journal=Emu - Austral Ornithology|date=1977-01-01|issn=0158-4197|pages=35–36|volume=77|issue=1|doi=10.1071/MU9770035|author=G. F. Mees}}</ref> Mhaígh sé go bhfaca sé an t-éan sa [[An Nua-Ghuine|Nua-Ghuine]]. I bhfírinne níor thug sé cuairt ar an Nua-Ghuine riamh agus ní fhaightear an cúcabarra gáiriteach inti. Is dócha go bhfuair sé eiseamal caomhnaithe ó dhuine de na nádúraithe a thaistil in éineacht leis an [[James Cook|Chaptaen James Cook]] go cósta thoir na hAstráile.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Why did Sonnerat record the Kookaburra, Dacelo gigas (Boddaert) from New Guinea?|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1071/MU956224|journal=Emu - Austral Ornithology|date=1956-08-01|issn=0158-4197|pages=224–225|volume=56|issue=3|doi=10.1071/MU956224|author=Averil Lysaght}}</ref> Chuir Edme-Louis Daubenton agus François-Nicolas Martinet pláta daite den chúcabarra gháiriteach bunaithe ar eiseamal Sonnerat isteach ina sraith ''Planches enluminées d’histoire naturelle'' (Plátaí daite ar an stair nádúrtha). Deir eochair eolais Fraincise ar an phláta úd "''Martin-pecheur, de la Nouvelle Guinée''" (Cruidín ón Nua-Ghuine), arb eol dúinn anois nach fíor é.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Daubenton, Edme-Louis; Martinet, François-Nicolas .|date=1765–1783|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35219151|title=Planches enluminées d'histoire naturelle|volume=7|pages=Pláta 663|publisher=Páras}}</ref> Rinne an nádúraí Francach Johann Hermann an chéad chur síos foirmiúil ar an speiceas in 1783 bunaithe ar an phláta dhaite le Daubenton agus Martinet. Bhaist sé an t-ainm eolaíoch ''Alcedo novæ Guineæ'' air. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Peters, James Lee, eag.|date=1945|title=Check-list of Birds of the World.|volume=5|issue=5|pages=lch 190|publisher=Massachusetts: Harvard University Press|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480201}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Hermann, Johann|date=1783|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/39000863#page/212/mode/1up|title=Tabula affinitatum animalium olim academico specimine edita : nunc uberiore commentario illustrata cum annotationibus ad historiam naturalem animalium augendam facientibus (as Laidin)|pages=lch 192|publisher=Argentorati: Impensis Joh. Georgii Treuttel}}</ref> Thug an zó-eolaí Sasanach William Elford Leach an [[géineas]] reatha ''[[Cúcabarra|Dacelo]]'' isteach sa bhliain 1815 <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Check-list of birds of the world|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480201|publisher=Harvard University Press|date=1945|location=Cambridge, Massachusetts|volume=v.5 (1945)|author=Cottrell, G. William,, G. William Cottrell, James C. Greenway, Ernst Mayr, Raymond A. Paynter, James Lee Peters, Melvin A. Traylor, Harvard University|pages=p. 189}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Leach, William Elford|date=1815|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/28685516|title=The Zoological Miscellany; being descriptions of new, or interesting Animals|volume=2|pages=lch 125|publisher=Londain: B. McMillan for E. Nodder & Son}}</ref> agus is anagram é den fhocal Laidineach ''Alcedo'' arb é ”cruidín” a chiall. Comhcheanglaíonn an buafhocal sonrach ''novaeguineae'' an focal Laidineach ''novus'' ar 'nua' leis an fhocal ar Ghuine,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Helm dictionary of scientific bird names [electronic resource] : from aalge to zusii|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Londain: Christopher Helm. ISBN 978-1-4081-2501-4|date=2010|author=James A. Jobling|pages=lch 130, 275}}</ref> bunaithe ar an tuairim earráideach gurb as an Nua-Ghuine dá eiseamal.<ref name=":7" /> Creideadh ar feadh na mblianta gurbh é an nádúraí Ollannach Pieter Boddaert a rinne an cur síos ba luaithe agus is é a ainm eolaíoch ''Dacelo gigas'' a bhí in úsáid sa litríocht eolaíoch, <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Boddaert, Pieter|date=1783|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/27822660#page/62/mode/1up|title=Table des planches enluminéez d'histoire naturelle de M. D'Aubenton|pages=lch 40|publisher=Utrecht|language=Fraincis}}</ref> ach thaispeáin an t-éaneolaí Astrálach Gregory Mathews sa bhliain 1926 gur foilsíodh cur síos le Hermann níos luaithe sa bhliain chéanna, 1783, a raibh tosaíocht aige dá bharr.<ref name=":7" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Correspondence|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1071/MU926148|journal=Emu - Austral Ornithology|date=1926-10-01|issn=0158-4197|pages=148–149|volume=26|issue=2|doi=10.1071/MU926148|author=Gregory M. Mathews, E. C. and Chisholm}}</ref> Níor measadh faoi 1977 go raibh an tuiscint mhíchruinn ar dháileadh geografach an éin de bharr an ainm in úsáid reatha ina ábhar tábhachtach go leor chun iallach a chur ar athrú i bhfabhar ''D. gigas''.<ref name=":7" /> Ba mhinic a nglaodh "laughing jackass" ar an speiceas seo sa Bhéarla sa 19ú haois, ainm a taifeadadh don chéad uair (mar Laughing Jack-Ass) in ''An Account of the English Colony in New South Wales'' le David Collins a foilsíodh sa bhliain 1798.<ref name=":8">{{Luaigh foilseachán|title=An Account of the English Colony in New South Wales, Volume 1: With Remarks on the Dispositions, Customs, Manners, Etc. of The Native Inhabitants of That Country. to Which Are Added, Some Particulars of New Zealand; Compiled, By Permission, From The Mss. of Lieutenant-Governor King.|url=https://archive.org/details/anaccountoftheen12565gut|coauthors=Project Gutenberg|author=David Collins|publisher=Londain: T. Cadell Jr and W. Davies|pages=Aguisín 12 Language}}</ref><ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|author=Gray, Jeannie; Fraser, Ian|date=2013|title=Australian Bird Names: A Complete Guide.|pages=lgh 156–158|publisher=Collingwood VIC, an Astráil: CSIRO. ISBN 978-0-64310469-3}}</ref> D'úsáid an t-éaneolaí John Gould "great brown kingfisher" nó 'cruidín donn mór' sa bhliain 1858, ainm a chum John Latham in 1782.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Gould, John (1848).|date=1848|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48200561|title=The Birds of Australia|volume=2|publisher=Londain: féin-fhoilsithe|pages=Pláta 18}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=Latham, John|date=1782|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/33727247|title=A General Synopsis of Birds|volume=1|pages=lch 609|publisher=Londain: priontáilte ar son Benj. White}}</ref> Ainm coitianta eile ab ea "laughing kingfisher" nó 'cruidín gáiriteach'.<ref name=":1" /> Bhí na hainmneacha in roinnt [[Teangacha Bundúchasacha na hAstráile|teangacha bundúchasacha na hAstráile]] liostaithe ag údair Eorpacha lena n-áirítear ''Go-gan-ne-gine'' le Collins in 1798,<ref name=":8" /> ''Cuck'anda'' le René Lesson in 1828<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Lesson, René Primeverre|date=1828|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/49447225|title=Manuel d'ornithologie, ou description des genres et des principales espèces d'oiseaux|pages=lch 93|publisher=Páras: Roret|language=Fraincis}}</ref> agus ''Gogera'' nó ''Gogobera'' le George Bennett in 1834.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Bennett, George|date=1834|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/27932355|title=Wandering in New South Wales, Batavia, Pedir Coast, Singapore, and China: being the journal of a naturalist in those countries during 1832, 1833, and 1834|pages=lch 222|publisher=Londain: Richard Bentley|volume=1}}</ref> Áiríodh "kookaburra" mar ainm malartach i bhfoilseacháin éaneolaíochta i mblianta tosaigh na 20ú haoise,<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Lucas, A.H.S.; Le Souef, W.H. Dunley|date=1911|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/37362467#page/256/mode/1up|title=The Birds of Australia|pages=lgh 236-237|publisher=Londain: Whitcombe agus Tombs}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=Leach, John Albert|date=1912|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48031268#page/113/mode/1up|title=An Australian bird book: a pocket book for field use (2nd ed.).|issue=2|pages=lch 105|publisher=Melbourne: Whitcombe & Tombs}}</ref> ach ní go dtí 1926 gur ghlac Aontas Éaneolaithe Ríoga na hAstraláise go hoifigiúil leis an ainm "laughing kookaburra" sa dara heagrán de ''Seicliosta Oifigiúil Éanlaith na hAstráile''.<ref name=":1" /> Is as an Wiradjuri don ainm, [[Teangacha Bundúchasacha na hAstráile|teanga bhundúchasach]] atá i mbaol.<ref name=":1" /> Tá ceithre speiceas chúcabarra sa ghéineas ''Dacelo'' dá bhfuil an [[cúcabarra tarr-ruadhonn]], an [[cúcabarra sluasaidghobach]] agus an [[cúcabarra breac]] srianta don Nua-Ghuine agus d'oileáin Chaolas Torres . Tá an [[cúcabarra gormeiteach]] agus an cúcabarra gáiriteach le fáil go forleathan san Astráil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Kingfishers (Alcedinidae), version 1.0|url=https://birdsoftheworld.org/bow/species/alcedi1/1.0/introduction|journal=Birds of the World|date=2020|issn=2771-3105|doi=10.2173/bow.alcedi1.01|language=Béarla|author=David W. Winkler, Shawn M. Billerman, Irby J. Lovette|publisher=Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NE, SAM|coauthors=S. M. Billerman, B. K. Keeney, P. G. Rodewald, and T. S. Schulenberg, eag.}}</ref> Aithnítear dhá [[Fospeiceas|fhospeiceas]]:<ref name="ioc">{{Luaigh foilseachán|author=Gill, Frank; Donsker, David, eag.|date=2016|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|journal=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> * ''D. n. novaeguineae'' (Hermann, 1783) – an [[fospeiceas ainmniúcháin]], oirthear na hAstráile, [[an Tasmáin]] agus tugadh isteach in iardheisceart na hAstráile é * ''D. n. mion'' Robinson, 1900 – [[Leithinis Rinn York|Leithinis Rinn Eabhrac]] ó dheas go Baile an Chócaigh<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Robinson, Herbert Christopher|date=1900|title=Contributions to the zoology of north Queensland|journal=Bulletin of the Liverpool Museums|volume=2|issue=3 agus 4|pages=lch 116|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12801366}}</ref><ref name=":6" /> == Cur síos == [[Íomhá:Laughing_kookaburra444.jpg|deas|mion| Mionghné mór ghob agus cinn]] Is é an cúcabarra gáiriteach an speiceas cruidín is mó agus é níos mó ó thaobh na corpmhaise de ná an cruidín ollmhór fiú.<ref name=":6" /><ref>{{Luaigh foilseachán|author=Dunning, John B. Jr., eag.|date=2008|title=CRC Handbook of Avian Body Masses|issue=2|publisher=CRC Press. ISBN 978-1-4200-6444-5}}</ref> Is éan láidir téagartha é idir 41–47 cm (16–19 or) i bhfad, le ceann mór, súile donna feiceálacha, agus gob fada láidir.<ref name=":0" /> Tá an dá ghnéas an-chosúil le chéile, cé gur mó an baineannach de ghnáth agus gur lú goirme atá ar a cromán ná mar atá ar chromán an fhireannaigh. Tá meáchan an fhireannaigh idir 196–450 g (6.9–15.9 unsa), 307 g (10.8 unsa) go meánach agus tá meáchan an bhaineannaigh idir 190–465 g (6.7–16.4 unsa), 352 g (12.4 unsa) go meánach.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|author=Woodall, P. F.|date=2020|title=Laughing Kookaburra (Dacelo novaeguineae), version 1.0.|volume=Birds of the World|publisher=Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NE, SAM.|coauthors=J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, agus E. de Juana, eag.|doi=10.2173/bow.laukoo1.01}}</ref> Tá corp bán nó bánbhuí orthu agus ceann le stríoc dhúdhonn orthu a théann trasna an dá shúile ach atá níos doiléire thar barr an chinn. Tá na sciatháin agus an droim donn agus tá spotaí spéirghorma ar na guaillí. Tá an t-eireaball cróchdhearg ruabhallach le bandaí dúdhonna agus barraí bána ar na cleití. Tá an gob trom dubh ar a bharr agus tá dath cnámha ar a bhun. Tá clúmh an fhospeicis ''D. n. minor'' cosúil le clúmh an fhospeicis ainmnithe ach tá sé níos lú ó thaobh méide de.<ref name=":6" /> Is féidir idirdhealú a dhéanamh idir an cúcabarra gáiriteach agus an cúcabarra gormeiteach atá ar chomhmhéid leis trína shúile dorcha, a stríoc súile dhorcha, a ghob níos giorra agus na limistéir ghorma atá níos lú agus níos dlúithe ar an sciathán agus ar an gheadán.<ref name=":6" /> Tá difríocht idir chúcabarraí gormeiteacha fireannacha chomh maith toisc go bhfuil eireaball le bandaí gorma agus dubha orthu.<ref name=":6" /> [[Íomhá:Laughing_Kookaburra_1_JCB.jpg|deas|mion| Sa Pháirc Náisiúnta Ríoga, NSW]] === Glao === Déanann ainm an "chúcabarra gháiritigh" tagairt dá "gháire" a úsáidtear chun dúichí a bhunú i measc grúpaí teaghlaigh. Is féidir é a chloisteáil ag aon am den lá, ach is minice a chloiste ag breacadh an lae agus sa chlapsholas.<ref name=":6" /> Tá sirincs thraicéabhroinceach ag an speiceas seo a chruthaíonn dhá fhoinse tonnchreatha ionas gur féidir leis dhá mhinicíocht a tháirgeadh ag an am chéanna le harmónaigh iolracha.<ref name=":5">{{Luaigh foilseachán|author=Higgins, Peter J., eag|date=1999|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Handbook_of_Australian,_New_Zealand_and_Antarctic_Birds|title=Dacelo novaeguineae Laughing Kookaburra|volume=Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds. Imleabhar 4|issue=Parrots to dollarbird|pages=lgh 1121-1138|publisher=Melbourne: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-553071-1}}</ref> Déantar glao an chúcabarra gháiritigh trí chóras casta táirgeachta fuaime, trí aer a bhrú isteach sna feadáin bhroinceacha ó na scamhóga.<ref name=":5" /> Cé go bhfuil an struchtúr táirgeachta glaonna i láthair ó aois an-óg, is iompar foghlamtha é amhrán an chúcabarra.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|author=Baker|first=Myron C.|date=Eanáir 2004|title=The Chorus Song of Cooperatively Breeding Laughing Kookaburras (Coraciiformes, Halcyonidae: ''Dacelo novaeguineae''): Characterization and Comparison Among Groups|url=http://dx.doi.org/10.1046/j.1439-0310.2003.00941.x|journal=Ethology|volume=110|issue=1|pages=21–35|doi=10.1046/j.1439-0310.2003.00941.x|language=Béarla}}</ref> Múineann an péire pórúcháin laistigh de ghrúpa chúcabarra an glao gáiriteach inaitheanta do na héin óga tar éis dóibh an nead a fhágáil.<ref name=":2" /> Canfaidh an fireannach cuid ghairid den ghlao a dhéanfaidh na hóga aithris air, iarracht a mbíonn gan rath de ghnáth.<ref name=":2" /> Maireann na ceachtanna amhránaíochta coicís sula mbíonn an gearrcach in ann canadh i gceart agus páirt a ghlacadh in amhráin chórúla [[Clapsholas|clapsholais]].<ref name=":2" /> Nuair a bhíonn máistreacht acu, is féidir leis an aos óg páirt a ghlacadh i gcrón amhráin chlapsholais a chabhraíonn le bunú na ndúichí.<ref name=":2" /> Tosaíonn éan amháin le gáire snagach íseal sula gcaitear a cheann ar ais le grágaíl gháiriteach: is minic a ghlacann cúpla éan eile páirt ann.<ref name=":4" /><ref name=":3" /> Má tá níos mó ná treibh amháin atá in iomaíocht le chéile laistigh dá raon éisteachta, baileoidh an teaghlach ar fad go luath chun an díthreabh a líonadh le gáire óna gcroíthe.<ref name=":0" /> Tá cúig eilimint athraitheacha sa chéiliúr gháiriteach seo: 1. "Cúa"; 2. "Grágaíl gháire"; 3. "Roll-áil", "ú-ú-ú" ar a ndéantar aithris arís agus arís eile go tapa; 4. "Ha-ha" ard a leantar le; 5. glao "Gó-gó" an fhireannaigh nó glao "sclogálach" an bhaineannaigh.<ref name=":3" /> Má fhaightear an deis éisteacht le cúcabarraí in ard a nglórtha, tá sé ar cheann de na heispéiris is neamhghnáiche i nDíthreabh na hAstráile, rud nach féidir fiú muintir na háite neamhaird a dhéanamh air; b'fhéidir go mbainfí geit as aon chuairteoir a chloisfeadh a gceiliúr mura gcuirfí fainic orthu roimh ré. Aithrisítear na glaonna seo chun céile a mhealladh/a chosaint, chun an t-ordlathas sóisialta a bhunú agus a chothabháil, agus chun críoch a fhógairt agus a chosaint, mar is minic a gceaptar a nglaonna a bheith comhghaolmhar le hionsaitheacht.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Helpers Have Little to Laugh About: Group Structure and Vocalisation in the Laughing Kookaburra Dacelo novaeguineae|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1071/MU9880150|journal=Emu - Austral Ornithology|date=1988-09-01|issn=0158-4197|pages=150–160|volume=88|issue=3|doi=10.1071/MU9880150|author=Heinz-Ulrich Reyer, Dieter and Schmidl}}</ref> Úsáidtear glaonna lena thaispeáint dá gcomharsan/ngaolta go bhfuil grúpaí fós ag cur fúthu i gcríoch.<ref name=":2"/> Léiríonn na glaonna seo dá n-éisteoirí go bhfuil caighdeán agus sláinte níos fearr ag grúpaí dea-chomhordaithe fosta.<ref name=":9">{{Luaigh foilseachán|title=A review of hypotheses for the functions of avian duetting|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s00265-003-0741-x|journal=Behavioral Ecology and Sociobiology|date=2004-03-01|issn=1432-0762|pages=415–430|volume=55|issue=5|doi=10.1007/s00265-003-0741-x|language=Béarla|author=Michelle L. Hall}}</ref> Méadaíonn cumarsáid fhuaimiúil idir cúcabarraí gáiriteacha 2-3 mhí roimh shéasúr an phóraithe, ó Mheán Fómhair go hEanáir, faoi mar a mhéadaíonn ionsaitheacht na bhfireannach chomh maith.<ref name=":5" /> Teastaíonn leibhéil níos airde comhoibrithe laistigh den ghrúpa ón ghlao phéire.<ref name=":5" /> Tá hipitéis ann go neartaíonn comhordú na nglaonna i measc cúcabarraí an phríomhdháimh péire fadtéarmach agus is féidir gur éabhólóidigh sé mar mheicníocht chun dáimh an ghrúpa a dhaingniú toisc go bhfuil sé costasach ó thaobh fuinnimhe de ceiliúir nua a fhoghlaim.<ref name=":9" /> Léiríonn grúpaí comharsanachta céimeanna comhoibrithe chomh maith ós rud é go seachadtar ceiliúir chórúla idir comharsana gan aon fhorluí, ag malartú idir na grúpaí.<ref name=":2"/> ==== Cineálacha eile cumarsáide fuaimiúla ==== Is cineál cumarsáide fuaimiúla eile í grágaíl in ''D. novaeguineae'' a úsáidtear i raon comhthéacsanna éagsúla.<ref name=":3" /> Tá sé tugtha faoi deara go ngrágaíonn cúcabarraí gáiriteacha nuair a bhíonn siad ag neadú, ag taispeáint iompair ghéilliúil, agus nuair a bhíonn gearrcaigh ag feitheamh lena mbeathú.<ref name=":3" /> Tá stór níos mó glaonna ag cúcaburraí gáiriteacha ná mar atá ag speicis chúcabarraí eile cosúil leis an chúcaburra ghormeiteach ( ''Dacelo leachii'' ) a tháirgeann dhá chineál glao simplí: “tafann” agus “snag”.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Kookaburra: King of the Bush|url=https://ebooks.publish.csiro.au/content/kookaburra|publisher=Clayton Theas, VIC, an Astráil: CSIRO Publishing|date=2004|doi=10.1071/9780643091375|language=Béarla|author=Sarah Legge}}</ref> Aibhsítear an raon mór glaonna seo trí dhúnadh, iontonú agus modhnuithe minicíochta a cheadaíonn do na cúcabarraí faisnéis níos mionsonraithe a chur in iúl.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=21. Using Interactive Playback to Study How Songs and Singing Contribute to Communication about Behavior|url=https://www.degruyterbrill.com:443/document/doi/10.7591/9781501736957-030/html|publisher=Cornell University Press. ISBN 978-1-5017-3695-7|journal=Ecology and Evolution of Acoustic Communication in Birds|date=2019-05-15|pages=377–397|doi=10.7591/9781501736957-030|language=Béarla|author=W. John Smith|coauthors=Kroodsma, Donald E; Miller, Edward H, eag.}}</ref> == Dáileadh agus gnáthóg == Is de bhunadh oirthear na hAstráile é an cúcabarra gáiriteach a bhfuil raon aige a shíneann ó [[Leithinis Rinn York|Leithinis Rinn Eabhrac]] sa tuaisceart go [[Rinn Otway]] sa deisceart. Tá sé le fáil ar an taobh thoir agus ar an taobh thiar den [[Deighiltraon Mór|Raon Mór Roinnte]]. Síneann an raon sa deisceart siar ó [[Victoria (An Astráil)|Victoria]] go dtí [[Leithinis Yorke]] agus na [[Raonta Flinders]] san [[An Astráil Theas|Astráil Theas]].<ref name=":10">{{Luaigh foilseachán|title=Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic birds|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-19-553071-1|publisher=Oxford University Press|date=1999|location=Melbourne|author=Peter Higgins|issue=4|language=Béarla|pages=lgh. 1124-1125}}</ref> [[Íomhá:Distribution laughing kookaburra.jpg|alt=Dúghlas: dúchasach Bánghlas: tugadh isteach|mion|Léarscáil dáilte an chúcabarra gháiritigh (''Dacelo novaeguineae'') laistigh den Astráil agus den Tasmáin. {| class="wikitable" !Dúghlas !Bánghlas |- |dúchasach |tugadh isteach |} ]] Tugadh isteach in go leor áiteanna eile é agus is dóichí gur mar gheall ar a cháil maraithe nathracha a tharla sé seo. Chuir parlaimint Iarthar na hAstráile an ‘Laughing Jackass’ san áireamh i sceideal d’éin dhúchasacha dhochtchaomhnaithe na hAstráile sa "Game Bill" nó 'Bille Géime' i mí na Nollag 1891, a d’aistrigh [[Horatio William Sholl|Horace Sholl]], ar bhall don Cheantar Thuaidh é. Rinne sé cur síos air mar éan dúchasach an Iarthuaiscirt. <ref>''The Daily News'', Perth, 22 Nollaig 1891, lch 3, Legislative Assembly</ref> Is é is dóichí, áfach, gur tagairt é a ainmniúchán don chúcabarra ghormeiteach (''Dacelo leachii''), seachas don chúcabarra gháiriteach (''Dacelo novaeguineae'') a fhaightear ann. Thug "''The Game Act, 1892''" nó '''an tAcht Géime, 1892''<nowiki/>' (Iarthar na hAstráile), "Acht chun socrú a dhéanamh maidir le héin agus ainmhithe iompórtáilte, agus géim dhúchasach a chaomhnú," deis dearbhaithe go gcosaítear na héin agus na hainmhithe dúchasacha Astrálacha fógartha a liostaíodh sa Chéad Sceideal den Acht ar shealgaireacht. Bhí an "Laughing Jackass" ar cheann den 23 speiceas éan dúchasach Astrálach a ainmníodh sa sceideal.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.legislation.wa.gov.au/legislation/statutes.nsf/law_a3112.html|teideal=WALW - Game Act 1892 - Home Page|work=www.legislation.wa.gov.au|dátarochtana=2025-04-23}}</ref> Scaoileadh cúcabarraí gáiriteacha amach ó Stáit an Oirithir chun an Iardheiscirt chomh luath le 1883<ref>{{Cite book-en|author=Sellick|first=Douglas|title=First impressions : Albany 1791-1901 :travellers' tales|isbn=0730983668|pages=151-2}}</ref> agus sonraíodh éin idir Perth agus Fremantle agus i Mullewa fosta thart ar 1896.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Clee Francis Howard Jenkins|first=C.F .H.|date=1959|title=Introduced Birds in Western Australia|journal=Emu|volume=59|pages=201-207|url=https://doi.org/10.1071/MU959201}}</ref> D'allmhairigh agus scaoil an Cumann Clíomaithe (nó an coiste um Chlíomú Ainmhithe agus Éan WA) na céadta éan idir 1897 agus 1912.<ref>{{Cite book-en|author=John L. Long|url=http://worldcat.org/oclc/27566719|title=Introduced birds and mammals in Western Australia|date=1974|publisher=Agriculture Protection Board of Western Australia|isbn=0-7244-5758-5|pages=3|oclc=27566719}}</ref> Ba é Ernest Le Souef arbh é Rúnaí an Chumainn Chlíomaithe agus Stiúrthóir ar Ghairdíní Zó-eolaíochta Perth é agus ar thacaí díograiseach an chúcabarra é ba chúis leis go príomha mar d'admhaigh sé gur scaoil sé na céadta ón Zú, lena n-áirítear 50 i 1900 ar iarratas Ríoga ón Diúc Eabhrac a bhí ar cuairt. Bhí daonraí póraithe bunaithe i roinnt ceantar faoin bhliain 1912. Tá an raon reatha in Iarthar na hAstráile siar ó dheas ó líne a cheanglaíonn [[Geraldton]] ar an chósta thiar agus Hopetoun ar an chósta theas.<ref name=":5" /> Tugadh an cúcabarra gáiriteach isteach i roinnt áiteanna sa [[An Tasmáin|Tasmáin]] ón bhliain 1906 ar aghaidh. Faightear go príomha anois é soir ó thuaidh ó líne a cheanglaíonn Huonville, Loch Rowallan, Waratah agus Marrawah.<ref name=":5" /> Tugadh isteach ar Oileán Flinders é timpeall 1940, áit a bhfuil sé le fáil go forleathan anois, agus ar Oileán Changarú i 1926.<ref name=":5" /> Shocraigh George Gray go scaoilfí cúcabarraí gáiriteacha ar Oileán Kawau le linn a dhara téarma mar ghobharnóir ar an Nua-Shéalainn sna 1860idí. Tá an t-oileán suite i Murascaill Hauraki, thart ar 40 ciliméadar (25 míle) ó thuaidh ó [[Tāmaki Makaurau|Auckland]] ar [[Oileán Thuaidh]] na Nua-Shéalainne. Ceapadh nár éirigh leis an tabhairt isteach ach thángthas ar roinnt éan i 1916 ar an mhórthír in aice láimhe.<ref name=":10" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=The naturalisation of animals & plants in New Zealand|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/21725433|publisher=Cambridge University Press|date=1922|author=George Malcolm Thomson|language=Béarla|pages=lgh. 137-138|location=Cambridge}}</ref> Póraíonn sé anois i réigiún beag ar an taobh thiar de Mhurascaill Hauraki idir Leigh agus Kumeū.<ref name=":10" /> Is iad foraois scléirifill oscailte agus coillearnaí gnáthóga gnácha an éin seo. Tá sé níos coitianta san áit a bhfuil an fhothóg oscailte agus gann nó áit a bhfuil an talamh clúdaithe le féar. Teastaíonn poill chrainn uathu dá gcuid neadacha. Tá sé le fáil freisin in aice le portaigh agus i limistéir atá glanta go páirteach nó talamh feirme le crainn feadh bóithre agus sconsaí. Tá sé le fáil i bpáirceanna agus i ngairdíní i gceantair uirbeacha.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic birds|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-19-553071-1|publisher=Oxford University Press|date=1990|location=Melbourne|language=Béarla|pages=1123|author=Peter Higgins|issue=4}}</ref> Forluíonn raon an chúcabarra gháiritigh le raon an chúcabarra ghormeitigh i limistéar in oirthear [[Tír na Banríona|Thír na Banríona]] a shíneann ó Leithinis Rinn Eabhrac ó dheas go ceantair mháguaird [[Brisbane]]. Is minic gurb fhearr leis an chúcabarra gháiriteach ceantair cois uisce timpeall Bhaile an Chócaigh agus go bhanann an cúcabarra gormeiteach in gnáthóga atá níos tirime.<ref name=":6" /> Tá eiseamláir amháin den chúcabarra gháiriteach ag cur faoi go fiáin i [[Suffolk]] sa [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Ríocht Aontaithe]] ó 2015 ar a laghad agus chonacthas arís in 2024 é.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-england-suffolk-68345409|teideal=Kookaburra spotted living in Suffolk countryside|údar=Stuart Howells|language=Béarla|work=BBC News|dátarochtana=2025-04-23}}</ref> Taifeadadh radharcanna breise de chúcabarraí gáiriteacha in [[Albain]], <ref>{{Cite web-en|url=https://au.news.yahoo.com/kookaburras-spotted-in-wilds-of-scotland-by-excited-adventurer-theyre-wicked-035433553.html|title=Kookaburras spotted in wilds of Scotland by excited adventurer: 'They're wicked'|author=Michael Dahlstrom|date=2024-04-12|language=Béarla|work=Yahoo News|access-date=2024-07-01}}</ref> ag cur le fios go bhféadfadh go bhfuil eiseamláir den speiceas seo á scaoileadh d'aon ghnó nó trí thimpiste. == Iompar == [[Íomhá:Kookaburra-003.jpg|deas|mion| Cúcabarra le [[geiceo]] gafa ina ghob]] Cuireann cúcabarraí fúthu i ngrúpaí teaghlaigh scaoilte i ndúichí coillearnaí (foraoisí san áireamh) agus tá an cuspóir céanna ag a gcuid gáire agus atá ag go leor glaonna éan eile - chun teorainneacha a gcuid dúichí a mharcáil. Is gnách d'formhór na speiceas cúcabarra cur fúthu in aonaid teaghlaigh agus cuidíonn na héin óga leis na tuismitheoirí fiach agus aire a thabhairt don chéad ál eile. === Pórú === [[Íomhá:Laughing_Kookaburra_Juvenile.jpg|mion| Gearrcach i [[Sydney]]: Tá goba níos giorra ag gearrcaigh le híochtar dorcha agus bán láidir ar a sciathán agus a chleití fallainge]] Is cosúil go mbíonn iompar atá cosúil leis an [[éan sprochailleach]] ar bun ag an chúcabarra gháiriteach le linn séasúr na cúplála. Cuireann an baineannach seasamh déircíneachta uirthi agus glaonn sí ar nós éin óig. Ofrálann an fireannach a ghabháil reatha di ansin le fuaim "ú ú ú". Deir roinnt breathnóirí, áfach, go dtarlaíonn a mhalairt – téann an baineannach chuig an fhireannach lena ghabháil reatha agus tairgeann sí dó é. Is féidir go gcuirfear tús le tógáil neadacha i mí Lúnasa agus bíonn buaicphointe breithe uibheacha ann ó Mheán Fómhair go Samhain.<ref name=":5" /> Má theipeann ar an chéad ál, leanfaidh siad ag pórú go dtí míonna an tsamhraidh.<ref name=":5" /> Beireann an baineannach ál de thrí ubh leath-snasta bána cruinne go ginearálta arb í 36 mm × 45 mm (1.4 or × 1.8 or) a méid agus eatramh atá thart ar dhá lá eatarthu.<ref name=":4" /> Gorann na tuismitheoirí agus na cúntóirí na huibheacha ar feadh 24 go 26 lá.<ref name=":5" /> Tá goróga altramach agus scolamánach agus iad faoi lán clúimhrí faoi lá 32-40.<ref name=":5" /> Mura bhfuil an soláthar bia leordhóthanach, beidh an tríú hubh níos lú agus beidh an tríú éan óg níos lú fosta agus é faoi mhíbhuntáiste i gcomparáid lena siblíní níos mó. Bíonn crúca ag éin óga ar an mhandabal uachtarach, rud a imíonn faoin am a mbíonn siad faoi lán clúimhrí. Mura bhfuil an soláthar bia do na héin óga leordhóthanach, beidh achrann ann ina mbeidh crúca na n-éan óg mar arm acu. D'fhéadfadh sé go maródh na héin óga móra an t-éan óg is lú fiú.<ref name=":5" /> Má tá a ndóthain bia acu, caitheann na tuismitheoirí níos mó ama ag goir na n-éan óg, rud a fhágann nach mbíonn siad in ann troid. === Beathú === [[Íomhá:Dacelo_novaeguineae_catching_a_worm.ogv|mion| Péist á ghabháil, Oileán Bruny, an Tasmáin, an Astráil]] Seilgeann cúcabarraí mar a dhéanann cruidíní eile (agus spideoga Astraláiseach chomh maith) é; suíonn siad ar chraobh nó ar shreang áisiúil agus fanann siad go foighneach go dtéann creach thar a mbráid. Itheann siad réimse leathan creach go coitianta idir lucha agus [[Mamach|mamaigh]] bheaga den mhéid chéanna, éagsúlacht mhór [[Inveirteabrach|inveirteabraigh]] (cosúil le feithidí, péisteanna talún agus seilidí), crústaigh dhúchasacha Astrálacha, éisc bheaga, [[Laghairt|laghairteanna]], froganna, éin bheaga agus éin óga sa nead agus a gcreach is cáiliúla, [[Nathair|nathracha]].<ref name=":5" /><ref name=":3" /> Is fearr leo creacha beaga, ach uaireanta seilgeann cúcabarraí créatúir mhóra, lena n-áirítear nathracha nimhe atá i bhfad níos faide ná a gcoirp féin.<ref name=":5" /> Agus iad ag beathú a n-óg, déanfaidh cúcabarraí gáiriteacha “Glaonna Chuck”, ar glaonna doimhne scrunch iad atá an-difriúil ar fad óna n-amhráin chórúla laethúla.<ref name=":3" /> === Taispeántais amhairc === Chun tuilleadh feabhais a chur ar iompar cosantach, glacfaidh cúcabarraí páirt i ndá chineál taispeántais ón aer: traipéis agus eitiltí ciorclacha.<ref name=":13">{{Luaigh foilseachán|title=Review of Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic Birds. Volume 3: Snipe to Pigeons|url=https://www.jstor.org/stable/1521625?origin=crossref|journal=Colonial Waterbirds|date=1997|issn=0738-6028|pages=631–631|volume=20|issue=3|doi=10.2307/1521625|author=ICTN, Peter J. Higgins, Stephen J. J. F. Davies}}</ref> Feileann ainm na n-eitiltí traipéise go maith don ghluaiseacht de ráib a dhéanann cúcabarraí in aice láimhe eadarbhuas i dtreo a chéile agus iad ag cosaint a gcríche.<ref name=":13" /> Le linn eitiltí traipéise, seasfaidh éan amháin ó gach grúpa ar chraobhacha ar teorainn a gcríche agus eitleoidh siad anonn agus anall idir crainn laistigh dá raon baile seanbhunaithe agus crainn ar teorainn chríoch na gcúcabarraí atá in aice láimhe.<ref name=":13" /> Chonacthas go maireann na taispeántais seo suas le leathuair an chloig agus go mbíonn glaonna ón seoltóir agus ó bhaill ghrúpa an éin sin ag gabháil leo de ghnáth.<ref name=":13" /> Cuirtear tús le heitiltí ciorclacha nuair a eitlíonn éan amháin timpeall chríoch ghrúpa éan eile trí eitilt thar an limistéar agus ionradh tapa a dhéanamh ar an gcríoch úd ina dhiaidh.<ref name=":13" /> Chomh luath agus a bheidh sé laistigh den chríoch in aice láimhe, beidh an t-éan amháin sin ag eitilt i gciorcail timpeall na gcúcabarraí eile a bhfuil cónaí orthu sa cheantar, rud a leanfaidh gnáthghlao gáiriteach nó grágaíl é ag brath ar stádas an ghrúpa ann.<ref name=":13" /> Tá taispeántais eitilte úsáideach chun cumarsáid a dhéanamh thar achair fhada, ach is féidir le cineálacha eile comharthaí amhairc a bheith éifeachtach le haghaidh cumarsáide gearr-raoin. Is féidir leo comharthaí amhairc gearr-raoin a úsáid chun iompar bagrach a chur in iúl nó chun bagairtí atá ag teacht isteach a léiriú lena n-ealta.<ref name=":13" /> Úsáidtear gothaí troda mar rabhadh sula n-ionsaítear ar comhartha é a fhaigheann cúcabarraí eachtracha go coitianta agus iad ag cúngú ar chríoch ghrúpaí eile. <ref name=":14">{{Luaigh foilseachán|title=The Auxiliary Social System in Kookaburras: A Reappraisal of Its Adaptive Significance|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1071/MU974195b|journal=Emu - Austral Ornithology|date=1974-07-01|issn=0158-4197|pages=196–198|volume=74|issue=3|doi=10.1071/MU974195b|author=S. R. Morton, G. D. and Parry}}</ref> Spréifidh cúcabarraí gáiriteacha a sciatháin amach agus brúfaidh siad a gceann chun cinn agus iad ag croitheadh a gcuid cleití eireabaill chun ceannasacht a thaispeáint agus iad féin a chosaint ar ionróirí.<ref name=":14" /> Ruaigfear na héin gan iarraidh tar éis na ngothaí troda sula n-ionsófar iad.<ref name=":5" /> Úsáidtear taispeántais amhairc freisin chun forairdeall agus láithreacht bagairtí a chur in iúl trí ghotha airdeallach.<ref name=":5" /> Osclóidh ''D. novaeguineae'' a ghob, cuirfidh sé colg ar na cleití timpeall ar a chaipín, agus tiontóidh sé a cheann i dtreo na bagairte.<ref name=":5" /> Ag brath ar phráinn na bagairte, d’fhéadfadh glaonna gáiriteacha arda leanúint ar ghothaí rabhaidh chun rabhadh a thabhairt do bhaill eile na healta.<ref name=":5" /> == Caidreamh le daoine == [[Íomhá:Laughing_kookaburra_snatch.jpg|alt=Image of a laughing kookaburra holding a sausage in its mouth.|mion| Cúcabarra gáiriteach le feiceáil ag ithe ispíne a sciob sé ó bheárbaiciú.]] Is radharc coitianta é an cúcabarra gáiriteach i ngairdíní bruachbhailteacha agus i suíomhanna uirbeacha, fiú i limistéir fhoirgnithe agus tá siad chomh múinte go n-íosfaidh siad as lámha duine agus go ligfear do dhaoine a gcuid bolg a chuimilt go minic. Níl sé neamhchoitianta go sciobfar bia as lámha daoine gan rabhadh, trí theacht anuas de ráib. Is minic a bheathaíonn daoine le píosaí feola amha iad. Is minic fosta go gcoinnítear cúcabrraí gáiriteacha i [[Zú|zúnna]]. Is ábhar amhráin leanaí Astrálach é an cúcabarra a bhfuil an-tóir air chomh maith darb ainm “Kookaburra” a chum Marion Sinclair in 1934.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Howell, P. A.|date=2012|title=Sinclair, Marion (1896–1988)|volume=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|issn=1833-7538|accessdate=8ú Deireadh Fómhair 2016|url=https://adb.anu.edu.au/biography/sinclair-marion-15924}}</ref> Tá taifeadtaí den éan seo curtha le scannáin Hollywood le cúpla deich mbliana, i suíomhanna dufair de ghnáth, ó shraith Tarzan sna 1930idí go leithéidí ''The Lost World: Jurassic Park'' (1997) níos déanaí fós.<ref name=":11" /> == Stádas caomhnaithe == Athraíonn dlús daonra an chúcabarra gháiritigh san Astráil idir 0.04 agus 0.8 éan/ha ag brath ar an ghnáthóg. Má ghlactar le meán de 0.3 éan/ha, d'fhéadfadh an daonra iomlán a bheith chomh mór le 65 milliún éan.<ref name=":6" /> Mar sin féin, is féidir gur rómheastachán ollmhór é seo ós rud é go bhfuil an chuma ar an scéal go bhfuil laghdú suntasach ag teacht ar dhaonra an chúcabarra gháiritigh agus Birdata ag taispeáint titim 50% ar líon na radharcanna idir na blianta 2000 go 2019 agus laghdú ar an ráta tuairiscithe ó 25% go 15% thar an tréimhse chéanna.<ref>{{Cite web-en|url=https://birdata.birdlife.org.au/explore#map=-35.1044048_144.4568962_5&species_id=322|title=Explore Birdata map: Laughing kookaburra|author=BirdLife Australia|year=2020|access-date=2020-06-17}}</ref> Tá daonra na Nua-Shéalainne sách beag agus is dócha go bhfuil níos lú ná 500 éan ann. <ref>{{Cite web-en|url=http://nzbirdsonline.org.nz/species/laughing-kookaburra|title=Laughing kookaburra|author=B. Michaux|year=2013|editor=C.M. Miskelly, eag.|publisher=New Zealand Birds Online|access-date=4 Deireadh Fómhair 2016}}</ref> Mar gheall ar an raon sínte agus an daonra mór seasmhach, measann an [[An tAontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra|tAontas Idirnáisiúnta um Chaomhnú an Dúlra]] gur “[[speiceas is lú imní]]” é.<ref name=":12" /> == Léitheoireachta bhreise == * {{Cite book-en|author=Legge|first=Sarah|year=2004|title=Kookaburra: King of the Bush|publisher=CSIRO Publishing|location=Collingwood Vic, Australia|isbn=978-0-643-09063-7}} * {{Cite book-en|author=Parry|first=Veronica A.|year=1970|title=Kookaburras|location=Melbourne|publisher=Lansdowne Press|isbn=978-0-7018-0290-5}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.xeno-canto.org/species/Dacelo-novaeguineae Xeno-canto: taifeadtaí fuaime den chúcabrra gháiriteach] * [https://ebird.org/species/laukoo1/ Grianghraif, fuaim agus físeán den chúcabarra gháiriteach] ó Leabharlann Mhic Amhlaoibh Cornell Lab of Ornithology * [http://www.graemechapman.com.au/library/sounds.php?c=312&p=347 Taifeadtaí de chúcabarra gáiriteach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250505222604/http://www.graemechapman.com.au/library/sounds.php?c=312&p=347 |date=2025-05-05 }} ó leabharlann fuaime Graeme Chapman == Tagairtí == {{Reflist}} {{Halcyoninae}} {{Taxonbar|from=Q824974}} [[Catagóir:Dacelo]] [[Catagóir:Cruidín]] [[Catagóir:Éin na hAstráile Theas]] [[Catagóir:Éin na Tasmáine]] [[Catagóir:Éin Queensland]] [[Catagóir:Halcyoninae]] [[Catagóir:Éin Eindéimeacha na hAstráile]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1783]] [[Catagóir:Ailt a bhfuil físeáin iontu]] [[Catagóir:Éin Victoria (An Astráil)]] [[Catagóir:Tacsain ainmnithe ag Johann Hermann]] r6i5iihe2q8zdo0l4x3edjm7j2kd0vp Cathy Jordan 0 119134 1321828 1321708 2026-07-27T16:00:08Z Eomurchadha 4240 1321828 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is amhránaí leis an mbanna traidisiúnta [[Dervish]] í '''Cathy Jordan''', arb as Ros Comáin ó dhúchas di. D’fhoghlaim sí dá stuaim féin leis an ngiotár a sheinm agus seinneann sí an basúcaí, an bodhrán agus na cnámha go sármhaith freisin.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-cathy-jordan.aspx|teideal=Cathy Jordan - AGALLAMH BEO|údar=Seosamh Mac Muirí|dáta=EAGRÁN 94 · FEABHRA 2009|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2026-07-26}}</ref> [[Íomhá:Cathy Jordan of Dervish (64590932).jpg|clé|mion|332x332px|2003]] [[Íomhá:ESC 2007 Ireland - Dervish - They can't stop the spring.jpg|clé|mion|220x220px|[[Eurofís]] Helsinki 2007 "They can't stop the spring"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Dervish - They Can't Stop The Spring (LIVE) {{!}} Ireland 🇮🇪 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2007|url=https://www.youtube.com/watch?v=N40wpl5m0UM|date=2016-09-19|author=Eurovision Song Contest}}</ref>]][[Íomhá:FIL 2014 - Dervish - 0866.JPG|clé|mion|220x220px|Lorient 2014]] [[Íomhá:Cathy Jordan, Dervish (28459540721).jpg|clé|mion|220x220px|2016]] == Gairm == Bhí a tuismitheoirí agus a muintir go léir tugtha don amhránaíocht agus don cheol nuair a bhí sí óg agus bhíodh an-mhórán seancheirníní sa teach, idir cheol traidisiúnta agus cheol tíre as Meiriceá. Bhí Cathy ag drandan ceoil an-luath sa saol, go fiú sula raibh sí in ann siúl, de réir an méid a d’inis a máthair di ina dhiaidh sin. Chuaigh sí isteach sa chór, i gceoldrámaí, nó in aon áit a mb’fhéidir léi teannadh leis an cheol.<ref name=":0" /> Ina príomhamhránaí di le Dervish, tá an banna stiúrtha aici trí na mílte ceolchoirm sna céadta cathair ar fud suas le 40 tír. Ar 14 albam déag de chuid an bhanna, chomh maith le taifeadadh a dhéanamh aisti féin agus le comhghleacaithe eile, bhí ról ríthábhachtach aici sa rath atá ar an mbanna. Ar na ceolchoirmeacha ba shuntasaí, bhí ceann ar Bhalla Mór na Síne agus ceann ag Rock in Rio, an fhéile rac-cheoil is mó ar domhan, os comhair 250,000 duine. Tá cumas déanta amhrán in Cathy chomh maith, agus shaothraigh sí in éineacht le [[Brendan Graham]], an té a chum You Raise Me Up, ceann de na hamhráin is fearr ar éirigh leis sa 20ú haois. Chomh maith le Dervish, tá sí sna bannaí Plúirín na mBan agus The Unwanted, a chíorann an ceangal ceoil idir Éirinn agus Meiriceá. Tháinig albam ''dá cuid féin The Crankie Island Song Project''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.crankieisland.com/|teideal=Music {{!}} Crankie Island Songs|language=en|work=Crankie Island|dátarochtana=2026-07-26}}</ref> amach in 2024 agus is saothar mór comharoibre atá ann le líon is mó ná 70 ceoltóir agus oirfideach, léiriú ar a thugtha atá sí do lucht cheol traidisiúnta na hÉireann. Chomh maith le coirmeacha ceoil, cuireann Cathy cultúr na hÉireann chun cinn i mbun craoltóireachta. Tá sí ón mbliain 2014 i leith ina láithreoir ar [[Fleadh TV]] le [[TG4]]. Feictear go fairsing gur ambasadóir í maidir le ceol na hÉireann, is iomaí seanamhrán traidisiúnta ar chuidigh sí lena gcur ar shlí a sábhála. Cúitíodh a dúthracht léi le gradaim mór le rá, ina measc an BBC Lifetime Achievement Award (2019), Ambasadóir Cultúir Shligigh (2018), Gradam Annie McNulty (2014), agus Saoirse Chathair Shligigh (2010). Amhránaí na Bliana 2025 í ag TG4. === Gaeilge === Is cuimhin le roinnt d’éisteoirí RnaG an dóigh a raibh Cathy in ann gáire le [[Rónán Mac Aodha Bhuí]] ar a chlár go gairid i ndiaidh na hEoraifíse i Helsinki.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Dervish]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Jordan, Cathy}} [[Catagóir:Amhránaithe Éireannacha ]] [[Catagóir:Cumadóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Ros Comáin]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Mná]] 19ly59y3s8gwyyz9reciyjstbpewj3o Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Réigiúin 2 120600 1321827 1321803 2026-07-27T15:52:22Z Marcas.oduinn 33120 /* Liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin */ 1321827 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] # [[:en:European Cybersecurity Competence Centre|Cybersecurity Competence]] - an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | chief1_name = Miguel González Sancho | chief1_position = Interim Executive Director Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é an '''Lárionad Eorpach Inniúlachta um Chibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Competence Centre'' (ECCC)), go hoifigiúil '''an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre'').<ref name=iate /><ref name=CELEX:32021R0887 /> '' headquartered in [[Búcairist]], [[an Rómáin]], tasked with funding and coordinating cybersecurity research projects.<ref name=:0 /><ref name=euractiv2020 /> Plans for the introduction of the ECCC were first announced in 2018 by the European Commission and the regulation to establish the centre was published in 2021.<ref name=:0 /> The ECCC collaborates closely with the Network of National Coordination Centres (NCCs).<ref name=cscc2021 /> == Eagraíocht '' Although the organization of the ECCC is still being established, the planned administrative and governance structure includes: * ''a Governing Board which provides strategic orientation and oversees ECCC activities * ''an Executive Director who is the ECCC’s legal representative and is responsible for its day-to-day management * ''a Strategic Advisory Group that ensures a comprehensive, ongoing and permanent dialogue between the Community and the Competence Centre.<ref name=csc /> === Liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin === Seo a leanas liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin ar fud na hEorpa.<ref name=nccs /> {| class="wikitable" ! Tír ! Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin (LNC) |- | {{Flag|Austria}} [[an Ostair]] | [https://www.ncc.gv.at Nationales Koordinierungszentrum Cybersicherheit](NCC-AT) |- | {{Flag|Belgium}} [[an Bheilg]] | [https://ccb.belgium.be/ncc Nationaal Cybersecurity Coördinatiecentrum voor België / Centre national de coordination de la cybersécurité pour la Belgique] (NCC-BE) |- | {{Flag|Bulgaria}} [[an Bhulgáir]] | ''[https://egov.bg/wps/portal/egov/en/your%20europe/home Ministry of Electronic Governance]'' |- | {{Flag|Cyprus}} [[an Chipir]] | [https://dsa.cy/en/ Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας] (DSA) |- | {{Flag|Czech Republic}} [[an tSeicia]] | [https://nukib.gov.cz/en/ Národní centrum kybernetické bezpečnosti] (NCKB) |- | {{Flag|Denmark}} [[an Danmhairg]] | [https://danishbusinessauthority.dk/ Erhvervsstyrelsen] |- | {{Flag|Estonia}} [[an Eastóin]] | [https://www.ria.ee/en Riigi Infosüsteemi Amet] |- | {{Flag|Finland}} [[an Fhionlainn]] | [https://www.kyberturvallisuuskeskus.fi/fi Traficomin Kyberturvallisuuskeskus] (NCSC-FI) |- | {{Flag|France}} [[an Fhrainc]] | [https://cyber.gouv.fr/ l’Agence nationale de la sécurité des systèmes d’information] (ANSSI) |- | {{Flag|Germany}} [[an Ghearmáin]] | [https://www.nkcs.bund.de/de Nationale Koordinierungszentrum für Cybersicherheit] (NKCS)] |- | {{Flag|Greece}} [[an Ghréig]] | [https://cyber.gov.gr/en/ Ελληνικό Οικοσύστημα Κυβερνοασφάλειας] |- | {{Flag|Iceland}} [[an Íoslainn]] | [https://www.government.is/topics/telecommunications/ncc-is/ Eyvör] (NCC-IS) |- | {{Flag|Ireland}} [[Éire]] | [https://www.ncsc.gov.ie/ Lárionad Náisiúnta Chibearshlándála] (NCSC / LNC) |- | {{Flag|Italy}} [[an Iodáil]] | [https://www.acn.gov.it/portale/home Agenzia per la Cybersicurezza Nazionale] (ACN) |- | {{Flag|Latvia}} [[an Laitvia]] | [https://www.cyber.gov.lv/lv Nacionālais kiberdrošības centrs] |- | {{Flag|Lithuania}} [[an Liotuáin]] | ''[https://kam.lt/en/national-coordination-center/ National Coordination Center]'' (NCC) |- | {{Flag|Luxembourg}} [[Lucsamburg]] | ''[https://lhc.lu/ Luxembourg House of Cybersecurity] |- | {{Flag|Malta}} [[Málta]] | ''[https://www.mita.gov.mt/ Malta Information Technology Agency] |- | {{Flag|Netherlands}} [[an Ísiltír]] | [https://www.ncsc.nl/ Het Nationaal Cyber Security Centrum] (NCSC) |- | {{Flag|Norway}} [[an Iorua]] | [https://ncc-no.no/ Nasjonale Cybersikkerhet Koordineringssenter] (NCC-NO) |- | {{Flag|Poland}} [[an Pholainn]] | [https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga Lárionad Comhordúcháin Cibearshlándála], aonad de chuid Seansailéireacht an Phríomh-Aire |- | {{Flag|Romania}} [[an Rómáin]] | [https://ncc.gov.ro/1/centrul-national-de-coordonare/ Centrul Național de Coordonare] |- | {{Flag|Slovakia}} [[an tSlóvaic]] | [https://cybercompetence.sk/ Cyber Security Competence and Certification Center] (KCCKB) |- | {{Flag|Slovenia}} [[an tSlóivéin]] | [https://www.uiv.gov.si/ncc Urad Vlade Republike Slovenije za informacijsko varnost] (URSIV) |- | {{Flag|Spain}} [[an Spáinn]] | [https://www.incibe.es/ Instituto Nacional de Ciberseguridad de España] (INCIBE) |- | {{Flag|Sweden}} [[an tSualainn]] | [https://www.msb.se/ Myndigheten för civilt försvar] |} == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3574089/ga | teideal = Téarma: an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=CELEX:32021R0887>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021R0887 | teideal = Rialachán (AE) 2021/887 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear an Lárionad Eorpach um Inniúlachtaí Tionsclaíochta Cibearshlándála, Teicneolaíochta Cibearshlándála agus Taighde Cibearshlándála agus Líonra na Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest, Romania, will host European Cybersecurity Competence Center | url=https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = Emerging Europe | teanga = en-US | archive-date=2021-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210820145743/https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=euractiv2020>{{lua idirlín | sloinne = Lungu | ainm = Adrian | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest to host EU's new cybersecurity centre | url=https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = [[Euractiv]] | teanga = en-GB | archive-date=2021-07-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210728194947/https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=cscc2021>{{lua idirlín | teideal = Cybersecurity Competence Centre {{!}} Shaping Europe's digital future | url = https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | dátarochtana = 2021-08-20 | foilsitheoir = [[an Coimisiún Eorpach]] | teanga = en | archive-date=2021-08-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210827231853/https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | url-status=live}}</ref> <ref name=csc>{{lua idirlín | teideal = Lárionad agus Líonra Eorpach um Inniúlachtaí Cibearshlándála | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/index_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> <ref name=nccs>{{lua idirlín | teideal = European Cybersecurity Competence Centre and Network | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> }} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] {{Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} == References == <references /> == External links == * [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R0887 Regulation establishing the European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre and the Network of National Coordination Centres] {{Agencies, independent bodies and joint undertakings of the European Union and the Euratom}} [[Category:2021 establishments in the European Union]] [[Category:Politics of the European Union]] [[Category:Information technology organizations based in Europe]] [[Category:Executive agencies of the European Commission]] [[Category:Organizations based in Bucharest]] [[Category:Scientific organizations established in 2021]] {{EU-stub}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ pjrcaafald0qxypkmkp2d1osi8te0qw 1321831 1321827 2026-07-27T16:04:07Z Marcas.oduinn 33120 /* Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála */ 1321831 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] # [[:en:European Cybersecurity Competence Centre|Cybersecurity Competence]] - an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | chief1_name = Miguel González Sancho | chief1_position = Interim Executive Director Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é an '''Lárionad Eorpach Inniúlachta um Chibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Competence Centre'' (ECCC)), go hoifigiúil '''an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre'').<ref name=iate /><ref name=CELEX:32021R0887 /> '' headquartered in [[Búcairist]], [[an Rómáin]], tasked with funding and coordinating cybersecurity research projects.<ref name=:0 /><ref name=euractiv2020 /> Plans for the introduction of the ECCC were first announced in 2018 by the European Commission and the regulation to establish the centre was published in 2021.<ref name=:0 /> The ECCC collaborates closely with the Network of National Coordination Centres (NCCs).<ref name=cscc2021 /> == Eagraíocht Áirítear an méid seo a leanas i struchtúr riaracháin agus rialachais ECCC:<ref name=csc_maidir /> * Bord Rialaithe a sholáthraíonn treoshuíomh straitéiseach agus a dhéanann maoirseacht ar ghníomhaíochtaí ECCC. * Stiúrthóir Feidhmiúcháin arb é ionadaí dlíthiúil ECCC é agus atá freagrach as a bhainistiú ó lá go lá. * Grúpa Comhairleach Straitéiseach a áirithíonn idirphlé cuimsitheach, leanúnach agus buan idir an Pobal agus an Lárionad Inniúlachta. === Liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin === Seo a leanas liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin ar fud na hEorpa.<ref name=nccs /> {| class="wikitable" ! Tír ! Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin (LNC) |- | {{Flag|Austria}} [[an Ostair]] | [https://www.ncc.gv.at Nationales Koordinierungszentrum Cybersicherheit](NCC-AT) |- | {{Flag|Belgium}} [[an Bheilg]] | [https://ccb.belgium.be/ncc Nationaal Cybersecurity Coördinatiecentrum voor België / Centre national de coordination de la cybersécurité pour la Belgique] (NCC-BE) |- | {{Flag|Bulgaria}} [[an Bhulgáir]] | ''[https://egov.bg/wps/portal/egov/en/your%20europe/home Ministry of Electronic Governance]'' |- | {{Flag|Cyprus}} [[an Chipir]] | [https://dsa.cy/en/ Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας] (DSA) |- | {{Flag|Czech Republic}} [[an tSeicia]] | [https://nukib.gov.cz/en/ Národní centrum kybernetické bezpečnosti] (NCKB) |- | {{Flag|Denmark}} [[an Danmhairg]] | [https://danishbusinessauthority.dk/ Erhvervsstyrelsen] |- | {{Flag|Estonia}} [[an Eastóin]] | [https://www.ria.ee/en Riigi Infosüsteemi Amet] |- | {{Flag|Finland}} [[an Fhionlainn]] | [https://www.kyberturvallisuuskeskus.fi/fi Traficomin Kyberturvallisuuskeskus] (NCSC-FI) |- | {{Flag|France}} [[an Fhrainc]] | [https://cyber.gouv.fr/ l’Agence nationale de la sécurité des systèmes d’information] (ANSSI) |- | {{Flag|Germany}} [[an Ghearmáin]] | [https://www.nkcs.bund.de/de Nationale Koordinierungszentrum für Cybersicherheit] (NKCS)] |- | {{Flag|Greece}} [[an Ghréig]] | [https://cyber.gov.gr/en/ Ελληνικό Οικοσύστημα Κυβερνοασφάλειας] |- | {{Flag|Iceland}} [[an Íoslainn]] | [https://www.government.is/topics/telecommunications/ncc-is/ Eyvör] (NCC-IS) |- | {{Flag|Ireland}} [[Éire]] | [https://www.ncsc.gov.ie/ Lárionad Náisiúnta Chibearshlándála] (NCSC / LNC) |- | {{Flag|Italy}} [[an Iodáil]] | [https://www.acn.gov.it/portale/home Agenzia per la Cybersicurezza Nazionale] (ACN) |- | {{Flag|Latvia}} [[an Laitvia]] | [https://www.cyber.gov.lv/lv Nacionālais kiberdrošības centrs] |- | {{Flag|Lithuania}} [[an Liotuáin]] | ''[https://kam.lt/en/national-coordination-center/ National Coordination Center]'' (NCC) |- | {{Flag|Luxembourg}} [[Lucsamburg]] | ''[https://lhc.lu/ Luxembourg House of Cybersecurity] |- | {{Flag|Malta}} [[Málta]] | ''[https://www.mita.gov.mt/ Malta Information Technology Agency] |- | {{Flag|Netherlands}} [[an Ísiltír]] | [https://www.ncsc.nl/ Het Nationaal Cyber Security Centrum] (NCSC) |- | {{Flag|Norway}} [[an Iorua]] | [https://ncc-no.no/ Nasjonale Cybersikkerhet Koordineringssenter] (NCC-NO) |- | {{Flag|Poland}} [[an Pholainn]] | [https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga Lárionad Comhordúcháin Cibearshlándála], aonad de chuid Seansailéireacht an Phríomh-Aire |- | {{Flag|Romania}} [[an Rómáin]] | [https://ncc.gov.ro/1/centrul-national-de-coordonare/ Centrul Național de Coordonare] |- | {{Flag|Slovakia}} [[an tSlóvaic]] | [https://cybercompetence.sk/ Cyber Security Competence and Certification Center] (KCCKB) |- | {{Flag|Slovenia}} [[an tSlóivéin]] | [https://www.uiv.gov.si/ncc Urad Vlade Republike Slovenije za informacijsko varnost] (URSIV) |- | {{Flag|Spain}} [[an Spáinn]] | [https://www.incibe.es/ Instituto Nacional de Ciberseguridad de España] (INCIBE) |- | {{Flag|Sweden}} [[an tSualainn]] | [https://www.msb.se/ Myndigheten för civilt försvar] |} == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3574089/ga | teideal = Téarma: an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=CELEX:32021R0887>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021R0887 | teideal = Rialachán (AE) 2021/887 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear an Lárionad Eorpach um Inniúlachtaí Tionsclaíochta Cibearshlándála, Teicneolaíochta Cibearshlándála agus Taighde Cibearshlándála agus Líonra na Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest, Romania, will host European Cybersecurity Competence Center | url=https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = Emerging Europe | teanga = en-US | archive-date=2021-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210820145743/https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=euractiv2020>{{lua idirlín | sloinne = Lungu | ainm = Adrian | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest to host EU's new cybersecurity centre | url=https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = [[Euractiv]] | teanga = en-GB | archive-date=2021-07-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210728194947/https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=cscc2021>{{lua idirlín | teideal = Cybersecurity Competence Centre {{!}} Shaping Europe's digital future | url = https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | dátarochtana = 2021-08-20 | foilsitheoir = [[an Coimisiún Eorpach]] | teanga = en | archive-date=2021-08-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210827231853/https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | url-status=live}}</ref> <ref name=csc>{{lua idirlín | teideal = Lárionad agus Líonra Eorpach um Inniúlachtaí Cibearshlándála | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/index_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> <ref name=csc_maidir>{{lua idirlín | teideal = Maidir linne - Eagraíocht | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/about-us_en?prefLang=ga&etrans=ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> <ref name=nccs>{{lua idirlín | teideal = European Cybersecurity Competence Centre and Network | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> }} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] {{Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} == References == <references /> == External links == * [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R0887 Regulation establishing the European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre and the Network of National Coordination Centres] {{Agencies, independent bodies and joint undertakings of the European Union and the Euratom}} [[Category:2021 establishments in the European Union]] [[Category:Politics of the European Union]] [[Category:Information technology organizations based in Europe]] [[Category:Executive agencies of the European Commission]] [[Category:Organizations based in Bucharest]] [[Category:Scientific organizations established in 2021]] {{EU-stub}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ g1qc4f4i9dhjmb6ce63en1wn4om0qtq 1321832 1321831 2026-07-27T16:05:15Z Marcas.oduinn 33120 1321832 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] # [[:en:European Cybersecurity Competence Centre|Cybersecurity Competence]] - an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é an '''Lárionad Eorpach Inniúlachta um Chibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Competence Centre'' (ECCC)), go hoifigiúil '''an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre'').<ref name=iate /><ref name=CELEX:32021R0887 /> '' headquartered in [[Búcairist]], [[an Rómáin]], tasked with funding and coordinating cybersecurity research projects.<ref name=:0 /><ref name=euractiv2020 /> Plans for the introduction of the ECCC were first announced in 2018 by the European Commission and the regulation to establish the centre was published in 2021.<ref name=:0 /> The ECCC collaborates closely with the Network of National Coordination Centres (NCCs).<ref name=cscc2021 /> == Eagraíocht Áirítear an méid seo a leanas i struchtúr riaracháin agus rialachais ECCC:<ref name=csc_maidir /> * Bord Rialaithe a sholáthraíonn treoshuíomh straitéiseach agus a dhéanann maoirseacht ar ghníomhaíochtaí ECCC. * Stiúrthóir Feidhmiúcháin arb é ionadaí dlíthiúil ECCC é agus atá freagrach as a bhainistiú ó lá go lá. * Grúpa Comhairleach Straitéiseach a áirithíonn idirphlé cuimsitheach, leanúnach agus buan idir an Pobal agus an Lárionad Inniúlachta. === Liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin === Seo a leanas liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin ar fud na hEorpa.<ref name=nccs /> {| class="wikitable" ! Tír ! Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin (LNC) |- | {{Flag|Austria}} [[an Ostair]] | [https://www.ncc.gv.at Nationales Koordinierungszentrum Cybersicherheit](NCC-AT) |- | {{Flag|Belgium}} [[an Bheilg]] | [https://ccb.belgium.be/ncc Nationaal Cybersecurity Coördinatiecentrum voor België / Centre national de coordination de la cybersécurité pour la Belgique] (NCC-BE) |- | {{Flag|Bulgaria}} [[an Bhulgáir]] | ''[https://egov.bg/wps/portal/egov/en/your%20europe/home Ministry of Electronic Governance]'' |- | {{Flag|Cyprus}} [[an Chipir]] | [https://dsa.cy/en/ Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας] (DSA) |- | {{Flag|Czech Republic}} [[an tSeicia]] | [https://nukib.gov.cz/en/ Národní centrum kybernetické bezpečnosti] (NCKB) |- | {{Flag|Denmark}} [[an Danmhairg]] | [https://danishbusinessauthority.dk/ Erhvervsstyrelsen] |- | {{Flag|Estonia}} [[an Eastóin]] | [https://www.ria.ee/en Riigi Infosüsteemi Amet] |- | {{Flag|Finland}} [[an Fhionlainn]] | [https://www.kyberturvallisuuskeskus.fi/fi Traficomin Kyberturvallisuuskeskus] (NCSC-FI) |- | {{Flag|France}} [[an Fhrainc]] | [https://cyber.gouv.fr/ l’Agence nationale de la sécurité des systèmes d’information] (ANSSI) |- | {{Flag|Germany}} [[an Ghearmáin]] | [https://www.nkcs.bund.de/de Nationale Koordinierungszentrum für Cybersicherheit] (NKCS)] |- | {{Flag|Greece}} [[an Ghréig]] | [https://cyber.gov.gr/en/ Ελληνικό Οικοσύστημα Κυβερνοασφάλειας] |- | {{Flag|Iceland}} [[an Íoslainn]] | [https://www.government.is/topics/telecommunications/ncc-is/ Eyvör] (NCC-IS) |- | {{Flag|Ireland}} [[Éire]] | [https://www.ncsc.gov.ie/ Lárionad Náisiúnta Chibearshlándála] (NCSC / LNC) |- | {{Flag|Italy}} [[an Iodáil]] | [https://www.acn.gov.it/portale/home Agenzia per la Cybersicurezza Nazionale] (ACN) |- | {{Flag|Latvia}} [[an Laitvia]] | [https://www.cyber.gov.lv/lv Nacionālais kiberdrošības centrs] |- | {{Flag|Lithuania}} [[an Liotuáin]] | ''[https://kam.lt/en/national-coordination-center/ National Coordination Center]'' (NCC) |- | {{Flag|Luxembourg}} [[Lucsamburg]] | ''[https://lhc.lu/ Luxembourg House of Cybersecurity] |- | {{Flag|Malta}} [[Málta]] | ''[https://www.mita.gov.mt/ Malta Information Technology Agency] |- | {{Flag|Netherlands}} [[an Ísiltír]] | [https://www.ncsc.nl/ Het Nationaal Cyber Security Centrum] (NCSC) |- | {{Flag|Norway}} [[an Iorua]] | [https://ncc-no.no/ Nasjonale Cybersikkerhet Koordineringssenter] (NCC-NO) |- | {{Flag|Poland}} [[an Pholainn]] | [https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga Lárionad Comhordúcháin Cibearshlándála], aonad de chuid Seansailéireacht an Phríomh-Aire |- | {{Flag|Romania}} [[an Rómáin]] | [https://ncc.gov.ro/1/centrul-national-de-coordonare/ Centrul Național de Coordonare] |- | {{Flag|Slovakia}} [[an tSlóvaic]] | [https://cybercompetence.sk/ Cyber Security Competence and Certification Center] (KCCKB) |- | {{Flag|Slovenia}} [[an tSlóivéin]] | [https://www.uiv.gov.si/ncc Urad Vlade Republike Slovenije za informacijsko varnost] (URSIV) |- | {{Flag|Spain}} [[an Spáinn]] | [https://www.incibe.es/ Instituto Nacional de Ciberseguridad de España] (INCIBE) |- | {{Flag|Sweden}} [[an tSualainn]] | [https://www.msb.se/ Myndigheten för civilt försvar] |} == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3574089/ga | teideal = Téarma: an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=CELEX:32021R0887>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021R0887 | teideal = Rialachán (AE) 2021/887 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear an Lárionad Eorpach um Inniúlachtaí Tionsclaíochta Cibearshlándála, Teicneolaíochta Cibearshlándála agus Taighde Cibearshlándála agus Líonra na Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest, Romania, will host European Cybersecurity Competence Center | url=https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = Emerging Europe | teanga = en-US | archive-date=2021-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210820145743/https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=euractiv2020>{{lua idirlín | sloinne = Lungu | ainm = Adrian | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest to host EU's new cybersecurity centre | url=https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = [[Euractiv]] | teanga = en-GB | archive-date=2021-07-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210728194947/https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=cscc2021>{{lua idirlín | teideal = Cybersecurity Competence Centre {{!}} Shaping Europe's digital future | url = https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | dátarochtana = 2021-08-20 | foilsitheoir = [[an Coimisiún Eorpach]] | teanga = en | archive-date=2021-08-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210827231853/https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | url-status=live}}</ref> <ref name=csc>{{lua idirlín | teideal = Lárionad agus Líonra Eorpach um Inniúlachtaí Cibearshlándála | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/index_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> <ref name=csc_maidir>{{lua idirlín | teideal = Maidir linne - Eagraíocht | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/about-us_en?prefLang=ga&etrans=ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> <ref name=nccs>{{lua idirlín | teideal = European Cybersecurity Competence Centre and Network | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> }} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] {{Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} == References == <references /> == External links == * [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R0887 Regulation establishing the European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre and the Network of National Coordination Centres] {{Agencies, independent bodies and joint undertakings of the European Union and the Euratom}} [[Category:2021 establishments in the European Union]] [[Category:Politics of the European Union]] [[Category:Information technology organizations based in Europe]] [[Category:Executive agencies of the European Commission]] [[Category:Organizations based in Bucharest]] [[Category:Scientific organizations established in 2021]] {{EU-stub}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 0xtmerih5r8on8z64r3ogzgiiis7t7d 1321833 1321832 2026-07-27T16:34:39Z Marcas.oduinn 33120 /* Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála */ 1321833 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] # [[:en:European Cybersecurity Competence Centre|Cybersecurity Competence]] - an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é an '''Lárionad Eorpach Inniúlachta um Chibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Competence Centre'' (ECCC)), go hoifigiúil '''an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre'').<ref name=iate /><ref name=CELEX:32021R0887 /> Cuireann an lárionad maoiniú ar fáil do thionscadail chibearshlándála agus déanadh sé comhoibriú leo.<ref name=:0 /><ref name=euractiv2020 /> Tá ceanncheathrú aige i headquartered i m[[Búcairist]], [[an Rómáin]]. Moladh an smaoineamh ECCC ar dtús sa bhliain 2018 ag an [[an Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]. D'fhoilsigh an rialachán a chuir an lárionad ar bun sa bhliain.<ref name=:0 /> Comhoibríonn ECCC le Líonra na Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin.<ref name=cscc2021 /> == Eagraíocht Áirítear an méid seo a leanas i struchtúr riaracháin agus rialachais ECCC:<ref name=csc_maidir /> * Bord Rialaithe a sholáthraíonn treoshuíomh straitéiseach agus a dhéanann maoirseacht ar ghníomhaíochtaí ECCC. * Stiúrthóir Feidhmiúcháin arb é ionadaí dlíthiúil ECCC é agus atá freagrach as a bhainistiú ó lá go lá. * Grúpa Comhairleach Straitéiseach a áirithíonn idirphlé cuimsitheach, leanúnach agus buan idir an Pobal agus an Lárionad Inniúlachta. === Liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin === Seo a leanas liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin ar fud na hEorpa.<ref name=nccs /> {| class="wikitable" ! Tír ! Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin (LNC) |- | {{Flag|Austria}} [[an Ostair]] | [https://www.ncc.gv.at Nationales Koordinierungszentrum Cybersicherheit](NCC-AT) |- | {{Flag|Belgium}} [[an Bheilg]] | [https://ccb.belgium.be/ncc Nationaal Cybersecurity Coördinatiecentrum voor België / Centre national de coordination de la cybersécurité pour la Belgique] (NCC-BE) |- | {{Flag|Bulgaria}} [[an Bhulgáir]] | ''[https://egov.bg/wps/portal/egov/en/your%20europe/home Ministry of Electronic Governance]'' |- | {{Flag|Cyprus}} [[an Chipir]] | [https://dsa.cy/en/ Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας] (DSA) |- | {{Flag|Czech Republic}} [[an tSeicia]] | [https://nukib.gov.cz/en/ Národní centrum kybernetické bezpečnosti] (NCKB) |- | {{Flag|Denmark}} [[an Danmhairg]] | [https://danishbusinessauthority.dk/ Erhvervsstyrelsen] |- | {{Flag|Estonia}} [[an Eastóin]] | [https://www.ria.ee/en Riigi Infosüsteemi Amet] |- | {{Flag|Finland}} [[an Fhionlainn]] | [https://www.kyberturvallisuuskeskus.fi/fi Traficomin Kyberturvallisuuskeskus] (NCSC-FI) |- | {{Flag|France}} [[an Fhrainc]] | [https://cyber.gouv.fr/ l’Agence nationale de la sécurité des systèmes d’information] (ANSSI) |- | {{Flag|Germany}} [[an Ghearmáin]] | [https://www.nkcs.bund.de/de Nationale Koordinierungszentrum für Cybersicherheit] (NKCS)] |- | {{Flag|Greece}} [[an Ghréig]] | [https://cyber.gov.gr/en/ Ελληνικό Οικοσύστημα Κυβερνοασφάλειας] |- | {{Flag|Iceland}} [[an Íoslainn]] | [https://www.government.is/topics/telecommunications/ncc-is/ Eyvör] (NCC-IS) |- | {{Flag|Ireland}} [[Éire]] | [https://www.ncsc.gov.ie/ Lárionad Náisiúnta Chibearshlándála] (NCSC / LNC) |- | {{Flag|Italy}} [[an Iodáil]] | [https://www.acn.gov.it/portale/home Agenzia per la Cybersicurezza Nazionale] (ACN) |- | {{Flag|Latvia}} [[an Laitvia]] | [https://www.cyber.gov.lv/lv Nacionālais kiberdrošības centrs] |- | {{Flag|Lithuania}} [[an Liotuáin]] | ''[https://kam.lt/en/national-coordination-center/ National Coordination Center]'' (NCC) |- | {{Flag|Luxembourg}} [[Lucsamburg]] | ''[https://lhc.lu/ Luxembourg House of Cybersecurity] |- | {{Flag|Malta}} [[Málta]] | ''[https://www.mita.gov.mt/ Malta Information Technology Agency] |- | {{Flag|Netherlands}} [[an Ísiltír]] | [https://www.ncsc.nl/ Het Nationaal Cyber Security Centrum] (NCSC) |- | {{Flag|Norway}} [[an Iorua]] | [https://ncc-no.no/ Nasjonale Cybersikkerhet Koordineringssenter] (NCC-NO) |- | {{Flag|Poland}} [[an Pholainn]] | [https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga Lárionad Comhordúcháin Cibearshlándála], aonad de chuid Seansailéireacht an Phríomh-Aire |- | {{Flag|Romania}} [[an Rómáin]] | [https://ncc.gov.ro/1/centrul-national-de-coordonare/ Centrul Național de Coordonare] |- | {{Flag|Slovakia}} [[an tSlóvaic]] | [https://cybercompetence.sk/ Cyber Security Competence and Certification Center] (KCCKB) |- | {{Flag|Slovenia}} [[an tSlóivéin]] | [https://www.uiv.gov.si/ncc Urad Vlade Republike Slovenije za informacijsko varnost] (URSIV) |- | {{Flag|Spain}} [[an Spáinn]] | [https://www.incibe.es/ Instituto Nacional de Ciberseguridad de España] (INCIBE) |- | {{Flag|Sweden}} [[an tSualainn]] | [https://www.msb.se/ Myndigheten för civilt försvar] |} == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3574089/ga | teideal = Téarma: an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=CELEX:32021R0887>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021R0887 | teideal = Rialachán (AE) 2021/887 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear an Lárionad Eorpach um Inniúlachtaí Tionsclaíochta Cibearshlándála, Teicneolaíochta Cibearshlándála agus Taighde Cibearshlándála agus Líonra na Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest, Romania, will host European Cybersecurity Competence Center | url=https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = Emerging Europe | teanga = en-US | archive-date=2021-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210820145743/https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=euractiv2020>{{lua idirlín | sloinne = Lungu | ainm = Adrian | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest to host EU's new cybersecurity centre | url=https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = [[Euractiv]] | teanga = en-GB | archive-date=2021-07-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210728194947/https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=cscc2021>{{lua idirlín | teideal = Cybersecurity Competence Centre {{!}} Shaping Europe's digital future | url = https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | dátarochtana = 2021-08-20 | foilsitheoir = [[an Coimisiún Eorpach]] | teanga = en | archive-date=2021-08-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210827231853/https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | url-status=live}}</ref> <ref name=csc>{{lua idirlín | teideal = Lárionad agus Líonra Eorpach um Inniúlachtaí Cibearshlándála | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/index_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> <ref name=csc_maidir>{{lua idirlín | teideal = Maidir linne - Eagraíocht | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/about-us_en?prefLang=ga&etrans=ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> <ref name=nccs>{{lua idirlín | teideal = European Cybersecurity Competence Centre and Network | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> }} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] {{Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} == References == <references /> == External links == * [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R0887 Regulation establishing the European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre and the Network of National Coordination Centres] {{Agencies, independent bodies and joint undertakings of the European Union and the Euratom}} [[Category:2021 establishments in the European Union]] [[Category:Politics of the European Union]] [[Category:Information technology organizations based in Europe]] [[Category:Executive agencies of the European Commission]] [[Category:Organizations based in Bucharest]] [[Category:Scientific organizations established in 2021]] {{EU-stub}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 6e92bsdygfe7t52zm2ovkvy6nnoi16g 1321834 1321833 2026-07-27T16:34:54Z Marcas.oduinn 33120 1321834 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] # [[:en:European Cybersecurity Competence Centre|Cybersecurity Competence]] - an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == References == <references /> == External links == * [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R0887 Regulation establishing the European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre and the Network of National Coordination Centres] {{Agencies, independent bodies and joint undertakings of the European Union and the Euratom}} [[Category:2021 establishments in the European Union]] [[Category:Politics of the European Union]] [[Category:Information technology organizations based in Europe]] [[Category:Executive agencies of the European Commission]] [[Category:Organizations based in Bucharest]] [[Category:Scientific organizations established in 2021]] {{EU-stub}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ gbl1r93i8pj9ajarjn72dr4zmvkmdt3 1321837 1321834 2026-07-27T16:37:41Z Marcas.oduinn 33120 /* Eile */ 1321837 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == References == <references /> == External links == * [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R0887 Regulation establishing the European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre and the Network of National Coordination Centres] {{Agencies, independent bodies and joint undertakings of the European Union and the Euratom}} [[Category:2021 establishments in the European Union]] [[Category:Politics of the European Union]] [[Category:Information technology organizations based in Europe]] [[Category:Executive agencies of the European Commission]] [[Category:Organizations based in Bucharest]] [[Category:Scientific organizations established in 2021]] {{EU-stub}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ fa7lf8bfmo770bk2nw2vhsz9qpapik2 1321838 1321837 2026-07-27T16:38:02Z Marcas.oduinn 33120 1321838 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == External links == * [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R0887 Regulation establishing the European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre and the Network of National Coordination Centres] {{Agencies, independent bodies and joint undertakings of the European Union and the Euratom}} [[Category:2021 establishments in the European Union]] [[Category:Politics of the European Union]] [[Category:Information technology organizations based in Europe]] [[Category:Executive agencies of the European Commission]] [[Category:Organizations based in Bucharest]] [[Category:Scientific organizations established in 2021]] {{EU-stub}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ t4p9j8jv26q8q3pasn778iv38k5qljk 1321839 1321838 2026-07-27T16:38:20Z Marcas.oduinn 33120 1321839 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 5qh4m2tnni7qa6rccl0s4cmkqnet3hg 1321867 1321839 2026-07-28T07:07:40Z Marcas.oduinn 33120 1321867 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol== | formation = 1 April 2021 | location = [[Brussels]], [[Belgium]] | leader_title = Director | leader_name = Paloma Aba Garrote '' Is '''Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol'''<ref name=iate> (Béarla: ''European Climate, Environment and Infrastructure Executive Agency'' (CINEA))<ref name=CELEX:32021D0173>{ is [[an Coimisiún Eorpach]] agency which manages [[decarbonisation]] and [[sustainable growth]]. It is the successor organisation of the [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA) <ref name=manage>{{lua idirlín | url = https://managenergy.ec.europa.eu/index_ga | teideal = Language selection &#124; ManagEnergy | work = managenergy.ec.europa.eu}}</ref> (which superseded the [[Trans-European Transport Network Executive Agency]] (TEN-T Agency) in 2014). Established on 15 February 2021,{{better source needed|date=July 2024}} <ref name=euadmim>{{lua idirlín | url = https://commission.europa.eu/about-european-commission/service-standards-and-principles/ethics-and-good-administration/good-administration_ga | teideal = Good administration practices of the European Commission | work =commission.europa.eu}}</ref> with a budget of €50 billion for the 2021-2027 period, it started work on 1 April 2021 in order to implement parts of certain EU programmes. The Agency will have a key role in supporting the [[European Green Deal]], <ref name=green>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_ga.pdf | teideal = EU Green Deal}}</ref> with a focus on creating synergies to support a sustainable, connected, and decarbonised Europe. == Organisation '' On 1 April 2021, the '''European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency (CINEA)''' officially started its operations. '' As the successor of the [[Innovation and Networks Executive Agency|Innovation and Networks Executive Agency (INEA)]], and merging programmes and staff from the [[Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises|Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises (EASME)]], the Agency continues to manage ongoing projects, while being entrusted with the management of new EU programmes worth over €50 billion for the 2021-2027 period delivering on the necessary actions to achieve [[climate neutrality]] in Europe by 2050: * ''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund] * [[Connecting Europe Facility]]: CEF Transport (including [[Military Mobility]] and the Cohesion Fund contribution) and CEF Energy * ''[[Horizon Europe]] Pillar II, cluster 5: climate, energy and transport * ''[[The LIFE Programme|LIFE Programme]]: Nature and biodiversity; [[Circular economy]] and quality of life; Climate change mitigation and adaptation; Clean energy transition * ''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism] * ''Public sector loan facility, under the [https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism] * ''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (direct management) and compulsory contributions to [[Regional fishery body#Regional fishery management organisation|regional fisheries management organisations]] (RFMOs) and other international organisations ''The European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency is entrusted with a portfolio that gives it a clear focus as a climate and environment agency and a key role in supporting the [[European Green Deal]]. == Programmes For the '''[[Connecting Europe Facility]] (CEF)''', which supports the deployment of infrastructure across Europe, CINEA continues to manage '''CEF Transport and Energy'''. ''CINEA also continues to manage the implementation of the '''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund]''', a key funding instrument supporting the European Commission's strategic vision of a climate neutral Europe by 2050. ''Under the '''[[Horizon Europe]]''' programme, the Agency implements the '''Climate, Energy and Mobility''' cluster, thus adding ''Climate'' to its existing Horizon 2020 ''Energy'' and ''Transport'' portfolio. ''CINEA further expanded its focus on environmental, nature conservation, climate action and clean energy projects as it took over the implementation of the '''[[The LIFE Programme|LIFE programme]]'''. ''The Agency also took on the '''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (EMFAF)''', which aims to better target public support to the Common Fisheries Policy, the Unions's Maritime Policy and the EU's agenda for international ocean governance. <ref name=seafood>{{lua idirlín | teideal = EU fisheries fund moves to new agency | url = https://www.seafoodsource.com/news/supply-trade/eu-fisheries-fund-moves-to-new-agency | dátarochtana = 2021-04-24 |work = seafoodsource.com}}</ref> ''CINEA manages two new mechanisms contributing to renewable energy and climate neutrality: * ''The '''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism]''' supports Member States in working more closely together towards individual and collective renewable energy targets. * ''The Public Sector Loan Facility pillar of the '''[https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism]''' is targeted at the regions most affected by the transition towards climate-neutrality. ''For example it supports renewable heating and cooling in buildings. <ref name=res4>{{lua idirlín | teideal = Project Overview - RES4Build | url = https://res4build.eu/about/project-overview/ | dátarochtana = 2021-04-24| =res4build.eu}}</ref> ''Furthermore, one of the major events organised by the Commission on clean energy is coordinated by CINEA: the '''[https://eusew.eu/ European Sustainable Energy Week]''', a platform to share ideas and know-how, and forge alliances about an Energy Union. ''CINEA will run between 2021 and 2027 with almost 600 staff, and a budget of almost €60 billion. == Féach freisin * [[European Green Deal]] * [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA) == Naisc sheachtracha * [https://cinea.ec.europa.eu/index_en European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency] (CINEA) * [https://cinea.ec.europa.eu/life_en LIFE Programme] * [http://www.eusew.eu/ EU Sustainable Energy Week] (EUSEW) == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/iiii/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=CELEX:32021D0173>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021D0173 | teideal = Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2021/173 ón gCoimisiún an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear '''an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol''', <nowiki>[<nowiki />''srl.''<nowiki>]<nowiki /> | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> }} [[Catagóir:Climate change and the environment]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ bwu7k3k4fda6o3zxv4otjnhy3skea4v 1321868 1321867 2026-07-28T07:11:54Z Marcas.oduinn 33120 1321868 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol== {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | location = [[Brussels]], [[Belgium]] '' Is '''Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol'''<ref name=iate> (Béarla: ''European Climate, Environment and Infrastructure Executive Agency'' (CINEA))<ref name=CELEX:32021D0173>{ is [[an Coimisiún Eorpach]] agency which manages [[decarbonisation]] and [[sustainable growth]]. It is the successor organisation of the [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA)<ref name=manage /> (which superseded the [[Trans-European Transport Network Executive Agency]] (TEN-T Agency) in 2014). Established on 15 February 2021,<ref name=euadmin /> with a budget of €50 billion for the 2021-2027 period, it started work on 1 April 2021 in order to implement parts of certain EU programmes. The Agency will have a key role in supporting the [[European Green Deal]],<ref name=green /> with a focus on creating synergies to support a sustainable, connected, and decarbonised Europe. == Organisation '' On 1 April 2021, the '''European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency (CINEA)''' officially started its operations. '' As the successor of the [[Innovation and Networks Executive Agency|Innovation and Networks Executive Agency (INEA)]], and merging programmes and staff from the [[Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises|Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises (EASME)]], the Agency continues to manage ongoing projects, while being entrusted with the management of new EU programmes worth over €50 billion for the 2021-2027 period delivering on the necessary actions to achieve [[climate neutrality]] in Europe by 2050: * ''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund] * [[Connecting Europe Facility]]: CEF Transport (including [[Military Mobility]] and the Cohesion Fund contribution) and CEF Energy * ''[[Horizon Europe]] Pillar II, cluster 5: climate, energy and transport * ''[[The LIFE Programme|LIFE Programme]]: Nature and biodiversity; [[Circular economy]] and quality of life; Climate change mitigation and adaptation; Clean energy transition * ''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism] * ''Public sector loan facility, under the [https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism] * ''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (direct management) and compulsory contributions to [[Regional fishery body#Regional fishery management organisation|regional fisheries management organisations]] (RFMOs) and other international organisations ''The European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency is entrusted with a portfolio that gives it a clear focus as a climate and environment agency and a key role in supporting the [[European Green Deal]]. == Programmes For the '''[[Connecting Europe Facility]] (CEF)''', which supports the deployment of infrastructure across Europe, CINEA continues to manage '''CEF Transport and Energy'''. ''CINEA also continues to manage the implementation of the '''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund]''', a key funding instrument supporting the European Commission's strategic vision of a climate neutral Europe by 2050. ''Under the '''[[Horizon Europe]]''' programme, the Agency implements the '''Climate, Energy and Mobility''' cluster, thus adding ''Climate'' to its existing Horizon 2020 ''Energy'' and ''Transport'' portfolio. ''CINEA further expanded its focus on environmental, nature conservation, climate action and clean energy projects as it took over the implementation of the '''[[The LIFE Programme|LIFE programme]]'''. ''The Agency also took on the '''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (EMFAF)''', which aims to better target public support to the Common Fisheries Policy, the Unions's Maritime Policy and the EU's agenda for international ocean governance.<ref name=seafood /> ''CINEA manages two new mechanisms contributing to renewable energy and climate neutrality: * ''The '''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism]''' supports Member States in working more closely together towards individual and collective renewable energy targets. * ''The Public Sector Loan Facility pillar of the '''[https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism]''' is targeted at the regions most affected by the transition towards climate-neutrality. ''For example it supports renewable heating and cooling in buildings.<ref name=res4 /> ''Furthermore, one of the major events organised by the Commission on clean energy is coordinated by CINEA: the '''[https://eusew.eu/ European Sustainable Energy Week]''', a platform to share ideas and know-how, and forge alliances about an Energy Union. ''CINEA will run between 2021 and 2027 with almost 600 staff, and a budget of almost €60 billion. == Féach freisin * [[European Green Deal]] * [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA) == Naisc sheachtracha * [https://cinea.ec.europa.eu/index_en European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency] (CINEA) * [https://cinea.ec.europa.eu/life_en LIFE Programme] * [http://www.eusew.eu/ EU Sustainable Energy Week] (EUSEW) == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/iiii/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=CELEX:32021D0173>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021D0173 | teideal = Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2021/173 ón gCoimisiún an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear '''an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol''', <nowiki>[<nowiki />''srl.''<nowiki>]<nowiki /> | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=manage>{{lua idirlín | url = https://managenergy.ec.europa.eu/index_ga | teideal = Language selection &#124; ManagEnergy | work = managenergy.ec.europa.eu}}</ref> <ref name=euadmin>{{lua idirlín | url = https://commission.europa.eu/about-european-commission/service-standards-and-principles/ethics-and-good-administration/good-administration_ga | teideal = Good administration practices of the European Commission | work =commission.europa.eu}}</ref> <ref name=green>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_ga.pdf | teideal = EU Green Deal}}</ref> <ref name=seafood>{{lua idirlín | teideal = EU fisheries fund moves to new agency | url = https://www.seafoodsource.com/news/supply-trade/eu-fisheries-fund-moves-to-new-agency | dátarochtana = 2021-04-24 | work = seafoodsource.com}}</ref> <ref name=res4>{{lua idirlín | teideal = Project Overview - RES4Build | url = https://res4build.eu/about/project-overview/ | dátarochtana = 2021-04-24| =res4build.eu}}</ref> }} [[Catagóir:Climate change and the environment]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 4231y9sxwvmowrpee6fdr04mm7po1ar 1321869 1321868 2026-07-28T07:12:18Z Marcas.oduinn 33120 /* Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol */ 1321869 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol== {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | location = [[Brussels]], [[Belgium]] '' Is '''Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol'''<ref name=iate /> (Béarla: ''European Climate, Environment and Infrastructure Executive Agency'' (CINEA))<ref name=CELEX:32021D0173>{ is [[an Coimisiún Eorpach]] agency which manages [[decarbonisation]] and [[sustainable growth]]. It is the successor organisation of the [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA)<ref name=manage /> (which superseded the [[Trans-European Transport Network Executive Agency]] (TEN-T Agency) in 2014). Established on 15 February 2021,<ref name=euadmin /> with a budget of €50 billion for the 2021-2027 period, it started work on 1 April 2021 in order to implement parts of certain EU programmes. The Agency will have a key role in supporting the [[European Green Deal]],<ref name=green /> with a focus on creating synergies to support a sustainable, connected, and decarbonised Europe. == Organisation '' On 1 April 2021, the '''European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency (CINEA)''' officially started its operations. '' As the successor of the [[Innovation and Networks Executive Agency|Innovation and Networks Executive Agency (INEA)]], and merging programmes and staff from the [[Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises|Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises (EASME)]], the Agency continues to manage ongoing projects, while being entrusted with the management of new EU programmes worth over €50 billion for the 2021-2027 period delivering on the necessary actions to achieve [[climate neutrality]] in Europe by 2050: * ''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund] * [[Connecting Europe Facility]]: CEF Transport (including [[Military Mobility]] and the Cohesion Fund contribution) and CEF Energy * ''[[Horizon Europe]] Pillar II, cluster 5: climate, energy and transport * ''[[The LIFE Programme|LIFE Programme]]: Nature and biodiversity; [[Circular economy]] and quality of life; Climate change mitigation and adaptation; Clean energy transition * ''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism] * ''Public sector loan facility, under the [https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism] * ''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (direct management) and compulsory contributions to [[Regional fishery body#Regional fishery management organisation|regional fisheries management organisations]] (RFMOs) and other international organisations ''The European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency is entrusted with a portfolio that gives it a clear focus as a climate and environment agency and a key role in supporting the [[European Green Deal]]. == Programmes For the '''[[Connecting Europe Facility]] (CEF)''', which supports the deployment of infrastructure across Europe, CINEA continues to manage '''CEF Transport and Energy'''. ''CINEA also continues to manage the implementation of the '''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund]''', a key funding instrument supporting the European Commission's strategic vision of a climate neutral Europe by 2050. ''Under the '''[[Horizon Europe]]''' programme, the Agency implements the '''Climate, Energy and Mobility''' cluster, thus adding ''Climate'' to its existing Horizon 2020 ''Energy'' and ''Transport'' portfolio. ''CINEA further expanded its focus on environmental, nature conservation, climate action and clean energy projects as it took over the implementation of the '''[[The LIFE Programme|LIFE programme]]'''. ''The Agency also took on the '''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (EMFAF)''', which aims to better target public support to the Common Fisheries Policy, the Unions's Maritime Policy and the EU's agenda for international ocean governance.<ref name=seafood /> ''CINEA manages two new mechanisms contributing to renewable energy and climate neutrality: * ''The '''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism]''' supports Member States in working more closely together towards individual and collective renewable energy targets. * ''The Public Sector Loan Facility pillar of the '''[https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism]''' is targeted at the regions most affected by the transition towards climate-neutrality. ''For example it supports renewable heating and cooling in buildings.<ref name=res4 /> ''Furthermore, one of the major events organised by the Commission on clean energy is coordinated by CINEA: the '''[https://eusew.eu/ European Sustainable Energy Week]''', a platform to share ideas and know-how, and forge alliances about an Energy Union. ''CINEA will run between 2021 and 2027 with almost 600 staff, and a budget of almost €60 billion. == Féach freisin * [[European Green Deal]] * [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA) == Naisc sheachtracha * [https://cinea.ec.europa.eu/index_en European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency] (CINEA) * [https://cinea.ec.europa.eu/life_en LIFE Programme] * [http://www.eusew.eu/ EU Sustainable Energy Week] (EUSEW) == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/iiii/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=CELEX:32021D0173>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021D0173 | teideal = Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2021/173 ón gCoimisiún an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear '''an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol''', <nowiki>[<nowiki />''srl.''<nowiki>]<nowiki /> | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=manage>{{lua idirlín | url = https://managenergy.ec.europa.eu/index_ga | teideal = Language selection &#124; ManagEnergy | work = managenergy.ec.europa.eu}}</ref> <ref name=euadmin>{{lua idirlín | url = https://commission.europa.eu/about-european-commission/service-standards-and-principles/ethics-and-good-administration/good-administration_ga | teideal = Good administration practices of the European Commission | work =commission.europa.eu}}</ref> <ref name=green>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_ga.pdf | teideal = EU Green Deal}}</ref> <ref name=seafood>{{lua idirlín | teideal = EU fisheries fund moves to new agency | url = https://www.seafoodsource.com/news/supply-trade/eu-fisheries-fund-moves-to-new-agency | dátarochtana = 2021-04-24 | work = seafoodsource.com}}</ref> <ref name=res4>{{lua idirlín | teideal = Project Overview - RES4Build | url = https://res4build.eu/about/project-overview/ | dátarochtana = 2021-04-24| =res4build.eu}}</ref> }} [[Catagóir:Climate change and the environment]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ go6b0axkf36ayc3c57807j3mvxac2pt 1321871 1321869 2026-07-28T07:17:46Z Marcas.oduinn 33120 /* Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol */ 1321871 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol== {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | location = [[Brussels]], [[Belgium]] '' Is '''Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol'''<ref name=iate /> (Béarla: ''European Climate, Environment and Infrastructure Executive Agency'' (CINEA))<ref name=CELEX:32021D0173 />{ is [[an Coimisiún Eorpach]] agency which manages [[decarbonisation]] and [[sustainable growth]]. It is the successor organisation of the [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA)<ref name=manage /> (which superseded the [[Trans-European Transport Network Executive Agency]] (TEN-T Agency) in 2014). Established on 15 February 2021,<ref name=euadmin /> with a budget of €50 billion for the 2021-2027 period, it started work on 1 April 2021 in order to implement parts of certain EU programmes. The Agency will have a key role in supporting the [[European Green Deal]],<ref name=green /> with a focus on creating synergies to support a sustainable, connected, and decarbonised Europe. == Organisation '' On 1 April 2021, the '''European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency (CINEA)''' officially started its operations. '' As the successor of the [[Innovation and Networks Executive Agency|Innovation and Networks Executive Agency (INEA)]], and merging programmes and staff from the [[Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises|Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises (EASME)]], the Agency continues to manage ongoing projects, while being entrusted with the management of new EU programmes worth over €50 billion for the 2021-2027 period delivering on the necessary actions to achieve [[climate neutrality]] in Europe by 2050: * ''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund] * [[Connecting Europe Facility]]: CEF Transport (including [[Military Mobility]] and the Cohesion Fund contribution) and CEF Energy * ''[[Horizon Europe]] Pillar II, cluster 5: climate, energy and transport * ''[[The LIFE Programme|LIFE Programme]]: Nature and biodiversity; [[Circular economy]] and quality of life; Climate change mitigation and adaptation; Clean energy transition * ''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism] * ''Public sector loan facility, under the [https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism] * ''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (direct management) and compulsory contributions to [[Regional fishery body#Regional fishery management organisation|regional fisheries management organisations]] (RFMOs) and other international organisations.<ref name=seafood /> ''The European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency is entrusted with a portfolio that gives it a clear focus as a climate and environment agency and a key role in supporting the [[European Green Deal]]. == Programmes ''CINEA manages two new mechanisms contributing to renewable energy and climate neutrality: * ''The '''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism]''' supports Member States in working more closely together towards individual and collective renewable energy targets. * ''The Public Sector Loan Facility pillar of the '''[https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism]''' is targeted at the regions most affected by the transition towards climate-neutrality. ''For example it supports renewable heating and cooling in buildings.<ref name=res4 /> == Féach freisin * [[European Green Deal]] * [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA) == Naisc sheachtracha * [https://cinea.ec.europa.eu/index_en European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency] (CINEA) * [https://cinea.ec.europa.eu/life_en LIFE Programme] * [http://www.eusew.eu/ EU Sustainable Energy Week] (EUSEW) == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/iiii/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=CELEX:32021D0173>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021D0173 | teideal = Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2021/173 ón gCoimisiún an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear '''an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol''', <nowiki>[<nowiki />''srl.''<nowiki>]<nowiki /> | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=manage>{{lua idirlín | url = https://managenergy.ec.europa.eu/index_ga | teideal = Language selection &#124; ManagEnergy | work = managenergy.ec.europa.eu}}</ref> <ref name=euadmin>{{lua idirlín | url = https://commission.europa.eu/about-european-commission/service-standards-and-principles/ethics-and-good-administration/good-administration_ga | teideal = Good administration practices of the European Commission | work =commission.europa.eu}}</ref> <ref name=green>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_ga.pdf | teideal = EU Green Deal}}</ref> <ref name=seafood>{{lua idirlín | teideal = EU fisheries fund moves to new agency | url = https://www.seafoodsource.com/news/supply-trade/eu-fisheries-fund-moves-to-new-agency | dátarochtana = 2021-04-24 | work = seafoodsource.com}}</ref> <ref name=res4>{{lua idirlín | teideal = Project Overview - RES4Build | url = https://res4build.eu/about/project-overview/ | dátarochtana = 2021-04-24| =res4build.eu}}</ref> }} [[Catagóir:Climate change and the environment]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ rqks6oyuk5ok6f9wb3v3wgwf9ndhj94 1321872 1321871 2026-07-28T07:21:21Z Marcas.oduinn 33120 /* Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol */ 1321872 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol== {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | location = [[an Bhruiséil]], [[an Bheilg]] '' Is '''Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol'''<ref name=iate /> (Béarla: ''European Climate, Environment and Infrastructure Executive Agency'' (CINEA))<ref name=CELEX:32021D0173 />{ is [[an Coimisiún Eorpach]] agency which manages [[decarbonisation]] and [[sustainable growth]]. It is the successor organisation of the [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA)<ref name=manage /> (which superseded the [[Trans-European Transport Network Executive Agency]] (TEN-T Agency) in 2014). Established on 15 February 2021,<ref name=euadmin /> with a budget of €50 billion for the 2021-2027 period, it started work on 1 April 2021 in order to implement parts of certain EU programmes. The Agency will have a key role in supporting the [[European Green Deal]],<ref name=green /> with a focus on creating synergies to support a sustainable, connected, and decarbonised Europe. == Organisation '' On 1 April 2021, the '''European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency (CINEA)''' officially started its operations. '' As the successor of the [[Innovation and Networks Executive Agency|Innovation and Networks Executive Agency (INEA)]], and merging programmes and staff from the [[Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises|Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises (EASME)]], the Agency continues to manage ongoing projects, while being entrusted with the management of new EU programmes worth over €50 billion for the 2021-2027 period delivering on the necessary actions to achieve [[climate neutrality]] in Europe by 2050: * ''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund] * [[Connecting Europe Facility]]: CEF Transport (including [[Military Mobility]] and the Cohesion Fund contribution) and CEF Energy * ''[[Horizon Europe]] Pillar II, cluster 5: climate, energy and transport * ''[[The LIFE Programme|LIFE Programme]]: Nature and biodiversity; [[Circular economy]] and quality of life; Climate change mitigation and adaptation; Clean energy transition * ''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism] * ''Public sector loan facility, under the [https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism].<ref name=res4 /> * ''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (direct management) and compulsory contributions to [[Regional fishery body#Regional fishery management organisation|regional fisheries management organisations]] (RFMOs) and other international organisations.<ref name=seafood /> ''The European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency is entrusted with a portfolio that gives it a clear focus as a climate and environment agency and a key role in supporting the [[European Green Deal]]. == Féach freisin * [[European Green Deal]] * [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA) == Naisc sheachtracha * [https://cinea.ec.europa.eu/index_en European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency] (CINEA) * [https://cinea.ec.europa.eu/life_en LIFE Programme] * [http://www.eusew.eu/ EU Sustainable Energy Week] (EUSEW) == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/iiii/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=CELEX:32021D0173>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021D0173 | teideal = Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2021/173 ón gCoimisiún an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear '''an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol''', <nowiki>[<nowiki />''srl.''<nowiki>]<nowiki /> | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=manage>{{lua idirlín | url = https://managenergy.ec.europa.eu/index_ga | teideal = Language selection &#124; ManagEnergy | work = managenergy.ec.europa.eu}}</ref> <ref name=euadmin>{{lua idirlín | url = https://commission.europa.eu/about-european-commission/service-standards-and-principles/ethics-and-good-administration/good-administration_ga | teideal = Good administration practices of the European Commission | work =commission.europa.eu}}</ref> <ref name=green>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_ga.pdf | teideal = EU Green Deal}}</ref> <ref name=seafood>{{lua idirlín | teideal = EU fisheries fund moves to new agency | url = https://www.seafoodsource.com/news/supply-trade/eu-fisheries-fund-moves-to-new-agency | dátarochtana = 2021-04-24 | work = seafoodsource.com}}</ref> <ref name=res4>{{lua idirlín | teideal = Project Overview - RES4Build | url = https://res4build.eu/about/project-overview/ | dátarochtana = 2021-04-24| =res4build.eu}}</ref> }} [[Catagóir:Climate change and the environment]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ bf9s1wicwayqjkqfvtb3sw20muincc9 1321873 1321872 2026-07-28T07:23:06Z Marcas.oduinn 33120 1321873 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol== {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | location = [[an Bhruiséil]], [[an Bheilg]] '' Is '''Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol'''<ref name=iate /> (Béarla: ''European Climate, Environment and Infrastructure Executive Agency'' (CINEA))<ref name=CELEX:32021D0173 />{ is [[an Coimisiún Eorpach]] agency which manages [[maolú an athraithe aeráide|dícharbónú]] and [[sustainable growth]]. It is the successor organisation of the [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA)<ref name=manage /> (which superseded the [[Trans-European Transport Network Executive Agency]] (TEN-T Agency) in 2014). Established on 15 February 2021,<ref name=euadmin /> with a budget of €50 billion for the 2021-2027 period, it started work on 1 April 2021 in order to implement parts of certain EU programmes. The Agency will have a key role in supporting the [[European Green Deal]],<ref name=green /> with a focus on creating synergies to support a sustainable, connected, and decarbonised Europe. == Organisation '' On 1 April 2021, the '''European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency (CINEA)''' officially started its operations. '' As the successor of the [[Innovation and Networks Executive Agency|Innovation and Networks Executive Agency (INEA)]], and merging programmes and staff from the [[Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises|Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises (EASME)]], the Agency continues to manage ongoing projects, while being entrusted with the management of new EU programmes worth over €50 billion for the 2021-2027 period delivering on the necessary actions to achieve [[climate neutrality]] in Europe by 2050: * ''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund] * [[Connecting Europe Facility]]: CEF Transport (including [[Military Mobility]] and the Cohesion Fund contribution) and CEF Energy * ''[[Horizon Europe]] Pillar II, cluster 5: climate, energy and transport * ''[[The LIFE Programme|LIFE Programme]]: Nature and biodiversity; [[Circular economy]] and quality of life; Climate change mitigation and adaptation; Clean energy transition * ''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism] * ''Public sector loan facility, under the [https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism].<ref name=res4 /> * ''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (direct management) and compulsory contributions to [[Regional fishery body#Regional fishery management organisation|regional fisheries management organisations]] (RFMOs) and other international organisations.<ref name=seafood /> ''The European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency is entrusted with a portfolio that gives it a clear focus as a climate and environment agency and a key role in supporting the [[European Green Deal]]. == Féach freisin * [[European Green Deal]] * [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA) == Naisc sheachtracha * [https://cinea.ec.europa.eu/index_en European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency] (CINEA) * [https://cinea.ec.europa.eu/life_en LIFE Programme] * [http://www.eusew.eu/ EU Sustainable Energy Week] (EUSEW) == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/iiii/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=CELEX:32021D0173>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021D0173 | teideal = Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2021/173 ón gCoimisiún an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear '''an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol''', <nowiki>[<nowiki />''srl.''<nowiki>]<nowiki /> | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=manage>{{lua idirlín | url = https://managenergy.ec.europa.eu/index_ga | teideal = Language selection &#124; ManagEnergy | work = managenergy.ec.europa.eu}}</ref> <ref name=euadmin>{{lua idirlín | url = https://commission.europa.eu/about-european-commission/service-standards-and-principles/ethics-and-good-administration/good-administration_ga | teideal = Good administration practices of the European Commission | work =commission.europa.eu}}</ref> <ref name=green>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_ga.pdf | teideal = EU Green Deal}}</ref> <ref name=seafood>{{lua idirlín | teideal = EU fisheries fund moves to new agency | url = https://www.seafoodsource.com/news/supply-trade/eu-fisheries-fund-moves-to-new-agency | dátarochtana = 2021-04-24 | work = seafoodsource.com}}</ref> <ref name=res4>{{lua idirlín | teideal = Project Overview - RES4Build | url = https://res4build.eu/about/project-overview/ | dátarochtana = 2021-04-24| =res4build.eu}}</ref> }} [[Catagóir:Climate change and the environment]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ a8ixw5niw789tzyfhzb4a5ebhszb51x 1321875 1321873 2026-07-28T07:39:48Z Marcas.oduinn 33120 /* Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol */ 1321875 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] == Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol== {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | location = [[an Bhruiséil]], [[an Bheilg]] '' Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] í an '''Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol'''<ref name=iate /> (Béarla: ''European Climate, Environment and Infrastructure Executive Agency'' (CINEA))<ref name=CELEX:32021D0173 />{ is [[an Coimisiún Eorpach]] agency which manages [[Maolú an Athraithe Aeráide|dícharbónú]] and [[Forbairt inbhuanaithe]]. It is the successor organisation of the [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA)<ref name=manage /> (which superseded the [[Trans-European Transport Network Executive Agency]] (TEN-T Agency) in 2014). Established on 15 February 2021,<ref name=euadmin /> with a budget of €50 billion for the 2021-2027 period, it started work on 1 April 2021 in order to implement parts of certain EU programmes. The Agency will have a key role in supporting the [[an Comhaontú Glas Don Eoraip]],<ref name=green /> with a focus on creating synergies to support a sustainable, connected, and decarbonised Europe. == Organisation '' As the successor of the [[Innovation and Networks Executive Agency|Innovation and Networks Executive Agency (INEA)]], and merging programmes and staff from the [[Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises|Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises (EASME)]], the Agency continues to manage ongoing projects, while being entrusted with the management of new EU programmes worth over €50 billion for the 2021-2027 period delivering on the necessary actions to achieve [[climate neutrality]] in Europe by 2050: * ''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund] * [[Connecting Europe Facility]]: CEF Transport (including [[Military Mobility]] and the Cohesion Fund contribution) and CEF Energy * ''[[Horizon Europe]] Pillar II, cluster 5: climate, energy and transport * ''[[The LIFE Programme|LIFE Programme]]: Nature and biodiversity; [[Circular economy]] and quality of life; Climate change mitigation and adaptation; Clean energy transition * ''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism] * ''Public sector loan facility, under the [https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism].<ref name=res4 /> * ''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (direct management) and compulsory contributions to [[Regional fishery body#Regional fishery management organisation|regional fisheries management organisations]] (RFMOs) and other international organisations.<ref name=seafood /> ''The European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency is entrusted with a portfolio that gives it a clear focus as a climate and environment agency and a key role in supporting the [[European Green Deal]]. == Naisc sheachtracha * [https://cinea.ec.europa.eu/index_en European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency] (CINEA) * [https://cinea.ec.europa.eu/life_en LIFE Programme] * [http://www.eusew.eu/ EU Sustainable Energy Week] (EUSEW) == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/iiii/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=CELEX:32021D0173>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021D0173 | teideal = Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2021/173 ón gCoimisiún an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear '''an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol''', <nowiki>[<nowiki />''srl.''<nowiki>]<nowiki /> | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=manage>{{lua idirlín | url = https://managenergy.ec.europa.eu/index_ga | teideal = Language selection &#124; ManagEnergy | work = managenergy.ec.europa.eu}}</ref> <ref name=euadmin>{{lua idirlín | url = https://commission.europa.eu/about-european-commission/service-standards-and-principles/ethics-and-good-administration/good-administration_ga | teideal = Good administration practices of the European Commission | work =commission.europa.eu}}</ref> <ref name=green>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_ga.pdf | teideal = EU Green Deal}}</ref> <ref name=seafood>{{lua idirlín | teideal = EU fisheries fund moves to new agency | url = https://www.seafoodsource.com/news/supply-trade/eu-fisheries-fund-moves-to-new-agency | dátarochtana = 2021-04-24 | work = seafoodsource.com}}</ref> <ref name=res4>{{lua idirlín | teideal = Project Overview - RES4Build | url = https://res4build.eu/about/project-overview/ | dátarochtana = 2021-04-24| =res4build.eu}}</ref> }} [[Catagóir:Climate change and the environment]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ s9g2cr6g3i0e6crqjwyb94n3lmwh5v2 1321876 1321875 2026-07-28T07:40:49Z Marcas.oduinn 33120 /* Eile */ 1321876 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == * {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) # [[:en:Executive Agency for Competitiveness and Innovation|Competitiveness and Innovation]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin um Iomaíochas agus Nuálaíocht]] #* an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]] # [[:en:Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|Education, Audiovisual and Culture]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Oideachais, Closamhairc agus Cultúir]] # [[:en:European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency|Climate, Infrastructure and Environment]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] # [[:en:European Research Executive Agency|Research]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]] # [[:en:European Research Council Executive Agency|Research Council]] - [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] * an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]] &rightarrow; [[Dlí Athchóirithe Nádúir an Aontais Eorpaigh]] == Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol== {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | location = [[an Bhruiséil]], [[an Bheilg]] '' Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] í an '''Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol'''<ref name=iate /> (Béarla: ''European Climate, Environment and Infrastructure Executive Agency'' (CINEA))<ref name=CELEX:32021D0173 />{ is [[an Coimisiún Eorpach]] agency which manages [[Maolú an Athraithe Aeráide|dícharbónú]] and [[Forbairt inbhuanaithe]]. It is the successor organisation of the [[Innovation and Networks Executive Agency]] (INEA)<ref name=manage /> (which superseded the [[Trans-European Transport Network Executive Agency]] (TEN-T Agency) in 2014). Established on 15 February 2021,<ref name=euadmin /> with a budget of €50 billion for the 2021-2027 period, it started work on 1 April 2021 in order to implement parts of certain EU programmes. The Agency will have a key role in supporting the [[an Comhaontú Glas Don Eoraip]],<ref name=green /> with a focus on creating synergies to support a sustainable, connected, and decarbonised Europe. == Organisation '' As the successor of the [[Innovation and Networks Executive Agency|Innovation and Networks Executive Agency (INEA)]], and merging programmes and staff from the [[Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises|Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises (EASME)]], the Agency continues to manage ongoing projects, while being entrusted with the management of new EU programmes worth over €50 billion for the 2021-2027 period delivering on the necessary actions to achieve [[climate neutrality]] in Europe by 2050: * ''[https://cinea.ec.europa.eu/innovation-fund_en Innovation Fund] * [[Connecting Europe Facility]]: CEF Transport (including [[Military Mobility]] and the Cohesion Fund contribution) and CEF Energy * ''[[Horizon Europe]] Pillar II, cluster 5: climate, energy and transport * ''[[The LIFE Programme|LIFE Programme]]: Nature and biodiversity; [[Circular economy]] and quality of life; Climate change mitigation and adaptation; Clean energy transition * ''[https://cinea.ec.europa.eu/eu-renewable-energy-financing-mechanism_en Renewable Energy Financing Mechanism] * ''Public sector loan facility, under the [https://cinea.ec.europa.eu/just-transition-mechanism_en Just Transition Mechanism].<ref name=res4 /> * ''[https://cinea.ec.europa.eu/european-maritime-fisheries-and-aquaculture-fund_en European Maritime, Fisheries and Aquaculture Fund] (direct management) and compulsory contributions to [[Regional fishery body#Regional fishery management organisation|regional fisheries management organisations]] (RFMOs) and other international organisations.<ref name=seafood /> ''The European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency is entrusted with a portfolio that gives it a clear focus as a climate and environment agency and a key role in supporting the [[European Green Deal]]. == Naisc sheachtracha * [https://cinea.ec.europa.eu/index_en European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency] (CINEA) * [https://cinea.ec.europa.eu/life_en LIFE Programme] * [http://www.eusew.eu/ EU Sustainable Energy Week] (EUSEW) == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/iiii/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=CELEX:32021D0173>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021D0173 | teideal = Cinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2021/173 ón gCoimisiún an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear '''an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol''', <nowiki>[<nowiki />''srl.''<nowiki>]<nowiki /> | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=manage>{{lua idirlín | url = https://managenergy.ec.europa.eu/index_ga | teideal = Language selection &#124; ManagEnergy | work = managenergy.ec.europa.eu}}</ref> <ref name=euadmin>{{lua idirlín | url = https://commission.europa.eu/about-european-commission/service-standards-and-principles/ethics-and-good-administration/good-administration_ga | teideal = Good administration practices of the European Commission | work =commission.europa.eu}}</ref> <ref name=green>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/european-green-deal-communication_ga.pdf | teideal = EU Green Deal}}</ref> <ref name=seafood>{{lua idirlín | teideal = EU fisheries fund moves to new agency | url = https://www.seafoodsource.com/news/supply-trade/eu-fisheries-fund-moves-to-new-agency | dátarochtana = 2021-04-24 | work = seafoodsource.com}}</ref> <ref name=res4>{{lua idirlín | teideal = Project Overview - RES4Build | url = https://res4build.eu/about/project-overview/ | dátarochtana = 2021-04-24| =res4build.eu}}</ref> }} [[Catagóir:Climate change and the environment]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km<sup>2</sup>. '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 1byppvitzwge91cczxcc6pqgmmysio8 Edward Poynings 0 122061 1321818 1311424 2026-07-27T14:43:49Z TGcoa 21229 /* In Éirinn */ 1321818 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Saighdiúir, fear ionaid, riarthóir agus taidhleoir Sasanach ab ea '''Sir Edward Poynings''' KG (1459 – 22 Deireadh Fómhair 1521), agus [[Fear Ionaid na hÉireann]] faoi Rí [[Anraí VII Shasana]].{{Sfn|Ellis|2004}} == Luathshaol == Ba é Edward Poynings an t-aon mhac le Sir Robert Poynings (c.1419–1461) agus Elizabeth Paston (1429?–1487/8),{{Sfn|Ellis|2004}} an t-aon iníon le William Paston (1378–1444). Is dócha gur rugadh é i dteach a athar i [[Southwark]], agus ina dhiaidh sin, d'fhan sé i dteach tábhairne Crosskeys, agus ansin i Queen's Head. Bhí a athair ina shnoíodóir agus ina iompróir claímh do Jack Cade, agus maraíodh é ag Dara Cath St Albans. ar 17 Feabhra 1461. Fuair a mháthair, a phós Robert Poynings i mí na Nollag 1459, maoin a fir chéile i [[Kent]] mar oidhreacht in ainneoin cur i gcoinne a dearthár-céile, Edward Poynings, máistir [[Arundel College|Choláiste Arundel]]. Roimh 1472 phós sí a dara fear céile, Sir George Browne ó Chaisleán Betchworth, [[Surrey]], agus bhí mac, Matthew, agus iníon aici leis. Fuair sí bás sa bhliain 1487, agus ceapadh Edward mar a seiceadóir. Tá cuid dá comhfhreagras san áireamh sna ''[[Paston Letters]]''. Tógadh Poynings ag a mháthair. I mí Dheireadh Fómhair 1483, bhí sé ina cheannaire ar an éirí amach i Kent a bhí beartaithe chun tacú le héirí amach Buckingham i gcoinne [[Risteard III Shasana|Richard III]]. Ainmníodh é bhforógra an rí, ach d'éalaigh sé thar lear chun [[Anraí VII Shasana|Anraí, Iarla Richmond]] a leanúint. Bhí sé sa [[An Bhriotáin|Bhriotáin]] i mí Dheireadh Fómhair 1484, agus i mí Lúnasa 1485 tháinig sé i dtír le Richmond ag [[Aberdaugleddau|Milford Haven]]. Rinneadh b''anneret'' de láithreach, agus sa bhliain chéanna cuireadh mionn na Ríchomhairle air. == Faoi Anraí VII== Sa bhliain 1488 bhí Poynings ar choimisiún chun na léarscáilíochtas a iniúchadh i g[[Calais]], agus sa bhliain 1491 rinneadh Ridire an Gairtéir de. An bhliain dár gcionn, cuireadh é gceannas ar mhíle agus cúig chéad fear, seoladh chun cabhrú leis an Impire Maximilian i gcoinne a chuid áitreabhach ceannairceach san [[Flóndras|Fhlóndras]]. Choinnigh na reibiliúnaigh, faoi cheannaireacht Fhilips van Kleef, [[Brugge|Bruges]], Damme, agus Sluis, áit ar fheistigh siad longa chun creach a dhéanamh ar thráchtáil Shasana. Ar dtús, ghlan Poynings farraige na bpríobháideoirí, agus ansin leag sé léigear ar Sluis i mí Lúnasa, agus chuir Diúc na Sacsaine Sluis faoi imshuí ar thalamh. Tar éis roinnt troda crua gabhadh an dá chaisleán a bhí ag cosaint an bhaile, agus tháinig na reibiliúnaigh i mbun idirbheartaíochta le Poynings chun filleadh ar a ndílseacht. Ansin chuaigh Poynings le hAnraí VII os comhair Boulogne, ach dúnadh an cogadh leis na Francaigh beagnach gan doirteadh fola le conradh Etaples, ar an 3 Samhain. Sa bhliain 1493 bhí Poynings ag feidhmiú mar fhear ionaid nó mar ghobharnóir ar Chalais. I mí Iúil seoladh é le Warham ar mhisean chuig Felipe I de Castilla chun díbirt Perkin Warbeck a fháil as an mBurgúin, áit a raibh fáilte curtha roimhe ag an bhaintreach dhuair Margaret. Fuair na toscairí geallúint ó Fhelipe go staonfadh sé ó chabhair a thabhairt do Warbeck, ach dhearbhaigh an diúc nach bhféadfadh sé smacht a bheith aige ar ghníomhartha an bhandiúic, a bhí ina fhíor-rialóir ar an tír. ==In Éirinn== Idir an dá linn, in Éirinn, a bhí ina dhúrfort ''Yorkist'', bhí an t-údarás ríoga laghdaithe go scáth fiú amháin laistigh den [[An Pháil|Pháil Shasanach]] de bharr streachailtí idir na Buitléirigh agus na Gearaltaigh, agus bhí [[Gearóid Mór Mac Gearailt|Gearóid Mór, 8ú Iarla Chill Dara]], ceann na nGearaltach agus an Leas-Tiarna, i gcaidreamh tréasúil le Perkin Warbeck. I Meitheamh 1492, chuir Anraí VII an tIarla Chill Dara as oifig agus rinne sé Fear Ionad de Fitz Simons, ardeaspag Atha Cliath. Cheap [[Anraí VII Shasana|Anraí]] an [[Anraí VIII Shasana|Prionsa Anraí]] mar fhear ionaid an rí, agus rinne sé Poynings mar ionadaí an phrionsa. Tháinig Poynings i dtír ag Binn Éadair ar an 13 Deireadh Fómhair 1494 le míle fear, agus le Henry Deane, Easpag [[Bangor|Bhangor]], le gníomhú mar sheansailéir, le Hugh Conway mar chisteoir, agus daoine eile chun rialú a dhéanamh ar chúirteanna bhinse an rí, na gcúisí coiteanna, agus an státchiste. Tháinig "Dlí Poynings" i bhfeidhm tamall ina dhiaidh. Ritheadh Acht Poynings (10 Hen.7 c.22) ar [[1 Nollaig]] [[1494]]. Bhí dlíthe na hÉireann curtha faoi réir leasú ag an Ríchomhairle i [[Londain]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://cstair.blogspot.com/2016/06/|teideal=Ancien régime na hÉireann|dáta=2016-06-18|work=Cúrsaí Staire|dátarochtana=2020-10-13}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=Pádraig Mac Fhearghusa|date=1 Nollaig 2004|url=|title=Eagarfhocal|journal=|volume=|issue=Feasta 57 (12), Leathanach: 3}}</ref> {{Príomhalt|Dlí Poynings}} Ba é an chéad fheachtas a rinne Poynings ná [[Cúige Uladh]] a ionradh, i gcomhar le Gearóid Mór, chun pionós a ghearradh ar Aodh Rua Ó Domhnaill, Ó hAnluain, Mac Aonghusa, agus taoisigh eile a chuidigh le céad ionradh Warbeck ar Éirinn. Cuireadh stop lena dhul chun cinn nuair a fuair sé an scéala go raibh Cill Dara ag ceapadh feall le hÓ hAnluain ina aghaidh; tugadh roinnt cruthaitheacht don líomhain trí éirí amach dearthár Chill Dara, Séamas, a ghabh [[Caisleán Cheatharlach]], a chuir suas bratach na nGearaltach, agus a dhiúltaigh géilleadh nuair a glaodh air in ainm an rí. D’éirigh Poynings as an ionradh ar Uladh, chas sé ó dheas, agus le roinnt deacrachtaí leag sé Ceatharlach; lean sé ar aghaidh ansin go [[Droichead Átha]] agus thoghairm sé parlaimint. == Féach freisin == * [[Dlí Poynings]] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Poynings, Edward}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1459]] [[Catagóir:Básanna i 1521]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Oifigigh rialtais]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] [[Catagóir:Taidhleoirí]] [[Catagóir:Tiarnas Briotanach na hÉireann]] h2n2qohfm57uw85uc485xjw86yii75j Am Bràighe (iris) 0 126190 1321850 1320308 2026-07-27T23:24:25Z Taghdtaighde 60452 Méid áirithe curtha leis 1321850 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[Béarla]] ⁊ [[Gaeilge na hAlban]] |periodicitat=Ráitheachán |publicat_a=[[Mábu]], [[Oileán Cheap Bhreatainn]] }} Ba iris í '''''Am Bràighe''''' <small>("Na Bairr"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=bràigh|author=[[Kevin P. Scannell]]|date=2016|journal=[[Foclóir Gàidhlig–Gaeilge Uí Scanaill|Foclóir Gàidhlig–Gaeilge]]|url=https://kevinscannell.com/files/gd2ga.pdf}}</ref>)</small>, scríofa i mBéarla agus i n[[Gaeilge na hAlban]], as [[Alba Nuadh]], a foilsíodh idir samhradh 1993 agus fómhar 2003. Bhíodh sí le feiceáil thart ar cheithre huaire sa bhliain i [[Mábu]], [[Oileán Cheap Bhreatainn]], Alba Nuadh. Bhí thart ar cheathrú de na píosaí i nGaeilge na hAlban agus an chuid eile i mBéarla. Tá samplaí ar fáil ar líne ag [https://web.archive.org/web/20160916151413/http://collections.stfx.ca/cdm/landingpage/collection/AmBraighe Nova Scotia Historical Newspapers]. Foilsíodh ''Am Bràighe'' idir samhradh na bliana 1993 agus fómhar na bliana 2003. Mar sin féin, tugann roinnt foinsí faoi deara go bhfuil eagráin ó 1991 go 2003 sna cartlanna digiteacha, rud a thugann le fios gur thosaigh pleanáil nó athrá níos luaithe roimh an gcéad eagrán fisiceach. Ba í Frances MacEachen an t-eagarthóir Bainistíochta, agus d’fhoilsigh Sandy Publishing Ltd. (Gaeltalk Communications níos déanaí) í. Dhírigh an iris ar phobal na Gaeilge in Albain Nua, ag clúdach nuacht chultúrtha, scéalta agus peirspictíochtaí a bhaineann le cainteoirí Gaeilge sa réigiún. Thug an tEagarthóir Bainistíochta Frances MacEachen agus an tEagarthóir Gàidhlig Jim Watson cead cóipeanna cartlainne den nuachtán a dhigitiú. Ina theannta sin, bhí an tUasal Watson lárnach i gcóipeanna den scoth de na nuachtáin a chur ar fáil le haghaidh digitithe ag Leabharlann Angus L. Macdonald, Ollscoil Naomh Proinsias Xavier. Rinne Andy Hirt scanadh ar na nuachtáin agus cheartaigh sé an téacs a gineadh ó OCR (Optical Character Recognition) de na híomhánna. ==Féach freisin == * ''[[Mac-Talla (iris)|Mac-Talla]]'' (ar scor) * ''[[Gairm]]'' (ar scor) * ''[[Gath (iris)|Gath]]'' (ar scor) * ''[[Cothrom (iris)|Cothrom]]'' (ar scor) * ''[[STEALL]]'' * ''[[Buaidh]]'' ==Naisc sheachtracha == * [https://stfx.scholaris.ca/collections/b1f38a68-54f5-4086-98bc-892cefa45695/search Eagráin dhigitithe de ''Am Bràighe''] * [https://web.archive.org/web/20040202184454/http://www.ambraighe.ca/ ''Am Bràighe'' aig WebArchive] * ̈[https://www.youtube.com/watch?v=FUXgDzEm-5M Joy Dunlop - Am Bràighe / The Braes] * ̈[https://www.joydunlop.com/wp-content/uploads/2023/06/CAOIR-LYRICS-Sheet_03.pdf Am Bràighe The Braes] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-nuachtán}} {{DEFAULTSORT:Braighe, Am}} [[Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla]] [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Cheanadacha]] [[Catagóir:Ráitheacháin]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Albain Nua]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1993]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1990í]] py5fkcz2qcr2sg8fxtec8st2f1h8djp Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge 14 126853 1321856 1317754 2026-07-27T23:27:15Z Taghdtaighde 60452 Féach freisin 1321856 wikitext text/x-wiki {{Féach freisin|Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta}} {{DEFAULTSORT:Solathraithe nuachta i nGaeilge}} [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta de réir teanga|Gaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta|*]] 7bwhcecdn7qikeg0g5to2w8oojg6ufi Cothrom (iris) 0 127194 1321849 1321779 2026-07-27T23:21:45Z Taghdtaighde 60452 1321849 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[Gaeilge na hAlban]] ⁊ [[Béarla]] |fundador=[[Clì Gàidhlig]] |genere=Iris nuachta ⁊ liteartha |tema=Cúrsaí reatha, gearrscéalta, aistí, filíocht, agus léirmheasanna |publicat_a=[[Alba]] |periodicitat=Ráitheachán <!--|edicions=Eagrán--> |distribucio=I gcló ⁊ ar téip/dlúthdhiosca }} B'é '''''Cothrom''''' an t-ainm a bhí ar iris ráithiúil [[Débhéascna|dhátheangach]] [[Comann an Luchd-Ionnsachaidh|Chomann an Luchd-Ionnsachaidh]] (Cumann na bhFoghlaimeoiri). Ba é [[Ruairidh MacIlleathain]] an t-eagarthóir. ==Féach freisin== * ''[[Gairm]]'' (ar scor) * ''[[An Gàidheal Ùr]]'' (ar scor) * ''[[Gath (iris)|Gath]]'' (ar scor) * ''[[Dàna]]'' (ar scor) * ''[[STEALL]]'' * ''[[Buaidh]]'' * ''[[Comhar]]'' * ''[[Lingo Newydd]]'' ==Tagairtí== {{reflist}} ==Nascanna seachtracha== * [https://web.archive.org/web/20060625003726/http://www.cli.org.uk/cgi-bin/main/journal Clì Gàidhlig] <small>(sa chartlann)</small> {{DEFAULTSORT:Cothrom}} [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Bhéarla]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta]] [[Catagóir:Ráitheacháin]] [[Catagóir:Albain Nua]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1994]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1990í]] {{Síol-irisleabhar}} tq8shq6i41boo34f6e4jrzx6g9xupgb Gath (iris) 0 127195 1321829 1321780 2026-07-27T16:00:43Z Eomurchadha 4240 1321829 wikitext text/x-wiki '''Gath''' ab ainm d'[[Irisleabhar|iris]] i n[[Gaeilge na hAlban]] a d'fhoilsíodh Gath Teoranta. Mar chomharba ar an iris ''[[Gairm]]'', foilsíodh an chéad eagrán de ''Gath'' i mí Lúnasa 2003. Bhí scéalta, aistí agus filíocht i ngach eagrán; foilsíodh breis is 500 scéal le linn na hirise.<ref name="comhairle" /> Chuir [[Bòrd na Gàidhlig]] maoiniú caipitil ar fáil agus foilsíodh ''Gath'' go leathbhliantúil idir 2003 agus 2008. Foilsíodh saothar le Crìsdean Whyte, Aonghas Phàdraig Caimbeul, [[Maoilios Caimbeul]], [[Meg Bateman]], [[Aonghas Dubh MacNeacail]], Iain Moireach, Alison Lang, [[Moray Watson]], Rob Shirley, [[Fionnlagh MacLeòid|Fionnlagh MacLeoid]], [[Gregor Addison]] agus Eilidh Rosach, san irisleabhar. Ba iad [[Dòmhnall Meek|Dòmhnall E. Meek]], [[Jo NicDhomhnaill]] agus Richard Cox na heagarthóirí.<ref name="comhairle" /> Ciallaíonn an t-ainm "Gath", teideal na hirise, sruth solais, m.sh. "ga gréine". == Tagairtí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] ibmzj24vch3nveqs1v2ozlf0hm4undn 1321848 1321829 2026-07-27T23:19:44Z Taghdtaighde 60452 Earráidí aistriúchán ceartaithe agus cuid mhaith eile 1321848 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |llengua=[[Gaeilge na hAlban]] |fundador=Gath Earranta |genere=Iris liteartha |tema=Cúrsaí reatha, gearrscéalta, aistí, filíocht, agus léirmheasanna |publicat_a=[[Alba]] <!--|edicions=Eagrán--> }} '''''Gath''''' <small>("ga"<small><ref>{{Luaigh foilseachán|title=gath|author=[[Kevin P. Scannell]]|date=2016|journal=[[Foclóir Gàidhlig–Gaeilge Uí Scanaill|Foclóir Gàidhlig–Gaeilge]]|url=https://kevinscannell.com/files/gd2ga.pdf}}</ref></small>)</small> ab ainm d'[[Irisleabhar|iris]] i n[[Gaeilge na hAlban]] a d'fhoilsíodh Gath Teoranta.<ref>[http://www.worldcat.org/title/gath-an-iris-ghaidhlig/oclc/57332016 "Gath : an iris Ghàidhlig"] (as Béarla). Worldcat.</ref><ref>Watson, Moray (23ú Márta 2011): ''An Introduction to Gaelic Fiction'' (as Béarla). Edinburgh University Press, lch 60. ISBN 0748688064.</ref><ref>Mac Neacaill, Aonghas. [https://web.archive.org/web/20170202071314/http://www.transcript-review.org/en/issue/transcript-910-gaelic/writing-in-scottish-gaelic-today "A YEAR IN SCOTTISH GAELIC WRITING."] Transcript: Europe's Online Review of International Writing. Feicthe 20ú Eanáir 2017. As Béarla.</ref><ref>Raghnall MacIlleDhuibh (2003). [http://www.scotsman.com/lifestyle/bho-ghairm-a-choilich-gu-gath-an-t-seillein-1-666941 "Bho ghairm a' choilich gu gath an t-seillein"]. ''[[The Scotsman]]''. Feicthe 20ú Eanáir 2017.</ref><ref>MacIomhair, Dòmhnall Iain (20ú Bealtaine 2004). [http://www.stornowaygazette.co.uk/news/gath-smuain-no-dha-le-domhnall-iain-maciomhair-1-114996 "'Gath' Smuain no dha le Domhnall Iain MacIomhair"]. ''[[Gasaet Steòrnabhaigh]]''. Feicthe 20ú Eanáir 2017.</ref><ref>Alison Lang & Wilson McLeod. [http://www.poileasaidh.celtscot.ed.ac.uk/Lang%20McLeod%20mercator.pdf "Gaelic culture for sale: language dynamics in the marketing of Gaelic music"] (PDF). ''Research on Language Policy and Language Planning''. Ollscoil Dhún Éideann. Feicthe 20ú Eanáir 2017.</ref> Mar chomharba ar an iris ''[[Gairm]]'', foilsíodh an chéad eagrán de ''Gath'' i mí Lúnasa 2003. Bhí scéalta, aistí agus filíocht i ngach eagrán; foilsíodh breis is 500 scéal le linn na hirise.<ref name=":0">[http://gaelicbooks.org/index.php?route=product/search&search=gath "Gath (iris)"].{{Dead link}} ''Comhairle nan Leabhraichen''. 2007.</ref><ref name=":1">Catriona Elizabeth Timm. [https://ourarchive.otago.ac.nz/bitstream/handle/10523/3851/TimmsCatrionaE2013PhD.pdf?sequence=3 "Indigenous Language Revitalization in Aotearoa New Zealand & Alba Scotland"] (PDF) (as Béarla).</ref> Chuir [[Bòrd na Gàidhlig]] maoiniú caipitil ar fáil<ref>"Bòrd na Gàidhlig Press Release". ''Bòrd na Gàidhlig''.(as Gaeilge na hAlban agus Béarla). Bòrd na Gàidhlig. 15ú Deireadh Fómhair 2003.</ref> agus foilsíodh ''Gath'' go leathbhliantúil idir 2003 agus 2008.<ref name=":0" /> Foilsíodh saothar le Crìsdean Whyte, Aonghas Phàdraig Caimbeul, [[Maoilios Caimbeul]], [[Meg Bateman]], [[Aonghas Dubh MacNeacail]], Iain Moireach, Alison Lang, [[Moray Watson]], Rob Shirley, [[Fionnlagh MacLeòid]], [[Gregor Addison]] agus Eilidh Rosach, san irisleabhar.<ref>"Gath (iris) 2007". ''Comhairle nan Leabhraichean''. 2007.</ref> Ba iad [[Dòmhnall Meek|Dòmhnall E. Meek]], [[Jo NicDhomhnaill]] agus Richard Cox na heagarthóirí.<ref name=":0" /> Ciallaíonn an teideal "Gath" sruth solais ("ga gréine"), nó cealg.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * ''[[Gairm]]'' (ar scor) * ''[[An Gàidheal Ùr]]'' (ar scor) * ''[[Dàna]]'' (ar scor) * ''[[Cothrom (iris)|Cothrom]]'' (ar scor) * ''[[STEALL]]'' * ''[[Buaidh]]'' * ''[[Comhar]]'' == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Leathbhliantáin]] [[Catagóir:Tréimhseacháin neamhrialta]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2003]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2000í]] {{Síol-irisleabhar}} cwk1j2bta0mum88b5iavwewzeac2pn8 Là a’ Dèanamh Sgèil Do Là 0 127196 1321852 1321785 2026-07-27T23:25:25Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus roinnt athuithe 1321852 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar |titol=Là a’ Dèanamh Sgèil Do Là |tipus=[[Úrscéal]] sóisialta |author=[[Aonghas Pàdraig Caimbeul]] |idioma=[[Gaeilge na hAlban]] |published=[[2004]] |publicat=[[Alba]] |temes=[[Saoirse]] |lloc_narracio=[[An t-Eilean Sgitheanach|An tOileán Sgitheanach]] }} [[Úrscéal]] is ea '''''Là a’ Dèanamh Sgèil Do Là''''' le {{Interlanguage link|Aonghas Pàdraig Caimbeul|gd|Aonghas Pàdraig Caimbeul}}. Feicimid [[teaghlach]] san [[An t-Eilean Sgitheanach|Oileán Sgitheanach]] agus duine leithleach a bhfuil tionchar mór aige ar a saol[?], ach tá sé seo sa [[An Todhchaíochas Gaelach|todhchaí]], agus tá laethanta doirbhe, dorcha don [[Cine daonna|chine daonna]] ag teacht. In ainneoin sin, maireann an mian ar shaoirse, agus is féidir rudaí míorúilteacha tharlú. ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:La a Deanamh Sgeil do La}} [[Catagóir:Ficsean eolaíochta i nGaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Ficsean eolaíochta]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach]] [[Catagóir:Úrscéalta Albanacha]] [[Catagóir:Úrscéalta Gaeilge]] [[Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2004]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2000idí]] {{Síol-leabhar}} 1igqewqblx6sk3wb4cf677jfm9hxonz Cruidín ceiriúlach 0 127197 1321804 2026-07-27T12:24:03Z An Sionnach Rua 29036 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1314021316|Cerulean kingfisher]]" 1321804 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Cerulean Kingfisher 0A2A1617.jpg|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |year=2024 |title=''Alcedo coerulescens'' |article-number=e.T22683117A263710268 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22683117A263710268.en}}</ref>|genus=Alcedo|species=coerulescens|authority=[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818}} Is [[cruidín]] é an '''cruidín ceiriúlach''' ('''''Alcedo coerulescens''''') san fhofhine [[Alcedininae]] ata de bhunadh áiteanna áirithe san [[An Indinéis|Indinéis]].Le himprisean atá niamhghorm den chuid is mó, tá se an-chosúil leis an [[Murlach mara|mhurlach mara]], ach tá a chodanna íochtair bán seachas oráiste. Bíonn na fireannaigh níos goirme ná na baineannaigh a mbíonn níos glaise de ghnáth. Baistear an '''cruidín gorm beag''' air in amanna ach san Indinéis agus in roinnt codanna den Áise, baineann an t-ainm sin le ''Alcedo atthis'' ([[murlach mara]]).<ref name="ali-ripley">{{Cite book-en|author=Ali|first=S.|author-link=Salim Ali (ornithologist)|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan|edition=Second|volume=4|year=2001|publisher=[[Oxford University Press]]|location=[[New Delhi]]|pages=72–78}}</ref> == Tacsonamaíocht == Rinne an t-éaneolaí Franacach [[Louis Pierre Vieillot]] an chéad [[Cur síos speiceas|chur síos fhoirmiúil]] ar an chruidín cheiriúlach sa bhliain 1818. Chum sé an [[Ainmníocht dhéthéarmach|t-ainm déthéarmach]] ''Alcedo coerulescens''.<ref>{{Cite book-en|author=Vieillot|first=Louis Pierre|author-link=Louis Pierre Vieillot|year=1818|title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc.|volume=19|location=Paris|publisher=Deterville|doi=10.5962/bhl.title.20211|language=French|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/18042135}}</ref><ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186}}</ref> Tagann an buafhocal ''coerulescens'' ón Laidin ''caerulescens'' a chiallaíonn "goirme".<ref>{{Cite book-en|author=Jobling|first=J.A.|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> Tá an speiceas seo [[monatíopach]].<ref name="ioc">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2017|editor=Gill|work=World Bird List Version 7.2|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=28 May 2017}}</ref> == Cur síos == Is cruidín beag le fad de 13 cm (5.1 or) é an cruidín ceiriúlach. Tá imreacha áille goirme le [[lóir]] bhána ar a chodanna uachtair le paiste bán feiceálach ar an dá thaobh den mhuineál. Tá a chodanna íochtair bán le banda uchta gormghlas air. Tá gob dubh agus cosa dubhdhonna air. Is murtallaí agus glaise atá clúmh an bhaineannaigh agus tá banda uchta níos cúinge aici.<ref name="fry">{{Cite book-en|author=Fry|first=C. H.|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7|pages=210–211}}</ref> == Dáileadh agus gnáthóg == Is de bhunadh [[Sumatra]], [[Iáva]], na [[Na hOileáin Kangean|hOileáin Kangean]], [[Bailí]], [[Lombok]] agus [[Sumbawa]] an cruidín ceiriúlach, ná háiteanna seo ar fad lonnaithe san Indinéis. Is speiceas cónaithe é a chuireann faoi in áiteanna ísle i ngar do shruthanna, canálacha, goirt ríse faoi uisce agus inbhir thaoide.<ref name="fry">{{Cite book-en|author=Fry|first=C. H.|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7|pages=210–211}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFryFryHarris1992">Fry, C. H.; Fry, K.; Harris, A. (1992). </cite></ref> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Liosta Dearg na speiceas is lú imní de chuid an AICD]] nnv34tiakp2kkqfuv8wq3zrbxd243md 1321805 1321804 2026-07-27T12:46:52Z An Sionnach Rua 29036 Naisc agus tagairtí curtha leis 1321805 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[cruidín]] é an '''cruidín ceiriúlach''' ('''''Alcedo coerulescens''''') san fhofhine [[Alcedininae]] ata de bhunadh áiteanna áirithe san [[An Indinéis|Indinéis]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alcedo coerulescens: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2024: e.T22683117A263710268|url=https://www.iucnredlist.org/species/22683117/263710268|date=2024-06-12|doi=10.2305/iucn.uk.2024-2.rlts.t22683117a263710268.en|language=en|author=IUCN}}</ref> Le himprisean atá niamhghorm den chuid is mó, tá se an-chosúil leis an [[Murlach mara|mhurlach mara]], ach tá a chodanna íochtair bán seachas oráiste. Bíonn na fireannaigh níos goirme ná na baineannaigh a mbíonn níos glaise de ghnáth. Baistear an '''cruidín gorm beag''' air in amanna ach san Indinéis agus in roinnt codanna den Áise, baineann an t-ainm sin le ''Alcedo atthis'' ([[murlach mara]]).<ref name="ali-ripley">{{Cite book-en|author=[[Salim Ali (éaneolaí)|Ali, S.]]; [[Sydney Dillon Ripley|Ripley, S.D.]]|title=Bird Number 722-724|edition=2|volume=4|publisher=[[Oxford University Press]]|location=[[Deilí Nua]]|pages=72–78|date=2001|journal=Handbook of the Birds of India and Pakistan}}</ref> == Tacsonamaíocht == Rinne an t-éaneolaí Franacach [[Louis Pierre Vieillot]] an chéad [[Cur síos speiceas|chur síos fhoirmiúil]] ar an chruidín cheiriúlach sa bhliain 1818. Chum sé an [[Ainmníocht dhéthéarmach|t-ainm déthéarmach]] ''Alcedo coerulescens''.<ref>{{Cite book-en|author=[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot, L.P.]]|title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc.|volume=19|location=[[Paras]]|publisher=Deterville|doi=10.5962/bhl.title.20211|language=French|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/18042135|date=1818}}</ref><ref>{{Cite book-en|title=Check-list of Birds of the World|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186|author=[[James Lee Peters|Peters, J.L., eag.]]|date=1945|pages=175}}</ref> Tagann an buafhocal ''coerulescens'' ón Laidin ''caerulescens'' a chiallaíonn "goirme".<ref>{{Cite book-en|author=Jobling, J.A.|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=[[Londain]]|isbn=978-1-4081-2501-4|date=2010|pages=113}}</ref> Tá an speiceas seo [[monatíopach]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|teideal=Rollers, ground rollers & kingfishers|údar=World Bird List Version 7.2|dáta=2017|editor=[[Frank Gill|Gill, F.]]; Donsker, D. eag.|foilsitheoir=International Ornithologists' Union|dátarochtana=28 Bealtaine 2017}}</ref> == Cur síos == Is cruidín beag le fad de 13 cm (5.1 or) é an cruidín ceiriúlach. Tá imreacha áille goirme le [[lóir]] bhána ar a chodanna uachtair le paiste bán feiceálach ar an dá thaobh den mhuineál. Tá a chodanna íochtair bán le banda uchta gormghlas air. Tá gob dubh agus cosa dubhdhonna air. Is murtallaí agus glaise atá clúmh an bhaineannaigh agus tá banda uchta níos cúinge aici.<ref name="fry">{{Cite book-en|author=Fry, C. H.; Fry, K.; Harris, A.|first=|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=Londain|isbn=978-0-7136-8028-7|pages=210–211|date=1992}}</ref> == Dáileadh agus gnáthóg == Is de bhunadh [[Sumatra]], [[Iáva]], na [[Na hOileáin Kangean|hOileáin Kangean]], [[Bailí]], [[Lombok]] agus [[Sumbawa]] an cruidín ceiriúlach, ná háiteanna seo ar fad lonnaithe san Indinéis. Is speiceas cónaithe é a chuireann faoi in áiteanna ísle i ngar do shruthanna, canálacha, goirt ríse faoi uisce agus inbhir thaoide.<ref name="fry">{{Cite book-en|author=Fry|first=C. H.|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7|pages=210–211}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFryFryHarris1992">Fry, C. H.; Fry, K.; Harris, A. (1992). </cite></ref> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Liosta Dearg na speiceas is lú imní de chuid an AICD]] 1nhhj7aqttgzzw6h679je9hfsu36l86 1321806 1321805 2026-07-27T12:50:24Z An Sionnach Rua 29036 1321806 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[cruidín]] é an '''cruidín ceiriúlach''' ('''''Alcedo coerulescens''''') san fhofhine [[Alcedininae]] ata de bhunadh áiteanna áirithe san [[An Indinéis|Indinéis]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alcedo coerulescens: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2024: e.T22683117A263710268|url=https://www.iucnredlist.org/species/22683117/263710268|date=2024-06-12|doi=10.2305/iucn.uk.2024-2.rlts.t22683117a263710268.en|language=en|author=IUCN}}</ref> Le himprisean atá niamhghorm den chuid is mó, tá se an-chosúil leis an [[Murlach mara|mhurlach mara]], ach tá a chodanna íochtair bán seachas oráiste. Bíonn na fireannaigh níos goirme ná na baineannaigh a mbíonn níos glaise de ghnáth. Baistear an '''cruidín gorm beag''' air in amanna ach san Indinéis agus in roinnt codanna den Áise, baineann an t-ainm sin le ''Alcedo atthis'' ([[murlach mara]]).<ref name="ali-ripley">{{Cite book-en|author=[[Salim Ali (éaneolaí)|Ali, S.]]; [[Sydney Dillon Ripley|Ripley, S.D.]]|title=Bird Number 722-724|edition=2|volume=4|publisher=[[Oxford University Press]]|location=[[Deilí Nua]]|pages=72–78|date=2001|journal=Handbook of the Birds of India and Pakistan}}</ref> == Tacsonamaíocht == Rinne an t-éaneolaí Franacach [[Louis Pierre Vieillot]] an chéad [[Cur síos speiceas|chur síos fhoirmiúil]] ar an chruidín cheiriúlach sa bhliain 1818. Chum sé an [[Ainmníocht dhéthéarmach|t-ainm déthéarmach]] ''Alcedo coerulescens''.<ref>{{Cite book-en|author=[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot, L.P.]]|title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc.|volume=19|location=[[Paras]]|publisher=Deterville|doi=10.5962/bhl.title.20211|language=French|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/18042135|date=1818}}</ref><ref>{{Cite book-en|title=Check-list of Birds of the World|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186|author=[[James Lee Peters|Peters, J.L., eag.]]|date=1945|pages=175}}</ref> Tagann an buafhocal ''coerulescens'' ón Laidin ''caerulescens'' a chiallaíonn "goirme".<ref>{{Cite book-en|author=Jobling, J.A.|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=[[Londain]]|isbn=978-1-4081-2501-4|date=2010|pages=113}}</ref> Tá an speiceas seo [[monatíopach]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|teideal=Rollers, ground rollers & kingfishers|údar=World Bird List Version 7.2|dáta=2017|editor=[[Frank Gill|Gill, F.]]; Donsker, D. eag.|foilsitheoir=International Ornithologists' Union|dátarochtana=28 Bealtaine 2017}}</ref> == Cur síos == Is cruidín beag le fad de 13 cm (5.1 or) é an cruidín ceiriúlach. Tá imreacha áille goirme le [[lóir]] bhána ar a chodanna uachtair le paiste bán feiceálach ar an dá thaobh den mhuineál. Tá a chodanna íochtair bán le banda uchta gormghlas air. Tá gob dubh agus cosa dubhdhonna air. Is murtallaí agus glaise atá clúmh an bhaineannaigh agus tá banda uchta níos cúinge aici.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Kingfishers, Bee-eaters & Rollers: a handbook|publisher=Christopher Helm [u.a.]. ISBN 978-0-7136-8028-7|date=1992|location=Londain|author=Fry, C. H.; Fry, K.; Harris, A.|pages=210-211}}</ref> == Dáileadh agus gnáthóg == Is de bhunadh [[Sumatra]], [[Iáva]], na [[Na hOileáin Kangean|hOileáin Kangean]], [[Bailí]], [[Lombok]] agus [[Sumbawa]] an cruidín ceiriúlach, ná háiteanna seo ar fad lonnaithe san Indinéis. Is speiceas cónaithe é a chuireann faoi in áiteanna ísle i ngar do shruthanna, canálacha, goirt ríse faoi uisce agus inbhir thaoide.<ref name=":0" /> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Liosta Dearg na speiceas is lú imní de chuid an AICD]] 6rnu7fj8hcm42h89hkcl7p8wn3lbvmy 1321813 1321806 2026-07-27T14:09:25Z An Sionnach Rua 29036 1321813 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[cruidín]] é an '''cruidín ceiriúlach''' ('''''[[Alcedo]] coerulescens''''') san fhofhine [[Alcedininae]] ata de bhunadh áiteanna áirithe san [[An Indinéis|Indinéis]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alcedo coerulescens: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2024: e.T22683117A263710268|url=https://www.iucnredlist.org/species/22683117/263710268|date=2024-06-12|doi=10.2305/iucn.uk.2024-2.rlts.t22683117a263710268.en|language=en|author=IUCN}}</ref> Le himprisean atá niamhghorm den chuid is mó, tá se an-chosúil leis an [[Murlach mara|mhurlach mara]], ach tá a chodanna íochtair bán seachas oráiste. Bíonn na fireannaigh níos goirme ná na baineannaigh a mbíonn níos glaise de ghnáth. Baistear an '''cruidín gorm beag''' air in amanna ach san Indinéis agus in roinnt codanna den Áise, baineann an t-ainm sin le ''Alcedo atthis'' ([[murlach mara]]).<ref name="ali-ripley">{{Cite book-en|author=[[Salim Ali (éaneolaí)|Ali, S.]]; [[Sydney Dillon Ripley|Ripley, S.D.]]|title=Bird Number 722-724|edition=2|volume=4|publisher=[[Oxford University Press]]|location=[[Deilí Nua]]|pages=72–78|date=2001|journal=Handbook of the Birds of India and Pakistan}}</ref> == Tacsonamaíocht == Rinne an t-éaneolaí Franacach [[Louis Pierre Vieillot]] an chéad [[Cur síos speiceas|chur síos fhoirmiúil]] ar an chruidín cheiriúlach sa bhliain 1818. Chum sé an [[Ainmníocht dhéthéarmach|t-ainm déthéarmach]] ''Alcedo coerulescens''.<ref>{{Cite book-en|author=[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot, L.P.]]|title=Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc.|volume=19|location=[[Paras]]|publisher=Deterville|doi=10.5962/bhl.title.20211|language=French|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/18042135|date=1818}}</ref><ref>{{Cite book-en|title=Check-list of Birds of the World|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480186|author=[[James Lee Peters|Peters, J.L., eag.]]|date=1945|pages=175}}</ref> Tagann an buafhocal ''coerulescens'' ón Laidin ''caerulescens'' a chiallaíonn "goirme".<ref>{{Cite book-en|author=Jobling, J.A.|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=[[Londain]]|isbn=978-1-4081-2501-4|date=2010|pages=113}}</ref> Tá an speiceas seo [[monatíopach]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|teideal=Rollers, ground rollers & kingfishers|údar=World Bird List Version 7.2|dáta=2017|editor=[[Frank Gill|Gill, F.]]; Donsker, D. eag.|foilsitheoir=International Ornithologists' Union|dátarochtana=28 Bealtaine 2017}}</ref> == Cur síos == Is cruidín beag le fad de 13 cm (5.1 or) é an cruidín ceiriúlach. Tá imreacha áille goirme le [[lóir]] bhána ar a chodanna uachtair le paiste bán feiceálach ar an dá thaobh den mhuineál. Tá a chodanna íochtair bán le banda uchta gormghlas air. Tá gob dubh agus cosa dubhdhonna air. Is murtallaí agus glaise atá clúmh an bhaineannaigh agus tá banda uchta níos cúinge aici.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Kingfishers, Bee-eaters & Rollers: a handbook|publisher=Christopher Helm [u.a.]. ISBN 978-0-7136-8028-7|date=1992|location=Londain|author=Fry, C. H.; Fry, K.; Harris, A.|pages=210-211}}</ref> == Dáileadh agus gnáthóg == Is de bhunadh [[Sumatra]], [[Iáva]], na [[Na hOileáin Kangean|hOileáin Kangean]], [[Bailí]], [[Lombok]] agus [[Sumbawa]] an cruidín ceiriúlach, ná háiteanna seo ar fad lonnaithe san Indinéis. Is speiceas cónaithe é a chuireann faoi in áiteanna ísle i ngar do shruthanna, canálacha, goirt ríse faoi uisce agus inbhir thaoide.<ref name=":0" /> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Liosta Dearg na speiceas is lú imní de chuid an AICD]] iwaqa8yg4z6ev1jxet5ll8n48hmdv39 Alcedo 0 127198 1321809 2026-07-27T13:41:04Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345099963|Alcedo]]" 1321809 wikitext text/x-wiki {{Cladogram|title=Phylogeny|caption=Cladogram based on Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Javan blue-banded kingfisher]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Blue-eared kingfisher]] |2=[[Blyth's kingfisher]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Half-collared kingfisher]] |2=[[Shining-blue kingfisher]] }} |2={{clade |1=[[Cerulean kingfisher]] |2=[[Common kingfisher]] }} }} }} }} }}}}Is [[Géineas|géineas éan é]] '''''Alcedo''''' [[Géineas|san fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae'' . <ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara ( ''Alcedo atthis'' ) . <ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn "suaimhneach". <ref name="job">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá na hocht speiceas seo a leanas sa ghéineas: <ref name="ioc">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá ! Ainm eolaíoch ! Ainm coitianta ! Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] | ''Alcedo coerulescens'' | [[Cruidín ceiriúlach|Rígh-iascaire gealgháireach]] | An Indinéis. |- | | ''Alcedo euryzona'' | Iascaire gormbhanda Iáva | Java |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] | ''Leithinis Alcedo'' | Iascaire gormbhanda Malaeisia | Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] | ''Alcedo quadribrachys'' | Rígh-iascaire gorm lonrach | An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] | ''Alcedo ag meabhrú'' | Iascaire gormchluasach | Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] | ''Alcedo atthis'' | [[Murlach mara|Ríogán coitianta]] | trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] | ''Alcedo semitorquata'' | Rígh-iascaire leathchoiléar | deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] | ''Alcedo Hercules'' | Rí-iascaire Blyth | An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis. <ref name="moyle2007">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach. {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an '''''Alcedo coerulescens''''' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é '''''Alcedo hercules''''' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm . {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == {{Reflist}} == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == *   *   lfgphimo18kwvkpnt3vj19qpehwkpml 1321810 1321809 2026-07-27T13:56:13Z Ériugena 188 /* Speicis */ 1321810 wikitext text/x-wiki {{Cladogram|title=Phylogeny|caption=Cladogram based on Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Javan blue-banded kingfisher]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Blue-eared kingfisher]] |2=[[Blyth's kingfisher]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Half-collared kingfisher]] |2=[[Shining-blue kingfisher]] }} |2={{clade |1=[[Cerulean kingfisher]] |2=[[Common kingfisher]] }} }} }} }} }}}}Is [[Géineas|géineas éan é]] '''''Alcedo''''' [[Géineas|san fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae'' . <ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara ( ''Alcedo atthis'' ) . <ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn "suaimhneach". <ref name="job">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá na hocht speiceas seo a leanas sa ghéineas: <ref name="ioc">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá ! Ainm eolaíoch ! Ainm coitianta ! Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] | ''Alcedo coerulescens'' | [[Cruidín scothghorm]] | An Indinéis. |- | | ''Alcedo euryzona'' | Cruidín gormbhandach | Iáva |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] | ''Leithinis Alcedo'' | Iascaire gormbhanda Malaeisia | Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] | ''Alcedo quadribrachys'' | Rígh-iascaire gorm lonrach | An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] | ''Alcedo ag meabhrú'' | Iascaire gormchluasach | Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] | ''Alcedo atthis'' | [[Murlach mara|Ríogán coitianta]] | trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] | ''Alcedo semitorquata'' | Rígh-iascaire leathchoiléar | deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] | ''Alcedo Hercules'' | Rí-iascaire Blyth | An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis. <ref name="moyle2007">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach. {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an '''''Alcedo coerulescens''''' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é '''''Alcedo hercules''''' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm . {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == {{Reflist}} == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == *   *   coivqfc1bufpkpd7w7qwmp3sgvtqyte 1321811 1321810 2026-07-27T14:05:52Z An Sionnach Rua 29036 Stíl tí 1321811 wikitext text/x-wiki {{Cladogram|title=Fíligineacht|caption=Cladagram bunaithe ar Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Javan blue-banded kingfisher]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Blue-eared kingfisher]] |2=[[Blyth's kingfisher]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Half-collared kingfisher]] |2=[[Shining-blue kingfisher]] }} |2={{clade |1=[[Cruidín ceiriúlach]] |2=[[Murlach mara]] }} }} }} }} }}}}Is [[géineas]] éan é '''''Alcedo''''' san [[Géineas|fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae''.<ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara (''Alcedo atthis'').<ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn "suaimhneach".<ref name="job2">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá an ocht speiceas seo a leanas sa ghéineas:<ref name="ioc2">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá !Ainm eolaíoch !Ainm coitianta !Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] |''Alcedo coerulescens'' |[[Cruidín scothghorm]] |An Indinéis. |- | |''Alcedo euryzona'' |Cruidín gormbhandach |Iáva |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] |''Leithinis Alcedo'' |Iascaire gormbhanda Malaeisia |Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] |''Alcedo quadribrachys'' |Rígh-iascaire gorm lonrach |An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] |''Alcedo ag meabhrú'' |Iascaire gormchluasach |Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo atthis'' |[[Murlach mara|Murllach mara]] |trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] |''Alcedo semitorquata'' |Rígh-iascaire leathchoiléar |deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo Hercules'' |Rí-iascaire Blyth |An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis.<ref name="moyle20072">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an '''''Alcedo coerulescens''''' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é '''''Alcedo hercules''''' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm.{{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == <references responsive="1"></references> == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == * * * e9p0s27mj425mz2wn4f50ktsox1naf5 1321812 1321811 2026-07-27T14:07:30Z An Sionnach Rua 29036 Iarrfaidh mé ar an choiste téarmaíochta le haghaidh deimhnithe ó thaobh an ainm de. Fágfaidh mé mar seo ionas go réiteoidh an dá lch ar dtús. 1321812 wikitext text/x-wiki {{Cladogram|title=Fíligineacht|caption=Cladagram bunaithe ar Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Javan blue-banded kingfisher]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Blue-eared kingfisher]] |2=[[Blyth's kingfisher]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Half-collared kingfisher]] |2=[[Shining-blue kingfisher]] }} |2={{clade |1=[[Cruidín ceiriúlach]] |2=[[Murlach mara]] }} }} }} }} }}}}Is [[géineas]] éan é '''''Alcedo''''' san [[Géineas|fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae''.<ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara (''Alcedo atthis'').<ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn "suaimhneach".<ref name="job2">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá an ocht speiceas seo a leanas sa ghéineas:<ref name="ioc2">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá !Ainm eolaíoch !Ainm coitianta !Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] |''Alcedo coerulescens'' |[[Cruidín ceiriúlach]] |An Indinéis. |- | |''Alcedo euryzona'' |Cruidín gormbhandach |Iáva |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] |''Leithinis Alcedo'' |Iascaire gormbhanda Malaeisia |Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] |''Alcedo quadribrachys'' |Rígh-iascaire gorm lonrach |An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] |''Alcedo ag meabhrú'' |Iascaire gormchluasach |Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo atthis'' |[[Murlach mara]] |trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] |''Alcedo semitorquata'' |Rígh-iascaire leathchoiléar |deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo Hercules'' |Rí-iascaire Blyth |An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis.<ref name="moyle20072">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an '''''Alcedo coerulescens''''' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é '''''Alcedo hercules''''' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm.{{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == <references responsive="1"></references> == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == * * * pk15a81iga1k0d7c08gmtvtnmhggco1 1321814 1321812 2026-07-27T14:17:09Z An Sionnach Rua 29036 Íomhá 1321814 wikitext text/x-wiki {{Cladogram|title=Fíligineacht|caption=Cladagram bunaithe ar Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Javan blue-banded kingfisher]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Blue-eared kingfisher]] |2=[[Blyth's kingfisher]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Half-collared kingfisher]] |2=[[Shining-blue kingfisher]] }} |2={{clade |1=[[Cruidín ceiriúlach]] |2=[[Murlach mara]] }} }} }} }} }}}}Is [[géineas]] éan é '''''Alcedo''''' san [[Géineas|fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae''.<ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara (''Alcedo atthis'').<ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn "suaimhneach".<ref name="job2">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá an ocht speiceas seo a leanas sa ghéineas:<ref name="ioc2">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá !Ainm eolaíoch !Ainm coitianta !Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] |''Alcedo coerulescens'' |[[Cruidín ceiriúlach]] |An Indinéis. |- |[[Íomhá:Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg|120x120px]] |''Alcedo euryzona'' |Cruidín gormbhandach |Iáva |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] |''Leithinis Alcedo'' |Iascaire gormbhanda Malaeisia |Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] |''Alcedo quadribrachys'' |Rígh-iascaire gorm lonrach |An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] |''Alcedo ag meabhrú'' |Iascaire gormchluasach |Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo atthis'' |[[Murlach mara]] |trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] |''Alcedo semitorquata'' |Rígh-iascaire leathchoiléar |deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo Hercules'' |Rí-iascaire Blyth |An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis.<ref name="moyle20072">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an '''''Alcedo coerulescens''''' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é '''''Alcedo hercules''''' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm.{{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == <references responsive="1"></references> == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == * * * hvruhiv4puddlms42minpeirke5ev70 1321815 1321814 2026-07-27T14:29:51Z Ériugena 188 1321815 wikitext text/x-wiki {{Cladogram|title=Fíligineacht|caption=Cladagram bunaithe ar Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Javan blue-banded kingfisher]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Blue-eared kingfisher]] |2=[[Blyth's kingfisher]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Half-collared kingfisher]] |2=[[Shining-blue kingfisher]] }} |2={{clade |1=[[Cruidín ceiriúlach]] |2=[[Murlach mara]] }} }} }} }} }}}}Is [[géineas]] éan é '''''Alcedo''''' san [[Géineas|fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae''.<ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara (''Alcedo atthis'').<ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn "suaimhneach".<ref name="job2">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá an ocht speiceas seo a leanas sa ghéineas:<ref name="ioc2">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá !Ainm eolaíoch !Ainm coitianta !Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] |''Alcedo coerulescens'' |[[Cruidín ceiriúlach]] |An Indinéis. |- |[[Íomhá:Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg|120x120px]] |''Alcedo euryzona'' | Cruidín gormbhandach |Iáva |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] |''Alcedo peninsulae'' | Cruidín na leithinse |Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] |''Alcedo quadribrachys'' | Cruidín ceithreladhrach |An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] |''Alcedo meninting'' | Cruidín meninting |Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo atthis'' |[[Murlach mara]] |trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] |''Alcedo semitorquata'' | Cruidín leathmhuinceach |deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo Hercules'' | Cruidín Earcail |An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis.<ref name="moyle20072">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an ''Alcedo coerulescens'' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é ''Alcedo hercules'' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm.{{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == <references responsive="1"></references> == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == * * * dfmezkptj0yxzvwp101cgsbbsbaond2 1321821 1321815 2026-07-27T15:01:50Z Ériugena 188 1321821 wikitext text/x-wiki {{Cladogram|title=Fíligineacht|caption=Cladagram bunaithe ar Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Javan blue-banded kingfisher]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Blue-eared kingfisher]] |2=[[Blyth's kingfisher]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Half-collared kingfisher]] |2=[[Shining-blue kingfisher]] }} |2={{clade |1=[[Cruidín ceiriúlach]] |2=[[Murlach mara]] }} }} }} }} }}}}Is [[géineas]] éan é '''''Alcedo''''' san [[Géineas|fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae''.<ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara (''Alcedo atthis'').<ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn 'cruidín' nó 'suaimhneach'.<ref name="job2">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá an ocht speiceas seo a leanas sa ghéineas:<ref name="ioc2">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá !Ainm eolaíoch !Ainm coitianta !Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] |''Alcedo coerulescens'' |[[Cruidín ceiriúlach]] |An Indinéis. |- |[[Íomhá:Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg|120x120px]] |''Alcedo euryzona'' | Cruidín gormbhandach |Iáva |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] |''Alcedo peninsulae'' | Cruidín na leithinse |Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] |''Alcedo quadribrachys'' | Cruidín ceithreladhrach |An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] |''Alcedo meninting'' | Cruidín meninting |Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo atthis'' |[[Murlach mara]] |trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] |''Alcedo semitorquata'' | Cruidín leathmhuinceach |deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo Hercules'' | Cruidín Earcail |An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis.<ref name="moyle20072">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an ''Alcedo coerulescens'' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é ''Alcedo hercules'' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm.{{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == <references responsive="1"></references> == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == * * * 5jz0ykedtty1w93gd1ljup07eq6tcv9 1321822 1321821 2026-07-27T15:18:52Z Ériugena 188 1321822 wikitext text/x-wiki {{Cladogram|title=Fíligineacht|caption=Cladagram bunaithe ar Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Cruidín gormbhandach]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Cruidín meninting]] |2=[[Cruidín Earcail]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Cruidín leathmhuinceach]] |2=[[Cruidín ceithreladhrach]] }} |2={{clade |1=[[Cruidín ceiriúlach]] |2=[[Murlach mara]] }} }} }} }} }}}}Is [[géineas]] éan é '''''Alcedo''''' san [[Géineas|fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae''.<ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara (''Alcedo atthis'').<ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn 'cruidín' nó 'suaimhneach'.<ref name="job2">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá an ocht speiceas seo a leanas sa ghéineas:<ref name="ioc2">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá !Ainm eolaíoch !Ainm coitianta !Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] |''Alcedo coerulescens'' |[[Cruidín ceiriúlach]] |An Indinéis. |- |[[Íomhá:Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg|120x120px]] |''Alcedo euryzona'' | Cruidín gormbhandach |Iáva |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] |''Alcedo peninsulae'' | Cruidín na leithinse |Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] |''Alcedo quadribrachys'' | Cruidín ceithreladhrach |An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] |''Alcedo meninting'' | Cruidín meninting |Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo atthis'' |[[Murlach mara]] |trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] |''Alcedo semitorquata'' | Cruidín leathmhuinceach |deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo Hercules'' | Cruidín Earcail |An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis.<ref name="moyle20072">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an ''Alcedo coerulescens'' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é ''Alcedo hercules'' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm.{{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == <references responsive="1"></references> == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == * * * lzs4qwj4xhy77imp3vlwyv18mpix6gk 1321824 1321822 2026-07-27T15:20:55Z Ériugena 188 1321824 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{Cladogram|title=Fíligineacht|caption=Cladagram bunaithe ar Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Cruidín gormbhandach]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Cruidín meninting]] |2=[[Cruidín Earcail]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Cruidín leathmhuinceach]] |2=[[Cruidín ceithreladhrach]] }} |2={{clade |1=[[Cruidín ceiriúlach]] |2=[[Murlach mara]] }} }} }} }} }}}}Is [[géineas]] éan é '''''Alcedo''''' san [[Géineas|fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae''.<ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara (''Alcedo atthis'').<ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn 'cruidín' nó 'suaimhneach'.<ref name="job2">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá an ocht speiceas seo a leanas sa ghéineas:<ref name="ioc2">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá !Ainm eolaíoch !Ainm coitianta !Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] |''Alcedo coerulescens'' |[[Cruidín ceiriúlach]] |An Indinéis. |- |[[Íomhá:Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg|120x120px]] |''Alcedo euryzona'' | Cruidín gormbhandach |Iáva |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] |''Alcedo peninsulae'' | Cruidín na leithinse |Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] |''Alcedo quadribrachys'' | Cruidín ceithreladhrach |An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] |''Alcedo meninting'' | Cruidín meninting |Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo atthis'' |[[Murlach mara]] |trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] |''Alcedo semitorquata'' | Cruidín leathmhuinceach |deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo Hercules'' | Cruidín Earcail |An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis.<ref name="moyle20072">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an ''Alcedo coerulescens'' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é ''Alcedo hercules'' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm.{{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == <references responsive="1"></references> == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == * * * mqx89fs8qc1ddfxod8y7p8vyd7a07v7 1321826 1321824 2026-07-27T15:44:11Z Ériugena 188 1321826 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} {{Cladogram|title=Fíligineacht|caption=Cladagram bunaithe ar Andersen ''et al.'' (2017)<ref>{{ cite journal | last1=Andersen | first1=M.J. | last2=McCullough | first2=J.M. | last3=Mauck III | first3=W.M. | last4=Smith | first4=B.T. | last5=Moyle | first5=R.G. | year=2017 | title=A phylogeny of kingfishers reveals an Indomalayan origin and elevated rates of diversification on oceanic islands | journal=Journal of Biogeography | volume=45 | issue=2 | pages=1–13 | doi=10.1111/jbi.13139 | doi-access=free }}</ref>|clades={{clade| style=font-size:90% ;line-height:90%;width:300px |label1=''Alcedo'' |1={{clade |1=[[Cruidín gormbhandach]] |2={{clade |1={{clade |1=[[Cruidín meninting]] |2=[[Cruidín Earcail]] }} |2={{clade |1={{clade |1=[[Cruidín leathmhuinceach]] |2=[[Cruidín ceithreladhrach]] }} |2={{clade |1=[[Cruidín ceiriúlach]] |2=[[Murlach mara]] }} }} }} }} }}}}Is [[géineas]] éan é '''''Alcedo''''' san [[Géineas|fho-fhine]] Alcedininae de na cruidíní. Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas isteach sa bhliain 1758, sa 10ú heagrán dá ''Systema Naturae''.<ref>{{Cite book-en|author=Linnaeus|first=C.|author-link=Carl Linnaeus|year=1758|title=Systema Naturæ per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, Volume 1|volume=1|edition=10th|publisher=Holmiae:Laurentii Salvii|language=la|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/727020}}</ref> Is é an speiceas cineálach ná an murlach mara (''Alcedo atthis'').<ref>{{Cite book-en|year=1945|title=Check-list of Birds of the World. Volume 5|volume=5|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480181}}</ref> Is é ''Alcedo'' an [[An Laidin|focal Laidine]] a chiallaíonn 'cruidín' nó 'suaimhneach'.<ref name="job2">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> == Speicis == Tá an ocht speiceas seo a leanas sa ghéineas:<ref name="ioc2">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/rollers/|title=Rollers, ground rollers & kingfishers|year=2016|editor=Gill|work=World Bird List Version 6.3|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=25 September 2016}}</ref> {| class="wikitable" !Íomhá !Ainm eolaíoch !Ainm coitianta !Dáileadh |- |[[Íomhá:Small_Blue_Kingfisher_-_Bali_Barat_MG_8808_(29543595122).jpg|120x120px]] |''Alcedo coerulescens'' |[[Cruidín ceiriúlach]] |An Indinéis. |- |[[Íomhá:Alcedo euryzona - Forest Botial-Jarvis - 309997025.jpeg|120x120px]] |''Alcedo euryzona'' | Cruidín gormbhandach |Iáva |- |[[Íomhá:Alcedo-peninsulae.jpg|120x120px]] |''Alcedo peninsulae'' | Cruidín na leithinse |Maenmar, Leithinis na Malaeisia, Sumatra, iardheisceart na Téalainne agus Borneo |- |[[Íomhá:Shining-blue_Kingfisher_-_Kibale_Uganda_06_4094_(16316147381).jpg|180x180px]] |''Alcedo quadribrachys'' | Cruidín ceithreladhrach |An tSeineagáil agus an Ghaimbia go dtí iarthar lár na Nigéire go dtí an Chéinia, iarthuaisceart na Saimbia agus tuaisceart Angóla |- |[[Íomhá:Blue-eared_Kingfisher(1).jpg|120x120px]] |''Alcedo meninting'' | Cruidín meninting |Fo-ilchríoch na hIndia agus Oirdheisceart na hÁise |- |[[Íomhá:♂_Common_Kingfisher_(Alcedo_atthis)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar,_Mangaon,_Maharashtra,_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo atthis'' |[[Murlach mara]] |trasna na hEoráise agus Thuaisceart na hAfraice |- |[[Íomhá:Half-collared_Kingfisher_-_Malawi_S4E4593.jpg|120x120px]] |''Alcedo semitorquata'' | Cruidín leathmhuinceach |deisceart agus oirthear na hAfraice. |- |[[Íomhá:Blyth's_Kingfisher_-_Rarest_Kingfisher_found_in_India.jpg|120x120px]] |''Alcedo Hercules'' | Cruidín Earcail |An tSín, Vítneam, Maenmar, Bútáin in oirthuaisceart na hIndia, agus fánaí sa Bhanglaidéis agus in oirthear Neipeal |- |} Murab ionann agus go leor cineálacha cruidíní, is speisialtóirí iascaireachta iad baill uile an ghéinis ''Alcedo''. Bíonn cleití gorma ar chodanna uachtaracha a gcorp ar fad, agus bíonn gob dubh ag formhór na speicis.<ref name="moyle20072">{{Luaigh foilseachán|author=Moyle|first=R.G.|year=2007|title=Feeding behavior, toe count, and the phylogenetic relationships among alcedinine kingfishers (Alcedininae)|journal=Journal of Avian Biology|volume=38|issue=3|pages=317–326|doi=10.1111/J.2007.0908-8857.03921.x}}</ref> Ach amháin Alcedo coerulescens, bíonn roinnt dath ruadhonn ina gclúmh acu go léir. De ghnáth, bíonn níos mó dearg ar an mhandabal íochtarach ag an mbaineannach ná mar atá ag an bhfireannach {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} Is é an speiceas is lú ná an ''Alcedo coerulescens'' atá thart ar 13 cm ar fhad; {{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} is é ''Alcedo hercules'' an ceann is mó go mór, le fad 22 cm.{{Sfn|Fry|Fry|Harris|1992}} == Tagairtí == <references responsive="1"></references> == Foinsí == * {{Cite book-en|author=Fry|first=C. Hilary|year=1992|title=Kingfishers, Bee-eaters, and Rollers|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-0-7136-8028-7}} == Naisc sheachtracha == * * * r03mf47piojjjfwrd4pw6kh2vfjsm6d Annie Courtney 0 127199 1321825 2026-07-27T15:22:51Z Conradder 34685 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba pholaiteoir Éireannach í '''Annie Courtney''', a básaíodh ar [[23 Iúil]] [[2026]]. Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|Fheabhal]], ó 2000 go [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|2003]] <ref>{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&aff=643&per=109&sel=1&ind=2&prv=1|teideal=The Northern Ir...' 1321825 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba pholaiteoir Éireannach í '''Annie Courtney''', a básaíodh ar [[23 Iúil]] [[2026]]. Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|Fheabhal]], ó 2000 go [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|2003]] <ref>{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&aff=643&per=109&sel=1&ind=2&prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-07-26}}</ref>. == Gairm== Ba bhanaltra í Courtney i n[[Doire]]. Chuaigh sí i n[[Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre|PSDLO]] agus toghadh ar [[Comhairle Cathrach Dhoire|Chomhairle Cathrach Dhoire]] sa bhliain 1985. Bhí sí ina Méara Dhoire sa bhliain 1993. D'éirigh sí as altranas sa bhliain 1997. I mí na Nollag 2000, rinneadh Courtney ina [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Comhalta den Tionól Reachtach]], trí chomhthoghadh, nuair a d'éirigh [[John Hume]] as an [[Tionól Thuaisceart Éireann|Tionól]]. Bhí fonn uirthi seasamh sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|toghchán ina dhiaidh sin]] ach níor roghnaíodh í. Mar sin, d'éirigh Courtney as an pháirtí agus d'éirigh sí [[Neamhspleáchas (polaitíocht)|neamhspleách]]. Sheas sí sa Toghchán 2003 ach ní bhfuair sí ach 802 vóta, mar sin, níor toghadh í. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-ni}} {{DEFAULTSORT:Courtney, Annie}} [[Catagóir:Comhaltaí den Chéad Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (1998-2003)]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhoire]] [[Catagóir:Náisiúnaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre]] [[Catagóir:Banaltraí]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] 0cs3o32ygxcv6fnth22pqqu16dp6rbm Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála 0 127200 1321835 2026-07-27T16:36:20Z Marcas.oduinn 33120 Cruthaithe ó enwiki (síol?) 1321835 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é an '''Lárionad Eorpach Inniúlachta um Chibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Competence Centre'' (ECCC)), go hoifigiúil '''an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála''' (Béarla: ''European Cybersecurity Industrial, Technology and Research Competence Centre'').<ref name=iate /><ref name=CELEX:32021R0887 /> Cuireann an lárionad maoiniú ar fáil do thionscadail chibearshlándála agus déanadh sé comhoibriú leo.<ref name=:0 /><ref name=euractiv2020 /> Tá ceanncheathrú aige i headquartered i m[[Búcairist]], [[an Rómáin]]. Moladh an smaoineamh ECCC ar dtús sa bhliain 2018 ag an [[an Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]. D'fhoilsigh an rialachán a chuir an lárionad ar bun sa bhliain.<ref name=:0 /> Comhoibríonn ECCC le Líonra na Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin.<ref name=cscc2021 /> == Eagraíocht == Áirítear an méid seo a leanas i struchtúr riaracháin agus rialachais ECCC:<ref name=csc_maidir /> * Bord Rialaithe a sholáthraíonn treoshuíomh straitéiseach agus a dhéanann maoirseacht ar ghníomhaíochtaí ECCC. * Stiúrthóir Feidhmiúcháin arb é ionadaí dlíthiúil ECCC é agus atá freagrach as a bhainistiú ó lá go lá. * Grúpa Comhairleach Straitéiseach a áirithíonn idirphlé cuimsitheach, leanúnach agus buan idir an Pobal agus an Lárionad Inniúlachta. == Liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin == Seo a leanas liosta de Lárionaid Náisiúnta Comhordúcháin ar fud na hEorpa.<ref name=nccs /> {| class="wikitable" ! Tír ! Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin (LNC) |- | {{Flag|Austria}} [[an Ostair]] | [https://www.ncc.gv.at Nationales Koordinierungszentrum Cybersicherheit](NCC-AT) |- | {{Flag|Belgium}} [[an Bheilg]] | [https://ccb.belgium.be/ncc Nationaal Cybersecurity Coördinatiecentrum voor België / Centre national de coordination de la cybersécurité pour la Belgique] (NCC-BE) |- | {{Flag|Bulgaria}} [[an Bhulgáir]] | ''[https://egov.bg/wps/portal/egov/en/your%20europe/home Ministry of Electronic Governance]'' |- | {{Flag|Cyprus}} [[an Chipir]] | [https://dsa.cy/en/ Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας] (DSA) |- | {{Flag|Czech Republic}} [[an tSeicia]] | [https://nukib.gov.cz/en/ Národní centrum kybernetické bezpečnosti] (NCKB) |- | {{Flag|Denmark}} [[an Danmhairg]] | [https://danishbusinessauthority.dk/ Erhvervsstyrelsen] |- | {{Flag|Estonia}} [[an Eastóin]] | [https://www.ria.ee/en Riigi Infosüsteemi Amet] |- | {{Flag|Finland}} [[an Fhionlainn]] | [https://www.kyberturvallisuuskeskus.fi/fi Traficomin Kyberturvallisuuskeskus] (NCSC-FI) |- | {{Flag|France}} [[an Fhrainc]] | [https://cyber.gouv.fr/ l’Agence nationale de la sécurité des systèmes d’information] (ANSSI) |- | {{Flag|Germany}} [[an Ghearmáin]] | [https://www.nkcs.bund.de/de Nationale Koordinierungszentrum für Cybersicherheit] (NKCS)] |- | {{Flag|Greece}} [[an Ghréig]] | [https://cyber.gov.gr/en/ Ελληνικό Οικοσύστημα Κυβερνοασφάλειας] |- | {{Flag|Iceland}} [[an Íoslainn]] | [https://www.government.is/topics/telecommunications/ncc-is/ Eyvör] (NCC-IS) |- | {{Flag|Ireland}} [[Éire]] | [https://www.ncsc.gov.ie/ Lárionad Náisiúnta Chibearshlándála] (NCSC / LNC) |- | {{Flag|Italy}} [[an Iodáil]] | [https://www.acn.gov.it/portale/home Agenzia per la Cybersicurezza Nazionale] (ACN) |- | {{Flag|Latvia}} [[an Laitvia]] | [https://www.cyber.gov.lv/lv Nacionālais kiberdrošības centrs] |- | {{Flag|Lithuania}} [[an Liotuáin]] | ''[https://kam.lt/en/national-coordination-center/ National Coordination Center]'' (NCC) |- | {{Flag|Luxembourg}} [[Lucsamburg]] | ''[https://lhc.lu/ Luxembourg House of Cybersecurity] |- | {{Flag|Malta}} [[Málta]] | ''[https://www.mita.gov.mt/ Malta Information Technology Agency] |- | {{Flag|Netherlands}} [[an Ísiltír]] | [https://www.ncsc.nl/ Het Nationaal Cyber Security Centrum] (NCSC) |- | {{Flag|Norway}} [[an Iorua]] | [https://ncc-no.no/ Nasjonale Cybersikkerhet Koordineringssenter] (NCC-NO) |- | {{Flag|Poland}} [[an Pholainn]] | [https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga Lárionad Comhordúcháin Cibearshlándála], aonad de chuid Seansailéireacht an Phríomh-Aire |- | {{Flag|Romania}} [[an Rómáin]] | [https://ncc.gov.ro/1/centrul-national-de-coordonare/ Centrul Național de Coordonare] |- | {{Flag|Slovakia}} [[an tSlóvaic]] | [https://cybercompetence.sk/ Cyber Security Competence and Certification Center] (KCCKB) |- | {{Flag|Slovenia}} [[an tSlóivéin]] | [https://www.uiv.gov.si/ncc Urad Vlade Republike Slovenije za informacijsko varnost] (URSIV) |- | {{Flag|Spain}} [[an Spáinn]] | [https://www.incibe.es/ Instituto Nacional de Ciberseguridad de España] (INCIBE) |- | {{Flag|Sweden}} [[an tSualainn]] | [https://www.msb.se/ Myndigheten för civilt försvar] |} == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3574089/ga | teideal = Téarma: an Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=CELEX:32021R0887>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32021R0887 | teideal = Rialachán (AE) 2021/887 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2021 lena mbunaítear an Lárionad Eorpach um Inniúlachtaí Tionsclaíochta Cibearshlándála, Teicneolaíochta Cibearshlándála agus Taighde Cibearshlándála agus Líonra na Lárionad Náisiúnta Comhordúcháin | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 26-07-2026}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest, Romania, will host European Cybersecurity Competence Center | url=https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = Emerging Europe | teanga = en-US | archive-date=2021-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210820145743/https://emerging-europe.com/news/bucharest-to-host-eu-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=euractiv2020>{{lua idirlín | sloinne = Lungu | ainm = Adrian | dáta = 2020-12-10 | teideal = Bucharest to host EU's new cybersecurity centre | url=https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | dátarochtana = 2021-08-20 | work = [[Euractiv]] | teanga = en-GB | archive-date=2021-07-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210728194947/https://www.euractiv.com/section/cybersecurity/news/bucharest-to-host-eus-new-cybersecurity-centre/ | url-status=live}}</ref> <ref name=cscc2021>{{lua idirlín | teideal = Cybersecurity Competence Centre {{!}} Shaping Europe's digital future | url = https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | dátarochtana = 2021-08-20 | foilsitheoir = [[an Coimisiún Eorpach]] | teanga = en | archive-date=2021-08-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210827231853/https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cybersecurity-competence-centre | url-status=live}}</ref> <ref name=csc>{{lua idirlín | teideal = Lárionad agus Líonra Eorpach um Inniúlachtaí Cibearshlándála | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/index_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> <ref name=csc_maidir>{{lua idirlín | teideal = Maidir linne - Eagraíocht | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/about-us_en?prefLang=ga&etrans=ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> <ref name=nccs>{{lua idirlín | teideal = European Cybersecurity Competence Centre and Network | url = https://cybersecurity-centre.europa.eu/nccs_ga | foilsitheoir = an Coimisiún Eorpach | dátarochtana = 2026-07-27}}</ref> }} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] {{Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} caiptfzh0m7mg61556b3kd7oo4iot77 Alcedo hercules 0 127201 1321836 2026-07-27T16:36:39Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1314216654|Blyth's kingfisher]]" 1321836 wikitext text/x-wiki Is é an cruidín Earcail (Alcedo hercules) an cruidín is mó sa ghéineas ''[[Alcedo]]'' . Bíonn an cruidín seo idir 22 agus 23 cm ar fad; bíonn dath ruadhonn ar a chuid íochtarach agus paiste gorm-dhubh ar a bhrollach, agus bíonn dath gorm cóbaltach nó spéirghorm geal ar a chuid uachtarach, le leid chorcra air. Tá dath dúghlas dorchah ar na sciatháin, le spotaí gorma agus rinn ar chuid de na cleití.. Tá gob an fhireannaigh go hiomlán dubh, ach tá mandabal íochtarach dorcha dearg ar an mbaineannach. Déantar idirdhealú idir an speiceas seo agus an ''Alcedo meninting'' agus [[Murlach mara|an]] ''Alcedo atthis'' trína mhéid níos mó, a ghoib dorcha dhuibh, agus a chuid lór dorcha. osasnfbig0b1s8jdlur00kami4c0ou3 1321840 1321836 2026-07-27T16:49:16Z Ériugena 188 1321840 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is é an '''Cruidín Earcail''' ('''''Alcedo hercules''''') an cruidín is mó sa ghéineas ''[[Alcedo]]'' . Bíonn an cruidín seo idir 22 agus 23 cm ar fad; bíonn dath ruadhonn ar a chuid íochtarach agus paiste gorm-dhubh ar a bhrollach, agus bíonn dath gorm cóbaltach nó spéirghorm geal ar a chuid uachtarach, le leid chorcra air. Tá dath dúghlas dorchah ar na sciatháin, le spotaí gorma agus rinn ar chuid de na cleití.. Tá gob an fhireannaigh go hiomlán dubh, ach tá mandabal íochtarach dorcha dearg ar an mbaineannach. Déantar idirdhealú idir an speiceas seo agus ''Alcedo meninting'' agus [[Murlach mara|''Alcedo atthis'']] trína mhéid níos mó, a ghoib dhorcha dhuibh, agus a chuid lór dorcha. ==Tagairtí== [[Catagóir:Alcedo | ''Alcedo hercules'']] [[Catagóir:Éin Hainan]] [[Catagóir:Éin Oirthuaisceart na hIndia]] [[Catagóir:Éin Oirdheisceart na hÁise]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu i 1917| ''Alcedo hercules'']] p0wq542ku5o8z997ajejdprk9fiwefx Falscaithe sa bhFrainc, 2026 0 127202 1321854 2026-07-27T23:26:31Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Tá brothall agus tonn eile teasa os cionn 40C geallta agus ionaid tearmainn sa bhFrainc agus sa Spáinn ag gabháil thar maoil mar atá sé le daoine áitiúla agus turasóirí atá ar a dteitheadh ón oll-loscadh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Loscadh gan staonadh sa bhFrainc agus brothall nua geallta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0727/1585269-loscadh-gan-staonadh-sa-bhfrainc-agus-brothall-nua-geallta/|date=2026-07-27|la...' 1321854 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Tá brothall agus tonn eile teasa os cionn 40C geallta agus ionaid tearmainn sa bhFrainc agus sa Spáinn ag gabháil thar maoil mar atá sé le daoine áitiúla agus turasóirí atá ar a dteitheadh ón oll-loscadh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Loscadh gan staonadh sa bhFrainc agus brothall nua geallta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0727/1585269-loscadh-gan-staonadh-sa-bhfrainc-agus-brothall-nua-geallta/|date=2026-07-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Imeachtaí == Loscadh 115,000 heicteár in 2026 ''(''66,000 heicteár in 2022). Ghabh na mílte lucht dóiteáin agus na scórtha soithíoch speisialta aeir i ndréim leis na lasracha agus leis an deatach nimhiúil. Chuir an chorraíl aeráide go mór leis an tubaiste a deir lucht eolaíochta, agus an t-[[Athrú aeráide|athrú ar an aeráid]] de bharr ghníomhartha an duine ag cur le méid agus le minicíocht na dtinte. Bhí na falscaithe chomh dona in áiteanna go raibh na tinte ag cothú mionchórais aimsire dá gcuid féin. Bhí 'piora-cumalainimbeas' cruthaithe ag na tinte sa bhFrainc - néal ollmhór spreagthaí ag an lasadh a bhí ag cothú a cuaifeach féin chomh maith le tintreach a bhí ag cruthú tinte nua. Ní fhaca a leithéid riamh cheana sa tír. Níor fhacthas luas chomh tréan faoin lasadh riamh sna coillte in iardheisceart na Fraince, in aice le réigiún fíona Bordeaux (agus i gceartlár na Spáinne, ar chiumhais na príomhcathrach Madrid). I gcroílár shéasúr na turasóireachta theith breis is 325,000 daoine ón réabadh a bhí déanta ag loscadh sléibhe agus foraoise i réigiúin nach bhfaca braon báistí le dhá mhí. == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Falscaithe]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Bordeaux]] [[Catagóir:Stair na Fraince]] gzpckbrhk7qmf3316q9dmxplc384i87 1321860 1321854 2026-07-27T23:39:12Z TGcoa 21229 1321860 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Loscadh 115,000 heicteár sa Landes de [[Gascogne]] i mí Iúil 2026 . Ghabh na mílte lucht dóiteáin agus na scórtha soithíoch speisialta aeir i ndréim leis na lasracha agus leis an deatach nimhiúil.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Loscadh gan staonadh sa bhFrainc agus brothall nua geallta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0727/1585269-loscadh-gan-staonadh-sa-bhfrainc-agus-brothall-nua-geallta/|date=2026-07-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>I mBéarla, ''2026 France wildfires''</ref> == Cúlra == Tharla tubaistí eile sa [[Gascogne|Gascogne.]] Loscadh 66,000 heicteár in 2022, ach in 1949, maraíodh 89 i lá amháin (20 Lúnasa 1949), agus cailleadh 130,000 heicteár. Bhuail tonnta teasa os cionn 40C an réigiún i mí na Bealtaine agus tháinig an brothall ar ais i mi an Mheithimh agus mí Iúil. Chuir an chorraíl aeráide in 2026 go mór leis an tubaiste a deir lucht eolaíochta, agus an t-[[Athrú aeráide|athrú ar an aeráid]] de bharr ghníomhartha an duine ag cur le méid agus le minicíocht na dtinte.<ref name=":0" /> == Imeachtaí == Bhí na falscaithe chomh dona in áiteanna go raibh na tinte ag cothú mionchórais aimsire dá gcuid féin. Bhí 'piora-cumalainimbeas' cruthaithe ag na tinte sa bhFrainc - néal ollmhór spreagthaí ag an lasadh a bhí ag cothú a cuaifeach féin chomh maith le tintreach a bhí ag cruthú tinte nua. Ní fhaca a leithéid riamh cheana sa tír. Níor fhacthas luas chomh tréan faoin lasadh riamh sna coillte in iardheisceart na Fraince, in aice le réigiún fíona Bordeaux (agus i gceartlár na Spáinne, ar chiumhais na príomhcathrach Madrid). I gcroílár shéasúr na turasóireachta theith breis is 325,000 daoine ón réabadh a bhí déanta ag loscadh sléibhe agus foraoise i réigiúin nach bhfaca braon báistí le dhá mhí. Chuaigh na hionaid tearmainn sa bhFrainc agus sa Spáinn thar maoil nuair a theith na daoine áitiúla agus na turasóirí araon ón oll-loscadh.<ref name=":0" /> == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Falscaithe]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Bordeaux]] [[Catagóir:Stair na Fraince]] tdrwbdx97057c12ebcdjhodi3jhygns Cogg.ie 0 127203 1321855 2026-07-27T23:26:50Z Taghdtaighde 60452 Ag athdhíriú go [[An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta & Gaelscolaíochta]] 1321855 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta & Gaelscolaíochta]] s0its7kv7otrytpmcdpsncr6qfbkf15 Dàna 0 127204 1321857 2026-07-27T23:33:30Z Taghdtaighde 60452 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1315173903|Dàna]]" 1321857 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Infobox newspaper/styles.css"></templatestyles>{{WD Bosca Sonraí Nuachtán||image=|format=Digital}}Iris neamhspleách ar líne ab ea '''Dàna''', a chiallaíonn 'dána' i n[[Gaeilge na hAlban]], a scríobhadh go hiomlán i nGaeilge na hAlban, agus a bunaíodh sa bhliain 2014. Foireann oibrithe deonacha a bhí ina bhun. Ghlacadh sé le haighneachtaí alt tríd an ríomhphost, agus a bhí sé ag foilsiú altanna go dtí 2020. == Rún == Rinne an iris cur síos ar a cuspóir mar seo a leanas: * ''cha robh iris Ghàidhlig sam bith ann, mar sin bha sinn airson a bhith a' lìonadh beàrn le rudeigin snasail 's spòrsail'' ní raibh iris Ghaeilge ar bith ann, mar sin bhíomar ar son a bheith a' líonadh bearna le rud éigin snasta 's spraíúil' * ''bha sinn airson a' Ghàidhlig àbhaisteachadh, gu h-àraidh air-loidhne'' 'bhíomar ar son a' Ghaeilge a normalú, go háirithe ar líne' * ''bha sinn airson cothroman cleachdaidh a chruthachadh a thaobh na Gàidhlig san fharsaingeachd'' 'bhíomar ar son deiseanna cleachtaidh a chruthú ó thaobh na Gaeilge de i gcoitinne' * ''bha sinn airson leughadh agus sgrìobhadh na Gàidhlig a bhrosnachadh gu sònraichte'' ‘bhíomar ar son léamh agus scríobh na Gaeilge a spreagadh go sonrach’ == Stair == Thosaigh Dàna ag foilsiú altanna sa bhliain 2013 tar éis gur tháinig scéala go mbeadh deireadh ag teacht le ''[[Cothrom (iris)|Cothrom]]'', iris Ghaeilge na hAlban Clì do fhoghlaimeoirí (chuaigh sé le dáileadh digiteach tar éis sin). Ba é Dàna an chéad ríomhiris i nGaeilge na hAlban.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/26513746|language=gd|work=Naidheachdan A' BHBC}}</ref> Agus é feasach ar an suaitheadh a tharla de dheasca dhúnadh tobann tréimhseachán [[Gaeilge na hAlban|Gàidhlig na hAlban]] a d'imigh roimhe, lena n-áirítear ''Cothrom'' agus na hirise liteartha ''[[Gairm]]'' agus ''[[Gath (iris)|Gath]]'' mar gheall ar scor deontas, thograigh Dàna fanacht neamhspleách ar chinntí maoinithe seachtracha. Mar thoradh air sin, is oibrithe deonacha iad na heagarthóirí agus na scríbhneoirí go léir.<ref>{{Cite web-en|url=http://danamag.org/mur-deidhinn/|title=Mar dhèidhinn|work=danamag.org|access-date=27 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205150810/http://danamag.org/mur-deidhinn/|archive-date=5 February 2015}}</ref> == Ábhar == D'fhoilsíodh sé réimse leathan alt go digiteach, lena n-áirítear cúrsaí nuachta, polaitíochta, teicneolaíochta, Gaeilge, ginearálta, litríochta agus ábhair nach iad.<ref>{{Cite web-en|url=http://danamag.org/|title=dhachaigh|work=danamag.org|access-date=16 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313170436/http://danamag.org/|archive-date=13 March 2014}}</ref> Sheachain an iris úsáid an Bhéarla gach uair ab fhéidir, agus tharraing sé aird ar an líon mór Béarla ar na meáin Ghaeilge mar dhea, go háirithe BBC Alba, agus ar na hiarrachtaí a chuaigh thar fóir dar leo chun na meáin chéanna intuigthe ag Béarlóirí ar aimhleas chainteoirí Ghaeilge na hAlban.<ref>{{Cite web-en|url=http://danamag.org/dubhlan-shanjeev-bbc-alba/|title=Dubhlan Shanjeev BBC Alba|author=Rhona NicDhùghaill|work=Dàna Magazine|access-date=27 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20151022121411/http://danamag.org/dubhlan-shanjeev-bbc-alba/|archive-date=22 October 2015}}</ref> == Féach freisin == * Liosta nuachtán in Albain == Tagairtí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://web.archive.org/web/20230210011728/http://danamag.org/&#x20;archive cartlann] danamag.org {{Scottish newspapers}} [[Catagóir:Nuachtáin le hábhar i nGaeilge na hAlban]] dgel7khy30m574hczwg5lsdf2zc6fxw 1321861 1321857 2026-07-28T00:09:25Z Taghdtaighde 60452 1321861 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |format=ar líne |idioma=[[Gaeilge na hAlban]] }} Iris neamhspleách ar líne ab ea '''''Dàna''''' <small>(ga: "dána"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=dàna|author=[[Kevin P. Scannell]]|date=2016|journal=[[Foclóir Gàidhlig–Gaeilge Uí Scanaill|Foclóir Gàidhlig–Gaeilge]]|url=https://kevinscannell.com/files/gd2ga.pdf}}</ref>)</small> a bhí go hiomlán i n[[Gaeilge na hAlban]]. Foireann oibrithe deonacha a bhí ina bhun. Ghlacadh sé le haighneachtaí alt tríd an ríomhphost. Bunaíodh sa bhliain 2014 agus a bhí sé ag foilsiú altanna go dtí 2020. == Rún == Rinne an iris cur síos ar a cuspóir mar seo a leanas: * ''cha robh iris Ghàidhlig sam bith ann, mar sin bha sinn airson a bhith a' lìonadh beàrn le rudeigin snasail 's spòrsail''{{Break}}"ní raibh iris Ghaeilge ar bith ann, mar sin bhíomar ar son a bheith a' líonadh bearna le rud éigin snasta 's spraíúil" * ''bha sinn airson a' Ghàidhlig àbhaisteachadh, gu h-àraidh air-loidhne''{{Break}}"bhíomar ar son a' Ghaeilge a normalú, go háirithe ar líne" * ''bha sinn airson cothroman cleachdaidh a chruthachadh a thaobh na Gàidhlig san fharsaingeachd''{{Break}}"bhíomar ar son deiseanna cleachtaidh a chruthú ó thaobh na Gaeilge de i gcoitinne" * ''bha sinn airson leughadh agus sgrìobhadh na Gàidhlig a bhrosnachadh gu sònraichte''{{Break}}"bhíomar ar son léamh agus scríobh na Gaeilge a spreagadh go sonrach" == Stair == Thosaigh ''Dàna'' ag foilsiú altanna sa bhliain 2013 tar éis gur tháinig scéala go mbeadh deireadh ag teacht le ''[[Cothrom (iris)|Cothrom]]'', iris Ghaeilge na hAlban [[Clì]] do fhoghlaimeoirí (chuaigh sé le dáileadh digiteach tar éis sin). Ba é ''Dàna'' an chéad ríomhiris i nGaeilge na hAlban.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/26513746|language=Gaeilge na hAlban|work=[[Naidheachdan a' BhBC]]|teideal=Iris ùr Ghàidhlig ri fhaotainn air-loidhne|dáta=10 Márta 2014}}</ref> Agus é feasach ar an suaitheadh a tharla de dheasca dhúnadh tobann tréimhseachán [[Gaeilge na hAlban|Gàidhlig na hAlban]] a d'imigh roimhe, lena n-áirítear ''Cothrom'' agus na hirise liteartha ''[[Gairm]]'' agus ''[[Gath (iris)|Gath]]'' mar gheall ar scor deontas, thograigh Dàna fanacht neamhspleách ar chinntí maoinithe seachtracha. Mar thoradh air sin, is oibrithe deonacha iad na heagarthóirí agus na scríbhneoirí go léir.<ref>{{Cite web-en|url=http://danamag.org/mur-deidhinn/|title=Mar dhèidhinn|work=danamag.org|access-date=27 Eanáir 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205150810/http://danamag.org/mur-deidhinn/|archive-date=5 Feabhra 2015}}</ref> == Ábhar == D'fhoilsíodh sé réimse leathan alt go digiteach, lena n-áirítear cúrsaí nuachta, polaitíochta, teicneolaíochta, Gaeilge, ginearálta, litríochta agus ábhair nach iad.<ref>{{Cite web-en|url=http://danamag.org/|title=dhachaigh|work=danamag.org|access-date=16 Eanáir 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313170436/http://danamag.org/|archive-date=13 Márta 2014}}</ref> Sheachain an iris úsáid an Bhéarla gach uair ab fhéidir, agus tharraing sé aird ar an líon mór Béarla a bhí ar na meáin Ghaeilge mar dhea, go háirithe [[BBC Alba]], agus ar na hiarrachtaí a chuaigh thar fóir dar leo chun na meáin chéanna intuigthe ag Béarlóirí ar aimhleas chainteoirí Ghaeilge na hAlban.<ref>{{Cite web-en|url=http://danamag.org/dubhlan-shanjeev-bbc-alba/|title=Dubhlan Shanjeev BBC Alba|author=Rhona NicDhùghaill|work=Dàna|access-date=27 Eanáir 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20151022121411/http://danamag.org/dubhlan-shanjeev-bbc-alba/|archive-date=22 Deireadh Fómhair 2015}}</ref> == Féach freisin == * ''[[Cothrom (iris)|Cothrom]]'' (ar scor) * [[Naidheachdan a' BhBC]] * ''[[STEALL]]'' * ''[[Buaidh]]'' * ''[[NÓS]]'' * ''[[Y Selar]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://web.archive.org/web/20230210011728/http://danamag.org/ cartlann] danamag.org [[Catagóir:Nuachtáin le hábhar i nGaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2014]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] 2iwt66yvgl5p5y99q3dgow7bnlfay5b 1321862 1321861 2026-07-28T00:11:33Z Taghdtaighde 60452 1321862 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |format=ar líne |idioma=[[Gaeilge na hAlban]] }} Iris neamhspleách ar líne ab ea '''''Dàna''''' <small>(ga: "dána"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=dàna|author=[[Kevin P. Scannell]]|date=2016|journal=[[Foclóir Gàidhlig–Gaeilge Uí Scanaill|Foclóir Gàidhlig–Gaeilge]]|url=https://kevinscannell.com/files/gd2ga.pdf}}</ref>)</small> a bhí go hiomlán i n[[Gaeilge na hAlban]]. Foireann oibrithe deonacha a bhí ina bhun. Ghlacadh sé le haighneachtaí alt tríd an ríomhphost. Bunaíodh sa bhliain 2014 agus a bhí sé ag foilsiú altanna go dtí 2020. == Rún == Rinne an iris cur síos ar a cuspóir mar seo a leanas: * ''cha robh iris Ghàidhlig sam bith ann, mar sin bha sinn airson a bhith a' lìonadh beàrn le rudeigin snasail 's spòrsail''{{Break}}"ní raibh iris Ghaeilge ar bith ann, mar sin bhíomar ar son a bheith a' líonadh bearna le rud éigin snasta 's spraíúil" * ''bha sinn airson a' Ghàidhlig àbhaisteachadh, gu h-àraidh air-loidhne''{{Break}}"bhíomar ar son a' Ghaeilge a normalú, go háirithe ar líne" * ''bha sinn airson cothroman cleachdaidh a chruthachadh a thaobh na Gàidhlig san fharsaingeachd''{{Break}}"bhíomar ar son deiseanna cleachtaidh a chruthú ó thaobh na Gaeilge de i gcoitinne" * ''bha sinn airson leughadh agus sgrìobhadh na Gàidhlig a bhrosnachadh gu sònraichte''{{Break}}"bhíomar ar son léamh agus scríobh na Gaeilge a spreagadh go sonrach" == Stair == Thosaigh ''Dàna'' ag foilsiú altanna sa bhliain 2013 tar éis gur tháinig scéala go mbeadh deireadh ag teacht le ''[[Cothrom (iris)|Cothrom]]'', iris Ghaeilge na hAlban [[Clì]] do fhoghlaimeoirí (chuaigh sé le dáileadh digiteach tar éis sin). Ba é ''Dàna'' an chéad ríomhiris i nGaeilge na hAlban.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/26513746|language=Gaeilge na hAlban|work=[[Naidheachdan a' BhBC]]|teideal=Iris ùr Ghàidhlig ri fhaotainn air-loidhne|dáta=10 Márta 2014}}</ref> Agus é feasach ar an suaitheadh a tharla de dheasca dhúnadh tobann tréimhseachán [[Gaeilge na hAlban|Gàidhlig na hAlban]] a d'imigh roimhe, lena n-áirítear ''Cothrom'' agus na hirise liteartha ''[[Gairm]]'' agus ''[[Gath (iris)|Gath]]'' mar gheall ar scor deontas, thograigh Dàna fanacht neamhspleách ar chinntí maoinithe seachtracha. Mar thoradh air sin, is oibrithe deonacha iad na heagarthóirí agus na scríbhneoirí go léir.<ref>{{Cite web-en|url=http://danamag.org/mur-deidhinn/|title=Mar dhèidhinn|work=danamag.org|access-date=27 Eanáir 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205150810/http://danamag.org/mur-deidhinn/|archive-date=5 Feabhra 2015}}</ref> == Ábhar == D'fhoilsíodh sé réimse leathan alt go digiteach, lena n-áirítear cúrsaí nuachta, polaitíochta, teicneolaíochta, Gaeilge, ginearálta, litríochta agus ábhair nach iad.<ref>{{Cite web-en|url=http://danamag.org/|title=dhachaigh|work=danamag.org|access-date=16 Eanáir 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313170436/http://danamag.org/|archive-date=13 Márta 2014}}</ref> Sheachain an iris úsáid an Bhéarla gach uair ab fhéidir, agus tharraing sé aird ar an líon mór Béarla a bhí ar na meáin Ghaeilge mar dhea, go háirithe [[BBC Alba]], agus ar na hiarrachtaí a chuaigh thar fóir dar leo chun na meáin chéanna intuigthe ag Béarlóirí ar aimhleas chainteoirí Ghaeilge na hAlban.<ref>{{Cite web-en|url=http://danamag.org/dubhlan-shanjeev-bbc-alba/|title=Dubhlan Shanjeev BBC Alba|author=Rhona NicDhùghaill|work=Dàna|access-date=27 Eanáir 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20151022121411/http://danamag.org/dubhlan-shanjeev-bbc-alba/|archive-date=22 Deireadh Fómhair 2015}}</ref> == Féach freisin == * ''[[Cothrom (iris)|Cothrom]]'' (ar scor) * [[Naidheachdan a' BhBC]] * ''[[STEALL]]'' * ''[[Buaidh]]'' * ''[[NÓS]]'' * ''[[Y Selar]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://web.archive.org/web/20230210011728/http://danamag.org/ cartlann] danamag.org [[Catagóir:Láithreáin gréasáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Láithreáin gréasáin]] [[Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Irisí ceoil]] [[Catagóir:Irisí Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2014]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]] jbg1skjbkpg1obq3ln3uo4jh23mha6v Naidheachdan a' BhBC 0 127205 1321859 2026-07-27T23:38:33Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is trí '''[[Naidheachdan a' BhBC]]''' <small>(ga: "Nuaíocht an BhBC")</small> a fhoilsíonn an [[BBC]] fiosrú agus gearrchuntais nuaíochta i n[[Gaeilge na hAlban]]. ==Nascanna amach== * [https://www.bbc.com/naidheachdan bbc.com/naidheachdan] ==Féach freisin== * [[BBC Alba]] * [[BBC Gaeilge]] * [[BBC Radio Cymru]] * [[Nuacht RTÉ]] * [[Tuairisc.ie]] ==Tagairtí== {{Reflist}} [[Catagóir:BBC]] Catagóir:Láithreáin gré...' 1321859 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is trí '''[[Naidheachdan a' BhBC]]''' <small>(ga: "Nuaíocht an BhBC")</small> a fhoilsíonn an [[BBC]] fiosrú agus gearrchuntais nuaíochta i n[[Gaeilge na hAlban]]. ==Nascanna amach== * [https://www.bbc.com/naidheachdan bbc.com/naidheachdan] ==Féach freisin== * [[BBC Alba]] * [[BBC Gaeilge]] * [[BBC Radio Cymru]] * [[Nuacht RTÉ]] * [[Tuairisc.ie]] ==Tagairtí== {{Reflist}} [[Catagóir:BBC]] [[Catagóir:Láithreáin gréasáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Láithreáin gréasáin]] [[Catagóir:Suímh ghréasáin]] [[Catagóir:Nuachtáin Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Albain]] <!--[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain ????]] [[Catagóir:Bunaithe sna ????í]]--> {{Síol-gd}} j0hs5o6vzt4p5gofc2dcte11wz4j2ax 1321865 1321859 2026-07-28T00:16:56Z Taghdtaighde 60452 1321865 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is trí '''[[Naidheachdan a' BhBC]]''' <small>(ga: "Nuaíocht an BhBC")</small> a fhoilsíonn an [[BBC]] fiosrú agus gearrchuntais nuaíochta i n[[Gaeilge na hAlban]]. ==Nascanna amach== * [https://www.bbc.com/naidheachdan bbc.com/naidheachdan] ==Féach freisin== * [[BBC Alba]] * ''[[Buaidh]]'' * ''[[STEALL]]'' * ''[[Dàna]]'' (ar scor) * [[BBC Gaeilge]] * [[BBC Radio Cymru]] * [[Nuacht RTÉ]] * [[Tuairisc.ie]] ==Tagairtí== {{Reflist}} [[Catagóir:BBC]] [[Catagóir:Láithreáin gréasáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Láithreáin gréasáin]] [[Catagóir:Nuachtáin Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta]] [[Catagóir:Tréimhseacháin Albanacha]] [[Catagóir:Albain]] <!--[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain ????]] [[Catagóir:Bunaithe sna ????í]]--> {{Síol-gd}} jqvjv1raevuz8qzo9xtizmc0s6nbi42 Danamag.org 0 127206 1321864 2026-07-28T00:15:30Z Taghdtaighde 60452 Ag athdhíriú go [[Dàna]] 1321864 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Dàna]] np71hgeulb11k7ymhr9b1ccqrssjsoc Comhaontú Glas don Eoraip 0 127207 1321877 2026-07-28T07:45:36Z Marcas.oduinn 33120 I dtosach, sheol chuig an dlí. 1321877 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Dlí Athchóirithe Nádúir an Aontais Eorpaigh]] cxd4vawsyvzvbmni85b452hso6vr5bu Teimpléad:WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tréimhse 10 127208 1321880 2026-07-28T09:42:57Z An Sionnach Rua 29036 Created by translating the page "[[:ca:Special:Redirect/revision/37062628|Plantilla:Infotaula ésser viu/Períodes]]" 1321880 wikitext text/x-wiki Cód le teacht 5t0mmlyjorze6qlaonhgjcytkdqsoxk 1321881 1321880 2026-07-28T09:43:52Z An Sionnach Rua 29036 1321881 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[Holocè]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[Holocè]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[Holocè]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[Plistocè mitjà]]<!-- CHIBANIÀ --> | Q567911 = [[Plistocè inferior]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Plistocè inferior]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Pliocè superior]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Pliocè inferior]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Miocè superior]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Miocè superior]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Miocè mitjà]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Miocè mitjà]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Miocè inferior]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Miocè inferior]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Oligocè superior]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Oligocè inferior]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Eocè superior]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Eocè mitjà]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Eocè mitjà]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Eocè inferior]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Paleocè superior]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Paleocè mitjà]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Paleocè inferior]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Cretaci superior]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Cretaci superior]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Cretaci superior]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cretaci superior]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Cretaci superior]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Cretaci superior]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Cretaci inferior]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Cretaci inferior]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Cretaci inferior]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Cretaci inferior]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Cretaci inferior]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Cretaci inferior]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Juràssic superior]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Juràssic superior]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Juràssic superior]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Juràssic mitjà]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Juràssic mitjà]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Juràssic mitjà]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Juràssic mitjà]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Juràssic inferior]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Juràssic inferior]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Juràssic inferior]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Juràssic inferior]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Triàsic superior]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Triàsic superior]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Triàsic superior]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Triàsic mitjà]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Triàsic mitjà]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Triàsic inferior]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Triàsic inferior]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Permià superior]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Permià superior]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Permià superior]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Permià mitjà]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Permià mitjà]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Permià mitjà]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Permià mitjà]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Permià inferior]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Permià inferior]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Permià inferior]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Permià inferior]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Permià inferior]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Carbonífer superior]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Carbonífer superior]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Carbonífer superior]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Carbonífer superior]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Carbonífer superior]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Carbonífer inferior]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Carbonífer inferior]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Carbonífer inferior]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Carbonífer inferior]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Devonià superior]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Devonià superior]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Devonià mitjà]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Devonià mitjà]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Devonià inferior]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Devonià inferior]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Devonià inferior]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Ordovicià superior]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Ordovicià superior]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Ordovicià superior]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Ordovicià mitjà]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Ordovicià mitjà]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Ordovicià inferior]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Ordovicià inferior]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = [[{{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }}]] }} rtgl0jsf530z0cssv2aof1zltejug3b 1321882 1321881 2026-07-28T09:44:17Z An Sionnach Rua 29036 1321882 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[Holocè]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[Holocè]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[Holocè]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[Plistocè mitjà]]<!-- CHIBANIÀ --> | Q567911 = [[Plistocè inferior]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Plistocè inferior]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Pliocè superior]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Pliocè inferior]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Miocè superior]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Miocè superior]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Miocè mitjà]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Miocè mitjà]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Miocè inferior]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Miocè inferior]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Oligocè superior]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Oligocè inferior]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Eocè superior]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Eocè mitjà]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Eocè mitjà]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Eocè inferior]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Paleocè superior]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Paleocè mitjà]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Paleocè inferior]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Cretaci superior]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Cretaci superior]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Cretaci superior]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cretaci superior]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Cretaci superior]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Cretaci superior]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Cretaci inferior]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Cretaci inferior]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Cretaci inferior]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Cretaci inferior]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Cretaci inferior]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Cretaci inferior]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Juràssic superior]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Juràssic superior]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Juràssic superior]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Juràssic mitjà]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Juràssic mitjà]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Juràssic mitjà]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Juràssic mitjà]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Juràssic inferior]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Juràssic inferior]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Juràssic inferior]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Juràssic inferior]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Triàsic superior]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Triàsic superior]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Triàsic superior]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Triàsic mitjà]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Triàsic mitjà]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Triàsic inferior]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Triàsic inferior]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Permià superior]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Permià superior]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Permià superior]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Permià mitjà]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Permià mitjà]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Permià mitjà]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Permià mitjà]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Permià inferior]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Permià inferior]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Permià inferior]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Permià inferior]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Permià inferior]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Carbonífer superior]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Carbonífer superior]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Carbonífer superior]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Carbonífer superior]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Carbonífer superior]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Carbonífer inferior]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Carbonífer inferior]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Carbonífer inferior]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Carbonífer inferior]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Devonià superior]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Devonià superior]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Devonià mitjà]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Devonià mitjà]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Devonià inferior]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Devonià inferior]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Devonià inferior]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Ordovicià superior]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Ordovicià superior]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Ordovicià superior]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Ordovicià mitjà]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Ordovicià mitjà]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Ordovicià inferior]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Ordovicià inferior]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = [[{{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }}]] }} --><noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> 8p0zvm15mc5676e207pryfxsd1lqqcg 1321885 1321882 2026-07-28T10:12:55Z An Sionnach Rua 29036 Tréimhsí geografacha ceartaithe(bhain mé úsáid as na hainmneacha a luaitear ar Amscala Geografach) 1321885 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[Plistocè mitjà]]<!-- CHIBANIÀ --> | Q567911 = [[Calábrach]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Géalasach]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Piaicéansach]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Zancileanach]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Messineach]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Tortónach]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Serravallach]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Langhach]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Burdigalach]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Acatánach]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Seatach]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Rúpalach]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Priabónach]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Bartanach]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Lúitéiteach]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Ípriseach]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Tanatach]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Selandach]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Danaiach]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Máistríteach]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Campánach]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Santónach]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cóiniacach]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Turónach]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Ceineamánach]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Albach]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Aipteach]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Bairéimeach]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Ótraíveach]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Valangaineach]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Beiriasach]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Tiotónach]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Cimiritseach]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Ocsfordach]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Calaitheach]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Batanach]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Baiseocach]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Álanach]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Tórcach]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Plíonsbachach]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Sineamúrach]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Heatangach]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Raetach]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Nórach]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Carnach]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Ladanach]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Ainisiach]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Olanacach]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Ionduach]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Lopingiach]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Changhsingiach]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Wuchiapingiach]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Guadalupien]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Capitaniach]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Wordiach]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Ródach]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Cisuraliach]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Cungúrach]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Artainsceach]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Sacmárach]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Asseliach]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Pennsylvanien]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Gasaileach]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Kasimovach]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Moscóvach]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Baiscireach]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Mississippien]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Serpukhovach]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Viséach]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Túrnaeiseach]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Faiméanach]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Frasnach]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Givéatach]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Eighfealach]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Eimseach]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Prágach]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Lochkovach]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Hirnantach]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Katach]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Sandbach]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Darriwiliach]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Dapingeach]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Floien]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Tremadocien]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = [[{{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }}]] }} --><noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> ep2naaf16vtc953kukjc7el9wlizbid 1321886 1321885 2026-07-28T10:13:27Z An Sionnach Rua 29036 1321886 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[An Sealad Pléisticéineach]]<!-- CHIBANIÀ --> | Q567911 = [[Calábrach]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Géalasach]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Piaicéansach]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Zancileanach]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Messineach]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Tortónach]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Serravallach]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Langhach]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Burdigalach]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Acatánach]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Seatach]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Rúpalach]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Priabónach]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Bartanach]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Lúitéiteach]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Ípriseach]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Tanatach]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Selandach]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Danaiach]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Máistríteach]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Campánach]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Santónach]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cóiniacach]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Turónach]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Ceineamánach]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Albach]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Aipteach]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Bairéimeach]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Ótraíveach]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Valangaineach]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Beiriasach]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Tiotónach]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Cimiritseach]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Ocsfordach]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Calaitheach]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Batanach]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Baiseocach]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Álanach]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Tórcach]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Plíonsbachach]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Sineamúrach]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Heatangach]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Raetach]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Nórach]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Carnach]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Ladanach]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Ainisiach]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Olanacach]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Ionduach]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Lopingiach]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Changhsingiach]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Wuchiapingiach]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Guadalupien]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Capitaniach]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Wordiach]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Ródach]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Cisuraliach]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Cungúrach]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Artainsceach]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Sacmárach]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Asseliach]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Pennsylvanien]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Gasaileach]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Kasimovach]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Moscóvach]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Baiscireach]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Mississippien]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Serpukhovach]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Viséach]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Túrnaeiseach]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Faiméanach]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Frasnach]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Givéatach]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Eighfealach]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Eimseach]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Prágach]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Lochkovach]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Hirnantach]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Katach]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Sandbach]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Darriwiliach]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Dapingeach]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Floien]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Tremadocien]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = [[{{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }}]] }} --><noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> 0ugt84wirxnfrfo7o1issu4p5dybwkg 1321888 1321886 2026-07-28T10:33:05Z An Sionnach Rua 29036 1321888 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[An Sealad Pléisticéineach]]<!-- CHIBANIÀ --> | Q567911 = [[Calábrach]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Géalasach]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Piaicéansach]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Zancileanach]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Messineach]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Tortónach]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Serravallach]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Langhach]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Burdigalach]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Acatánach]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Seatach]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Rúpalach]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Priabónach]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Bartanach]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Lúitéiteach]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Ípriseach]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Tanatach]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Selandach]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Danaiach]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Máistríteach]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Campánach]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Santónach]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cóiniacach]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Turónach]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Ceineamánach]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Albach]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Aipteach]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Bairéimeach]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Ótraíveach]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Valangaineach]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Beiriasach]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Tiotónach]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Cimiritseach]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Ocsfordach]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Calaitheach]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Batanach]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Baiseocach]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Álanach]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Tórcach]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Plíonsbachach]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Sineamúrach]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Heatangach]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Raetach]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Nórach]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Carnach]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Ladanach]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Ainisiach]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Olanacach]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Ionduach]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Lopingiach]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Changhsingiach]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Wuchiapingiach]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Guadalupien]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Capitaniach]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Wordiach]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Ródach]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Cisuraliach]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Cungúrach]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Artainsceach]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Sacmárach]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Asseliach]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Pennsylvanien]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Gasaileach]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Kasimovach]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Moscóvach]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Baiscireach]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Mississippien]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Serpukhovach]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Viséach]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Túrnaeiseach]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Faiméanach]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Frasnach]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Givéatach]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Eighfealach]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Eimseach]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Prágach]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Lochkovach]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Hirnantach]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Katach]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Sandbach]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Darriwiliach]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Dapingeach]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Floien]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Tremadocien]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = {{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }} }} <noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> 8zfi3n0tqqr3xodrxgy9a1hr1gckcp7 1321889 1321888 2026-07-28T10:38:43Z An Sionnach Rua 29036 1321889 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[An Sealad Pléisticéineach]] | Q567911 = [[Calábrach]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Géalasach]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Piaicéansach]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Zancileanach]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Messineach]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Tortónach]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Serravallach]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Langhach]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Burdigalach]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Acatánach]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Seatach]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Rúpalach]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Priabónach]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Bartanach]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Lúitéiteach]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Ípriseach]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Tanatach]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Selandach]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Danaiach]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Máistríteach]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Campánach]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Santónach]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cóiniacach]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Turónach]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Ceineamánach]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Albach]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Aipteach]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Bairéimeach]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Ótraíveach]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Valangaineach]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Beiriasach]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Tiotónach]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Cimiritseach]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Ocsfordach]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Calaitheach]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Batanach]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Baiseocach]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Álanach]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Tórcach]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Plíonsbachach]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Sineamúrach]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Heatangach]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Raetach]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Nórach]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Carnach]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Ladanach]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Ainisiach]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Olanacach]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Ionduach]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Lopingiach]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Changhsingiach]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Wuchiapingiach]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Guadalupien]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Capitaniach]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Wordiach]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Ródach]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Cisuraliach]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Cungúrach]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Artainsceach]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Sacmárach]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Asseliach]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Pennsylvanien]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Gasaileach]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Kasimovach]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Moscóvach]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Baiscireach]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Mississippien]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Serpukhovach]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Viséach]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Túrnaeiseach]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Faiméanach]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Frasnach]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Givéatach]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Eighfealach]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Eimseach]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Prágach]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Lochkovach]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Hirnantach]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Katach]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Sandbach]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Darriwiliach]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Dapingeach]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Floien]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Tremadocien]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = {{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }} }} <noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> kkst4g7d957jbzbnv8lvmggr7zx6w9a 1321890 1321889 2026-07-28T10:39:19Z An Sionnach Rua 29036 Cealaíodh athrú [[Special:Diff/1321889|1321889]] le [[Special:Contributions/An Sionnach Rua|An Sionnach Rua]] ([[User talk:An Sionnach Rua|plé]]) 1321890 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[An Sealad Pléisticéineach]]<!-- CHIBANIÀ --> | Q567911 = [[Calábrach]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Géalasach]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Piaicéansach]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Zancileanach]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Messineach]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Tortónach]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Serravallach]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Langhach]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Burdigalach]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Acatánach]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Seatach]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Rúpalach]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Priabónach]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Bartanach]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Lúitéiteach]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Ípriseach]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Tanatach]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Selandach]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Danaiach]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Máistríteach]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Campánach]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Santónach]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cóiniacach]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Turónach]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Ceineamánach]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Albach]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Aipteach]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Bairéimeach]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Ótraíveach]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Valangaineach]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Beiriasach]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Tiotónach]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Cimiritseach]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Ocsfordach]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Calaitheach]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Batanach]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Baiseocach]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Álanach]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Tórcach]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Plíonsbachach]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Sineamúrach]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Heatangach]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Raetach]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Nórach]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Carnach]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Ladanach]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Ainisiach]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Olanacach]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Ionduach]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Lopingiach]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Changhsingiach]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Wuchiapingiach]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Guadalupien]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Capitaniach]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Wordiach]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Ródach]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Cisuraliach]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Cungúrach]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Artainsceach]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Sacmárach]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Asseliach]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Pennsylvanien]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Gasaileach]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Kasimovach]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Moscóvach]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Baiscireach]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Mississippien]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Serpukhovach]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Viséach]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Túrnaeiseach]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Faiméanach]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Frasnach]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Givéatach]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Eighfealach]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Eimseach]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Prágach]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Lochkovach]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Hirnantach]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Katach]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Sandbach]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Darriwiliach]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Dapingeach]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Floien]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Tremadocien]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = {{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }} }} <noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> 8zfi3n0tqqr3xodrxgy9a1hr1gckcp7 1321891 1321890 2026-07-28T10:41:36Z An Sionnach Rua 29036 Cealaíodh athrú [[Special:Diff/1321888|1321888]] le [[Special:Contributions/An Sionnach Rua|An Sionnach Rua]] ([[User talk:An Sionnach Rua|plé]]) 1321891 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[An Sealad Pléisticéineach]]<!-- CHIBANIÀ --> | Q567911 = [[Calábrach]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Géalasach]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Piaicéansach]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Zancileanach]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Messineach]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Tortónach]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Serravallach]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Langhach]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Burdigalach]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Acatánach]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Seatach]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Rúpalach]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Priabónach]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Bartanach]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Lúitéiteach]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Ípriseach]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Tanatach]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Selandach]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Danaiach]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Máistríteach]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Campánach]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Santónach]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cóiniacach]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Turónach]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Ceineamánach]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Albach]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Aipteach]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Bairéimeach]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Ótraíveach]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Valangaineach]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Beiriasach]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Tiotónach]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Cimiritseach]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Ocsfordach]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Calaitheach]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Batanach]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Baiseocach]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Álanach]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Tórcach]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Plíonsbachach]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Sineamúrach]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Heatangach]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Raetach]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Nórach]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Carnach]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Ladanach]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Ainisiach]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Olanacach]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Ionduach]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Lopingiach]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Changhsingiach]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Wuchiapingiach]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Guadalupien]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Capitaniach]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Wordiach]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Ródach]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Cisuraliach]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Cungúrach]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Artainsceach]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Sacmárach]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Asseliach]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Pennsylvanien]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Gasaileach]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Kasimovach]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Moscóvach]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Baiscireach]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Mississippien]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Serpukhovach]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Viséach]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Túrnaeiseach]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Faiméanach]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Frasnach]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Givéatach]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Eighfealach]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Eimseach]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Prágach]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Lochkovach]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Hirnantach]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Katach]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Sandbach]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Darriwiliach]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Dapingeach]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Floien]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Tremadocien]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = {{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }} }} – <noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> 9731jowyl7z7zmew9m9e2i5nm950v5k 1321892 1321891 2026-07-28T10:42:09Z An Sionnach Rua 29036 1321892 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[An Sealad Pléisticéineach]]<!-- CHIBANIÀ --> | Q567911 = [[Calábrach]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Géalasach]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Piaicéansach]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Zancileanach]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Messineach]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Tortónach]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Serravallach]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Langhach]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Burdigalach]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Acatánach]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Seatach]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Rúpalach]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Priabónach]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Bartanach]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Lúitéiteach]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Ípriseach]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Tanatach]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Selandach]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Danaiach]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Máistríteach]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Campánach]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Santónach]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cóiniacach]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Turónach]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Ceineamánach]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Albach]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Aipteach]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Bairéimeach]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Ótraíveach]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Valangaineach]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Beiriasach]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Tiotónach]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Cimiritseach]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Ocsfordach]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Calaitheach]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Batanach]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Baiseocach]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Álanach]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Tórcach]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Plíonsbachach]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Sineamúrach]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Heatangach]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Raetach]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Nórach]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Carnach]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Ladanach]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Ainisiach]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Olanacach]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Ionduach]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Lopingiach]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Changhsingiach]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Wuchiapingiach]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Guadalupien]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Capitaniach]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Wordiach]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Ródach]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Cisuraliach]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Cungúrach]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Artainsceach]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Sacmárach]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Asseliach]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Pennsylvanien]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Gasaileach]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Kasimovach]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Moscóvach]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Baiscireach]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Mississippien]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Serpukhovach]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Viséach]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Túrnaeiseach]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Faiméanach]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Frasnach]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Givéatach]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Eighfealach]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Eimseach]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Prágach]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Lochkovach]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Hirnantach]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Katach]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Sandbach]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Darriwiliach]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Dapingeach]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Floien]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Tremadocien]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = [[{{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }}]] }} – <noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> 1kor7a6589x01wdm9rtymuckbkvn80g 1321893 1321892 2026-07-28T10:42:46Z An Sionnach Rua 29036 1321893 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{qid|{{{1|}}}}}} <!-- HOLOCÈ --> | Q55594589 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- MEGALAIÀ --> | Q55602572 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- NORGRIPIÀ --> | Q55590012 = [[An Sealad Holaicéineach]]<!-- GRENLANDIÀ --> <!-- PLISTOCÈ --> | Q492596 = [[An Sealad Pléisticéineach]]<!-- CHIBANIÀ --> | Q567911 = [[Calábrach]]<!-- CALABRIÀ --> | Q428579 = [[Géalasach]]<!-- GELASIÀ --> <!-- PLIOCÈ --> | Q514873 = [[Piaicéansach]]<!-- PLASENCIÀ --> | Q146094 = [[Zancileanach]]<!-- ZANCLIÀ --> <!-- MIOCÈ --> | Q508465 = [[Messineach]]<!-- MESSINIÀ --> | Q499299 = [[Tortónach]]<!-- TORTONIÀ --> | Q499307 = [[Serravallach]]<!-- SERRAVAL·LIÀ --> | Q167254 = [[Langhach]]<!-- LANGUIÀ --> | Q508650 = [[Burdigalach]]<!-- BURDIGALIÀ --> | Q508479 = [[Acatánach]]<!-- AQUITANIÀ --> <!-- OLIGOCÈ --> | Q502171 = [[Seatach]]<!-- CATIÀ --> | Q508633 = [[Rúpalach]]<!-- RUPELIÀ --> <!-- EOCÈ --> | Q508438 = [[Priabónach]]<!-- PRIABONIÀ --> | Q508675 = [[Bartanach]]<!-- BARTONIÀ --> | Q514893 = [[Lúitéiteach]]<!-- LUTECIÀ --> | Q508691 = [[Ípriseach]]<!-- IPRESIÀ --> <!-- PALEOCÈ --> | Q508587 = [[Tanatach]]<!-- THANETIÀ --> | Q503349 = [[Selandach]]<!-- SELANDIÀ --> | Q502179 = [[Danaiach]]<!-- DANIÀ --> <!-- CRETACI --> | Q278141 = [[Máistríteach]]<!-- MAASTRICHTIÀ --> | Q492941 = [[Campánach]]<!-- CAMPANIÀ --> | Q257290 = [[Santónach]]<!-- SANTONIÀ --> | Q645398 = [[Cóiniacach]]<!-- CONIACIÀ --> | Q691429 = [[Turónach]]<!-- TURONIÀ --> | Q185567 = [[Ceineamánach]]<!-- CENOMANIÀ --> | Q301728 = [[Albach]]<!-- ALBIÀ --> | Q622265 = [[Aipteach]]<!-- APTIÀ --> | Q732702 = [[Bairéimeach]]<!-- BARREMIÀ --> | Q734179 = [[Ótraíveach]]<!-- HAUTERIVIÀ --> | Q843329 = [[Valangaineach]]<!-- VALANGINIÀ --> | Q663355 = [[Beiriasach]]<!-- BERRIASIÀ --> <!-- JURÀSSIC --> | Q855125 = [[Tiotónach]]<!-- TITONIÀ --> | Q733565 = [[Cimiritseach]]<!-- KIMMERIDGIÀ --> | Q375784 = [[Ocsfordach]]<!-- OXFORDIÀ --> | Q764255 = [[Calaitheach]]<!-- CAL·LOVIÀ --> | Q791313 = [[Batanach]]<!-- BATHONIÀ --> | Q375180 = [[Baiseocach]]<!-- BAJOCIÀ --> | Q300887 = [[Álanach]]<!-- AALENIÀ --> | Q914363 = [[Tórcach]]<!-- TOARCIÀ --> | Q540479 = [[Plíonsbachach]]<!-- PLIENSBAQUIÀ --> | Q911869 = [[Sineamúrach]]<!-- SINEMURIÀ --> | Q633834 = [[Heatangach]]<!-- HETTANGIÀ --> <!-- TRIÀSIC --> | Q530828 = [[Raetach]]<!-- RETIÀ --> | Q1080207 = [[Nórach]]<!-- NORIÀ --> | Q911899 = [[Carnach]]<!-- CARNIÀ --> | Q726791 = [[Ladanach]]<!-- LADINIÀ --> | Q549024 = [[Ainisiach]]<!-- ANISIÀ --> | Q914322 = [[Olanacach]]<!-- OLENIOKIÀ --> | Q855153 = [[Ionduach]]<!-- INDUÀ --> <!-- PERMIÀ --> | Q1077390 = [[Lopingiach]]<!-- LOPINGIÀ --> | Q591906 = [[Changhsingiach]]<!-- CHANGXINGIÀ --> | Q591906 = [[Wuchiapingiach]]<!-- WUCHIAPINGIÀ --> | Q1077376 = [[Guadalupien]]<!-- GUADALUPIÀ --> | Q858203 = [[Capitaniach]]<!-- CAPITANIÀ--> | Q686803 = [[Wordiach]]<!-- WORDIÀ --> | Q1051453 = [[Ródach]]<!-- ROADIÀ --> | Q642169 = [[Cisuraliach]]<!-- CISURALIÀ --> | Q1073812 = [[Cungúrach]]<!-- KUNGURIÀ --> | Q713094 = [[Artainsceach]]<!-- ARTINSKIÀ --> | Q912962 = [[Sacmárach]]<!-- SAKMARIÀ --> | Q740340 = [[Asseliach]]<!-- ASSELIÀ --> <!-- CARBONÍFER --> | Q373772 = [[Pennsylvanien]]<!-- PENNSYLVANIÀ --> | Q1030848 = [[Gasaileach]]<!-- GJELIÀ --> | Q545853 = [[Kasimovach]]<!-- KASIMOVIÀ --> | Q1179385 = [[Moscóvach]]<!-- MOSCOVIÀ --> | Q639443 = [[Baiscireach]]<!-- BAIXKIRIÀ --> | Q744718 = [[Mississippien]]<!-- MISSISSIPPIÀ--> | Q1068088 = [[Serpukhovach]]<!-- SERPUKHOVIÀ--> | Q647290 = [[Viséach]]<!-- VISEÀ --> | Q940381 = [[Túrnaeiseach]]<!-- TOURNAISIÀ--> <!-- DEVONIÀ --> | Q253839 = [[Faiméanach]]<!-- FAMENNIÀ --> | Q264200 = [[Frasnach]]<!-- FRASNIÀ --> | Q650845 = [[Givéatach]]<!-- GIVETIÀ --> | Q730523 = [[Eighfealach]]<!-- EIFELIÀ --> | Q576789 = [[Eimseach]]<!-- EMSIÀ --> | Q1089625 = [[Prágach]]<!-- PRAGUIÀ --> | Q1089613 = [[Lochkovach]]<!-- LOCHKOVIÀ --> <!-- SILURIÀ (N/A) --> <!-- ORDOVICIÀ --> | Q583151 = [[Hirnantach]]<!-- HIRNANTIÀ --> | Q1736601 = [[Katach]]<!-- KATIÀ --> | Q1807140 = [[Sandbach]]<!-- SANDBIÀ --> | Q1032866 = [[Darriwiliach]]<!-- DARRIWILIÀ --> | Q288112 = [[Dapingeach]]<!-- DAPINGIÀ --> | Q10528257 = [[Floien]]<!-- FLOIÀ --> | Q1267676 = [[Tremadocien]]<!-- TREMADOCIÀ --> <!-- CAMBRIÀ (N/A) --> <!-- CODI MISCEL·LANI --> | #default = [[{{#invoke:Wikidades | getLabel | {{{qid|{{{1|}}}}}} | lang={{{lang|ca}}} }}]] }} <noinclude>[[Catagóir:WD Boscaí Sonraí Ainmhí Bheo]]</noinclude> 2iujwtj9zjxub9pw2ul2wnd1kx6gx8m Plé teimpléid:WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Tréimhse 11 127209 1321894 2026-07-28T10:45:37Z An Sionnach Rua 29036 /* Maidir leis na Lúibíní Cearnacha */ mír nua 1321894 wikitext text/x-wiki == Maidir leis na Lúibíní Cearnacha == A chairde, tar éis dom roinnt iarrachtaí a dhéanamh na lúibíní cearnacha a thaispeántar ar an leathach léitheoireacht a bhaint, thug mé fá deara gurbh in an píosa eagarthóireachta a bhris na naisc do na tréimhsí geografacha éagsúla. Le bhur dtoil, fágaigí iad mar atá. [[Úsáideoir:An Sionnach Rua|An Sionnach Rua]] ([[Plé úsáideora:An Sionnach Rua|plé]]) 10:45, 28 Iúil 2026 (UTC) bgtzdpdfujx9yolz0qee4e1ih7aexpg Maeve McLaughlin 0 127210 1321898 2026-07-28T11:09:52Z Conradder 34685 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir Éireannach í '''Maeve McLaughlin''', a rugadh ar [[24 Meán Fómhair]] [[1968]]. Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|Fheabhal]], ó 2012 go [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&aff=5938&per=2262&sel=1&ind=11&prv=1|teideal=The No...' 1321898 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir Éireannach í '''Maeve McLaughlin''', a rugadh ar [[24 Meán Fómhair]] [[1968]]. Ba [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Chomhalta den Tionól Reachtach]] í don [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|Fheabhal]], ó 2012 go [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|2016]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&aff=5938&per=2262&sel=1&ind=11&prv=1|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2026-07-28}}</ref> == Cúlra== Toghadh McLaughlin ar [[Comhairle Cathrach Dhoire|Chomhairle Cathrach Dhoire]] sa bhliain 2001. Rinne sí staidéar ar [[Ollscoil na Gaillimhe]] agus fuair sí [[Baitsiléir Ealaíon]] (le honóracha) ar shocheolaíocht, stair agus polaitíocht. I mí an Mheithimh 2012, rinneadh McLaughlin ina [[Comhalta den Tionól Reachtach (Tuaisceart Éireann)|Comhalta den Tionól Reachtach]], trí chomhthoghadh, nuair a thog sí áit de [[Martina Anderson]] ar an [[Tionól Thuaisceart Éireann|Tionól]]. Sheas sí sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|Toghchán 2016]] ach níor toghadh í. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-ni}} {{DEFAULTSORT:McLaughlin. Maeve}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Comhaltaí den Cheathrú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2011-2016)]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhoire]] [[Catagóir:Náisiúnaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1968]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]] 21tt58wxv0f8jn8n3k90bp464h7ztpv