Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4230 1324899 1276570 2026-08-14T10:36:14Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1324899 wikitext text/x-wiki {{Lúnasa}} Is é an '''14 Lúnasa''' an 226ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 227ú lá i mbliain bhisigh. Tá 139 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Phacastáin]] - Lá na Saoirse == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1521]] — [[Pápa Urban VII]], pápa (b. [[1590]]) * [[1740]] — [[Pápa Pius VII|Pius VII]], pápa (b. [[1823]]) * [[1771]] — [[Walter Scott]], úrscéalaí stairiúil agus file (b. [[1832]]) * [[1777]] — [[Hans Christian Ørsted]], fisiceoir agus ceimiceoir Danmhargach (b. [[1851]]) * [[1867]] — [[John Galsworthy]], úrscéalaí agus drámadóir Sasanach (b. [[1933]]) * [[1888]] — [[John Logie Baird]], innealtóir is ceannródaí teilifíse Albanach (b. [[1946]]) * [[1904]] — [[Léon Rosenfeld]], fisiceoir Beilgeach (b. [[1974]]) * [[1926]] — [[René Goscinny]], cartúnaí Francach (b. [[1977]]) * [[1929]] — [[Dick Tiger]], dornálaí Nigéarach (b. [[1971]]) * [[1939]] — [[Labhrás Ó Murchú]], polaiteoir Éireannach * [[1942]] — [[Clement Coughlan]], polaiteoir Éireannach (b. [[1983]]) * [[1945]] — [[Steve Martin]], aisteoir, fuirseoir, ceoltóir, agus údar Meiriceánach * [[1945]] — [[Tony Scannell]], aisteoir Éireannach (b. [[2020]]) * [[1962]] — [[Dan Boyle]], polaiteoir Éireannach * [[1966]] — [[Halle Berry]], aisteoir Meiriceánach * [[1981]] — [[Brian Ó hÓgáin]], iománaí Éireannach * [[1981]] — [[Ray William Johnson]], taibheoir YouTube Meiriceánach * [[1983]] — [[Mila Kunis]], aisteoir Meiriceánach * [[1985]] — [[Ashlynn Brooke]], ban-aisteoir pornagrafach Meiriceánach * [[1986]] — [[Cameron Jerome]], imreoir sacair Briotanach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1106]] — [[Anraí IV, Impire Naofa Rómhánach]], An tImpire Naofa Rómhánach (r. [[1050]]) * [[1941]] — [[Maximilian Kolbe]], bráthair Proinsiasach (r. [[1894]]) * [[1956]] — [[Bertolt Brecht]], scríbhneoir (r. [[1898]]) * [[1958]] — [[Jean Frédéric Joliot-Curie]], eolaí Francach (r. [[1900]]) * [[1968]] — [[Marcel Thil]], dornálaí (r. [[1904]]) * [[1985]] — [[Gale Sondergaard]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1899]]) * [[1988]] — [[Enzo Ferrari]], dearthóir gluaisteáin rása Iodálach (r. [[1898]]) * [[2004]] — [[Czesław Miłosz]], scríbhneoir aistí agus file Polannach (r. [[1911]]) * [[2009]] — [[Torstein Slungård]], polaiteoir Ioruach (r. [[1931]]) * [[2024]] — [[Gena Rowlands]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1930]]) == Tarluithe eile == * [[1040]] - Maraíodh [[Donnchadh I na hAlban]] i rith catha in aghaidh a choil, [[MacBheatha mac Fhionnlaigh, Rí na nAlbanach|MacBheatha mac Fhionnlaigh]]. Tógfaidh MacBheatha a áit mar rí. * [[1598]] - [[Cogadh na Naoi mBliana (Éire)|Cogadh na Naoi mBliana ]]: Bhuaigh fórsaí na hÉireann faoi stiúir [[Aodh Ó Néill]] ar fhórsaí Shasana faoi [[Henry Bagenal]] ag an [[Cath Bhéal an Átha Buí|Áth Buí]] * [[1816]] - D'ionghabh [[an Bhreatain]] [[Tristan da Cunha]] go foirmiúil * [[1947]] - [[Críochdheighilt na hIndia]]: Bhain [[an Phacastáin]] neamhspleáchas amach ó [[Impireacht na Breataine]], mar ''Tiarnas Phacastáin'' * [[1969]] - Thosaigh [[Oibríocht Banner]]: Cuireadh trúpaí na Breataine isteach i dTuaisceart Éireann den gcéad uair le linn [[Na Trioblóidí|na dTrioblóidí]] * [[1971]] - D'fhógair [[Bairéin]] go raibh neamhspleáchas bainte amach acu ón [[RA]] * [[1974]] - Rinne [[an Tuirc]] a dara hionradh ar [[an Chipir]]. Lonnóidh siad i 37 faoin gcéad den oileán * [[2001]] - Bunaíodh an [[AK Parti]] sa [[An Tuirc|Tuirc]] * [[2013]] - Fógraíodh staid éigeandála s[[an Éigipt]] i ndiaidh do thrúpaí agóideoirí a mharú a bhí tacaigh leis an t-iaruachtarán [[Mohamed Morsi]] * [[2015]] - D'atosaigh an ambasáid [[na Stát Aontaithe]] i [[La Habana]], [[Cúba]] i ndiaidh 54 bliana. * [[2021]] - Tharla [[Crith talún Háítí (2021)|crith talún]] i dTiburon, [[Háítí]]. Bhí sé 7.2 ar [[scála Richter]] * [[2023]] - Bhí iar[[uachtarán na Stát Aontaithe]], [[Donald Trump]], [[Ionchúiseamh Donald Trump in Georgia|cúisithe ag ardghiúiré in Georgia]] in iarracht a dhéanamh toradh [[Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2020|thoghchán uachtaránachta na tíre in 2020]] a chur ar ceal. [[Catagóir:Dátaí|0814]] [[Catagóir:Míonna|Lúnasa, 14]] mw37g7aqbpkiajakehuif0pi3zjfelj 0 6241 1324549 1276488 2026-08-13T13:05:58Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1324549 wikitext text/x-wiki {{Lúnasa}} Is é an '''13 Lúnasa''' an 225ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 226ú lá i mbliain bhisigh. Tá 140 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * ''Lá na gCiotóg'' [http://www.lefthandersday.com/] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1814]] — [[Anders Jonas Ångström]], fisiceoir Sualannach (b. [[1874]]) * [[1819]] — [[George Gabriel Stokes]], fisiceoir is matamaiticeoir Éireannach (b. [[1903]]) * [[1867]] — [[Arthur Eichengrün]], ceimiceoir Gearmánach (b. [[1949]]) * [[1872]] — [[Richard Martin Willstätter]], ceimiceoir Gearmánach (b. [[1942]]) * [[1879]] — [[Frank Drohan]], polaiteoir Éireannach (b. [[1953]]) * [[1888]] — [[John Logie Baird]], innealtóir Albanach (b. [[1946]]) * [[1899]] — [[Alfred Hitchcock]], stiúrthóir Sasanach/Meiriceánach (b. [[1980]]) * [[1907]] — [[Basil Urwin Spence]], ailtire Albanach (b. [[1976]]) * [[1912]] — [[Salvador Luria|Salvador Edward Luria]], bitheolaí Iodálach (b. [[1991]]) * [[1918]] — [[Frederick Sanger]], bithcheimiceoir Sasanach (b. [[2013]]) * [[1918]] — [[Georges Laplace]], réamhstaraí (b. [[2004]]) * [[1926]] — [[Fidel Castro]], uachtarán ar Chúba 1961-2008 (b. [[2016]]) * [[1930]] — [[Bernard Manning]], fuirseoir Sasanach (b. [[2007]]) * [[1935]] — [[Rod Hull]], fuirseoir Sasanach (b. [[1999]]) * [[1945]] — [[Howard Marks]], smuigléir drugaí agus údar Breatnach (b. [[2016]]) * [[1946]] — [[Janet Yellen]], Eacnamaí * [[1960]] — [[Wolfgang Kaleck]], dlíodóir Gearmánach * [[1962]] — [[Manuel Valls]], polaiteoir Francach * [[1967]] — [[Mary Callahan Erdoes]], baincéir Meiriceánach * [[1969]] — [[Chris Donahue]], ginearál Meiriceánach * [[1970]] — [[Alan Shearer]], imreoir sacair Sasanach * [[1971]] — [[Moritz Bleibtreu]], aisteoir Gearmánach * [[1980]] — [[Ciara Conway]], polaiteoir Éireannach * [[1982]] — [[Gary McSheffrey]], imreoir sacair Sasanach * [[1983]] — [[Ľubomír Michalík]], imreoir sacair Slóvacach * [[1990]] — [[Lisa LeBlanc]], amhránaí agus cumadóir Ceanadach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1221]] — [[San Doiminic]], sagart agus bunaitheoir Ord na nDoiminiceach (r. [[1170]]) * [[1826]] — [[René Laennec|René Théophile Hyacinthe Laënnec]], dochtúir Francach (r. [[1781]]) * [[1863]] — [[Eugène Delacroix]], péintéir Francach (r. [[1798]]) * [[1865]] — [[Ignaz Semmelweis|Ignaz Phillipp Semmelweis]], dochtúir Ungárach (r. [[1818]]) * [[1909]] — [[Eibhlín Nic Niocaill]], gníomhaí ar son na Gaeilge (r. [[1884]]) * [[1910]] — [[Florence Nightingale]], banaltra Shasanach (r. [[1820]]) * [[1912]] — [[Jules Massenet]], cumadóir Francach (r. [[1842]]) * [[1917]] — [[Eduard Buchner]], Ceimiceoir Gearmánach (r. [[1860]]) * [[1945]] — [[Énrí Ó Muirgheasa]], státseirbhíseach agus scríbhneoir Éireannach (r. [[1874]]) * [[1946]] — [[H. G. Wells]], scríbhneoir Sasanach (r. [[1866]]) * [[1948]] — [[Edwin Maxwell (aisteoir)|Edwin Maxwell]], aisteoir (r. [[1886]]) * [[1958]] — [[James Lennon]], polaiteoir Éireannach (r. [[1881]]) * [[1967]] — [[Dòmhnall Ruadh Chorùna]], file Albanach (r. [[1887]]) * [[1974]] — [[Cáit Ní Bhriain]], 76, úrscéalaí (r. [[1897]]) * [[1989]] — [[Ruth Brandt]], ealaíontóir Éireannach (r. [[1936]]) * [[2004]] — [[Julia Child]], cócaire Meiriceánach (r. [[1912]]) * [[2006]] — [[Al Hostak]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1916]]) * [[2008]] — [[Nollaig Ó Gadhra]], 64, iriseoir, léachtóir agus gníomhaire teangan (r. [[1943]]) * [[2009]] — [[Les Paul]], ceoltóir agus ceannródaí giotáir (r. [[1915]]) * [[2021]] — [[S. Albert Kivinen]], fealsamh Fionlannach (r. [[1933]]) == Tarluithe eile == * [[523]] - Rinneadh [[Pápa Eoin I|Eoin I]] ina phápa i ndiaidh do [[Pápa Hormisdas|Hormisdas]] bás a fháil * [[1099]] - Toghadh Raniero ina [[pápa|phápa]] agus ghlac sé leis an ainm [[Pápa Pascal II|Pascal II]] * [[1532]] - Slogadh [[Diúcacht na Briotáine]] isteach í [[Ríocht na Fraince]] * [[1624]] - Cheap [[Louis XIII na Fraince|Louis XIII]] [[Cairdinéal de Richelieu]] ina [[Príomh-Aire|Phríomh-Aire]] na [[An Fhrainc|Fraince]] * [[1792]] - Gabhadh [[Louis XVI na Fraince]] agus fógraíodh namhaid an phobail é * [[1898]] - D'fhoilsigh [[Séamus Ó Conghaile|Séamas Ó Conghaile]] (Béarla [[James Connolly]]) an chéad leagan dá nuachtán "Workers' Republic" * [[1942]] - Ceadaíodh tógáil de áiseanna don tionscadal "Development of Substitute Materials", nó [[Tionscadal Manhattan]] mar a thugtar air fosta * [[1960]] - D'fhógair [[Poblacht na hAfraice Láir]] a neamhspleáchas amach ón [[Fhrainc]] * [[1961]] - Dhún [[An Ghearmáin Thoir]] an teorainn i m[[Beirlín]] agus thosaigh tógáil den [[Balla Bheirlín|Bhalla Bheirlín]]. * [[1964]] - Tharla na [[Pionós an bháis|básuithe]] deireanacha sa [[Ríocht Aontaithe]] * [[1969]] - Bhain na spásairí de chuid [[Apollo 11]] sult as paráid téip thiceála i g[[Cathair Nua-Eabhrac]], agus ina dhiadh sin, * [[1985]] - Cuireadh obráid trasphlandú [[croí]] agus [[scamhóg]] ar bhuachaill óg 3 bliain d'aois as [[Baile Átha Cliath]] * [[1991]] - D'éirigh [[Séarlas, Prionsa na Breataine Bige|Prionsa na Breataine Bige]] as a phost mar phátrún do mhúsaem náisiúnta na [[albain|hAlban]] de bharr easaontas a bhain le comórtas chun foirgneamh nua a dhearadh * [[2020]] - Bhunaigh [[Iosrael]] agus [[Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha]] caidreamh taidhleoireachta [[Catagóir:Dátaí|0813]] [[Catagóir:Míonna|Lúnasa, 13]] djpqdudrqcxkhic0obdzv6up6cj35uk 0 6662 1324698 1324017 2026-08-13T18:58:00Z IvanScrooge98 23414 /* Litríocht na hAraibise */ img 1324698 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[Teangacha Seimíteacha|teanga Sheimíteach]] í [[An Araibis|an Araibis]] atá ar an séú teanga is mó cainteoirí ar domhan. Is í an teanga a labhraíonn an líon is mó cainteoirí dúchais de na Teangacha Seimíteacha í. Sa domhan Arabach is mó a labhraítear í agus is as an bpobal Arabach a ainmníodh í. Áitítear uaireanta gur teangacha éagsúla Arabacha atá i gceist seachas aon teanga amháin. [[Íomhá:Arabic language.jpg|clé|mion|Callagrafaíocht na hAraibise|221x221px]] [[Íomhá:WiktionaryAr.svg|clé|mion|Lógo Vicífhoclóir Araibis|267x267px]] [[Íomhá:WP countries and versions Arabia.pdf|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Arabic Varieties Map.svg|clé|mion|220x220px|Canúintí]] == Na Teangacha Seimíteacha == [[Teangacha Seimíteacha|Teanga Sheimíteach]] í an Araibis, rud a fhágann go bhfuil an dúrud gaolta aici i measc teangacha ársa tábhachtacha [[an Meán-Oirthear|an Mheánoirthir]]. Is iad na teangacha Seimíteacha ná: an [[Acáidis]]. Tá an Acáidis ar ceann de na teangacha is sine a bhfuil eolas againn orthu. Sa Mheasapótaim—in [[An Iaráic|Iaráic]] an lae inniu—a labhraítí í, ach níorbh í féin an teanga is sine a bhí á saothrú ansin. Is amhlaidh gur tháinig sí i leaba na [[Súiméiris]]e, an tseanteanga Mheasapótamach nach raibh aon teanga eile gaolmhar léi, go bhfios dúinn. B'í aibítir na litreach [[dingchruthach]]—"cuneiform" mar a thugann lucht labhartha an Bhéarla uirthi—a d'úsáidtí leis na teangacha seo, eadar [[Acáidis]] agus [[Suiméiris]], a bhreacadh síos—nó a ghreanadh síos, le bheith beacht. Faoin mbliain 2000 roimh bhreith Chríost a thosaigh an Acáidis ag titim as a chéile, agus gach canúint ag dul a bealach féin. B'iad an [[Aisiris]] agus an Nua-Bháibileoinis an dá chanúint ba thábhachtaí acu seo, ach má bhí féin, chuaigh an chéad cheann acu in éag faoin am a rugadh Críost. Ní léir go fóill cad é an gaol a bhí acu seo le dhá sheanteanga eile ar baisteadh Éablaítis agus Úgairitis orthu. Tá scríbhinní sa chéad teanga le fáil i dTeill Máirdít (Ebla) faoi thrí scór ciliméadar ó dheas d'Aileapó, agus iarsmaí an dara ceann faighte amach ag lucht na seandálaíochta i Rais Seamra (Ugarit) láimh le Lataicia. Tá muid níos eolaí ar chinniúint na dteangacha Seimíteacha Iar-Thuaisceartacha, mar atá, an [[An Aramais|Aramais]] agus an [[An Eabhrais|Eabhrais]] thar aon cheann eile. Dealraíonn sé go dtéann na teangacha seo siar go dtí an Amóirítis, teanga nach bhfuil mórán fágtha di thar na hainmneacha pearsanta i gcartlanna Acáideacha. Bhí an Aramais an-difriúil leis [[an Eabhrais]] cheana nuair a breacadh an dá theanga síos an chéad uair riamh, ach tá aon dlúthghaol amháin, ar a laghad, ag an Eabhrais—[[an Fhéinícis]]. Cuid de na canúintí Féiníceacha, tá siad cosúil leis an Eabhrais agus nach féidir a rá cé acu den dá theanga seo atá i gceist dáiríribh. Ó thaobh an chultúir de, is í an Eabhrais an ceann is tábhachtaí de na teangacha seo. Baineann Eabhrais an Bhíobla leis na blianta 1200-200 roimh bhreith Chríost, ach tá an teanga bheo ar fáil ina lán cáipéisí ó na blianta ina dhiaidh sin freisin - go háirithe sa [[Talmúd]]. Bailiúchán de litríocht saíochta, fealsúnachta agus teagaisc is ea an Talmud. Chuaigh an Eabhrais in éag mar theanga labhartha faoin am a rugadh Críost, agus an Aramais á leitheadú mar a bheadh loscadh sléibhe ann. Ar ndóighe, níor éirigh lucht léinn an Ghiúdachais riamh as a seanteanga a shaothrú sna scríbhinní; agus san fhichiú haois thosaigh na [[Siónachas|Siónaigh]] ag labhairt Eabhrais lena gclann leis an teanga a athbheochan mar ghnáthurlabhra phobail. [[Íomhá:Flag of the Arabic language.svg|mion|Bratach amháin a usáidtear don Araibis|220x220px]] Maidir leis an Aramais, tá sí ar fáil i bhfoirm scríofa ón mílaois dheireanach roimh bhreith Chríost ar aghaidh. Nuair a d'éirigh sí ina gnáth-theanga ar fud an Mheánoirthir, scoilt sí ina dhá leath, an ceann iartharach—Aramais na Palaistíne, an Nabaitéis agus an Phailmíris—agus an ceann oirthearach, as ar fáisceadh na canúintí Nua-Aramaise a mhaireann inniu féin i mbéal dreamanna beaga de Chríostaithe anseo is ansiúd ar fud an Mheán Oirthir. Na teangacha atá fágtha anois, is iad na gaolta is dlúithe dá bhfuil ag an Araibis—sin le rá, teangacha Seimíteacha an Iar-Dheiscirt. Is é sin, más fíor gurb iad na gaolta is dlúithe iad. Nó níl lucht an tsaineolais ar aon fhocal go fóill faoin gcineál muintearais nó baint atá ag na teangacha Seimíteacha le chéile. Maidir le teangacha Seimíteacha an Iar-Dheiscirt, mar a thugtar orthu go traidisiúnta, is iad an Araibis Thuaidh, an Araibis Theas, agus an Amáiris iad. Is gá a chuimhneamh gurb ionann an "Araibis" mar a thuigimid inniu é agus an Araibis Thuaidh. Teanga is ea an Araibis Theas nach bhfuil róchosúil leis an Araibis Thuaidh ná intuigthe ag cainteoirí na teanga eile. D'fhág an teanga seo a lorg ar an gcineál Araibis Thuaidh a labhraítear san [[An Ómáin|Ómáin]] agus san [[An Éiméin|Éiméin]]. Thairis sin, ámh, maireann canúintí de chuid na hAraibise Theas in áiteanna iargúlta go fóill, ar nós Oileán Soqotra. Ní gnách na canúintí seo a chur ar pár, áfach. Deacair is uile mar atá an teanga acu, is í an Araibis Thuaidh a bhíonn á saothrú ag lucht a labhartha, an chuid acu a bhfuil scríobh nó léamh aon teanga acu. Nuair a chuaigh daoine de lucht labhartha na hAraibise Theas a chónaí san [[An Aetóip|Aetóip]] fadó, chuir siad tús le forbairt na Sean-Amairise (ná tóg in ainriocht na hAramaise í, ní hionann an dá theanga!) nó an teanga [[Ge'ez]], a úsáidtear i gcónaí mar theanga naofa in Eaglais na nOrtadocsach Cóipteach san Aetóip. Thairis sin, saothraítear an Nua-Amairis mar theanga scríofa inniu, in éineacht le cúpla canúint nó teanga eile a d'eascair ón tsean-Amairis fosta. Is í an Tigrinis an ceann is tábhachtaí acu seo, nó is í teanga oifigiúil na h[[An Éaraitré|Éaraitré]] í. Cuid de na saineolaithe, áfach, — an scoláire [[Iosrael]]ach [[Roibeard Hetzron]] thar aon duine eile—tá siad inbharúla nach bhfuil ag an [[Araibis Thuaidh]] ach lúb bheag ghaoil leis an Araibis Theas agus na [[teangacha Amaracha]] san [[Aetóip]]. Síleann an scoil seo go bhfuil an Araibis sa ghrúpa céanna leis an Eabhrais agus an Aramais. [[Íomhá:Arabic speaking world.svg|mion|Stádas na hArabaise i dtíortha éagsúla. Tá dath uaithne ar na tíortha ina bhfuil an Araibis amháin oifigiúil, dath gorm dorcha ar na tíortha ina bhfuil an Araibis oifigiúil in éineacht le teanga(cha) eile ach á labhairt ag an móramh, dath gorm éadrom ar na tíortha ina bhfuil an teanga oifigiúil agus í á labhairt ag mionlach nó ina bhfuil ról cultúrtha aici.|220x220px]] == Trí Theanga Ghaolmhara in Aon Chorcán le Chéile == Cibé faoi sin, tá lucht an tsaineolais féin ag dul in éadóchas ag iarraidh crann ceart ginealais a líniú do na teangacha Seimíteacha. Nó tá na teangacha seo i ndiaidh an-lorg a fhágáil ar a chéile. Mar shampla, cuid mhór den Aramais atá ar caomhnú, is Aramais le scríbhneoirí Giúdacha í a bhí go mór faoi thionchar na hEabhraise. Ansin, is í an bharúil atá ag na scoláirí taobh amuigh den domhan Ioslamach go bhfuil Araibis [[an Córán|an Chóráin]] breac le hiasachtaí Aramaise, toisc go bhfuil baint ag an gCórán féin le traidisiún na gCríostaithe is na n[[Giúdachas|Giúdach]]. B'í an Aramais [[francbhéarla]] (lingua franca) an traidisiúin seo sa Mheán-Oirthear, agus na téarmaí ab fhearr le fáil inti chun cur síos a thabhairt ar na coincheapa reiligiúnach (is gá a phointeáil amach nach bhfuil na scoláirí Ioslamacha róshásta leis an teoiric seo, nó níl sé ag teacht go rómhaith leis an ráiteas sa Chórán a deir gur ''Córán Araibise a rinne Muid'' [=Dia] ''de, i gcruth is go dtuigfeadh sibh é''). Thairis sin, nuair a shocraigh na sluaite móra de Ghiúdaigh síos i dtíortha Ioslamacha le teacht slán ó na géarleanúintí barbartha a bhí ar cois ag na Críostaithe, is léir gur fhág sin faoi thionchar na hAraibise iad, agus iad ag forbairt na hEabhraise mar theanga léannta. Agus arís, an cineál Aramaise a labhraítear sa Mheán-Oirthear inniu, tá sí á saothrú ag daoiní a bhfuil cónaí orthu i dtíortha Arabacha, daoine a chaithfeas Araibis a tharraingt orthu agus iad ag caint le lucht údaráis an stáit. Fágann an Araibis a lorg ar chaint bheo na hAramaise inniu, mar sin, agus an dá theanga chomh dlúth sin i dteagmháil le chéile. An tSean-Aramais a chleachtaíodh lucht léinn an Ghiúdachais i gcuid de na scríbhinní naofa Giúdacha, is léir gur "Aramais Ghiúdach" atá ann, Aramais a cuireadh in oiriúint do riachtanaisí téarmaíochta an Ghiúdachais—agus an Eabhrais ag soláthar na téarmaíochta, nó múnlaí a húsáide, ar a laghad. Is é an tátal is féidir a bhaint as an méid seo nach bhfuil fáil ar Araibis ar bith ach an Araibis ar imir an Eabhrais agus an Aramais a dtionchar uirthi. Is é an cineál Eabhrais a chleachtaítear inniu an Eabhrais ar imir an Aramais agus an Araibis a dtionchar uirthi. An Aramais atá ann, forbraíodh faoi thionchar an dá theanga eile í fosta. Mar sin, ní féidir le haon duine a thuilleadh aon bhreithiúnas róchruinn a thabhairt ar an dóigh a raibh na teangacha seo gaolmhar le chéile sular tháinig siad i síor-dhlúth-theagmháil le chéile. == Fréamhacha na hAraibise == Cibé faoin ngaol atá ag an Araibis leis na teangacha Seimíteacha eile, tá muid sách eolach ar an Araibis féin. Rinneadh an chéad trácht ar na hArabaigh riamh in annalacha na hAisíre ocht gcéad go leith de bhlianta roimh bhreith Chríost. Rinne an Rí Salmanassar a Trí tagairt don chath a chuir sé ar ghinearál arbh ainm dó ''Gindibu'', agus é ina thaoiseach ar an treibh úd ''Arbi''. Is féidir, áfach, nach raibh de chiall leis an fhocal áirithe seo ar dtús ach "fánaí", duine den lucht fáin a bhí ag dul thart timpeall ar fud Leithinis na hAraibe. Fánaithe ab ea na hArabaigh ceart go leor, go dtí gur cumadh cineál nua diallaite a chuir ar a gcumas marcaíocht cheart a dhéanamh, in áit na seansrathrach nach dtiocfadh ach earraí a luchtú uirthi. Chuir an diallait an-luas leis an bhfánaíocht, i gcruth is gur tháinig treibheacha éagsúla le chéile, rud a chuidigh leo focail is foirmeacha a ghlacadh isteach ó chanúintí eile agus cineál caighdeán nó comh-chanúint a chruthú ina measc féin. Deirtear gur ''beidiúnaíodh'' cultúr agus teanga na nArabach, agus as an mbeidiúnú seo a fáisceadh an Araibis mar theanga chlasaiceach nó réamhchlasaiceach. Tá focail agus ainmneacha Araibise le fáil in áiteanna éagsúla roimh lá Mhuhamad in inscríbhinní—cuid acu, tá siad scríofa le litreacha na hAraibise Theas; an chuid eile acu, Aramais atá iontu, diomaite de na hainmneacha pearsanta a bhaineann leis an Araibis. B'é an Córán a chuir bun leis an litríocht Araibise agus le caighdeán na hAraibise Clasaicí. Ar chúiseanna na diagachta féin, is gnách a shíleadh go raibh an Fáidh dall ar scríbhneoireacht is aibítir ar bith. Ar a laghad, bhí páirt thábhachtach ag an ghlanmheabhraíocht i bhforbairt an Chóráin. I ndiaidh bhás Mhuhamad, áfach, tháinig an-deifir ar lucht a leanúna a chuid aislingí a chur i míotar, agus mar sin, bhreac siad síos an Córán agus chuir siad in eagar é mar leabhar ceart. An aibítir a bhí in úsáid ag na hArabaigh san am sin, ba leagan iodálaí den aibítir Fhéiníceach í, agus cuid de na litreacha ag éirí chomh cosúil le chéile is nach raibh san fhocal scríofa go bunúsach ach seort crann taca don ghlanmheabhraíocht. Ó bhí páirt iontach lárnach ag an gCórán ins an reiligiún—nó is é foirceadal Ioslam gurb é focal Dé gan truailliú é—theastaigh ceartlitriú níos cruinne ó na Moslamaigh, agus faitíos orthu go gcuirfeadh an drochscríbhneoireacht briathar Dé as a riocht. Mar sin, cuireadh poncanna breise le litreacha áirithe chun fuaimeanna éagsúla a choinneáil scartha ó chéile. Dealraíonn sé gurb ó aibítir Shíreach na hAramaise a fuarthas na poncanna seo. Ina dhiaidh sin féin, níor ghnách na gutaí a scríobh amach ar aon dóigh ar leith. B'é an gramadóir Abú 'l-Asbhad al Du'áilí a chuir an chéad sonrú i dtábhacht na ngutaí i gcaighdeánú na hAraibise sa tseachtú haois, ach b'é al-Hailíl ibn Achmad sa chéad aois eile a chum na comharthaí a sheasann do na gutaí i scríbhneoireacht Araibise an lae inniu. == Caighdeánú na hAraibise == An chéad ghramadóir Araibise, al-Siobabhaithí, ní Arabach a bhí ann ach Peirseach a chaithfeadh an teanga a fhoghlaim mar theanga iasachta. Deirtear, fiú, nár bhain an fear bocht líofacht rómhaith amach sa teanga labhartha riamh. Mar sin féin, chruthaigh sé modheolaíocht dhian gramadóireachta a raibh an-tionchar aici ar na glúnta de thaighdeoirí teangeolaíochta ina dhiaidh. Bhaineadh sé úsáid as analach loighciúil mar phríomhghléas gramadóireachta, agus tá sé incheaptha gur éirigh leis foirmeacha nó cleachtais ghramadaí a athbheochan sa teanga scríofa nach raibh ach a n-iarsmaí le fáil sa ghnáthchaint. Bhí an teanga féin á teannadh is á streachailt go mór ag athruithe na sochaí Arabaí a tháinig ar lorg Ioslam, agus na hArabaigh ag cur catha ar lucht an "éigreidimh" sna tíortha ina dtimpeall. Nó de réir mar a bhí siad ag teacht i seilbh tailte nua a bhí go minic níos saibhre nó níos airde ó thaobh an chultúir de ná saol fáin na mBeidiúnach, b'éigean dóibh focail úra a ligean isteach, agus iad ag fáil aithne ar chleachtais is aireagáin nár casadh orthu roimhe seo. Ní raibh an t-athrú seo ag taitneamh le lucht an ghlanteangachais, áfach, agus iad barúlach nár chóir teanga naofa an Chóráin a chur as a riocht le truailliú iasachta, ó b'é briathar Dé é. Ní raibh teanga an Chóráin féin glan ar iasachtaí, muis. Rinneadh tagairt cheana féin don dóigh ar fhág Aramais Shíreach na gCríostaithe a sliocht ar Araibis an Chóráin. Thairis sin, is léir go ndearnadh trácht éigin sa Chórán féin ar ábhair nó ar rudaí a raibh baint acu le saol sofaisticiúil na Peirse, agus lipéid Pheirsise á n-úsáid ag na hArabaigh féin ar na rudaí seo. Nó, tar éis an tsaoil, ní raibh aon chaill ar na hArabaigh riamh ag trádáil le hearraí só, ar nós na túise is na síoda, na ndathanna is na gcumhrán, agus tháinig na focail i mbéal na nArabach chomh túisce is a chuala siad iomrá ar na rudaí a raibh na focail seo ag seasamh dóibh. Sna tíortha iasachta ba thúisce a d'fhorghabh siad, fuair na hArabaigh rompu cultúr saibhir an Heilléineachais. Ba mhór an spreagadh do na hArabaigh é léann a fhoghlaim agus Araibis a chur ar shaothair eolaíochta na scoláirí Heilléineachais. Nuair nach raibh meas an mhadra ag an Iarthar ar smaointeoirí ná ar thaighdeoirí an Heilléineachais, rinne na hArabaigh a gcuid féin dá n-obair siúd. Ansin, tháinig borradh mór i saothrú téarmaíochta an léinn is na heolaíochta san Araibis, ó bhí téarmaí nua ag teastáil leis an teanga a chur in oiriúint do na smaointí úra a bhí le cur i bhfoclaibh inti. == Gramadach na hAraibise == Mar is dual do theanga Sheimíteach, tá gramadach na hAraibise bunaithe ar thamhain trí chonsan. Is féidir, ansin, an dúrud d'fhocail éagsúla a fhréamhú as an trí chonsan sin ach tú a bheith eolach ar an dóigh a gcuirtear na gutaí eatarthu leis an gciall a mhodhnú mar is cóir. Sin é an fáth féin gur fearr leis na hArabaigh córas litrithe a úsáid nach n-úsáideann litreacha ach amháin leis na consain a chur in iúl. Is iad na consain is mó a iompraíonn an chiall, agus mar sin, tá sé áisiúil litriú a úsáid a chuireann ar do chumas an tamhan a aithint leis an chéad spléachadh súile.[[Íomhá:Quranic-arabic-corpus.png|mion|253x253px]] == Tionchar na dTeangacha Eile == Is léir go raibh an Córán an-tábhachtach mar fhoinse is mar dhíol aithrise i bhforbairt na stíle liteartha, ach thairis sin, bhí na luathghramadóirí is na haistritheoirí go mór i dtuilleamaí iarsmaí na filíochta réamh-Ioslamaí agus iad ag iarraidh a fháil amach cad é ba dea-Araibis ann. Bhí taoisigh Arabacha go minic i muinín scríobhaithe Síreacha nó Peirseacha, agus is féidir go raibh tionchar éigin ag a stíl siúd ar stíl na hAraibise. Scéal ar leith é an tionchar a bhí ag an Ghréigis ar fhorbairt na hAraibise liteartha. Na chéad iarrachtaí a tugadh ar shaothair fhealsúnachta a aistriú ón Ghréigis, b'uafásach an raiméis ab ea iad, nó bhí lorg na bunteanga chomh láidir orthu nach dtiocfadh le haon Arabach bun ná barr a dhéanamh díofa. De réir a chéile, áfach, fuair na hArabaigh blas ar obair an aistritheora. Thar aon duine eile, b'é Hunaighea ibn Íosthác, a mhair sa naoú haois, ardmháistir na ceirde, nó bhí stíl an-dúchasach ins achan líne dá dtigeadh óna phean—nó sin é an dearcadh traidisiúnta. I ndiaidh an iomláin, tá lucht an tsaineolais den bharúil inniu go bhfuil aithne éigin Gréigise ar an úsáid chasta dheacair a bhaineanns mo dhuine as na rangabhálacha—úsáid nach bhfuil ag teacht le comhréir na hAraibise is glaine, is nádúrtha. Mar sin, is féidir glacadh leis go raibh tionchar ínteacht ag an Ghréigis ar an dóigh ar fhorbair stíl na heolaíochta, agus an dúrud de leabhartha Gréigise a haistríodh go hAraibis. == An Mheán-Araibis: an litríocht is na canúintí == '''An [[Débhéascna]]''' Caithfidh muid cuimhne a choinneáil air nár rugadh an duine go fóill a chleachtfadh caighdeán clasaiceach na hAraibise ina ghnáthchaint. Is é sin, tá an staid ar a dtugtar ''débhéascna'' i bhfeidhm ar fud dhomhan na hAraibise. Is é is brí le débheascna ná go bhfuil réimsí áirithe an tsaoil chultúrtha—an litríocht, cuir i gcás—ag baint úsáide as ''leagan ard'' na teanga, agus an gnáthshaol ag roghnú an ''leagain ísil''. Ní hionann seo agus an ghnáth-dhifríocht idir teanga na ndaoine galánta agus teanga na cosmhuintire. Nuair atá an débheascna i gceist, ní rithfeadh leis na daoine uaisle féin an leagan ard a úsáid ina ngnáth-chumarsáid laethúil. Thairis sin, tá an leagan ard chomh difriúil leis an ngnáthchaint agus nach dtiocfadh le haon duine é a labhairt go spontáineach. Is amhlaidh gur socraíodh caighdeán na hAraibise sa séú agus sa seachtú haois—roimh chaighdeánú na sean-Ghaeilge féin. Mar sin, ní aibhéil a rá gur dhá theanga an-éagsúla iad an Araibis chaighdeánta agus gach ceann de na canúintí labhartha. Bhí dímheas ag na hArabaigh riamh ar an té nach gcloífeadh leis an gcaighdeán ina chuid scríbhinní, ó tháinig an caighdeán anuas ó Dhia féin leis an gCórán Beannaithe. Ina dhiaidh sin féin, tá teacht ar go leor litríochta nach bhfuil ag cloí leis an gcaighdeán. "Meán-Araibis" a thugann na saineolaithe ar an gcineál teanga atá ann. Is é is Meán-Araibis ann ná Araibis atá truaillithe ag an gcanúint labhartha, nó Araibis atá curtha ó mhaith ag an bh[[forcheartú]]. Is é an rud atá i gceist le forcheartú ná iarrachtaí ró-dhíocasacha an scríbhneora neamhchleachtaigh foirmeacha na gnáthchainte a sheachaint, ionas go mbreacann sé síos foirmeacha bacacha nach bhfuil le fáil sa chanúint ná sa teanga chaighdeánta. '''Meán-Araibis na nGiúdach''' Ba nós leis na Giúdaigh riamh a n-aibítir féin a chur i bhfeidhm ar gach teanga dá labhróidís - mar seo a cruthaíodh an [[An Ghiúdais|Ghiúdais]], an cineál Meán-Ghearmáinise a chleachtaíodh Giúdaigh Oirthear na hEorpa roimh [[uileloscadh]] [[Adolf Hitler|Hitler]]. D'imir siad an cleas céanna ar an Araibis. Tá an chuid is mó de na téacsanna Giúdacha Araibise sách cóngarach don chaighdeán Chlasaiceach. Dealraíonn sé, ar a laghad, nár thug na scríbhneoirí Giúdacha aon iarracht riamh ar eilimintí gnáthchainte a ligean isteach sa teanga scríofa d'aon ogham. San am chéanna, tá cuid mhór Eabhraise, idir fhocail agus abairtí iomlána measctha tríd an Araibis a scríobhadh siad. '''Meán-Araibis na gCríostaithe''' Níl an Araibis Ghiúdach róchosúil le Meán-Araibis na gCríostaithe. Na scéalta naomhsheanchais, na haistriúcháin Bhíogúla agus an litríocht reiligiúnach eile a chumadh Críostaithe na dtíortha Arabacha le haghaidh a n-úsáide pearsanta féin, bíonn siad breac le truailliú ón ngnáthchaint, agus is minic nach mbacann na haistritheoirí le cur in aghaidh an tionchair ó na bunleaganacha Gréigise. Ón taobh eile de, níl forcheartú le haithint ar na scríbhinní seo. Nuair a bhí scríbhneoir Críostaí dall ar chleachtais chearta an chaighdeáin nó idir dhá chomhairle, roghnaíodh sé riamh an leagan a bhí sa ghnáthchaint. '''Canúnachas i litríocht na hAraibise inniu''' Maidir le príomhshruth an tsaoil Araibise, is dual do gach scríbhneoir i gcónaí canúnachas a sheachaint i scríbhinní. Tá glacadh le hamharclannaíocht sa ghnáthchaint ceart go leor, gan aon trácht a dhéanamh ar na sraithscéalta teilifíse. An chuid is mó den litríocht, áfach, tá sí glan ar an gcanúnachas inniu féin. Bíonn na scríbhneoirí ag cur an mhíle strus orthu féin ag foghlaim rialacha an chaighdeáin le bheith in ann aithris a dhéanamh ar na seanmháistrí. Ar ndóigh, cuireann Ioslam an-bhéim ar chomh tábhachtach is atá sé teanga an leabhair bheannaithe a choinneáil beo, mar chuid den urraim atá dlíte do Dhia ón Moslamach chráifeach. Thairis sin, tá lucht an náisiúnachais shaolta sách naimhdeach i dtaobh an chanúnachais chomh maith, nó is é a mbarúil-san go gcaithfidh na hArabaigh uile cur le chéile agus comhar a dhéanamh i ndiúnas ar fhorlámhas an Iarthair. Mar sin féin, tá litríocht scríofa i gcanúintí na Liobáine, rud a bhaineann leis an chlaonadh úd nach nglacann leis gur tír Arabach í an Liobáin féin, agus bhí gluaiseacht filíochta canúnaí ann le linn thréimhse Nasir san Éigipt, mar a raibh roinnt filí ag iarraidh litríocht de chuid na ngnáthdhaoine a chothú mar chuid de thionscnamh an tSóisialachais Araibigh. Sa lá atá inniu ann, uaireanta úsáidtear an chanúint le ráitis phearsaí na n-úrscéalta a chur in iúl fosta, ar maithe leis an réadúlachas.[[Íomhá:شرح ألفية ابن مالك.jpg|mion|Alfiya ( ألفية ابن مالك‎) le Malik isa 13ú haois (Mullah Qasim Effendi Al-Mufti)|220x220px]] == Canúintí na hAraibise == Roinntear canúintí na hAraibise ina gcúig phríomhghrúpa: canúintí na Leathinise Arabaí; canúintí na Measapotaime (na h[[An Iaráic|Iaráice]]); canúintí na Siria stairiúla, .i. an chuid is mó den tSiria, den Liobáin, den Iordán agus de Phalaistín an lae inniu; canúintí na h[[An Éigipt|Éigipte]]; agus na canúintí a labhraítear i dtíortha Thuaisceart na hAfraice siar ón Éigipt—''al-Maghreb'' a bheir lucht na hAraibise ar na tíortha seo. Bíonn difríochtaí sóisialta agus áitiúla le cluineadh laistigh de na canúintí réigiúnacha, agus go hiondúil bíonn stádas sóisialta níos airde ag baint le canúintí na gcathrach ná mar a bhíonn le canúintí na tuaithe. Thar aon rud eile, bíonn canúintí na m[[Beidiúnach]] (fánaithe na bhfásach) sách difriúil leis an gcineál Araibise a chluinfeá ó mhuintir na gcathrach sna bólaí céanna (na canúintí cónaitheacha nó na ''sedentary dialects'' mar a deir an Béarlóir). Go háirithe, bíonn na canúintí Beidiúnacha níos seanársa, agus iad ag caomhnú tréithre a chuaigh in éag i gcaint na gcathrach. Tá teacht ar chathracha i ndomhan na hAraibise fosta ina bhfuil canúint Bheidiúnach á labhairt, ach bíonn míniú stairiúil ann ar a leithéid seo. Am éigin fadó tháinig sluaite móra ón tuath—nó ón bhfásach—timpeall na háite le cur fúthu ansin, i gcruth is go bhfuair a gcuid cainte lámh in uachtar ar Araibis thraidisiúnta an bhaile mhóir. Cleachtaíonn na Beidiúnaigh filíocht bhéil na sean-Arabach i gcónaí, rud a chuidigh leo an blas ársa a choinneáil beo ar a dteanga. '''An Mháltais agus Araibis na Cipre''' Cás ar leith iad na canúintí a labhraítear i [[Málta]] agus sa [[An Chipir|Chipir]]. Nuair a d'fhorghabh na Normannaigh Málta, chuaigh an Araibis Chlasaiceach i léig san oileán, agus na Moslamaigh a bhí ina gcónaí ansin, murar maraíodh iad, cuireadh d'fhiachaibh orthu iompú chun Críostaíochta. Ós rud é gurbh ionann an Araibis Chlasaiceach agus Araibis an Chóráin, ní fhéadfá í a shaothrú mar theanga chultúrtha a thuilleadh, agus tú ag iarraidh gothaí an dea-Chríostaí a chur ort féin. Déanta na fírinne, is iomaí Máltach nach n-admhaíonn sa lá atá inniu ann gur canúint Araibise atá á labhairt aige: is fearr leis a áitiú air féin gur sean-[[Féinícis|Fhéinícis]]—teanga Sheimíteach atá níos cosúla leis an Eabhrais ná an Araibis, mar a chonaic muid thuas—a bhí ag a shinsir ar tús, agus nach raibh ag an Araibis ach tionchar láidir ar an teanga seo. Ní ghéilleann lucht na teangeolaíochta don chineál seo cainte, áfach. Is léir go raibh Féinícis ag muintir an oileáin ó thús, agus gur chuidigh an teanga ghaolmhar seo leo a gcuid féin a dhéanamh den Araibis nuair a tháinig orthu—ach sin a raibh ann. Ní raibh sa [[An Mháltais|Mháltais]] go ceann i bhfad ach canúint labhartha, agus í á forbairt ina treo féin beag beann ar dhomhan mór na hAraibise. Fuair sí na mílte focal ar iasacht ón [[An Iodáilis|Iodáilis]], agus nuair a tháinig [[An Ríocht Aontaithe|na Sasanaigh]] i seilbh an oileáin, thosaigh na focail Bhéarla ag sileadh isteach. Maidir le hAraibis na Cipre, tá sí ar tí dul in éag ar fad, faraor géar. Ní raibh sí á labhairt riamh ach in aon sráidbhaile amháin, Kormakiti, agus nuair a d'ionsaigh na Turcaigh an Chipir le tuaisceart an oileáin a ghabháil sa bhliain 1974, scaipeadh an chuid ba mhó de bhunadh an tsráidbhaile ar fud na leithe Gréagaí den oileán, agus iad ar a dteitheadh ó na Turcaigh. Canúint chónaitheach ón tSír í Araibis Khormakiti go bunúsach. Ar a laghad, sin iad an cineál canúintí is cosúla léi. Inniu, áfach, tá sí breac le hiasachtaí [[An Ghréigis|Gréigise]], agus is ar éigean a bheifeá ag súil lena mhalairt. Nó is teanga í nach mbreactar síos de ghnáth. Má scríobhtar an-chorruair í, is dócha gurb iad na litreacha Gréigise a chuirtear i bhfeidhm uirthi, nó is í an Ghréigis a úsáideann muintir Khormakiti mar theanga liteartha shibhialta. == Litríocht na hAraibise == '''Litríocht Chlasaiceach na hAraibise''' Maidir le litríocht na hAraibise, is léir go gcaithfear an litríocht Chlasaiceach a aithint thar an litríocht nua-aoiseach. Is é an Córán an téacs is sine, ar ndóigh, siúd is gur chuir lucht na gramadóireachta díolamaí seanlitríochta agus filíochta de chuid an phobail i dtoll le chéile mar phatrún stíle agus mar ábhar staidéir. Bhain an fhilíocht seo le béaloideas na Sean-Arabach ón tréimhse réamh-Ioslamach, ach is iomaí athrú agus beart cinsireachta a chuir lucht tiomsaithe na mbailiúchán seo i bhfeidhm ar an bhfilíocht le smál na Págántachta (nó an "Aineolais", ''al-jahiliyya'', mar a deir an Araibis) a ghlanadh díobh. Siúd is nár ghnách do na filí réamh-Ioslamacha a gcuid saothar a bhreacadh síos, bhíodh na Sean-Arabaigh riamh meabhrach ar ainm an fhile a chum dán áirithe, díreach cosúil le bunadh na Gaeltachta fadó. Mar sin, ní cheadódh reacaire réamh-Ioslamach dó féin leasuithe a dhéanamh ar dhánta le filí eile. Bhí na reacairí ina bprintisigh ag seanmháistrí filíochta, ag déanamh staidéir ar shaothar an mháistir agus á reic le lucht éisteachta, le súil is go bhféadfaidís gradam an mháistir a bhaint amach le dánta dá gcuid féin faoi dheoidh. An chuid den fhilíocht seo atá ar fáil inniu, b'iad fir léinn na hochtú haoise a chuir ar pár an chéad uair í ó bhéal na ndaoine. Ar ndóigh, d'fhág blianta fada na béalaithrise a sliocht ar na dánta. Is dócha go raibh traidisiún na reacaireachta réamh-Ioslamaí ag meath cheana féin nuair a chuaigh na bailitheoirí i mbun pinn, agus gan dabht bhí na reacairí féin ag déanamh cinsireacht ar na blúiríní deireanacha Págántachta a bhí le haithint ar na dánta seo. Tá amhras curtha sna díolamaí filíochta réamh-Ioslamaí ag fear chomh clúiteach le Taha Husain—duine de na daoine is mó tábhachta i stair intleachtúil na hAraibise is na hÉigipte lenár linn—agus é inbharúla nach bhfuil iontu ach cumadóireacht bhrionnaithe de chuid na mbailitheoirí féin. Ach níl an chuid is mó de na taighdeoirí sna tíortha Arabacha ná san Iarthar inniu ar aon tuairim le mo dhuine. '''Qasida''' Is é an ''qasida'' an ghné liteartha is tábhachtaí i bhfilíocht réamh-Ioslamach na nArabach. Tá an rím chéanna ag dul ó thús go deireadh an dáin, nó ní bhíonn ceathrúna i ndánta traidisiúnta Araibise. Bíonn na véarsaí féin sách fada. Is é an ''nasib'' is tús don ''qasida'': cuimhní cinn ar iar-ghrá geal an fhile atá ann. Ina dhiaidh sin tugtar cur síos ar an turas agus ar an gcamall a iompraíonn an file ar shiúl óna ghrá geal, go dtí go mbaintear amach an tríú cuid den ''qasida'': ansin, cuireann an file síos ar an bhfíorchuspóir atá leis an dán. B'fhéidir go bhfuil an file ag déanamh leithscéil, ag moladh a urraí nó ag saighdeadh a mhuintire chun cogaidh; ach is é an rud is aistí le léitheoir an lae inniu go gcaithfidh an chéad dá chuid—an chuid anghrách agus an cur síos ar an turas camaill—a bheith ann beag beann ar cad é is ábhar don chuid dheireanach. Ar ndóighe, bhí na filí ab fhearr in ann mórshaothair ealaíne iontu féin a dhéanamh de na codanna coinbhinsiúnta seo. Ón taoibh eile de, nuair a bhí na filí ag súil le pá fhlúirseach airgid óna n-urraithe, ní bhacfaidís mórán leis an gcuid anghrách ná leis an turas camaill, agus iad ag baint gach fad is gach fairsinge as an tríú cuid, ag moladh fear íoctha an dáin. '''An Córán''' Is féidir dearcadh ar an gCórán mar shaothar litríochta. Tá an-fhiúntas filíochta ag baint leis na súraí deireanacha den leabhar, ach go háirithe. Ós rud é gur leabhar naofa atá ann, mar Chórán, ní raibh de chroí sna filí riamh aithris ródhíreach a dhéanamh air mar phatrún stíle. Mar sin, an cineál prós ríme atá sa Chórán, níl mórán de le fáil sa chuid eile de litríocht na hAraibise. '''Forbairt na Filíochta in Ioslam''' Bhí an fhilíocht sách mall ag athrú i ndiaidh theacht Ioslam féin. Dealraíonn sé gur fhan an-sracadh i móitífeanna a bhí bun os cionn le hoidim agus le foirceadal an chreidimh úir i bhfad i ndiaidh a bhunaithe, beag beann ar an dímheas a bhí ar na filí—"an aicme sin ar shlí Ifrinn"—ag na fir naofa. Thairis sin, cuid de na treibheacha a chuaigh i gcomhghuaillíocht le Muhamad ar tús, níor thuig siad ach de réir a chéile cad é a bhí i gceist leis an reiligiún nua: shíl siad i dtús báire nach raibh ann ach conradh polaitiúil. Nuair a ghabh na saighdiúirí Arabacha an Pheirs, an tseanríocht ardsibhialta, tháinig an-tionchar ón taobh sin ar litríocht agus ar fhilíocht na nArabach. Ar ndóigh, nuair a bhí Arabaigh ag cur fúthu sna cathracha, ag socrú síos le só na Peirse is ag éirí as seansuáilcí Spartacha an Bheidiúnachais, tháinig gá acu le filíocht nua nach mbeadh chomh mór sin i dtuilleamaí na gcamall le haghaidh meafair, samhlaoidí agus ábhar filíochta. Agus nuair a thosaigh an seicteachas Ioslamach ag teacht ar an bhfód leis an gCaraideachas nó leis an luath-Shítheachas, chrom fir a raibh féith na filíochta iontu ar dhánta bolscaireachta a chumadh le mairtírigh na seicte a mhóradh. Ba chuid d'oidhreacht fhileata na nArabach na dánta scigiúla freisin. Tháinig an-bhorradh faoin gcineál sin filíochta i dtréimhse na Cailifeachta Umaigheadaí, i ndeireadh na seachtú haoise agus sa chéad leath den ochtú haois. Faisiún mór a bhí i gceist leis na dánta scigireachta sa tSír agus san Iaráic i réimeas Chlann Umaighea, agus an file Críostaí Al Achtal chun tosaigh i g''cogadh na bhfilí'', nuair a bhí na filí ag caitheamh anuas ar a chéile i ndán i ndiaidh dán. Leis an bhfírinne a dhéanamh, dealraíonn sé nach raibh i gceist le cuid mhór den bhriatharchath seo ach mireog fhaisiúnta. Bhí an-mheas ag Al Achtal ar fhilíocht chuid mhaith de na filí Ioslamacha a raibh sé ag iomaíocht leofa ag cumadh goineoga maslacha i bhfoirm fhileata. Ós rud é gur Críostaí a bhí in Al Achtal, ní raibh aon chúl air fíon a ól, agus bhí sé ar dhuine de na filí ba mhó a scríobh dánta fíona fosta. Bhí an-traidisiún ag na dánta fíona i bhfilíocht na hAraibise, agus bhí sé an-fhadálach ag dul in éag, siúd is nach raibh moladh an fhíona is na meisce ag réiteach go rómhaith le riailbhéas Ioslam. B'é Abú Nubhás, a fuair bás sa bhliain 814, an file fíona ab aithnidiúla, nó sin é an cineál clú atá air, ar a laghad. Laoch béaloidis atá ann, mar Abú Nubhás, agus na mílte scéilíní á n-insint faoi. Is é an t-aon rud amháin ar féidir linn a bheith cinnte faoi i dtaobh mo dhuine ná nach bhfuil sa chuid is mó de na scéilíní seo ach cumadóireacht. Ar ndóigh, scríobhadh na seanfhilí Arabacha dánta grá chomh maith le duine. Nuair a bhí clann Úmáighea i seilbh na cailifeachta, bhí dhá phríomhghné á saothrú ag lucht scríofa na ndánta grá. Fir uaisle diomhaoine ba mhó a chumadh iad sna cathracha, agus iad go mór faoi thionchar na sofaisticiúlachta nó fiú an drabhláis a bhí ag teacht isteach ón bPeirs shean-ardchultúrtha. B'é Ómár ibn Aibí Raibíá an file ba thábhachtaí acu seo. Fuair Ómár bás dosaen nó cúpla dosaen de bhlianta i ndiaidh thús na hochtú haoise. Súgradh éadromchroích agus grá faoi cheilt is gnáthábhar don chineál seo dánta grá: tá blas áirithe craicinn agus collaíochta orthu, ach ní dánta gáirsiúla iad. Shaothraíodh na filí Beidiúnacha gné eile de dhánta grá, mar atá, traigéidí nó triantáin ghráidh. Amhráin a bhí sna dánta seo, agus thug siad go leor inspioráide do lucht scríofa próis fosta. B'iad Majnún agus Laidheala lánúin chlasaiceach na filíochta seo, cosúil le Triostán agus Iosóld san Artúraíocht. Bhí Majnún dúnta i ngrá le Laidheala ó tháinig an chéad chuimhne aige, ach nuair a pósadh an cailín ar fhear eile, chaill Majnún a mheabhair, agus fágadh ag fánaíocht san fhásach é, ag cumadh amhráin dá rúnsearc agus ag déanamh a chomhrá leis na hainmhithe aingiallta. Go leor de na dánta grá a thugann cur síos ar an scéal seo, deirtear gurbh é Majnún féin a chum iad, ach ar ndóigh, níl i gceist leis sin ach maisiú rómánsúil. Creideann lucht an tsaineolais gur pearsana finscéalacha amháin iad Majnún agus Laidheala agus baint acu leis an mbéaloideas réamh-Ioslamach. Mar sin, is dócha gur béaloideas atá sa chuid mhór de na hamhráin Bheidiúnacha seo fá dtaobh de ghrá leatrom Mhajnún, ach amháin nár cuireadh ar pár roimh lá na nÚmaigheadach iad. Is gá cuimhne a choinneáil air nach raibh cuid de na dánta seo intuigthe ach cnámha an scéil a bheith ar eolas agat cheana féin. Ní aithneofá cad é a bhí faoi chaibidil i go leor dánta ach na scéalta béil uile a bheith cluinte agat ó na seanchaithe a bhí á n-insint cois tine. De réir a chéile, meascadh an dá ghné trí chéile, i gcruth is gur fáisceadh dán grá de chineál úr astu—filíocht atá níos cosúla leis na hamhráin a chluinfeá ó thrúbadóirí na hEorpa sna meánaoiseanna. Déanta na fírinne, creidtear go raibh tionchar éigin ag filíocht na nArabach ar an trúbadóireacht san Eoraip. Nuair a tháinig Clann Abbáis—nó na hAbásaidigh—i seilbh na cailifeachta, bhí malairt cuma ar an bhfilíocht ghrá cheana. Bhí filíocht gháirsiúil á saothrú ag filí áirithe, ach is léir nach raibh aon ghlacadh oscailte ag an saol mór lena leithéid i sochaí Ioslam. B'í an fhilíocht [[homaighnéasachas|homaighnéasach]] a tháinig chun tosaigh i dtréimhse na nAbásaideach. B'iad coinbhinsiúin agus comhghnása na filíochta Peirsí ba bhunsiocair leis seo; ach i mbreis ar an tionchar sin, dá n-úsáidfeá fíorainm mná i ndán anghrách, is féidir go sílfeadh athair cailín éigin ar comhainm le cailín an dáin, — go sílfeadh sé gur ag maslú a iníne-sean nó ag cur mígheanmnaíocht ina leith-se a bheifeá. Mar sin, bhí sé ní ba sábháilte cloí leis an ngrá homaighnéasach mar ghnás liteartha, beag beann ar an chineál craicinn ab fhearr leis an bhfile ina shaol phríobháideach féin. Dealraíonn sé, áfach, go raibh Abú Nubhás, máistir an chineál seo filíochta, — go raibh sé féin ina fhéileacán dháiríre. Cuid den fhilíocht ghrá a scríobhadh i dtús ré na nAbásaideach, ní fíordhánta grá a bhí iontu ach dánta diaga misticiúla a bhí ag tabhairt cur síos ar an tsirtheoireacht reiligiúnach, ar an dóigh a raibh an Moslamach fíréanta ag iarraidh a bhealach a dhéanamh a fhad le Dia. Fuair go leor filí misticiúla an oiread sin múnlaí is gnása ar iasacht ó na dánta grá is go gcaithfidh tú saineolas éigin a tharraingt ort leis an gciall reiligiúnda a bhaint as an sórt seo filíochta (mar sin féin, tá an chiall sin ann, bhíodh an tAyatollah Khomeiní féin—an fear céanna a theilg Salman Rushdie chun báis—ag scríobh filíocht faoi "aoibhneas an fhíona sa tábhairne", nach n-aithneofá aon tseach-chiall dhiaganta uirthi—go dtí go gcluinfeá cé a chum an dán...). Fán am seo, i dtús na naoú haoise, a thosaigh na náisiúin neamh-Arabacha sa Chailifeacht ag éileamh a gcirt i saol an chultúir. "Siúbachas" nó ''shu'ubiyya'' a thugtar ar an ngluaiseacht seo, agus b'iad na Peirsigh a bhí chun tosaigh i measc lucht an tSiúbachais, mar ba dual dóibh. Sean-náisiún ardchultúrtha is ea na Peirsigh, ar ndóighe, agus siúd is go raibh siad ina ngéillsinigh ag na hArabaigh Mhuslamacha anois, níorbh ionann é is a rá gur lig siad a seanchultúr (ná a dteanga, nach bhfuil gaol ar bith aici leis an Araibis) i ndearmad i ndiaidh dóibh iompú i leith Ioslam. B'é Abú Nubhás, a ndearna muid trácht air cheana féin, an file ba mhó a d'eascair as ithir an tSiúbachais. Chuir a chuid scigaithrise deireadh leis an mBeidiúnachas i bhfilíocht na hAraibise. Bhí samhlaoidí nua ag déanamh a mbealaigh isteach—samhlaoidí a bheadh bunaithe ar shaol shofaisticiúil na gcathrach ina raibh cónaí ar shliocht na bhforghabhálaithe Arabacha anois. Ar ndóighe, ó b'as an bPeirs a tháinig an só sofaisticiúil i saol Ioslam, ba léir go raibh tionchar na Peirsise ar an bhfilíocht agus ar an stíl Arabach ag teacht in éineacht le hathrú an chultúir ábhartha. '''Badi´''' An stíl a tháinig ar an saol anois, is féidir í a chur i gcomparáid leis an mBarócachas—''badi´'' an téarma Araibise. Filíocht ardealaíonta is ea an fhilíocht ''badi´'', agus í ag éirí cineál féintagarthach go géar gasta, ag cur níos mó béime ar an maisiúlacht agus ar na tagairtí liteartha: chaithfeadh gach aon fhile a léiriú go raibh sé eolach ar an traidisiún agus ar shaothar na bhfilí a tháinig roimhe féin. Bhí na filí á dtuirsiú féin leis na mílte meafar, pearsanuithe, paradacsaí agus cleasanna eile, agus na dánta ag éirí doléite ar fad. D'fhéadfá a rá gur chuir an file gairmiúil ardléannta ruaigeadh ar an éigeas tíre agus ar an bhfile pobail. Baineann an fhilíocht ''badi´'' leis an naoú haois. Bhodhraigh sí cluasa na héisteoirí faoi dheoidh, agus d'fhill na filí nua ar an bhfilíocht "nádúrtha", nuachlasaiceach i ndeireadh na haoise céanna. Mar sin féin, níor ligeadh an fhilíocht ''badi´'' i ndearmad go hiomlán. Tréimhse taighde, turgnaimh agus tástála ab ea tréimhse na ndánta ''badi´'', tréimhse a mhúin go leor cleasanna úra do na filí—ach iad a úsáid go spárálach cúramach. '''Prós na hAraibise - adab agus maqama''' Maidir le prós na hAraibise, ní raibh sé leath chomh forbartha leis an bhfilíocht chlasaiceach. Díolamaí de scéilíní magaidh ó bhéal an phobail ab ea na chéad leabhair phróis sa teanga, nó rudaí a dtugtar ''adab'' orthu: is é an cineál leabhar atá ann ná bolg soláthair, nó lón léitheoireachta don dalta óg atá ag tógáil léinn ar scoil. Is geall le téacsleabhair scoile iad na díolamaí ''adab'' go minic. Is iomaí téacsleabhar focleolaíochta nach furasta a aithint thar dhíolaim ''adab''. B'as na díolamaí ''adab'' a d'fhás na ciclipéidí Araibise, sa deichiú haois ach go h-áithrid. Faoin mbliain 1000 a tháinig an ''maqama'' i gcrann, agus b'as an bPeirs a fuarthas an chéad spreagadh chun an chineál seo scríbhneoireachta a chleachtadh, ní nach ionadh. Scéal magúil is ea ''maqama'' agus é suite i saol na mbocht is na nocht sa chathair, nó i saol na n-oilithreach amuigh sna tíortha cúil. Bíonn na scéalta seo ag cur síos ar chleasanna na ndoilfeoirí agus ar reitric na reacairí i bpanc aonaigh, agus iad ag cur dallamullóg ar dhaoine macánta beag beann ar an dlí. De réir mar a chuaigh an cultúr Arabach féin i léig, nó in abar ar a laghad, chaill an litríocht a seansracadh chomh maith. Níor tháinig fuinneamh úr inti roimh athbheochan na naoú haoise déag—''al nahda''. '''Litríocht Nua-aoiseach na hAraibise''' San Éigipt a thosaigh an athbheochan chultúrtha, nuair a tháinig Muhamad Ailí i gcumhacht ansin i dtús na naoú haoise déag. Fear neamhspleách éirimiúil a bhí ann a rialaíodh a thír gan a chloigeann a bhuaireamh le cibé ordú a gheobhadh sé ó Shabhdán na Tuirce, siúd is go raibh sé ina ghéillsineach dó siúd, go foirmiúil. Theastaigh ó Mhuhamad a thír a fhorbairt agus a thabhairt i gcrann, agus an t-oideachas ar ceann de na clocha ba mhó ar a phaidrín—siúd is gurbh é an t-arm a phríomhchúram. B'fhéidir go raibh eagla air roimh ionsaí ón Tuirc. Bhunaigh sé clólann le saothair chlasaiceacha Araibise a athfhoilsiú, agus chuir sé tús leis an chéad nuachtán sa teanga. Chuir sé freisin dornán mac léinn ag foghlaim teangacha an Iarthair i bPáras, agus nuair a tháinig siad ar ais, chrom siad ar litríocht agus smaointeachas na hEorpa a aistriú go hAraibis. '''Tús na Litríochta Nua-Aoisí: Na hÚrscéalaithe Críostaí ón Liobáin''' Lárionad eile ab ea [[Beirut]] sa [[an Liobáin|Liobáin]]. Ós rud é go bhfuil an creideamh Críostaí sách coitianta i measc mhuintir dhúchasach na tíre sin, bhí intleachtóirí na Liobáine ní b'oscailte do thionchar an Iarthair ná an chuid eile de na hArabaigh. Scríbhneoirí Críostaí ón Liobáin a chuir tús le traidisiún na húrscéalaíochta Araibise, mar sin. B'é Júirjí (nó Seoirse) Zaigheadán an chéad duine acu seo. Ar nós go leor intleachtóirí eile, d'aistrigh sé ón Liobáin go dtí an Éigipt chun leas a bhaint as an meon agus as an atmaisféar caoinfhulangach a bhí cruthaithe thall ansin ag athbheochan Mhuhamad Ailí (is gá a chuimhneamh nach daoine comhaimseartha a bhí iontu; nó rugadh Zaigheadán sa bhliain 1861, agus Ailí trí bliana déag ag iompar na bhfód cheana féin). Scríobhadh Zaigheadán úrscéalta stairiúla. Siúd is nach bhfuil mórán fiúntais iontu do léitheoirí an lae inniu, agus an dóigh ar chum sé iad go géar gasta ceann i ndiaidh a chéile gan mórán marana a dhéanamh ar an tslacht ná ar an tsnoiteacht liteartha, bhí an-ghal orthu ag lucht comhaimsire an údair. Thug Zaigheadán spreagadh do scoil iomlán úrscéalaithe. Sna Stáit Aontaithe a chuaigh scríbhneoirí na scoile seo i mbun pinn an chéad uair, áit a raibh siad ar imirce le teacht slán ar shrianta polaitíochta a dtíre féin. Críostaithe ón Liobáin ab ea iad, nó an chuid ba mhó acu, cosúil le Zaigheadán. B'iad Kahlil Gibran (Jiobrán Chailíl Jiobrán) agus Mícheál Naimy (nó Míocha'éil Nú'aidheamá) an bheirt ba thábhachtaí de na scríbhneoirí seo. Scríobhadh Gibran as Béarla agus as Araibis, agus é ag cardáil téamaí Críostaí nó ábhair mhisticiúla reiligiúnda ar bhealach a tharraing súil na mílte léitheoirí Iartharacha ar a chuid saothar—ar a chuid saothair Bhéarla thar aon rud eile, ar ndóigh. Fuair Gibran bás sa bhliain 1931, agus tháinig scaipeadh ar an scoil scríbhneoirí ansin; ach cibé scéal é, bhí an-tionchar acu ar an saol liteartha ins na tíortha Arabacha féin. '''Filí an Nua-Chlasaiceachais''' Faoin am céanna, bhí filí an nua-Chlasaiceachais ar nós Ahmad Seabhaqaí ón Éigipt agus an tIarácach Ma'ruf al Rúsaifí ag filleadh siar go bun ar thraidisiún na seanfhilíochta. Náisiúnaí Arabach ab ea Seabhaqaí, ach b'fhearr le Rúsaifí éagóir na sochaí a lochtú ina chuid scríbhinní. Ina dhiaidh sin, tháinig an nua-aoiseachas féin isteach, nuair a bhunaigh Ahmad Zaicí Abú Seaidí Cumann Apolló san Éigipt sna tríochaidí. '''Adonis''' Is é Ailí Ahmad Sa'íd—"[[Adonis (file)|Adonis]]"—an file is mó le rá dá bhfuil ag cumadh dánta as Araibis inniu. Tarraingíonn sé ar thobar an t[[Súfachas|Súfachais]], nó misteachas agus rúndiamhróireach reiligiúnda Ioslam, ach níl a leithéid róthipiciúil ag na filí Araibise lenár linn. An náisiúnachas agus an Marxachas a bhíonn ag saighdeadh an chuid is mó de na filí tábhachtacha Araibise, agus iad go mór faoi thionchar na bhfilí Iartharacha. '''Taha Husain''' Maidir le forbairt an úrscéil sna tíortha Arabacha féin, i ndiaidh Zaigheadán agus Gibran, caithfidh muid Taha Husain a lua roimh aon duine eile. Fuair Taha Husain bás sa bhliain 1973 i ndiaidh cion fir, nó cion cúpla fear, a dhéanamh ag tabhairt chultúr a thíre i gcrann: is féidir a mhaíomh nárbh é an prós cruthaitheach an chuid ba mhó de shaothar a shaoil. Mar sin féin, níl aon chaill ar a chuid saothar liteartha. Scríobh sé úrscéal dírbheathaisnéisiúil agus díolaim ghearrscéalta a bhí bunaithe ar shaol an Fháidhe, Muhamad. '''Naguib Mahfouz'''[[Íomhá:Naguib Mahfouz HR.jpg|mion|[[Naguib Mahfouz]]|318x318px]] Ar ndóighe, ní mór tagairt a dhéanamh do [[Naguib Mahfouz]] (Najíb Mahfúz) a bhain amach [[Duais Nobel na Litríochta]] sa bhliain [[1988]]. Rugadh an scríbhneoir bisiúil seo sa bhliain 1911. Ar dtús, scríobh sé cúpla [[úrscéal stairiúil]], ach ansin chrom sé ar na scéalta móra a chumadh a thabhaigh a chlú dó: cur síos réadúil coscarthach atá iontu ar shaol na mbocht i gCaireo. Sna seascaidí a chuaigh sé a scríobh leabhair nua-aimseartha faoi chruachás phearsanta an duine aonair, úrscéalta a raibh blas an nua-aoiseachais Iartharaigh go mór orthu. '''Emil Habibi''' Scríbhneoir tábhachtach eile ab ea Emil Habibi a fuair bás sa bhliain 1996. Palaistíneach a bhí ann a ghlac le saoránacht Iosrael, rud a d'fhág go raibh meas an tréigtheora is an fhealltóra ag cuid mhór dá mhuintir féin air. Is cosúil go raibh sé inbharúla gurbh fhearr do na Palaistínigh fanacht ar a dtír dhúchais, agus d'iarr sé go scriofaí ar a thuama na focail "A d'fhan i Haifa". Cibé scéal é, chaith Habibi fiche bliain ina Fheisire i bparlaimint Iosrael, ''knesset'', agus é ina bhall de Pháirtí Chumannach Iosrael, arbh é an t-aon pháirtí amháin a thug ionadaíocht do na Palaistínigh a fágadh laistigh de theorainneacha Iosrael agus a throid ar son a gcearta. Is é an t-úrscéal faoin "duarcán dea-dhóchasach" úd Sa'íd Abú al Nahs ba mhó a thabhaigh clú agus cáil do Habibi. Úrscéal greanntraigéideach faoi ghéarchéim Phalaistínigh Iosrael atá ann. ''The Pess-Optimist'' a thug an t-aistritheoir Béarla ar an leabhar, - ''Na hEachtraí Aisteacha Maidir le Ceal Sa'íd Abú al Nahs, An Duarcán Dea-dhóchasach'' an teideal Araibise. Focal nuachumtha é "mutashá'il" an teidil araibise, meascán de "mutashámil" le brí "duarcán" agus "mutafá'il" le brí "dea-dhóchasach"; ciallaíonn an réamhainm araibise Sa`íd "áthasach" agus Abú al-Nahs "athair an mhí-áidh". Léiríonn an scéal cruachás an Phalaistínigh atá ina eachtrannach ina thír féin tar éis bhunú stát Iosrael. '''Litríocht na mBan''' Ar ndóighe, siúd is go gcreideann cuid mhaith de bhunadh na hEorpa nach bhfuil sna mná Arabacha ach sclábhaithe baile ag caitheamh braillíní, tá mná ag scríobh leabhar as Araibis le fada. Níor tháinig na hArabaigh glan ar mhúscailt mhór na mban sa naoú haois déag. B'í Bharda al Ghiázaijí an chéad scríbhneoir mná i stair na nua-litríochta Araibise. D'fhoilsigh sí díolaim dánta sna míle ocht gcéad seascaidí. Fuair mná na Liobáine spreagadh ón dóigh a raibh fir dá gcomhdhúchas, ar nós Gibran, ag cur sracadh nua i litríocht na hAraibise. B'í Maigh Zígheád a bhí ina príomhcheangal idir Kahlil Gibran agus na mná liteartha sa Liobáin, nó bhí sise agus Gibran ag seoladh litreacha chuig a chéile ar feadh i bhfad. Tháinig sraith iomlán de leabhartha beathaisnéise ó pheann Zígheád, agus í ag tabhairt cuntas ar shaol na gceannródaithe a chuir bun le gluaiseacht na mban sna tíortha Arabacha. Is iad Emily Nasrallah, Ghada al Samman agus Laidheala al Ba'albaicí na banúdair is tábhachtaí dá maireann i mBeirut inniu. Saolaíodh an triúr acu thart ar an mbliain 1940, agus iad ag iarraidh mná na Liobáine a shaigheadadh chun troda ar son a gcúise. Mar is eol dúinn, tá gluaiseacht na mban an-láidir san Éigipt fosta, agus cáil idirnáisiúnta bainte amach ag an scríbhneoir feimíneach udaí Nabhal al Sa'dabhaí thar aon bhean Arabach eile sna tíortha Iartharacha féin. '''Cruachás na Litríochta''' Siúd is go bhfuil an Araibis ar a seanléim aríst mar theanga liteartha chultúrtha inniu, is iomaí fadhb a chuireann cúl ar na scríbhneoirí Araibise ina gcuid oibre. Ar ndóigh, tíortha tearcfhorbartha iad na tíortha Arabacha, agus iad go mór faoi shlabhraí na héagóra agus na holagarcachta. Siúd is go saothraíonn cuid mhór de na tíortha seo an-airgead ar an artola, ní bhíonn mórán den éadáil sin ar fáil do na sluaite bochta. An Sóisialachas a bhí ag gealladh nua-aoisiú agus athbheochan an tsaoil Arabaigh, lá, faoi bhrat na saoltachta, tá sé ag trá is ag tréigean le roinnt mhaith blianta anuas, agus an fuaimintiúlachas biogóideach ag teacht ina leaba. Ní dream iad lucht seo an ghlan-Ioslamachais a bheadh ró-fhabhrach don litríocht shaolta, ar ndóigh. Is toradh don chruachás é fosta ná go bhfuil na daoine in anás scolaíochta, agus iad dall ar an teanga scríofa. Ní maolú ar an bhfadhb seo ach an oiread go bhfuil an teanga scríofa bunaithe ar chaighdeán a raibh blas na seanársaíochta air le linn an Fháidhe féin. Thairis sin, ní bhíonn lucht rialtais na dtíortha Arabacha róchlaonta chun daonlathais ná ródhoirte do na scríbhneoirí a bhíonn ag fáil locht ar an tsochaí agus ag déanamh a ngearáin faoin éagóir agus faoin leatrom a fheiceann siad ina dtimpeall. Mar sin, is iomaí leabhar a cuireadh faoi chois agus a coinníodh le láimh láidir ó na léitheoirí; agus is iomaí scríbhneoir a chaith téarma fada i dtóin phríosúin. [[Íomhá:Avicenna Portrait on Silver Vase - Museum at BuAli Sina (Avicenna) Mausoleum - Hamadan - Western Iran (7423560860).jpg|mion|293x293px|Ibn Sina]] == Gaeilge == Sa 14ú haois, aistríodh téacs ó lia mór Peirsise, [[Ibn Sina]] (Avicenna), go Gaeilge.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2019/mar/07/surprise-as-unknown-irish-translation-of-ibn-sina-discovered-in-spine-of-book|teideal=Surprise as unknown Irish translation of Ibn Sīna discovered in spine of book|údar=Alison Flood|dáta=2019-03-07|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-05-14}}</ref> Scríobhadh an téacs san Araibis. Aistríodh go leor eile go Gaeilge ag an am.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/lyricfm/clips/21557873/|teideal=Culture File: The Ibn Sina Fragment|dáta=2019-05-20|language=en|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-05-14}}</ref> == Príomhfhoinsí == * PALVA, Heikki agus Irmeli Perho (Eag.): ''Islamilainen kulttuuri''. Otava, Heilsincí 1988 * VERSTEEGH, Kees: ''The Arabic Language''. Edinburgh University Press, Dún Eideann 1997 ==Tagairtí== {{reflist}} == Naisc sheachtracha== * [http://arabworld.nitle.org/texts.php?module_id=1&reading_id=17&sequence=1 NITLE Arab World Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927144855/http://arabworld.nitle.org/texts.php?module_id=1&reading_id=17&sequence=1 |date=2006-09-27 }} - Sliocht as leabhar Versteegh ar an Idirlíon {{Teangacha oifigiúla na NA}} {{DEFAULTSORT:Araibis, An}} [[Catagóir:An Araibis]] [[Catagóir:Teangacha na hAfraice]] [[Catagóir:Teangacha na hÁise]] [[Catagóir:Teangacha Seimíteacha]] [[Catagóir:Teangacha Afra-Áisice]] [[Catagóir:Teangacha oifigiúla na Náisiún Aontaithe]] a8xhz5xxv10ht9d64ir7n0iy4uq7ttf 3 9025 1324566 1280963 2026-08-13T15:25:32Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324566 wikitext text/x-wiki ==Cartlann== [[/Cartlann 1|Cartlann 1 (ó 2006-05 go 2024-07)]] == GFDL == Hello! I have noticed that the [[:en:Wikipedia:Image license migration]] was not completed here. I can do that and because there are only 65 files here in [[:Catagóir:Íomhánna GFDL]] I suggest the most simple solution. It is to add a little code to [[Teimpléad:GFDL]] and create [[Template:Cc-by-sa-3.0-migrated]] as a copy of [[:en:Template:Cc-by-sa-3.0-migrated]]. Then I can mark all the files depending on if they are eligible for a relicense or not. I suggest only to translate the visible text and leave the rest of the code in English. That makes it easier to copy between wikis. I will probably move some of the files to Commons ([[:Catagóir:Ag Cómhaoin]]) and then the local version can be deleted. Can you help translate and perhaps delete files that are on Commons? [[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 16:50, 8 Meán Fómhair 2024 (UTC) : Perhaps you could also check if some of the unused files ([[Speisialta:UnusedFiles]]) can be deleted first? --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 16:54, 8 Meán Fómhair 2024 (UTC) :Hi @[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] — I created a copy of [[en:Template:Cc-by-sa-3.0-migrated]] and translated the visible text to Irish; the result is [[Teimpléad:Cc-by-sa-3.0-migrated|here]]. I also deleted the 8 images that were already in the Commons (and would be happy to delete any others that you move to Commons as part of this process). Also deleted a handful of the unused images, but I would need to investigate most of the others to sort out their licensing and see if they can still be used in articles. Is this enough for you to proceed? Thanks for your help with this. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 21:07, 8 Meán Fómhair 2024 (UTC) :: Hi Kevin! Thank you. Yes that is very good. I made a list of files also on Commons: [[Úsáideoir:MGA73/Sandbox]]. I have not checked the files so I do not know if they are transferred correctly and if they are eligible for Commons. --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 05:29, 9 Meán Fómhair 2024 (UTC) ::: I just found out that there is also a "self" template here (Obair féin) and that it not work correctly so I linked it to Wikidata and made this fix: [[Special:Diff/1232429]]. It also means that once the system has updated the files there will be more files licensed GFDL than we first thought. We can still do the license migration but I may have to add more templates than I first thought. --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 05:50, 9 Meán Fómhair 2024 (UTC) :::: I added some code to GFDL and if we add the new template directly to the self template then I do not think we need more code. I also fixed 10 files with my bot: [[Speisialta:Contributions/MGA73bot]]. There are 245 files now so I guess I need a bot flag to fix the rest. Unless there is a local bot user that can fix the files. I made https://quarry.wmcloud.org/query/86175 so it is easy to see when the files were uploaded (the date is the latest upload date so a file may be okay for relicense even if uploaded after August 2009 so I usually check the file before I accept the change). Can you check if it looks okay and perhaps find out if someone will fix the license migration or I should ask for a bot flag? --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 19:03, 9 Meán Fómhair 2024 (UTC) :::::I have a local bot I could use but I'm not completely clear on the specific changes that are required, or the list of files where they should be applied. If you can lay those details out for me clearly, I can probably handle. I'd also be happy to grant your bot access here if you think that's easier — only issue is that I don't think I have sufficient powers right now to grant bot status. But I can ping @[[Úsáideoir:Alison|Alison]] in a pinch! [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 22:12, 9 Meán Fómhair 2024 (UTC) :::::: Most of it is about the date of the upload. But there is an exception for things first published as GFDL somewhere else that makes it a bit tricky. So I usually end up checking the file before I press y and accept the change. If any of the users are still active you can always ask if they agree to relicense. Then you do not have to worry about the dates. Just link to the accept in the edit summary. I’m heading for work now. I can explain more tonight but files uploaded before November 2008 should be fine to relicense. If you want some fun to do with your bot while you wait you can alway look for file pages that does not have a ‘{‘ because that should be unlicensed files. :-) --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 04:36, 10 Meán Fómhair 2024 (UTC) :::::: Here if needed :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]</sup> 04:53, 10 Meán Fómhair 2024 (UTC) Hello! I added a list of files to [[Úsáideoir:MGA73/Sandbox]]. I also added a copy of the code I used for the bot test edits. I suggest to first work on the files uploaded before November 2008. They should all be eligible. If they allready have a cc-by-sa-3.0 or a cc-by-3.0 the code should be "migration=redundant". If you suspect that not all files was fixed you can always make the exception list shorter so the bot will work on more files and then check whatever shows up. Files uploaded from November 2028 to August 2009 are still eligible unless they were licensed GFDL somewhere other than Wikipedia. I doubt it is the case for any files but you can exclude text like http, www for example. Last batch is files from August 2009 and newer. They are not eligible for a relicense unless they were originally uploaded to Wikipedi before August 2009. You can always skip files you are not sure about and I can check them. --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 16:22, 10 Meán Fómhair 2024 (UTC) : Hello! How are things going? Well? Any problems? --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 05:34, 13 Meán Fómhair 2024 (UTC) ::Almost there! I updated all of the pre-Nov 2008 images with no problem. I've since reached out to the creators of the remaining images and have updated in the cases where I've gotten replies. Just waiting for three more people to answer — seems like this would be the easiest solution. ::If I don't get answers from them, how do you normally handle the cases in the window Nov 2008 to Aug 2009? I don't believe any of the images here were first published under GFDL on non-Wikimedia sites, but it's hard to be certain without an answer from the creators. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 12:27, 13 Meán Fómhair 2024 (UTC) :::Good plan! If the uploader is the copyright holder then I mark them as relicense. It is only if the file is marked as taken from another source I mark them as not-eligible. If they are marked as taken from a website then the question is if we can verify that the website is licensed GFDL. If not then the file should be marked as no permission and in the end deleted. --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 13:50, 13 Meán Fómhair 2024 (UTC) ::::If the uploader agree to relicense I usually add cc-by-sa-3.0 instead of cc-by-sa-3.0-migrated. Just as info. :-) --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 13:55, 13 Meán Fómhair 2024 (UTC) :::::Got it! Thanks for all of your help with this. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 14:16, 13 Meán Fómhair 2024 (UTC) :::::: Happy to help! Have you thought of adding [[:en:Template:Information]] to all files and ask uploader to fill it out? It can be done with a bot if uploader confirm to be the creator of the files. Sometimes user just add a template but does not add a statement like "I made this photo". It takes time but once user is no longer active it is too late to ask. --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 15:37, 13 Meán Fómhair 2024 (UTC) Hi! I noticed that there are 186 files in [[:Catagóir:Ceadúnas GFDL le fiosrú]] but it seems that you have fixed all the files. So I suggest to fix [[Teimpléad:GFDL]] so that it no longer add files to this category. Otherwise we need to fix [[Template:Obair féin]] but it will make it more complicated. --[[Úsáideoir:MGA73|MGA73]] ([[Plé úsáideora:MGA73|plé]]) 14:22, 5 Deireadh Fómhair 2024 (UTC) :Good catch, thanks. Fixed now I think. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 14:36, 5 Deireadh Fómhair 2024 (UTC) == Articles Deleted == Why did you delete my articles? [[Úsáideoir:Based Kashmiri|Based Kashmiri]] ([[Plé úsáideora:Based Kashmiri|plé]]) 11:05, 28 Meán Fómhair 2024 (UTC) :@[[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] I request you to send those two articles to my draft space so I can take time to fix it, please sir. [[Úsáideoir:Based Kashmiri|Based Kashmiri]] ([[Plé úsáideora:Based Kashmiri|plé]]) 11:10, 28 Meán Fómhair 2024 (UTC) ::Ní cheadaímid aistriúcháin uathoibríocha ar an vicí seo. Má tá Gaeilge mhaith agat, tá fáilte romhat ceann amháin acu a athscríobh as an nua, agus má tá sé sách maith, ní scriosfaimid é. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 12:31, 28 Meán Fómhair 2024 (UTC) == Novi Sad railway station canopy collapse == Hi can you create a new article here? Thanks in advance. [[Speisialta:Contributions/188.255.145.157|188.255.145.157]] 22:31, 26 Samhain 2024 (UTC) == "Roibeárd Ó Cinnéide" == Ní chosnóinn gach leagan Gaelaithe ach tá an ceann seo feicthe agam go minic. Bhíodh sé coitianta go maith san meáin Ghaeilge le linn a ré freisin. [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 16:05, 6 Nollaig 2024 (UTC) :Tá go maith. Admhaím go raibh cantal orm mar gheall ar roinnt leaganacha bréagacha a chonaic mé an lá cheana! Bheinn lánsásta le haon leagan a úsáideann an duine féin nó pobal na Gaeilge ar ndóigh. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 16:41, 6 Nollaig 2024 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:23, 26 Eanáir 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == New == Hello! @[[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]]. Post ranganna teagaisc do thosaitheoirí ar mo leathanach caint! Go raibh maith agat. ([[Úsáideoir:KesterOceanWorld2008Wiki|KesterOceanWorld2008Wiki]] ([[Plé úsáideora:KesterOceanWorld2008Wiki|plé]]) 18:47, 16 Márta 2025 (UTC) == Cuireadh chuig Cruinniú Pobail – 27 Bealtaine == A chara, Tá súil agam go bhfuil tú go maith :) Tá Pobal Éireann Wikimedia | Wikimedia Community Ireland ag reáchtáil an chéad chruinniú pobail eile ar líne ar <nowiki>'''</nowiki>Dé Máirt, 27 Bealtaine ag 18:00<nowiki>'''</nowiki>. Ba bhreá linn tú a fheiceáil ann! Is deis é seo do Vicipéidéirí gníomhacha le: * Nuacht agus forbairtí a roinnt * Smaointe nua agus dúshláin a phlé * Vótáil ar an dréacht-Straitéis 2025–2028 <nowiki>'''</nowiki>Sonraí an chruinnithe:<nowiki>'''</nowiki> Ar Google Meet: [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc<nowiki> meet.google.com/mnw-pubq-xyc]</nowiki> Fón: +353 1 571 2001 | PIN: 202 328 238# Is féidir an straitéis a léamh roimh ré anseo: [[commons:File:2025-2030_Strategic_Plan_Wikimedia_Community_Ireland-Draft.pdf|[nascaithe anseo]]] Muna bhfuil tu in ann dul ach ba mhaith leat do thuairim nó moltaí ar an straitéis a thabhairt, seol r-phost chugam ag: <nowiki>'''</nowiki>oifigeach.gaeilge<nowiki>{{@}}</nowiki>wikimedia.ie<nowiki>'''</nowiki> Le gach dea-ghuí, Amy ~ [Úsáideoir:OifigeachWMIE] [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 14:21, 23 Bealtaine 2025 (UTC) * Agus tar ar ais, a Caoimhín - braithimid uait go mórmhór! - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]</sup> 19:50, 27 Bealtaine 2025 (UTC) == Teastaíonn cabhair uaim == A [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] Is mise Pamela, mac léinn as an Iodáil. Bhí mé ag obair ar leathanach ealaíontóra Iodálaigh a bhfuil clú air. https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti Ar an drochuair, níl mé in ann an leathanach a bharrfheabhsú mar go dúradh liom go bhfuil earráidí sa bhunfhoclaíocht, ach níl go leor Gaeilge agam chun iad a cheartú. An féidir leat cabhrú liom an leathanach a cheartú? Nó an bhfuil a fhios agat cé leis ar cheart dom teagmháil a dhéanamh? Go raibh míle maith agat, táim ag tnúth le freagra uait. --[[Úsáideoir:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e">'''PamelaBertaccini'''</span>]] 11:02, 12 Meitheamh 2025 (UTC) == Husseybot ar Wikidata == Hi Kevin, cé' chaoi? Arbh fhéidir leat Husseybot (agus b'fhéidir do shúla) a dhíriú ar an leathanach seo: Wikidata:Teagasc SPARQL. Tá faidhbín ann, áfach (b'fhéidir go bhfuil 'fhios 'at cheana). Is é sin, ní féidir an [[:d:Wikidata:SPARQL tutorial/ga|príomhleathanach]] a eagrú go díreach, cruthaítear é as fo-leathanaigh, mar shampla [https://m.wikidata.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=Wikidata%3ASPARQL_tutorial%2F2&group=page-Wikidata%3ASPARQL+tutorial&language=ga anseo], measaim, nílim cinnte. GRMA, [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 18:02, 1 Lúnasa 2025 (UTC) == Bob Vylan == Hello, Kevin Scannell. In the [[Bob Vylan]] article, can you also add this music duo's remarks against the assassinated U.S. political activist [[:en:Charlie Kirk]], during a concert in Amsterdam on 13 September 2025? This is referenced in the [[:simple:Bob Vylan]] article as well in most Bob Vylan Wikipedia articles. Yours sincerely, [[Speisialta:Contributions/&#126;2025-26701-66|&#126;2025-26701-66]] ([[Plé úsáideora:&#126;2025-26701-66|talk]]) 22:31, 25 Meán Fómhair 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin]] Má atá a fhios agat, táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] agus faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, <nowiki>~~~~</nowiki> [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:25, 13 Lúnasa 2026 (UTC) qh2u3p4q7znj7bgjtza4jpywl5no4d3 0 9399 1324751 1198096 2026-08-14T00:39:00Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1324751 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Baile beag cois farraige i g[[Contae an Chláir]] is ea '''Inis Díomáin'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1416525|title=Inis Díomáin/Ennistimon {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/1416525|teideal=Inis Díomáin/Ennistimon — logainm.ie|datarochtana=2022-07-10}}</ref> I 2011 bhí cónaí ar 957 duine i sráidbhaile Inis Díomáin <ref>http://www.logainm.ie/?text=inis+diomain</ref> Ba é an Rí Toirdhealbhach Ó Briain a chuir tús leis an áitreabh san áit nuair a thóg sé caisleán ansin sa bhliain 1588. Go bunúsach, níl ann ach baile aon sráide, agus naoi gcéad duine ina gcónaí ann. Is í an turasóireacht an tslí bheatha is tábhachtaí, agus tá a lán tithe tábhairne ann. Ritheann Abhainn Eidhneach tríd an áit ar chúl na sráide, easanna inti (“the Falls” i mBéarla) agus droichead ag dul trasna uirthi: an té a théann an bóthar sin (an N67) tagann sé go dtí [[An Leacht|Leacht Uí Chonchúir]]. [[Íomhá:ennistymon.jpg|240px|left|thumb| Inis Díomáin<br />Na hEasanna]] == Iompar == Is ionann sráid mhór an bhaile (an N85) agus an bóthar go dtí [[Inis (baile)|Inis]]. Roimh dheireadh na gcaogaidí chuaigh Iarnród Iarthar an Chláir tríd an sráidbhaile, agus a aghaidh ar Inis agus ar bhailte an chósta: d’oscail sé ar 2 Iúil 1887 agus dhún ar 1 Feabhra 1961.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.railscot.co.uk/Ireland/Irish_railways.pdf |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2009-07-14 |archivedate=2007-09-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070926042407/http://www.railscot.co.uk/Ireland/Irish_railways.pdf }}</ref> Téann busanna go dtí Inis agus go dtí bailte móra eile, agus téann an 337 chomh fada le Baile Átha Cliath. [[Íomhá:Ennistymonclare.JPG|left|240px|thumb|Inis Díomáin]] == Leacht Cuimhneacháin == Tógadh leacht i gcuimhne an Drochshaoil míle slí lasmuigh d’Inis Díomáin ar an mbealach go dtí an Leacht, os comhair Ospidéal Inis Díomáin, a tógadh ar láithreán theach na mbocht. Ba iad Comhairle Chontae an Chláir agus an Ancient Order of Hibernians a chuir an leacht á thógáil, agus tíolacadh é ar 20 Lúnasa 1995. Taispeánann sé dílleachta óg a fágadh ag doras theach na mbocht ar 25 Feabhra 1848; tá cuntas ar ar tharla le fáil i miontuairiscí Bhord Bardachta Theach na mBocht i gCartlann an Chontae.<ref>[http://www.clarelibrary.ie/eolas/coclare/history/et_minutes/ennistymon_minutes.htm]</ref> == Daoine Nótálta == In aice le hInis Díomáin a rugadh [[Brian Mac Giolla Meidhre]], údar [[Cúirt an Mheán Oíche|Chúirt an Mheán Oíche]], agus in Inis Díomáin a fuair [[John Philip Holland]] (Seán Pilib Ó hUallacháin), príomhchumadóir fhomhuireán an lae inniu, cuid dá oideachas. == An Ghaeilge == Is féidir a dhéanamh amach go raibh an Ghaeilge an-láidir i gContae an Chláir san 18ú haois, agus láidir go leor anuas go dtí an Drochshaoil. Bhain canúintí an Chláir le Gaeilge Chúige Mumhan, cé go raibh rian Chonamara le haithint ar bhlas na teanga thuaidh. Bhí roinnt Gaeilgeoirí dúchais le fáil fós sa chontae sna 1940í, agus taifeadadh a gcuid cainte: tá a nglórtha i dtaisce anois i gcartlann Raidió na Gaeltachta. Níorbh í Inis Díomáin an áit dheireanach a raibh an teanga le cloisteáil i gContae an Chláir. * Contae an Chláir (céatadán an lucht labhartha Gaeilge): :1771-81 ''92%''<br /> :1801-11 ''90%''<br /> :1831-41 ''72%''<br /> :1861-71 ''38%'' == Tagairtí == {{Reflist}} == Féach Freisin == * [[Gearóid Mac Gearailt|Fitzgerald, Garret]], ‘Estimates for baronies of minimal level of Irish-speaking amongst successive decennial cohorts, 117-1781 to 1861-1871,’ Volume 84, ''Proceedings of the Royal Irish Academy'' == Naisc Sheachtracha == * [http://www.clarelibrary.ie/eolas/coclare/places/et_history.htm Ennistymon Historical Background] * [http://www.clare-tour.com/area/Ennistymon Ennistymon Tourist information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928203924/http://www.clare-tour.com/area/Ennistymon/ |date=2009-09-28 }} [[Catagóir:Bailte i gContae an Chláir]] ezy2hkdu9p2ybcqev5ebtzev9dcjrv1 0 9887 1324553 1299398 2026-08-13T13:54:22Z TGcoa 21229 1324553 wikitext text/x-wiki Claude finished the response Leigh https://ga.wikipedia.org/wiki/Nollaig_%C3%93_Gadhra Botúi n > ? Déan na ceartucháin agus scríobh alt nua dom. An bhfuil ábhar agus tagairtí breise agat ? Verified presidential sequence and identified diacritical marking error Verified presidential sequence and identified diacritical marking error Tá go leor faighte agam anois ó fhoinsí barántúla (ainm.ie, Foclóir Beathaisnéise Ballairne DIB, agus liosta oifigiúil Uachtaráin Chonradh na Gaeilge). Tá cúpla pointe gramadaí agus téarmaíochta le seiceáil fós. Simplifying institutional merger phrasing for clarity Simplifying institutional merger phrasing for clarity Continue Meticulously verified Irish grammar and compiled comprehensive biographical corrections Meticulously verified Irish grammar and compiled comprehensive biographical corrections Tá go leor cnuasaithe agam anois — ainm.ie, an Dictionary of Irish Biography, liosta oifigiúil Uachtaráin Chonradh na Gaeilge, agus roinnt seiceálacha gramadaí ar focloir.ie/teanglann.ie de réir mar a d'éiligh an t-ábhar iad. Seo mo thuairisc, i nGaeilge, mar is cuí don ábhar. Botúin a Ceartaíodh "gníomhaí teangan" → "gníomhaí teanga" — ginideach mícheart. Is "teanga" an ginideach uatha caighdeánach; foirm ársa/liteartha í "teangan" nach n-úsáidtear feasta. Fiú san aiste chuimhneacháin faoi Ó Gadhra féin, "gníomhaí teanga" a scríobhtar. "Sheágh Mac Siúrdáin" → "Shéagh Mac Siúrdáin" — an síneadh fada ar an litir mhícheart. De réir liosta oifigiúil Chonradh na Gaeilge, Séagh Mac Siúrdáin (fada ar an É) a bhí sa duine ar tháinig Ó Gadhra i gcomharbacht air (2003–04), ní "Seágh". "Bhí suim ar leith aige LEIS an stair" → "SA stair" — réamhfhocal mícheart. Tógann "suim/spéis" i/sa, ní le (m.sh. "spéis ar leith aige sa stair áitiúil"). "Éamonn Iognáid Rís" → "Éamann Iognáid Rís" (sa phrós; bhí sé ceart cheana sa liosta leabhar) — tá alt ann cheana féin ar Vicipéid faoi bhunaitheoir na mBráithre Críostaí faoin teideal "Éamann Iognáid Rís"; b'fhearr an litriú sin a chleachtadh tríd síos ionas go nascann sé i gceart. "iliomad alt, léacht agus paimfléad" → "iliomad ailt, léachtaí agus paimfléid" — iolra a thógann "iliomad" de ghnáth, ní uimhir uatha (cosúil le "roinnt", "a lán"). GMIT nach ann dó a thuilleadh — cumascadh Institiúid Teicneolaíochta na Gaillimhe-Maigh Eo isteach in Ollscoil Teicneolaíochta an Atlantaigh (OTA) an 1 Aibreán 2022. Nuashonraithe san alt nua. Nóta beag ar an mbunábhar: is aistriúchán an-dlúth ar théacs ainm.ie atá i gcuid mhaith den alt reatha (fiú gan idirbhriseadh). Rinne mé an t-ábhar seo a athdhréachtú i mo chuid focal féin thíos. Roinnt frásaí a bhreathnaigh amhrasach ach a dheimhnigh mé mar cheart (ionas nach mbainfinn díobh gan chúis): "Céimí é de chuid..." (aimsir láithreach ag cur síos ar chéim bhuan — tá sé díreach mar sin in ainm.ie); "Cuireadh meánscolaíocht air" (nathaíocht dhlisteanach, "oideachas a chur ar dhuine"); "ard-teastas san oideachas" (mar a scríobhann ainm.ie é, seachas "Ard-Dioplóma"). An tAlt Nua wikitext {{WD Bosca Sonraí Duine}} Iriseoir, staraí, léachtóir agus craoltóir ab ea '''Nollaig Ó Gadhra''' ([[16 Nollaig]] [[1943]] – [[13 Lúnasa]] [[2008]]), agus gníomhaí teanga dúthrachtach a bhí ann chomh maith.<ref name="ainm">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=3017|teideal=Ó GADHRA, Nollaig (1943–2008)|language=ga-IE|work=ainm.ie – An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Fear meabhrach ildánach ab ea é, mar a dúradh faoi go minic tar éis a bháis.<ref name="mgq">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhuel-sin-feic-nach-bhfaca-me-cheana-aire-dli-is-cirt-na-tire-ag-beathu-mothair/|teideal=‘Bhuel, sin feic nach bhfaca mé cheana. Aire Dlí is Cirt na tíre ag beathú m’othair’|údar=Máire Geoghegan-Quinn|dáta=29 Meán Fómhair 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Taighdeoir dícheallach agus scríbhneoir bisiúil a bhí ann freisin: de réir an ''Dictionary of Irish Biography'', bhí sé ina dhuine de na scríbhneoirí Gaeilge ba thorthúla lena linn.<ref name="dib">{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/o-gadhra-nollaig-a9687|teideal=Ó Gadhra, Nollaig|language=en|work=Dictionary of Irish Biography|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> == Tús a shaoil == Rugadh Ó Gadhra i gCill Mhuire, [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]], [[Contae Luimnigh]], an mac ba shine sa chlann.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> B'as Fíonach dá athair David agus b'as na [[Foidhrí|Foidhrí]], [[Contae Chiarraí|Co. Chiarraí]], dá mháthair Hannah Flynn; i Meiriceá a casadh an bheirt ar a chéile, agus phós siad tar éis dóibh filleadh ar Éirinn i 1936.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Chuaigh sé ar bhunscoil i bhFíonach, agus cuireadh meánscolaíocht air ina dhiaidh sin i nDrom Collachair (1957–60) agus i scoil Bhráithre De La Salle, [[Port Láirge]] (1960–62).<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Céimí é de chuid [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]], Gaeilge agus Stair mar ábhair céime aige (1965), agus bhain sé amach freisin ard-teastas san oideachas (H.Dip in Ed.) an bhliain dár gcionn.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Le linn dó a bheith ina mhac léinn i gCorcaigh, toghadh é ina uachtarán ar an [[An Comhchaidreamh|gComhchaidreamh]], comhlacht Gaeilge idir-ollscoile, agus é sa phost sin ó 1965 go 1968.<ref name="dib" /> == Gairmréim == Chaith sé tamall i mBostún, Meiriceá, áit ar fhreastail sé go hachomair ar léachtaí in Ollscoil Harvard, sular fhill sé ar Éirinn.<ref name="dib" /> Ar fhilleadh dó, chaith sé roinnt míonna ag obair le [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]], mar a raibh sé i mbun ''Léargas'', clár cúrsaí reatha, sular ghlac sé le post mar oifigeach eolais le [[Gaeltarra Éireann]] (1970–72).<ref name="dib" /> I 1970 phós sé Mairín, iníon leis an scríbhneoir [[Seán Ó Conghaile]] (1903–95) as Indreabhán, agus shocraigh an lánúin síos sna [[Forbacha]], i gConamara.<ref name="dib" /> Ina dhiaidh sin bhí sé ina bhainisteoir poiblíochta ar Fháilte an Iarthair (1972–4) sular thosaigh sé, i 1974, mar léachtóir san iriseoireacht, sa chumarsáid, sa Ghaeilge, sa léann Eorpach agus sa nua-stair i gCeardcholáiste Réigiúnach na Gaillimhe.<ref name="dib" /><ref name="engwiki">{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nollaig_%C3%93_Gadhra|teideal=Nollaig Ó Gadhra|language=en|work=Vicipéid an Bhéarla|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Ba é a bhunaigh an chéad chúrsa tríú leibhéal sa chumarsáid in Éirinn, agus lean sé ag léachtóireacht ann go dtí gur éirigh sé as i 2002.<ref name="dib" /> (Tugadh Institiúid Teicneolaíochta na Gaillimhe-Maigh Eo, nó GMIT, ar an institiúid ó 1997 i leith; cumascadh í féin ó shin isteach in [[Ollscoil Teicneolaíochta an Atlantaigh]] (OTA), an 1 Aibreán 2022.)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gmit.ie/about/our-people/management-group|teideal=Management Group|language=en|work=GMIT|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> I gcaitheamh a shaoil oibre chleacht sé an iriseoireacht shaor in éineacht lena léachtóireacht, agus bhí sé le feiceáil agus le cloisteáil go rialta ar chláir cúrsaí reatha RTÉ, i mBéarla agus i nGaeilge araon.<ref name="dib" /> Bhí colún seachtainiúil aige leis an nuachtán ''[[Lá]]'' ar feadh tamaill fhada, agus bhí ailt leis i gcló go minic i nuachtáin agus in irisí ar nós ''[[An tUltach]]'', ''[[Feasta]]'' (tuairim is 150 píosa) agus ''[[Comhar]]'' (ocht n-aiste is tríocha idir 1965 agus 1985); scríobh sé go rialta freisin don ''Limerick Leader''.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/books/non-fiction/folklore/nollaig-o-gadhra-cuimhni-cairde/?lang=en|teideal=Nollaig Ó Gadhra: Cuimhní Cairde|údar=Máirín Ní Ghadhra|language=en|work=Cló Iar-Chonnacht|dátarochtana=2026-08-13}}</ref><ref name="engwiki" /> Bhí suim ar leith aige sa stair a bhain le bunú an Stáit agus i gcúrsaí polaitíochta an Tuaiscirt ó shin, agus scríobh sé leithéidí ''Ríocht Roinnte'' agus ''Guth an Phobail'' bunaithe ar an taighde sin.<ref name=":0" /> == Dearcadh polaitiúil == Bhí sé ina anailísí géarchúiseach ar chúrsaí an Tuaiscirt: chreid sé gurbh é tarraingt siar Shasana ó Thuaisceart Éireann an chéad chéim riachtanach chun go bhféadfadh náisiúnaithe agus aontachtaithe teacht ar réiteach eatarthu féin, agus mheas sé go háirithe sna 1970idí go raibh an tarraingt siar sin ag teacht.<ref name="dib" /> Dhiúltaigh sé do Chomhaontú Sunningdale (1973) mar chomhréiteach neamh-inoibrithe, agus b'fhearr leis rud éigin ar nós pholasaí 'Éire Nua' Shinn Féin (na Sealadaigh), a mhol cónaidhm de cheithre chúige féinrialaithe le rialtas lárnach teoranta lonnaithe in Áth Luain.<ref name="dib" /> Bhí teagmháil phearsanta aige le go leor daoine sa ghluaiseacht phoblachtach, chabhraigh sé le doiciméid polasaí agus ábhar poiblíochta a dhréachtú do Shinn Féin (na Sealadaigh) sna 1970idí, agus scríobh sé corruair don nuachtán ''Saoirse'', páipéar Republican Sinn Féin.<ref name="dib" /> Bhí sé an-cháinteach ar na meáin Éireannacha, go háirithe RTÉ, agus é den tuairim go raibh claonadh frith-náisiúnta láidir iontu i dtaca le tuairisciú ar imeachtaí an Tuaiscirt; chuir sé i gcoinne Alt 31.<ref name="dib" /> Cé gur mhór an tsuim a bhí aige sa pholaitíocht, d'fhan sé glan ar na páirtithe bunaithe, agus sheas sé, gan éirí leis, mar iarrthóir neamhspleách i dtoghchán an tSeanaid do dháilcheantar Ollscoil na hÉireann in Eanáir 1983.<ref name="dib" /> == An Ghaeilge agus an ghníomhaíocht == Díograiseoir a bhí ann i leith na Gaeilge agus athbheochan na teanga. I 2004 toghadh é ina uachtarán ar Chonradh na Gaeilge, an 30ú duine sa phost sin, i gcomharbacht ar [[Séagh Mac Siúrdáin|Shéagh Mac Siúrdáin]]; tháinig [[Dáithí Mac Cárthaigh]] i gcomharbacht airsean i 2005.<ref name="cnag-uacht">{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/en/info/conradh-na-gaeilge/president.html|teideal=President of Conradh na Gaeilge|language=en|work=Conradh na Gaeilge|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Bhí sé ina dhuine de bhunaitheoirí Theilifís na Gaeilge, a bunaíodh i 1994 agus ar a dtugtar TG4 ó 1999 i leith.<ref name="engwiki" /> == Saol pearsanta agus bás == Chaith sé go leor dá shaol ag streachailt le tinneas — bhí diaibéiteas ainsealach air ó bhí sé ina fhear óg — ach lean sé dá shaothar go dtí an deireadh.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Fuair sé bás go tobann ina theach cónaithe sna Forbacha, Conamara, ar an 13 Lúnasa 2008.<ref name="rte">{{Luaigh foilseachán|title=Fmr Conradh na Gaeilge president dies|url=https://www.rte.ie/news/2008/0814/106958-ogadhran/|date=2008-08-14|language=en|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name="cnag-obit">{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/en/news/297-former-president-nollaig-%C3%B3-gadhra-dies.html|teideal=Former President Nollaig Ó Gadhra Dies|language=en|work=Conradh na Gaeilge|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> D'fhág sé ina dhiaidh a bhean chéile Máirín agus ceathrar clainne; ina measc bhí Máirín Ní Ghadhra (iriseoir le [[Raidió na Gaeltachta]] ó shin), Dáithí agus Siobhán.<ref name="dib" /><ref name="cnag-obit" /> == Leabhair == * ''Gandhi'' (1969) * ''John Boyle O'Reilly agus an Glór Gael-Mheiriceánach'' (1976) * ''[[Éamann Iognáid Rís]]'' (1977, 1996) * ''Richard J. Daley, Méara Chicago'' (1979) — meastar gurb é seo ceann de na saothair beathaisnéise Gaeilge is cuimsithí dá bhfuil ann.<ref name="dib" /> * ''1972'' (gan dáta) * ''Guth an Phobail: Teip an Daonlathais ar Oirthuaisceart Éireann'' (1984) * ''Ríocht Roinnte: Cúlra agus Ceachtanna Olltoghchán Westminster 1983 sna Sé Chontae'' (1985) * ''Éire agus Polaitíocht na hEorpa: Léargas ar Thoghcháin Dhíreacha an Chomhphobail Eorpaigh'' (1986) * ''Margáil na Saoirse'' (1988) * ''An Ghaeltacht (oifigiúil) agus 1992?'' (1989) * ''An Chéad Dáil Éireann, 1919-1921 agus an Ghaeilge'' (1989) * ''Gaeltacht Mhaigh Eo'' (gan dáta) == Tagairtí == {{reflist}} {{Conradh na Gaeilge}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Gadhra, Nollaig O}} [[Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna in 2008]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Iriseoirí Gaeilge]] ki2v73wny3vc33k7u0eye1jc3eeycta 1324554 1324553 2026-08-13T13:55:00Z TGcoa 21229 1324554 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Iriseoir, staraí, léachtóir agus craoltóir ab ea '''Nollaig Ó Gadhra''' ([[16 Nollaig]] [[1943]] – [[13 Lúnasa]] [[2008]]), agus gníomhaí teanga dúthrachtach a bhí ann chomh maith.<ref name="ainm">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=3017|teideal=Ó GADHRA, Nollaig (1943–2008)|language=ga-IE|work=ainm.ie – An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Fear meabhrach ildánach ab ea é, mar a dúradh faoi go minic tar éis a bháis.<ref name="mgq">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhuel-sin-feic-nach-bhfaca-me-cheana-aire-dli-is-cirt-na-tire-ag-beathu-mothair/|teideal=‘Bhuel, sin feic nach bhfaca mé cheana. Aire Dlí is Cirt na tíre ag beathú m’othair’|údar=Máire Geoghegan-Quinn|dáta=29 Meán Fómhair 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Taighdeoir dícheallach agus scríbhneoir bisiúil a bhí ann freisin: de réir an ''Dictionary of Irish Biography'', bhí sé ina dhuine de na scríbhneoirí Gaeilge ba thorthúla lena linn.<ref name="dib">{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/o-gadhra-nollaig-a9687|teideal=Ó Gadhra, Nollaig|language=en|work=Dictionary of Irish Biography|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> == Tús a shaoil == Rugadh Ó Gadhra i gCill Mhuire, [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]], [[Contae Luimnigh]], an mac ba shine sa chlann.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> B'as Fíonach dá athair David agus b'as na [[Foidhrí|Foidhrí]], [[Contae Chiarraí|Co. Chiarraí]], dá mháthair Hannah Flynn; i Meiriceá a casadh an bheirt ar a chéile, agus phós siad tar éis dóibh filleadh ar Éirinn i 1936.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Chuaigh sé ar bhunscoil i bhFíonach, agus cuireadh meánscolaíocht air ina dhiaidh sin i nDrom Collachair (1957–60) agus i scoil Bhráithre De La Salle, [[Port Láirge]] (1960–62).<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Céimí é de chuid [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]], Gaeilge agus Stair mar ábhair céime aige (1965), agus bhain sé amach freisin ard-teastas san oideachas (H.Dip in Ed.) an bhliain dár gcionn.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Le linn dó a bheith ina mhac léinn i gCorcaigh, toghadh é ina uachtarán ar an [[An Comhchaidreamh|gComhchaidreamh]], comhlacht Gaeilge idir-ollscoile, agus é sa phost sin ó 1965 go 1968.<ref name="dib" /> == Gairmréim == Chaith sé tamall i mBostún, Meiriceá, áit ar fhreastail sé go hachomair ar léachtaí in Ollscoil Harvard, sular fhill sé ar Éirinn.<ref name="dib" /> Ar fhilleadh dó, chaith sé roinnt míonna ag obair le [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]], mar a raibh sé i mbun ''Léargas'', clár cúrsaí reatha, sular ghlac sé le post mar oifigeach eolais le [[Gaeltarra Éireann]] (1970–72).<ref name="dib" /> I 1970 phós sé Mairín, iníon leis an scríbhneoir [[Seán Ó Conghaile]] (1903–95) as Indreabhán, agus shocraigh an lánúin síos sna [[Forbacha]], i gConamara.<ref name="dib" /> Ina dhiaidh sin bhí sé ina bhainisteoir poiblíochta ar Fháilte an Iarthair (1972–4) sular thosaigh sé, i 1974, mar léachtóir san iriseoireacht, sa chumarsáid, sa Ghaeilge, sa léann Eorpach agus sa nua-stair i gCeardcholáiste Réigiúnach na Gaillimhe.<ref name="dib" /><ref name="engwiki">{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nollaig_%C3%93_Gadhra|teideal=Nollaig Ó Gadhra|language=en|work=Vicipéid an Bhéarla|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Ba é a bhunaigh an chéad chúrsa tríú leibhéal sa chumarsáid in Éirinn, agus lean sé ag léachtóireacht ann go dtí gur éirigh sé as i 2002.<ref name="dib" /> (Tugadh Institiúid Teicneolaíochta na Gaillimhe-Maigh Eo, nó GMIT, ar an institiúid ó 1997 i leith; cumascadh í féin ó shin isteach in [[Ollscoil Teicneolaíochta an Atlantaigh]] (OTA), an 1 Aibreán 2022.)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gmit.ie/about/our-people/management-group|teideal=Management Group|language=en|work=GMIT|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> I gcaitheamh a shaoil oibre chleacht sé an iriseoireacht shaor in éineacht lena léachtóireacht, agus bhí sé le feiceáil agus le cloisteáil go rialta ar chláir cúrsaí reatha RTÉ, i mBéarla agus i nGaeilge araon.<ref name="dib" /> Bhí colún seachtainiúil aige leis an nuachtán ''[[Lá]]'' ar feadh tamaill fhada, agus bhí ailt leis i gcló go minic i nuachtáin agus in irisí ar nós ''[[An tUltach]]'', ''[[Feasta]]'' (tuairim is 150 píosa) agus ''[[Comhar]]'' (ocht n-aiste is tríocha idir 1965 agus 1985); scríobh sé go rialta freisin don ''Limerick Leader''.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/books/non-fiction/folklore/nollaig-o-gadhra-cuimhni-cairde/?lang=en|teideal=Nollaig Ó Gadhra: Cuimhní Cairde|údar=Máirín Ní Ghadhra|language=en|work=Cló Iar-Chonnacht|dátarochtana=2026-08-13}}</ref><ref name="engwiki" /> Bhí suim ar leith aige sa stair a bhain le bunú an Stáit agus i gcúrsaí polaitíochta an Tuaiscirt ó shin, agus scríobh sé leithéidí ''Ríocht Roinnte'' agus ''Guth an Phobail'' bunaithe ar an taighde sin.<ref name=":0" /> == Dearcadh polaitiúil == Bhí sé ina anailísí géarchúiseach ar chúrsaí an Tuaiscirt: chreid sé gurbh é tarraingt siar Shasana ó Thuaisceart Éireann an chéad chéim riachtanach chun go bhféadfadh náisiúnaithe agus aontachtaithe teacht ar réiteach eatarthu féin, agus mheas sé go háirithe sna 1970idí go raibh an tarraingt siar sin ag teacht.<ref name="dib" /> Dhiúltaigh sé do Chomhaontú Sunningdale (1973) mar chomhréiteach neamh-inoibrithe, agus b'fhearr leis rud éigin ar nós pholasaí 'Éire Nua' Shinn Féin (na Sealadaigh), a mhol cónaidhm de cheithre chúige féinrialaithe le rialtas lárnach teoranta lonnaithe in Áth Luain.<ref name="dib" /> Bhí teagmháil phearsanta aige le go leor daoine sa ghluaiseacht phoblachtach, chabhraigh sé le doiciméid polasaí agus ábhar poiblíochta a dhréachtú do Shinn Féin (na Sealadaigh) sna 1970idí, agus scríobh sé corruair don nuachtán ''Saoirse'', páipéar Republican Sinn Féin.<ref name="dib" /> Bhí sé an-cháinteach ar na meáin Éireannacha, go háirithe RTÉ, agus é den tuairim go raibh claonadh frith-náisiúnta láidir iontu i dtaca le tuairisciú ar imeachtaí an Tuaiscirt; chuir sé i gcoinne Alt 31.<ref name="dib" /> Cé gur mhór an tsuim a bhí aige sa pholaitíocht, d'fhan sé glan ar na páirtithe bunaithe, agus sheas sé, gan éirí leis, mar iarrthóir neamhspleách i dtoghchán an tSeanaid do dháilcheantar Ollscoil na hÉireann in Eanáir 1983.<ref name="dib" /> == An Ghaeilge agus an ghníomhaíocht == Díograiseoir a bhí ann i leith na Gaeilge agus athbheochan na teanga. I 2004 toghadh é ina uachtarán ar Chonradh na Gaeilge, an 30ú duine sa phost sin, i gcomharbacht ar [[Séagh Mac Siúrdáin|Shéagh Mac Siúrdáin]]; tháinig [[Dáithí Mac Cárthaigh]] i gcomharbacht airsean i 2005.<ref name="cnag-uacht">{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/en/info/conradh-na-gaeilge/president.html|teideal=President of Conradh na Gaeilge|language=en|work=Conradh na Gaeilge|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Bhí sé ina dhuine de bhunaitheoirí Theilifís na Gaeilge, a bunaíodh i 1994 agus ar a dtugtar TG4 ó 1999 i leith.<ref name="engwiki" /> == Saol pearsanta agus bás == Chaith sé go leor dá shaol ag streachailt le tinneas — bhí diaibéiteas ainsealach air ó bhí sé ina fhear óg — ach lean sé dá shaothar go dtí an deireadh.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Fuair sé bás go tobann ina theach cónaithe sna Forbacha, Conamara, ar an 13 Lúnasa 2008.<ref name="rte">{{Luaigh foilseachán|title=Fmr Conradh na Gaeilge president dies|url=https://www.rte.ie/news/2008/0814/106958-ogadhran/|date=2008-08-14|language=en|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name="cnag-obit">{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/en/news/297-former-president-nollaig-%C3%B3-gadhra-dies.html|teideal=Former President Nollaig Ó Gadhra Dies|language=en|work=Conradh na Gaeilge|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> D'fhág sé ina dhiaidh a bhean chéile Máirín agus ceathrar clainne; ina measc bhí Máirín Ní Ghadhra (iriseoir le [[Raidió na Gaeltachta]] ó shin), Dáithí agus Siobhán.<ref name="dib" /><ref name="cnag-obit" /> == Leabhair == * ''Gandhi'' (1969) * ''John Boyle O'Reilly agus an Glór Gael-Mheiriceánach'' (1976) * ''[[Éamann Iognáid Rís]]'' (1977, 1996) * ''Richard J. Daley, Méara Chicago'' (1979) — meastar gurb é seo ceann de na saothair beathaisnéise Gaeilge is cuimsithí dá bhfuil ann.<ref name="dib" /> * ''1972'' (gan dáta) * ''Guth an Phobail: Teip an Daonlathais ar Oirthuaisceart Éireann'' (1984) * ''Ríocht Roinnte: Cúlra agus Ceachtanna Olltoghchán Westminster 1983 sna Sé Chontae'' (1985) * ''Éire agus Polaitíocht na hEorpa: Léargas ar Thoghcháin Dhíreacha an Chomhphobail Eorpaigh'' (1986) * ''Margáil na Saoirse'' (1988) * ''An Ghaeltacht (oifigiúil) agus 1992?'' (1989) * ''An Chéad Dáil Éireann, 1919-1921 agus an Ghaeilge'' (1989) * ''Gaeltacht Mhaigh Eo'' (gan dáta) == Tagairtí == {{reflist}} {{Conradh na Gaeilge}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Gadhra, Nollaig O}} [[Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna in 2008]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Iriseoirí Gaeilge]] 98ofr5mkyqrebsdp30oymi4y8dimhhd 1324660 1324554 2026-08-13T16:45:50Z TGcoa 21229 /* An Ghaeilge agus an ghníomhaíocht */ 1324660 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Iriseoir, staraí, léachtóir agus craoltóir ab ea '''Nollaig Ó Gadhra''' ([[16 Nollaig]] [[1943]] – [[13 Lúnasa]] [[2008]]), agus gníomhaí teanga dúthrachtach a bhí ann chomh maith.<ref name="ainm">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=3017|teideal=Ó GADHRA, Nollaig (1943–2008)|language=ga-IE|work=ainm.ie – An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Fear meabhrach ildánach ab ea é, mar a dúradh faoi go minic tar éis a bháis.<ref name="mgq">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhuel-sin-feic-nach-bhfaca-me-cheana-aire-dli-is-cirt-na-tire-ag-beathu-mothair/|teideal=‘Bhuel, sin feic nach bhfaca mé cheana. Aire Dlí is Cirt na tíre ag beathú m’othair’|údar=Máire Geoghegan-Quinn|dáta=29 Meán Fómhair 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Taighdeoir dícheallach agus scríbhneoir bisiúil a bhí ann freisin: de réir an ''Dictionary of Irish Biography'', bhí sé ina dhuine de na scríbhneoirí Gaeilge ba thorthúla lena linn.<ref name="dib">{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/o-gadhra-nollaig-a9687|teideal=Ó Gadhra, Nollaig|language=en|work=Dictionary of Irish Biography|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> == Tús a shaoil == Rugadh Ó Gadhra i gCill Mhuire, [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]], [[Contae Luimnigh]], an mac ba shine sa chlann.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> B'as Fíonach dá athair David agus b'as na [[Foidhrí|Foidhrí]], [[Contae Chiarraí|Co. Chiarraí]], dá mháthair Hannah Flynn; i Meiriceá a casadh an bheirt ar a chéile, agus phós siad tar éis dóibh filleadh ar Éirinn i 1936.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Chuaigh sé ar bhunscoil i bhFíonach, agus cuireadh meánscolaíocht air ina dhiaidh sin i nDrom Collachair (1957–60) agus i scoil Bhráithre De La Salle, [[Port Láirge]] (1960–62).<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Céimí ba ea é de chuid [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]]. Bhí Gaeilge agus Stair mar ábhair céime aige (1965). Bhain sé amach Ard-Dioplóma Oideachais an bhliain dár gcionn.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Le linn dó a bheith ina mhac léinn i gCorcaigh, toghadh é ina uachtarán ar an [[An Comhchaidreamh|gComhchaidreamh]], comhlacht Gaeilge idir-ollscoile, agus é sa phost sin ó 1965 go 1968.<ref name="dib" /> [[Íomhá:GMIT Galway campus.jpg|mion]] == Gairmréim == Chaith sé tamall i mBostún, Meiriceá, áit ar fhreastail sé go hachomair ar léachtaí in Ollscoil Harvard, sular fhill sé ar Éirinn.<ref name="dib" /> Ar fhilleadh dó, chaith sé roinnt míonna ag obair le [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]], mar a raibh sé i mbun ''Léargas'', clár cúrsaí reatha, sular ghlac sé le post mar oifigeach eolais le [[Gaeltarra Éireann]] (1970–72).<ref name="dib" /> I 1970 phós sé Mairín, iníon leis an scríbhneoir [[Seán Ó Conghaile]] (1903–95) as Indreabhán, agus shocraigh an lánúin síos sna [[Forbacha]], i gConamara.<ref name="dib" /> Ina dhiaidh sin bhí sé ina bhainisteoir poiblíochta ar Fháilte an Iarthair (1972–4) sular thosaigh sé, i 1974, mar léachtóir san iriseoireacht, sa chumarsáid, sa Ghaeilge, sa léann Eorpach agus sa nua-stair i gCeardcholáiste Réigiúnach na Gaillimhe.<ref name="dib" /><ref name="engwiki">{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nollaig_%C3%93_Gadhra|teideal=Nollaig Ó Gadhra|language=en|work=Vicipéid an Bhéarla|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Ba é a bhunaigh an chéad chúrsa tríú leibhéal sa chumarsáid in Éirinn, agus lean sé ag léachtóireacht ann go dtí gur éirigh sé as i 2002.<ref name="dib" /> (Tugadh Institiúid Teicneolaíochta na Gaillimhe-Maigh Eo, nó GMIT, ar an institiúid ó 1997 i leith; cumascadh í féin ó shin isteach in [[Ollscoil Teicneolaíochta an Atlantaigh]] (OTA), an 1 Aibreán 2022.)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gmit.ie/about/our-people/management-group|teideal=Management Group|language=en|work=GMIT|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> I gcaitheamh a shaoil oibre chleacht sé an iriseoireacht shaor in éineacht lena léachtóireacht, agus bhí sé le feiceáil agus le cloisteáil go rialta ar chláir cúrsaí reatha RTÉ, i mBéarla agus i nGaeilge araon.<ref name="dib" /> Bhí colún seachtainiúil aige leis an nuachtán ''[[Lá]]'' ar feadh tamaill fhada, agus bhí ailt leis i gcló go minic i nuachtáin agus in irisí ar nós ''[[An tUltach]]'', ''[[Feasta]]'' (tuairim is 150 píosa) agus ''[[Comhar]]'' (ocht n-aiste is tríocha idir 1965 agus 1985); scríobh sé go rialta freisin don ''Limerick Leader''.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/books/non-fiction/folklore/nollaig-o-gadhra-cuimhni-cairde/?lang=en|teideal=Nollaig Ó Gadhra: Cuimhní Cairde|údar=Máirín Ní Ghadhra|language=en|work=Cló Iar-Chonnacht|dátarochtana=2026-08-13}}</ref><ref name="engwiki" /> Bhí suim ar leith aige sa stair a bhain le bunú an Stáit agus i gcúrsaí polaitíochta an Tuaiscirt ó shin, agus scríobh sé leithéidí ''Ríocht Roinnte'' agus ''Guth an Phobail'' bunaithe ar an taighde sin.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Sinn Féin wordmark.svg|mion]] == Dearcadh polaitiúil == Bhí sé ina anailísí géarchúiseach ar chúrsaí an Tuaiscirt: chreid sé gurbh é tarraingt siar Shasana ó Thuaisceart Éireann an chéad chéim riachtanach chun go bhféadfadh náisiúnaithe agus aontachtaithe teacht ar réiteach eatarthu féin, agus mheas sé go háirithe sna 1970idí go raibh an tarraingt siar sin ag teacht.<ref name="dib" /> Dhiúltaigh sé do [[Comhaontú Sunningdale|Chomhaontú Sunningdale]] (1973) mar chomhréiteach neamh-inoibrithe, agus b'fhearr leis rud éigin ar nós pholasaí 'Éire Nua' Shinn Féin (a lean na Sealadaigh ag an am), a mhol cónaidhm de cheithre chúige féinrialaithe le rialtas lárnach teoranta lonnaithe in Áth Luain.<ref name="dib" /> Bhí teagmháil phearsanta aige le go leor daoine sa ghluaiseacht phoblachtach, chabhraigh sé le doiciméid polasaí agus ábhar poiblíochta a dhréachtú do Shinn Féin (na Sealadaigh) sna 1970idí. Níos déanaí, sna 1980idí luath, bhí sé thar a bheith mí-shásta leis na Sealadaigh nuair a thréig siad "Éire Nua". Scríobh sé ansin corruair don nuachtán ''Saoirse'', páipéar [[Sinn Féin Poblachtach|Republican Sinn Féin]] (páirtí a bunaíodh sa bhliain 1986).<ref name="dib" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://republicansinnfein.org/|teideal=Republican SINN FÉIN Poblachtach|dáta=2026-07-21|language=ga|work=Republican SINN FÉIN Poblachtach|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Bhí sé an-cháinteach ar na meáin Éireannacha, go háirithe RTÉ, agus é den tuairim go raibh claonadh frith-náisiúnta láidir iontu i dtaca le tuairisciú ar imeachtaí an Tuaiscirt; chuir sé i gcoinne Alt 31.<ref name="dib" /> Cé gur mhór an tsuim a bhí aige sa pholaitíocht, d'fhan sé glan ar na páirtithe bunaithe, agus sheas sé, gan éirí leis, mar iarrthóir neamhspleách i dtoghchán an tSeanaid do dháilcheantar Ollscoil na hÉireann in Eanáir 1983.<ref name="dib" /> == An Ghaeilge agus an ghníomhaíocht == Díograiseoir a bhí ann i leith na Gaeilge agus athbheochan na teanga. I 2004 toghadh é ina uachtarán ar Chonradh na Gaeilge, an 30ú duine sa phost sin, i gcomharbacht ar [[Séagh Mac Siúrdáin|Shéagh Mac Siúrdáin]]; tháinig [[Dáithí Mac Cárthaigh]] i gcomharbacht airsean i 2005.<ref name="cnag-uacht">{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/en/info/conradh-na-gaeilge/president.html|teideal=President of Conradh na Gaeilge|language=en|work=Conradh na Gaeilge|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Bhí sé ina dhuine de bhunaitheoirí [[TG4|Theilifís na Gaeilge]], a bunaíodh i 1994 agus ar a dtugtar [[TG4]] ó 1999 i leith.<ref name="engwiki" /> == Saol pearsanta == Chaith sé go leor dá shaol ag streachailt le tinneas — bhí [[diaibéiteas]] ainsealach air ó bhí sé ina fhear óg — ach lean sé dá shaothar go dtí an deireadh.<ref name="ainm" /><ref name="dib" /> Fuair sé bás go tobann ina theach cónaithe sna [[Na Forbacha|Forbacha]] ar an 13 Lúnasa 2008.<ref name="rte">{{Luaigh foilseachán|title=Fmr Conradh na Gaeilge president dies|url=https://www.rte.ie/news/2008/0814/106958-ogadhran/|date=2008-08-14|language=en|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name="cnag-obit">{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/en/news/297-former-president-nollaig-%C3%B3-gadhra-dies.html|teideal=Former President Nollaig Ó Gadhra Dies|language=en|work=Conradh na Gaeilge|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> D'fhág sé ina dhiaidh a bhean chéile Máirín agus ceathrar clainne; ina measc bhí Máirín Ní Ghadhra (iriseoir le [[Raidió na Gaeltachta]] ó shin), Dáithí agus Siobhán.<ref name="dib" /><ref name="cnag-obit" /> == Leabhair == * ''Gandhi'' (1969) * ''John Boyle O'Reilly agus an Glór Gael-Mheiriceánach'' (1976) * ''[[Éamann Iognáid Rís]]'' (1977, 1996) * ''Richard J. Daley, Méara Chicago'' (1979) — meastar gurb é seo ceann de na saothair beathaisnéise Gaeilge is cuimsithí dá bhfuil ann.<ref name="dib" /> * ''1972'' (gan dáta) * ''Guth an Phobail: Teip an Daonlathais ar Oirthuaisceart Éireann'' (1984) * ''Ríocht Roinnte: Cúlra agus Ceachtanna Olltoghchán Westminster 1983 sna Sé Chontae'' (1985) * ''Éire agus Polaitíocht na hEorpa: Léargas ar Thoghcháin Dhíreacha an Chomhphobail Eorpaigh'' (1986) * ''Margáil na Saoirse'' (1988) * ''An Ghaeltacht (oifigiúil) agus 1992?'' (1989) * ''An Chéad Dáil Éireann, 1919-1921 agus an Ghaeilge'' (1989) * ''Gaeltacht Mhaigh Eo'' (gan dáta) == Tagairtí == {{reflist}} {{Conradh na Gaeilge}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Gadhra, Nollaig O}} [[Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Básanna in 2008]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Iriseoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Lucht TG4]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] r0zqdaw1oihwm1u721kmqwed44qv9d4 3 12234 1324558 1314405 2026-08-13T14:46:59Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Slí na Vicipéideoirí - tá an leathanach beo! */ mír nua 1324558 wikitext text/x-wiki == Help == Hi Ériugena. You have asked me [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Benutzer_Diskussion:Holder&diff=925295&oldid=922963 here] for help. I'll be glad to help you. Which article is it about? Best regards. --[[Úsáideoir:Holder|Holder]] ([[Plé úsáideora:Holder|plé]]) 19:55, 24 Meán Fómhair 2019 (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:List of birds of Azerbaijan]] in Irish Wikipedia? Yours sincerely, [[Úsáideoir:Karalainza|Karalainza]] ([[Plé úsáideora:Karalainza|plé]]) 10:22, 21 Aibreán 2020 (UTC) :Thank you very much! [[Úsáideoir:Karalainza|Karalainza]] ([[Plé úsáideora:Karalainza|plé]]) 21:36, 21 Aibreán 2020 (UTC) == Liosta na n-éan in Éirinn == Táimid ag troid lena chéile i [[Liosta na n-éan in Éirinn]]! Tá ríomhchlár agam chun na táblaí speiceas a thiontú. [[Úsáideoir:Chuunen Baka|Chuunen Baka]] ([[Plé úsáideora:Chuunen Baka|plé]]) 13:52, 7 Iúil 2020 (UTC) Níl mé ag troid..thuig mé go raibh tú ag cabhrú liom leis an alt. Is oth liom go gceapann tú, de réir cosúlachta, a mhalairt. Ar scáth a chéile a mhairfimid! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 15:09, 7 Iúil 2020 (UTC) :Gan troid ach dul isteach faoi chosa a chéile. Coinnigh ort leis an dea-obair. [[Úsáideoir:Chuunen Baka|Chuunen Baka]] ([[Plé úsáideora:Chuunen Baka|plé]]) 17:51, 7 Iúil 2020 (UTC) :: Maith sin...ach caithfidh go bhfuil rud ag cur as duit?? ::: Tá súil agam tabhairt faoi sonraí na n-éan a scríobh mar ceapaim go bhfuil siad iad uilig luaite (ainmnithe) ar an liosta! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 18:59, 7 Iúil 2020 (UTC) ::Molaim dom na táblaí a chur isteach agus gur féidir linn an téacs a chur leis níos déanaí. [[Úsáideoir:Chuunen Baka|Chuunen Baka]] ([[Plé úsáideora:Chuunen Baka|plé]]) 08:11, 8 Iúil 2020 (UTC) :Go deimhin, tá an chuma air go bhfuil na táblaí uile againn. Seiceálfaidh mé iad inniu. [[Úsáideoir:Chuunen Baka|Chuunen Baka]] ([[Plé úsáideora:Chuunen Baka|plé]]) 08:23, 8 Iúil 2020 (UTC) == Bosca sonraí == A chara, d'fhreagair mé an ceist a bhí agat ar leathanach phlé [[Katie Bouman]]. Thug mé faoi deara anois go mbeidh caint sa chomhdháil Celtic Knot ar siúl amárach, a bhaineann leis an rud céanna (ar fáil [https://meta.wikimedia.org/wiki/Celtic_Knot_Conference_2020/Submissions/Wikidata-powered_infoboxes/ anseo]). [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 14:17, 8 Iúil 2020 (UTC) == Universal Code of Conduct == Hi Ériugena I was asked by Wikimedia Foundation to promote this call for participation on the planned Universal Code of Conduct. Best regards --[[Úsáideoir:Holder|Holder]] ([[Plé úsáideora:Holder|plé]]) 04:29, 14 Lúnasa 2020 (UTC) ''At times, our contributor communities and projects have suffered from a lack of guidelines that can help us together create an environment where free knowledge can be shared safely without fear. ''There has been talk about the need for a global set of conduct rules in different communities over time. Recently, Wikimedia Foundation Board of Trustees announced a Community Culture Statement, asking for new standards to address harassment and promote inclusivity across projects. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/May_2020_-_Board_of_Trustees_on_Healthy_Community_Culture,_Inclusivity,_and_Safe_Spaces] ''The universal code of conduct will be a binding minimum set of standards across all Wikimedia projects, and will apply to all of us, staff and volunteers alike, all around the globe.. It is of great importance that we all participate in expressing our opinions and thoughts about UCoC and its values. We should think about what we want it to cover or include and what it shouldn’t include, and how it may create difficulties or help our groups. ''This is the time to talk about it. Before starting drafting the code of conduct, we would like to hear from you and to solicit the opinions and feedback of your colleagues. ''In order for your voice to be heard, we encourage and invite you to read more about the universal code of conduct (UCoC) [https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct] and then write down your opinions or feedback on the discussion page [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Universal_Code_of_Conduct]. To reduce language barriers during the process, you are welcomed to translate the universal code of conduct english main page into your respective local language [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct&language=en&action=page&filter=]. You and your community may choose to provide your opinions/feedback using your local languages. == Geoffrey of Monmouth (leabhar) == Hi [[User:Ériugena|Ériugena]]! The WD Bosca Sonraí Leabhar infobox won't work as its for people. As this is an article about a book it should have a different infobox (relevant to books). On the Welsh WP we have three Wikidata driven infoboxes: places, people and things. The 'people' infobox will eventually include all living things. You can copy templates form other language wikis. Let me know if I can help! [[Úsáideoir:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Plé úsáideora:Llywelyn2000|plé]]) 10:21, 4 Meán Fómhair 2020 (UTC) :Mea culpa![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 17:57, 4 Meán Fómhair 2020 (UTC) ::RE: You can copy templates from other language wikis. Let me know if I can help! Did not know that this was possible...would like to know about 'places' and 'things??[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 17:59, 4 Meán Fómhair 2020 (UTC) ==Iarratas== Tá an alt [[Próta-Ind-Eorpais]] beagnach réidh. Tá tagairtí flúirseach ann, agus creidim gur míníonn sé an t-ábhar go maith. An bhféadfa seiceáil gramadaí a dhéanamh air LDT? Creidim gur d'fhéadfadh sé bheith ina alt an-mhaith [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]] ([[Plé úsáideora:Samalou|plé]]) 16:46, 18 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) == Translation request == Hello Ériugena, Would you make an extension of the article of [[Isabelle de Charrière]] (Q123386) for the GA Wikipedia? She met [[Denis Diderot]] in The Hague. That would be appreciated. [[Úsáideoir:Boss-well63|Boss-well63]] ([[Plé úsáideora:Boss-well63|plé]]) 23:46, 17 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) :''Duine suntasach in a h-am, cas sí leis an fealsamh '''Denis Diderot'''''...[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 19:04, 20 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) ==WD== Grma as an WD a chur isteach insna beathaisnéisí úd ([[James Murphy]] srl). Bhí mé ag cur defaultsort isteach ar dtús agus ansin bhí mé le dul tríothu an dara huair leis an WD a chur leo. Níos éasca mar sin agus mé ag baint úsáid as cut and paste! Beidh me ag dul fríd bhaill an Oireachtais ar fad. An oiread sin díobh as ord na haibítre! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 18:53, 21 Feabhra 2021 (UTC) == Hello, 20th anniversary of the Catalan Wikipedia == Hello, Sorry to write in English, I am an ignoramus in Irish..., unfortunately. The bird on your page is really nice by the way! I write you this message because we'll be celebrating our Catalan Viquipèdia 20th birthday soon and I would really appreciate having at least one user of your wikipedia (if you could have more people from your wikipedia it would be amazing!) saying a few words in your language in a short video, filmed horizontally, congratulating the Catalan Wikipedia. The time would be around 15 seconds and you are free to say what you want (if the background can be something beautiful of your country (building, monument) it would be just great..) though you would have to finish in Catalan saying "Bon aniversari" and/or "per molts anys". I really hope you will participate! The video has to be sent to viquipedia@wikimedia.cat if possible before next Wednesday. I hope to have at least one Irish person among the international contributions! Take real care and have a great Sunday! Claudi/[[Úsáideoir:Capsot|Capsot]] ([[Plé úsáideora:Capsot|plé]]) 14:09, 28 Feabhra 2021 (UTC) :Déanfaidh mé mo dhícheall / Faré tot el que pugui [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 15:09, 28 Feabhra 2021 (UTC) :: Go raibh maith agat/Moltíssimes gràcies! Una abraçada! Claudi/[[Úsáideoir:Capsot|Capsot]] ([[ úsáideora:Capsot|plé]]) 15:34, 28 Feabhra 2021 (UTC) ==[[Rina Zaripova]]== Dear [[Plé:Ériugena|Ériugena]], I am very grateful to you for your translation.--[[Úsáideoir:Фәрһад|Фәрһад]] ([[Plé úsáideora:Фәрһад|plé]]) 09:50, 11 Márta 2021 (UTC) == Íomhá neamh-saor in aisce == Dia duit, táim ag scríobh ar an Club Peile Dhún Dealgan Vicipéid, conas a uaslódáilim íomhá neamh-saor in aisce? Ba mhaith liom suaitheantas Club Peile Dhún Dealgan a nuashonrú go dtí an ceann nua :Cá bhfuil an ceann nua?[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 22:17, 27 Márta 2021 (UTC) == Club Peile Dhún Dealgan == Is é seo an suaitheantas nuashonraithe https://pngio.com/images/png-a2484528.html . Cuireadh réalta óir os cionn na scéithe. Tá sé ar an leathanach Béarla freisin https://en.wikipedia.org/wiki/Dundalk_F.C. . : GRMA, fiosróidh mé an t-ábhar agus toicfaidh mé ar ais chugat! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 12:25, 28 Márta 2021 (UTC) == Stefania Turkewich == Hello Ériugena, When you have time can you take a look in my sandbox: [[Úsáideoir:Nicola Mitchell/Clár Dubh]]? I've been working on articles about Stefania Turkewich for the Wiki Gap project, trying to get her into Wikipediaes other than English. I did an Irish Wikipedia machine translation of the English [[en: Stefania Turkewich]] and placed it in my sandbox. Can you tell me if its worth fixing, or if its not, then I'll just erase it. Thanks. [[Úsáideoir:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Plé úsáideora:Nicola Mitchell|plé]]) 20:03, 4 Aibreán 2021 (UTC) :Thank you! I've added the bottom part of the article. You might want to check the grammar on it. [[Úsáideoir:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Plé úsáideora:Nicola Mitchell|plé]]) 10:58, 5 Aibreán 2021 (UTC) :: Це було задоволення!'' Ba mhór an pléisiúr é!'' Можливо, ти колись можеш зробити те саме для мене! ''B’fhéidir go ndéanfá an rud céanna domsa am éigin!'' [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 11:18, 5 Aibreán 2021 (UTC) :::Let me know when, and I'll do my best to be of help.[[Úsáideoir:Nicola Mitchell|Nicola Mitchell]] ([[Plé úsáideora:Nicola Mitchell|plé]]) 16:39, 5 Aibreán 2021 (UTC) == Buíochas == Grma a Eriugena as do chabhair leanúnach, go háirithe le Antonio Tabucchi. [[Úsáideoir:DaithíÓ|DaithíÓ]] ([[Plé úsáideora:DaithíÓ|plé]]) 19:50, 30 Nollaig 2021 (UTC) :Go raibh maith agat! B’fhéidir go bhféadfaimis bualadh le chéile i mBaile Átha Cliath lá éigin? Fan sábháiolte. [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 19:57, 30 Nollaig 2021 (UTC) D'fhéadaimis. Táim i gcónaí thart! [[Úsáideoir:DaithíÓ|DaithíÓ]] ([[Plé úsáideora:DaithíÓ|plé]]) 14:08, 31 Nollaig 2021 (UTC) :GRMA...déanfaidh mé teagmháil leat san athbhliain DV! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:18, 31 Nollaig 2021 (UTC) ==Alt nua faoi Paasikivi== Leathanach deas é [[Juho Kusti Paasikivi]], ach ta leath den téacs sa dara paragraf ann faoi dhó. Ní raibh mé lánchinnte conas é a atheagthrú. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 12:24, 9 Feabhra 2022 (UTC) :Ta go maith.GRMA :Éamonn [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 17:08, 9 Feabhra 2022 (UTC) ==An tAlt faoin nGearmáinis== Ní thuigim cén fáth ar scrios tú foirmeacha an ailt neamhdheimhnigh ar an leathanach faoin nGearmáinis. Cuid thábhachtach iad de ghramadach na teanga. 10:12, 24 Márta 2022 (UTC) :Dealraíonn sé nach dtuigim! Mar sin féin, ós rud é gur tusa ár saineolaí teanga, theastaigh uaim ghlacadh le do bharúil! ( Féach: https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=An_Ghearm%C3%A1inis&action=submit ) [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 13:14, 24 Márta 2022 (UTC) == Siondróm uireasa iaidín ó bhroinn == Hmmm - tá fadhb againn .... * [[Siondróm uireasa iaidín ó bhroinn]] agus * [[Siondróm easnamh iaidín ó bhroinn]] .. merge, b'fhéidir? - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]</sup> 20:25, 8 Bealtaine 2022 (UTC) :[https://www.tearma.ie/q/iodine%20deficiency/ Hi Alison!] :Chinn mé ar 'uireasa iaidín' mar go raibh sin molta ag Tearma,ie...féach<nowiki/>https://www.tearma.ie/q/iodine%20deficiency/ :Sea, aontaím leat maidir le hiad a chomhcheangal ke chéile...ach ar an drochuair níl a fhios agam conas sin a dhéanamh! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 11:08, 9 Bealtaine 2022 (UTC) == Leath Slighe == A Éamoinn a chara, cé nach bhfuil ainm oifigiúil Gaeilge ar “Halfway” ar logainm, tá ”Leath Slighe” ar na comharthaí bóthair timpeall na háite; féach [https://www.geograph.ie/photo/5846749] mar shampla. An bhféadfá an t-athainmniú a rinne tú a chealú? GRMA [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 16:07, 20 Meitheamh 2022 (UTC) == A barnstar for the winner! == {| |+ Caption text |- | [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|Tireless Contributor Barnstar]] || '''I award you, Éamoinn a chara, this barnstar for your tireless work in the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Celtic_Editathon Celtic Editathon on Meta]. You're the winner and indeed, you are '''the''' star!''' [[Úsáideoir:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Plé úsáideora:Llywelyn2000|plé]]) 11:24, 4 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) |} :Diolch yn fawr Iawn! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 11:51, 14 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) :: Woohoo - chomhgáirdeas leat!! :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]</sup> 15:03, 14 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) :::Alison, a chara, GRMA! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 15:32, 14 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) == Vicí na mBan == A chara, toisc gur úsáideoir Vicipéide rialta thú, ba mhaith liom tusa a chur ar an eolas maidir le tionscadal nua atá ar siúl. Vicí na mBan, nó WikiWomen, is ainm do. Is comhfhiontar é idir Pobal Éireann Wikimedia, Coláiste Oiriall i Muineachán agus eagraíochtaí Vicipéide agus meánscoileanna sa [[An Fhreaslainn|Fhreaslainn]] agus i d[[Tír na mBascach]]. Le linn na tionscadail seo, beidh muid ag cruthú acmhainní teagaisc ionas go mbeidh daltaí meánscoileanna in ann ailt Vicipéide a scríobh as Gaeilge, as Freaslainnis nó as Bascais faoi mhná iomráiteacha. Beidh na daltaí ag foghlaim faoi Vicipéid ón mí seo chugainn ar aghaidh agus tosóidh siad ag scríobh sa bhliain úr. Tá breis eolais ar fáil as Béarla ar an leathanach Meta: https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Erasmus%2B_Project. Tá fáilte roimh cheisteanna agus bharúlacha chugamsa ar Vicipéid nó seol r-phost chugainn: wikimediaireland[at]gmail.com. Beidh mé ag cur teachtaireacht ar an halla baile chomh maith, mo leithscéal as crosphostáil a dhéanamh. [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 16:50, 28 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) :A Mhegan, a chara, :Bhí an t-eolas a sheol tú chugam faoin tionscadal an-suimiúil, agus má tá aon rud gur féidir liom a dhéanamh chun cabhrú leat, ná bíodh leisce ort teacht ar ais chugam! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 11:06, 29 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) ::Go raibh míle maith agat a chara, coinneoidh mé ar an eolas thú! [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 15:36, 1 Samhain 2022 (UTC) :::Ta go maith, adh mór ort! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 17:28, 1 Samhain 2022 (UTC) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Geography of Azerbaijan]] in Irish Wikipedia, in 2023? Yours sincerely, [[Úsáideoir:Karalainza|Karalainza]] ([[Plé úsáideora:Karalainza|plé]]) 20:09, 23 Nollaig 2022 (UTC) == Translation request == Hello Ériugena, Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Irish Wikipedia? Kindest regards, [[Úsáideoir:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Plé úsáideora:Multituberculata|plé]]) 16:51, 12 Meitheamh 2023 (UTC) :Thank you very much for the new article! [[Úsáideoir:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Plé úsáideora:Multituberculata|plé]]) 16:38, 2 Lúnasa 2023 (UTC) :Tá fáilte romhat! :Nedankinde! :Gern geschehen![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 16:45, 2 Lúnasa 2023 (UTC) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/10&oldid=25451576 --> :By the way we have a tool that fixes references after the translation is live.[https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php] It will run automatically after some time or you can run it manually it you want it to work faster. It gives you this [[Úsáideoir:Doc James/Work]] Best [[Úsáideoir:Doc James|Doc James]] ([[Plé úsáideora:Doc James|plé]]) 03:15, 30 Meán Fómhair 2023 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&project=all&year=2023&start=Filter joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. Consider joining '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|here]]''', there are no associated costs and we look forwards to working together in 2024. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Medical_Editors_2023&oldid=26031072 --> ::Was looking at this template [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Teimpl%C3%A9ad:Cite_book-en&action=edit] and it is not set up to handle ga terms for the item names... Adjusted to the en labels here[https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=D%C3%ADbh%C3%A9artaicl%C3%ADteas&action=history] Best [[Úsáideoir:Doc James|Doc James]] ([[Plé úsáideora:Doc James|plé]]) 15:56, 7 Eanáir 2024 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2023 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 22:25, 3 Feabhra 2024 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&oldid=26173705 --> == Cúrsaí ceadúnais == A Éamoinn a chara, tá mé i mbun oibre air seo faoi láthair: [[:en:Wikipedia:Image_license_migration]]. Chruthaigh tú roinnt pictiúr anseo a chuir tú faoin cheadúnas GFDL amháin. An mbeadh cead agam na pictiúir sin a athrú go "GFDL + CC-BY-SA"? Níos solúbtha sa chaoi sin. Dúradh liom gur leor do chead a thabhairt dom anseo, agus déanfaidh mé na hathruithe. Go raibh maith agat! [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 21:16, 10 Meán Fómhair 2024 (UTC) :Tá cead agat. Is beag an ní nach cuidiú é! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 20:03, 12 Meán Fómhair 2024 (UTC) == Translation request == Hello, Ériugena. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Irish Wikipedia? Kindest regards, [[Úsáideoir:Oirattas|Oirattas]] ([[Plé úsáideora:Oirattas|plé]]) 17:16, 14 Deireadh Fómhair 2024 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:23, 26 Eanáir 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Thank you for being a medical translator! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Translators Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&project=all&year=2024&start=Filter joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We look forwards to working together in 2025. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:54, 26 Eanáir 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Translators_2024&oldid=28173086 --> == Teastaíonn cabhair uaim chun iontráil Vicipéide a cheartú == Haigh, lig dom mé féin a chur in aithne: is mise Ines agus is mac léinn Iodálach mé. Tá duine de dhíth orm a bhfuil Gaeilge aige/aici agus atá toilteanach cabhrú liom le haistriúchán an ailt Vicipéide "Andrea Benetti" a fheabhsú – ealaíontóir cáiliúil Iodálach atá i gceist. Seo an nasc chuig an leathanach: https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti Tá cabhair uaim chun an leathanach "Andrea Benetti" a fheabhsú, de réir na moltaí atá luaite ag tús an ailt. An féidir leat cabhrú liom, le do thoil? Mura bhfuil tú in ann cabhrú liom, an bhféadfá a rá liom cé chuige ar féidir liom dul chun an fhadhb seo a réiteach? Go raibh míle maith agat. [[Úsáideoir:InesVerlicchi|InesVerlicchi]] ([[Plé úsáideora:InesVerlicchi|plé]]) 22:38, 7 Bealtaine 2025 (UTC) :Va bene, farò del mio meglio![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 17:16, 8 Bealtaine 2025 (UTC) ::Go raibh maith agat, tá tú fíor-chineálta! Más gá duit aistriúcháin go hIodáilis, déan teagmháil liom. Feicfidh mé go luath thú. [[Úsáideoir:InesVerlicchi|InesVerlicchi]] ([[Plé úsáideora:InesVerlicchi|plé]]) 19:17, 8 Bealtaine 2025 (UTC) ::Dhearmad mé a iarraidh ort: le do thoil, nuair a bheidh an leathanach "Andrea Benetti" ceartaithe agat, seol teachtaireacht fógra chugam? Go raibh míle maith agat arís. [[Úsáideoir:InesVerlicchi|InesVerlicchi]] ([[Plé úsáideora:InesVerlicchi|plé]]) 08:14, 10 Bealtaine 2025 (UTC) ::Haigh @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]], an raibh tú in ann an t-alt a cheartú? https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti ::Táim ag fanacht le do fhreagra, go raibh maith agat arís. [[Úsáideoir:InesVerlicchi|InesVerlicchi]] ([[Plé úsáideora:InesVerlicchi|plé]]) 16:19, 20 Bealtaine 2025 (UTC) == Cuireadh chuig Cruinniú Pobail – 27 Bealtaine == A chara, Tá súil agam go bhfuil tú go maith :) Tá Pobal Éireann Wikimedia | Wikimedia Community Ireland ag reáchtáil an chéad chruinniú pobail eile ar líne ar <nowiki>'''</nowiki>Dé Máirt, 27 Bealtaine ag 18:00<nowiki>'''</nowiki>. Ba bhreá linn tú a fheiceáil ann! Is deis é seo do Vicipéidéirí gníomhacha le: * Nuacht agus forbairtí a roinnt * Smaointe nua agus dúshláin a phlé * Vótáil ar an dréacht-Straitéis 2025–2028 <nowiki>'''</nowiki>Sonraí an chruinnithe:<nowiki>'''</nowiki> Ar Google Meet: [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc<nowiki> meet.google.com/mnw-pubq-xyc]</nowiki> Fón: +353 1 571 2001 | PIN: 202 328 238# Is féidir an straitéis a léamh roimh ré anseo: [[commons:File:2025-2030_Strategic_Plan_Wikimedia_Community_Ireland-Draft.pdf|[nascaithe anseo]]] Muna bhfuil tu in ann dul ach ba mhaith leat do thuairim nó moltaí ar an straitéis a thabhairt, seol r-phost chugam ag: <nowiki>'''</nowiki>oifigeach.gaeilge<nowiki>{{@}}</nowiki>wikimedia.ie<nowiki>'''</nowiki> Le gach dea-ghuí, Amy ~ [Úsáideoir:OifigeachWMIE] [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 14:12, 23 Bealtaine 2025 (UTC) == Wikimedia Community Ireland Strategic Plan Vote and Online Meeting June 24th == Dia Duit! Sophie here from Wikimedia Community Ireland, to invite you to come along to our next C'''ommunity Meeting on Tuesday June 24th at 6pm.''' You can RSVP and find links to the Google Meet [https://wikimedia.ie/2025/06/11/join-the-next-community-meeting-tuesday-june-24th-6pm/ here]. At the meeting we will be '''voting on the revised draft of our strategic plan''' which can be found [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2025-2030_Strategic_Plan_Revised_Draft.pdf here.] and we would love for as many community members as possible to have their say. We will also be discussing this months community edit-a-thon or MeithealWiki which is focused on improving content around '''climate change and the environment in Irelan'''d. You are most welcome to sign up and get involved [https://wikimedia.ie/2025/06/03/2572/ here.] There is even a [https://docs.google.com/spreadsheets/d/16r-LHcmDM2m9qrV-4xg54t1vkrm3J3SL967d5POtvZ8/edit?gid=0#gid=0 tasklist] of pages that need to be updated, written and added to. This is part of [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Ireland Wiki Loves Earth] so photo uploads are also encouraged. Really hope to see you there! Beir bua agus beannacht, Sophie [[File:Éinín with Wikimedia Community Ireland logo.jpg|thumb|Informal logo of Wikimedia Community Ireland]] [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 10:50, 18 Meitheamh 2025 (UTC) == Iarratas ar leathanach a sheiceáil == Dia duit @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]], scríobh mé leathanach https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti tamall ó shin ach ar an drochuair creidim go bhfuil earráidí gramadaí ann (creidim ar a laghad) toisc go bhfuil teimpléad ann a deir go bhfuil earráidí ann (mar sin féin, creidim go bhfuil siad ceartaithe go páirteach). Ní féidir liom a thuiscint an bhfuil an leathanach ceart go leor anois. An féidir leat féachaint orainn agus má tá am agat, ceartaigh aon earráidí? Go raibh míle maith agat. [[Úsáideoir:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e">'''PamelaBertaccini'''</span>]] 13:20, 22 Meitheamh 2025 (UTC) :Tá go maith![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:16, 22 Meitheamh 2025 (UTC) ::Go raibh maith agat @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]]. ::Mar sin, an féidir liom an teimpléad a bhaint ag barr an leathanaigh? [[Úsáideoir:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e">'''PamelaBertaccini'''</span>]] 15:30, 22 Meitheamh 2025 (UTC) :::Lig do scíth! Déanfaidh mé é nuair a bheidh sé léite agus curtha in eagar agam. Táim díreach ar ais ó shaoire![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 15:01, 23 Meitheamh 2025 (UTC) ::::@[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] Go raibh maith agat as do fhreagra cineálta. Mar sin féach tú go luath agus sásta teacht abhaile! [[Úsáideoir:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e">'''PamelaBertaccini'''</span>]] 15:08, 23 Meitheamh 2025 (UTC) :::::Драго ми је што могу да помогнем. Tá áthas orm cabhrú leat. [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 16:22, 23 Meitheamh 2025 (UTC) ::::::Go raibh maith agat @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] bhí tú i ndáiríre cineálta. Má theastaíonn aistriúcháin Iodáilis uait, scríobh chugam agus beidh áthas orm cabhrú leat. [[Úsáideoir:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e">'''PamelaBertaccini'''</span>]] 20:40, 23 Meitheamh 2025 (UTC) :::::::GRMA ( Go raibh maith agat!) Mi fa piacere aiutarti.[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 16:58, 24 Meitheamh 2025 (UTC) == Wikimedia Community Ireland Online Community Meeting October 21st 6pm == Dia Duit! [[File:Éinín_with_Wikimedia_Community_Ireland_logo.jpg|thumb|Informal logo of Wikimedia Community Ireland]] Please come along to Wikimedia Community Ireland's next Community Meeting online on '''Tuesday October 21st at 6pm'''. You can find more information [https://wikimedia.ie/2025/10/15/join-our-next-community-meeting-online-on-october-21st-at-6pm/ here] and the link to join [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc here.] ''Bígí linn do chruinniú pobail seo chugainn ar líne de chuid Wikimedia Community Ireland ar '''an Máirt, an 21 Deireadh Fómhair ag 6 i.n.''' Is féidir tuilleadh eolais a fháil [https://wikimedia.ie/2025/10/15/join-our-next-community-meeting-online-on-october-21st-at-6pm/ anseo] agus an nasc le páirt a ghlacadh [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc anseo.]'' At the meeting we will be voting on the revised draft of our child protection policy and discussing the upcoming Board Election. We would love for as many community members as possible to have their say. Beimid ag vótáil ar an leagan athbhreithnithe dár bpolasaí cosanta leanaí agus ag plé toghchán an bhoird atá le teacht. Ba mhór againn dá mbeadh an oiread comhaltaí den phobal agus is féidir i láthair chun a dtuairim a thabhairt. You can find the minutes from previous meetings [[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland/Meeting_minutes_2025|here.]] Really hope to see you there! ''Tá miontuairiscí na gcruinnithe roimhe seo le fáil [[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland/Meeting_minutes_2025|anseo.]]Tá súil mhór againn sibh a fheiceáil ansiúd!'' Beir bua agus beannacht, Sophie (Projects and Communications Manager [[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland|Wikimedia Community Ireland]]) [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 13:32, 15 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) :GRMA Sophiwe for the reminder![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:23, 16 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Next Community Meeting Tuesday November 25th at 6pm == Dia duit! The next Wikimedia Community Ireland Meeting will take place on Tuesday November 25th at 6pm over Google Meet. We will be giving the community updates about Projects we have been working on, changes happening within our staff and open the floor for discussion! All welcome! Please find more information (and the link to join the meeting) here: https://wikimedia.ie/2025/10/28/next-commmunity-meeting-november-25th-6pm-online/ Feel free to reach out with any questions. Hope to see you there! Le meas, Sophie (Projects and Communications Manager, Wikimedia Community Ireland) [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 13:19, 18 Samhain 2025 (UTC) == Translation request == Hello, Ériugena. Can you translate and upload the articles [[:en:Mount Bazardüzü]] as [[Sliabh Bazardüzü]] and [[:en:Phlegraean Fields]] as [[Campi Flegrei]] in Irish Wikipedia? The latter is an active supervolcano. Yours sincerely, [[Úsáideoir:Kurcke|Kurcke]] ([[Plé úsáideora:Kurcke|plé]]) 08:47, 26 Feabhra 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:20, 20 Bealtaine 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> == Slí na Vicipéideoirí - tá an leathanach beo! == Haigh Éamonn! Cuimhneoidh tú, b'fhéidir, ar an gcruinniú a bhí againn le déanaí faoi fhorbairt Vicipéid - tá an chéad chéim bheo anois! Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] curtha suas agam mar áit lárnach don obair, agus [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin. Ba bhreá liom dá gcuirfeá d'ainm leis an liosta ar an bpríomhleathanach le bheith ar an eolas faoin dul chun cinn, agus tá fáilte romhat aon smaointe a bhí agat ón gcruinniú a chur isteach ar an leathanach plé. Má tá aon cheist agat, nó más maith leat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm anseo nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat as do chuid ama, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 14:46, 13 Lúnasa 2026 (UTC) 8q5pzq1huwl3jg8k78cdkmp57pb8gw5 0 13416 1324740 1303573 2026-08-13T23:05:47Z TGcoa 21229 1324740 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |image=[[Íomhá:LáNuaCludach.jpg|220px]] |seguit_per=''[[Nuacht24]]'' |distribucio=I gcló agus ar líne }} Ba [[nuachtán]] náisiúnta [[Gaeilge]] é '''''[[Lá Nua|Lá]]''''' (agus níos déanaí '''''Lá Nua''''') a bhí lonnaithe i m[[Béal Feirste]]. Bhíodh sé á fhoilsiú go laethúil, cúig [[lá]] in aghaidh na [[seachtain|seachtaine]]. Ba é ''Lá'' an chéad nuachtán [[Lá|laethúil]] as Gaeilge<ref name="rte1984">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/archives/2014/0813/636677-irish-language-newspaper-l-first-published-1984/|teideal=Irish language newspaper first published 1984|údar=[[RTÉ]]|dáta=1984|dátarochtana=12 Lúnasa 2018}}</ref> agus an chéad nuachtán laethúil i dteanga Cheilteach ar bith.<ref>{{Lua idirlín|url=https://portraidi.ie/ga/gearoid-o-caireallain/|teideal=Gearóid Ó Cairealláin|language=ga|work=Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2024-12-22}}</ref> D'fhág an nuachtán a rian ar shaol cumarsáide na hÉireann.<ref name=":0" /> Ba nuachtán "stairiúil" a thug an [[Léachtóir|Léachtóir Sinsireach]] le hiriseoireacht [[Íte Ní Chionnaith]] air.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Íte Ní Chionnaith]]|url=https://issuu.com/cnag/docs/feasta_2013_m_rta_le_cl_dach|journal=[[Feasta]]|volume=66|issue=3|year=2013|month=Márta|title=Deireadh curtha le nuachtán Gaeilge eile|pages=lgh 11–13}}</ref> == Stair == Bunaíodh [[Preas an Phobail|''Preas an Phobail'']], nuachtán seachtainiúil, sa bhliain 1981<ref>{{Lua idirlín|url=https://catalogue.nli.ie/Record/vtls000117513|teideal=Preas an phobail.|dáta=1981|language=Irish|work=catalogue.nli.ie|dátarochtana=2024-12-22}}</ref> i m[[Béal Feirste]]. Foilsíodh an chéad eagrán de ''Lá'' Dé Luain, [[13 Lúnasa]] [[1984]], an lá tar éis do phíléar plaisteach de chuid [[Constáblacht Ríoga Uladh|an RUC]] John Downes a mharú ag léirsiú i mBaile Andarsan.<ref name="beo-omuilleoir">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-la.aspx|teideal=Lá|údar=Máirtín Ó Muilleoir|work=[[Beo!]]|dátarochtana=13 Lúnasa 2026}}</ref> Bhí an díolachán tuairim is 600 cóip in aghaidh an lae ag an tús, timpeall 200 díobh sin ag dul go Baile Átha Cliath, agus bhí súil ag an bhfoireann é a ardú go 1,000 in aghaidh an lae faoi Nollaig na bliana sin.<ref name="rte1984" /> Sa bhliain 1985, dódh oifigí ''Lá''. Scriosadh "gach rud" sa tine, trealamh san áireamh. Ainneoin sin d'éirigh leis an bhfoireann an díolachán céanna a bhaint amach faoin mbliain 1991 agus a bhíodh acu roimhe.<ref>[[Regina Uí Chollatáin|Uí Chollatáin]] (2011), lch 18.</ref> Tar éis tamaill, d'athraigh ''Lá'' ina nuachtán seachtainiúil.<ref name=":1" /> D'iompaigh sé ina nuachtán laethúil arís ar an [[28 Aibreán]] [[2003]], á fhoilsiú ó Luan go hAoine as sin amach.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://www.anphoblacht.com/contents/9987|teideal=De Brun praises Lá|údar=an Phoblacht|dáta=2003|dátarochtana=12 Lúnasa 2008}}</ref> Sa bhliain 2006, d'éirigh le ''Lá'' i gcomórtas [[Foras na Gaeilge|Fhoras na Gaeilge]] chun nuachtán nó foilseachán nuachta laethúil a fhoilsiú. In Eanáir 2007 athraíodh an t-ainm go ''Lá Nua''.<ref name="rte1984" /> === ''Lá Nua'' === Bhí fo-oifigí ag ''Lá Nua'' i n[[Gaoth Dobhair]] agus i g[[Cúil Aodha]].<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Breandán Delap]]|url=http://www.beo.ie/alt-margadh-deacair-na-bhfoilseachan-gaeilge.aspx|title=Margadh deacair na bhfoilseachán Gaeilge|journal=[[Beo!]]|issue=90|year=2008|month=Deireadh Fómhair}}</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=http://archives.tcm.ie:80/businesspost/2008/02/10/story30299.asp|teideal=Irish paper Lá to shut without backer|údar=Anton McCabe|dáta=10 Feabhra 2008|work=[[ThePost.ie]]|dátarochtana=2025-07-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215194418/http://archives.tcm.ie/businesspost/2008/02/10/story30299.asp|archivedate=15 Feabhra 2008}}</ref> Bhí 50% de faoi úinéireacht Ghrúpa Meán Bhéal Feirste agus an leath eile faoi grúpaí agus daoine éagsúla ar cás leo an Ghaeilge.<ref name=":2" /> I mí Feabhra 2008, d'fhógair lucht ''Lá Nua'' go raibh siad ag iarraidh deireadh a chur leis na heagráin chlóite a bhí siad ag cailleadh airgid orthu.<ref name=":2" /> [[Íomhá:Eoghan Ó Néill ag can't faoi nuachtáin nua ag Oireachtas na Gaeilge 2024.jpg|clé|mion|Eoghan Ó Néill sa bhliain 2024]] I mí Mheán Fómhair na bliana 2008, dheimhnigh Bord [[Foras na Gaeilge]] nach mbeadh maoiniú nua ar fáil don nuachtán laethúil.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.gaeilge.ie/ForasNaGaeilge/newsarticle.asp?toggle=yes&lang=ga&id=213|teideal=Comórtas Poiblí don chonradh le nuachtán seachtainiúil Gaeilge le fogairt ag Foras na Gaeilge|dáta=19 Meán Fómhair 2008|work=[[Gaeilge.ie]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718020155/http://www.gaeilge.ie/ForasNaGaeilge/newsarticle.asp?toggle=yes&lang=ga&id=213|archivedate=18 Iúil 2014}}</ref> Foilsíodh an t-eagrán deireanach ar an [[19 Nollaig]] [[2008]].<ref name="rte1984" /> Shíl an t-iriseoir [[Máiréad Ní Chinnéide]] gur "cailleadh an t-eolas agus an taithí a bhí ag an fhoireann" nuair a cuireadh deireadh le ''Lá Nua''.<ref>[[Regina Uí Chollatáin|Uí Chollatáin]] (2011), lgh 112–113.</ref> I measc na n-eagarthóirí, bhí [[Gearóid Ó Cairealláin]], [[Eoghan Ó Néill]], [[Ciarán Ó Pronntaigh]], [[Concubhar Ó Liatháin]] agus faoi dheireadh [[Dónall Mac Giolla Chóill]] (Feabhra-Nollaig 2008).{{Foinse}} === Oidhreacht === Bhunaigh Eoghan Ó Néill, duine de bhunaitheoirí ''Lá'', an tseirbhís nuachta ar líne [[Nuacht24]] in Eanáir 2009 mar chomharba ar ''Lá Nua''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://portraidi.ie/en/eoghan-o-neill/|teideal=Eoghan Ó Néill|language=en|work=Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=13 Lúnasa 2026}}</ref> I mí na Samhna 2024, ghlac Ó Néill páirt i seoladh nuachtáin chlóite nua eile i nGaeilge, ''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]'', ag Oireachtas na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-seolta-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua seolta ag Oireachtas na Samhna|work=[[Tuairisc.ie]]|dáta=2 Samhain 2024|dátarochtana=13 Lúnasa 2026}}</ref> == Féach freisin == * [[Eoghan Ó Néill]] agus [[Gearóid Ó Cairealláin]] * [[Nuacht24]] * [[Seachtain (nuachtán)|''Seachtain'']], ''[[Foinse]]'' (scortha) agus [[An Páipéar (nuachtán)|''An Páipéar'']] == Naisc sheachtracha == * Suíomh oifigiúil: [https://web.archive.org/web/20060827153300/http://www.nuacht.com/ nuacht.com (sa chartlann)] ==Foinsí== * [[Regina Uí Chollatáin|Chollatáin, Dr Regina Uí]] (18 Aibreán 2011). [https://web.archive.org/web/20140401053959/http://www.forasnagaeilge.ie/dynamic/publications/TuarascailEarnailnaMeanGhaeilge.pdf ''"Tuarascáil ar straitéis úr maidir le Foras na Gaeilge i leith earnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne: Athláithriú agus athshealbhú teanga"'']. ==Léitheoireacht bhreise== * [[Philip Cummings|Cummings, Philip]] (2004). "''Ár nuachtán laethúil: Fiche bliain de Lá"''. [[Binn Éadair]], Baile Átha Cliath: [[Coiscéim]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nuachtáin in Éirinn}} {{DEFAULTSORT:La Nua}} [[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn]] [[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin laethúla]] [[Catagóir:Gaoth Dobhair]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1984]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1980í]] lodlfk4t0w5hx4kx2vwraskgewqkniu 1324741 1324740 2026-08-13T23:15:34Z TGcoa 21229 1324741 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Nuachtán |image=[[Íomhá:LáNuaCludach.jpg|220px]] |seguit_per=''[[Nuacht24]]'' |distribucio=I gcló agus ar líne }} Ba [[nuachtán]] náisiúnta [[Gaeilge]] é '''''[[Lá Nua|Lá]]''''' (agus níos déanaí '''''Lá Nua''''') a bhí lonnaithe i m[[Béal Feirste]]. Bhíodh sé á fhoilsiú go laethúil, cúig [[lá]] in aghaidh na [[seachtain|seachtaine]]. Ba é ''Lá'' an chéad nuachtán [[Lá|laethúil]] as Gaeilge<ref name="rte1984">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/archives/2014/0813/636677-irish-language-newspaper-l-first-published-1984/|teideal=Irish language newspaper first published 1984|údar=[[RTÉ]]|dáta=1984|dátarochtana=12 Lúnasa 2018}}</ref> agus an chéad nuachtán laethúil i dteanga Cheilteach ar bith.<ref>{{Lua idirlín|url=https://portraidi.ie/ga/gearoid-o-caireallain/|teideal=Gearóid Ó Cairealláin|language=ga|work=Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2024-12-22}}</ref> D'fhág an nuachtán a rian ar shaol cumarsáide na hÉireann.<ref name=":0" /> Ba nuachtán "stairiúil" a thug an [[Léachtóir|Léachtóir Sinsireach]] le hiriseoireacht [[Íte Ní Chionnaith]] air.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Íte Ní Chionnaith]]|url=https://issuu.com/cnag/docs/feasta_2013_m_rta_le_cl_dach|journal=[[Feasta]]|volume=66|issue=3|year=2013|month=Márta|title=Deireadh curtha le nuachtán Gaeilge eile|pages=lgh 11–13}}</ref> == Stair == Bunaíodh [[Preas an Phobail|''Preas an Phobail'']], nuachtán seachtainiúil, sa bhliain 1981<ref>{{Lua idirlín|url=https://catalogue.nli.ie/Record/vtls000117513|teideal=Preas an phobail.|dáta=1981|language=Irish|work=catalogue.nli.ie|dátarochtana=2024-12-22}}</ref> i m[[Béal Feirste]]. Foilsíodh an chéad eagrán de ''Lá'' Dé Luain, [[13 Lúnasa]] [[1984]], an lá tar éis do philéar plaisteach de chuid [[Constáblacht Ríoga Uladh|an RUC]] John Downes a mharú ag léirsiú i m[[Baile Andarsan]].<ref name="beo-omuilleoir">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-la.aspx|teideal=Lá|údar=Máirtín Ó Muilleoir|work=[[Beo!]]|dátarochtana=13 Lúnasa 2026}}</ref> Bhí an díolachán tuairim is 600 cóip in aghaidh an lae ag an tús, timpeall 200 díobh sin ag dul go Baile Átha Cliath, agus bhí súil ag an bhfoireann é a ardú go 1,000 in aghaidh an lae faoi Nollaig na bliana sin.<ref name="rte1984" /> Sa bhliain 1985, dódh oifigí ''Lá''. Scriosadh "gach rud" sa tine, trealamh san áireamh. Ainneoin sin d'éirigh leis an bhfoireann an díolachán céanna a bhaint amach faoin mbliain 1991 agus a bhíodh acu roimhe.<ref>[[Regina Uí Chollatáin|Uí Chollatáin]] (2011), lch 18.</ref> Tar éis tamaill, d'athraigh ''Lá'' ina nuachtán seachtainiúil.<ref name=":1" /> D'iompaigh sé ina nuachtán laethúil arís ar an [[28 Aibreán]] [[2003]], á fhoilsiú ó Luan go hAoine as sin amach.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://www.anphoblacht.com/contents/9987|teideal=De Brun praises Lá|údar=an Phoblacht|dáta=2003|dátarochtana=12 Lúnasa 2008}}</ref> Sa bhliain 2006, d'éirigh le ''Lá'' i gcomórtas [[Foras na Gaeilge|Fhoras na Gaeilge]]. In Eanáir 2007 athraíodh an t-ainm go ''Lá Nua''.<ref name="rte1984" /> === ''Lá Nua'' === Bhí fo-oifigí ag ''Lá Nua'' i n[[Gaoth Dobhair]] agus i g[[Cúil Aodha]].<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Breandán Delap]]|url=http://www.beo.ie/alt-margadh-deacair-na-bhfoilseachan-gaeilge.aspx|title=Margadh deacair na bhfoilseachán Gaeilge|journal=[[Beo!]]|issue=90|year=2008|month=Deireadh Fómhair}}</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=http://archives.tcm.ie:80/businesspost/2008/02/10/story30299.asp|teideal=Irish paper Lá to shut without backer|údar=Anton McCabe|dáta=10 Feabhra 2008|work=[[ThePost.ie]]|dátarochtana=2025-07-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215194418/http://archives.tcm.ie/businesspost/2008/02/10/story30299.asp|archivedate=15 Feabhra 2008}}</ref> Bhí 50% de faoi úinéireacht Ghrúpa Meán Bhéal Feirste agus an leath eile faoi ghrúpaí agus daoine éagsúla.<ref name=":2" /> I mí Feabhra 2008, d'fhógair lucht ''Lá Nua'' go raibh siad ag iarraidh deireadh a chur leis na heagráin chlóite, a bhí ag cailleadh airgid orthu.<ref name=":2" /> [[Íomhá:Eoghan Ó Néill ag can't faoi nuachtáin nua ag Oireachtas na Gaeilge 2024.jpg|clé|mion|Eoghan Ó Néill sa bhliain 2024]] I mí Mheán Fómhair na bliana 2008, dheimhnigh Bord [[Foras na Gaeilge]] nach mbeadh maoiniú nua ar fáil don nuachtán laethúil.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.gaeilge.ie/ForasNaGaeilge/newsarticle.asp?toggle=yes&lang=ga&id=213|teideal=Comórtas Poiblí don chonradh le nuachtán seachtainiúil Gaeilge le fogairt ag Foras na Gaeilge|dáta=19 Meán Fómhair 2008|work=[[Gaeilge.ie]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718020155/http://www.gaeilge.ie/ForasNaGaeilge/newsarticle.asp?toggle=yes&lang=ga&id=213|archivedate=18 Iúil 2014}}</ref> Foilsíodh an t-eagrán deireanach ar an [[19 Nollaig]] [[2008]].<ref name="rte1984" /> Shíl an t-iriseoir [[Máiréad Ní Chinnéide]] gur "cailleadh an t-eolas agus an taithí a bhí ag an fhoireann" nuair a cuireadh deireadh le ''Lá Nua''.<ref>[[Regina Uí Chollatáin|Uí Chollatáin]] (2011), lgh 112–113.</ref> I measc na n-eagarthóirí, bhí [[Gearóid Ó Cairealláin]], [[Eoghan Ó Néill]], [[Ciarán Ó Pronntaigh]], [[Concubhar Ó Liatháin]] agus [[Dónall Mac Giolla Chóill]] (Feabhra-Nollaig 2008). === Oidhreacht === Bhunaigh Eoghan Ó Néill, duine de bhunaitheoirí ''Lá'', an tseirbhís nuachta ar líne [[Nuacht24]] in Eanáir 2009 mar chomharba ar ''Lá Nua''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://portraidi.ie/en/eoghan-o-neill/|teideal=Eoghan Ó Néill|language=en|work=Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=13 Lúnasa 2026}}</ref> I mí na Samhna 2024, ghlac Ó Néill páirt i seoladh nuachtáin chlóite nua eile i nGaeilge, ''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]'', ag Oireachtas na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-seolta-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua seolta ag Oireachtas na Samhna|work=[[Tuairisc.ie]]|dáta=2 Samhain 2024|dátarochtana=13 Lúnasa 2026}}</ref> Tháinig deireadh le Nuacht24 i mí Nollag 2013. == Féach freisin == * [[Eoghan Ó Néill]] agus [[Gearóid Ó Cairealláin]] * [[Nuacht24]] * [[Seachtain (nuachtán)|''Seachtain'']], ''[[Foinse]]'' (scortha) agus [[An Páipéar (nuachtán)|''An Páipéar'']] == Naisc sheachtracha == * Suíomh oifigiúil: [https://web.archive.org/web/20060827153300/http://www.nuacht.com/ nuacht.com (sa chartlann)] ==Foinsí== * [[Regina Uí Chollatáin|Chollatáin, Dr Regina Uí]] (18 Aibreán 2011). [https://web.archive.org/web/20140401053959/http://www.forasnagaeilge.ie/dynamic/publications/TuarascailEarnailnaMeanGhaeilge.pdf ''"Tuarascáil ar straitéis úr maidir le Foras na Gaeilge i leith earnáil na meán Gaeilge clóite agus ar líne: Athláithriú agus athshealbhú teanga"'']. ==Léitheoireacht bhreise== * [[Philip Cummings|Cummings, Philip]] (2004). "''Ár nuachtán laethúil: Fiche bliain de Lá"''. [[Binn Éadair]], Baile Átha Cliath: [[Coiscéim]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nuachtáin in Éirinn}} {{DEFAULTSORT:La Nua}} [[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn]] [[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Tréimhseacháin laethúla]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1984]] [[Catagóir:Stair Bhéal Feirste]] 2hd25ahppy4p36ax9je6ps1ne740dyx 0 14088 1324822 1322438 2026-08-14T08:55:43Z TGcoa 21229 1324822 wikitext text/x-wiki {{Glanadh-mar|claonadh, foclóir agus Gaeilge aisteach}} {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I gcaint na ngnáthdhaoine, is ionann na '''Trioblóidí''' agus tréimhse na corraíola, an fhoréigin agus na coimhlinte idirphobail a thosaigh i dTuaisceart Éireann sna seascaidí déanacha, agus ar tháinig deireadh léi, a bheag nó a mhór, le síniú [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Bhéal Feirste]], nó Comhaontú Aoine an Chéasta, an 10 Aibreán 1998.<ref name="aughey7">{{cite book|last=Aughey|first=Arthur|title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement|url=https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh|publisher=Routledge|location=London New York|year=2005|isbn=978-0-415-32788-6|oclc=55962335|page=[https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh/page/7 7]}}</ref><ref name="Ireland 1999, page 221">{{cite book|last1=Holland|first1=Jack|title=Hope Against History: The Course of Terrorist trouble in Northern Ireland|date=August 1999|publisher=[[Henry Holt and Company]]|isbn=978-0-8050-6087-4|page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]|url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221}}</ref><ref>{{cite book|last1=Gillespie|first1=Gordon|title=Historical Dictionary of the Northern Ireland Conflict|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000gill|date=November 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5583-0|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000gill/page/250 250]}}</ref><ref name="elliot">{{cite book|last1=Elliott|first1=Marianne|title=The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University|url=https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse|date=2007|publisher=[[Liverpool University Press]]|isbn=978-1-84631-065-2|pages=[https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse/page/2 2], 188|edition=2}}</ref> Tugtar go leor sainmhínithe ar na Trioblóidí thar na blianta; cuirtear síos orthu uaireanta mar "cogadh neamhrialta"<ref>{{cite book |title=Northern Ireland: The Troubles: From The Provos to The Det |last=Lesley-Dixon |first=Kenneth |publisher=[[Pen and Sword Books]] |year=2018 |pages=13}}</ref> nó "coimhlint d'íseal-déine",<ref>{{cite news |last1=Taylor |first1=Peter |title=Who Won The War? Revisiting NI on 20th anniversary of ceasefires |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-29369805 |work=BBC News |date=26 September 2014}}</ref> agus fiú mar '[[cogadh cathartha]]'. Cé gur tharla na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann den chuid is mó, ag amanna áirithe scaipeadh an foréigean isteach i gcodanna den [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht]], de [[Sasana]] agus de mhórthír na hEorpa freisin. [[Íomhá:Dáileadh_na_bProtastúnach_1861-1991.gif|thumb|Dáileadh na bProtastúnach in [[Éire|Éirinn]], 1861–1991]] == Cúlra agus Cúiseanna an Choimhlinte == === Líon na mBásanna === Maraíodh os cionn 3,500 duine agus gortaíodh os cionn 47,500 duine idir [[13 Iúil]] [[1969]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1047-growing-tension/320375-dungiven-disturbances/|teideal=Dungiven Disturbances / Death of Frances McCloskey in Dungiven|údar=RTÉ|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus deireadh na dTrioblóidí sa bhliain 1998, de réir Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse staitistiúil is mó a n-úsáidtear.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Má áirítear na blianta ó 1966 go dtí 2006 – tréimhse níos leithne a chuimsíonn roinnt básanna roimh agus i ndiaidh na dtrí bliana déag sin – téann an t-iomlán os cionn 3,700.<ref>{{Lua idirlín|url=https://everycasualty.org/conflict/the-troubles-northern-ireland/|teideal=The Troubles - Northern Ireland|work=Every Casualty Counts|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d'uireasa an Chomhaontaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> * Ba é an t[[An tIRA Sealadach|IRA Sealadach]] a mharaigh an líon ba mhó, 1,781 duine (48% den iomlán); bhí mionghrúpaí poblachtánacha eile freagrach freisin – an [[INLA]], an [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] agus grúpaí poblachtacha easaontacha – as suas le 400 eile a mharú idir iad. * Bhí paraimíleataigh dhílseacha freagrach as 1,115 duine a mharú. * Mharaigh [[Arm na Breataine]] 315 duine (an [[UDR]] agus an SAS san áireamh). * Mharaigh an [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] 50 duine. Tá cuid de na daoine a maraíodh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta i measc an líon sin, ina measc naonúr fichead a maraíodh i mBuamáil na hÓmaí i 1998. === Cúiseanna an Choimhlinte === B'í an chúis is bunúsaí leis an gcoimhlint ná stádas conspóideach Thuaisceart Éireann taobh istigh den [[Ríocht Aontaithe]], mar aon leis an dóigh a raibh, dar leis na Náisiúnaithe agus na Caitlicigh, na Protastúnaigh ag déanamh leithcheal ar na Caitlicigh sa stáitín – i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála go háirithe. B'iad na dreamanna armtha paraimíleata ba mhó a choinnigh an foréigean ag imeacht. Go háirithe, bhí [[An tIRA Sealadach|na Sealadaigh]] – is é sin, faicsean a scoilt ón [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] i 1969 – ag iarraidh deireadh a chur le cumhacht na Ríochta Aontaithe i d[[Tuaisceart Éireann]] agus [[Poblacht]] úr uile-Éireann a chur ar bun. Ba dóigh le cuid mhaith de na Protastúnaigh go raibh an lámh in uachtar ag an IRA, agus go raibh stádas "[[Briotanach]]" an Tuaiscirt ag meath de réir mar a bhí greim na n[[Aontachtóirí]] á scaoileadh. Mar fhreagra air sin, chrom siad ar fheachtas armtha dá gcuid féin. Tháinig dronga paraimíleata [[dílseoir|Dílseacha]] ar bun: [[Óglaigh Uladh|Fórsa Óglaigh Uladh]] (an [[UVF]]) agus [[Cumann Cosanta Uladh]] (an UDA) an dá cheann is tábhachtaí díobh. Thosaigh siad ag ionsaí agus ag marú Caitlicigh, fiú daoine nach raibh baint dá laghad acu le feachtas míleata na Sealadach. [[Íomhá:Protestant graffiti in Belfast, Northern Ireland, 1974.jpg|mion|Graifítí i m[[Béal Feirste]], 1974]] Ghlac fórsaí slándála an stáit – [[Arm na Breataine]] agus na péas (an [[Constáblacht Ríoga Uladh]]) – páirt san fhoréigean fosta. Dearcadh Rialtas na Breataine ná gur eadránaithe neodracha a bhí sna fórsaí slándála, iad ag iarraidh an dá phobal a chosaint óna chéile agus dlí agus síocháin na sochaí a choinneáil, chomh maith le féinrialtas daonlathach mhuintir an Tuaiscirt a chosaint. Is é meas na [[Poblachtánaigh Éireannacha|bPoblachtánach Éireannach]], áfach, gur páirtí sa choimhlint a bhí sna fórsaí slándála, agus go raibh [[Claonpháirteachas]] á chleachtadh acu ar mhaithe leis na Dílseoirí. Dhearbhaigh an fiosrúchán ''Ballast'' a rinne Ombudsman Póilíneachta Thuaisceart Éireann go raibh eilimintí áirithe sna fórsaí slándála, cuid de na péas ar a laghad, ag cuidiú leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha faoi choim, agus go raibh baint acu le roinnt dúnmharuithe. Áitíonn na hAontachtóirí, áfach, nach raibh sa chlaonpháirteachas ach corrchás, agus tugann siad le fios go raibh [[Poblacht na hÉireann]] ag tacú leis an IRA ar bhealach dá cuid féin. [[Íomhá:Troubles deaths by perpetrator.png|mion|Básanna de réir na coda a bhí freagrach astu, 1969–2001. Foinse: Innéacs Sutton, CAIN.]] Níorbh é an foréigean an t-aon fhadhb amháin: bhí na páirtithe polaitiúla sa Tuaisceart ag teacht salach ar a chéile go seasta freisin, rud a d'fhág nach raibh siad ábalta comhoibriú go héifeachtach. Bhí formhór na bpolaiteoirí ag cáineadh na sceimhlitheoirí agus ag éileamh síochána, ach san am céanna, bhí siad in achrann faoi stádas an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe agus faoin gcineál rialtais ab fhóirsteanaí dó. Tháinig an tsíocháin ghuagach ar bun de réir a chéile nuair a thosaigh próiseas na hidiréachtála agus na gcomhchainteanna ag dul chun cinn: d'éirigh formhór na bparaimíleatach as an ngleic armtha agus dhíchoimisiúnaigh siad a gcuid arm tine. Rinneadh athchóiriú ar an bhfórsa póilíneachta, agus tharraing Arm na Breataine siar as na sráideanna agus as na críocha teorann ba chonspóidí, ar nós [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha Theas]] agus [[Contae Fhear Manach|Fhear Manach]]. Chuir Comhaontú Aoine an Chéasta séala leis an bhforbairt seo. Thug an Comhaontú aitheantas do sheanphrionsabal rialtas na Breataine ar cheist an Tuaiscirt: go bhfanfadh an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe go dtí go gcinnfeadh móramh a mhuintire a mhalairt. Ar an taobh eile, d'admhaigh Rialtas na Breataine go raibh "toise uile-Éireannach" ag baint le cúrsaí an Tuaiscirt, is é sin, gur chuid de shainleas nádúrtha Phoblacht na hÉireann síocháin an Tuaiscirt, agus gurbh iad muintir [[Éire|oileán na hÉireann]], sa dá dhlínse, thar aon dream eile, a d'fhuasclódh ceist na críochdheighilte amach anseo más é sin toil an mhóraimh ar an dá thaobh é. B'é an chuid sin den chomhréiteach ba mhó a chinntigh tacaíocht na Náisiúnaithe don Chomhaontú. Chuir an Comhaontú féinrialtas roinnte i gceannas ar an Tuaisceart freisin, ionadaithe an dá phobal páirteach ann agus an chumhacht roinnte go cothrom eatarthu; ón 14 Deireadh Fómhair 2002 go dtí an 8 Bealtaine 2007, áfach, bhí an rialtas sin ar fionraí agus an stáitín á rialú ó [[Londain]] arís. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (03).JPG|mion|Postaer de chuid an UUP, 1974]] Cé nach raibh ach codán beag de dhaonra an Tuaiscirt sáite sa sceimhlitheoireacht go pearsanta, agus cé nár thacaigh na sluaite móra léi ach ar éigean, ní raibh éalú ó scáil na dTrioblóidí ar shaol aon duine sa stáitín, lá i ndiaidh lae. Ó am go chéile, leathnaigh an foréigean thar teorainn amach go [[Sasana]] agus go dtí an Phoblacht. Níos mó ná uair amháin idir 1969 agus 1998, bhí an chuma ar an scéal go bpléascfadh fíorchogadh cathartha amach – go háirithe i 1972 i ndiaidh Dhomhnach na Fola, nó le linn na mórstailceanna ocrais i dtús na n-ochtóidí, nuair a bhí an fuath idir an dá phobal ag dul i ndéine. D'fhág na Trioblóidí a lorg ar mheon mhuintir an Tuaiscirt, rud atá le haithint fós féin i gcúrsaí polaitiúla agus sóisialta, sa chaidreamh trasphobail, agus i ndearcadh na sochaí i gcoitinne. == Fréamhacha Stairiúla, 1609–1921 == === An Phlandáil agus na Péindlíthe === Is í an Phlandáil Ultach, a thosaigh sa bhliain [[1609]], is bunrúta leis an naimhdeas idir Gael agus Gall i dTuaisceart Éireann. Le linn na Plandála, choigistigh an Choróin tailte na nGael lena roinnt ar Phlandóirí Protastúnacha ó [[Albain]] agus ó Shasana. Bhí na Gaeil agus na Plandóirí in adharca a chéile go minic, agus d'éirigh ina chogadh oscailte eatarthu sna blianta 1641–1653 agus 1689–1691. Briseadh an cath ar na Gaeil sa dá chogadh, agus cuireadh na Péindlíthe i bhfeidhm lena gcoinneáil faoi smacht. Chuir na Péindlíthe srianta cúnga le cearta polaitiúla, reiligiúnacha agus eacnamaíocha aon duine nach raibh sásta dul isteach san Eaglais Bhunaithe, [[Eaglais na hÉireann]]. B'iad na Caitlicigh agus na hEasaontóirí Protastúnacha – ar nós na [[Preispitéireachas|bPreispitéireach]] – araon a bhí thíos leis na dlíthe seo. Sa dara leath den ochtú haois déag, tosaíodh ar na Péindlíthe a mhaolú, rud a chuir dlús leis an teannas idir an dá phobal thuaidh arís. Sna 1780idí, mar shampla, baineadh de na srianta a bhí ar Chaitlicigh talamh a fháil ar cíos, agus nuair a bhí siad i dteideal talamh a cheannach agus ceirdeanna a bhí coiscthe orthu roimhe sin a chleachtadh, thosaigh cuid de na Protastúnaigh ag ligean a racht orthu. Bhunaigh na Protastúnaigh sin rúnchumann frith-Chaitliceach, na ''Peep o' the Day Boys'', leis na Caitlicigh a imeaglú; d'fhreagair na Caitlicigh trí na ''Defenders'' a bhunú sna 1790idí. Bhí an dá rúnchumann ag troid go minic, rud a chuir go mór leis an teannas seicteach agus a chloígh ar chúl an mheoin sholuis, chomhoibríoch a spreag [[Réabhlóid na Fraince]] roimhe sin i measc chuid mhaith de na Protastúnaigh. Tháinig Caitlicigh, Preispitéirigh agus liobrálaigh Phrotastúnacha le chéile i [[Cumann na nÉireannach Aontaithe|gCumann na nÉireannach Aontaithe]], gluaiseacht náisiúnaíoch a spreag réabhlóid na Fraince agus a bhí meáite ar Phoblacht neamhspleách, thrasphobail a bhunú in Éirinn. Theip ar [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|éirí amach na bliana 1798]], áfach, agus tháinig tréimhse úr faoi chois ina dhiaidh. Níor mhaolaigh sé sin ar an bhforéigean seicteach ach a mhalairt: gríosaíodh Dílseoirí Protastúnacha in aghaidh na náisiúntóirí, agus bunaíodh an tOrd Oráisteach sa bhliain 1795. Buanaíodh an scoilt idir Gael agus Gall i g[[Cúige Uladh]] dá bharr seo go léir. === Ó Acht an Aontais go dtí Deighilt na hÉireann === Le tús an chéid ina dhiaidh sin, chuir [[Achtanna an Aontais 1800|Acht an Aontais]] deireadh le parlaimint na hÉireann agus rinneadh dlúthchuid den Ríocht Aontaithe den oileán. Sa bhliain 1829, bhain [[Dónall Ó Conaill]] an Saoradh ó Bhráca amach do na Caitlicigh, agus cuireadh deireadh le formhór na srianta a bhí ar a saol polaitiúil. Ba é aidhm fhadtéarmach Uí Chonaill ná an Réipeil – aisghairm Acht an Aontais – ach mar sin féin, bhí a chuid náisiúnachais bunaithe ar an síochánachas agus ar thoil pholaitiúil an tromlaigh. In imeacht na naoú haoise déag, bhí cuid mhór de na Protastúnaigh drochamhrasach faoi na scéimeanna seo ar fad, ó bhí eagla orthu go bhfágfaí ar an ngannchuid iad dá mbeadh móramh Caitliceach i mbun rialtais na hÉireann; ba léir dóibh gurbh fhearr a ndílseacht agus a n-urraim a fhógairt don Choróin agus diúltú don Rialtas Dúchais. Ón mbliain 1886 i leith, ar a laghad, bhí a pháirtí polaitiúil féin ag gach pobal – páirtí Náisiúnaíoch ag na Caitlicigh, páirtí Aontachtach ag na Protastúnaigh – agus an dá dhream i gcoimhlint pholaitiúil bhuan lena chéile. Faoin am seo, ba é Cúige Uladh an cúige ba mhó tionsclaíochta in Éirinn, agus é ag brath go mór ar mhargaí na Breataine Móire dá chuid tráchtearraí; ba chúis eile é seo leis na Protastúnaigh a áitiú nach mba lena leas eacnamaíoch féin é dá scaoilfí an nasc idir Éirinn agus an Bhreatain Mhór. Chuir [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Cogadh na Saoirse agus an Cogadh Cathartha]] lena dhiongbháil sin. Idir 1920 agus 1922, tharla foréigean seicteach fíochmhar i gCúige Uladh, go háirithe i mBéal Feirste, agus na céadta duine á marú ar chúiseanna náisiúnta agus seicteacha araon.{{Príomhalt|Na Trioblóidí i gCúige Uladh, 1920-1922}} Roinneadh oileán na hÉireann faoi [[Acht Rialtas na hÉireann 1920|Acht Rialtas na hÉireann]] i 1920: bunaíodh Tuaisceart Éireann ó shé de naoi gcontae Chúige Uladh – na contaetha ina raibh móramh Protastúnach le baint amach dá bhféadfaí é – agus fágadh an chuid eile den oileán mar an Saorstát nua, a tháinig chun bheith ina Phoblacht ina dhiaidh sin.{{Príomhalt|Críochdheighilt na hÉireann}} Ar feadh leathchéad bliain ina dhiaidh sin, bhí Tuaisceart Éireann á rialú ag a pharlaimint féin ag [[Stormont]], agus móramh Aontachtach cinnte aici i gcónaí de bharr an dáilcheantair a bheith deartha ina fhabhar; is le linn na tréimhse sin a socraíodh na patrúin leithcheala i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála a spreagfadh gluaiseacht na gceart sibhialta sna 1960idí.{{Príomhalt|Stair Thuaisceart Éireann}} == Tús na dTrioblóidí, 1968–1970 == {{Main|Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann}}{{Main|Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann}} Glactar leis go coitianta gurbh í an bhliain [[1968]] a thug tús na dTrioblóidí, nuair a spreag mórshiúlta [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann|Chumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] (NICRA)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Cumann%20Cearta%20Sibhialta%20Thuaisceart%20%C3%89ireann/ga/|teideal="Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann"|work=téarma.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> míshuaimhneas forleathan poiblí. I dtosach báire, bhí [[Terence O'Neill]], Príomh-Aire an Tuaiscirt, fabhrach d'fheachtas na gceart sibhialta agus é féin ag iarraidh leasuithe nua-aoiseacha sóisialta a chur i gcrích a rachadh chun sochair do na Caitlicigh. Chuir dearg-Dhílseoirí ar nós [[William Craig]] ina choinne go tréan dá bharr sin. Bhí formhór na nAontachtóirí drochamhrasach faoi Chumann na gCeart Sibhialta, á áiteamh nach raibh ann ach eagraíocht bolscaireachta de chuid an IRA, agus bhí cuid acu den bharúil nár chóir cothrom na Féinne a ghéilleadh do na Caitlicigh in aon chor, ó ba thír Phrotastúnach a bhí sa Tuaisceart ó cheart, dar leo. Phléasc trioblóid amach le linn na mórshiúlta nuair a d'ionsaigh baiclí Protastúnacha lucht na máirseála le smachtíní; cháin na Caitlicigh an Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) as gan aon rud a dhéanamh leis na hionsaithe seo a stopadh. Ba é an síolteagasc a bhí idir lámha ag ceannairí áirithe den phobal Phrotastúnach ba chúis le cuid mhaith den fhoréigean seo, dar le go leor tráchtairí – iad ag áitiú ar an gcosmhuintir go raibh an IRA ag beartú feachtas nua cogaíochta, agus é sin ag am nach raibh san IRA féin ach dornán beag ball, ar bheagán arm agus ar bheagán tacaíochta, agus é ag tabhairt droim láimhe leis an ngleic armtha ar chúiseanna praiticiúla. B'iad Óglaigh Uladh (an UVF) a stáitsigh an chéad fheachtas buamála i 1969, agus é dírithe ar stáisiúin chumhachta agus ar an gcuid eile den bhonneagar, leis an drochamhras coitianta a tharraingt anuas ar an IRA. Bhí an choimhlint idirphobail ag dul chun donais ó thús na bliana 1969 ar aghaidh, ach chuaigh sí ó smacht ar fad nuair a d'ionsaigh Dílseoirí mórshiúl de chuid Chumann na gCeart Sibhialta i mBun Tolaid i g[[Contae Dhoire]]. Lochtaíodh an RUC as gan lucht na máirseála a chosaint, agus ina dhiaidh sin, chrom na Caitlicigh i nDoire agus i mBéal Feirste ar bharacáidí a thógáil. {{Main|Saor Dhoire}} Idir an 12 agus an [[14 Lúnasa]] [[1969]], throid péas Dhoire agus na náisiúnaithe áitiúla in adharca a chéile ar feadh trí lá i "[[Cath Thaobh an Bhogaigh]]". {{Main|Cath Thaobh an Bhogaigh}} I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchais, cuireadh saighdiúirí Briotanacha isteach i nDoire ag 5in an 14 Lúnasa chun riail agus reacht a chaomhnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1048-august-1969/320426-british-troops-in-bogside-derry/|teideal=British Troops in Bogside, Derry|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Lúnasa, mar chuid den 'Fhorógra Shráid Downing', gheall Rialtas na Breataine athleasuithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z3jmxnb/revision/4|teideal=The Downing Street Declaration (August 1969)|language=en-GB|work=BBC Bitesize|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (55).JPG|mion|"Ulster '71" (Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann, 1971)]] Is minic a deir Aontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí, á áitiú gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl agus gur sciob na dreamanna paraimíleata an deis a hosclaíodh dá bharr. Is é tuairim na Náisiúnaithe, áfach, nach raibh i bhfeachtas na gceart sibhialta ach freagra ar leithcheal a bhí ag rialtas seicteach an Tuaiscirt á tharraingt anuas air féin. == 1970–1972: Imtheorannú agus Domhnach na Fola == Sna blianta 1970–1972, chuaigh an foréigean polaitiúil ó smacht ar fad i dTuaisceart Éireann, agus shroich sé a bhuaicphointe i 1972, nuair a maraíodh beagnach leathchéad duine agus a naoi gcéad. Tá roinnt cúiseanna leis an bhfás tobann seo ar an bhforéigean. Creideann Aontachtóirí gurbh é bunú na Sealadach an phríomhchúis. Scoiltghrúpa den IRA a bhí sna Sealadaigh: nuair a d'éirigh an tIRA, faoi cheannas [[Cathal Goulding|Chathail Goulding]], as an bhforéigean polaitiúil le dul le polaitíocht shíochánta ar an eite chlé, bhí cuid mhaith den eagraíocht míshásta leis an gcinneadh sin agus bhunaigh siad an tIRA Sealadach lena leanúint den ghleic armtha. Bhí an tIRA Sealadach dírithe ar "chosaint an phobail Chaitlicigh" seachas ar aontú trasphobail an lucht oibre a bhí mar sprioc ag an [[IRA Oifigiúil]], agus mar sin, ba dhream ba shoiléire seicteach iad ó thaobh cur chuige de. Is é tuairim na nAontachtóirí gurbh é feachtas míleata na Sealadach a tharraing na Trioblóidí anuas ar an stáitín agus a choinnigh ar siúl iad. Is é tuairim na Náisiúnaithe, ar an taobh eile, gurbh é an mealladh a baineadh as an bpobal Caitliceach nuair nár tháinig dóchas na gceart sibhialta chun críche, mar aon leis an gcos ar bolg a himríodh ar an bpobal ina dhiaidh sin, ba chúis le fás an fhoréigin. Luann siad imeachtaí ar nós Chuirfiú Bhóthar na bhFál i mí Iúil 1970: choinnigh trí mhíle saighdiúir Sasanach cuirfiú i bhfeidhm ar cheantar na bhFál Íochtarach i mBéal Feirste, agus scaoil siad breis is míle go leith d'urchair le linn na troda leis an IRA; maraíodh ceathrar daoine. [[Íomhá:Free Derry Corner in 1969.jpg|mion|'Saor Dhoire', 1969]] Scéal eile den chineál céanna is ea an t-imtheorannú, is é sin, daoine a ghabháil agus a choinneáil i mbraighdeanas gan triail, ar an t-aon chúis go rabhthas in amhras fúthu. Tugadh an t-imtheorannú isteach in [[Oibríocht Demetrius|Oibríocht Demetrius]] ar an [[9 Lúnasa]] [[1971]], agus gabhadh breis is trí chéad go leith duine ar an gcéad lá amháin.{{Main|Oibríocht Demetrius}} Ní raibh ach beirt acu ina bProtastúnaigh, agus mar sin, ghlac na Caitlicigh leis gur beart seicteach eile a bhí ann a bhí dírithe orthu féin amháin. Ní raibh córas faisnéise an Airm cruinn, agus is iomaí duine a himtheorannaíodh nach raibh baint dá laghad aige leis an IRA; measadh ina dhiaidh sin gur mó ná mar ba lú a chuir an t-imtheorannú le hearcaíocht na Sealadach, ó chuaigh cuid mhór de na daoine éagciontacha a bhí gafa leis an bPoblachtánachas ina dhiaidh sin. I gcarcair [[An Cheis Fhada]] a coinníodh cuid mhaith de na himtheorannaigh.{{Main|An Cheis Fhada}} Sna blianta 1971–1975, chaith 1,981 duine seal i mbraighdeanas den chineál seo: 1,874 acu ina gCaitlicigh nó ina bPoblachtánaigh, agus 107 ina bPreispitéirigh nó ina nDílseoirí. Bhí ráflaí ag dul timpeall i measc na gCaitliceach faoi chéasadh na n-imtheorannaithe, líomhaintí a dhearbhaigh an [[Cúirt Eorpach um Chearta an Duine]] ina dhiaidh sin gur "íde mhídhaonna agus tarcaisneach" a bhí i gcuid díobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57506|teideal=Case of Ireland v. the United Kingdom|work=Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Domhnach na Fola === {{Main|Domhnach na Fola (1972)}} Thar aon rud eile, áfach, luann na Náisiúnaithe [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] i n[[Doire]] an 30 Eanáir 1972, nuair a mharaigh saighdiúirí de chuid an [[Reisimint Pharaisiúit|Reisimint Pharaisiúit]] ceithre dhuine dhéag neamharmtha le linn léirsiú a bhí ag éileamh cearta sibhialta do na Caitlicigh; fuair an ceathrú duine déag bás míonna ina dhiaidh sin de bharr na ngortuithe a fuair sé an lá sin. Sa bhliain chéanna, tugadh Binse Widgery ar bun le fiosrú a dhéanamh ar na himeachtaí, ach tuairisc a bhí ann a cháin muintir Dhoire go géar mar "aon taobh amháin" nó mar "sciúradh bán" (''whitewash''), ó fuair sé nár shárú dlí ó thaobh an Airm de a bhí i gceist agus é ag tabhairt le fios go bhféadfadh roinnt de na daoine a maraíodh a bheith ag iompar arm tine nó pléascán. D'fhan an fhírinne oifigiúil sin ina cnámh spairne ar feadh dhá scór bliain go leith, go dtí gur bhunaigh [[Tony Blair]] fiosrúchán úr, Fiosrúchán Saville, i 1998. D'fhoilsigh an Tiarna Saville a thuarascáil i mí an Mheithimh 2010, i ndiaidh dhá bhliain déag de dhianscrúdú ar fhianaise breis agus 900 finné; fuarthas nach raibh aon duine de na daoine a maraíodh nó a gortaíodh ag bagairt ar na saighdiúirí, nár tugadh aon rabhadh sula ndeachthas ag caitheamh, agus gur inis go leor de na saighdiúirí bréaga faoina ngníomhartha ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-18721686|teideal=Bloody Sunday: Police to investigate Derry deaths|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ghabh Príomh-Aire na Breataine, [[David Cameron]], leithscéal poiblí thar ceann an Rialtais an 15 Meitheamh 2010, á rá go raibh a raibh déanta "gan údar agus dochosanta".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.npr.org/2010/06/15/127859277/inquiry-finds-1972-killings-in-northern-ireland-unjust|teideal=Inquiry Finds 1972 Killings In Northern Ireland Unjust|work=NPR|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Riail Dhíreach === Is é an tátal a bhain rialtas na Ríochta Aontaithe as na himeachtaí seo go léir ná nach raibh córas riaracháin Thuaisceart Éireann ábalta an tsíocháin a choimeád, agus i 1972, chuir siad rialtas déabhlóidithe an Tuaiscirt ar fionraí. Ina áit sin, tugadh isteach an Riail Dhíreach: b'iad lucht an rialtais i Londain a bhí i gceannas ar an Tuaisceart feasta. Chrom an rialtas ar chuid de na fadhbanna a bhí ag déanamh scime do ghluaiseacht na gceart sibhialta a fhuascailt: tarraingíodh teorainneacha nua idir na toghlaigh a bhí claonroinnte ag na hAontachtóirí roimhe sin, tugadh vótaí do na saoránaigh go léir sna toghcháin áitiúla, agus bunaíodh Feidhmeannas Tithíochta Thuaisceart Éireann leis an tithíocht phoiblí a roinnt go cothrom. Ceapadh an Riail Dhíreach ar dtús mar bheart ghearrthéarmach, ach ba í an straitéis mheántéarmach ná féinrialtas a thabhairt ar ais don Tuaisceart ar choinníollacha a bheadh inghlactha ag na hAontachtóirí agus ag na Náisiúnaithe araon. Níor éirigh leis an rialtas coinníollacha den chineál sin a leagan amach go ceann i bhfad, agus mar sin, lean na Trioblóidí orthu faoi lán seoil tríd na seachtóidí agus na hochtóidí. Sa bhliain 1972, bhí na Sealadaigh tar éis breis is céad saighdiúir a mharú, leathmhíle eile a ghortú, agus 1,300 buama a phléascadh. Bhí formhór na mbuamálacha dírithe ar spriocanna trádála – ar an "eacnamaíocht shaorga", mar a thug na Sealadaigh air – ach maraíodh a lán sibhialtach dá mbarr, go háirithe ar [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]], an 21 Iúil 1972, nuair a phléasc thart ar fiche buama i lár Bhéal Feirste laistigh de mhionúid is a hochtó, ag marú naonúr duine agus ag gortú os cionn céad go leith eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/bfriday/events.htm|teideal='Bloody Friday', Belfast Friday 21 July 1972 - Main Events|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref>[[Íomhá:Northern Ireland Assembly election 1973.png|mion|Toghcháin do [[Tionól Thuaisceart Éireann]], 1973|250x250px]] == Comhaontú Sunningdale, 1973–1974 == {{main|Comhaontú Sunningdale}} Iarracht a bhí i g[[Comhaontú Sunningdale]] rialtas cumhachtroinnte a chur ar bun i dTuaisceart Éireann agus deireadh a chur leis na Trioblóidí. I mí an Mhárta 1973, d'fhoilsigh Rialtas na Breataine Páipéar Bán a mhol Tionól nua le hocht mball is seachtó, le toghadh trí ionadaíocht chionmhar; agus i mí na Nollag na bliana sin, shínigh rialtais na Breataine agus na hÉireann, mar aon leis na príomhpháirtithe polaitiúla sa Tuaisceart, Comhaontú Sunningdale. Bunaíodh [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta|Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta]] faoi cheannas [[Brian Faulkner|Brian Faulkner]] an 1 Eanáir 1974, agus Comhairle na hÉireann beartaithe mar fhóram comhoibrithe thuaidh/theas. Bhí formhór na nAontachtóirí i gcoinne na Comhairle sin go háirithe, á fheiceáil mar chéim i dtreo Éire aontaithe. In olltoghchán na Breataine i mí Feabhra 1974, bhuaigh comhaontas frith-Sunningdale, an Comhairle Aontachtach Aontaithe Uladh, aon suíochán déag as an dá cheann déag i dTuaisceart Éireann, agus é ag fáil os cionn a leath de na vótaí uile a caitheadh sa stáitín. B'é an dara buille ná an tstailc ghinearálta a d'eagraigh Comhairle Lucht Oibre Uladh (UWC), le tacaíocht mhuscalach ó pharaimíleataigh Dhílseacha, ón 15 go dtí an 28 Bealtaine 1974. Cuireadh geilleagar an Tuaiscirt ina stad ar fad – gléasra cumhachta, iompar, agus soláthar peitril san áireamh – agus theip ar an rialtas an tstailc a bhriseadh. D'éirigh Faulkner agus a chomhghleacaithe Aontachtacha as an bhFeidhmeannas an 28 Bealtaine 1974, agus thit an Comhaontú as a chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ulster_Workers%27_Council_strike|teideal=Ulster Workers' Council strike|work=Wikipedia|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://alphahistory.com/northernireland/sunningdale-agreement/|teideal=The Sunningdale agreement|work=Alpha History|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> D'fhill an Riail Dhíreach ó Londain dá bharr, agus b'shin deireadh leis an gcéad iarracht ar chumhachtroinnt sa Tuaisceart. == 1975–1979 == I ndiaidh theip Chomhaontú Sunningdale, chrom rialtas [[Harold Wilson]] i Londain ar cheist na dtrúpaí Briotanacha a phlé, agus é ag smaoineamh nárbh fhearr, i ndiaidh an iomláin, iad a ghlanadh as an stáitín gan mhoill. Rinne [[Gearóid Mac Gearailt]], Taoiseach na hÉireann, a mharana féin ar an gceist i meamram a réitigh sé i mí an Mheithimh 1975, agus a ndearna sé trácht air go poiblí sa bhliain 2006: b'é an tátal a bhain sé as ná nach mbeadh rialtas na hÉireann ábalta mórán a dhéanamh leis an tsíocháin a choimeád sa Tuaisceart, ó nach raibh ach 12,500 saighdiúir aige, agus dá bhrí sin, ba dhóchúla ná a mhalairt nach ndéanfadh aistarraingt na dtrúpaí Briotanacha ach méadú a chur le líon na marbh. Bhí an foréigean ag leanúint go deireadh na seachtóidí. D'fhógair na Sealadaigh sos comhraic sa bhliain 1975, ach chrom siad ar ais ar an ngleic armtha sa bhliain 1976. Má bhí dóchas ar bith acu i dtús na seachtóidí go mbeidís in ann athaontú na hÉireann a bhaint amach go sciobtha, bhí deireadh curtha leis an dóchas sin faoin am seo. Ina áit sin, d'fhorbair siad straitéis an Chogaidh Fhada – feachtas foréigin ar leibhéal níos ísle ach leanúnach, ionas nach dtiocfadh deireadh leis choíche dá mbeadh gá leis. Níor chrom na hOifigiúlaigh ar ais ar an gcogadh riamh, áfach, agus de réir a chéile, d'iompaigh siad ina bpáirtí sóisialach – "Páirtí na nOibrithe" – a bhí go huile is go hiomlán in aghaidh an fhoréigin. Sa bhliain 1974, scoilt Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (an tINLA) ó na hOifigiúlaigh agus é ag leanúint den ghleic armtha. [[Íomhá:Belfast houses 1981.jpg|mion|Sráid Pakenham, Cearnóg Shaftesbury, Béal Feirste, 1981]] Agus na 1970idí ag druidim chun deireanais, tháinig sé chun solais go raibh an dá phobal ag éirí dubh dóite den chogadh, rud a bhí le haithint, mar shampla, ar an ngluaiseacht síochána, ''na Peace People'' nó Lucht na Síochána. D'eagraigh Lucht na Síochána léirsithe móra in aghaidh an fhoréigin pharaimíleatach, agus thuill an feachtas Duais Síochána Nobel dóibh sa bhliain 1976, ach ní raibh fad saoil sa ghluaiseacht. Nuair a d'impigh siad ar an bpobal Náisiúnaíoch eolas a thabhairt do na fórsaí slándála faoin IRA, thit an tóin as a bhfeachtas, ó bhí an oiread fuatha ag na Caitlicigh ar an arm agus ar na péas nach seasamh neodrach a shíl siad a bhí ag Lucht na Síochána a thuilleadh. == Na Stailceanna Ocrais, 1980–1981 == {{main|Stailc ocrais 1981}} === Cúlra: an tAgóid Bhrait agus an tAgóid Shalach === Bhain an chonspóid le stádas na bpríosúnach Poblachtánach. Go dtí an 1 Márta 1976, bhí "stádas speisialta catagóire" ag príosúnaigh pharaimíleata i dTuaisceart Éireann, rud a d'fhág gur caitheadh leo mar phríosúnaigh pholaitiúla seachas mar ghnáthchoirpigh – ní raibh orthu éide phríosúin a chaitheamh ná obair phríosúin a dhéanamh, agus bhí saoirse chomhlachais acu. Nuair a cuireadh deireadh leis an stádas sin mar chuid de bheartas "normáltachta" Rialtas na Breataine, dhiúltaigh na príosúnaigh Poblachtánacha in [[An Cheis Fhada|Ceis Fhada]] éide a chaitheamh, agus chaith siad blaincéid ina hionad – tugadh an "agóid bhrait" air seo. Nuair a géaraíodh an t-ordú disciplín ina choinne sin, chuaigh na príosúnaigh ar aghaidh chuig an "agóid shalach" ó 1978 amach, ag diúltú glanadh a gcuid cillíní agus ag smearadh a gcuid salachair ar na ballaí mar agóid. Tháinig an chéad stailc ocrais i mí Dheireadh Fómhair 1980, nuair a chuaigh seachtar príosúnach Poblachtánach gan bia le cúig éileamh a bhaint amach: an ceart éadaí sibhialtacha a chaitheamh, gan obair phríosúin a dhéanamh, saoirse chomhlachais laistigh den bhloc, cead pacáistí agus cuairteanna a fháil go rialta, agus an t-am a cailleadh ó ghairmiúchán a fháil ar ais. Cuireadh deireadh leis an stailc sin i mí na Nollag 1980 nuair a shíleadh go raibh comhréiteach ar na bacáin, ach theip ar na cainteanna ina dhiaidh sin. === Stailc Ocrais 1981 === Ar an 1 Márta 1981 – an cúigiú comóradh ar dheireadh an stádais speisialta – chuaigh [[Bobby Sands]], ceannaire Óglaigh na hÉireann Sealadach i g[[Ceis Fhada|Long Kesh]] ag an am, ar stailc ocrais aonair, agus príosúnaigh eile ag dul leis ina nduine is ina nduine gach coicís ina dhiaidh sin d'aon ghnó, lena chinntiú go leanfaí den agóid dá bhfaigheadh ceannaire amháin bás. Dhiúltaigh Rialtas na Breataine, faoi cheannas [[Margaret Thatcher]], géilleadh don chúigear éileamh, á áiteamh nach raibh iontu ach gnáthchoirpigh. Le linn a stailce, sheas Sands sa toghchán um-eisiléireacht do Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas an 9 Aibreán 1981, agus toghadh é ina Fheisire Parlaiminte le móramh maith – rud a tharraing aird an domhain ar an agóid. D'éag sé an 5 Bealtaine 1981, tar éis sé lá is trí scór gan bia. Fuair naonúr eile bás roimh dheireadh na stailce an 3 Deireadh Fómhair 1981: {| class="wikitable" |- ! Ainm !! Eagraíocht !! Dáta an bháis |- | Bobby Sands || IRA Sealadach || 5 Bealtaine 1981 |- | Francis Hughes || IRA Sealadach || 12 Bealtaine 1981 |- | Raymond McCreesh || IRA Sealadach || 21 Bealtaine 1981 |- | Patsy O'Hara || INLA || 21 Bealtaine 1981 |- | Joe McDonnell || IRA Sealadach || 8 Iúil 1981 |- | Martin Hurson || IRA Sealadach || 13 Iúil 1981 |- | Kevin Lynch || INLA || 1 Lúnasa 1981 |- | Kieran Doherty || IRA Sealadach || 2 Lúnasa 1981 |- | Thomas McElwee || IRA Sealadach || 8 Lúnasa 1981 |- | Michael Devine || INLA || 20 Lúnasa 1981 |}<ref>{{Lua idirlín|url=https://republicanarchive.com/2026/06/01/the-year-of-the-hunger-strike/|teideal=1981: The Year of the Hunger Strikes|work=The Irish Republican Digital Archive|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ulstermuseum.org/digital-exhibitions/hunger-strikes|teideal=Hunger Strikes|work=Ulster Museum|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Toghadh beirt eile de na stailceoirí ocrais, Kieran Doherty agus Paddy Agnew, mar Theachtaí Dála i mí an Mheithimh 1981, comhartha eile ar an tacaíocht a bhí ag an agóid i measc an phobail. Chuir na deich mbás as a chéile go mór le hearcaíocht na Sealadach, agus creidtear gurbh í an stailc ocrais, agus an rath a bhí ar fheachtais toghcháin Sands agus Doherty go háirithe, a spreag Sinn Féin le dul le straitéis na "gunna in aon lámh, an bhosca vótaí sa lámh eile" – dul le polaitíocht toghchánach in éineacht leis an bhfeachtas míleata. Tháinig deireadh leis an stailc an 3 Deireadh Fómhair 1981, agus i mí na míonna ina dhiaidh sin, ghéill Rialtas na Breataine go pointe áirithe do chuid de na héilimh – éadaí sibhialtacha a chaitheamh, mar shampla – cé gur diúltaíodh stádas polaitiúil foirmiúil a thabhairt ar ais go deo. == An Cogadh Fada, 1980idí == [[Íomhá:RUC, Crois.jpg|thumb|Béaraic de chuid an RUC i g[[Crois Mhic Lionnáin]], Contae Ard Mhacha, an 28 Aibreán 2001. Comhionad slándála a bhí anseo don RUC agus d'Arm na Breataine le linn na dTrioblóidí; leagadh é sa bhliain 2007.]] Lean an dá thaobh de na feachtais armtha go dtí gur tháinig na sosanna cogaidh. Chuaigh líon na marbh i laghad sna hochtóidí agus sna nóchaidí i gcomparáid leis na seachtóidí, ach d'fhág an foréigean polaitiúil drochoidhreacht ag sochaí an Tuaiscirt: mhair an ghleic armtha ar feadh chomh fada sin gur cheap go leor daoine nach dtiocfadh deireadh léi choíche. Cuidiú mór le Cogadh Fada na Sealadach ab ea na hairm a fuair an tIRA mar bhronntanas ó [[Moammar Qaddafi]], deachtóir na [[An Libia|Libia]], a bhí i bhfearg le rialtas [[Margaret Thatcher|Thatcher]] ó chuidigh sé leis na Stáit Aontaithe buamaí a chaitheamh ar an Tripilí sa Libia i 1986, buamaí ar maraíodh iníon d'oidhre le Qaddafi dá mbarr. Cé nach mbíodh saighdiúirí ná péas á marú ag an IRA chomh minic a thuilleadh, ní raibh srianta ar bith le cumas feallmharfóireachta agus buamadóireachta na Sealadach. Péas, saighdiúirí páirtaimseartha agus sibhialtaigh Phrotastúnacha ba mhó a bhí thíos leis na hionsaithe seo. Sampla amháin ab ea sléacht Lá an Chuimhneacháin in [[Inis Ceithleann]] i 1987, nuair a mharaigh buama a phléasc ag searmanas an Domhnaigh Chuimhneacháin aon duine dhéag. Ba nós leis an IRA, chomh maith, targaidí a dhéanamh de thógálaithe agus de lucht glantacháin agus cothabhála a bhí fostaithe ag na péas nó ag na saighdiúirí Briotanacha. Sa dara leath de na hochtóidí, bhí na paraimíleataigh Phrotastúnacha – Fórsa Óglaigh Uladh, Cumann Cosanta Uladh, agus Frithbheartaíocht Uladh – ag tabhairt airm agus pléascán isteach ón Afraic Theas. Roinneadh na coinsíneachtaí idir an trí eagraíocht, agus ina dhiaidh sin, mhéadaigh líon na bhfeallmharuithe ar Chaitlicigh, cé gur fágadh cuid den trealamh – na gránáidí roicéadtiomána go háirithe – gan úsáid, ó nach raibh na Dílseoirí ábalta leas a bhaint astu i gceart. Freagra ab ea na feallmharuithe seo ar an [[Comhaontú Angla-Éireannach]], a shínigh [[Margaret Thatcher]] agus [[Garret FitzGerald]], Taoiseach na hÉireann, i gCaisleán Chill Uird an 15 Samhain 1985, agus a bhronn "ról comhairleach" ar rialtas na hÉireann i gcúrsaí an Tuaiscirt trí Chomhdháil Idir-Rialtasach nua. D'eagraigh na hAontachtóirí feachtas ollmhór ina choinne faoin mana "Ulster Says No", agus mheastar gur bhailigh thart ar chéad míle duine taobh amuigh de Halla na Cathrach i mBéal Feirste an 23 Samhain 1985 lena n-agóid a léiriú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-34808797|teideal=The Anglo-Irish Agreement 30 years on|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Comhaontú Angla-Éireannach}} === An Claonpháirteachas: na Fórsaí Slándála agus na Paraimíleataigh Dhílseacha === Gné chonspóideach de na Trioblóidí is ea an claonpháirteachas, is é sin, an dóigh ar chomhoibrigh fórsaí slándála an Stáit leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (45).JPG|mion|"Unionist Solidarity Means Victory" (Progressive Unionist Party, 1986)]] ==== Reisimint Chosanta Uladh agus na Dílseoirí ==== An 3 Bealtaine 2003, d'fhoilsigh an suíomh nuachta Náisiúnaíoch ''Nuzhound'' cáipéisí de chuid Rialtas na Breataine ó thús na seachtóidí, cáipéisí a chaitheann solas ar an dlúthbhaint a bhí ag saighdiúirí áirithe de chuid Reisimint Chosanta Uladh (UDR) le dreamanna paraimíleata Dílseacha. Sa tuairisc dar teideal ''Subversion in the UDR'', a scríobhadh sa bhliain 1973, meastar: * go raibh dlúthbhaint ag 5–15% de shaighdiúirí na Reisiminte le dreamanna paraimíleata Dílseacha; * gurbh í an Reisimint an fhoinse ba mhó ar fhaigheadh na Dílseoirí airm uaithi, agus nach bhfuair siad airm nua-aimseartha ó aon fhoinse eile; * go raibh eagla ar na húdaráis nach raibh trúpaí na Reisiminte dílis do "Rialtas a Mórgachta" ach do Chúige Uladh amháin; * go raibh a fhios ag Rialtas na Breataine go raibh na Dílseoirí ag baint úsáide as airm thine de chuid na Reisiminte le sibhialtaigh Chaitliceacha a fheallmharú. Cé go raibh a fhios go poiblí go ndeachaigh breis is dhá chéad arm tine ó lámha Arm na Breataine go dtí na Dílseoirí roimh 1973, mhéadaigh Rialtas na Breataine ar ról na Reisiminte i "gcoimeád na síochána" mar chuid den bheartas foriomlán a bhí ag an Rialtas maidir leis na Sealadaigh – beartas na normáltachta, an Ultachais agus na coiriúlachta, is é sin, cúrsaí an Tuaiscirt a normálú, cúrsaí slándála a fhágáil faoi fhórsaí áitiúla ("Ultacha"), agus caitheamh leis na sceimhlitheoirí mar a bheadh gnáthchoirpigh iontu. ==== An Grúpa Speisialta Patróil agus Drong Ghleann Anna ==== {{Main|Drong Ghleann Anna}} Líomhnaítear go raibh baill de chuid an RUC, den UDR agus d'Arm na Breataine páirteach i sraith d'fheallmharuithe seicteacha i ndeisceart Chontae Ard Mhacha agus i gContae Thír Eoghain sna 1970idí, i bpáirt le paraimíleataigh Dhílseacha – "Drong Ghleann Anna" mar a tugadh uirthi ina dhiaidh sin. Cuireadh an milleán ar an drong seo as [[Sléacht Mhuileann Ching|Sléacht Mhuileann Ching]] an 5 Eanáir 1976, nuair a maraíodh deichniúr oibrithe Protastúnacha mar dhíoltas ar mharú seisear sibhialtach Caitliceach an lá roimhe sin. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (66).JPG|mion|"Racism seriously affects our vision of people" (Racism Awareness Group, 1996)]] ==== An Claonpháirteachas sna hOchtóidí agus sna Nóchaidí ==== Tá sé dearbhaithe gur thug daoine agus dreamanna áirithe taobh istigh den Arm agus den Chonstáblacht Ríoga eolas do na Dílseoirí ó am go ham ó dheireadh na n-ochtóidí anuas, rud a chuir ar chumas na sceimhlitheoirí Protastúnacha targaidí a dhéanamh de na gníomhaithe Poblachtánacha. Sa bhliain 1992, nocht Brian Nelson, gníomhaire rúnda Briotanach taobh istigh de Chumann Cosanta Uladh, go raibh sé tar éis dúnmharuithe a dhéanamh agus airm a smuigleáil isteach le cabhrú leis an Arm. Bhí faicsin san Arm agus sa Chonstáblacht sásta comhoibriú le Nelson agus le Cumann Cosanta Uladh trí aonad faisnéise de chuid an Airm dá dtugtaí Aonad Taighde na bhFórsaí (''The Force Research Unit''). Ó dheireadh na nóchaidí anuas, fuair iriseoirí áirithe, Peter Taylor ina measc, dearbhú ó na Dílseoirí go raibh foinsí sna fórsaí slándála ag seachadadh comhad agus tuarascálacha faisnéise chucu faoi thargaidí Poblachtánacha. I dtuarascáil a scaoileadh saor an 22 Eanáir 2007, dúirt an tOmbudsman Póilíneachta, Nuala O'Loan, go raibh brathadóirí taobh istigh d'Fhórsa Óglaigh Uladh tar éis coireanna tromchúiseacha a dhéanamh, dúnmharuithe san áireamh, agus go raibh a fhios ag a lucht teagmhála sna fórsaí slándála go raibh siad sáite iontu. De réir na tuarascála, bhí oifigigh áirithe den Bhrainse Speisialta ag cumadh ráitis bhréagacha agus ag cur bac le cuardach fianaise. Dúirt Jimmy Spratt, comhairleoir de chuid na nAontachtóirí Daonlathacha agus iarchathaoirleach Chomhaontas na bPóilíní, nach gcuirfí an dlí ar aon iarphóilín dá mbeadh fírinne sa tuarascáil. D'áitigh an Státrúnaí, Peter Hain, ar an taobh eile, go raibh sé "géarbharúlach go gcuirfí an dlí ar dhuine amháin ar a laghad" mar thoradh ar an bhfiosrúchán, agus gur "rud tromchúiseach ann féin" é gur chuir iarphóilíní bac leis na fiosruithe. ==== Na Líomhaintí faoi Bheartas Marúcháin ==== Tugann na Poblachtánaigh le fios go raibh sé de pholasaí ag na fórsaí slándála daoine a raibh amhras orthu a bheith ina mbaill den IRA a mharú seachas iad a ghabháil. Diúltaíonn na fórsaí slándála don líomhain seo, á rá nár maraíodh aon duine ar an dóigh seo nach paraimíleatach tromarmáilte a bhí ann – cosúil leis an ochtar fear a maraíodh i [[Loch gCál]] i 1987. Deich mí ina dhiaidh sin, áfach, mharaigh saighdiúirí de chuid na SAS triúr Sealadach i [[Giobráltar]] nach raibh armáilte in aon chor; bhain go leor tráchtairí de thátal as sin go raibh beartas den chineál seo i bhfeidhm. == Próiseas na Síochána, 1993–1998 == === Gníomhaíochtaí na bParaimíleatach roimh na Sosanna Cogaidh === [[Íomhá:Tower 42, City of London (8658657675).jpg|mion|Aibreán 1993: iarsmaí bhuama an IRA i dTower 42, Bishopsgate, i Londain]] Cé go raibh an tIRA ag leanúint den ghleic armtha, bhí [[Sinn Féin]], a raibh [[Gearóid Mac Ádhaimh]] ina cheannaire air ó 1983 i leith, ag iarraidh comhchainteanna a thosú le deireadh a chur leis na Trioblóidí. Chuaigh sé i dteagmháil oscailte le [[John Hume]], ceannaire an [[SDLP]], agus go rúnda le hoifigigh de chuid Rialtas na Breataine san am céanna. Bhí na Dílseoirí i mbun oibre den chineál céanna faoi choim, iad i dteagmháil le rialtais na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe trí eaglaisigh Phrotastúnacha, go háirithe an tUrramach Roy Magee agus an tArd-Easpag Anglacánach [[Robin Eames]]. I ndiaidh tréimhse fhada uisce faoi thalamh, d'fhógair na Dílseoirí agus na Poblachtánaigh araon sos comhraic i 1994. Bliain dheacair ab ea an bhliain roimh na sosanna cogaidh, 1993, agus ní raibh maolú ar bith ar na gníomhartha uafáis. Mharaigh Cumann Cosanta Uladh agus Fórsa Óglaigh Uladh níos mó sibhialtach an bhliain sin ná mar a mharaigh na Poblachtánaigh, rud nach raibh amhlaidh riamh roimhe. Scaoil an UDA ceathrar Caitliceach i gCarraig Cheasail i gContae Dhoire.{{Main|Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)}} Bhuamáil na Poblachtánaigh Bóthar na Seanchille i mí Dheireadh Fómhair 1993, ag marú naonúr sibhialtach agus fear buamaí féin.{{Main|Buamáil na Seanchille}} Mar dhíoltas air sin, d'ionsaigh an Cumann Cosanta teach tábhairne i nGlas Stiallach, ag marú ochtar.{{Main|Sléacht Rising Sun}} An 16 Meitheamh 1994, go gairid roimh na sosanna cogaidh, lámhach Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (INLA) triúr ball d'Óglaigh Uladh i mBóthar na Seanchille. D'agair na Dílseoirí díoltas trí bhuaileadh isteach i dteach tábhairne i Loch an Oileáin i gContae an Dúin agus cith urchar a scaoileadh; maraíodh seisear sibhialtach.{{Main|Sléacht Loch an Oileáin}} Sna míonna deireanacha roimh an sos cogaidh, mharaigh an tIRA ceathrar sean-Dílseoirí. Deir teoiric amháin faoin mbabhta foréigin seo go raibh eagla ar na Dílseoirí go n-imreofaí feillbheart orthu; de réir míniúcháin eile, bhí na Poblachtánaigh ag sásamh seanfhaltanas sula gcromfaidís ar an bpróiseas polaitiúil. An 15 Nollaig 1993, eisíodh Dearbhú Shráid Downing, comhdhearbhú idir rialtais na Breataine agus na hÉireann; níor chuir sé deireadh leis an bhforéigean, ach chuidigh sé dúshraith a chur síos a dtógfaí socrú síochánta air.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Ginear%C3%A1lta/2020/Paca%20Acmhainni%CC%81%20Aonad%201%20Roinn%20B%20Rogha%202%20Dearbhu%CC%81%20Shra%CC%81id%20Downing%2C%201993.pdf|teideal=Dearbhú Shráid Downing|údar=CCEA|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Dearbhú Shráid Downing}} === An Chéad Sos Comhraic, 1994 === I mí Lúnasa 1994, d'fhógair na Sealadaigh sos comhraic. Sé seachtaine ina dhiaidh sin, tháinig grúpaí paraimíleata na nDílseoirí le chéile faoi bhrat Chomhcheannas Míleata na nDílseoirí lena sos cogaidh féin a fhógairt. Cé gur theip ar an dá shos cogaidh níos déanaí, sa bhliain 1996, chuir siad deireadh leis an bhforéigean mórscála sa Tuaisceart. An 9 Nollaig 1994, tharla cainteanna foirmiúla idir Rialtas na Breataine agus Sinn Féin don chéad uair, i gCnoc an Anfa i mBéal Feirste. Foilsíodh An Creat-Cháipéis, Tuaisceart Éireann (''Framework Documents'') an 22 Feabhra 1995. Níor mhair an sos cogaidh ach dhá bhliain go leith sular chuir an tIRA deireadh leis an 9 Feabhra 1996, le buamáil Docklands i Londain.{{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} Bhí Sinn Féin den tuairim gur theip ar an sos cogaidh toisc nach n-osclódh Rialtas na Ríochta Aontaithe (faoi cheannas [[John Major]] agus na gCoimeádach) na comhchainteanna síochána do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm. === An Dara Sos Comhraic, 1997 === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997, agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] ina Thaoiseach ar Éirinn, d'aontaigh an bheirt tabhairt faoin bpróiseas síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i mí Iúil 1997, agus thosaigh na comhchainteanna a d'ullmhódh Comhaontú Aoine an Chéasta. == Comhaontú Aoine an Chéasta, 1998 == {{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}{{Main|Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998}} I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú, faoi chathaoirleacht an tSeanadóra Mheiriceánaigh [[George J. Mitchell]]. B'as na cainteanna sin a d'eascair Comhaontú Aoine an Chéasta (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' mar a thugann Aontachtóirí air go minic) an 10 Aibreán 1998. Chuir muintir na Poblachta agus Thuaisceart Éireann a dtacaíocht in iúl i ndá reifreann ar leith an 22 Bealtaine 1998: vótáil 71.12% i bhfabhar an Chomhaontaithe ó thuaidh, agus breis is 94% ó dheas. Sa Chomhaontú, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, bunaithe ar phrionsabal na cumhachtroinnte. Bunaíodh [[Tionól Thuaisceart Éireann]] agus Feidhmeannas Comhchumhachta i 1999, agus an ceithre pháirtí ba mhó rannpháirteach ann, Sinn Féin ina measc. Bunaíodh dhá chomhlacht thuaidh/theas freisin – an Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas, ina bpléann airí ó Éirinn agus ón Tuaisceart nithe a bhaineann leis an oileán ar fad, agus roinnt Comhlachtaí Forfheidhmithe Uile-Oileáin – chomh maith le Comhairle na Breataine-na hÉireann agus Comhdháil Idir-Rialtasach na Breataine-na hÉireann a thugann ionadaithe ó na rialtais éagsúla ar oileáin na Breataine agus na hÉireann le chéile. Ghabh an dá rialtas orthu féin luathscaoileadh a dhéanamh ar phríosúnaigh a bhí bainteach leis na Trioblóidí, ar chuntar go bhfanfadh na grúpaí lenar bhain siad sa sos cogaidh. Leasú tábhachtach eile ab ea bunú na seirbhíse nua póilíneachta, [[Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann]] (SPTÉ), mar chomharba ar an RUC; cuireadh de dhualgas ar an tseirbhís nua cuóta íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú. [[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|mion|"For God and Ulster", Béal Feirste]] Sa bhliain chéanna, bronnadh Duais Nobel na Síochána ar [[David Trimble]] agus ar [[John Hume]] mar aitheantas ar a gcuid oibre ar son an Chomhaontaithe. == Buamáil na hÓmaí, 1998 == {{Main|Buamáil na hÓmaí}} Cé gur síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta i mí Aibreáin agus gur ceadaíodh é sna reifrinn i mí na Bealtaine, tháinig an t-ionsaí ba mharfaí de chuid na dTrioblóidí ar fad tar éis an dá imeacht sin. Ar an 15 Lúnasa 1998, phléasc carrbhuama a chuir an [[Fíor-IRA]] – grúpa poblachtach easaontach a scoilt ón IRA Sealadach ag cur i gcoinne an Chomhaontaithe – i lár na hÓmaí, Contae Thír Eoghain. Maraíodh naonúr fichead duine, beirt chúpla gan bhreith san áireamh, agus gortaíodh breis is dhá chéad duine eile; ba é seo an t-ionsaí aonair ba mharfaí i stair na dTrioblóidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/omagh/events.htm|teideal=CAIN: Events: The Omagh Bomb - Main Events, 15 August 1998|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Omagh-bombing|teideal=Omagh bombing|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Cuireadh rabhadh teileafóin amach roimh an bpléascadh, ach gan fhios dóibh féin, threoraigh na péas an pobal i dtreo an bhuama seachas uaidh. D'fhógair an Fíor-IRA sos cogaidh mí ina dhiaidh sin, ach lean sé ag feidhmiú go dtí seo mar an mionghrúpa poblachtach easaontach is mó gníomhaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Irish-Republican-Army|teideal=Real Irish Republican Army|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Níor ciontaíodh aon duine i gcúirt choiriúil as an mbuamáil riamh, cé gur chinn cás sibhialta i 2009 go raibh ceathrar fear freagrach as, agus ar orduíodh dóibh breis is £1.5 milliún a íoc mar dhamáistí do ghaolta na n-íospartach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-26976719|teideal=Omagh bomb: Seamus Daly charged with 29 murders|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Bunaíodh fiosrúchán reachtúil neamhspleách faoi indéantacht na buamála a chosc i 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.uk/government/speeches/omagh-bombing-inquiry-statement-to-parliament-by-secretary-of-state-chris-heaton-harris|teideal=Omagh Bombing Inquiry: Statement to Parliament|work=GOV.UK|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Ón 21ú hAois i Leith == === Díchoimisiúnú, 2001–2005 === Ar an 23 Deireadh Fómhair 2001, chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú a chuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001, tar éis ionsaithe [[9/11]], nuair nach raibh an dara rogha acu go polaitiúil. Cuireadh moill fhada, áfach, ar dhíchoimisiúnú iomlán na n-arm – ba chnámh spairne mór é sa phróiseas polaitiúil ar feadh na mblianta – go dtí gur críochnaíodh an gníomh go hiomlán sa deireadh i 2005, mar a dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu|work=An Roinn Gnóthaí Eachtracha|language=ga|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh === Ceann de dhrochoidhreachtaí is doimhne na dTrioblóidí is ea "na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh", téarma a úsáidtear ar na daoine – seachtar déag ar fad – ar creideadh gur fuadaíodh, gur dúnmharaíodh agus gur adhlacadh iad faoi choim ag paraimíleataigh Phoblachtánacha, IRA Sealadach den chuid is mó, idir na 1970idí agus na 1980idí. Bhunaigh rialtais na Breataine agus na hÉireann an Coimisiún Neamhspleách um Aimsiú Taisí Íospartach an 27 Aibreán 1999 leis na coirp a aimsiú ar bhonn faoi rún, gan an fhaisnéis a fháil a úsáid mar fhianaise coiriúil. Ceann de na cásanna is mó cáil is ea Jean McConville, máthair deichniúr clainne a fuadaíodh óna teach i mBéal Feirste i 1972, agus nár aimsíodh a corp go dtí 2003, ar thrá i gContae Lú. Faoi 2026, bhí taisí thrí dhuine dhéag den seachtar déag aimsithe; tá ceathrar fós ar iarraidh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.iclvr.ie/|teideal=Home - ICLVR|work=Independent Commission for the Location of Victims' Remains|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Polaitíocht ó 1998 i Leith === Cé gur éirigh na sceimhlitheoirí as an bhforéigean mórscála, a bheag nó a mhór, is iad na páirtithe is mó a bhfuil "aontachtas daingean" nó "poblachtánachas daingean" ag baint leo is mó a d'éirigh leo sna toghcháin ó síníodh an Comhaontú i leith. Sa bhliain 2007, d'aontaigh [[Ian Paisley]] agus Gearóid Mac Ádhaimh rialtas comhchumhachta a chur ar bun,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/paisley-and-adams-agree-power-sharing-deal-1.804911|teideal=Paisley and Adams agree power sharing deal|dáta=Bealtaine 2007|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus is é Sinn Féin an páirtí is mó ar an taobh Náisiúnaíoch inniu, agus an Páirtí Aontachtach Daonlathach (DUP) níos láidre ná an Páirtí Aontachtach Uladh (UUP) ar an taobh Aontachtach. Níor bhain blianta na síochána mórán den tseicteachas, agus tá críochdheighilt na gceantar idir Protastúnaigh agus Caitlicigh fós ann i go leor áiteanna. * [[Comhaontú Chill Rìmhinn]], 2006 * [[Comhaontú Hillsborough, 2010]] === Ceist na Mórshiúlta === [[Íomhá:Woo Hoo parade Belfast 12 July.jpg|mion|Mórshiúl "Woo Hoo" i mBéal Feirste, 2007]] Is minic a bhíonn scliúchais ann, agus an caidreamh trasphobail ag dul ó mhaith, nuair a thagann na hOráistigh amach dá gcuid mórshiúlta. Bíonn na Dílseoirí ag ceiliúradh chuimhne [[Cath na Bóinne]] agus bhua Uilliam Oráiste ar na Caitlicigh sa bhliain 1690 leis na mórshiúlta seo, bua a chuir bun le Cinsealacht na nGall in Éirinn agus a d'fhág na Gaeil faoi leatrom go ceann i bhfad. Ní bhíonn na Caitlicigh sásta ceiliúradh den chineál seo a fheiceáil ina gceantair féin, agus is minic a bhíonn trioblóid ann nuair a thagann na hOráistigh róghar do na háiteanna ina bhfuil formhór Caitliceach. Bhí an bruíonachas go dona timpeall Bhóthar Gharbhachaidh i bPort an Dúnáin, áit a dtéadh mórshiúl na nOráisteach ó Eaglais Dhroim Crí trasna eastáit tithíochta ina bhfuil cónaí ar chuid mhór Caitliceach. Inniu, tá cosc buan ar an mórshiúl sin, ó bhíodh scliúchais ann i 1995, 1996 agus 1997 a mhair na seachtainí fada i ndiaidh lá an mhórshiúil féin. Fuair go leor daoine bás de dheasca an fhoréigin sheicteach seo. Mar shampla, mharaigh Fórsa Óglaigh Uladh tiománaí tacsaí Caitliceach, agus caitheadh peitrealbhuama i dteach i mBaile Monaidh ina raibh cónaí ar lánúin mheasctha agus ceathrar mac; maraíodh triúr acu sin. I mBéal Feirste, bhí Bóthar Ormeau agus Bóthar Chromghlinne ina gcnámha spairne ar chúiseanna cosúla. == Tráma agus Oidhreacht == Rinne taithí ar fhoréigean dochar do sciar mór den phobal, idir eachtraí a bhain leis na Trioblóidí féin agus imeachtaí anróiteacha sna blianta ó Chomhaontú Aoine an Chéasta i leith.<ref>I mí Feabhra 2025, foilsíodh tuairisc dar teideal '[https://www.endingtheharm.com/wp-content/uploads/2025/02/Impact-of-Adverse-Childhood-Experiences-report-060225-1.pdf The Prevalence and Impact of Adverse Childhood Experience in Northern Ireland]', Executive Programme on Paramilitarism and Organised Crime, de chuid Ollscoil na Ríona.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/o-ghluin-go-gluin-an-dochar-o-luath-thaithi-thramach-sa-tuaisceart/|teideal=Ó ghlúin go glúin – an dochar ó luath-thaithí thrámach sa Tuaisceart|dáta=2025-02-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Deir na fulangaithe i gcónaí go gcaithfear reachtaíocht chuí a thabhairt isteach – agus, thar aon ní eile, í a chur i bhfeidhm – lena chruthú go bhfuiltear dáiríre faoi dhul i ngleic le lorg na coimhlinte. D'fhoilsigh an dá Rialtas (na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe) creatcháipéis maidir le hoidhreacht na dTrioblóidí an 19 Meán Fómhair 2025.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Oidhreacht na dTrioblóidí le plé ag an gComhaireacht|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0930/1536006-oidhreacht-na-dtriobloidi-le-ple-ag-an-gcomhaireacht/|date=2025-09-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Coimisiún Oidhreachta}} == Na Taismigh, 1969–2001: Achoimre == Bunaithe ar Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse is mó a n-úsáidtear le staitisticí na dTrioblóidí a mheas, cé nach gcumhdaíonn sé ach an tréimhse suas go dtí deireadh 2001.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Fhreagracht === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |An Fhreagracht as na Maruithe [http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="left" |An Dream a bhí Ciontach !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Dreamanna Paraimíleata na bPoblachtánach || align="right" | 2055 |- | Dreamanna Paraimíleata na nDílseoirí || align="right" | 1020 |- | Na Fórsaí Slándála || align="right" | 368 |- | Daoine Anaithnide || align="right" | 80 |- |} === Na Cineálacha Daoine a Maraíodh === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |Na Básanna de réir Stádas an Duine a Maraíodh [http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514142516/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html |date=2011-05-14 }} |- !colspan="1" align="left" |Stádas !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Sibhialtach || align="right" | 1855 |- | Baill de chuid na bhFórsaí Slándála agus na bhFórsaí Cúltaca || align="right" | 1123 |- !colspan="2" align="center" |agus iad: |- | — ina saighdiúirí Briotanacha || align="right" | 499 |- | — ina mbaill den [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] || align="right" | 301 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Chosanta Uladh]]|| align="right" | 197 |- | — ina mbaill de [[Seirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann|Sheirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann]]|| align="right" | 24 |- | — ina n[[An Garda Síochána|Gardaí]] || align="right" | 9 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Ríoga na hÉireann]]|| align="right" | 7 |- | — ina mbaill de thrúpaí cúltaca Arm na Breataine ("Territorial Army") || align="right" | 7 |- | — ina bpóilíní Sasanacha || align="right" | 6 |- | — ina mbaill den [[An tAerfhórsa Ríoga|Aerfhórsa Ríoga]]|| align="right" | 4 |- | — ina mbaill den [[An Cabhlach Ríoga|Chabhlach Ríoga]]|| align="right" | 3 |- | — ina saighdiúirí Éireannacha || align="right" | 1 |- | Paraimíleataigh Phoblachtánacha || align="right" | 394 |- | Paraimíleataigh Dhílseacha || align="right" | 151 |- |} <br clear=all> === An Áit === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="left" |Scaipeachán na mBásanna i dTrioblóidí an Tuaiscirt de réir na hÁite[http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="center" |Áit !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | [[Contae Aontroma]] || align="right" | 207 |- | [[Contae Ard Mhacha]] || align="right" | 276 |- | [[Oirthear Bhéal Feirste]]|| align="right" | 128 |- | [[Tuaisceart Bhéal Feirste]]|| align="right" | 576 |- | [[Contae Thír Eoghain]] || align="right" | 339 |- | [[Iarthar Bhéal Feirste]]|| align="right" | 623 |- | [[Contae an Dúin]] || align="right" | 243 |- | [[Contae Fhear Manach]] || align="right" | 112 |- | [[Doire|Cathair Dhoire]] || align="right" | 227 |- | [[Contae Dhoire]] || align="right" | 123 |- | [[Poblacht na hÉireann]] || align="right" | 113 |- | [[Sasana]] || align="right" | 125 |- | Ilchríoch na hEorpa || align="right" | 18 |} === Liosta Cróineolaíoch === Na básanna a raibh baint acu le trioblóidí an Tuaiscirt (1969–2001), an dá bhliain sin san áireamh; áirítear anseo básanna nach rabhthas cinnte fúthu an raibh baint acu leis na Trioblóidí. {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="1" align="center" |Bliain !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | 2001 || align="right" | 16 |- | 2000 || align="right" | 19 |- | 1999 || align="right" | 8 |- | 1998 || align="right" | 55 |- | 1997 || align="right" | 21 |- | 1996 || align="right" | 18 |- | 1995 || align="right" | 9 |- | 1994 || align="right" | 64 |- | 1993 || align="right" | 88 |- | 1992 || align="right" | 89 |- | 1991 || align="right" | 96 |- | 1990 || align="right" | 81 |- | 1989 || align="right" | 75 |- | 1988 || align="right" | 104 |- | 1987 || align="right" | 98 |- | 1986 || align="right" | 61 |- | 1985 || align="right" | 57 |- | 1984 || align="right" | 69 |- | 1983 || align="right" | 85 |- | 1982 || align="right" | 110 |- | 1981 || align="right" | 113 |- | 1980 || align="right" | 80 |- | 1979 || align="right" | 121 |- | 1978 || align="right" | 81 |- | 1977 || align="right" | 111 |- | 1976 || align="right" | 295 |- | 1975 || align="right" | 260 |- | 1974 || align="right" | 294 |- | 1973 || align="right" | 253 |- | 1972 || align="right" | 479 |- | 1971 || align="right" | 171 |- | 1970 || align="right" | 28 |- | 1969 || align="right" | 16 |} === Staitisticí Eile === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" |Coireanna eile a raibh baint acu leis na Trioblóidí (meastachán).<ref>{{cite web |url=http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 |teideal=CAIN: Northern Ireland Society - Security and Defence |foilsitheoir=Cain.ulster.ac.uk |archivedate=2014-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907032750/http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 }}</ref> |- !colspan="1" align="center" | Cineál !colspan="1" align="right" | Líon |- | Gortú || align="right" | 47,541 |- | Lámhach || align="right" | 36,923 |- | Robáil armtha || align="right" | 22,539 |- | Daoine ar cuireadh an dlí orthu as coireanna paraimíleata || align="right" | 19,605 |- | Buamáil nó iarracht buamála || align="right" | 16,209 |- | Coirloscadh || align="right" | 2,225 |} == Croineolaíocht == * 1960idí: [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann]] agus [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] * 1969: [[Saor Dhoire]] agus [[Cath Thaobh an Bhogaigh]] * 1971: [[Oibríocht Demetrius]] agus tús an imtheorannaithe gan triail * 1972: [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] (30 Eanáir) agus [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]] (21 Iúil) * 1972: [[Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann)|An Riail Dhíreach]] a thabhairt isteach * 1973–74: [[Comhaontú Sunningdale]] agus titim an Fheidhmeannais Chomhroinnte Cumhachta * 1976: deireadh an stádais speisialta catagóire; [[Sléacht Mhuileann Ching]] * 1977: [[Feallmharú Airey Neave]] * 1980–81: [[Stailc ocrais 1981|Na Stailceanna Ocrais]] * 1984: [[Buamáil Brighton (1984)|Buamáil Brighton]] * 1985: [[Comhaontú Angla-Éireannach]] * 1987: sléacht Lá an Chuimhneacháin, Inis Ceithleann * 1993: [[Dearbhú Shráid Downing|Forógra Shráid Downing]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Downing Street Declaration|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Downing_Street_Declaration&oldid=945802693|journal=Wikipedia|date=2020-03-16|language=en}}</ref> * 1994: an chéad sos comhraic (na Sealadaigh, Lúnasa; na Dílseoirí, Deireadh Fómhair) * 1996: buamáil Docklands – deireadh leis an gcéad sos comhraic * 1997: an dara sos comhraic * 1998: [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (10 Aibreán); [[Buamáil na hÓmaí]] (15 Lúnasa); [[Tionól Thuaisceart Éireann]] * 2001: tús an díchoimisiúnaithe (23 Deireadh Fómhair) * 2005: díchoimisiúnú iomlán an IRA Shealadaigh dearbhaithe * 2006: [[Comhaontú Chill Rìmhinn]] * 2010: Tuarascáil Saville, agus leithscéal David Cameron as Domhnach na Fola * [[:Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí|Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] == Féach Freisin == * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[An Cheis Fhada]] * [[Oibríocht Demetrius]] * [[Domhnach na Fola (1972)]] * [[Stailc ocrais 1981]] * [[Sléacht Mhuileann Ching]] * [[Buamáil na hÓmaí]] * [[Stair Thuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Trioblóidí}} [[Catagóir:Na Trioblóidí| ]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] ogqz4ksxwwophqyejzqq6vlpv3epnz0 1324854 1324822 2026-08-14T09:22:46Z TGcoa 21229 1324854 wikitext text/x-wiki {{Glanadh-mar|claonadh, foclóir agus Gaeilge aisteach}} {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I gcaint na ngnáthdhaoine, is ionann na '''Trioblóidí''' agus tréimhse na corraíola, an fhoréigin agus na coimhlinte idirphobail a thosaigh i dTuaisceart Éireann sna seascaidí déanacha, agus ar tháinig deireadh léi, a bheag nó a mhór, le síniú [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Bhéal Feirste]], nó Comhaontú Aoine an Chéasta, an 10 Aibreán 1998.<ref name="aughey7">{{cite book|last=Aughey|first=Arthur|title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement|url=https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh|publisher=Routledge|location=London New York|year=2005|isbn=978-0-415-32788-6|oclc=55962335|page=[https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh/page/7 7]}}</ref><ref name="Ireland 1999, page 221">{{cite book|last1=Holland|first1=Jack|title=Hope Against History: The Course of Terrorist trouble in Northern Ireland|date=August 1999|publisher=[[Henry Holt and Company]]|isbn=978-0-8050-6087-4|page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]|url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221}}</ref><ref>{{cite book|last1=Gillespie|first1=Gordon|title=Historical Dictionary of the Northern Ireland Conflict|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000gill|date=November 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5583-0|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000gill/page/250 250]}}</ref><ref name="elliot">{{cite book|last1=Elliott|first1=Marianne|title=The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University|url=https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse|date=2007|publisher=[[Liverpool University Press]]|isbn=978-1-84631-065-2|pages=[https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse/page/2 2], 188|edition=2}}</ref> Tugtar go leor sainmhínithe ar na Trioblóidí thar na blianta; cuirtear síos orthu uaireanta mar "cogadh neamhrialta"<ref>{{cite book |title=Northern Ireland: The Troubles: From The Provos to The Det |last=Lesley-Dixon |first=Kenneth |publisher=[[Pen and Sword Books]] |year=2018 |pages=13}}</ref> nó "coimhlint d'íseal-déine",<ref>{{cite news |last1=Taylor |first1=Peter |title=Who Won The War? Revisiting NI on 20th anniversary of ceasefires |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-29369805 |work=BBC News |date=26 September 2014}}</ref> agus fiú mar '[[cogadh cathartha]]'. Cé gur tharla na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann den chuid is mó, ag amanna áirithe scaipeadh an foréigean isteach i gcodanna den [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht]], de [[Sasana]] agus de mhórthír na hEorpa freisin. [[Íomhá:Dáileadh_na_bProtastúnach_1861-1991.gif|thumb|Dáileadh na bProtastúnach in [[Éire|Éirinn]], 1861–1991]] == Cúlra agus Cúiseanna an Choimhlinte == === Líon na mBásanna === Maraíodh os cionn 3,500 duine agus gortaíodh os cionn 47,500 duine idir [[13 Iúil]] [[1969]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1047-growing-tension/320375-dungiven-disturbances/|teideal=Dungiven Disturbances / Death of Frances McCloskey in Dungiven|údar=RTÉ|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus deireadh na dTrioblóidí sa bhliain 1998, de réir Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse staitistiúil is mó a n-úsáidtear.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Má áirítear na blianta ó 1966 go dtí 2006 – tréimhse níos leithne a chuimsíonn roinnt básanna roimh agus i ndiaidh na dtrí bliana déag sin – téann an t-iomlán os cionn 3,700.<ref>{{Lua idirlín|url=https://everycasualty.org/conflict/the-troubles-northern-ireland/|teideal=The Troubles - Northern Ireland|work=Every Casualty Counts|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d'uireasa an Chomhaontaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> * Ba é an t[[An tIRA Sealadach|IRA Sealadach]] a mharaigh an líon ba mhó, 1,781 duine (48% den iomlán); bhí mionghrúpaí poblachtánacha eile freagrach freisin – an [[INLA]], an [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] agus grúpaí poblachtacha easaontacha – as suas le 400 eile a mharú idir iad. * Bhí paraimíleataigh dhílseacha freagrach as 1,115 duine a mharú. * Mharaigh [[Arm na Breataine]] 315 duine (an [[UDR]] agus an SAS san áireamh). * Mharaigh an [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] 50 duine. Tá cuid de na daoine a maraíodh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta i measc an líon sin, ina measc naonúr fichead a maraíodh i mBuamáil na hÓmaí i 1998. === Cúiseanna an Choimhlinte === B'í an chúis is bunúsaí leis an gcoimhlint ná stádas conspóideach Thuaisceart Éireann taobh istigh den [[Ríocht Aontaithe]], mar aon leis an dóigh a raibh, dar leis na Náisiúnaithe agus na Caitlicigh, na Protastúnaigh ag déanamh leithcheal ar na Caitlicigh sa stáitín – i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála go háirithe. B'iad na dreamanna armtha paraimíleata ba mhó a choinnigh an foréigean ag imeacht. Go háirithe, bhí [[An tIRA Sealadach|na Sealadaigh]] – is é sin, faicsean a scoilt ón [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] i 1969 – ag iarraidh deireadh a chur le cumhacht na Ríochta Aontaithe i d[[Tuaisceart Éireann]] agus [[Poblacht]] úr uile-Éireann a chur ar bun. Ba dóigh le cuid mhaith de na Protastúnaigh go raibh an lámh in uachtar ag an IRA, agus go raibh stádas "[[Briotanach]]" an Tuaiscirt ag meath de réir mar a bhí greim na n[[Aontachtóirí]] á scaoileadh. Mar fhreagra air sin, chrom siad ar fheachtas armtha dá gcuid féin. Tháinig dronga paraimíleata [[dílseoir|Dílseacha]] ar bun: [[Óglaigh Uladh|Fórsa Óglaigh Uladh]] (an [[UVF]]) agus [[Cumann Cosanta Uladh]] (an UDA) an dá cheann is tábhachtaí díobh. Thosaigh siad ag ionsaí agus ag marú Caitlicigh, fiú daoine nach raibh baint dá laghad acu le feachtas míleata na Sealadach. [[Íomhá:Protestant graffiti in Belfast, Northern Ireland, 1974.jpg|mion|Graifítí i m[[Béal Feirste]], 1974]] Ghlac fórsaí slándála an stáit – [[Arm na Breataine]] agus na péas (an [[Constáblacht Ríoga Uladh]]) – páirt san fhoréigean fosta. Dearcadh Rialtas na Breataine ná gur eadránaithe neodracha a bhí sna fórsaí slándála, iad ag iarraidh an dá phobal a chosaint óna chéile agus dlí agus síocháin na sochaí a choinneáil, chomh maith le féinrialtas daonlathach mhuintir an Tuaiscirt a chosaint. Is é meas na [[Poblachtánaigh Éireannacha|bPoblachtánach Éireannach]], áfach, gur páirtí sa choimhlint a bhí sna fórsaí slándála, agus go raibh [[Claonpháirteachas]] á chleachtadh acu ar mhaithe leis na Dílseoirí. Dhearbhaigh an fiosrúchán ''Ballast'' a rinne Ombudsman Póilíneachta Thuaisceart Éireann go raibh eilimintí áirithe sna fórsaí slándála, cuid de na péas ar a laghad, ag cuidiú leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha faoi choim, agus go raibh baint acu le roinnt dúnmharuithe. Áitíonn na hAontachtóirí, áfach, nach raibh sa chlaonpháirteachas ach corrchás, agus tugann siad le fios go raibh [[Poblacht na hÉireann]] ag tacú leis an IRA ar bhealach dá cuid féin. [[Íomhá:Troubles deaths by perpetrator.png|mion|Básanna de réir na coda a bhí freagrach astu, 1969–2001. Foinse: Innéacs Sutton, CAIN.]] Níorbh é an foréigean an t-aon fhadhb amháin: bhí na páirtithe polaitiúla sa Tuaisceart ag teacht salach ar a chéile go seasta freisin, rud a d'fhág nach raibh siad ábalta comhoibriú go héifeachtach. Bhí formhór na bpolaiteoirí ag cáineadh na sceimhlitheoirí agus ag éileamh síochána, ach san am céanna, bhí siad in achrann faoi stádas an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe agus faoin gcineál rialtais ab fhóirsteanaí dó. Tháinig an tsíocháin ghuagach ar bun de réir a chéile nuair a thosaigh próiseas na hidiréachtála agus na gcomhchainteanna ag dul chun cinn: d'éirigh formhór na bparaimíleatach as an ngleic armtha agus dhíchoimisiúnaigh siad a gcuid arm tine. Rinneadh athchóiriú ar an bhfórsa póilíneachta, agus tharraing Arm na Breataine siar as na sráideanna agus as na críocha teorann ba chonspóidí, ar nós [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha Theas]] agus [[Contae Fhear Manach|Fhear Manach]]. Chuir Comhaontú Aoine an Chéasta séala leis an bhforbairt seo. Thug an Comhaontú aitheantas do sheanphrionsabal rialtas na Breataine ar cheist an Tuaiscirt: go bhfanfadh an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe go dtí go gcinnfeadh móramh a mhuintire a mhalairt. Ar an taobh eile, d'admhaigh Rialtas na Breataine go raibh "toise uile-Éireannach" ag baint le cúrsaí an Tuaiscirt, is é sin, gur chuid de shainleas nádúrtha Phoblacht na hÉireann síocháin an Tuaiscirt, agus gurbh iad muintir [[Éire|oileán na hÉireann]], sa dá dhlínse, thar aon dream eile, a d'fhuasclódh ceist na críochdheighilte amach anseo más é sin toil an mhóraimh ar an dá thaobh é. B'é an chuid sin den chomhréiteach ba mhó a chinntigh tacaíocht na Náisiúnaithe don Chomhaontú. Chuir an Comhaontú féinrialtas roinnte i gceannas ar an Tuaisceart freisin, ionadaithe an dá phobal páirteach ann agus an chumhacht roinnte go cothrom eatarthu; ón 14 Deireadh Fómhair 2002 go dtí an 8 Bealtaine 2007, áfach, bhí an rialtas sin ar fionraí agus an stáitín á rialú ó [[Londain]] arís. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (03).JPG|mion|Postaer de chuid an UUP, 1974]] Cé nach raibh ach codán beag de dhaonra an Tuaiscirt sáite sa sceimhlitheoireacht go pearsanta, agus cé nár thacaigh na sluaite móra léi ach ar éigean, ní raibh éalú ó scáil na dTrioblóidí ar shaol aon duine sa stáitín, lá i ndiaidh lae. Ó am go chéile, leathnaigh an foréigean thar teorainn amach go [[Sasana]] agus go dtí an Phoblacht. Níos mó ná uair amháin idir 1969 agus 1998, bhí an chuma ar an scéal go bpléascfadh fíorchogadh cathartha amach – go háirithe i 1972 i ndiaidh Dhomhnach na Fola, nó le linn na mórstailceanna ocrais i dtús na n-ochtóidí, nuair a bhí an fuath idir an dá phobal ag dul i ndéine. D'fhág na Trioblóidí a lorg ar mheon mhuintir an Tuaiscirt, rud atá le haithint fós féin i gcúrsaí polaitiúla agus sóisialta, sa chaidreamh trasphobail, agus i ndearcadh na sochaí i gcoitinne. == Fréamhacha Stairiúla == An Phlandáil agus na Péindlíthe (17ú-18ú haois) Ó Acht an Aontais go dtí Deighilt na hÉireann (19ú-20ú haois) {{Príomhalt|Stair Uladh}} Chuir [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Cogadh na Saoirse]] agus an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Cogadh Cathartha]] lena dhiongbháil sin. Idir 1920 agus 1922, tharla foréigean seicteach fíochmhar i gCúige Uladh, go háirithe i mBéal Feirste, agus na céadta duine á marú ar chúiseanna náisiúnta agus seicteacha araon.{{Príomhalt|Na Trioblóidí i gCúige Uladh, 1920-1922}} Roinneadh oileán na hÉireann faoi [[Acht Rialtas na hÉireann 1920|Acht Rialtas na hÉireann]] i 1920: bunaíodh Tuaisceart Éireann ó shé de naoi gcontae Chúige Uladh – na contaetha ina raibh móramh Protastúnach le baint amach dá bhféadfaí é – agus fágadh an chuid eile den oileán mar an Saorstát nua, a tháinig chun bheith ina Phoblacht ina dhiaidh sin.{{Príomhalt|Críochdheighilt na hÉireann}} Ar feadh leathchéad bliain ina dhiaidh sin, bhí Tuaisceart Éireann á rialú ag a pharlaimint féin ag [[Stormont]], agus móramh Aontachtach cinnte aici i gcónaí de bharr an dáilcheantair a bheith deartha ina fhabhar; is le linn na tréimhse sin a socraíodh na patrúin leithcheala i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála a spreagfadh gluaiseacht na gceart sibhialta sna 1960idí.{{Príomhalt|Stair Thuaisceart Éireann}} == Tús na dTrioblóidí, 1968–1970 == {{Main|Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann}}{{Main|Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann}} Glactar leis go coitianta gurbh í an bhliain [[1968]] a thug tús na dTrioblóidí, nuair a spreag mórshiúlta [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann|Chumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] (NICRA)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Cumann%20Cearta%20Sibhialta%20Thuaisceart%20%C3%89ireann/ga/|teideal="Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann"|work=téarma.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> míshuaimhneas forleathan poiblí. I dtosach báire, bhí [[Terence O'Neill]], Príomh-Aire an Tuaiscirt, fabhrach d'fheachtas na gceart sibhialta agus é féin ag iarraidh leasuithe nua-aoiseacha sóisialta a chur i gcrích a rachadh chun sochair do na Caitlicigh. Chuir dearg-Dhílseoirí ar nós [[William Craig]] ina choinne go tréan dá bharr sin. Bhí formhór na nAontachtóirí drochamhrasach faoi Chumann na gCeart Sibhialta, á áiteamh nach raibh ann ach eagraíocht bolscaireachta de chuid an IRA, agus bhí cuid acu den bharúil nár chóir cothrom na Féinne a ghéilleadh do na Caitlicigh in aon chor, ó ba thír Phrotastúnach a bhí sa Tuaisceart ó cheart, dar leo. Phléasc trioblóid amach le linn na mórshiúlta nuair a d'ionsaigh baiclí Protastúnacha lucht na máirseála le smachtíní; cháin na Caitlicigh an Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) as gan aon rud a dhéanamh leis na hionsaithe seo a stopadh. Ba é an síolteagasc a bhí idir lámha ag ceannairí áirithe den phobal Phrotastúnach ba chúis le cuid mhaith den fhoréigean seo, dar le go leor tráchtairí – iad ag áitiú ar an gcosmhuintir go raibh an IRA ag beartú feachtas nua cogaíochta, agus é sin ag am nach raibh san IRA féin ach dornán beag ball, ar bheagán arm agus ar bheagán tacaíochta, agus é ag tabhairt droim láimhe leis an ngleic armtha ar chúiseanna praiticiúla. B'iad Óglaigh Uladh (an UVF) a stáitsigh an chéad fheachtas buamála i 1969, agus é dírithe ar stáisiúin chumhachta agus ar an gcuid eile den bhonneagar, leis an drochamhras coitianta a tharraingt anuas ar an IRA. Bhí an choimhlint idirphobail ag dul chun donais ó thús na bliana 1969 ar aghaidh, ach chuaigh sí ó smacht ar fad nuair a d'ionsaigh Dílseoirí mórshiúl de chuid Chumann na gCeart Sibhialta i mBun Tolaid i g[[Contae Dhoire]]. Lochtaíodh an RUC as gan lucht na máirseála a chosaint, agus ina dhiaidh sin, chrom na Caitlicigh i nDoire agus i mBéal Feirste ar bharacáidí a thógáil. {{Main|Saor Dhoire}} Idir an 12 agus an [[14 Lúnasa]] [[1969]], throid péas Dhoire agus na náisiúnaithe áitiúla in adharca a chéile ar feadh trí lá i "[[Cath Thaobh an Bhogaigh]]". {{Main|Cath Thaobh an Bhogaigh}} I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchais, cuireadh saighdiúirí Briotanacha isteach i nDoire ag 5in an 14 Lúnasa chun riail agus reacht a chaomhnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1048-august-1969/320426-british-troops-in-bogside-derry/|teideal=British Troops in Bogside, Derry|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Lúnasa, mar chuid den 'Fhorógra Shráid Downing', gheall Rialtas na Breataine athleasuithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z3jmxnb/revision/4|teideal=The Downing Street Declaration (August 1969)|language=en-GB|work=BBC Bitesize|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (55).JPG|mion|"Ulster '71" (Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann, 1971)]] Is minic a deir Aontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí, á áitiú gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl agus gur sciob na dreamanna paraimíleata an deis a hosclaíodh dá bharr. Is é tuairim na Náisiúnaithe, áfach, nach raibh i bhfeachtas na gceart sibhialta ach freagra ar leithcheal a bhí ag rialtas seicteach an Tuaiscirt á tharraingt anuas air féin. == 1970–1972: Imtheorannú agus Domhnach na Fola == Sna blianta 1970–1972, chuaigh an foréigean polaitiúil ó smacht ar fad i dTuaisceart Éireann, agus shroich sé a bhuaicphointe i 1972, nuair a maraíodh beagnach leathchéad duine agus a naoi gcéad. Tá roinnt cúiseanna leis an bhfás tobann seo ar an bhforéigean. Creideann Aontachtóirí gurbh é bunú na Sealadach an phríomhchúis. Scoiltghrúpa den IRA a bhí sna Sealadaigh: nuair a d'éirigh an tIRA, faoi cheannas [[Cathal Goulding|Chathail Goulding]], as an bhforéigean polaitiúil le dul le polaitíocht shíochánta ar an eite chlé, bhí cuid mhaith den eagraíocht míshásta leis an gcinneadh sin agus bhunaigh siad an tIRA Sealadach lena leanúint den ghleic armtha. Bhí an tIRA Sealadach dírithe ar "chosaint an phobail Chaitlicigh" seachas ar aontú trasphobail an lucht oibre a bhí mar sprioc ag an [[IRA Oifigiúil]], agus mar sin, ba dhream ba shoiléire seicteach iad ó thaobh cur chuige de. Is é tuairim na nAontachtóirí gurbh é feachtas míleata na Sealadach a tharraing na Trioblóidí anuas ar an stáitín agus a choinnigh ar siúl iad. Is é tuairim na Náisiúnaithe, ar an taobh eile, gurbh é an mealladh a baineadh as an bpobal Caitliceach nuair nár tháinig dóchas na gceart sibhialta chun críche, mar aon leis an gcos ar bolg a himríodh ar an bpobal ina dhiaidh sin, ba chúis le fás an fhoréigin. Luann siad imeachtaí ar nós Chuirfiú Bhóthar na bhFál i mí Iúil 1970: choinnigh trí mhíle saighdiúir Sasanach cuirfiú i bhfeidhm ar cheantar na bhFál Íochtarach i mBéal Feirste, agus scaoil siad breis is míle go leith d'urchair le linn na troda leis an IRA; maraíodh ceathrar daoine. [[Íomhá:Free Derry Corner in 1969.jpg|mion|'Saor Dhoire', 1969]] Scéal eile den chineál céanna is ea an t-imtheorannú, is é sin, daoine a ghabháil agus a choinneáil i mbraighdeanas gan triail, ar an t-aon chúis go rabhthas in amhras fúthu. Tugadh an t-imtheorannú isteach in [[Oibríocht Demetrius|Oibríocht Demetrius]] ar an [[9 Lúnasa]] [[1971]], agus gabhadh breis is trí chéad go leith duine ar an gcéad lá amháin.{{Main|Oibríocht Demetrius}} Ní raibh ach beirt acu ina bProtastúnaigh, agus mar sin, ghlac na Caitlicigh leis gur beart seicteach eile a bhí ann a bhí dírithe orthu féin amháin. Ní raibh córas faisnéise an Airm cruinn, agus is iomaí duine a himtheorannaíodh nach raibh baint dá laghad aige leis an IRA; measadh ina dhiaidh sin gur mó ná mar ba lú a chuir an t-imtheorannú le hearcaíocht na Sealadach, ó chuaigh cuid mhór de na daoine éagciontacha a bhí gafa leis an bPoblachtánachas ina dhiaidh sin. I gcarcair [[An Cheis Fhada]] a coinníodh cuid mhaith de na himtheorannaigh.{{Main|An Cheis Fhada}} Sna blianta 1971–1975, chaith 1,981 duine seal i mbraighdeanas den chineál seo: 1,874 acu ina gCaitlicigh nó ina bPoblachtánaigh, agus 107 ina bPreispitéirigh nó ina nDílseoirí. Bhí ráflaí ag dul timpeall i measc na gCaitliceach faoi chéasadh na n-imtheorannaithe, líomhaintí a dhearbhaigh an [[Cúirt Eorpach um Chearta an Duine]] ina dhiaidh sin gur "íde mhídhaonna agus tarcaisneach" a bhí i gcuid díobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57506|teideal=Case of Ireland v. the United Kingdom|work=Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Domhnach na Fola === {{Main|Domhnach na Fola (1972)}} Thar aon rud eile, áfach, luann na Náisiúnaithe [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] i n[[Doire]] an 30 Eanáir 1972, nuair a mharaigh saighdiúirí de chuid an [[Reisimint Pharaisiúit|Reisimint Pharaisiúit]] ceithre dhuine dhéag neamharmtha le linn léirsiú a bhí ag éileamh cearta sibhialta do na Caitlicigh; fuair an ceathrú duine déag bás míonna ina dhiaidh sin de bharr na ngortuithe a fuair sé an lá sin. Sa bhliain chéanna, tugadh Binse Widgery ar bun le fiosrú a dhéanamh ar na himeachtaí, ach tuairisc a bhí ann a cháin muintir Dhoire go géar mar "aon taobh amháin" nó mar "sciúradh bán" (''whitewash''), ó fuair sé nár shárú dlí ó thaobh an Airm de a bhí i gceist agus é ag tabhairt le fios go bhféadfadh roinnt de na daoine a maraíodh a bheith ag iompar arm tine nó pléascán. D'fhan an fhírinne oifigiúil sin ina cnámh spairne ar feadh dhá scór bliain go leith, go dtí gur bhunaigh [[Tony Blair]] fiosrúchán úr, Fiosrúchán Saville, i 1998. D'fhoilsigh an Tiarna Saville a thuarascáil i mí an Mheithimh 2010, i ndiaidh dhá bhliain déag de dhianscrúdú ar fhianaise breis agus 900 finné; fuarthas nach raibh aon duine de na daoine a maraíodh nó a gortaíodh ag bagairt ar na saighdiúirí, nár tugadh aon rabhadh sula ndeachthas ag caitheamh, agus gur inis go leor de na saighdiúirí bréaga faoina ngníomhartha ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-18721686|teideal=Bloody Sunday: Police to investigate Derry deaths|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ghabh Príomh-Aire na Breataine, [[David Cameron]], leithscéal poiblí thar ceann an Rialtais an 15 Meitheamh 2010, á rá go raibh a raibh déanta "gan údar agus dochosanta".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.npr.org/2010/06/15/127859277/inquiry-finds-1972-killings-in-northern-ireland-unjust|teideal=Inquiry Finds 1972 Killings In Northern Ireland Unjust|work=NPR|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Riail Dhíreach === Is é an tátal a bhain rialtas na Ríochta Aontaithe as na himeachtaí seo go léir ná nach raibh córas riaracháin Thuaisceart Éireann ábalta an tsíocháin a choimeád, agus i 1972, chuir siad rialtas déabhlóidithe an Tuaiscirt ar fionraí. Ina áit sin, tugadh isteach an Riail Dhíreach: b'iad lucht an rialtais i Londain a bhí i gceannas ar an Tuaisceart feasta. Chrom an rialtas ar chuid de na fadhbanna a bhí ag déanamh scime do ghluaiseacht na gceart sibhialta a fhuascailt: tarraingíodh teorainneacha nua idir na toghlaigh a bhí claonroinnte ag na hAontachtóirí roimhe sin, tugadh vótaí do na saoránaigh go léir sna toghcháin áitiúla, agus bunaíodh Feidhmeannas Tithíochta Thuaisceart Éireann leis an tithíocht phoiblí a roinnt go cothrom. Ceapadh an Riail Dhíreach ar dtús mar bheart ghearrthéarmach, ach ba í an straitéis mheántéarmach ná féinrialtas a thabhairt ar ais don Tuaisceart ar choinníollacha a bheadh inghlactha ag na hAontachtóirí agus ag na Náisiúnaithe araon. Níor éirigh leis an rialtas coinníollacha den chineál sin a leagan amach go ceann i bhfad, agus mar sin, lean na Trioblóidí orthu faoi lán seoil tríd na seachtóidí agus na hochtóidí. Sa bhliain 1972, bhí na Sealadaigh tar éis breis is céad saighdiúir a mharú, leathmhíle eile a ghortú, agus 1,300 buama a phléascadh. Bhí formhór na mbuamálacha dírithe ar spriocanna trádála – ar an "eacnamaíocht shaorga", mar a thug na Sealadaigh air – ach maraíodh a lán sibhialtach dá mbarr, go háirithe ar [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]], an 21 Iúil 1972, nuair a phléasc thart ar fiche buama i lár Bhéal Feirste laistigh de mhionúid is a hochtó, ag marú naonúr duine agus ag gortú os cionn céad go leith eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/bfriday/events.htm|teideal='Bloody Friday', Belfast Friday 21 July 1972 - Main Events|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref>[[Íomhá:Northern Ireland Assembly election 1973.png|mion|Toghcháin do [[Tionól Thuaisceart Éireann]], 1973|250x250px]] == Comhaontú Sunningdale, 1973–1974 == {{main|Comhaontú Sunningdale}} Iarracht a bhí i g[[Comhaontú Sunningdale]] rialtas cumhachtroinnte a chur ar bun i dTuaisceart Éireann agus deireadh a chur leis na Trioblóidí. I mí an Mhárta 1973, d'fhoilsigh Rialtas na Breataine Páipéar Bán a mhol Tionól nua le hocht mball is seachtó, le toghadh trí ionadaíocht chionmhar; agus i mí na Nollag na bliana sin, shínigh rialtais na Breataine agus na hÉireann, mar aon leis na príomhpháirtithe polaitiúla sa Tuaisceart, Comhaontú Sunningdale. Bunaíodh [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta|Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta]] faoi cheannas [[Brian Faulkner|Brian Faulkner]] an 1 Eanáir 1974, agus Comhairle na hÉireann beartaithe mar fhóram comhoibrithe thuaidh/theas. Bhí formhór na nAontachtóirí i gcoinne na Comhairle sin go háirithe, á fheiceáil mar chéim i dtreo Éire aontaithe. In olltoghchán na Breataine i mí Feabhra 1974, bhuaigh comhaontas frith-Sunningdale, an Comhairle Aontachtach Aontaithe Uladh, aon suíochán déag as an dá cheann déag i dTuaisceart Éireann, agus é ag fáil os cionn a leath de na vótaí uile a caitheadh sa stáitín. B'é an dara buille ná an tstailc ghinearálta a d'eagraigh Comhairle Lucht Oibre Uladh (UWC), le tacaíocht mhuscalach ó pharaimíleataigh Dhílseacha, ón 15 go dtí an 28 Bealtaine 1974. Cuireadh geilleagar an Tuaiscirt ina stad ar fad – gléasra cumhachta, iompar, agus soláthar peitril san áireamh – agus theip ar an rialtas an tstailc a bhriseadh. D'éirigh Faulkner agus a chomhghleacaithe Aontachtacha as an bhFeidhmeannas an 28 Bealtaine 1974, agus thit an Comhaontú as a chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ulster_Workers%27_Council_strike|teideal=Ulster Workers' Council strike|work=Wikipedia|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://alphahistory.com/northernireland/sunningdale-agreement/|teideal=The Sunningdale agreement|work=Alpha History|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> D'fhill an Riail Dhíreach ó Londain dá bharr, agus b'shin deireadh leis an gcéad iarracht ar chumhachtroinnt sa Tuaisceart. == 1975–1979 == I ndiaidh theip Chomhaontú Sunningdale, chrom rialtas [[Harold Wilson]] i Londain ar cheist na dtrúpaí Briotanacha a phlé, agus é ag smaoineamh nárbh fhearr, i ndiaidh an iomláin, iad a ghlanadh as an stáitín gan mhoill. Rinne [[Gearóid Mac Gearailt]], Taoiseach na hÉireann, a mharana féin ar an gceist i meamram a réitigh sé i mí an Mheithimh 1975, agus a ndearna sé trácht air go poiblí sa bhliain 2006: b'é an tátal a bhain sé as ná nach mbeadh rialtas na hÉireann ábalta mórán a dhéanamh leis an tsíocháin a choimeád sa Tuaisceart, ó nach raibh ach 12,500 saighdiúir aige, agus dá bhrí sin, ba dhóchúla ná a mhalairt nach ndéanfadh aistarraingt na dtrúpaí Briotanacha ach méadú a chur le líon na marbh. Bhí an foréigean ag leanúint go deireadh na seachtóidí. D'fhógair na Sealadaigh sos comhraic sa bhliain 1975, ach chrom siad ar ais ar an ngleic armtha sa bhliain 1976. Má bhí dóchas ar bith acu i dtús na seachtóidí go mbeidís in ann athaontú na hÉireann a bhaint amach go sciobtha, bhí deireadh curtha leis an dóchas sin faoin am seo. Ina áit sin, d'fhorbair siad straitéis an Chogaidh Fhada – feachtas foréigin ar leibhéal níos ísle ach leanúnach, ionas nach dtiocfadh deireadh leis choíche dá mbeadh gá leis. Níor chrom na hOifigiúlaigh ar ais ar an gcogadh riamh, áfach, agus de réir a chéile, d'iompaigh siad ina bpáirtí sóisialach – "Páirtí na nOibrithe" – a bhí go huile is go hiomlán in aghaidh an fhoréigin. Sa bhliain 1974, scoilt Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (an tINLA) ó na hOifigiúlaigh agus é ag leanúint den ghleic armtha. [[Íomhá:Belfast houses 1981.jpg|mion|Sráid Pakenham, Cearnóg Shaftesbury, Béal Feirste, 1981]] Agus na 1970idí ag druidim chun deireanais, tháinig sé chun solais go raibh an dá phobal ag éirí dubh dóite den chogadh, rud a bhí le haithint, mar shampla, ar an ngluaiseacht síochána, ''na Peace People'' nó Lucht na Síochána. D'eagraigh Lucht na Síochána léirsithe móra in aghaidh an fhoréigin pharaimíleatach, agus thuill an feachtas Duais Síochána Nobel dóibh sa bhliain 1976, ach ní raibh fad saoil sa ghluaiseacht. Nuair a d'impigh siad ar an bpobal Náisiúnaíoch eolas a thabhairt do na fórsaí slándála faoin IRA, thit an tóin as a bhfeachtas, ó bhí an oiread fuatha ag na Caitlicigh ar an arm agus ar na péas nach seasamh neodrach a shíl siad a bhí ag Lucht na Síochána a thuilleadh. == Na Stailceanna Ocrais, 1980–1981 == {{main|Stailc ocrais 1981}} === Cúlra: an tAgóid Bhrait agus an tAgóid Shalach === Bhain an chonspóid le stádas na bpríosúnach Poblachtánach. Go dtí an 1 Márta 1976, bhí "stádas speisialta catagóire" ag príosúnaigh pharaimíleata i dTuaisceart Éireann, rud a d'fhág gur caitheadh leo mar phríosúnaigh pholaitiúla seachas mar ghnáthchoirpigh – ní raibh orthu éide phríosúin a chaitheamh ná obair phríosúin a dhéanamh, agus bhí saoirse chomhlachais acu. Nuair a cuireadh deireadh leis an stádas sin mar chuid de bheartas "normáltachta" Rialtas na Breataine, dhiúltaigh na príosúnaigh Poblachtánacha in [[An Cheis Fhada|Ceis Fhada]] éide a chaitheamh, agus chaith siad blaincéid ina hionad – tugadh an "agóid bhrait" air seo. Nuair a géaraíodh an t-ordú disciplín ina choinne sin, chuaigh na príosúnaigh ar aghaidh chuig an "agóid shalach" ó 1978 amach, ag diúltú glanadh a gcuid cillíní agus ag smearadh a gcuid salachair ar na ballaí mar agóid. Tháinig an chéad stailc ocrais i mí Dheireadh Fómhair 1980, nuair a chuaigh seachtar príosúnach Poblachtánach gan bia le cúig éileamh a bhaint amach: an ceart éadaí sibhialtacha a chaitheamh, gan obair phríosúin a dhéanamh, saoirse chomhlachais laistigh den bhloc, cead pacáistí agus cuairteanna a fháil go rialta, agus an t-am a cailleadh ó ghairmiúchán a fháil ar ais. Cuireadh deireadh leis an stailc sin i mí na Nollag 1980 nuair a shíleadh go raibh comhréiteach ar na bacáin, ach theip ar na cainteanna ina dhiaidh sin. === Stailc Ocrais 1981 === Ar an 1 Márta 1981 – an cúigiú comóradh ar dheireadh an stádais speisialta – chuaigh [[Bobby Sands]], ceannaire Óglaigh na hÉireann Sealadach i g[[Ceis Fhada|Long Kesh]] ag an am, ar stailc ocrais aonair, agus príosúnaigh eile ag dul leis ina nduine is ina nduine gach coicís ina dhiaidh sin d'aon ghnó, lena chinntiú go leanfaí den agóid dá bhfaigheadh ceannaire amháin bás. Dhiúltaigh Rialtas na Breataine, faoi cheannas [[Margaret Thatcher]], géilleadh don chúigear éileamh, á áiteamh nach raibh iontu ach gnáthchoirpigh. Le linn a stailce, sheas Sands sa toghchán um-eisiléireacht do Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas an 9 Aibreán 1981, agus toghadh é ina Fheisire Parlaiminte le móramh maith – rud a tharraing aird an domhain ar an agóid. D'éag sé an 5 Bealtaine 1981, tar éis sé lá is trí scór gan bia. Fuair naonúr eile bás roimh dheireadh na stailce an 3 Deireadh Fómhair 1981: {| class="wikitable" |- ! Ainm !! Eagraíocht !! Dáta an bháis |- | Bobby Sands || IRA Sealadach || 5 Bealtaine 1981 |- | Francis Hughes || IRA Sealadach || 12 Bealtaine 1981 |- | Raymond McCreesh || IRA Sealadach || 21 Bealtaine 1981 |- | Patsy O'Hara || INLA || 21 Bealtaine 1981 |- | Joe McDonnell || IRA Sealadach || 8 Iúil 1981 |- | Martin Hurson || IRA Sealadach || 13 Iúil 1981 |- | Kevin Lynch || INLA || 1 Lúnasa 1981 |- | Kieran Doherty || IRA Sealadach || 2 Lúnasa 1981 |- | Thomas McElwee || IRA Sealadach || 8 Lúnasa 1981 |- | Michael Devine || INLA || 20 Lúnasa 1981 |}<ref>{{Lua idirlín|url=https://republicanarchive.com/2026/06/01/the-year-of-the-hunger-strike/|teideal=1981: The Year of the Hunger Strikes|work=The Irish Republican Digital Archive|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ulstermuseum.org/digital-exhibitions/hunger-strikes|teideal=Hunger Strikes|work=Ulster Museum|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Toghadh beirt eile de na stailceoirí ocrais, Kieran Doherty agus Paddy Agnew, mar Theachtaí Dála i mí an Mheithimh 1981, comhartha eile ar an tacaíocht a bhí ag an agóid i measc an phobail. Chuir na deich mbás as a chéile go mór le hearcaíocht na Sealadach, agus creidtear gurbh í an stailc ocrais, agus an rath a bhí ar fheachtais toghcháin Sands agus Doherty go háirithe, a spreag Sinn Féin le dul le straitéis na "gunna in aon lámh, an bhosca vótaí sa lámh eile" – dul le polaitíocht toghchánach in éineacht leis an bhfeachtas míleata. Tháinig deireadh leis an stailc an 3 Deireadh Fómhair 1981, agus i mí na míonna ina dhiaidh sin, ghéill Rialtas na Breataine go pointe áirithe do chuid de na héilimh – éadaí sibhialtacha a chaitheamh, mar shampla – cé gur diúltaíodh stádas polaitiúil foirmiúil a thabhairt ar ais go deo. == An Cogadh Fada, 1980idí == [[Íomhá:RUC, Crois.jpg|thumb|Béaraic de chuid an RUC i g[[Crois Mhic Lionnáin]], Contae Ard Mhacha, an 28 Aibreán 2001. Comhionad slándála a bhí anseo don RUC agus d'Arm na Breataine le linn na dTrioblóidí; leagadh é sa bhliain 2007.]] Lean an dá thaobh de na feachtais armtha go dtí gur tháinig na sosanna cogaidh. Chuaigh líon na marbh i laghad sna hochtóidí agus sna nóchaidí i gcomparáid leis na seachtóidí, ach d'fhág an foréigean polaitiúil drochoidhreacht ag sochaí an Tuaiscirt: mhair an ghleic armtha ar feadh chomh fada sin gur cheap go leor daoine nach dtiocfadh deireadh léi choíche. Cuidiú mór le Cogadh Fada na Sealadach ab ea na hairm a fuair an tIRA mar bhronntanas ó [[Moammar Qaddafi]], deachtóir na [[An Libia|Libia]], a bhí i bhfearg le rialtas [[Margaret Thatcher|Thatcher]] ó chuidigh sé leis na Stáit Aontaithe buamaí a chaitheamh ar an Tripilí sa Libia i 1986, buamaí ar maraíodh iníon d'oidhre le Qaddafi dá mbarr. Cé nach mbíodh saighdiúirí ná péas á marú ag an IRA chomh minic a thuilleadh, ní raibh srianta ar bith le cumas feallmharfóireachta agus buamadóireachta na Sealadach. Péas, saighdiúirí páirtaimseartha agus sibhialtaigh Phrotastúnacha ba mhó a bhí thíos leis na hionsaithe seo. Sampla amháin ab ea sléacht Lá an Chuimhneacháin in [[Inis Ceithleann]] i 1987, nuair a mharaigh buama a phléasc ag searmanas an Domhnaigh Chuimhneacháin aon duine dhéag. Ba nós leis an IRA, chomh maith, targaidí a dhéanamh de thógálaithe agus de lucht glantacháin agus cothabhála a bhí fostaithe ag na péas nó ag na saighdiúirí Briotanacha. Sa dara leath de na hochtóidí, bhí na paraimíleataigh Phrotastúnacha – Fórsa Óglaigh Uladh, Cumann Cosanta Uladh, agus Frithbheartaíocht Uladh – ag tabhairt airm agus pléascán isteach ón Afraic Theas. Roinneadh na coinsíneachtaí idir an trí eagraíocht, agus ina dhiaidh sin, mhéadaigh líon na bhfeallmharuithe ar Chaitlicigh, cé gur fágadh cuid den trealamh – na gránáidí roicéadtiomána go háirithe – gan úsáid, ó nach raibh na Dílseoirí ábalta leas a bhaint astu i gceart. Freagra ab ea na feallmharuithe seo ar an [[Comhaontú Angla-Éireannach]], a shínigh [[Margaret Thatcher]] agus [[Garret FitzGerald]], Taoiseach na hÉireann, i gCaisleán Chill Uird an 15 Samhain 1985, agus a bhronn "ról comhairleach" ar rialtas na hÉireann i gcúrsaí an Tuaiscirt trí Chomhdháil Idir-Rialtasach nua. D'eagraigh na hAontachtóirí feachtas ollmhór ina choinne faoin mana "Ulster Says No", agus mheastar gur bhailigh thart ar chéad míle duine taobh amuigh de Halla na Cathrach i mBéal Feirste an 23 Samhain 1985 lena n-agóid a léiriú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-34808797|teideal=The Anglo-Irish Agreement 30 years on|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Comhaontú Angla-Éireannach}} === An Claonpháirteachas: na Fórsaí Slándála agus na Paraimíleataigh Dhílseacha === Gné chonspóideach de na Trioblóidí is ea an claonpháirteachas, is é sin, an dóigh ar chomhoibrigh fórsaí slándála an Stáit leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (45).JPG|mion|"Unionist Solidarity Means Victory" (Progressive Unionist Party, 1986)]] ==== Reisimint Chosanta Uladh agus na Dílseoirí ==== An 3 Bealtaine 2003, d'fhoilsigh an suíomh nuachta Náisiúnaíoch ''Nuzhound'' cáipéisí de chuid Rialtas na Breataine ó thús na seachtóidí, cáipéisí a chaitheann solas ar an dlúthbhaint a bhí ag saighdiúirí áirithe de chuid Reisimint Chosanta Uladh (UDR) le dreamanna paraimíleata Dílseacha. Sa tuairisc dar teideal ''Subversion in the UDR'', a scríobhadh sa bhliain 1973, meastar: * go raibh dlúthbhaint ag 5–15% de shaighdiúirí na Reisiminte le dreamanna paraimíleata Dílseacha; * gurbh í an Reisimint an fhoinse ba mhó ar fhaigheadh na Dílseoirí airm uaithi, agus nach bhfuair siad airm nua-aimseartha ó aon fhoinse eile; * go raibh eagla ar na húdaráis nach raibh trúpaí na Reisiminte dílis do "Rialtas a Mórgachta" ach do Chúige Uladh amháin; * go raibh a fhios ag Rialtas na Breataine go raibh na Dílseoirí ag baint úsáide as airm thine de chuid na Reisiminte le sibhialtaigh Chaitliceacha a fheallmharú. Cé go raibh a fhios go poiblí go ndeachaigh breis is dhá chéad arm tine ó lámha Arm na Breataine go dtí na Dílseoirí roimh 1973, mhéadaigh Rialtas na Breataine ar ról na Reisiminte i "gcoimeád na síochána" mar chuid den bheartas foriomlán a bhí ag an Rialtas maidir leis na Sealadaigh – beartas na normáltachta, an Ultachais agus na coiriúlachta, is é sin, cúrsaí an Tuaiscirt a normálú, cúrsaí slándála a fhágáil faoi fhórsaí áitiúla ("Ultacha"), agus caitheamh leis na sceimhlitheoirí mar a bheadh gnáthchoirpigh iontu. ==== An Grúpa Speisialta Patróil agus Drong Ghleann Anna ==== {{Main|Drong Ghleann Anna}} Líomhnaítear go raibh baill de chuid an RUC, den UDR agus d'Arm na Breataine páirteach i sraith d'fheallmharuithe seicteacha i ndeisceart Chontae Ard Mhacha agus i gContae Thír Eoghain sna 1970idí, i bpáirt le paraimíleataigh Dhílseacha – "Drong Ghleann Anna" mar a tugadh uirthi ina dhiaidh sin. Cuireadh an milleán ar an drong seo as [[Sléacht Mhuileann Ching|Sléacht Mhuileann Ching]] an 5 Eanáir 1976, nuair a maraíodh deichniúr oibrithe Protastúnacha mar dhíoltas ar mharú seisear sibhialtach Caitliceach an lá roimhe sin. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (66).JPG|mion|"Racism seriously affects our vision of people" (Racism Awareness Group, 1996)]] ==== An Claonpháirteachas sna hOchtóidí agus sna Nóchaidí ==== Tá sé dearbhaithe gur thug daoine agus dreamanna áirithe taobh istigh den Arm agus den Chonstáblacht Ríoga eolas do na Dílseoirí ó am go ham ó dheireadh na n-ochtóidí anuas, rud a chuir ar chumas na sceimhlitheoirí Protastúnacha targaidí a dhéanamh de na gníomhaithe Poblachtánacha. Sa bhliain 1992, nocht Brian Nelson, gníomhaire rúnda Briotanach taobh istigh de Chumann Cosanta Uladh, go raibh sé tar éis dúnmharuithe a dhéanamh agus airm a smuigleáil isteach le cabhrú leis an Arm. Bhí faicsin san Arm agus sa Chonstáblacht sásta comhoibriú le Nelson agus le Cumann Cosanta Uladh trí aonad faisnéise de chuid an Airm dá dtugtaí Aonad Taighde na bhFórsaí (''The Force Research Unit''). Ó dheireadh na nóchaidí anuas, fuair iriseoirí áirithe, Peter Taylor ina measc, dearbhú ó na Dílseoirí go raibh foinsí sna fórsaí slándála ag seachadadh comhad agus tuarascálacha faisnéise chucu faoi thargaidí Poblachtánacha. I dtuarascáil a scaoileadh saor an 22 Eanáir 2007, dúirt an tOmbudsman Póilíneachta, Nuala O'Loan, go raibh brathadóirí taobh istigh d'Fhórsa Óglaigh Uladh tar éis coireanna tromchúiseacha a dhéanamh, dúnmharuithe san áireamh, agus go raibh a fhios ag a lucht teagmhála sna fórsaí slándála go raibh siad sáite iontu. De réir na tuarascála, bhí oifigigh áirithe den Bhrainse Speisialta ag cumadh ráitis bhréagacha agus ag cur bac le cuardach fianaise. Dúirt Jimmy Spratt, comhairleoir de chuid na nAontachtóirí Daonlathacha agus iarchathaoirleach Chomhaontas na bPóilíní, nach gcuirfí an dlí ar aon iarphóilín dá mbeadh fírinne sa tuarascáil. D'áitigh an Státrúnaí, Peter Hain, ar an taobh eile, go raibh sé "géarbharúlach go gcuirfí an dlí ar dhuine amháin ar a laghad" mar thoradh ar an bhfiosrúchán, agus gur "rud tromchúiseach ann féin" é gur chuir iarphóilíní bac leis na fiosruithe. ==== Na Líomhaintí faoi Bheartas Marúcháin ==== Tugann na Poblachtánaigh le fios go raibh sé de pholasaí ag na fórsaí slándála daoine a raibh amhras orthu a bheith ina mbaill den IRA a mharú seachas iad a ghabháil. Diúltaíonn na fórsaí slándála don líomhain seo, á rá nár maraíodh aon duine ar an dóigh seo nach paraimíleatach tromarmáilte a bhí ann – cosúil leis an ochtar fear a maraíodh i [[Loch gCál]] i 1987. Deich mí ina dhiaidh sin, áfach, mharaigh saighdiúirí de chuid na SAS triúr Sealadach i [[Giobráltar]] nach raibh armáilte in aon chor; bhain go leor tráchtairí de thátal as sin go raibh beartas den chineál seo i bhfeidhm. == Próiseas na Síochána, 1993–1998 == === Gníomhaíochtaí na bParaimíleatach roimh na Sosanna Cogaidh === [[Íomhá:Tower 42, City of London (8658657675).jpg|mion|Aibreán 1993: iarsmaí bhuama an IRA i dTower 42, Bishopsgate, i Londain]] Cé go raibh an tIRA ag leanúint den ghleic armtha, bhí [[Sinn Féin]], a raibh [[Gearóid Mac Ádhaimh]] ina cheannaire air ó 1983 i leith, ag iarraidh comhchainteanna a thosú le deireadh a chur leis na Trioblóidí. Chuaigh sé i dteagmháil oscailte le [[John Hume]], ceannaire an [[SDLP]], agus go rúnda le hoifigigh de chuid Rialtas na Breataine san am céanna. Bhí na Dílseoirí i mbun oibre den chineál céanna faoi choim, iad i dteagmháil le rialtais na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe trí eaglaisigh Phrotastúnacha, go háirithe an tUrramach Roy Magee agus an tArd-Easpag Anglacánach [[Robin Eames]]. I ndiaidh tréimhse fhada uisce faoi thalamh, d'fhógair na Dílseoirí agus na Poblachtánaigh araon sos comhraic i 1994. Bliain dheacair ab ea an bhliain roimh na sosanna cogaidh, 1993, agus ní raibh maolú ar bith ar na gníomhartha uafáis. Mharaigh Cumann Cosanta Uladh agus Fórsa Óglaigh Uladh níos mó sibhialtach an bhliain sin ná mar a mharaigh na Poblachtánaigh, rud nach raibh amhlaidh riamh roimhe. Scaoil an UDA ceathrar Caitliceach i gCarraig Cheasail i gContae Dhoire.{{Main|Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)}} Bhuamáil na Poblachtánaigh Bóthar na Seanchille i mí Dheireadh Fómhair 1993, ag marú naonúr sibhialtach agus fear buamaí féin.{{Main|Buamáil na Seanchille}} Mar dhíoltas air sin, d'ionsaigh an Cumann Cosanta teach tábhairne i nGlas Stiallach, ag marú ochtar.{{Main|Sléacht Rising Sun}} An 16 Meitheamh 1994, go gairid roimh na sosanna cogaidh, lámhach Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (INLA) triúr ball d'Óglaigh Uladh i mBóthar na Seanchille. D'agair na Dílseoirí díoltas trí bhuaileadh isteach i dteach tábhairne i Loch an Oileáin i gContae an Dúin agus cith urchar a scaoileadh; maraíodh seisear sibhialtach.{{Main|Sléacht Loch an Oileáin}} Sna míonna deireanacha roimh an sos cogaidh, mharaigh an tIRA ceathrar sean-Dílseoirí. Deir teoiric amháin faoin mbabhta foréigin seo go raibh eagla ar na Dílseoirí go n-imreofaí feillbheart orthu; de réir míniúcháin eile, bhí na Poblachtánaigh ag sásamh seanfhaltanas sula gcromfaidís ar an bpróiseas polaitiúil. An 15 Nollaig 1993, eisíodh Dearbhú Shráid Downing, comhdhearbhú idir rialtais na Breataine agus na hÉireann; níor chuir sé deireadh leis an bhforéigean, ach chuidigh sé dúshraith a chur síos a dtógfaí socrú síochánta air.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Ginear%C3%A1lta/2020/Paca%20Acmhainni%CC%81%20Aonad%201%20Roinn%20B%20Rogha%202%20Dearbhu%CC%81%20Shra%CC%81id%20Downing%2C%201993.pdf|teideal=Dearbhú Shráid Downing|údar=CCEA|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Dearbhú Shráid Downing}} === An Chéad Sos Comhraic, 1994 === I mí Lúnasa 1994, d'fhógair na Sealadaigh sos comhraic. Sé seachtaine ina dhiaidh sin, tháinig grúpaí paraimíleata na nDílseoirí le chéile faoi bhrat Chomhcheannas Míleata na nDílseoirí lena sos cogaidh féin a fhógairt. Cé gur theip ar an dá shos cogaidh níos déanaí, sa bhliain 1996, chuir siad deireadh leis an bhforéigean mórscála sa Tuaisceart. An 9 Nollaig 1994, tharla cainteanna foirmiúla idir Rialtas na Breataine agus Sinn Féin don chéad uair, i gCnoc an Anfa i mBéal Feirste. Foilsíodh An Creat-Cháipéis, Tuaisceart Éireann (''Framework Documents'') an 22 Feabhra 1995. Níor mhair an sos cogaidh ach dhá bhliain go leith sular chuir an tIRA deireadh leis an 9 Feabhra 1996, le buamáil Docklands i Londain.{{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} Bhí Sinn Féin den tuairim gur theip ar an sos cogaidh toisc nach n-osclódh Rialtas na Ríochta Aontaithe (faoi cheannas [[John Major]] agus na gCoimeádach) na comhchainteanna síochána do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm. === An Dara Sos Comhraic, 1997 === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997, agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] ina Thaoiseach ar Éirinn, d'aontaigh an bheirt tabhairt faoin bpróiseas síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i mí Iúil 1997, agus thosaigh na comhchainteanna a d'ullmhódh Comhaontú Aoine an Chéasta. == Comhaontú Aoine an Chéasta, 1998 == {{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}{{Main|Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998}} I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú, faoi chathaoirleacht an tSeanadóra Mheiriceánaigh [[George J. Mitchell]]. B'as na cainteanna sin a d'eascair Comhaontú Aoine an Chéasta (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' mar a thugann Aontachtóirí air go minic) an 10 Aibreán 1998. Chuir muintir na Poblachta agus Thuaisceart Éireann a dtacaíocht in iúl i ndá reifreann ar leith an 22 Bealtaine 1998: vótáil 71.12% i bhfabhar an Chomhaontaithe ó thuaidh, agus breis is 94% ó dheas. Sa Chomhaontú, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, bunaithe ar phrionsabal na cumhachtroinnte. Bunaíodh [[Tionól Thuaisceart Éireann]] agus Feidhmeannas Comhchumhachta i 1999, agus an ceithre pháirtí ba mhó rannpháirteach ann, Sinn Féin ina measc. Bunaíodh dhá chomhlacht thuaidh/theas freisin – an Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas, ina bpléann airí ó Éirinn agus ón Tuaisceart nithe a bhaineann leis an oileán ar fad, agus roinnt Comhlachtaí Forfheidhmithe Uile-Oileáin – chomh maith le Comhairle na Breataine-na hÉireann agus Comhdháil Idir-Rialtasach na Breataine-na hÉireann a thugann ionadaithe ó na rialtais éagsúla ar oileáin na Breataine agus na hÉireann le chéile. Ghabh an dá rialtas orthu féin luathscaoileadh a dhéanamh ar phríosúnaigh a bhí bainteach leis na Trioblóidí, ar chuntar go bhfanfadh na grúpaí lenar bhain siad sa sos cogaidh. Leasú tábhachtach eile ab ea bunú na seirbhíse nua póilíneachta, [[Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann]] (SPTÉ), mar chomharba ar an RUC; cuireadh de dhualgas ar an tseirbhís nua cuóta íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú. [[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|mion|"For God and Ulster", Béal Feirste]] Sa bhliain chéanna, bronnadh Duais Nobel na Síochána ar [[David Trimble]] agus ar [[John Hume]] mar aitheantas ar a gcuid oibre ar son an Chomhaontaithe. == Buamáil na hÓmaí, 1998 == {{Main|Buamáil na hÓmaí}} Cé gur síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta i mí Aibreáin agus gur ceadaíodh é sna reifrinn i mí na Bealtaine, tháinig an t-ionsaí ba mharfaí de chuid na dTrioblóidí ar fad tar éis an dá imeacht sin. Ar an 15 Lúnasa 1998, phléasc carrbhuama a chuir an [[Fíor-IRA]] – grúpa poblachtach easaontach a scoilt ón IRA Sealadach ag cur i gcoinne an Chomhaontaithe – i lár na hÓmaí, Contae Thír Eoghain. Maraíodh naonúr fichead duine, beirt chúpla gan bhreith san áireamh, agus gortaíodh breis is dhá chéad duine eile; ba é seo an t-ionsaí aonair ba mharfaí i stair na dTrioblóidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/omagh/events.htm|teideal=CAIN: Events: The Omagh Bomb - Main Events, 15 August 1998|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Omagh-bombing|teideal=Omagh bombing|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Cuireadh rabhadh teileafóin amach roimh an bpléascadh, ach gan fhios dóibh féin, threoraigh na péas an pobal i dtreo an bhuama seachas uaidh. D'fhógair an Fíor-IRA sos cogaidh mí ina dhiaidh sin, ach lean sé ag feidhmiú go dtí seo mar an mionghrúpa poblachtach easaontach is mó gníomhaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Irish-Republican-Army|teideal=Real Irish Republican Army|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Níor ciontaíodh aon duine i gcúirt choiriúil as an mbuamáil riamh, cé gur chinn cás sibhialta i 2009 go raibh ceathrar fear freagrach as, agus ar orduíodh dóibh breis is £1.5 milliún a íoc mar dhamáistí do ghaolta na n-íospartach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-26976719|teideal=Omagh bomb: Seamus Daly charged with 29 murders|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Bunaíodh fiosrúchán reachtúil neamhspleách faoi indéantacht na buamála a chosc i 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.uk/government/speeches/omagh-bombing-inquiry-statement-to-parliament-by-secretary-of-state-chris-heaton-harris|teideal=Omagh Bombing Inquiry: Statement to Parliament|work=GOV.UK|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Ón 21ú hAois i Leith == === Díchoimisiúnú, 2001–2005 === Ar an 23 Deireadh Fómhair 2001, chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú a chuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001, tar éis ionsaithe [[9/11]], nuair nach raibh an dara rogha acu go polaitiúil. Cuireadh moill fhada, áfach, ar dhíchoimisiúnú iomlán na n-arm – ba chnámh spairne mór é sa phróiseas polaitiúil ar feadh na mblianta – go dtí gur críochnaíodh an gníomh go hiomlán sa deireadh i 2005, mar a dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu|work=An Roinn Gnóthaí Eachtracha|language=ga|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh === Ceann de dhrochoidhreachtaí is doimhne na dTrioblóidí is ea "na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh", téarma a úsáidtear ar na daoine – seachtar déag ar fad – ar creideadh gur fuadaíodh, gur dúnmharaíodh agus gur adhlacadh iad faoi choim ag paraimíleataigh Phoblachtánacha, IRA Sealadach den chuid is mó, idir na 1970idí agus na 1980idí. Bhunaigh rialtais na Breataine agus na hÉireann an Coimisiún Neamhspleách um Aimsiú Taisí Íospartach an 27 Aibreán 1999 leis na coirp a aimsiú ar bhonn faoi rún, gan an fhaisnéis a fháil a úsáid mar fhianaise coiriúil. Ceann de na cásanna is mó cáil is ea Jean McConville, máthair deichniúr clainne a fuadaíodh óna teach i mBéal Feirste i 1972, agus nár aimsíodh a corp go dtí 2003, ar thrá i gContae Lú. Faoi 2026, bhí taisí thrí dhuine dhéag den seachtar déag aimsithe; tá ceathrar fós ar iarraidh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.iclvr.ie/|teideal=Home - ICLVR|work=Independent Commission for the Location of Victims' Remains|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Polaitíocht ó 1998 i Leith === Cé gur éirigh na sceimhlitheoirí as an bhforéigean mórscála, a bheag nó a mhór, is iad na páirtithe is mó a bhfuil "aontachtas daingean" nó "poblachtánachas daingean" ag baint leo is mó a d'éirigh leo sna toghcháin ó síníodh an Comhaontú i leith. Sa bhliain 2007, d'aontaigh [[Ian Paisley]] agus Gearóid Mac Ádhaimh rialtas comhchumhachta a chur ar bun,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/paisley-and-adams-agree-power-sharing-deal-1.804911|teideal=Paisley and Adams agree power sharing deal|dáta=Bealtaine 2007|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus is é Sinn Féin an páirtí is mó ar an taobh Náisiúnaíoch inniu, agus an Páirtí Aontachtach Daonlathach (DUP) níos láidre ná an Páirtí Aontachtach Uladh (UUP) ar an taobh Aontachtach. Níor bhain blianta na síochána mórán den tseicteachas, agus tá críochdheighilt na gceantar idir Protastúnaigh agus Caitlicigh fós ann i go leor áiteanna. * [[Comhaontú Chill Rìmhinn]], 2006 * [[Comhaontú Hillsborough, 2010]] === Ceist na Mórshiúlta === [[Íomhá:Woo Hoo parade Belfast 12 July.jpg|mion|Mórshiúl "Woo Hoo" i mBéal Feirste, 2007]] Is minic a bhíonn scliúchais ann, agus an caidreamh trasphobail ag dul ó mhaith, nuair a thagann na hOráistigh amach dá gcuid mórshiúlta. Bíonn na Dílseoirí ag ceiliúradh chuimhne [[Cath na Bóinne]] agus bhua Uilliam Oráiste ar na Caitlicigh sa bhliain 1690 leis na mórshiúlta seo, bua a chuir bun le Cinsealacht na nGall in Éirinn agus a d'fhág na Gaeil faoi leatrom go ceann i bhfad. Ní bhíonn na Caitlicigh sásta ceiliúradh den chineál seo a fheiceáil ina gceantair féin, agus is minic a bhíonn trioblóid ann nuair a thagann na hOráistigh róghar do na háiteanna ina bhfuil formhór Caitliceach. Bhí an bruíonachas go dona timpeall Bhóthar Gharbhachaidh i bPort an Dúnáin, áit a dtéadh mórshiúl na nOráisteach ó Eaglais Dhroim Crí trasna eastáit tithíochta ina bhfuil cónaí ar chuid mhór Caitliceach. Inniu, tá cosc buan ar an mórshiúl sin, ó bhíodh scliúchais ann i 1995, 1996 agus 1997 a mhair na seachtainí fada i ndiaidh lá an mhórshiúil féin. Fuair go leor daoine bás de dheasca an fhoréigin sheicteach seo. Mar shampla, mharaigh Fórsa Óglaigh Uladh tiománaí tacsaí Caitliceach, agus caitheadh peitrealbhuama i dteach i mBaile Monaidh ina raibh cónaí ar lánúin mheasctha agus ceathrar mac; maraíodh triúr acu sin. I mBéal Feirste, bhí Bóthar Ormeau agus Bóthar Chromghlinne ina gcnámha spairne ar chúiseanna cosúla. == Tráma agus Oidhreacht == Rinne taithí ar fhoréigean dochar do sciar mór den phobal, idir eachtraí a bhain leis na Trioblóidí féin agus imeachtaí anróiteacha sna blianta ó Chomhaontú Aoine an Chéasta i leith.<ref>I mí Feabhra 2025, foilsíodh tuairisc dar teideal '[https://www.endingtheharm.com/wp-content/uploads/2025/02/Impact-of-Adverse-Childhood-Experiences-report-060225-1.pdf The Prevalence and Impact of Adverse Childhood Experience in Northern Ireland]', Executive Programme on Paramilitarism and Organised Crime, de chuid Ollscoil na Ríona.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/o-ghluin-go-gluin-an-dochar-o-luath-thaithi-thramach-sa-tuaisceart/|teideal=Ó ghlúin go glúin – an dochar ó luath-thaithí thrámach sa Tuaisceart|dáta=2025-02-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Deir na fulangaithe i gcónaí go gcaithfear reachtaíocht chuí a thabhairt isteach – agus, thar aon ní eile, í a chur i bhfeidhm – lena chruthú go bhfuiltear dáiríre faoi dhul i ngleic le lorg na coimhlinte. D'fhoilsigh an dá Rialtas (na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe) creatcháipéis maidir le hoidhreacht na dTrioblóidí an 19 Meán Fómhair 2025.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Oidhreacht na dTrioblóidí le plé ag an gComhaireacht|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0930/1536006-oidhreacht-na-dtriobloidi-le-ple-ag-an-gcomhaireacht/|date=2025-09-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Coimisiún Oidhreachta}} == Na Taismigh, 1969–2001: Achoimre == Bunaithe ar Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse is mó a n-úsáidtear le staitisticí na dTrioblóidí a mheas, cé nach gcumhdaíonn sé ach an tréimhse suas go dtí deireadh 2001.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Fhreagracht === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |An Fhreagracht as na Maruithe [http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="left" |An Dream a bhí Ciontach !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Dreamanna Paraimíleata na bPoblachtánach || align="right" | 2055 |- | Dreamanna Paraimíleata na nDílseoirí || align="right" | 1020 |- | Na Fórsaí Slándála || align="right" | 368 |- | Daoine Anaithnide || align="right" | 80 |- |} === Na Cineálacha Daoine a Maraíodh === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |Na Básanna de réir Stádas an Duine a Maraíodh [http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514142516/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html |date=2011-05-14 }} |- !colspan="1" align="left" |Stádas !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Sibhialtach || align="right" | 1855 |- | Baill de chuid na bhFórsaí Slándála agus na bhFórsaí Cúltaca || align="right" | 1123 |- !colspan="2" align="center" |agus iad: |- | — ina saighdiúirí Briotanacha || align="right" | 499 |- | — ina mbaill den [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] || align="right" | 301 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Chosanta Uladh]]|| align="right" | 197 |- | — ina mbaill de [[Seirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann|Sheirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann]]|| align="right" | 24 |- | — ina n[[An Garda Síochána|Gardaí]] || align="right" | 9 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Ríoga na hÉireann]]|| align="right" | 7 |- | — ina mbaill de thrúpaí cúltaca Arm na Breataine ("Territorial Army") || align="right" | 7 |- | — ina bpóilíní Sasanacha || align="right" | 6 |- | — ina mbaill den [[An tAerfhórsa Ríoga|Aerfhórsa Ríoga]]|| align="right" | 4 |- | — ina mbaill den [[An Cabhlach Ríoga|Chabhlach Ríoga]]|| align="right" | 3 |- | — ina saighdiúirí Éireannacha || align="right" | 1 |- | Paraimíleataigh Phoblachtánacha || align="right" | 394 |- | Paraimíleataigh Dhílseacha || align="right" | 151 |- |} <br clear=all> === An Áit === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="left" |Scaipeachán na mBásanna i dTrioblóidí an Tuaiscirt de réir na hÁite[http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="center" |Áit !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | [[Contae Aontroma]] || align="right" | 207 |- | [[Contae Ard Mhacha]] || align="right" | 276 |- | [[Oirthear Bhéal Feirste]]|| align="right" | 128 |- | [[Tuaisceart Bhéal Feirste]]|| align="right" | 576 |- | [[Contae Thír Eoghain]] || align="right" | 339 |- | [[Iarthar Bhéal Feirste]]|| align="right" | 623 |- | [[Contae an Dúin]] || align="right" | 243 |- | [[Contae Fhear Manach]] || align="right" | 112 |- | [[Doire|Cathair Dhoire]] || align="right" | 227 |- | [[Contae Dhoire]] || align="right" | 123 |- | [[Poblacht na hÉireann]] || align="right" | 113 |- | [[Sasana]] || align="right" | 125 |- | Ilchríoch na hEorpa || align="right" | 18 |} === Liosta Cróineolaíoch === Na básanna a raibh baint acu le trioblóidí an Tuaiscirt (1969–2001), an dá bhliain sin san áireamh; áirítear anseo básanna nach rabhthas cinnte fúthu an raibh baint acu leis na Trioblóidí. {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="1" align="center" |Bliain !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | 2001 || align="right" | 16 |- | 2000 || align="right" | 19 |- | 1999 || align="right" | 8 |- | 1998 || align="right" | 55 |- | 1997 || align="right" | 21 |- | 1996 || align="right" | 18 |- | 1995 || align="right" | 9 |- | 1994 || align="right" | 64 |- | 1993 || align="right" | 88 |- | 1992 || align="right" | 89 |- | 1991 || align="right" | 96 |- | 1990 || align="right" | 81 |- | 1989 || align="right" | 75 |- | 1988 || align="right" | 104 |- | 1987 || align="right" | 98 |- | 1986 || align="right" | 61 |- | 1985 || align="right" | 57 |- | 1984 || align="right" | 69 |- | 1983 || align="right" | 85 |- | 1982 || align="right" | 110 |- | 1981 || align="right" | 113 |- | 1980 || align="right" | 80 |- | 1979 || align="right" | 121 |- | 1978 || align="right" | 81 |- | 1977 || align="right" | 111 |- | 1976 || align="right" | 295 |- | 1975 || align="right" | 260 |- | 1974 || align="right" | 294 |- | 1973 || align="right" | 253 |- | 1972 || align="right" | 479 |- | 1971 || align="right" | 171 |- | 1970 || align="right" | 28 |- | 1969 || align="right" | 16 |} === Staitisticí Eile === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" |Coireanna eile a raibh baint acu leis na Trioblóidí (meastachán).<ref>{{cite web |url=http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 |teideal=CAIN: Northern Ireland Society - Security and Defence |foilsitheoir=Cain.ulster.ac.uk |archivedate=2014-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907032750/http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 }}</ref> |- !colspan="1" align="center" | Cineál !colspan="1" align="right" | Líon |- | Gortú || align="right" | 47,541 |- | Lámhach || align="right" | 36,923 |- | Robáil armtha || align="right" | 22,539 |- | Daoine ar cuireadh an dlí orthu as coireanna paraimíleata || align="right" | 19,605 |- | Buamáil nó iarracht buamála || align="right" | 16,209 |- | Coirloscadh || align="right" | 2,225 |} == Croineolaíocht == * 1960idí: [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann]] agus [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] * 1969: [[Saor Dhoire]] agus [[Cath Thaobh an Bhogaigh]] * 1971: [[Oibríocht Demetrius]] agus tús an imtheorannaithe gan triail * 1972: [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] (30 Eanáir) agus [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]] (21 Iúil) * 1972: [[Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann)|An Riail Dhíreach]] a thabhairt isteach * 1973–74: [[Comhaontú Sunningdale]] agus titim an Fheidhmeannais Chomhroinnte Cumhachta * 1976: deireadh an stádais speisialta catagóire; [[Sléacht Mhuileann Ching]] * 1977: [[Feallmharú Airey Neave]] * 1980–81: [[Stailc ocrais 1981|Na Stailceanna Ocrais]] * 1984: [[Buamáil Brighton (1984)|Buamáil Brighton]] * 1985: [[Comhaontú Angla-Éireannach]] * 1987: sléacht Lá an Chuimhneacháin, Inis Ceithleann * 1993: [[Dearbhú Shráid Downing|Forógra Shráid Downing]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Downing Street Declaration|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Downing_Street_Declaration&oldid=945802693|journal=Wikipedia|date=2020-03-16|language=en}}</ref> * 1994: an chéad sos comhraic (na Sealadaigh, Lúnasa; na Dílseoirí, Deireadh Fómhair) * 1996: buamáil Docklands – deireadh leis an gcéad sos comhraic * 1997: an dara sos comhraic * 1998: [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (10 Aibreán); [[Buamáil na hÓmaí]] (15 Lúnasa); [[Tionól Thuaisceart Éireann]] * 2001: tús an díchoimisiúnaithe (23 Deireadh Fómhair) * 2005: díchoimisiúnú iomlán an IRA Shealadaigh dearbhaithe * 2006: [[Comhaontú Chill Rìmhinn]] * 2010: Tuarascáil Saville, agus leithscéal David Cameron as Domhnach na Fola * [[:Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí|Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] == Féach Freisin == * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[An Cheis Fhada]] * [[Oibríocht Demetrius]] * [[Domhnach na Fola (1972)]] * [[Stailc ocrais 1981]] * [[Sléacht Mhuileann Ching]] * [[Buamáil na hÓmaí]] * [[Stair Thuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Trioblóidí}} [[Catagóir:Na Trioblóidí| ]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] q96hfz10bwzlm1a2jwtxjnqq0m3fdpu 1324855 1324854 2026-08-14T09:24:13Z TGcoa 21229 /* Fréamhacha Stairiúla */ 1324855 wikitext text/x-wiki {{Glanadh-mar|claonadh, foclóir agus Gaeilge aisteach}} {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I gcaint na ngnáthdhaoine, is ionann na '''Trioblóidí''' agus tréimhse na corraíola, an fhoréigin agus na coimhlinte idirphobail a thosaigh i dTuaisceart Éireann sna seascaidí déanacha, agus ar tháinig deireadh léi, a bheag nó a mhór, le síniú [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Bhéal Feirste]], nó Comhaontú Aoine an Chéasta, an 10 Aibreán 1998.<ref name="aughey7">{{cite book|last=Aughey|first=Arthur|title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement|url=https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh|publisher=Routledge|location=London New York|year=2005|isbn=978-0-415-32788-6|oclc=55962335|page=[https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh/page/7 7]}}</ref><ref name="Ireland 1999, page 221">{{cite book|last1=Holland|first1=Jack|title=Hope Against History: The Course of Terrorist trouble in Northern Ireland|date=August 1999|publisher=[[Henry Holt and Company]]|isbn=978-0-8050-6087-4|page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]|url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221}}</ref><ref>{{cite book|last1=Gillespie|first1=Gordon|title=Historical Dictionary of the Northern Ireland Conflict|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000gill|date=November 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5583-0|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000gill/page/250 250]}}</ref><ref name="elliot">{{cite book|last1=Elliott|first1=Marianne|title=The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University|url=https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse|date=2007|publisher=[[Liverpool University Press]]|isbn=978-1-84631-065-2|pages=[https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse/page/2 2], 188|edition=2}}</ref> Tugtar go leor sainmhínithe ar na Trioblóidí thar na blianta; cuirtear síos orthu uaireanta mar "cogadh neamhrialta"<ref>{{cite book |title=Northern Ireland: The Troubles: From The Provos to The Det |last=Lesley-Dixon |first=Kenneth |publisher=[[Pen and Sword Books]] |year=2018 |pages=13}}</ref> nó "coimhlint d'íseal-déine",<ref>{{cite news |last1=Taylor |first1=Peter |title=Who Won The War? Revisiting NI on 20th anniversary of ceasefires |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-29369805 |work=BBC News |date=26 September 2014}}</ref> agus fiú mar '[[cogadh cathartha]]'. Cé gur tharla na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann den chuid is mó, ag amanna áirithe scaipeadh an foréigean isteach i gcodanna den [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht]], de [[Sasana]] agus de mhórthír na hEorpa freisin. [[Íomhá:Dáileadh_na_bProtastúnach_1861-1991.gif|thumb|Dáileadh na bProtastúnach in [[Éire|Éirinn]], 1861–1991]] == Cúlra agus Cúiseanna an Choimhlinte == === Líon na mBásanna === Maraíodh os cionn 3,500 duine agus gortaíodh os cionn 47,500 duine idir [[13 Iúil]] [[1969]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1047-growing-tension/320375-dungiven-disturbances/|teideal=Dungiven Disturbances / Death of Frances McCloskey in Dungiven|údar=RTÉ|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus deireadh na dTrioblóidí sa bhliain 1998, de réir Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse staitistiúil is mó a n-úsáidtear.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Má áirítear na blianta ó 1966 go dtí 2006 – tréimhse níos leithne a chuimsíonn roinnt básanna roimh agus i ndiaidh na dtrí bliana déag sin – téann an t-iomlán os cionn 3,700.<ref>{{Lua idirlín|url=https://everycasualty.org/conflict/the-troubles-northern-ireland/|teideal=The Troubles - Northern Ireland|work=Every Casualty Counts|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d'uireasa an Chomhaontaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> * Ba é an t[[An tIRA Sealadach|IRA Sealadach]] a mharaigh an líon ba mhó, 1,781 duine (48% den iomlán); bhí mionghrúpaí poblachtánacha eile freagrach freisin – an [[INLA]], an [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] agus grúpaí poblachtacha easaontacha – as suas le 400 eile a mharú idir iad. * Bhí paraimíleataigh dhílseacha freagrach as 1,115 duine a mharú. * Mharaigh [[Arm na Breataine]] 315 duine (an [[UDR]] agus an SAS san áireamh). * Mharaigh an [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] 50 duine. Tá cuid de na daoine a maraíodh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta i measc an líon sin, ina measc naonúr fichead a maraíodh i mBuamáil na hÓmaí i 1998. === Cúiseanna an Choimhlinte === B'í an chúis is bunúsaí leis an gcoimhlint ná stádas conspóideach Thuaisceart Éireann taobh istigh den [[Ríocht Aontaithe]], mar aon leis an dóigh a raibh, dar leis na Náisiúnaithe agus na Caitlicigh, na Protastúnaigh ag déanamh leithcheal ar na Caitlicigh sa stáitín – i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála go háirithe. B'iad na dreamanna armtha paraimíleata ba mhó a choinnigh an foréigean ag imeacht. Go háirithe, bhí [[An tIRA Sealadach|na Sealadaigh]] – is é sin, faicsean a scoilt ón [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] i 1969 – ag iarraidh deireadh a chur le cumhacht na Ríochta Aontaithe i d[[Tuaisceart Éireann]] agus [[Poblacht]] úr uile-Éireann a chur ar bun. Ba dóigh le cuid mhaith de na Protastúnaigh go raibh an lámh in uachtar ag an IRA, agus go raibh stádas "[[Briotanach]]" an Tuaiscirt ag meath de réir mar a bhí greim na n[[Aontachtóirí]] á scaoileadh. Mar fhreagra air sin, chrom siad ar fheachtas armtha dá gcuid féin. Tháinig dronga paraimíleata [[dílseoir|Dílseacha]] ar bun: [[Óglaigh Uladh|Fórsa Óglaigh Uladh]] (an [[UVF]]) agus [[Cumann Cosanta Uladh]] (an UDA) an dá cheann is tábhachtaí díobh. Thosaigh siad ag ionsaí agus ag marú Caitlicigh, fiú daoine nach raibh baint dá laghad acu le feachtas míleata na Sealadach. [[Íomhá:Protestant graffiti in Belfast, Northern Ireland, 1974.jpg|mion|Graifítí i m[[Béal Feirste]], 1974]] Ghlac fórsaí slándála an stáit – [[Arm na Breataine]] agus na péas (an [[Constáblacht Ríoga Uladh]]) – páirt san fhoréigean fosta. Dearcadh Rialtas na Breataine ná gur eadránaithe neodracha a bhí sna fórsaí slándála, iad ag iarraidh an dá phobal a chosaint óna chéile agus dlí agus síocháin na sochaí a choinneáil, chomh maith le féinrialtas daonlathach mhuintir an Tuaiscirt a chosaint. Is é meas na [[Poblachtánaigh Éireannacha|bPoblachtánach Éireannach]], áfach, gur páirtí sa choimhlint a bhí sna fórsaí slándála, agus go raibh [[Claonpháirteachas]] á chleachtadh acu ar mhaithe leis na Dílseoirí. Dhearbhaigh an fiosrúchán ''Ballast'' a rinne Ombudsman Póilíneachta Thuaisceart Éireann go raibh eilimintí áirithe sna fórsaí slándála, cuid de na péas ar a laghad, ag cuidiú leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha faoi choim, agus go raibh baint acu le roinnt dúnmharuithe. Áitíonn na hAontachtóirí, áfach, nach raibh sa chlaonpháirteachas ach corrchás, agus tugann siad le fios go raibh [[Poblacht na hÉireann]] ag tacú leis an IRA ar bhealach dá cuid féin. [[Íomhá:Troubles deaths by perpetrator.png|mion|Básanna de réir na coda a bhí freagrach astu, 1969–2001. Foinse: Innéacs Sutton, CAIN.]] Níorbh é an foréigean an t-aon fhadhb amháin: bhí na páirtithe polaitiúla sa Tuaisceart ag teacht salach ar a chéile go seasta freisin, rud a d'fhág nach raibh siad ábalta comhoibriú go héifeachtach. Bhí formhór na bpolaiteoirí ag cáineadh na sceimhlitheoirí agus ag éileamh síochána, ach san am céanna, bhí siad in achrann faoi stádas an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe agus faoin gcineál rialtais ab fhóirsteanaí dó. Tháinig an tsíocháin ghuagach ar bun de réir a chéile nuair a thosaigh próiseas na hidiréachtála agus na gcomhchainteanna ag dul chun cinn: d'éirigh formhór na bparaimíleatach as an ngleic armtha agus dhíchoimisiúnaigh siad a gcuid arm tine. Rinneadh athchóiriú ar an bhfórsa póilíneachta, agus tharraing Arm na Breataine siar as na sráideanna agus as na críocha teorann ba chonspóidí, ar nós [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha Theas]] agus [[Contae Fhear Manach|Fhear Manach]]. Chuir Comhaontú Aoine an Chéasta séala leis an bhforbairt seo. Thug an Comhaontú aitheantas do sheanphrionsabal rialtas na Breataine ar cheist an Tuaiscirt: go bhfanfadh an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe go dtí go gcinnfeadh móramh a mhuintire a mhalairt. Ar an taobh eile, d'admhaigh Rialtas na Breataine go raibh "toise uile-Éireannach" ag baint le cúrsaí an Tuaiscirt, is é sin, gur chuid de shainleas nádúrtha Phoblacht na hÉireann síocháin an Tuaiscirt, agus gurbh iad muintir [[Éire|oileán na hÉireann]], sa dá dhlínse, thar aon dream eile, a d'fhuasclódh ceist na críochdheighilte amach anseo más é sin toil an mhóraimh ar an dá thaobh é. B'é an chuid sin den chomhréiteach ba mhó a chinntigh tacaíocht na Náisiúnaithe don Chomhaontú. Chuir an Comhaontú féinrialtas roinnte i gceannas ar an Tuaisceart freisin, ionadaithe an dá phobal páirteach ann agus an chumhacht roinnte go cothrom eatarthu; ón 14 Deireadh Fómhair 2002 go dtí an 8 Bealtaine 2007, áfach, bhí an rialtas sin ar fionraí agus an stáitín á rialú ó [[Londain]] arís. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (03).JPG|mion|Postaer de chuid an UUP, 1974]] Cé nach raibh ach codán beag de dhaonra an Tuaiscirt sáite sa sceimhlitheoireacht go pearsanta, agus cé nár thacaigh na sluaite móra léi ach ar éigean, ní raibh éalú ó scáil na dTrioblóidí ar shaol aon duine sa stáitín, lá i ndiaidh lae. Ó am go chéile, leathnaigh an foréigean thar teorainn amach go [[Sasana]] agus go dtí an Phoblacht. Níos mó ná uair amháin idir 1969 agus 1998, bhí an chuma ar an scéal go bpléascfadh fíorchogadh cathartha amach – go háirithe i 1972 i ndiaidh Dhomhnach na Fola, nó le linn na mórstailceanna ocrais i dtús na n-ochtóidí, nuair a bhí an fuath idir an dá phobal ag dul i ndéine. D'fhág na Trioblóidí a lorg ar mheon mhuintir an Tuaiscirt, rud atá le haithint fós féin i gcúrsaí polaitiúla agus sóisialta, sa chaidreamh trasphobail, agus i ndearcadh na sochaí i gcoitinne. == Fréamhacha Stairiúla == An Phlandáil agus na Péindlíthe (17ú-18ú haois) Ó Acht an Aontais go dtí Deighilt na hÉireann (19ú-20ú haois) {{Príomhalt|Stair Uladh}} Chuir [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Cogadh na Saoirse]] agus an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Cogadh Cathartha]] lena dhiongbháil sin. Idir 1920 agus 1922, tharla foréigean seicteach fíochmhar i gCúige Uladh, go háirithe i mBéal Feirste, agus na céadta duine á marú ar chúiseanna náisiúnta agus seicteacha araon. {{Príomhalt|Na Trioblóidí i gCúige Uladh, 1920-1922}} Roinneadh oileán na hÉireann faoi [[Acht Rialtas na hÉireann 1920|Acht Rialtas na hÉireann]] i 1920: bunaíodh Tuaisceart Éireann ó shé de naoi gcontae Chúige Uladh – na contaetha ina raibh móramh Protastúnach le baint amach dá bhféadfaí é – agus fágadh an chuid eile den oileán mar an Saorstát nua, a tháinig chun bheith ina Phoblacht ina dhiaidh sin. {{Príomhalt|Críochdheighilt na hÉireann}} Ar feadh leathchéad bliain ina dhiaidh sin, bhí Tuaisceart Éireann á rialú ag a pharlaimint féin ag [[Stormont]], agus móramh Aontachtach cinnte aici i gcónaí de bharr an dáilcheantair a bheith deartha ina fhabhar; is le linn na tréimhse sin a socraíodh na patrúin leithcheala i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála a spreagfadh gluaiseacht na gceart sibhialta sna 1960idí.{{Príomhalt|Stair Thuaisceart Éireann}} == Tús na dTrioblóidí, 1968–1970 == {{Main|Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann}}{{Main|Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann}} Glactar leis go coitianta gurbh í an bhliain [[1968]] a thug tús na dTrioblóidí, nuair a spreag mórshiúlta [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann|Chumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] (NICRA)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Cumann%20Cearta%20Sibhialta%20Thuaisceart%20%C3%89ireann/ga/|teideal="Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann"|work=téarma.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> míshuaimhneas forleathan poiblí. I dtosach báire, bhí [[Terence O'Neill]], Príomh-Aire an Tuaiscirt, fabhrach d'fheachtas na gceart sibhialta agus é féin ag iarraidh leasuithe nua-aoiseacha sóisialta a chur i gcrích a rachadh chun sochair do na Caitlicigh. Chuir dearg-Dhílseoirí ar nós [[William Craig]] ina choinne go tréan dá bharr sin. Bhí formhór na nAontachtóirí drochamhrasach faoi Chumann na gCeart Sibhialta, á áiteamh nach raibh ann ach eagraíocht bolscaireachta de chuid an IRA, agus bhí cuid acu den bharúil nár chóir cothrom na Féinne a ghéilleadh do na Caitlicigh in aon chor, ó ba thír Phrotastúnach a bhí sa Tuaisceart ó cheart, dar leo. Phléasc trioblóid amach le linn na mórshiúlta nuair a d'ionsaigh baiclí Protastúnacha lucht na máirseála le smachtíní; cháin na Caitlicigh an Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) as gan aon rud a dhéanamh leis na hionsaithe seo a stopadh. Ba é an síolteagasc a bhí idir lámha ag ceannairí áirithe den phobal Phrotastúnach ba chúis le cuid mhaith den fhoréigean seo, dar le go leor tráchtairí – iad ag áitiú ar an gcosmhuintir go raibh an IRA ag beartú feachtas nua cogaíochta, agus é sin ag am nach raibh san IRA féin ach dornán beag ball, ar bheagán arm agus ar bheagán tacaíochta, agus é ag tabhairt droim láimhe leis an ngleic armtha ar chúiseanna praiticiúla. B'iad Óglaigh Uladh (an UVF) a stáitsigh an chéad fheachtas buamála i 1969, agus é dírithe ar stáisiúin chumhachta agus ar an gcuid eile den bhonneagar, leis an drochamhras coitianta a tharraingt anuas ar an IRA. Bhí an choimhlint idirphobail ag dul chun donais ó thús na bliana 1969 ar aghaidh, ach chuaigh sí ó smacht ar fad nuair a d'ionsaigh Dílseoirí mórshiúl de chuid Chumann na gCeart Sibhialta i mBun Tolaid i g[[Contae Dhoire]]. Lochtaíodh an RUC as gan lucht na máirseála a chosaint, agus ina dhiaidh sin, chrom na Caitlicigh i nDoire agus i mBéal Feirste ar bharacáidí a thógáil. {{Main|Saor Dhoire}} Idir an 12 agus an [[14 Lúnasa]] [[1969]], throid péas Dhoire agus na náisiúnaithe áitiúla in adharca a chéile ar feadh trí lá i "[[Cath Thaobh an Bhogaigh]]". {{Main|Cath Thaobh an Bhogaigh}} I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchais, cuireadh saighdiúirí Briotanacha isteach i nDoire ag 5in an 14 Lúnasa chun riail agus reacht a chaomhnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1048-august-1969/320426-british-troops-in-bogside-derry/|teideal=British Troops in Bogside, Derry|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Lúnasa, mar chuid den 'Fhorógra Shráid Downing', gheall Rialtas na Breataine athleasuithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z3jmxnb/revision/4|teideal=The Downing Street Declaration (August 1969)|language=en-GB|work=BBC Bitesize|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (55).JPG|mion|"Ulster '71" (Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann, 1971)]] Is minic a deir Aontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí, á áitiú gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl agus gur sciob na dreamanna paraimíleata an deis a hosclaíodh dá bharr. Is é tuairim na Náisiúnaithe, áfach, nach raibh i bhfeachtas na gceart sibhialta ach freagra ar leithcheal a bhí ag rialtas seicteach an Tuaiscirt á tharraingt anuas air féin. == 1970–1972: Imtheorannú agus Domhnach na Fola == Sna blianta 1970–1972, chuaigh an foréigean polaitiúil ó smacht ar fad i dTuaisceart Éireann, agus shroich sé a bhuaicphointe i 1972, nuair a maraíodh beagnach leathchéad duine agus a naoi gcéad. Tá roinnt cúiseanna leis an bhfás tobann seo ar an bhforéigean. Creideann Aontachtóirí gurbh é bunú na Sealadach an phríomhchúis. Scoiltghrúpa den IRA a bhí sna Sealadaigh: nuair a d'éirigh an tIRA, faoi cheannas [[Cathal Goulding|Chathail Goulding]], as an bhforéigean polaitiúil le dul le polaitíocht shíochánta ar an eite chlé, bhí cuid mhaith den eagraíocht míshásta leis an gcinneadh sin agus bhunaigh siad an tIRA Sealadach lena leanúint den ghleic armtha. Bhí an tIRA Sealadach dírithe ar "chosaint an phobail Chaitlicigh" seachas ar aontú trasphobail an lucht oibre a bhí mar sprioc ag an [[IRA Oifigiúil]], agus mar sin, ba dhream ba shoiléire seicteach iad ó thaobh cur chuige de. Is é tuairim na nAontachtóirí gurbh é feachtas míleata na Sealadach a tharraing na Trioblóidí anuas ar an stáitín agus a choinnigh ar siúl iad. Is é tuairim na Náisiúnaithe, ar an taobh eile, gurbh é an mealladh a baineadh as an bpobal Caitliceach nuair nár tháinig dóchas na gceart sibhialta chun críche, mar aon leis an gcos ar bolg a himríodh ar an bpobal ina dhiaidh sin, ba chúis le fás an fhoréigin. Luann siad imeachtaí ar nós Chuirfiú Bhóthar na bhFál i mí Iúil 1970: choinnigh trí mhíle saighdiúir Sasanach cuirfiú i bhfeidhm ar cheantar na bhFál Íochtarach i mBéal Feirste, agus scaoil siad breis is míle go leith d'urchair le linn na troda leis an IRA; maraíodh ceathrar daoine. [[Íomhá:Free Derry Corner in 1969.jpg|mion|'Saor Dhoire', 1969]] Scéal eile den chineál céanna is ea an t-imtheorannú, is é sin, daoine a ghabháil agus a choinneáil i mbraighdeanas gan triail, ar an t-aon chúis go rabhthas in amhras fúthu. Tugadh an t-imtheorannú isteach in [[Oibríocht Demetrius|Oibríocht Demetrius]] ar an [[9 Lúnasa]] [[1971]], agus gabhadh breis is trí chéad go leith duine ar an gcéad lá amháin.{{Main|Oibríocht Demetrius}} Ní raibh ach beirt acu ina bProtastúnaigh, agus mar sin, ghlac na Caitlicigh leis gur beart seicteach eile a bhí ann a bhí dírithe orthu féin amháin. Ní raibh córas faisnéise an Airm cruinn, agus is iomaí duine a himtheorannaíodh nach raibh baint dá laghad aige leis an IRA; measadh ina dhiaidh sin gur mó ná mar ba lú a chuir an t-imtheorannú le hearcaíocht na Sealadach, ó chuaigh cuid mhór de na daoine éagciontacha a bhí gafa leis an bPoblachtánachas ina dhiaidh sin. I gcarcair [[An Cheis Fhada]] a coinníodh cuid mhaith de na himtheorannaigh.{{Main|An Cheis Fhada}} Sna blianta 1971–1975, chaith 1,981 duine seal i mbraighdeanas den chineál seo: 1,874 acu ina gCaitlicigh nó ina bPoblachtánaigh, agus 107 ina bPreispitéirigh nó ina nDílseoirí. Bhí ráflaí ag dul timpeall i measc na gCaitliceach faoi chéasadh na n-imtheorannaithe, líomhaintí a dhearbhaigh an [[Cúirt Eorpach um Chearta an Duine]] ina dhiaidh sin gur "íde mhídhaonna agus tarcaisneach" a bhí i gcuid díobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57506|teideal=Case of Ireland v. the United Kingdom|work=Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Domhnach na Fola === {{Main|Domhnach na Fola (1972)}} Thar aon rud eile, áfach, luann na Náisiúnaithe [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] i n[[Doire]] an 30 Eanáir 1972, nuair a mharaigh saighdiúirí de chuid an [[Reisimint Pharaisiúit|Reisimint Pharaisiúit]] ceithre dhuine dhéag neamharmtha le linn léirsiú a bhí ag éileamh cearta sibhialta do na Caitlicigh; fuair an ceathrú duine déag bás míonna ina dhiaidh sin de bharr na ngortuithe a fuair sé an lá sin. Sa bhliain chéanna, tugadh Binse Widgery ar bun le fiosrú a dhéanamh ar na himeachtaí, ach tuairisc a bhí ann a cháin muintir Dhoire go géar mar "aon taobh amháin" nó mar "sciúradh bán" (''whitewash''), ó fuair sé nár shárú dlí ó thaobh an Airm de a bhí i gceist agus é ag tabhairt le fios go bhféadfadh roinnt de na daoine a maraíodh a bheith ag iompar arm tine nó pléascán. D'fhan an fhírinne oifigiúil sin ina cnámh spairne ar feadh dhá scór bliain go leith, go dtí gur bhunaigh [[Tony Blair]] fiosrúchán úr, Fiosrúchán Saville, i 1998. D'fhoilsigh an Tiarna Saville a thuarascáil i mí an Mheithimh 2010, i ndiaidh dhá bhliain déag de dhianscrúdú ar fhianaise breis agus 900 finné; fuarthas nach raibh aon duine de na daoine a maraíodh nó a gortaíodh ag bagairt ar na saighdiúirí, nár tugadh aon rabhadh sula ndeachthas ag caitheamh, agus gur inis go leor de na saighdiúirí bréaga faoina ngníomhartha ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-18721686|teideal=Bloody Sunday: Police to investigate Derry deaths|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ghabh Príomh-Aire na Breataine, [[David Cameron]], leithscéal poiblí thar ceann an Rialtais an 15 Meitheamh 2010, á rá go raibh a raibh déanta "gan údar agus dochosanta".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.npr.org/2010/06/15/127859277/inquiry-finds-1972-killings-in-northern-ireland-unjust|teideal=Inquiry Finds 1972 Killings In Northern Ireland Unjust|work=NPR|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Riail Dhíreach === Is é an tátal a bhain rialtas na Ríochta Aontaithe as na himeachtaí seo go léir ná nach raibh córas riaracháin Thuaisceart Éireann ábalta an tsíocháin a choimeád, agus i 1972, chuir siad rialtas déabhlóidithe an Tuaiscirt ar fionraí. Ina áit sin, tugadh isteach an Riail Dhíreach: b'iad lucht an rialtais i Londain a bhí i gceannas ar an Tuaisceart feasta. Chrom an rialtas ar chuid de na fadhbanna a bhí ag déanamh scime do ghluaiseacht na gceart sibhialta a fhuascailt: tarraingíodh teorainneacha nua idir na toghlaigh a bhí claonroinnte ag na hAontachtóirí roimhe sin, tugadh vótaí do na saoránaigh go léir sna toghcháin áitiúla, agus bunaíodh Feidhmeannas Tithíochta Thuaisceart Éireann leis an tithíocht phoiblí a roinnt go cothrom. Ceapadh an Riail Dhíreach ar dtús mar bheart ghearrthéarmach, ach ba í an straitéis mheántéarmach ná féinrialtas a thabhairt ar ais don Tuaisceart ar choinníollacha a bheadh inghlactha ag na hAontachtóirí agus ag na Náisiúnaithe araon. Níor éirigh leis an rialtas coinníollacha den chineál sin a leagan amach go ceann i bhfad, agus mar sin, lean na Trioblóidí orthu faoi lán seoil tríd na seachtóidí agus na hochtóidí. Sa bhliain 1972, bhí na Sealadaigh tar éis breis is céad saighdiúir a mharú, leathmhíle eile a ghortú, agus 1,300 buama a phléascadh. Bhí formhór na mbuamálacha dírithe ar spriocanna trádála – ar an "eacnamaíocht shaorga", mar a thug na Sealadaigh air – ach maraíodh a lán sibhialtach dá mbarr, go háirithe ar [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]], an 21 Iúil 1972, nuair a phléasc thart ar fiche buama i lár Bhéal Feirste laistigh de mhionúid is a hochtó, ag marú naonúr duine agus ag gortú os cionn céad go leith eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/bfriday/events.htm|teideal='Bloody Friday', Belfast Friday 21 July 1972 - Main Events|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref>[[Íomhá:Northern Ireland Assembly election 1973.png|mion|Toghcháin do [[Tionól Thuaisceart Éireann]], 1973|250x250px]] == Comhaontú Sunningdale, 1973–1974 == {{main|Comhaontú Sunningdale}} Iarracht a bhí i g[[Comhaontú Sunningdale]] rialtas cumhachtroinnte a chur ar bun i dTuaisceart Éireann agus deireadh a chur leis na Trioblóidí. I mí an Mhárta 1973, d'fhoilsigh Rialtas na Breataine Páipéar Bán a mhol Tionól nua le hocht mball is seachtó, le toghadh trí ionadaíocht chionmhar; agus i mí na Nollag na bliana sin, shínigh rialtais na Breataine agus na hÉireann, mar aon leis na príomhpháirtithe polaitiúla sa Tuaisceart, Comhaontú Sunningdale. Bunaíodh [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta|Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta]] faoi cheannas [[Brian Faulkner|Brian Faulkner]] an 1 Eanáir 1974, agus Comhairle na hÉireann beartaithe mar fhóram comhoibrithe thuaidh/theas. Bhí formhór na nAontachtóirí i gcoinne na Comhairle sin go háirithe, á fheiceáil mar chéim i dtreo Éire aontaithe. In olltoghchán na Breataine i mí Feabhra 1974, bhuaigh comhaontas frith-Sunningdale, an Comhairle Aontachtach Aontaithe Uladh, aon suíochán déag as an dá cheann déag i dTuaisceart Éireann, agus é ag fáil os cionn a leath de na vótaí uile a caitheadh sa stáitín. B'é an dara buille ná an tstailc ghinearálta a d'eagraigh Comhairle Lucht Oibre Uladh (UWC), le tacaíocht mhuscalach ó pharaimíleataigh Dhílseacha, ón 15 go dtí an 28 Bealtaine 1974. Cuireadh geilleagar an Tuaiscirt ina stad ar fad – gléasra cumhachta, iompar, agus soláthar peitril san áireamh – agus theip ar an rialtas an tstailc a bhriseadh. D'éirigh Faulkner agus a chomhghleacaithe Aontachtacha as an bhFeidhmeannas an 28 Bealtaine 1974, agus thit an Comhaontú as a chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ulster_Workers%27_Council_strike|teideal=Ulster Workers' Council strike|work=Wikipedia|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://alphahistory.com/northernireland/sunningdale-agreement/|teideal=The Sunningdale agreement|work=Alpha History|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> D'fhill an Riail Dhíreach ó Londain dá bharr, agus b'shin deireadh leis an gcéad iarracht ar chumhachtroinnt sa Tuaisceart. == 1975–1979 == I ndiaidh theip Chomhaontú Sunningdale, chrom rialtas [[Harold Wilson]] i Londain ar cheist na dtrúpaí Briotanacha a phlé, agus é ag smaoineamh nárbh fhearr, i ndiaidh an iomláin, iad a ghlanadh as an stáitín gan mhoill. Rinne [[Gearóid Mac Gearailt]], Taoiseach na hÉireann, a mharana féin ar an gceist i meamram a réitigh sé i mí an Mheithimh 1975, agus a ndearna sé trácht air go poiblí sa bhliain 2006: b'é an tátal a bhain sé as ná nach mbeadh rialtas na hÉireann ábalta mórán a dhéanamh leis an tsíocháin a choimeád sa Tuaisceart, ó nach raibh ach 12,500 saighdiúir aige, agus dá bhrí sin, ba dhóchúla ná a mhalairt nach ndéanfadh aistarraingt na dtrúpaí Briotanacha ach méadú a chur le líon na marbh. Bhí an foréigean ag leanúint go deireadh na seachtóidí. D'fhógair na Sealadaigh sos comhraic sa bhliain 1975, ach chrom siad ar ais ar an ngleic armtha sa bhliain 1976. Má bhí dóchas ar bith acu i dtús na seachtóidí go mbeidís in ann athaontú na hÉireann a bhaint amach go sciobtha, bhí deireadh curtha leis an dóchas sin faoin am seo. Ina áit sin, d'fhorbair siad straitéis an Chogaidh Fhada – feachtas foréigin ar leibhéal níos ísle ach leanúnach, ionas nach dtiocfadh deireadh leis choíche dá mbeadh gá leis. Níor chrom na hOifigiúlaigh ar ais ar an gcogadh riamh, áfach, agus de réir a chéile, d'iompaigh siad ina bpáirtí sóisialach – "Páirtí na nOibrithe" – a bhí go huile is go hiomlán in aghaidh an fhoréigin. Sa bhliain 1974, scoilt Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (an tINLA) ó na hOifigiúlaigh agus é ag leanúint den ghleic armtha. [[Íomhá:Belfast houses 1981.jpg|mion|Sráid Pakenham, Cearnóg Shaftesbury, Béal Feirste, 1981]] Agus na 1970idí ag druidim chun deireanais, tháinig sé chun solais go raibh an dá phobal ag éirí dubh dóite den chogadh, rud a bhí le haithint, mar shampla, ar an ngluaiseacht síochána, ''na Peace People'' nó Lucht na Síochána. D'eagraigh Lucht na Síochána léirsithe móra in aghaidh an fhoréigin pharaimíleatach, agus thuill an feachtas Duais Síochána Nobel dóibh sa bhliain 1976, ach ní raibh fad saoil sa ghluaiseacht. Nuair a d'impigh siad ar an bpobal Náisiúnaíoch eolas a thabhairt do na fórsaí slándála faoin IRA, thit an tóin as a bhfeachtas, ó bhí an oiread fuatha ag na Caitlicigh ar an arm agus ar na péas nach seasamh neodrach a shíl siad a bhí ag Lucht na Síochána a thuilleadh. == Na Stailceanna Ocrais, 1980–1981 == {{main|Stailc ocrais 1981}} === Cúlra: an tAgóid Bhrait agus an tAgóid Shalach === Bhain an chonspóid le stádas na bpríosúnach Poblachtánach. Go dtí an 1 Márta 1976, bhí "stádas speisialta catagóire" ag príosúnaigh pharaimíleata i dTuaisceart Éireann, rud a d'fhág gur caitheadh leo mar phríosúnaigh pholaitiúla seachas mar ghnáthchoirpigh – ní raibh orthu éide phríosúin a chaitheamh ná obair phríosúin a dhéanamh, agus bhí saoirse chomhlachais acu. Nuair a cuireadh deireadh leis an stádas sin mar chuid de bheartas "normáltachta" Rialtas na Breataine, dhiúltaigh na príosúnaigh Poblachtánacha in [[An Cheis Fhada|Ceis Fhada]] éide a chaitheamh, agus chaith siad blaincéid ina hionad – tugadh an "agóid bhrait" air seo. Nuair a géaraíodh an t-ordú disciplín ina choinne sin, chuaigh na príosúnaigh ar aghaidh chuig an "agóid shalach" ó 1978 amach, ag diúltú glanadh a gcuid cillíní agus ag smearadh a gcuid salachair ar na ballaí mar agóid. Tháinig an chéad stailc ocrais i mí Dheireadh Fómhair 1980, nuair a chuaigh seachtar príosúnach Poblachtánach gan bia le cúig éileamh a bhaint amach: an ceart éadaí sibhialtacha a chaitheamh, gan obair phríosúin a dhéanamh, saoirse chomhlachais laistigh den bhloc, cead pacáistí agus cuairteanna a fháil go rialta, agus an t-am a cailleadh ó ghairmiúchán a fháil ar ais. Cuireadh deireadh leis an stailc sin i mí na Nollag 1980 nuair a shíleadh go raibh comhréiteach ar na bacáin, ach theip ar na cainteanna ina dhiaidh sin. === Stailc Ocrais 1981 === Ar an 1 Márta 1981 – an cúigiú comóradh ar dheireadh an stádais speisialta – chuaigh [[Bobby Sands]], ceannaire Óglaigh na hÉireann Sealadach i g[[Ceis Fhada|Long Kesh]] ag an am, ar stailc ocrais aonair, agus príosúnaigh eile ag dul leis ina nduine is ina nduine gach coicís ina dhiaidh sin d'aon ghnó, lena chinntiú go leanfaí den agóid dá bhfaigheadh ceannaire amháin bás. Dhiúltaigh Rialtas na Breataine, faoi cheannas [[Margaret Thatcher]], géilleadh don chúigear éileamh, á áiteamh nach raibh iontu ach gnáthchoirpigh. Le linn a stailce, sheas Sands sa toghchán um-eisiléireacht do Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas an 9 Aibreán 1981, agus toghadh é ina Fheisire Parlaiminte le móramh maith – rud a tharraing aird an domhain ar an agóid. D'éag sé an 5 Bealtaine 1981, tar éis sé lá is trí scór gan bia. Fuair naonúr eile bás roimh dheireadh na stailce an 3 Deireadh Fómhair 1981: {| class="wikitable" |- ! Ainm !! Eagraíocht !! Dáta an bháis |- | Bobby Sands || IRA Sealadach || 5 Bealtaine 1981 |- | Francis Hughes || IRA Sealadach || 12 Bealtaine 1981 |- | Raymond McCreesh || IRA Sealadach || 21 Bealtaine 1981 |- | Patsy O'Hara || INLA || 21 Bealtaine 1981 |- | Joe McDonnell || IRA Sealadach || 8 Iúil 1981 |- | Martin Hurson || IRA Sealadach || 13 Iúil 1981 |- | Kevin Lynch || INLA || 1 Lúnasa 1981 |- | Kieran Doherty || IRA Sealadach || 2 Lúnasa 1981 |- | Thomas McElwee || IRA Sealadach || 8 Lúnasa 1981 |- | Michael Devine || INLA || 20 Lúnasa 1981 |}<ref>{{Lua idirlín|url=https://republicanarchive.com/2026/06/01/the-year-of-the-hunger-strike/|teideal=1981: The Year of the Hunger Strikes|work=The Irish Republican Digital Archive|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ulstermuseum.org/digital-exhibitions/hunger-strikes|teideal=Hunger Strikes|work=Ulster Museum|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Toghadh beirt eile de na stailceoirí ocrais, Kieran Doherty agus Paddy Agnew, mar Theachtaí Dála i mí an Mheithimh 1981, comhartha eile ar an tacaíocht a bhí ag an agóid i measc an phobail. Chuir na deich mbás as a chéile go mór le hearcaíocht na Sealadach, agus creidtear gurbh í an stailc ocrais, agus an rath a bhí ar fheachtais toghcháin Sands agus Doherty go háirithe, a spreag Sinn Féin le dul le straitéis na "gunna in aon lámh, an bhosca vótaí sa lámh eile" – dul le polaitíocht toghchánach in éineacht leis an bhfeachtas míleata. Tháinig deireadh leis an stailc an 3 Deireadh Fómhair 1981, agus i mí na míonna ina dhiaidh sin, ghéill Rialtas na Breataine go pointe áirithe do chuid de na héilimh – éadaí sibhialtacha a chaitheamh, mar shampla – cé gur diúltaíodh stádas polaitiúil foirmiúil a thabhairt ar ais go deo. == An Cogadh Fada, 1980idí == [[Íomhá:RUC, Crois.jpg|thumb|Béaraic de chuid an RUC i g[[Crois Mhic Lionnáin]], Contae Ard Mhacha, an 28 Aibreán 2001. Comhionad slándála a bhí anseo don RUC agus d'Arm na Breataine le linn na dTrioblóidí; leagadh é sa bhliain 2007.]] Lean an dá thaobh de na feachtais armtha go dtí gur tháinig na sosanna cogaidh. Chuaigh líon na marbh i laghad sna hochtóidí agus sna nóchaidí i gcomparáid leis na seachtóidí, ach d'fhág an foréigean polaitiúil drochoidhreacht ag sochaí an Tuaiscirt: mhair an ghleic armtha ar feadh chomh fada sin gur cheap go leor daoine nach dtiocfadh deireadh léi choíche. Cuidiú mór le Cogadh Fada na Sealadach ab ea na hairm a fuair an tIRA mar bhronntanas ó [[Moammar Qaddafi]], deachtóir na [[An Libia|Libia]], a bhí i bhfearg le rialtas [[Margaret Thatcher|Thatcher]] ó chuidigh sé leis na Stáit Aontaithe buamaí a chaitheamh ar an Tripilí sa Libia i 1986, buamaí ar maraíodh iníon d'oidhre le Qaddafi dá mbarr. Cé nach mbíodh saighdiúirí ná péas á marú ag an IRA chomh minic a thuilleadh, ní raibh srianta ar bith le cumas feallmharfóireachta agus buamadóireachta na Sealadach. Péas, saighdiúirí páirtaimseartha agus sibhialtaigh Phrotastúnacha ba mhó a bhí thíos leis na hionsaithe seo. Sampla amháin ab ea sléacht Lá an Chuimhneacháin in [[Inis Ceithleann]] i 1987, nuair a mharaigh buama a phléasc ag searmanas an Domhnaigh Chuimhneacháin aon duine dhéag. Ba nós leis an IRA, chomh maith, targaidí a dhéanamh de thógálaithe agus de lucht glantacháin agus cothabhála a bhí fostaithe ag na péas nó ag na saighdiúirí Briotanacha. Sa dara leath de na hochtóidí, bhí na paraimíleataigh Phrotastúnacha – Fórsa Óglaigh Uladh, Cumann Cosanta Uladh, agus Frithbheartaíocht Uladh – ag tabhairt airm agus pléascán isteach ón Afraic Theas. Roinneadh na coinsíneachtaí idir an trí eagraíocht, agus ina dhiaidh sin, mhéadaigh líon na bhfeallmharuithe ar Chaitlicigh, cé gur fágadh cuid den trealamh – na gránáidí roicéadtiomána go háirithe – gan úsáid, ó nach raibh na Dílseoirí ábalta leas a bhaint astu i gceart. Freagra ab ea na feallmharuithe seo ar an [[Comhaontú Angla-Éireannach]], a shínigh [[Margaret Thatcher]] agus [[Garret FitzGerald]], Taoiseach na hÉireann, i gCaisleán Chill Uird an 15 Samhain 1985, agus a bhronn "ról comhairleach" ar rialtas na hÉireann i gcúrsaí an Tuaiscirt trí Chomhdháil Idir-Rialtasach nua. D'eagraigh na hAontachtóirí feachtas ollmhór ina choinne faoin mana "Ulster Says No", agus mheastar gur bhailigh thart ar chéad míle duine taobh amuigh de Halla na Cathrach i mBéal Feirste an 23 Samhain 1985 lena n-agóid a léiriú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-34808797|teideal=The Anglo-Irish Agreement 30 years on|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Comhaontú Angla-Éireannach}} === An Claonpháirteachas: na Fórsaí Slándála agus na Paraimíleataigh Dhílseacha === Gné chonspóideach de na Trioblóidí is ea an claonpháirteachas, is é sin, an dóigh ar chomhoibrigh fórsaí slándála an Stáit leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (45).JPG|mion|"Unionist Solidarity Means Victory" (Progressive Unionist Party, 1986)]] ==== Reisimint Chosanta Uladh agus na Dílseoirí ==== An 3 Bealtaine 2003, d'fhoilsigh an suíomh nuachta Náisiúnaíoch ''Nuzhound'' cáipéisí de chuid Rialtas na Breataine ó thús na seachtóidí, cáipéisí a chaitheann solas ar an dlúthbhaint a bhí ag saighdiúirí áirithe de chuid Reisimint Chosanta Uladh (UDR) le dreamanna paraimíleata Dílseacha. Sa tuairisc dar teideal ''Subversion in the UDR'', a scríobhadh sa bhliain 1973, meastar: * go raibh dlúthbhaint ag 5–15% de shaighdiúirí na Reisiminte le dreamanna paraimíleata Dílseacha; * gurbh í an Reisimint an fhoinse ba mhó ar fhaigheadh na Dílseoirí airm uaithi, agus nach bhfuair siad airm nua-aimseartha ó aon fhoinse eile; * go raibh eagla ar na húdaráis nach raibh trúpaí na Reisiminte dílis do "Rialtas a Mórgachta" ach do Chúige Uladh amháin; * go raibh a fhios ag Rialtas na Breataine go raibh na Dílseoirí ag baint úsáide as airm thine de chuid na Reisiminte le sibhialtaigh Chaitliceacha a fheallmharú. Cé go raibh a fhios go poiblí go ndeachaigh breis is dhá chéad arm tine ó lámha Arm na Breataine go dtí na Dílseoirí roimh 1973, mhéadaigh Rialtas na Breataine ar ról na Reisiminte i "gcoimeád na síochána" mar chuid den bheartas foriomlán a bhí ag an Rialtas maidir leis na Sealadaigh – beartas na normáltachta, an Ultachais agus na coiriúlachta, is é sin, cúrsaí an Tuaiscirt a normálú, cúrsaí slándála a fhágáil faoi fhórsaí áitiúla ("Ultacha"), agus caitheamh leis na sceimhlitheoirí mar a bheadh gnáthchoirpigh iontu. ==== An Grúpa Speisialta Patróil agus Drong Ghleann Anna ==== {{Main|Drong Ghleann Anna}} Líomhnaítear go raibh baill de chuid an RUC, den UDR agus d'Arm na Breataine páirteach i sraith d'fheallmharuithe seicteacha i ndeisceart Chontae Ard Mhacha agus i gContae Thír Eoghain sna 1970idí, i bpáirt le paraimíleataigh Dhílseacha – "Drong Ghleann Anna" mar a tugadh uirthi ina dhiaidh sin. Cuireadh an milleán ar an drong seo as [[Sléacht Mhuileann Ching|Sléacht Mhuileann Ching]] an 5 Eanáir 1976, nuair a maraíodh deichniúr oibrithe Protastúnacha mar dhíoltas ar mharú seisear sibhialtach Caitliceach an lá roimhe sin. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (66).JPG|mion|"Racism seriously affects our vision of people" (Racism Awareness Group, 1996)]] ==== An Claonpháirteachas sna hOchtóidí agus sna Nóchaidí ==== Tá sé dearbhaithe gur thug daoine agus dreamanna áirithe taobh istigh den Arm agus den Chonstáblacht Ríoga eolas do na Dílseoirí ó am go ham ó dheireadh na n-ochtóidí anuas, rud a chuir ar chumas na sceimhlitheoirí Protastúnacha targaidí a dhéanamh de na gníomhaithe Poblachtánacha. Sa bhliain 1992, nocht Brian Nelson, gníomhaire rúnda Briotanach taobh istigh de Chumann Cosanta Uladh, go raibh sé tar éis dúnmharuithe a dhéanamh agus airm a smuigleáil isteach le cabhrú leis an Arm. Bhí faicsin san Arm agus sa Chonstáblacht sásta comhoibriú le Nelson agus le Cumann Cosanta Uladh trí aonad faisnéise de chuid an Airm dá dtugtaí Aonad Taighde na bhFórsaí (''The Force Research Unit''). Ó dheireadh na nóchaidí anuas, fuair iriseoirí áirithe, Peter Taylor ina measc, dearbhú ó na Dílseoirí go raibh foinsí sna fórsaí slándála ag seachadadh comhad agus tuarascálacha faisnéise chucu faoi thargaidí Poblachtánacha. I dtuarascáil a scaoileadh saor an 22 Eanáir 2007, dúirt an tOmbudsman Póilíneachta, Nuala O'Loan, go raibh brathadóirí taobh istigh d'Fhórsa Óglaigh Uladh tar éis coireanna tromchúiseacha a dhéanamh, dúnmharuithe san áireamh, agus go raibh a fhios ag a lucht teagmhála sna fórsaí slándála go raibh siad sáite iontu. De réir na tuarascála, bhí oifigigh áirithe den Bhrainse Speisialta ag cumadh ráitis bhréagacha agus ag cur bac le cuardach fianaise. Dúirt Jimmy Spratt, comhairleoir de chuid na nAontachtóirí Daonlathacha agus iarchathaoirleach Chomhaontas na bPóilíní, nach gcuirfí an dlí ar aon iarphóilín dá mbeadh fírinne sa tuarascáil. D'áitigh an Státrúnaí, Peter Hain, ar an taobh eile, go raibh sé "géarbharúlach go gcuirfí an dlí ar dhuine amháin ar a laghad" mar thoradh ar an bhfiosrúchán, agus gur "rud tromchúiseach ann féin" é gur chuir iarphóilíní bac leis na fiosruithe. ==== Na Líomhaintí faoi Bheartas Marúcháin ==== Tugann na Poblachtánaigh le fios go raibh sé de pholasaí ag na fórsaí slándála daoine a raibh amhras orthu a bheith ina mbaill den IRA a mharú seachas iad a ghabháil. Diúltaíonn na fórsaí slándála don líomhain seo, á rá nár maraíodh aon duine ar an dóigh seo nach paraimíleatach tromarmáilte a bhí ann – cosúil leis an ochtar fear a maraíodh i [[Loch gCál]] i 1987. Deich mí ina dhiaidh sin, áfach, mharaigh saighdiúirí de chuid na SAS triúr Sealadach i [[Giobráltar]] nach raibh armáilte in aon chor; bhain go leor tráchtairí de thátal as sin go raibh beartas den chineál seo i bhfeidhm. == Próiseas na Síochána, 1993–1998 == === Gníomhaíochtaí na bParaimíleatach roimh na Sosanna Cogaidh === [[Íomhá:Tower 42, City of London (8658657675).jpg|mion|Aibreán 1993: iarsmaí bhuama an IRA i dTower 42, Bishopsgate, i Londain]] Cé go raibh an tIRA ag leanúint den ghleic armtha, bhí [[Sinn Féin]], a raibh [[Gearóid Mac Ádhaimh]] ina cheannaire air ó 1983 i leith, ag iarraidh comhchainteanna a thosú le deireadh a chur leis na Trioblóidí. Chuaigh sé i dteagmháil oscailte le [[John Hume]], ceannaire an [[SDLP]], agus go rúnda le hoifigigh de chuid Rialtas na Breataine san am céanna. Bhí na Dílseoirí i mbun oibre den chineál céanna faoi choim, iad i dteagmháil le rialtais na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe trí eaglaisigh Phrotastúnacha, go háirithe an tUrramach Roy Magee agus an tArd-Easpag Anglacánach [[Robin Eames]]. I ndiaidh tréimhse fhada uisce faoi thalamh, d'fhógair na Dílseoirí agus na Poblachtánaigh araon sos comhraic i 1994. Bliain dheacair ab ea an bhliain roimh na sosanna cogaidh, 1993, agus ní raibh maolú ar bith ar na gníomhartha uafáis. Mharaigh Cumann Cosanta Uladh agus Fórsa Óglaigh Uladh níos mó sibhialtach an bhliain sin ná mar a mharaigh na Poblachtánaigh, rud nach raibh amhlaidh riamh roimhe. Scaoil an UDA ceathrar Caitliceach i gCarraig Cheasail i gContae Dhoire.{{Main|Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)}} Bhuamáil na Poblachtánaigh Bóthar na Seanchille i mí Dheireadh Fómhair 1993, ag marú naonúr sibhialtach agus fear buamaí féin.{{Main|Buamáil na Seanchille}} Mar dhíoltas air sin, d'ionsaigh an Cumann Cosanta teach tábhairne i nGlas Stiallach, ag marú ochtar.{{Main|Sléacht Rising Sun}} An 16 Meitheamh 1994, go gairid roimh na sosanna cogaidh, lámhach Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (INLA) triúr ball d'Óglaigh Uladh i mBóthar na Seanchille. D'agair na Dílseoirí díoltas trí bhuaileadh isteach i dteach tábhairne i Loch an Oileáin i gContae an Dúin agus cith urchar a scaoileadh; maraíodh seisear sibhialtach.{{Main|Sléacht Loch an Oileáin}} Sna míonna deireanacha roimh an sos cogaidh, mharaigh an tIRA ceathrar sean-Dílseoirí. Deir teoiric amháin faoin mbabhta foréigin seo go raibh eagla ar na Dílseoirí go n-imreofaí feillbheart orthu; de réir míniúcháin eile, bhí na Poblachtánaigh ag sásamh seanfhaltanas sula gcromfaidís ar an bpróiseas polaitiúil. An 15 Nollaig 1993, eisíodh Dearbhú Shráid Downing, comhdhearbhú idir rialtais na Breataine agus na hÉireann; níor chuir sé deireadh leis an bhforéigean, ach chuidigh sé dúshraith a chur síos a dtógfaí socrú síochánta air.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Ginear%C3%A1lta/2020/Paca%20Acmhainni%CC%81%20Aonad%201%20Roinn%20B%20Rogha%202%20Dearbhu%CC%81%20Shra%CC%81id%20Downing%2C%201993.pdf|teideal=Dearbhú Shráid Downing|údar=CCEA|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Dearbhú Shráid Downing}} === An Chéad Sos Comhraic, 1994 === I mí Lúnasa 1994, d'fhógair na Sealadaigh sos comhraic. Sé seachtaine ina dhiaidh sin, tháinig grúpaí paraimíleata na nDílseoirí le chéile faoi bhrat Chomhcheannas Míleata na nDílseoirí lena sos cogaidh féin a fhógairt. Cé gur theip ar an dá shos cogaidh níos déanaí, sa bhliain 1996, chuir siad deireadh leis an bhforéigean mórscála sa Tuaisceart. An 9 Nollaig 1994, tharla cainteanna foirmiúla idir Rialtas na Breataine agus Sinn Féin don chéad uair, i gCnoc an Anfa i mBéal Feirste. Foilsíodh An Creat-Cháipéis, Tuaisceart Éireann (''Framework Documents'') an 22 Feabhra 1995. Níor mhair an sos cogaidh ach dhá bhliain go leith sular chuir an tIRA deireadh leis an 9 Feabhra 1996, le buamáil Docklands i Londain.{{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} Bhí Sinn Féin den tuairim gur theip ar an sos cogaidh toisc nach n-osclódh Rialtas na Ríochta Aontaithe (faoi cheannas [[John Major]] agus na gCoimeádach) na comhchainteanna síochána do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm. === An Dara Sos Comhraic, 1997 === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997, agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] ina Thaoiseach ar Éirinn, d'aontaigh an bheirt tabhairt faoin bpróiseas síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i mí Iúil 1997, agus thosaigh na comhchainteanna a d'ullmhódh Comhaontú Aoine an Chéasta. == Comhaontú Aoine an Chéasta, 1998 == {{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}{{Main|Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998}} I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú, faoi chathaoirleacht an tSeanadóra Mheiriceánaigh [[George J. Mitchell]]. B'as na cainteanna sin a d'eascair Comhaontú Aoine an Chéasta (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' mar a thugann Aontachtóirí air go minic) an 10 Aibreán 1998. Chuir muintir na Poblachta agus Thuaisceart Éireann a dtacaíocht in iúl i ndá reifreann ar leith an 22 Bealtaine 1998: vótáil 71.12% i bhfabhar an Chomhaontaithe ó thuaidh, agus breis is 94% ó dheas. Sa Chomhaontú, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, bunaithe ar phrionsabal na cumhachtroinnte. Bunaíodh [[Tionól Thuaisceart Éireann]] agus Feidhmeannas Comhchumhachta i 1999, agus an ceithre pháirtí ba mhó rannpháirteach ann, Sinn Féin ina measc. Bunaíodh dhá chomhlacht thuaidh/theas freisin – an Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas, ina bpléann airí ó Éirinn agus ón Tuaisceart nithe a bhaineann leis an oileán ar fad, agus roinnt Comhlachtaí Forfheidhmithe Uile-Oileáin – chomh maith le Comhairle na Breataine-na hÉireann agus Comhdháil Idir-Rialtasach na Breataine-na hÉireann a thugann ionadaithe ó na rialtais éagsúla ar oileáin na Breataine agus na hÉireann le chéile. Ghabh an dá rialtas orthu féin luathscaoileadh a dhéanamh ar phríosúnaigh a bhí bainteach leis na Trioblóidí, ar chuntar go bhfanfadh na grúpaí lenar bhain siad sa sos cogaidh. Leasú tábhachtach eile ab ea bunú na seirbhíse nua póilíneachta, [[Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann]] (SPTÉ), mar chomharba ar an RUC; cuireadh de dhualgas ar an tseirbhís nua cuóta íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú. [[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|mion|"For God and Ulster", Béal Feirste]] Sa bhliain chéanna, bronnadh Duais Nobel na Síochána ar [[David Trimble]] agus ar [[John Hume]] mar aitheantas ar a gcuid oibre ar son an Chomhaontaithe. == Buamáil na hÓmaí, 1998 == {{Main|Buamáil na hÓmaí}} Cé gur síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta i mí Aibreáin agus gur ceadaíodh é sna reifrinn i mí na Bealtaine, tháinig an t-ionsaí ba mharfaí de chuid na dTrioblóidí ar fad tar éis an dá imeacht sin. Ar an 15 Lúnasa 1998, phléasc carrbhuama a chuir an [[Fíor-IRA]] – grúpa poblachtach easaontach a scoilt ón IRA Sealadach ag cur i gcoinne an Chomhaontaithe – i lár na hÓmaí, Contae Thír Eoghain. Maraíodh naonúr fichead duine, beirt chúpla gan bhreith san áireamh, agus gortaíodh breis is dhá chéad duine eile; ba é seo an t-ionsaí aonair ba mharfaí i stair na dTrioblóidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/omagh/events.htm|teideal=CAIN: Events: The Omagh Bomb - Main Events, 15 August 1998|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Omagh-bombing|teideal=Omagh bombing|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Cuireadh rabhadh teileafóin amach roimh an bpléascadh, ach gan fhios dóibh féin, threoraigh na péas an pobal i dtreo an bhuama seachas uaidh. D'fhógair an Fíor-IRA sos cogaidh mí ina dhiaidh sin, ach lean sé ag feidhmiú go dtí seo mar an mionghrúpa poblachtach easaontach is mó gníomhaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Irish-Republican-Army|teideal=Real Irish Republican Army|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Níor ciontaíodh aon duine i gcúirt choiriúil as an mbuamáil riamh, cé gur chinn cás sibhialta i 2009 go raibh ceathrar fear freagrach as, agus ar orduíodh dóibh breis is £1.5 milliún a íoc mar dhamáistí do ghaolta na n-íospartach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-26976719|teideal=Omagh bomb: Seamus Daly charged with 29 murders|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Bunaíodh fiosrúchán reachtúil neamhspleách faoi indéantacht na buamála a chosc i 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.uk/government/speeches/omagh-bombing-inquiry-statement-to-parliament-by-secretary-of-state-chris-heaton-harris|teideal=Omagh Bombing Inquiry: Statement to Parliament|work=GOV.UK|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Ón 21ú hAois i Leith == === Díchoimisiúnú, 2001–2005 === Ar an 23 Deireadh Fómhair 2001, chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú a chuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001, tar éis ionsaithe [[9/11]], nuair nach raibh an dara rogha acu go polaitiúil. Cuireadh moill fhada, áfach, ar dhíchoimisiúnú iomlán na n-arm – ba chnámh spairne mór é sa phróiseas polaitiúil ar feadh na mblianta – go dtí gur críochnaíodh an gníomh go hiomlán sa deireadh i 2005, mar a dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu|work=An Roinn Gnóthaí Eachtracha|language=ga|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh === Ceann de dhrochoidhreachtaí is doimhne na dTrioblóidí is ea "na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh", téarma a úsáidtear ar na daoine – seachtar déag ar fad – ar creideadh gur fuadaíodh, gur dúnmharaíodh agus gur adhlacadh iad faoi choim ag paraimíleataigh Phoblachtánacha, IRA Sealadach den chuid is mó, idir na 1970idí agus na 1980idí. Bhunaigh rialtais na Breataine agus na hÉireann an Coimisiún Neamhspleách um Aimsiú Taisí Íospartach an 27 Aibreán 1999 leis na coirp a aimsiú ar bhonn faoi rún, gan an fhaisnéis a fháil a úsáid mar fhianaise coiriúil. Ceann de na cásanna is mó cáil is ea Jean McConville, máthair deichniúr clainne a fuadaíodh óna teach i mBéal Feirste i 1972, agus nár aimsíodh a corp go dtí 2003, ar thrá i gContae Lú. Faoi 2026, bhí taisí thrí dhuine dhéag den seachtar déag aimsithe; tá ceathrar fós ar iarraidh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.iclvr.ie/|teideal=Home - ICLVR|work=Independent Commission for the Location of Victims' Remains|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Polaitíocht ó 1998 i Leith === Cé gur éirigh na sceimhlitheoirí as an bhforéigean mórscála, a bheag nó a mhór, is iad na páirtithe is mó a bhfuil "aontachtas daingean" nó "poblachtánachas daingean" ag baint leo is mó a d'éirigh leo sna toghcháin ó síníodh an Comhaontú i leith. Sa bhliain 2007, d'aontaigh [[Ian Paisley]] agus Gearóid Mac Ádhaimh rialtas comhchumhachta a chur ar bun,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/paisley-and-adams-agree-power-sharing-deal-1.804911|teideal=Paisley and Adams agree power sharing deal|dáta=Bealtaine 2007|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus is é Sinn Féin an páirtí is mó ar an taobh Náisiúnaíoch inniu, agus an Páirtí Aontachtach Daonlathach (DUP) níos láidre ná an Páirtí Aontachtach Uladh (UUP) ar an taobh Aontachtach. Níor bhain blianta na síochána mórán den tseicteachas, agus tá críochdheighilt na gceantar idir Protastúnaigh agus Caitlicigh fós ann i go leor áiteanna. * [[Comhaontú Chill Rìmhinn]], 2006 * [[Comhaontú Hillsborough, 2010]] === Ceist na Mórshiúlta === [[Íomhá:Woo Hoo parade Belfast 12 July.jpg|mion|Mórshiúl "Woo Hoo" i mBéal Feirste, 2007]] Is minic a bhíonn scliúchais ann, agus an caidreamh trasphobail ag dul ó mhaith, nuair a thagann na hOráistigh amach dá gcuid mórshiúlta. Bíonn na Dílseoirí ag ceiliúradh chuimhne [[Cath na Bóinne]] agus bhua Uilliam Oráiste ar na Caitlicigh sa bhliain 1690 leis na mórshiúlta seo, bua a chuir bun le Cinsealacht na nGall in Éirinn agus a d'fhág na Gaeil faoi leatrom go ceann i bhfad. Ní bhíonn na Caitlicigh sásta ceiliúradh den chineál seo a fheiceáil ina gceantair féin, agus is minic a bhíonn trioblóid ann nuair a thagann na hOráistigh róghar do na háiteanna ina bhfuil formhór Caitliceach. Bhí an bruíonachas go dona timpeall Bhóthar Gharbhachaidh i bPort an Dúnáin, áit a dtéadh mórshiúl na nOráisteach ó Eaglais Dhroim Crí trasna eastáit tithíochta ina bhfuil cónaí ar chuid mhór Caitliceach. Inniu, tá cosc buan ar an mórshiúl sin, ó bhíodh scliúchais ann i 1995, 1996 agus 1997 a mhair na seachtainí fada i ndiaidh lá an mhórshiúil féin. Fuair go leor daoine bás de dheasca an fhoréigin sheicteach seo. Mar shampla, mharaigh Fórsa Óglaigh Uladh tiománaí tacsaí Caitliceach, agus caitheadh peitrealbhuama i dteach i mBaile Monaidh ina raibh cónaí ar lánúin mheasctha agus ceathrar mac; maraíodh triúr acu sin. I mBéal Feirste, bhí Bóthar Ormeau agus Bóthar Chromghlinne ina gcnámha spairne ar chúiseanna cosúla. == Tráma agus Oidhreacht == Rinne taithí ar fhoréigean dochar do sciar mór den phobal, idir eachtraí a bhain leis na Trioblóidí féin agus imeachtaí anróiteacha sna blianta ó Chomhaontú Aoine an Chéasta i leith.<ref>I mí Feabhra 2025, foilsíodh tuairisc dar teideal '[https://www.endingtheharm.com/wp-content/uploads/2025/02/Impact-of-Adverse-Childhood-Experiences-report-060225-1.pdf The Prevalence and Impact of Adverse Childhood Experience in Northern Ireland]', Executive Programme on Paramilitarism and Organised Crime, de chuid Ollscoil na Ríona.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/o-ghluin-go-gluin-an-dochar-o-luath-thaithi-thramach-sa-tuaisceart/|teideal=Ó ghlúin go glúin – an dochar ó luath-thaithí thrámach sa Tuaisceart|dáta=2025-02-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Deir na fulangaithe i gcónaí go gcaithfear reachtaíocht chuí a thabhairt isteach – agus, thar aon ní eile, í a chur i bhfeidhm – lena chruthú go bhfuiltear dáiríre faoi dhul i ngleic le lorg na coimhlinte. D'fhoilsigh an dá Rialtas (na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe) creatcháipéis maidir le hoidhreacht na dTrioblóidí an 19 Meán Fómhair 2025.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Oidhreacht na dTrioblóidí le plé ag an gComhaireacht|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0930/1536006-oidhreacht-na-dtriobloidi-le-ple-ag-an-gcomhaireacht/|date=2025-09-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Coimisiún Oidhreachta}} == Na Taismigh, 1969–2001: Achoimre == Bunaithe ar Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse is mó a n-úsáidtear le staitisticí na dTrioblóidí a mheas, cé nach gcumhdaíonn sé ach an tréimhse suas go dtí deireadh 2001.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Fhreagracht === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |An Fhreagracht as na Maruithe [http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="left" |An Dream a bhí Ciontach !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Dreamanna Paraimíleata na bPoblachtánach || align="right" | 2055 |- | Dreamanna Paraimíleata na nDílseoirí || align="right" | 1020 |- | Na Fórsaí Slándála || align="right" | 368 |- | Daoine Anaithnide || align="right" | 80 |- |} === Na Cineálacha Daoine a Maraíodh === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |Na Básanna de réir Stádas an Duine a Maraíodh [http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514142516/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html |date=2011-05-14 }} |- !colspan="1" align="left" |Stádas !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Sibhialtach || align="right" | 1855 |- | Baill de chuid na bhFórsaí Slándála agus na bhFórsaí Cúltaca || align="right" | 1123 |- !colspan="2" align="center" |agus iad: |- | — ina saighdiúirí Briotanacha || align="right" | 499 |- | — ina mbaill den [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] || align="right" | 301 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Chosanta Uladh]]|| align="right" | 197 |- | — ina mbaill de [[Seirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann|Sheirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann]]|| align="right" | 24 |- | — ina n[[An Garda Síochána|Gardaí]] || align="right" | 9 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Ríoga na hÉireann]]|| align="right" | 7 |- | — ina mbaill de thrúpaí cúltaca Arm na Breataine ("Territorial Army") || align="right" | 7 |- | — ina bpóilíní Sasanacha || align="right" | 6 |- | — ina mbaill den [[An tAerfhórsa Ríoga|Aerfhórsa Ríoga]]|| align="right" | 4 |- | — ina mbaill den [[An Cabhlach Ríoga|Chabhlach Ríoga]]|| align="right" | 3 |- | — ina saighdiúirí Éireannacha || align="right" | 1 |- | Paraimíleataigh Phoblachtánacha || align="right" | 394 |- | Paraimíleataigh Dhílseacha || align="right" | 151 |- |} <br clear=all> === An Áit === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="left" |Scaipeachán na mBásanna i dTrioblóidí an Tuaiscirt de réir na hÁite[http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="center" |Áit !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | [[Contae Aontroma]] || align="right" | 207 |- | [[Contae Ard Mhacha]] || align="right" | 276 |- | [[Oirthear Bhéal Feirste]]|| align="right" | 128 |- | [[Tuaisceart Bhéal Feirste]]|| align="right" | 576 |- | [[Contae Thír Eoghain]] || align="right" | 339 |- | [[Iarthar Bhéal Feirste]]|| align="right" | 623 |- | [[Contae an Dúin]] || align="right" | 243 |- | [[Contae Fhear Manach]] || align="right" | 112 |- | [[Doire|Cathair Dhoire]] || align="right" | 227 |- | [[Contae Dhoire]] || align="right" | 123 |- | [[Poblacht na hÉireann]] || align="right" | 113 |- | [[Sasana]] || align="right" | 125 |- | Ilchríoch na hEorpa || align="right" | 18 |} === Liosta Cróineolaíoch === Na básanna a raibh baint acu le trioblóidí an Tuaiscirt (1969–2001), an dá bhliain sin san áireamh; áirítear anseo básanna nach rabhthas cinnte fúthu an raibh baint acu leis na Trioblóidí. {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="1" align="center" |Bliain !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | 2001 || align="right" | 16 |- | 2000 || align="right" | 19 |- | 1999 || align="right" | 8 |- | 1998 || align="right" | 55 |- | 1997 || align="right" | 21 |- | 1996 || align="right" | 18 |- | 1995 || align="right" | 9 |- | 1994 || align="right" | 64 |- | 1993 || align="right" | 88 |- | 1992 || align="right" | 89 |- | 1991 || align="right" | 96 |- | 1990 || align="right" | 81 |- | 1989 || align="right" | 75 |- | 1988 || align="right" | 104 |- | 1987 || align="right" | 98 |- | 1986 || align="right" | 61 |- | 1985 || align="right" | 57 |- | 1984 || align="right" | 69 |- | 1983 || align="right" | 85 |- | 1982 || align="right" | 110 |- | 1981 || align="right" | 113 |- | 1980 || align="right" | 80 |- | 1979 || align="right" | 121 |- | 1978 || align="right" | 81 |- | 1977 || align="right" | 111 |- | 1976 || align="right" | 295 |- | 1975 || align="right" | 260 |- | 1974 || align="right" | 294 |- | 1973 || align="right" | 253 |- | 1972 || align="right" | 479 |- | 1971 || align="right" | 171 |- | 1970 || align="right" | 28 |- | 1969 || align="right" | 16 |} === Staitisticí Eile === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" |Coireanna eile a raibh baint acu leis na Trioblóidí (meastachán).<ref>{{cite web |url=http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 |teideal=CAIN: Northern Ireland Society - Security and Defence |foilsitheoir=Cain.ulster.ac.uk |archivedate=2014-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907032750/http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 }}</ref> |- !colspan="1" align="center" | Cineál !colspan="1" align="right" | Líon |- | Gortú || align="right" | 47,541 |- | Lámhach || align="right" | 36,923 |- | Robáil armtha || align="right" | 22,539 |- | Daoine ar cuireadh an dlí orthu as coireanna paraimíleata || align="right" | 19,605 |- | Buamáil nó iarracht buamála || align="right" | 16,209 |- | Coirloscadh || align="right" | 2,225 |} == Croineolaíocht == * 1960idí: [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann]] agus [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] * 1969: [[Saor Dhoire]] agus [[Cath Thaobh an Bhogaigh]] * 1971: [[Oibríocht Demetrius]] agus tús an imtheorannaithe gan triail * 1972: [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] (30 Eanáir) agus [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]] (21 Iúil) * 1972: [[Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann)|An Riail Dhíreach]] a thabhairt isteach * 1973–74: [[Comhaontú Sunningdale]] agus titim an Fheidhmeannais Chomhroinnte Cumhachta * 1976: deireadh an stádais speisialta catagóire; [[Sléacht Mhuileann Ching]] * 1977: [[Feallmharú Airey Neave]] * 1980–81: [[Stailc ocrais 1981|Na Stailceanna Ocrais]] * 1984: [[Buamáil Brighton (1984)|Buamáil Brighton]] * 1985: [[Comhaontú Angla-Éireannach]] * 1987: sléacht Lá an Chuimhneacháin, Inis Ceithleann * 1993: [[Dearbhú Shráid Downing|Forógra Shráid Downing]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Downing Street Declaration|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Downing_Street_Declaration&oldid=945802693|journal=Wikipedia|date=2020-03-16|language=en}}</ref> * 1994: an chéad sos comhraic (na Sealadaigh, Lúnasa; na Dílseoirí, Deireadh Fómhair) * 1996: buamáil Docklands – deireadh leis an gcéad sos comhraic * 1997: an dara sos comhraic * 1998: [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (10 Aibreán); [[Buamáil na hÓmaí]] (15 Lúnasa); [[Tionól Thuaisceart Éireann]] * 2001: tús an díchoimisiúnaithe (23 Deireadh Fómhair) * 2005: díchoimisiúnú iomlán an IRA Shealadaigh dearbhaithe * 2006: [[Comhaontú Chill Rìmhinn]] * 2010: Tuarascáil Saville, agus leithscéal David Cameron as Domhnach na Fola * [[:Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí|Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] == Féach Freisin == * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[An Cheis Fhada]] * [[Oibríocht Demetrius]] * [[Domhnach na Fola (1972)]] * [[Stailc ocrais 1981]] * [[Sléacht Mhuileann Ching]] * [[Buamáil na hÓmaí]] * [[Stair Thuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Trioblóidí}} [[Catagóir:Na Trioblóidí| ]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] qob7sryeqz2wz9yyr3bctaj0ckdgmog 3 19276 1324557 1324185 2026-08-13T14:45:32Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Slí na Vicipéideoirí - tá an leathanach beo! */ mír nua 1324557 wikitext text/x-wiki {{Cartlainne}} {{Úsáideoir:Alison/todo}} == Fadhb le "Teimpléad:Bosca Sonraí Ainmhí Bheo/Caomhnú" == A Alison, a chara, tá súil agam go bhfuil ag éirí go maith leat! Má tá an t-am agat, tá mé théis mo dhícheall a dhéanamh dul i ngleic leis an fhadhb seo liom féin ach is ar éigean gurbh fhéidir liom á thuiscint. Tá an íomhá sna boscaí sonraí ainmhí bheo dóibh siúd atá "i mbaol" briste. D'fhéach mé trí an leathanach foinse ar fad ag iarraidh é a réiteach, ach níl a fhios agam fós cén fáth nach bhfuil sé ag obair. Tá na híomhánna do LC, NT, VU agus CE ag obair fós, ní dóigh liom gur aistrigh éinne aon leathanach d'ainmhí atá díothaithe sa dúlra go fóill nó níor aimsigh mé féin é ar a laghad agus mar sin, níl a fhios agam má tá an íomhá sin ag obair. Dá mb'fhéidir leat an fáth nach bhfuil sé ag obair a mhíniú dom, chabhródh sé liom fadhbanna mar sin a réiteach sa todhchaí. N.B. d'eagraigh mé an giorrúchán a bhí á léiriú sna boscaí ó UICN na Fraincise go AICD na Gaeilge, ach ní bhaineann an fhadhb leis sin, tá mé cinnte de. [[Úsáideoir:An Sionnach Rua|An Sionnach Rua]] ([[Plé úsáideora:An Sionnach Rua|plé]]) 09:50, 26 Samhain 2025 (UTC) : {{Ping|An Sionnach Rua}} - {{Deisithe}} anois - féach ar [[Spioróg mhór ruadhonn]] mar shampla. Bhí fadhbanna leis na híomhánna luaite ar [[Wikidata]]. Is féidir liom iad a cheartú [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q96377276&diff=2434197809&oldid=2431683478 anseo] trí thagairt a dhéanamh do na híomhánna cuí :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]</sup> 13:48, 26 Samhain 2025 (UTC) == Aonaid in úsáid in Teimpléad:Citation == A @[[Úsáideoir:Alison|Alison]], a chara, Míle buíochas as an chabhair a thug tú liom le déanaí agus tá brón orm as a bheith ag teacht ar ais chugat chomh tapaidh seo i ndiaidh na faidhbe leis an íomhá sin arís ach nílim cumasach go leor in eagar na dteimpléad chun an fhadhb seo a réiteach. Má théann tú go dtí bun an leathanaigh ar [[Tíogar]] feicfidh tú gur bhain mé úsáid as an teimpléad nua Citation chun na téacsanna sin a lua. An fhadhb atá agam anois leo ná go bhfuil aonaid an Bhéarla in úsáid amhail p., pp., vol., ed., eds., srl. seachas lch., lgh., iml., eag., srl. An bhfuil bealach ann lena réiteach? Cheap mé ar dtús gur le wikidata a bhainfeadh na haonaid sin ach níor tharla aon athruithe nuair a chuir mé luachanna Gaeilge leis na haonaid a d'aimsigh mé agus bhí cinn ann fosta nár aimsigh mé leathanach wikidata dóibh. [[Úsáideoir:An Sionnach Rua|An Sionnach Rua]] ([[Plé úsáideora:An Sionnach Rua|plé]]) 12:30, 30 Samhain 2025 (UTC) == [[Nina Krajnik]] == Hey Allison, sorry for reaching out in English. To perhaps explain a bit more context, which is often lacking in such short deletion reasons. Nina likely has some PR running around, consider checking [[:d:Q112265440]] and its history. While notability isn't a question here the way article is currently written is horrendous for a Wikipedia article. It lacks serious reliable sources (which exist) and current are somewhat spammy. It also fails to mention certain controversies she's been a party to hence it'd be actually better to delete the article (IMHO). Wish you all the best in the new year and stay safe, [[Úsáideoir:A09|A09]] ([[Plé úsáideora:A09|plé]]) 01:03, 8 Eanáir 2026 (UTC) == Boscaí Eolais == Haigh, a Alison. An bhfuil aon chomhairle agat maidir le conas na boscaí eolais a úsáid (chuir tú ceann leis an leathanach "Steam" le déanaí. Ní raibh mé in ann a oibriú amach conas iad a úsád, ach bheinn buíoch as do chomhairle! Ba mhaith liom iad a chur isteach amach anseo. [[Úsáideoir:Caoluisce|Caoluisce]] ([[Plé úsáideora:Caoluisce|plé]]) 21:22, 12 Feabhra 2026 (UTC) :Tá lánliosta na boscaí sonraí Wikidata le fáil [[VP:BS|anseo]] - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]</sup> 17:55, 14 Feabhra 2026 (UTC) == Irisí agus Nuachtáin Gaeilge == Alison , a chara, Maidir le 'Irisí agus Nuachtáin Gaeilge' Dé hAoine seo chaite, bhuail mé le Rossa Ó Snodaigh ag an Ard-Fheis i mBéal Feirste thaispeáin sé an leathanach 'Irisí agus Nuachtáin Gaeilge' domhleabhar agus Nuachtán na hÉireann taispeánta aige dom. (Tagairt; https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Iris%C3%AD_agus_Nuacht%C3%A1in_Gaeilge&veaction=edit&section=5). Ba mhaith leis na na colúin 5. Eagarthóirí agus 6. Eolas breise níos caoile (tá siad ró-leathan!). Ar an drochuair ní raibh mé in ann cabhrú leis...b'fhéidir go bhféadfá é a chur in eagar dó? ̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:37, 26 Feabhra 2026 (UTC) * {{Ping|Ériugena}} - {{Deisithe}} anois, a chara. Phew - an-dheachair! - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]</sup> 20:49, 27 Feabhra 2026 (UTC) == Díreach le cur in iúl duit... == D'athraigh mé go dtí aistriúchán de láimh tamall ó shin. Déanfaidh mé na mion-ailt beagán níos faide, ach bhí sé i gceist agam i gcónaí iad a leathnú. [[Speisialta:Contributions/&#126;2026-14619-60|&#126;2026-14619-60]] ([[Plé úsáideora:&#126;2026-14619-60|talk]]) 14:28, 12 Márta 2026 (UTC) == Do ghníomhartha le déanaí / scriosadh neamhréasúnach == Maidir leis '''''Spider-Gwen: Gwen-Verse''''' agus '''''King in Black: Gwenom vs. Carnage''''': Gabh mo leithscéal? Níl sin "thar shábháil": chuir mé go leor oibre isteach san aistriúchán sin inné. Déanta na fírinne, ba é an t-aon rud a rinne mé inné é. Anois, inis dom láithreach cad is gá a shocrú, agus déanfaidh mé é a shocrú. Seol ar ais é sin mar dhréacht nó go díreach mar leathanach, le do thoil. Táim sásta an obair a dhéanamh. Maidir leis '''Spider-Man (Miles Morales)''' agus naisc atreoraithe eile: is é cuspóir na nasc sin tagairt a dhéanamh d'ainmneacha malartacha agus d'ainmneacha cosúla ar leathanaigh eile, chun mearbhall a sheachaint. Tá an leathanach seo riachtanach chun mearbhall le [[Spider-Man]] a sheachaint, agus bhí na cinn eile ceaptha chun mearbhall a sheachaint leis na Spider-Girls eile. Tá súil agam ó chroí go bhfaighidh mé freagra uait go luath. [[Speisialta:Contributions/&#126;2026-15963-42|&#126;2026-15963-42]] ([[Plé úsáideora:&#126;2026-15963-42|talk]]) 17:32, 14 Márta 2026 (UTC) * Níl tú ag éisteacht le éinne - ar bith - anseo ar an vicí. Tóg sos. Dírigh ar cheann amháin nó dhó ailt, b'fhéidir. Díscriosfaidh mé na leathanaigh eile i gceann cúpla nóiméid agus cuirfidh mé i do spás "draft" iad - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]</sup> 17:37, 14 Márta 2026 (UTC) == Sórtáil == Haigh a chara, chonaic mé [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%ADomha_Hennessy&curid=123930&diff=1301574&oldid=1301511 trácht] a d'fhág tú tamaill ó shoin le rá gur féidir an síneadh fada a úsáid i DEFAULTSORT. Feicim go moltar ar Uicithe eile (m.sh. [https://de.wikipedia.org/wiki/Hilfe:Kategorien#3._Regel:_26_Grundbuchstaben anseo]) gan ach ASCII a úsáid leis ionas nach dtarlaíonn rudaí mar "Ábhar" a bheith chun cúl ar "Albain". An amhlaidh go bhfeidhmíonn DEFAULTSORT ar bhealach eile i Uicí na Gaeilge? [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 21:02, 16 Márta 2026 (UTC) == [[Róisín O'Donovan]] == Hi Alison, how are you? Me I'm fine!!! I saw you accessed this page: please, can you add some news in the biography? I'll be pleased to help you in Italian and Portuguese. Thanks a lot for your aid, and see you soon. [[Úsáideoir:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Plé úsáideora:Rei Momo|plé]]) 11:26, 20 Márta 2026 (UTC) :Sure - I'll try do something over the weekend. I'm just doing some drive-by cleaning here :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]</sup> 11:29, 20 Márta 2026 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:33, 28 Aibreán 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 --> == Athsheoladh agus dátaí == Alison, má athraíonn tú na teidil le dátaí <br> mar shampla, "Luíochán Loch gCál 1987" => "Luíochán Loch gCál"<br> an féidir leat "Athsheoladh" a fhágáil ann, ar a laghad.<br> Tá postálacha agam sna mheáin shóisialta (X) "ar an lá seo", <br> Cuir i gcás tá nasc agam ar X atá ag díriú ar "Luíochán Loch gCál (1987)". <br> Scrios tú é GAN ATHSHEOLADH, agus briseadh mo phostáil. Ó bhó !<br> Agus ar aon nós, ceapaim go bhfuil na blianta sna teidil áisiúil.<br> Agus feictear é i dteangacha eile ó amh go ham mar sh.<br> https://de.wikipedia.org/wiki/Anschlag_von_Loughgall_1987 nó Anschlag von Loughgall 1987<br> GRMA [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 22:28, 4 Bealtaine 2026 (UTC) == Gaeilge == Hello. I'm looking for Irish translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Úsáideoir:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Plé úsáideora:Eurohunter|plé]]) 19:42, 7 Bealtaine 2026 (UTC) == Naisc Idirtheangacha == A Alison, a chara. Tá súil agam go bhfuil tú ag éirí go maith! Tá deacracht agam maidir le halt a chruthaíos cúpla lá ó shin faoin ''[[Euskaltzaindia]]'' (Acadamh na Bascaise). Nílimse in ann nasc idirtheangach a chur leis an alt, faighim fógra nach bhfuil an cead agam é sin a dhéanamh. Bhíos ábalta naisc a chur le hailt eile a chruthaíos áfach, agus níl mé cinnte gur dhein mise féin rud éigin sular fhoilsíos an t-alt nó go bhfuil sé de bharr an topaic go bhfuil cosc ann? Bheinn an-bhuíoch as do chuid chabhrach. Le meas, [[Úsáideoir:An RíomhGael|An RíomhGael]] ([[Plé úsáideora:An RíomhGael|plé]]) 22:12, 23 Iúil 2026 (UTC) :{{déanta}} - táim ar sos beag faoi láthair [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] <sup>[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]</sup> 22:48, 23 Iúil 2026 (UTC) == Teimpléad:Féach freisin == A Alison, a chara, Tá súil agam go bhfuil tú ag baint sult as an tsos atá ar bun agat. Nuair a bheidh tú ar ais, beidh tú in ann a fheiceáil gur ar ais i mbun aistriúcháin [[Tíogar]] atáim ach tá fadhb bheag agam ann le teimpléad faoi leith. Thug mé faoi deara gurb ann don [[Teimpléad:Féach freisin]] ach nár cuireadh aon pharaiméadair, srl. leis agus mar sin, chinn mé iad a chur leis ó Wikipedia. Cé gurb amhlaidh a rinne mé, áfach, is cosúil nach bhfuil sé ag feidhmiú ar chor ar bith agus níl's agam cad chuige nach bhfuil. Cheap mé ar dtús gur bhain sé le [[Teimpléad:hatnote]] a bheith gan paraiméadair fosta, ach mar a fheicfidh tú, níor chabhraigh sé sin liom ach oiread. An bhfuil buille fá thuairim agat céard atá cearr ann? Bail ó Dhia ar an obair! [[Úsáideoir:An Sionnach Rua|An Sionnach Rua]] ([[Plé úsáideora:An Sionnach Rua|plé]]) 14:40, 1 Lúnasa 2026 (UTC) :A Alison, a chara, :Ar chaoi éicínt, tá an teimpléad ag feidhmiú i gceart anois agus ní dhearna mise ná éinne eile aon rud leis... b'fhéidir go raibh foighne de dhíth orm agus mé ag obair air ar ball. [[Úsáideoir:An Sionnach Rua|An Sionnach Rua]] ([[Plé úsáideora:An Sionnach Rua|plé]]) 13:44, 11 Lúnasa 2026 (UTC) == Slí na Vicipéideoirí - tá an leathanach beo! == Haigh Alison! Tá a fhiosa agam go bhfuil tú ar sos beag faoi láthair - cuimhneoidh tú, b'fhéidir, ar an gcruinniú a bhí againn le déanaí faoi fhorbairt Vicipéid - tá an chéad chéim bheo anois! Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] curtha suas agam mar áit lárnach don obair, agus [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin. Ba bhreá liom dá gcuirfeá d'ainm leis an liosta ar an bpríomhleathanach le bheith ar an eolas faoin dul chun cinn, agus tá fáilte romhat aon smaointe a bhí agat ón gcruinniú a chur isteach ar an leathanach plé. Má tá aon cheist agat, nó más maith leat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm anseo nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat as do chuid ama, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 14:45, 13 Lúnasa 2026 (UTC) syx8794drfu2pduknqyhu0f59ci15aw 0 21189 1324886 1323826 2026-08-14T10:12:36Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1324886 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}} Tá 6.38 mhilliún '''duine in Éirinn''' (Gaeilge: ''Muintir na hÉireann'', ''na hÉireannaigh'', ''na Gaeil'') (Béarla: ''The People of Ireland'') (Ultais: ''Tha fowk o Airlann''). Is de bhunadh [[Na Ceiltigh|Ceilteach]] an chuid is mó den daonra, a tháinig i dtír ó mhór-roinn na [[An Eoraip|hEorpa]] thar na cianta. Bhí cuid mhaith inimirce, freisin, ó am go ham ó thíortha eile, go háirithe as [[Alba]], agus ar bhonn níos lú, as [[Sasana]]. Is [[Caitliceachas|Caitlicigh]] formhór (os cionn 70%) an daonra. Is [[Protastúnachas|Protastúnaigh]] formhór na coda eile, beagán níos mó ná leath na ndaoine in [[Cúige Uladh|Ulaidh]], agus iad roinnte idir eaglaisí éagsúla, go háirithe [[Preispitéireachas|Preispitéirigh]] agus Anglacaigh (a bhaineann le h[[Eaglais na hÉireann]]. Féach ar an alt [[Creideamh in Éirinn]] le tuilleadh sonraí). {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q27. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) as ?yob) } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } . } |wdq=. |sort=569 |section=31 |links=local |columns=number:#,P18,label:nome,P569,P570,P19 }} == duine == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:John Millington Synge - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[John Millington Synge]] | data-sort-value="1871" | 1871-04-16 | data-sort-value="1909" | 1909-03-24 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Stephen Gately 2009.jpg|center|128px]] | [[Stephen Gately]] | data-sort-value="1976" | 1976-03-17 | data-sort-value="2009" | 2009-10-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Herbert Kitchener 1914.jpg|center|128px]] | [[Herbert Kitchener, an Chéad Iarla Kitchener|Horatio Kitchener]] | data-sort-value="1850" | 1850-06-24 | data-sort-value="1916" | 1916-06-05 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 4 | | [[Iris Murdoch]] | data-sort-value="1919" | 1919-07-15 | data-sort-value="1999" | 1999-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Laurence Sterne by Sir Joshua Reynolds.jpg|center|128px]] | [[Laurence Sterne]] | data-sort-value="1713" | 1713-11-24 | data-sort-value="1768" | 1768-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:WP2016 GlenHansard FFM.jpg|center|128px]] | [[Glen Hansard]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-21 | data-sort-value="2026" | 2026-07-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Seán Barrett Ceann Comhairle 2015.png|center|128px]] | [[Seán Barrett (polaiteoir i nDún Laoghaire)|Seán Barrett]] | data-sort-value="1944" | 1944-08-09 | data-sort-value="2026" | 2026-04-06 | [[Cill Iníon Léinín]] |- | style='text-align:right'| 8 | | [[Christopher Nolan (scríbhneoir)|Christopher Nolan]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-06 | data-sort-value="2009" | 2009-02-20 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:John Redmond 1917.JPG|center|128px]] | [[Seán Mac Réamainn]] | data-sort-value="1856" | 1856-09-01 | data-sort-value="1918" | 1918-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Autographed Photograph From Maureen O'Hara Price to Clifton Cates, circa 1945 (22479452472).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Hara]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-17 | data-sort-value="2015" | 2015-10-24 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Maureen O Sullivan, The New Movie Magazine, 1934.jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (aisteoir)|Maureen O'Sullivan]] | data-sort-value="1911" | 1911-05-17 | data-sort-value="1998" | 1998-06-23 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Brenda Fricker March 1990.jpg|center|128px]] | [[Brenda Fricker]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-17 | data-sort-value="2026" | 2026-07-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Veronica Guerin 1.jpg|center|128px]] | [[Veronica Guerin]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-05 | data-sort-value="1996" | 1996-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Douglas Hyde - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[Dubhghlas de hÍde]] | data-sort-value="1860" | 1860-01-17 | data-sort-value="1949" | 1949-07-12 | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Lady gregory.jpg|center|128px]] | [[Lady Gregory]] | data-sort-value="1852" | 1852-03-15 | data-sort-value="1932" | 1932-05-22 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:William O'Brien 1917.jpg|center|128px]] | [[William O'Brien]] | data-sort-value="1852" | 1852-10-02 | data-sort-value="1928" | 1928-02-25 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:Smith O'Brien, The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[William Smith O’Brien|William Smith O'Brien]] | data-sort-value="1803" | 1803-10-17 | data-sort-value="1864" | 1864-06-18 | [[Caisleán Dhrom Ólainn]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church St. Brendan Window 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Brendan mac Nemainn]] | data-sort-value="500" | 5th century | data-sort-value="573" | 573 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 20 | | [[Frank O'Farrell]] | data-sort-value="1927" | 1927-10-09 | data-sort-value="2022" | 2022-03-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Íomhá:Grainne Mhaol Ni Mhaille Statue.jpg|center|128px]] | [[Gráinne Ní Mháille]] | data-sort-value="1539" | 1539 | data-sort-value="1603" | 1603<br/>1599-06-18 | [[Oileán Chliara|Cliara]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Íomhá:Jordan by Hoppner.jpg|center|128px]] | [[Dorothea Jordan]] | data-sort-value="1761" | 1761-11-22 | data-sort-value="1816" | 1816-07-05 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Íomhá:Frank Fahy .PNG|center|128px]] | [[Proinsias Ó Fathaigh]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-12 | data-sort-value="1953" | 1953-07-12 | [[Contae na Gaillimhe]]<br/>[[Éire]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Íomhá:Ladywilde.jpg|center|128px]] | [[Jane Francesca Agnes Wilde|Jane Wilde]] | data-sort-value="1821" | 1821-12-27 | data-sort-value="1896" | 1896-02-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Íomhá:Brian Bóruma mac Cennétig (1723) (crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Bóramha]] | data-sort-value="941" | 941 | data-sort-value="1014" | 1014-04-23 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Íomhá:Patrick Pearse cph.3b15294.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Mac Piarais]] | data-sort-value="1879" | 1879-11-10 | data-sort-value="1916" | 1916-05-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Íomhá:Thomas Ashe, half-length portrait (34628644896).jpg|center|128px]] | [[Tomás Ághas]] | data-sort-value="1885" | 1885-01-12 | data-sort-value="1917" | 1917-09-25 | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 28 | | [[Tony Gregory]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-05 | data-sort-value="2009" | 2009-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[Íomhá:Paul Durcan 2018.png|center|128px]] | [[Paul Durcan|Pól Mac Duarcáin]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-16 | data-sort-value="2025" | 2025-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Íomhá:Poet Patrick Kavanagh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Patrick Kavanagh]] | data-sort-value="1904" | 1904-10-21 | data-sort-value="1967" | 1967-11-30 | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Íomhá:Brigid of Kildare, Vitrall, 1903 (Macon, Georgia, St. Joseph Parish Church).jpg|center|128px]] | [[Naomh Bríd]] | data-sort-value="451" | 451<br/>453 | data-sort-value="525" | 525 | ''[[:d:Q5438072|Fochaird]]'' |- | style='text-align:right'| 32 | [[Íomhá:George Berkeley by Jonh Smibert.jpg|center|128px]] | [[George Berkeley]] | data-sort-value="1685" | 1685-03-12 | data-sort-value="1753" | 1753-01-14 | ''[[:d:Q15215556|Dysart Castle]]'' |- | style='text-align:right'| 33 | [[Íomhá:Richard Harris 1985 (1).jpg|center|128px]] | [[Richard Harris]] | data-sort-value="1930" | 1930-10-01 | data-sort-value="2002" | 2002-10-25 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Íomhá:Mother Jones no. 3.jpg|center|128px]] | [[Mary Harris Jones]] | data-sort-value="1830" | 1830-05-01 | data-sort-value="1930" | 1930-11-30 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Íomhá:William Thomas Mulvany by Schaarwächter.jpg|center|128px]] | [[William Thomas Mulvany]] | data-sort-value="1806" | 1806-03-11 | data-sort-value="1885" | 1885-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 36 | | [[Sandie Jones]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-09 | data-sort-value="2019" | 2019-09-19 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Íomhá:Sir Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington.jpg|center|128px]] | [[Arthur Wellesley, 1ú Diúc Wellington]] | data-sort-value="1769" | 1769-05-01 | data-sort-value="1852" | 1852-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Íomhá:Saint Aidan.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán Lindisfarne]] | data-sort-value="590" | 590 | data-sort-value="651" | 651-08-31 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Íomhá:Binchy33 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maeve Binchy]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-28<br/>1939-05-28<br/>1939-05-29 | data-sort-value="2012" | 2012-07-30 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Íomhá:George Gabriel Stokes, ante 1903 - Accademia delle Scienze di Torino 0155 B.jpg|center|128px]] | [[George Gabriel Stokes]] | data-sort-value="1819" | 1819-08-13 | data-sort-value="1903" | 1903-02-01 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Íomhá:Stieler - Lola Montez (Schönheitengalerie).jpg|center|128px]] | [[Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)|Lola Montez]] | data-sort-value="1821" | 1821-02-17 | data-sort-value="1861" | 1861-01-17 | [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Íomhá:Sir Joshua Reynolds - Edmund Burke, 1729 - 1797. Statesman, orator and author - PG 2362 - National Galleries of Scotland.jpg|center|128px]] | [[Edmund Burke|Edmond Búrc]] | data-sort-value="1729" | 1729-01-12 | data-sort-value="1797" | 1797-07-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Íomhá:Sir Charles Gavan Duffy (Weekly Times, 1874).jpg|center|128px]] | [[Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh]] | data-sort-value="1816" | 1816-04-12 | data-sort-value="1903" | 1903-02-09 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 44 | | [[John Desmond Bernal]] | data-sort-value="1901" | 1901-05-10 | data-sort-value="1971" | 1971-09-15 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Íomhá:Eddie Jordan 2017 United States GP .jpg|center|128px]] | [[Eddie Jordan]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-30 | data-sort-value="2025" | 2025-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[Íomhá:Michael Collins 1921.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Coileáin]] | data-sort-value="1890" | 1890-10-16 | data-sort-value="1922" | 1922-08-22 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[Íomhá:Seán MacSwiney, Oct 1920 (cropped).png|center|128px]] | [[Seán MacSwiney]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 48 | | [[James O'Keeffe]] | data-sort-value="1912" | 1912 | data-sort-value="1986" | 1986-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Íomhá:Sir Edward Carson, bw photo portrait seated.jpg|center|128px]] | [[Edward Carson]] | data-sort-value="1854" | 1854-02-09 | data-sort-value="1935" | 1935-10-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 50 | | [[Conor Maguire]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-16 | data-sort-value="1971" | 1971-09-26 | [[Conga]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[Íomhá:Edna O'Brien (2016).jpg|center|128px]] | [[Edna O'Brien]] | data-sort-value="1930" | 1930-12-15 | data-sort-value="2024" | 2024-07-27 | [[Tuaim Gréine]] |- | style='text-align:right'| 52 | | [[Ben Briscoe]] | data-sort-value="1934" | 1934-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-07-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[Íomhá:Heilbronn-Kilianskirche-SeyfferAltar03.JPG|center|128px]] | [[Naomh Cilian]] | data-sort-value="640" | 640 | data-sort-value="689" | 689 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Íomhá:Ernest Walton.jpg|center|128px]] | [[Ernest Walton|Ernest Thomas Sinton Walton]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-06 | data-sort-value="1995" | 1995-06-25 | [[Dún na Mainistreach]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Íomhá:Sinead O'Connor (14828633401) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sinéad O'Connor]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-08 | data-sort-value="2023" | 2023-07-26 | [[Gleann na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Íomhá:Dr James Ryan, 1932 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Ryan]] | data-sort-value="1891" | 1891-12-06 | data-sort-value="1970" | 1970-09-25 | ''[[:d:Q22084281|Teach Munna]]'' |- | style='text-align:right'| 57 | [[Íomhá:Michael Gambon cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Gambon]] | data-sort-value="1940" | 1940-10-19 | data-sort-value="2023" | 2023-09-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 58 | | [[Siobhán Nic Gearailt, Cuntaois Urumhan]] | data-sort-value="1509" | 1509 | data-sort-value="1565" | 1565-01-02 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Íomhá:Saint brendan german manuscript.jpg|center|128px]] | [[Naomh Breandán]] | data-sort-value="486" | 486 | data-sort-value="577" | 577 | [[An Fhianait]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Íomhá:John field.jpg|center|128px]] | [[John Field]] | data-sort-value="1782" | 1782-07-26 | data-sort-value="1837" | 1837-01-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 61 | | [[Michael Keyes]] | data-sort-value="1886" | 1886-03-31 | data-sort-value="1959" | 1959-09-08 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Íomhá:Joseph Mary Plunkett.jpg|center|128px]] | [[Seosamh Pluincéad]] | data-sort-value="1887" | 1887-11-21 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Íomhá:John Joly.jpg|center|128px]] | [[John Joly]] | data-sort-value="1857" | 1857-11-01 | data-sort-value="1933" | 1933-12-08 | [[Breacánach]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Íomhá:Cork (47) 1.jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnbarra|Naomh Fionnbharra]] | data-sort-value="550" | 550 | data-sort-value="623" | 623-09-25 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Íomhá:Eilean Mor Chapel.jpg|center|128px]] | [[Naomh Abbán]] | data-sort-value="570" | 570 | data-sort-value="620" | 620-03-16 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Íomhá:Patrick Hillery (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hIrighile]] | data-sort-value="1923" | 1923-05-02 | data-sort-value="2008" | 2008-04-12 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[Íomhá:Edward Sabine Maull&Fox BNF Gallica.jpg|center|128px]] | [[Edward Sabine]] | data-sort-value="1788" | 1788-10-14 | data-sort-value="1883" | 1883-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Íomhá:Celebrated spies and famous mysteries of the great war (1919) (14765772825).jpg|center|128px]] | [[Roger Casement|Ruairí Mac Easmainn]] | data-sort-value="1864" | 1864-09-01 | data-sort-value="1916" | 1916-08-03 | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Íomhá:Joshua Reynolds - William Petty.jpg|center|128px]] | [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|William Petty]] | data-sort-value="1737" | 1737-05-02 | data-sort-value="1805" | 1805-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Íomhá:BRENDANBEHAN.jpg|center|128px]] | [[Breandán Ó Beacháin]] | data-sort-value="1923" | 1923-02-09 | data-sort-value="1964" | 1964-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Íomhá:Daniel O'Connell.png|center|128px]] | [[Dónall Ó Conaill]] | data-sort-value="1775" | 1775-08-06 | data-sort-value="1847" | 1847-05-15 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Íomhá:Sean ocasey 1924.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cathasaigh]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-30 | data-sort-value="1964" | 1964-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Íomhá:Thomas Moore from NPG.jpg|center|128px]] | [[Thomas Moore]] | data-sort-value="1779" | 1779-05-28<br/>1779 | data-sort-value="1852" | 1852-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Íomhá:Charles Stewart Parnell (Portrait).jpg|center|128px]] | [[Charles Stewart Parnell]] | data-sort-value="1846" | 1846-06-27 | data-sort-value="1891" | 1891-10-06 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Íomhá:San Colombano.jpg|center|128px]] | [[Columbán]] | data-sort-value="543" | 543 | data-sort-value="615" | 615-11-23 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[Íomhá:Sean T OKelly WhiteHouse 19390517.jpg|center|128px]] | [[Seán T. Ó Ceallaigh|Seán Tomás Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1882" | 1882-08-25 | data-sort-value="1966" | 1966-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Íomhá:Cropped portrait of Henry Grattan.jpg|center|128px]] | [[Henry Grattan]] | data-sort-value="1746" | 1746-07-03 | data-sort-value="1820" | 1820-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Íomhá:Lord Castlereagh Marquess of Londonderry.jpg|center|128px]] | [[Robert Stewart, Bíocunta an Chaisleáin Riabhaigh]] | data-sort-value="1769" | 1769-06-18 | data-sort-value="1822" | 1822-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Íomhá:Timothy Michael Healy Thoms Whos Who 1923.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó hEaluithe (polaiteoir)|Tadhg Ó hEaluithe]] | data-sort-value="1855" | 1855-05-17 | data-sort-value="1931" | 1931-03-26 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Íomhá:William Martin Murphy Oil Painting by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[William Martin Murphy|William Máirtín Ó Murchadha]] | data-sort-value="1844" | 1844-11-21 | data-sort-value="1919" | 1919-06-25 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Íomhá:James Ussher by Sir Peter Lely.jpg|center|128px]] | [[James Ussher]] | data-sort-value="1581" | 1581-01-04 | data-sort-value="1656" | 1656-03-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[Íomhá:John Bruton 2011.jpg|center|128px]] | [[John Bruton|Seán de Briotún]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-18 | data-sort-value="2024" | 2024-02-06 | [[Dún Búinne]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Íomhá:Charles Haughey 1967 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó hEochaidh]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-16 | data-sort-value="2006" | 2006-06-13 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[Íomhá:Benjamin Guinness ILN.jpg|center|128px]] | [[Benjamin Lee Guinness|Benjamin Guinness]] | data-sort-value="1798" | 1798-11-01 | data-sort-value="1868" | 1868-05-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 85 | | [[Seán Eichingeam]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1923" | 1923-04-23 | [[Cuan Bhaile na Cúirte]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Íomhá:Austin Stack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aibhistín de Staic]] | data-sort-value="1879" | 1879-12-07 | data-sort-value="1929" | 1929-04-27 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 87 | | [[Alice Kyteler]] | data-sort-value="1263" | 1263 | No/unknown value | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[Íomhá:Thomas FitzGerald, 10th Earl of Kildare.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara|Tomás Mac Gearailt]] | data-sort-value="1513" | 1513 | data-sort-value="1537" | 1537 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Íomhá:Enniscorthy St. Aidan's Cathedral East Aisle Fifth Window Saint Aidan Detail 2009 09 28.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán (Maodhóg)]] | data-sort-value="550" | 6th century | data-sort-value="627" | 627 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[Íomhá:William Stokes (1804 - 1878).jpg|center|128px]] | [[William Stokes]] | data-sort-value="1804" | 1804-10-01 | data-sort-value="1878" | 1878-01-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Íomhá:BrotherWalfrid(AndrewKerins).jpg|center|128px]] | [[Andrew Kerins]] | data-sort-value="1840" | 1840-05-18 | data-sort-value="1915" | 1915-04-17 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Íomhá:PadraicColum.jpeg|center|128px]] | [[Padraic Colum]] | data-sort-value="1881" | 1881-12-08 | data-sort-value="1972" | 1972-01-11 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[Íomhá:Eileen Desmond 1981 02.jpg|center|128px]] | [[Eileen Desmond]] | data-sort-value="1932" | 1932-12-29 | data-sort-value="2005" | 2005-01-06 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 94 | | [[Josephine Hart]] | data-sort-value="1942" | 1942-03-01 | data-sort-value="2011" | 2011-06-02 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 95 | | [[Dónal McCann]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-07 | data-sort-value="1999" | 1999-07-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[Íomhá:Dan O'Herlihy 1955.JPG|center|128px]] | [[Dan O'Herlihy]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-01 | data-sort-value="2005" | 2005-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[Íomhá:Portrait of Theobald Wolfe Tone (4672711).jpg|center|128px]] | [[Theobald Wolfe Tone]] | data-sort-value="1763" | 1763-06-20 | data-sort-value="1798" | 1798-11-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Íomhá:Eileen Gray.jpg|center|128px]] | [[Eileen Gray]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-08<br/>1879 | data-sort-value="1976" | 1976-10-31 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Íomhá:Kate O'Brien, 1926.jpg|center|128px]] | [[Cáit Ní Bhriain]] | data-sort-value="1897" | 1897-12-03 | data-sort-value="1974" | 1974-08-13 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[Íomhá:Portrait of Nora Joyce (Mrs. James Joyce) 1926–1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Nora Barnacle]] | data-sort-value="1884" | 1884-03-21 | data-sort-value="1951" | 1951-04-10 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Íomhá:Catherine Hayes.jpg|center|128px]] | [[Catherine Hayes]] | data-sort-value="1818" | 1818-10-29<br/>1825 | data-sort-value="1861" | 1861-08-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[Íomhá:Frank Cluskey, 1981 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Frank Cluskey]] | data-sort-value="1930" | 1930-04-08 | data-sort-value="1989" | 1989-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Íomhá:Padraig Faulkner, 1980 (cropped).png|center|128px]] | [[Pádraig Faulkner]] | data-sort-value="1918" | 1918-03-12 | data-sort-value="2012" | 2012-06-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 104 | | [[John O'Connell (Baile Átha Cliath)|John O'Connell]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-20 | data-sort-value="2013" | 2013-03-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Íomhá:Tony O'Reilly 1959.jpg|center|128px]] | [[Tony O'Reilly]] | data-sort-value="1936" | 1936-05-07 | data-sort-value="2024" | 2024-05-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Íomhá:Arthur Guinness.jpg|center|128px]] | [[Arthur Guinness]] | data-sort-value="1725" | 1725 | data-sort-value="1803" | 1803-01-23 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Íomhá:George Noble Plunkett, circa 1915.jpg|center|128px]] | [[George Noble Plunkett|An Cunta Pluincéad]] | data-sort-value="1851" | 1851-12-03 | data-sort-value="1948" | 1948-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Íomhá:Michael O'Leary, September 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Aire)|Michael O'Leary]] | data-sort-value="1936" | 1936-05-08 | data-sort-value="2006" | 2006-05-11 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Íomhá:Justin Keating 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Keating]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-07 | data-sort-value="2009" | 2009-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 110 | | [[Breandán Ó hEithir]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-18 | data-sort-value="1990" | 1990-10-26 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[Íomhá:Tomás Mac Giolla.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Giolla]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-25 | data-sort-value="2010" | 2010-02-04 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[Íomhá:James Dillon circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[James Dillon|Séamus Diolún]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-26 | data-sort-value="1986" | 1986-02-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[Íomhá:Portrait of Sir Richard John Griffith, 1st Bt. (by Stephen Catterson Smith).jpg|center|128px]] | [[Richard Griffith]] | data-sort-value="1784" | 1784-09-20 | data-sort-value="1878" | 1878-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[Íomhá:Edward Hincks.jpg|center|128px]] | [[Edward Hincks]] | data-sort-value="1792" | 1792-08-19 | data-sort-value="1866" | 1866-12-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[Íomhá:Sir Phelim O’Neill.png|center|128px]] | [[Féilim Ó Néill]] | data-sort-value="1603" | 1603 | data-sort-value="1653" | 1653<br/>1652-03-10 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[Íomhá:Maurice O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin]] | data-sort-value="1670" | 1670 | data-sort-value="1738" | 1738-03-25 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[Íomhá:Lawrence Parsons.jpg|center|128px]] | [[Laurence Parsons]] | data-sort-value="1840" | 1840-11-17 | data-sort-value="1908" | 1908-08-29 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[Íomhá:1stEarlOfIveagh.jpg|center|128px]] | [[Edward Cecil Guinness]] | data-sort-value="1847" | 1847-11-10 | data-sort-value="1927" | 1927-10-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[Íomhá:Portrait of Patrick Sarsfield, Earl of Lucan NGI.4328.PNG|center|128px]] | [[Pádraig Sáirséal]] | data-sort-value="1655" | 1655 | data-sort-value="1693" | 1693-08-21 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[Íomhá:Feargus Edward O'Connor-crop.jpg|center|128px]] | [[Feargus O'Connor]] | data-sort-value="1794" | 1794-07-18 | data-sort-value="1855" | 1855-08-30<br/>1855-08-31 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[Íomhá:Arthur Griffith (1871-1922).jpg|center|128px]] | [[Art Ó Gríofa]] | data-sort-value="1872" | 1872-03-31 | data-sort-value="1922" | 1922-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[Íomhá:Richard Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Richard Brinsley Sheridan]] | data-sort-value="1751" | 1751-10-30 | data-sort-value="1816" | 1816-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[Íomhá:John Tyndall portrait mid career.jpg|center|128px]] | [[John Tyndall]] | data-sort-value="1820" | 1820-08-02 | data-sort-value="1893" | 1893-12-04 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[Íomhá:Ronnie drew 2004.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Drew]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-16 | data-sort-value="2008" | 2008-08-16 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[Íomhá:Gerald Fitzgerald 9th Earl of Kildare 2.JPG|center|128px]] | [[Gearóid Óg Mac Gearailt]] | data-sort-value="1487" | 1487 | data-sort-value="1534" | 1534-09-02 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[Íomhá:Ray-Sachs-Ivor-Robinson-Art-Komar-and-John-Lighton-Synge-Jablonna-1962-Photo.png|center|128px]] | [[John Lighton Synge]] | data-sort-value="1897" | 1897-03-23 | data-sort-value="1995" | 1995-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[Íomhá:Charles Villiers Stanford c1894bw.jpg|center|128px]] | [[Charles Villiers Stanford]] | data-sort-value="1852" | 1852-09-30 | data-sort-value="1924" | 1924-03-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[Íomhá:Statua di Luke Kelly.jpg|center|128px]] | [[Luke Kelly]] | data-sort-value="1940" | 1940-11-17 | data-sort-value="1984" | 1984-01-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[Íomhá:Liam O'Flaherty.jpeg|center|128px]] | [[Liam Ó Flaithearta]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-28<br/>1896-04-28<br/>1897-04-19 | data-sort-value="1984" | 1984-09-07<br/>1984-07-07 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[Íomhá:Anton abbadia.png|center|128px]] | [[Antoine Thomson d'Abbadie]] | data-sort-value="1810" | 1810-01-03 | data-sort-value="1897" | 1897-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[Íomhá:Henry Hughes Wilson, British general, photo portrait standing in uniform.jpg|center|128px]] | [[Henry Wilson]] | data-sort-value="1864" | 1864-05-05 | data-sort-value="1922" | 1922-06-22 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[Íomhá:Albert Reynolds (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ailbhe Mac Raghnaill]] | data-sort-value="1932" | 1932-11-03 | data-sort-value="2014" | 2014-08-21 | [[Rúscaigh]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[Íomhá:Bernard Allen November 1996.png|center|128px]] | [[Bernard Ó hAilín]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-09 | data-sort-value="2024" | 2024-06-22 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[Íomhá:Cearbhall Ó Dálaigh, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cearbhall Ó Dálaigh]] | data-sort-value="1911" | 1911-02-12 | data-sort-value="1978" | 1978-03-21 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[Íomhá:Taoiseach Liam Cosgrave-Patricks Day 1976.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Cosgair]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-13 | data-sort-value="2017" | 2017-10-04 | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[Íomhá:Jack Lynch, 1972 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1917" | 1917-08-15 | data-sort-value="1999" | 1999-10-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[Íomhá:US visit of Taoiseach Costello in 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[John A. Costello|Seán A Mac Coisdealbha]] | data-sort-value="1891" | 1891-06-20 | data-sort-value="1976" | 1976-01-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[Íomhá:William Thomas Cosgrave.jpg|center|128px]] | [[Liam Tomás Mac Cosgair]] | data-sort-value="1880" | 1880-06-06 | data-sort-value="1965" | 1965-11-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[Íomhá:Séamus Pattison, 1982 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Pattison]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-19 | data-sort-value="2018" | 2018-02-04 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 140 | | [[Seán Flanagan]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-26 | data-sort-value="1993" | 1993-02-05 | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 141 | | [[Nuala O'Faolain|Nuala Ó Faoláin]] | data-sort-value="1940" | 1940-03-01 | data-sort-value="2008" | 2008-05-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[Íomhá:Seán Lemass, 1966.jpg|center|128px]] | [[Seán F. Lemass]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-15 | data-sort-value="1971" | 1971-05-11 | [[An Baile Breac (Baile Átha Cliath)|An Baile Breac]] |- | style='text-align:right'| 143 | | [[Margaret Hassan]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-18 | data-sort-value="2004" | 2004-11-08 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[Íomhá:Noel Browne, 1948 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Browne|Nollaig de Brún]] | data-sort-value="1915" | 1915-12-20 | data-sort-value="1997" | 1997-05-21 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 145 | | [[David Kelly]] | data-sort-value="1929" | 1929-07-11 | data-sort-value="2012" | 2012-02-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[Íomhá:Tom Crean2b.JPG|center|128px]] | [[Tom Crean|Tomás Ó Croidheáin]] | data-sort-value="1877" | 1877-02-16 | data-sort-value="1938" | 1938-07-27 | [[Abhainn an Scáil]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[Íomhá:James Hoban circa 1800 - Crop.jpg|center|128px]] | [[James Hoban]] | data-sort-value="1762" | 1762 | data-sort-value="1831" | 1831-12-08 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[Íomhá:James Stephens, 1935.jpg|center|128px]] | [[James Stephens (scríbhneoir)]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-09 | data-sort-value="1950" | 1950-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[Íomhá:Thomas F. Meagher.jpg|center|128px]] | [[Thomas Francis Meagher]] | data-sort-value="1823" | 1823-08-03 | data-sort-value="1867" | 1867-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[Íomhá:Ó Mórna agus Dánta Eile.png|center|128px]] | [[Máirtín Ó Direáin]] | data-sort-value="1910" | 1910-11-29 | data-sort-value="1988" | 1988-03-19 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[Íomhá:Tras Honan at the meeting of the European Parliament in Luxembourg (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tras Honan]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-04 | data-sort-value="2023" | 2023-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 152 | | [[Darren Sutherland]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-18 | data-sort-value="2009" | 2009-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[Íomhá:RobertChildersBarton.jpg|center|128px]] | [[Riobárd Bartún]] | data-sort-value="1881" | 1881-03-14 | data-sort-value="1975" | 1975-08-10 | [[Áth na mBó]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[Íomhá:Thomas mac curtain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Curtáin]] | data-sort-value="1884" | 1884-03-20 | data-sort-value="1920" | 1920-03-20 | ''[[:d:Q81933233|Baile an Chnocáin]]'' |- | style='text-align:right'| 155 | [[Íomhá:Éamonn Ceannt.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ceannt]] | data-sort-value="1881" | 1881-09-21 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[Íomhá:Mick lally.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó Maolallaí]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-10 | data-sort-value="2010" | 2010-08-31 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[Íomhá:Edouard Manet Georges Moore.jpg|center|128px]] | [[George Moore (úrscéalaí)|George Moore]] | data-sort-value="1852" | 1852-02-24 | data-sort-value="1933" | 1933-01-21 | ''[[:d:Q805406|An Baile Glas]]'' |- | style='text-align:right'| 158 | [[Íomhá:Daguerrotipo Brown.jpg|center|128px]] | [[William Brown (aimiréal)|William Brown]] | data-sort-value="1777" | 1777-06-22 | data-sort-value="1857" | 1857-03-14<br/>1857-03-03 | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[Íomhá:Seán Moylan, c. 1920 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Moylan]] | data-sort-value="1888" | 1888-11-19 | data-sort-value="1957" | 1957-11-16 | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[Íomhá:Michael Kelly by Adele Romany.jpg|center|128px]] | [[Michael Kelly (teanór agus fear amharclainne)|Michael Kelly]] | data-sort-value="1762" | 1762-12-25 | data-sort-value="1826" | 1826-10-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[Íomhá:Harry Clarke (photo).jpg|center|128px]] | [[Harry Clarke]] | data-sort-value="1889" | 1889-03-17 | data-sort-value="1931" | 1931-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[Íomhá:Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1916) (14780125542).jpg|center|128px]] | [[George Petrie]] | data-sort-value="1790" | 1790-01-01 | data-sort-value="1866" | 1866-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[Íomhá:Robert Alexander Stewart Macalister - 1870-to-1950.jpg|center|128px]] | [[R. A. Stewart Macalister|Robert Alexander Stewart MacAlister]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-08 | data-sort-value="1950" | 1950-04-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[Íomhá:RobertMallet.jpg|center|128px]] | [[Robert Mallet]] | data-sort-value="1810" | 1810-06-03 | data-sort-value="1881" | 1881-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[Íomhá:George Charles Beresford 1934-5.jpg|center|128px]] | [[George Charles Beresford]] | data-sort-value="1864" | 1864-07-10 | data-sort-value="1938" | 1938-02-21 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[Íomhá:Tom O'Donnell, 1982 (cropped).tif|center|128px]] | [[Tom O'Donnell]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-30 | data-sort-value="2020" | 2020-10-08 | ''[[:d:Q104313425|Builgidín]]'' |- | style='text-align:right'| 167 | [[Íomhá:Robert McClure.jpg|center|128px]] | [[Robert McClure]] | data-sort-value="1807" | 1807-01-28 | data-sort-value="1873" | 1873-10-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[Íomhá:TJ Murphy Cork Labour.png|center|128px]] | [[Timothy J. Murphy]] | data-sort-value="1893" | 1893-07-17 | data-sort-value="1949" | 1949-04-29 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[Íomhá:MarcusDaly.jpg|center|128px]] | [[Marcus Daly]] | data-sort-value="1841" | 1841-12-05 | data-sort-value="1900" | 1900-11-12 | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Íomhá:VioletGibson1926.jpg|center|128px]] | [[Violet Gibson]] | data-sort-value="1876" | 1876-08-31 | data-sort-value="1956" | 1956-05-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 171 | | [[William Trevor]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-24 | data-sort-value="2016" | 2016-11-20 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[Íomhá:Dave Allen 1968.JPG|center|128px]] | [[Dave Allen]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-06 | data-sort-value="2005" | 2005-03-10 | [[Teach na Giúise]] |- | style='text-align:right'| 173 | | [[Christy Brown]] | data-sort-value="1932" | 1932-06-05 | data-sort-value="1981" | 1981-09-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 174 | | [[Éinde Ó Callaráin]] | data-sort-value="1942" | 1942-05 | data-sort-value="2004" | 2004-04-08 | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[Íomhá:PSM V63 D476 George Francis FitzGerald.png|center|128px]] | [[George Francis Fitzgerald]] | data-sort-value="1851" | 1851-08-03 | data-sort-value="1901" | 1901-02-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Maighréad de Bhál]] | data-sort-value="1515" | 1515 | data-sort-value="1584" | 1584 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[Íomhá:Mary O'Rourke, September 2009.jpg|center|128px]] | [[Mary O'Rourke|Máire Uí Ruairc]] | data-sort-value="1937" | 1937-05-31 | data-sort-value="2024" | 2024-10-03 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[Íomhá:Dolores O'Riordan 2016 (cropped).jpeg|center|128px]] | [[Dolores O'Riordan|Dolores Ní Ríordáin]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-06 | data-sort-value="2018" | 2018-01-15 | [[Baile Uí Bhricín Thuaidh]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[Íomhá:Mary Ward (scientist).jpg|center|128px]] | [[Mary Ward]] | data-sort-value="1827" | 1827-04-27 | data-sort-value="1869" | 1869-08-31 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 180 | | [[Paddy Canny]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-09 | data-sort-value="2008" | 2008-06-28 | ''[[:d:Q104294289|Gleann Dríth]]'' |- | style='text-align:right'| 181 | [[Íomhá:Joe Kinnear Hull City v. Newcastle United 1.png|center|128px]] | [[Joe Kinnear]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-27 | data-sort-value="2024" | 2024-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[Íomhá:Robert Emmet--The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[Roibeard Emmet]] | data-sort-value="1780" | 1780-03-04 | data-sort-value="1803" | 1803-09-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[Íomhá:William Strutt, Portrait of Robert O'Hara Burke, 1860.jpg|center|128px]] | [[Robert O'Hara Burke]] | data-sort-value="1821" | 1821-05-06 | data-sort-value="1861" | 1861-06-28<br/>1861-07-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[Íomhá:Peter von Lacy.PNG|center|128px]] | [[Peadar de Lása]] | data-sort-value="1678" | 1678-09-29 | data-sort-value="1751" | 1751-04-19 | [[Cill Íde]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[Íomhá:Cathalbrugha.JPG|center|128px]] | [[Cathal Brugha]] | data-sort-value="1874" | 1874-07-18 | data-sort-value="1922" | 1922-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 186 | | [[Máirtín Ó Cadhain]] | data-sort-value="1906" | 1906-01-04 | data-sort-value="1970" | 1970-10-18 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[Íomhá:Gen. Richard Mulcahy LCCN2014717121.jpg|center|128px]] | [[Risteárd Ó Maolchatha]] | data-sort-value="1886" | 1886-05-10 | data-sort-value="1971" | 1971-12-16 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[Íomhá:Maturin.jpg|center|128px]] | [[Charles Maturin]] | data-sort-value="1782" | 1782-09-25 | data-sort-value="1824" | 1824-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[Íomhá:Saint Virgilius, Salzburg.jpg|center|128px]] | [[Naomh Feargal]] | data-sort-value="700" | 700 | data-sort-value="784" | 784-11-27 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[Íomhá:James Fintan Lalor (Young Irelander).jpg|center|128px]] | [[James Fintan Lalor (Éire Óg)|James Fintan Lalor]] | data-sort-value="1807" | 1807-03-10 | data-sort-value="1849" | 1849-12-27 | ''[[:d:Q136402282|Tenakill House]]'' |- | style='text-align:right'| 191 | [[Íomhá:DionBoucicault.jpg|center|128px]] | [[Dion Boucicault]] | data-sort-value="1822" | 1822-12-26 | data-sort-value="1890" | 1890-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 192 | | [[Niall Caille]] | data-sort-value="850" | 9th century | data-sort-value="846" | 846 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[Íomhá:Statue St Finnian of Clonard (cropped).jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnán (Cluain Ioraird)|Fionnán Chluain Ioraird]] | data-sort-value="470" | 470 | data-sort-value="549" | 549<br/>552 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Íomhá:James Everett, 1949.jpg|center|128px]] | [[James Everett]] | data-sort-value="1894" | 1894-05-01 | data-sort-value="1967" | 1967-12-18 | ''[[:d:Q104276727|Ráth Droma]]'' |- | style='text-align:right'| 195 | [[Íomhá:Brian-Crowley-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Amhlaidh]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-04 | data-sort-value="2026" | 2026-01-23 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 196 | | [[Seán Treacy]] | data-sort-value="1923" | 1923-09-22 | data-sort-value="2018" | 2018-03-23 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 197 | | [[Hugh O'Flaherty]] | data-sort-value="1898" | 1898-02-28 | data-sort-value="1963" | 1963-10-30 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[Íomhá:Drbarnardo.jpg|center|128px]] | [[Thomas John Barnardo]] | data-sort-value="1845" | 1845-07-04 | data-sort-value="1905" | 1905-09-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 199 | | [[Patrick Hogan (Ceann Comhairle)|Patrick Hogan]] | data-sort-value="1886" | 1886-01-01 | data-sort-value="1969" | 1969-01-24 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[Íomhá:Portrait of George Brown.jpg|center|128px]] | [[Seoirse de Brún]] | data-sort-value="1698" | 1698-06-15 | data-sort-value="1792" | 1792-02-18<br/>1792-09-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[Íomhá:Art O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Art O'Connor]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="1950" | 1950-05-10 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[Íomhá:John Thomas Romney Robinson by James Simonton c1850s.png|center|128px]] | [[Thomas Romney Robinson|John Thomas Romney Robinson]] | data-sort-value="1792" | 1792-04-23 | data-sort-value="1882" | 1882-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[Íomhá:Oliver Plunket by Edward Luttrell.jpg|center|128px]] | [[Oilibhéar Pluincéad|Oilibhéar Pluincéid]] | data-sort-value="1629" | 1629-11-01 | data-sort-value="1681" | 1681-07-01 | [[Loch Craobh]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[Íomhá:Tomás Ó Criomhthain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Criomhthain]] | data-sort-value="1855" | 1855 | data-sort-value="1937" | 1937-03-07 | [[Na Blascaodaí]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[Íomhá:Blason famille ie Fitzgerald de Desmond.svg|center|128px]] | [[Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan]] | data-sort-value="1533" | 1533 | data-sort-value="1583" | 1583-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 206 | | [[Patrick O'Donnell]] | data-sort-value="1907" | 1907-08-21 | data-sort-value="1970" | 1970-10-04 | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[Íomhá:Ernest Henry Shackleton Nadar.jpg|center|128px]] | [[Ernest Shackleton]] | data-sort-value="1874" | 1874-02-15 | data-sort-value="1922" | 1922-01-05 | [[Caisleán Cill Chá]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[Íomhá:JohnPhilipHolland.jpg|center|128px]] | [[Seán Pilib Ó Maolchalann]] | data-sort-value="1840" | 1840-02-29 | data-sort-value="1914" | 1914-08-12 | [[Lios Ceannúir]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[Íomhá:Full length picture, Kevin O'Higgins, Minister of Home Affairs (23878736159) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]] | data-sort-value="1892" | 1892-06-07 | data-sort-value="1927" | 1927-07-10 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[Íomhá:Eoin O'Duffy.png|center|128px]] | [[Eoin O'Duffy|Eoin Ó Dubhthaigh]] | data-sort-value="1892" | 1892-10-20 | data-sort-value="1944" | 1944-11-30 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[Íomhá:Peter Sutherland (1985).jpg|center|128px]] | [[Peter Sutherland]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-25 | data-sort-value="2018" | 2018-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[Íomhá:James Tully, 1954 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Tully]] | data-sort-value="1915" | 1915-09-18 | data-sort-value="1992" | 1992-05-20 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 213 | | [[Martin O'Sullivan]] | data-sort-value="1900" | 2nd millennium | data-sort-value="1956" | 1956-01-20 | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 214 | | [[Jerry Cronin]] | data-sort-value="1925" | 1925-09-15 | data-sort-value="1990" | 1990-10-19 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[Íomhá:Seán Garland.jpg|center|128px]] | [[Seán Garland]] | data-sort-value="1934" | 1934-03-07 | data-sort-value="2018" | 2018-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 216 | [[Íomhá:JoeDolan1975.jpg|center|128px]] | [[Joe Dolan]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-16 | data-sort-value="2007" | 2007-12-26 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[Íomhá:Sean MacEoin.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Eoin]] | data-sort-value="1893" | 1893-09-30 | data-sort-value="1973" | 1973-07-07 | [[Béal Átha na Lao]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Íomhá:JJ O'Kelly, circa 1918 to 1931.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ceallaigh (Sceilg)|Seán Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1872" | 1872 | data-sort-value="1957" | 1957-03-26 | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 219 | [[Íomhá:John Marcus O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[John M. O'Sullivan]] | data-sort-value="1881" | 1881-02-18 | data-sort-value="1948" | 1948-02-09 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[Íomhá:John Wilson, 1987 (cropped).png|center|128px]] | [[John Wilson|Seán P. Mac Uilliam]] | data-sort-value="1923" | 1923-07-08 | data-sort-value="2007" | 2007-07-09 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Íomhá:John Sealy Townsend.jpg|center|128px]] | [[John Sealy Townsend]] | data-sort-value="1868" | 1868-06-07 | data-sort-value="1957" | 1957-02-16 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 222 | | [[Larry Gogan]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-03 | data-sort-value="2020" | 2020-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 223 | | [[Joseph Blowick]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-13 | data-sort-value="1970" | 1970-08-12 | [[Baile na Cora]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[Íomhá:Kathleen Clarke as Lord Mayor of Dublin, circa 1940, colourised.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Bean Uí Chléirigh|Kathleen Clarke]] | data-sort-value="1878" | 1878-04-11 | data-sort-value="1972" | 1972-09-29 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[Íomhá:Kevin Boland 1960 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Boland]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | data-sort-value="2001" | 2001-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 226 | | [[Timothy Sullivan (breitheamh)|Timothy Sullivan]] | data-sort-value="1874" | 1874-01-06 | data-sort-value="1949" | 1949-05-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 227 | | [[Seachnassach mac Blathmaic]] | | data-sort-value="671" | 671 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 228 | | [[Blathmac mac Aodha Sláine]] | data-sort-value="650" | 7th century | data-sort-value="665" | 665 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 229 | | [[Conghal Ceannmhaghair]] | | data-sort-value="710" | 710 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 230 | | [[Fógartach mac Néill]] | data-sort-value="601" | 7th century | data-sort-value="724" | 724 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 231 | [[Íomhá:Thomas Kinsella - University of Pennsylvania - 16 November 2009 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Thomas Kinsella]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-04 | data-sort-value="2021" | 2021-12-22 | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[Íomhá:Violet Florence Martin.jpg|center|128px]] | [[Violet Florence Martin]] | data-sort-value="1862" | 1862-06-11 | data-sort-value="1915" | 1915-12-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 233 | | [[John L. Murray (breitheamh)|John L. Murray]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-10 | data-sort-value="2023" | 2023-01-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 234 | | [[John McCann]] | data-sort-value="1905" | 1905-06-17 | data-sort-value="1980" | 1980-02-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[Íomhá:William O'Brien.png|center|128px]] | [[William O'Brien (Páirtí an Lucht Oibre)|William O'Brien]] | data-sort-value="1881" | 1881-01-23 | data-sort-value="1968" | 1968-10-31 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 236 | | [[Henry Kenny]] | data-sort-value="1913" | 1913-09-07 | data-sort-value="1975" | 1975-09-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Íomhá:H. M. Dockrell 1948 election pamphlet (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Morgan Dockrell]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1955" | 1955-10-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 238 | | [[Mervyn Taylor]] | data-sort-value="1931" | 1931-12-01 | data-sort-value="2021" | 2021-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[Íomhá:Hugh Leonard, Playwright, 2004.jpg|center|128px]] | [[Hugh Leonard]] | data-sort-value="1926" | 1926-11-09 | data-sort-value="2009" | 2009-02-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[Íomhá:Humphrey Lloyd.jpg|center|128px]] | [[Humphrey Lloyd]] | data-sort-value="1800" | 1800-04-16 | data-sort-value="1881" | 1881-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 241 | | [[Alan Kelly (imreoir)|Alan Kelly]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-05 | data-sort-value="2009" | 2009-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 242 | | [[Paddy Belton]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-25 | data-sort-value="1987" | 1987-05-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[Íomhá:Séamus Brennan Jan 2008.jpg|center|128px]] | [[Séamus Brennan|Séamus Ó Braonáin]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-16 | data-sort-value="2008" | 2008-07-09 | [[Bóthar na Trá]] |- | style='text-align:right'| 244 | | [[William Murphy]] | data-sort-value="1892" | 1892-02-12 | data-sort-value="1967" | 1967-11-16 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 245 | [[Íomhá:Rory O'Connor Stone Carving.jpg|center|128px]] | [[Ruaidrí mac Tairrdelbach Ua Conchobair]] | data-sort-value="1116" | 1116 | data-sort-value="1198" | 1198-12-02 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 246 | [[Íomhá:James Campbell, Vanity Fair, 1909-08-25.jpg|center|128px]] | [[James Campbell]] | data-sort-value="1851" | 1851-04-04 | data-sort-value="1931" | 1931-03-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[Íomhá:James Clarence Mangan.jpg|center|128px]] | [[Séamus Ó Mangáin]] | data-sort-value="1803" | 1803-05-01 | data-sort-value="1849" | 1849-06-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[Íomhá:Jim Gibbons, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jim Gibbons]] | data-sort-value="1924" | 1924-08-03 | data-sort-value="1997" | 1997-12-20 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 249 | | [[Séamas Ó hArgadáin]] | data-sort-value="1782" | 1782 | data-sort-value="1855" | 1855 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[Íomhá:James Napper Tandy.jpg|center|128px]] | [[James Napper Tandy]] | data-sort-value="1740" | 1740 | data-sort-value="1803" | 1803-08-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 251 | [[Íomhá:Domhnall Ua Buachalla circa 1916.png|center|128px]] | [[Domhnall Ua Buachalla]] | data-sort-value="1866" | 1866-02-05 | data-sort-value="1963" | 1963-10-30 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 252 | [[Íomhá:John McCormack, 1884-1945 LCCN2003677331.jpg|center|128px]] | [[John McCormack]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-14 | data-sort-value="1945" | 1945-09-16 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 253 | | [[Seathrún Céitinn]] | data-sort-value="1569" | 1569 | data-sort-value="1644" | 1644 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 254 | [[Íomhá:Terry Wogan MBE Investiture cropped.jpg|center|128px]] | [[Terry Wogan]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-03 | data-sort-value="2016" | 2016-01-31 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[Íomhá:Ron Delany 1957.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Delany]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-06 | data-sort-value="2026" | 2026-03-11 | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[Íomhá:PSM V79 D211 George Johnston Stoney.png|center|128px]] | [[George Johnstone Stoney]] | data-sort-value="1826" | 1826-02-15 | data-sort-value="1911" | 1911-07-05 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 257 | | [[Conchúr Crús Ó Briain]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-03 | data-sort-value="2008" | 2008-12-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 258 | [[Íomhá:Paddy Maloney of the Chieftains (214371161) (cropped2).jpg|center|128px]] | [[Paddy Moloney]] | data-sort-value="1938" | 1938-08-01 | data-sort-value="2021" | 2021-10-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 259 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church Saint Kieran Window Detail 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Naomh Ciarán]] | data-sort-value="516" | 516 | data-sort-value="546" | 546 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 260 | [[Íomhá:Gabriel Rosenstock.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Rosenstock]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-29 | data-sort-value="2026" | 2026-04-06 | [[Cill Fhíonáin]] |- | style='text-align:right'| 261 | [[Íomhá:Robert Kane (chemist).jpg|center|128px]] | [[Robert Kane]] | data-sort-value="1809" | 1809-09-24 | data-sort-value="1890" | 1890-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[Íomhá:Adhemar de Barros e Patrick Peyton (1964).jpg|center|128px]] | [[Patrick Peyton]] | data-sort-value="1909" | 1909-01-09 | data-sort-value="1992" | 1992-06-03 | [[Áth Tí an Mheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 263 | [[Íomhá:Dermot Earley 2009.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Mochóir (Mór)|Diarmuid Ó Mochóir]] | data-sort-value="1948" | 1948-02-24 | data-sort-value="2010" | 2010-06-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 264 | [[Íomhá:Father Ted's wax figure.jpg|center|128px]] | [[Dermot Morgan]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-31 | data-sort-value="1998" | 1998-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[Íomhá:Desmond O'Malley, 1979 (election box crop).tif|center|128px]] | [[Deasún Ó Máille]] | data-sort-value="1939" | 1939-02-02 | data-sort-value="2021" | 2021-07-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 266 | [[Íomhá:Liamlynchira.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1893" | 1893-11-20 | data-sort-value="1923" | 1923-04-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 267 | | [[John O'Donohue]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-01 | data-sort-value="2008" | 2008-01-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 268 | | [[Donnchadha Ó Máille]] | data-sort-value="1921" | 1921 | data-sort-value="1968" | 1968-03-10 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 269 | [[Íomhá:Joseph McGrath 1922.png|center|128px]] | [[Joseph McGrath (réabhlóidí agus fear gnó)|Seosamh Mac Craith]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1966" | 1966-03-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 270 | | [[Pádraig Ó Donnagáin]] | data-sort-value="1923" | 1923-10-29 | data-sort-value="2000" | 2000-11-26 | [[Mainistir Bhuithe]] |- | style='text-align:right'| 271 | | [[Aodh Fionnliath|Áed Findliath]] | | data-sort-value="879" | 879-11-20 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 272 | | [[Donnchadh Donn|Donnchad Donn]] | data-sort-value="801" | 9th century | data-sort-value="944" | 944 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[Íomhá:Victor Herbert.jpg|center|128px]] | [[Victor Herbert]] | data-sort-value="1859" | 1859-02-01 | data-sort-value="1924" | 1924-05-26 | [[Baile Átha Cliath]]<br/>[[Geansaí (oileán)|Geansaí]] |- | style='text-align:right'| 274 | | [[Kieran Crotty]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-20 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 275 | | [[Eamonn Casey]] | data-sort-value="1927" | 1927-04-24 | data-sort-value="2017" | 2017-03-13 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 276 | | [[John McGahern]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-12 | data-sort-value="2006" | 2006-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[Íomhá:Flann for Érinn.png|center|128px]] | [[Fland Mac Máel Sechnaill|Fland mac Máel Sechnaill]] | data-sort-value="847" | 847<br/>848 | data-sort-value="916" | 916-05-25 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 278 | | [[Domhnall mac Murchadha]] | data-sort-value="601" | 7th century | data-sort-value="763" | 763 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[Íomhá:Statue of Pádraic Ó Conaire in Eyre Square Galway.jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Conaire]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-28 | data-sort-value="1928" | 1928-10-06 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[Íomhá:Whitleystokes.jpg|center|128px]] | [[Whitley Stokes]] | data-sort-value="1830" | 1830-02-28 | data-sort-value="1909" | 1909-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 281 | | [[Patrick Baxter]] | data-sort-value="1891" | 1891-10-01 | data-sort-value="1959" | 1959-04-03 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 282 | | [[Patrick Lindsay|Patrick J. Lindsay]] | data-sort-value="1914" | 1914-01-18 | data-sort-value="1993" | 1993-06-29 | [[Cearnóg Parnell]] |- | style='text-align:right'| 283 | [[Íomhá:Buttevant St. Mary's Church North Window Lower Lights Detail Saint Colman of Cloyne Detail 2012 09 08.jpg|center|128px]] | [[Naomh Colmán|Colmán mac Léníne]] | data-sort-value="522" | 522-10-15 | data-sort-value="600" | 600-11-24 | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 284 | | [[Donnchad Midi|Donnchad Midi mac Domnaill]] | data-sort-value="733" | 733 | data-sort-value="797" | 797-02-06 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 285 | | [[Conchúr mac Donnchadha|Conchobar mac Donnchada]] | data-sort-value="750" | 8th century | data-sort-value="833" | 833 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[Íomhá:Edmund Ignatius Rice.JPG|center|128px]] | [[Éamann Iognáid Rís]] | data-sort-value="1762" | 1762-06-01 | data-sort-value="1844" | 1844-08-29 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 287 | | [[Austin Clarke]] | data-sort-value="1896" | 1896-05-09 | data-sort-value="1974" | 1974-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 288 | [[Íomhá:Diarmaid Mac Murrough Expugnatio Hibernica.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Mac Murchadha]] | data-sort-value="1110" | 1110 | data-sort-value="1171" | 1171-05-01 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 289 | [[Íomhá:Bobby Aylward.jpg|center|128px]] | [[Bobby Aylward]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-01 | data-sort-value="2022" | 2022-07-14 | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 290 | | [[Bobby Molloy]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-09 | data-sort-value="2016" | 2016-10-02 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 291 | [[Íomhá:Kirwan Richard portrait.jpg|center|128px]] | [[Richard Kirwan]] | data-sort-value="1733" | 1733-08-01 | data-sort-value="1812" | 1812-06-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 292 | [[Íomhá:Brendan Corish 1949.png|center|128px]] | [[Brendan Corish|Breandán Mac Fheorais]] | data-sort-value="1918" | 1918-11-19 | data-sort-value="1990" | 1990-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 293 | | [[Peadar de Bhulbh]] | data-sort-value="1727" | 1727 | data-sort-value="1803" | 1803 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[Íomhá:Brian Lenihan, July 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Seosamh Ó Luineacháin]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-21 | data-sort-value="2011" | 2011-06-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[Íomhá:Brian Lenihan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Pádraig Ó Luineacháin]] | data-sort-value="1930" | 1930-11-17 | data-sort-value="1995" | 1995-11-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 296 | [[Íomhá:George Charles Beresford - William Orpen (1903).jpg|center|128px]] | [[William Orpen]] | data-sort-value="1878" | 1878-11-27 | data-sort-value="1931" | 1931-09-29 | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 297 | [[Íomhá:Declans church.jpg|center|128px]] | [[Naomh Deaglán]] | data-sort-value="500" | 5th century | data-sort-value="500" | 5th century | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 298 | | [[Ceann Faoladh mac Blathmaic]] | | data-sort-value="675" | 675 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 299 | | [[T. P. McKenna]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-07 | data-sort-value="2011" | 2011-02-13 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 300 | [[Íomhá:Thomas Derrig.JPG|center|128px]] | [[Tomás Ó Deirg]] | data-sort-value="1897" | 1897-11-26 | data-sort-value="1956" | 1956-11-19 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[Íomhá:David Andrews.jpg|center|128px]] | [[David Andrews]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-15 | data-sort-value="2026" | 2026-06-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[Íomhá:Robert Adams Irish Surgeon.jpg|center|128px]] | [[Robert Adams]] | data-sort-value="1791" | 1791 | data-sort-value="1875" | 1875-01-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 303 | [[Íomhá:Daniel Morrissey 1927.png|center|128px]] | [[Daniel Morrissey]] | data-sort-value="1895" | 1895-11-28 | data-sort-value="1981" | 1981-01-01 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[Íomhá:Cormac Breathnach 1933 (cropped).png|center|128px]] | [[Cormac Breathnach]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1956" | 1956-05-29 | [[Cathair Saidhbhín]]<br/>''[[:d:Q65557497|An Chnapóg]]'' |- | style='text-align:right'| 305 | | [[Fearghal mac Maoil Dúin]] | | data-sort-value="722" | 722-12-11 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 306 | [[Íomhá:Dublin St. Patrick's Cathedral North Transept Window King Cormac of Cashel Detail King Cormac 2012 09 26.jpg|center|128px]] | [[Cormac mac Cuileannáin]] | data-sort-value="801" | 9th century<br/>836 | data-sort-value="908" | 908-09-13 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 307 | | [[Conghalach Chnóbha|Congalach Cnogba]] | data-sort-value="950" | 10th century | data-sort-value="956" | 956 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 308 | | [[Domhnall mac Aodha]] | data-sort-value="501" | 6th century | data-sort-value="642" | 642-01 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 309 | | [[Aodh Allán]] | data-sort-value="601" | 7th century | data-sort-value="743" | 743 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 310 | | [[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]] | data-sort-value="650" | 7th century | data-sort-value="695" | 695 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 311 | [[Íomhá:DaisyBates1921-2.jpg|center|128px]] | [[Daisy Bates]] | data-sort-value="1859" | 1859-10-16<br/>1859-01 | data-sort-value="1951" | 1951-04-18 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[Íomhá:Daniel Mannix 1926.jpg|center|128px]] | [[Daniel Mannix]] | data-sort-value="1864" | 1864-03-04 | data-sort-value="1963" | 1963-11-06 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 313 | | [[Denis J. O'Sullivan]] | data-sort-value="1918" | 1918-03-05 | data-sort-value="1987" | 1987-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 314 | | [[Seán Seosamh Ó Raghallaigh]] | data-sort-value="1919" | 1919 | data-sort-value="1952" | 1952 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 315 | [[Íomhá:John O Leary 1900 Hollyer.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Laoghaire (Fínín)|Seán Ó Laoghaire]] | data-sort-value="1830" | 1830-07-23 | data-sort-value="1907" | 1907-03-16 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 316 | [[Íomhá:Johnoshanassy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Seachnasaigh]] | data-sort-value="1818" | 1818 | data-sort-value="1883" | 1883-05-05 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[Íomhá:John Philpot Curran from NPG.jpg|center|128px]] | [[John Philpot Curran]] | data-sort-value="1750" | 1750-07-24 | data-sort-value="1817" | 1817-10-14 | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 318 | | [[Kevin Danaher]] | data-sort-value="1913" | 1913-01-30 | data-sort-value="2002" | 2002-03-14 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 319 | | [[Caoimhín Ó hIfearnáin]] | data-sort-value="1929" | 1929-08-20 | data-sort-value="2013" | 2013-01-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 320 | | [[Thomas Kilroy]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-23 | data-sort-value="2023" | 2023-12-07 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 321 | | [[Tom O'Higgins]] | data-sort-value="1916" | 1916-07-23 | data-sort-value="2003" | 2003-02-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 322 | [[Íomhá:Portrait of Luke Wadding P2027.jpg|center|128px]] | [[Luke Wadding]] | data-sort-value="1588" | 1588-10-16 | data-sort-value="1657" | 1657-11-18 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 323 | [[Íomhá:Osborn Bergin, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Osborn Bergin|Osborn Joseph Bergin]] | data-sort-value="1873" | 1873-11-26 | data-sort-value="1950" | 1950-10-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 324 | | [[Sam Maguire]] | data-sort-value="1877" | 1877-03-11 | data-sort-value="1927" | 1927-02-06 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 325 | [[Íomhá:Jeremiah O'Donovan Rossa.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Diarmaid Ó Donnabháin Rossa]] | data-sort-value="1831" | 1831-09-10 | data-sort-value="1915" | 1915-06-29 | [[Ros Ó gCairbre]] |- | style='text-align:right'| 326 | [[Íomhá:Harry Boland Portrait.jpg|center|128px]] | [[Harry Boland|Énrí Ó Beóláin]] | data-sort-value="1887" | 1887-04-27 | data-sort-value="1922" | 1922-08-01 | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 327 | | [[William FitzGerald (breitheamh)|William FitzGerald]] | data-sort-value="1906" | 1906-01-04 | data-sort-value="1974" | 1974-10-17 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 328 | [[Íomhá:Rory O'Hanlon, November 2006 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Hanlon]] | data-sort-value="1934" | 1934-02-07 | data-sort-value="2026" | 2026-03-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 329 | [[Íomhá:Right Hon Laurence O'Neill The Lord Mayor cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Laurence O'Neill]] | data-sort-value="1874" | 1874 | data-sort-value="1943" | 1943-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 330 | [[Íomhá:Kevin Barry.jpg|center|128px]] | [[Kevin Barry]] | data-sort-value="1902" | 1902-01-20 | data-sort-value="1920" | 1920-11-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 331 | | [[Louis le Brocquy]] | data-sort-value="1916" | 1916-11-10 | data-sort-value="2012" | 2012-04-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 332 | [[Íomhá:Mark Clinton, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mark Clinton]] | data-sort-value="1915" | 1915-02-07 | data-sort-value="2001" | 2001-12-23 | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 333 | | [[Martin O'Donoghue]] | data-sort-value="1933" | 1933-05-13 | data-sort-value="2018" | 2018-07-20 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 334 | | [[Maurice E. Dockrell]] | data-sort-value="1908" | 1908-10-06 | data-sort-value="1986" | 1986-12-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[Íomhá:Michael cusack portrait.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Cíosóg]] | data-sort-value="1847" | 1847-09-20 | data-sort-value="1906" | 1906-11-27 | [[Cora Finne]] |- | style='text-align:right'| 336 | | [[Michael Hayes]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-01 | data-sort-value="1976" | 1976-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 337 | | [[Michael Hilliard]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-11 | data-sort-value="1982" | 1982-01-01 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 338 | | [[Niall Tóibín]] | data-sort-value="1929" | 1929-11-21 | data-sort-value="2019" | 2019-11-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 339 | [[Íomhá:Liam O'Flinn.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Floinn]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-15 | data-sort-value="2018" | 2018-03-14 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 340 | [[Íomhá:CardinalPaulCullen.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Cuilinn]] | data-sort-value="1803" | 1803-04-29 | data-sort-value="1878" | 1878-10-24 | ''[[:d:Q6966181|An Fhorrach Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 341 | [[Íomhá:Oscar Traynor (under the X) (7541615018).jpg|center|128px]] | [[Oscar Traynor]] | data-sort-value="1886" | 1886-03-21 | data-sort-value="1963" | 1963-12-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 342 | [[Íomhá:Odonovan.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Donnabháin]] | data-sort-value="1806" | 1806-07-25 | data-sort-value="1861" | 1861-12-10 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 343 | [[Íomhá:Patrick Cooney, 1994 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cooney|Pádraig Ó Cuanaigh]] | data-sort-value="1931" | 1931-03-02 | data-sort-value="2025" | 2025-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 344 | [[Íomhá:Patrick J. Reynolds 1984.jpg|center|128px]] | [[Patrick J. Reynolds]] | data-sort-value="1920" | 1920-11-25 | data-sort-value="2003" | 2003-12-27 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 345 | | [[Patrick Lalor]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-19 | data-sort-value="2016" | 2016-07-29 | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 346 | | [[Patrick Little]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-17 | data-sort-value="1963" | 1963-05-16 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 347 | | [[Patrick McGrath]] | data-sort-value="1900" | 2nd millennium | data-sort-value="1956" | 1956-06-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 348 | [[Íomhá:Mike McTigue.jpg|center|128px]] | [[Mike McTigue]] | data-sort-value="1892" | 1892-11-26 | data-sort-value="1966" | 1966-08-12 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 349 | [[Íomhá:Wexford Church of the Immaculate Conception South Aisle Window Saint Laurentius O Toole Detail 2010 09 29.jpg|center|128px]] | [[Lorcán Ua Tuathail]] | data-sort-value="1128" | 1128 | data-sort-value="1180" | 1180-11-14 | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[Íomhá:Michealod.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Domhnaill|Micheál Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-07<br/>1952-10-07 | data-sort-value="2006" | 2006-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 351 | [[Íomhá:Thomas William Croke 2.jpg|center|128px]] | [[Thomas Croke]] | data-sort-value="1823" | 1823-05-28 | data-sort-value="1902" | 1902-07-22 | ''[[:d:Q60554581|Cill Bhrain]]'' |- | style='text-align:right'| 352 | | [[Thomas Finlay]] | data-sort-value="1922" | 1922-09-17 | data-sort-value="2017" | 2017-12-03 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 353 | [[Íomhá:Thomas J. Fitzpatrick 1984.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. Fitzpatrick (An Cabhán)|Thomas J. Fitzpatrick]] | data-sort-value="1918" | 1918-02-14 | data-sort-value="2006" | 2006-10-02 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 354 | | [[Thomas Walsh]] | data-sort-value="1901" | 1901-12-18 | data-sort-value="1956" | 1956-07-14 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 355 | | [[Séamus Ó Beaglaoich]] | data-sort-value="1949" | 1949-09 | data-sort-value="2023" | 2023-01-09 | [[Baile na bPoc, Paróiste Mórdhach|Baile na bPoc]] |- | style='text-align:right'| 356 | | [[Tom Nolan]] | data-sort-value="1921" | 1921-07-27 | data-sort-value="1992" | 1992-08-17 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 357 | | [[Joe Heaney|Seosamh Ó hÉanaí]] | data-sort-value="1919" | 1919-10-15 | data-sort-value="1984" | 1984-05-01 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 358 | [[Íomhá:01 St. Ruadhan, James Watson & Co., Youghal Stained Glass, at St. Ruadhan Church in Lorrha.png|center|128px]] | [[Naomh Ruadhán]] | | data-sort-value="584" | 584-04-15 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 359 | [[Íomhá:JohnO'Mahony1867 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Mathúna]] | data-sort-value="1815" | 1815-01-12 | data-sort-value="1877" | 1877-02-07<br/>1877-02-06 | ''[[:d:Q104312834|Loch an Eanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 360 | [[Íomhá:Sihtric 989 1036 ruler of Dublin.jpg|center|128px]] | [[Sitric II]] | data-sort-value="970" | 970 | data-sort-value="1042" | 1042 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 361 | | [[William J. Murphy (Páirtí an Lucht Oibre)|William J. Murphy]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-17 | data-sort-value="2018" | 2018-09-17 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 362 | [[Íomhá:William Norton circa 1927 to 1932.png|center|128px]] | [[William Norton|Liam Ó Neachtain]] | data-sort-value="1900" | 1900 | data-sort-value="1963" | 1963-12-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 363 | [[Íomhá:Patrick Cardinal Moran.jpg|center|128px]] | [[Patrick Francis Moran]] | data-sort-value="1830" | 1830-09-16 | data-sort-value="1911" | 1911-08-16 | [[Leithghlinn an Droichid]] |- | style='text-align:right'| 364 | [[Íomhá:Lord Edward Fitzgerald by Hugh Douglas Hamilton.jpg|center|128px]] | [[an Tiarna Éadbhard Mac Gearailt]] | data-sort-value="1763" | 1763-10-15 | data-sort-value="1798" | 1798-06-04 | ''[[:d:Q5047391|Teach Carton]]'' |- | style='text-align:right'| 365 | [[Íomhá:GenPEConnor.jpg|center|128px]] | [[Patrick Edward Connor]] | data-sort-value="1820" | 1820-03-17 | data-sort-value="1891" | 1891-12-17 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 366 | [[Íomhá:William Lamport.jpg|center|128px]] | [[William Lamport]] | data-sort-value="1611" | 1611<br/>1615 | data-sort-value="1659" | 1659-11-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 367 | | [[Patrick Byrne]] | data-sort-value="1925" | 1925-04-02 | data-sort-value="2021" | 2021-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 368 | [[Íomhá:Boys Town founder Edward J. Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Edward J. Flanagan]] | data-sort-value="1886" | 1886-07-13 | data-sort-value="1948" | 1948-05-15 | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 369 | [[Íomhá:Peadar Kearney, 1912 (retouched).jpg|center|128px]] | [[Peadar Ó Cearnaigh]] | data-sort-value="1883" | 1883-12-12 | data-sort-value="1942" | 1942-11-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[Íomhá:Edward Joshua Cooper.jpg|center|128px]] | [[Edward Cooper]] | data-sort-value="1798" | 1798-05-01 | data-sort-value="1863" | 1863-04-28<br/>1863-04-23 | [[Faiche Stiabhna]] |- | style='text-align:right'| 371 | [[Íomhá:Wilfred Bramble (Hospital Fete) (5722158967) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Wilfrid Brambell]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-22 | data-sort-value="1985" | 1985-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 372 | [[Íomhá:James Barry.jpg|center|128px]] | [[Margaret Ann Bulkley (James Barry)|James Barry]] | data-sort-value="1789" | 1789 | data-sort-value="1865" | 1865-07-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 373 | [[Íomhá:Edwin Maxwell in Romance on the Run (1938).jpg|center|128px]] | [[Edwin Maxwell (aisteoir)|Edwin Maxwell]] | data-sort-value="1886" | 1886-02-09 | data-sort-value="1948" | 1948-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 374 | | [[Seán Moore]] | data-sort-value="1913" | 1913-05-19 | data-sort-value="1986" | 1986-10-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 375 | | [[Lochlainn Ó Raifeartaigh]] | data-sort-value="1933" | 1933-03-11 | data-sort-value="2000" | 2000-11-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 376 | [[Íomhá:Roger Boyle, 1st Earl of Orrery 1571466001 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roger Boyle, 1ú Iarla Orbhraí|Roger Boyle, Céad Iarla Orbhraí]] | data-sort-value="1621" | 1621-04-25 | data-sort-value="1679" | 1679-10-16 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 377 | | [[Oliver J. Flanagan]] | data-sort-value="1920" | 1920-05-22 | data-sort-value="1987" | 1987-04-26 | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 378 | [[Íomhá:Paddy Smith, 1927.jpg|center|128px]] | [[Patrick "Paddy" Smith|Patrick Smith]] | data-sort-value="1901" | 1901-07-17 | data-sort-value="1982" | 1982-03-18 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 379 | [[Íomhá:Grayscalecurry.png|center|128px]] | [[Eoghan Ó Comhraí]] | data-sort-value="1794" | 1794-11-20 | data-sort-value="1862" | 1862-07-30 | ''[[:d:Q5297157|Dún Átha]]'' |- | style='text-align:right'| 380 | [[Íomhá:Rory O'Connor portrait.jpg|center|128px]] | [[Rory O'Connor|Ruairí Ó Conchúir]] | data-sort-value="1883" | 1883-11-28 | data-sort-value="1922" | 1922-12-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 381 | | [[James Geoghegan (Fianna Fáil)|James Geoghegan]] | data-sort-value="1886" | 1886-12-08 | data-sort-value="1951" | 1951-03-27 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 382 | [[Íomhá:For remembrance, soldier poets who have fallen in the war, Adcock, 1920 DJVU pg 71.jpg|center|128px]] | [[Francis Ledwidge]] | data-sort-value="1887" | 1887-08-19 | data-sort-value="1917" | 1917-07-31 | [[Baile Shláine]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[Íomhá:Michael Davitt (Charlie Farr) restored.png|center|128px]] | [[Michael Davitt (feachtasóir)|Mícheál Dáibhéad]] | data-sort-value="1846" | 1846-03-25 | data-sort-value="1906" | 1906-05-30 | [[An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 384 | | [[Marianus Scottus]] | data-sort-value="1028" | 1028 | data-sort-value="1082" | 1082-12-22 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[Íomhá:Portrait of Ambrosio O'Higgins.jpg|center|128px]] | [[Ambrós Ó hUiginn]] | data-sort-value="1720" | 1720-02-13 | data-sort-value="1801" | 1801-03-19 | [[Baile an Fharaidh]] |- | style='text-align:right'| 386 | | [[Martin Cahill]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-23 | data-sort-value="1994" | 1994-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 387 | [[Íomhá:Orpen OSJGogarty.jpg|center|128px]] | [[Oliver St. John Gogarty|Oliver St John Gogarty]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-17 | data-sort-value="1957" | 1957-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 388 | [[Íomhá:Thomas Kent, executed Irish nationalist 1916.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ceannt]] | data-sort-value="1865" | 1865-08-29 | data-sort-value="1916" | 1916-05-09 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[Íomhá:Hugh Kennedy.jpg|center|128px]] | [[Hugh Kennedy]] | data-sort-value="1879" | 1879-07-11 | data-sort-value="1936" | 1936-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 390 | | [[Peadar Rís]] | data-sort-value="1935" | 1935-06-16 | data-sort-value="1992" | 1992-10-25 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 391 | | [[Timothy O'Donovan]] | data-sort-value="1881" | 1881-04-04 | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 392 | | [[John Ormonde]] | data-sort-value="1905" | 1905-09-15 | data-sort-value="1981" | 1981-06-25 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 393 | [[Íomhá:Seanoriada.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Riada]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-01 | data-sort-value="1971" | 1971-10-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 394 | [[Íomhá:Terrence mac swiney.jpg|center|128px]] | [[Traolach Mac Suibhne]] | data-sort-value="1879" | 1879-03-28 | data-sort-value="1920" | 1920-10-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 395 | [[Íomhá:John B. Keane, Irish playwright, cropped.jpg|center|128px]] | [[John B. Keane]] | data-sort-value="1928" | 1928-07-21 | data-sort-value="2002" | 2002-05-30 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 396 | | [[Michael K. Noonan]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="2000" | 20th century | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 397 | [[Íomhá:Williepearse.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Piarais]] | data-sort-value="1881" | 1881-11-15 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 398 | | [[Michael Coleman]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-31 | data-sort-value="1945" | 1945-01-04 | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[Íomhá:Michael Herbert.jpg|center|128px]] | [[Michael Herbert]] | data-sort-value="1925" | 1925-05-17 | data-sort-value="2006" | 2006-06-20 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 400 | [[Íomhá:Thomas MacDonagh.png|center|128px]] | [[Tomás Mac Donnchadha]] | data-sort-value="1878" | 1878-02-01 | data-sort-value="1916" | 1916-05-03 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 401 | [[Íomhá:Seán Mac Diarmada.png|center|128px]] | [[Seán Mac Diarmada]] | data-sort-value="1883" | 1883-02-28 | data-sort-value="1916" | 1916-05-12 | [[Coillte Clochair]] |- | style='text-align:right'| 402 | [[Íomhá:Conn Colbert.JPG|center|128px]] | [[Conchur Ó Colbaird]] | data-sort-value="1888" | 1888-10-19 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[Íomhá:Michael O'Hanrahan.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó hAnnracháin|Micheál Ó hAnnracháin]] | data-sort-value="1877" | 1877-01-16 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 404 | [[Íomhá:Michael Mallin - (Commandant Irish Republican Army) Executed May 8th, 1916. (36052732403).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Mulláin]] | data-sort-value="1874" | 1874-12-01 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[Íomhá:Edwarddaly.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ó Dálaigh]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-25 | data-sort-value="1916" | 1916-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[Íomhá:The O'Rahilly (28201706279) (2).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Seosamh Ó Rathaille]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-22<br/>1875-04-21 | data-sort-value="1916" | 1916-04-29<br/>1916-04-28 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 407 | | [[Máire Mhac an tSaoi]] | data-sort-value="1922" | 1922-04-04 | data-sort-value="2021" | 2021-10-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 408 | [[Íomhá:Seán Ó Ríordáin - Bust.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ríordáin]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-03 | data-sort-value="1977" | 1977-02-21 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 409 | [[Íomhá:Peig Sayers c1945.png|center|128px]] | [[Peig Sayers]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1958" | 1958 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 410 | | [[Moss Keane]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-27 | data-sort-value="2010" | 2010-10-05 | [[Corra]] |- | style='text-align:right'| 411 | | [[Eoghan Ó Tuairisc]] | data-sort-value="1919" | 1919-04-03 | data-sort-value="1982" | 1982-08-24 | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 412 | | [[Muiris Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1904" | 1904-02-19 | data-sort-value="1950" | 1950-06-25 | [[An Blascaod Mór]] |- | style='text-align:right'| 413 | | [[Seán Ó Tuama]] | data-sort-value="1926" | 1926-01-28 | data-sort-value="2006" | 2006-10-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 414 | | [[Murchadh mac Diarmada|Murchad mac Diarmata]] | | data-sort-value="1070" | 1070 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 415 | | [[Ulick O'Connor]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2019" | 2019-10-07 | [[Ráth Garbh]] |- | style='text-align:right'| 416 | [[Íomhá:Peadar Ua Laoghaire.png|center|128px]] | [[Peadar Ua Laoghaire]] | data-sort-value="1839" | 1839-04 | data-sort-value="1920" | 1920-03-21 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 417 | | [[Seán Clárach Mac Domhnaill]] | data-sort-value="1691" | 1691 | data-sort-value="1754" | 1754-01-07 | ''[[:d:Q4518970|Baile an Teampaill]]'' |- | style='text-align:right'| 418 | | [[Nioclás Tóibín (amhránaí)|Nioclás Tóibín]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-05 | data-sort-value="1994" | 1994-09-19 | ''[[:d:Q65559250|Baile Uí Raghallaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 419 | | [[Paddy Ambrose]] | data-sort-value="1928" | 1928-10-17 | data-sort-value="2002" | 2002-02-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 420 | | [[Paddy Coad]] | data-sort-value="1920" | 1920-04-04 | data-sort-value="1992" | 1992-08-03<br/>1992-03-08 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 421 | [[Íomhá:P W Joyce.png|center|128px]] | [[Patrick Weston Joyce]] | data-sort-value="1827" | 1827 | data-sort-value="1914" | 1914-01-07 | [[Luimneach]]<br/>[[An Sliabh Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 422 | | [[Myles Dillon]] | data-sort-value="1900" | 1900-04-11 | data-sort-value="1972" | 1972-06-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[Íomhá:Robert Dwyer Joyce.jpg|center|128px]] | [[Robert Dwyer Joyce]] | data-sort-value="1830" | 1830<br/>1836 | data-sort-value="1883" | 1883 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 424 | [[Íomhá:Ruairí Ó Brádaigh 2004.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Brádaigh]] | data-sort-value="1932" | 1932-10-02 | data-sort-value="2013" | 2013-06-05 | [[An Longfort]] |- | style='text-align:right'| 425 | | [[Seán 'ac Dhonncha]] | data-sort-value="1919" | 1919-10-02 | data-sort-value="1996" | 1996-12-14 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 426 | | [[Seán Puircell]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-17 | data-sort-value="2005" | 2005-08-27 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 427 | | [[Seán Ó Conaill]] | data-sort-value="1853" | 1853-01-21 | data-sort-value="1931" | 1931-05-21 | ''[[:d:Q104310160|Cill Rialaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 428 | | [[Dáibhí Ó Bruadair]] | data-sort-value="1625" | 1625 | data-sort-value="1698" | 1698-01 | [[Barraigh Mhóra]] |- | style='text-align:right'| 429 | [[Íomhá:John Dillon.jpg|center|128px]] | [[John Dillon|Seán Diolún]] | data-sort-value="1851" | 1851-09-04 | data-sort-value="1927" | 1927-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[Íomhá:Thomas Antisell (1817-1893).jpg|center|128px]] | [[Thomas Antisell]] | data-sort-value="1817" | 1817-01-16 | data-sort-value="1893" | 1893-06-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 431 | | [[Tom Munnelly]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-25 | data-sort-value="2007" | 2007-08-30 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 432 | | [[Tommy Langan]] | data-sort-value="1921" | 1921-09-23 | data-sort-value="1974" | 1974-09-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 433 | | [[Tomás Ó Murchú]] | data-sort-value="1921" | 1921 | data-sort-value="1985" | 1985 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 434 | | [[Peadar Ó Gealacáin]] | data-sort-value="1793" | 1793 | data-sort-value="1860" | 1860 | [[Maigh nEalta]] |- | style='text-align:right'| 435 | | [[Éamon de Buitléar]] | data-sort-value="1930" | 1930-01-22 | data-sort-value="2013" | 2013-01-27 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 436 | | [[Aodh Mac Gabhráin]] | data-sort-value="1670" | 1670 | data-sort-value="1738" | 1738 | [[Gleann Ghaibhle]] |- | style='text-align:right'| 437 | | [[Brión mac Echach Muigmedóin]] | data-sort-value="500" | 5th century | data-sort-value="500" | 5th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 438 | | [[Peadar Mercier]] | data-sort-value="1914" | 1914 | data-sort-value="1991" | 1991 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 439 | | [[Pearse Wyse]] | data-sort-value="1928" | 1928-03-02 | data-sort-value="2009" | 2009-04-28 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 440 | [[Íomhá:Peter Barry.jpg|center|128px]] | [[Peter Barry|Peadar de Barra]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-10 | data-sort-value="2016" | 2016-08-26 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 441 | | [[Eoghan Rua Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1748" | 1748 | data-sort-value="1784" | 1784-06-17 | ''[[:d:Q81944530|Na Mínteoga]]'' |- | style='text-align:right'| 442 | | [[Peter Hughes]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="1954" | 1954-06-24 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 443 | [[Íomhá:Willie clancy statue.jpg|center|128px]] | [[Willie Clancy]] | data-sort-value="1918" | 1918-12-24 | data-sort-value="1973" | 1973-01-24 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 444 | | [[Philip Brady]] | data-sort-value="1898" | 1898-06-10 | data-sort-value="1995" | 1995-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 445 | | [[Philip Cosgrave]] | data-sort-value="1884" | 1884-11-02 | data-sort-value="1923" | 1923-10-23 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 446 | [[Íomhá:William Molyneux - Kneller.jpg|center|128px]] | [[William Molyneux]] | data-sort-value="1656" | 1656-04-17 | data-sort-value="1698" | 1698-10-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 447 | [[Íomhá:Dervla Murphy 2008.jpg|center|128px]] | [[Dervla Murphy]] | data-sort-value="1931" | 1931-11-28 | data-sort-value="2022" | 2022-05-22 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 448 | [[Íomhá:McGee-sm.jpg|center|128px]] | [[Thomas D'Arcy McGee]] | data-sort-value="1825" | 1825-04-13 | data-sort-value="1868" | 1868-04-07 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 449 | | [[Robert Hilliard]] | data-sort-value="1904" | 1904-04-07 | data-sort-value="1937" | 1937-02-22 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 450 | [[Íomhá:Comandante John Riley 1848, bust Mexico.jpg|center|128px]] | [[Seán Pádraig Ó Raghallaigh]] | data-sort-value="1824" | 1824-02-08 | data-sort-value="1879" | 1879-10-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 451 | | [[Seán Doherty (Ros Comáin)|Seán Ó Dochartaigh]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-29 | data-sort-value="2005" | 2005-06-07 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 452 | | [[Seán Gibbons]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-31 | data-sort-value="1952" | 1952-04-19 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 453 | | [[Seán Goulding]] | data-sort-value="1877" | 1877 | data-sort-value="1959" | 1959-12-15 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 454 | | [[Seán Sherwin]] | data-sort-value="1946" | 1946 | data-sort-value="2025" | 2025-04-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 455 | [[Íomhá:Window depicting St. Kieran, Seir Kieran Church, Bell Hill.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Saighre]] | data-sort-value="500" | 1st millennium<br/>375 | data-sort-value="530" | 530 | [[Cléire]] |- | style='text-align:right'| 456 | [[Íomhá:Val Doonican.png|center|128px]] | [[Val Doonican]] | data-sort-value="1927" | 1927-02-03 | data-sort-value="2015" | 2015-07-02<br/>2015-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 457 | [[Íomhá:Seumas Burke LCCN2014716858.jpg|center|128px]] | [[Séamus Burke|Séamus Búrc]] | data-sort-value="1893" | 1893-06-14 | data-sort-value="1967" | 1967-01-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 458 | | [[Séamus Dolan]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-10 | data-sort-value="2010" | 2010-08-10 | [[An Blaic]] |- | style='text-align:right'| 459 | | [[Feargal Ó hAnnluain]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-02 | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 460 | | [[Mícheál Ó Móráin|Micheál Ó Móráin]] | data-sort-value="1912" | 1912-12-25 | data-sort-value="1983" | 1983-05-06 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 461 | | [[James FitzGerald-Kenney]] | data-sort-value="1878" | 1878-01-01 | data-sort-value="1956" | 1956-10-21 | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 462 | | [[Fiachra Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1933" | 1933-08-18 | data-sort-value="2018" | 2018-07-29 | [[Lios Uí Chathasaigh]] |- | style='text-align:right'| 463 | [[Íomhá:Richie Ryan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richie Ryan]] | data-sort-value="1929" | 1929-02-27 | data-sort-value="2019" | 2019-03-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 464 | [[Íomhá:Judge Fionan O'Loingsigh - 1948.tif|center|128px]] | [[Fionán Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1889" | 1889-03-17 | data-sort-value="1966" | 1966-06-03 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 465 | [[Íomhá:Katherine Plunket.jpg|center|128px]] | [[Katherine Plunket]] | data-sort-value="1820" | 1820-11-22 | data-sort-value="1932" | 1932-10-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 466 | [[Íomhá:Garret FitzGerald 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Garret Fitzgerald|Gearóid Mac Gearailt]] | data-sort-value="1926" | 1926-02-09 | data-sort-value="2011" | 2011-05-19 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[Íomhá:Nonpareil Jack Dempsey portrait.jpg|center|128px]] | [[Nonpareil Dempsey]] | data-sort-value="1862" | 1862-12-15 | data-sort-value="1895" | 1895-11-02<br/>1896-11-01 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 468 | | [[Frank Daly]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1950" | 1950-02-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Proinsias Táilliúir (mairtíreach)|Proinnsias Táiliúr]] | data-sort-value="1550" | 1550 | data-sort-value="1621" | 1621-01-30 | [[Sord]] |- | style='text-align:right'| 470 | [[Íomhá:Niamh Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Niamh Bhreathnach]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-01 | data-sort-value="2023" | 2023-02-06 | [[Baile Uí Lachnáin]] |- | style='text-align:right'| 471 | | [[Peadar Doyle]] | data-sort-value="1900" | 19th century | data-sort-value="1956" | 1956-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[Íomhá:Gearoid O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-28 | data-sort-value="1948" | 1948-03-25 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 473 | | [[Shane McEntee]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-19 | data-sort-value="2012" | 2012-12-21 | [[An Obair]] |- | style='text-align:right'| 474 | | [[Gemma Hussey]] | data-sort-value="1938" | 1938-11-11 | data-sort-value="2024" | 2024-11-26 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 475 | [[Íomhá:Gene Fitzgerald, 1978 (cropped).tif|center|128px]] | [[Gene Fitzgerald]] | data-sort-value="1932" | 1932-08-21 | data-sort-value="2007" | 2007-12-14 | [[An Baile Gallda]] |- | style='text-align:right'| 476 | [[Íomhá:George Colley, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seoirse Ó Colla]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-18 | data-sort-value="1983" | 1983-09-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 477 | | [[Gerard Sweetman]] | data-sort-value="1908" | 1908-06-10 | data-sort-value="1970" | 1970-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 478 | [[Íomhá:Gerry Ryan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Ryan]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-04 | data-sort-value="2010" | 2010-04-30 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 479 | [[Íomhá:PJ Ruttledge.png|center|128px]] | [[P. J. Ruttledge]] | data-sort-value="1892" | 1892 | data-sort-value="1952" | 1952-05-08 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 480 | [[Íomhá:President John F. Kennedy Meets with Lord Mayor of Dublin Robert Briscoe (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robert Briscoe]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-25 | data-sort-value="1969" | 1969-03-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 481 | | [[Paddy O’Toole]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-15 | data-sort-value="2025" | 2025-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 482 | [[Íomhá:Sir Hugh Percy Lane.jpg|center|128px]] | [[Hugh Lane]] | data-sort-value="1875" | 1875-11-09 | data-sort-value="1915" | 1915-05-07 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 483 | | [[Páidí Ó Sé]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-16 | data-sort-value="2012" | 2012-12-15 | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 484 | [[Íomhá:Micheál Ó Muircheartaigh in Villa Maria, Waterville. 2012.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó Muircheartaigh]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-20 | data-sort-value="2024" | 2024-06-25 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 485 | [[Íomhá:Tom Barry IRA.jpg|center|128px]] | [[Tom Barry (Óglach na hÉireann)|Tomás de Barra]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-01 | data-sort-value="1980" | 1980-07-02 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 486 | [[Íomhá:James Stephens Fenian.jpg|center|128px]] | [[Séamas Mac Stiofáin]] | data-sort-value="1825" | 1825-01-26 | data-sort-value="1901" | 1901-04-28 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 487 | [[Íomhá:Sean Keating self-portrait.jpg|center|128px]] | [[Seán Céitinn]] | data-sort-value="1889" | 1889-09-28 | data-sort-value="1977" | 1977-12-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 488 | [[Íomhá:Máiréad Ní Ghráda.jpg|center|128px]] | [[Máiréad Ní Ghráda]] | data-sort-value="1896" | 1896-12-23 | data-sort-value="1971" | 1971-06-13 | [[Cill Mháille]] |- | style='text-align:right'| 489 | | [[Brian O'Shea]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-09 | data-sort-value="2026" | 2026-01-28 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[Íomhá:Emmet Stagg, circa 2002 02.jpg|center|128px]] | [[Emmet Stagg]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-01 | data-sort-value="2024" | 2024-03-17 | [[Maolla]] |- | style='text-align:right'| 491 | | [[Oilibhéar Breathnach]] | data-sort-value="1937" | 1937-07-13 | data-sort-value="1996" | 1996-03-09 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 492 | | [[Tomás de Bhaldraithe]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-14 | data-sort-value="1996" | 1996-04-24 | ''[[:d:Q65559040|Baile na Cora]]'' |- | style='text-align:right'| 493 | | [[Brian O'Doherty]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-04 | data-sort-value="2022" | 2022-11-07 | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 494 | [[Íomhá:Eamonn Andrews, 1954.jpg|center|128px]] | [[Eamonn Andrews]] | data-sort-value="1922" | 1922-12-19 | data-sort-value="1987" | 1987-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 495 | | [[Vivion de Valera]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-13 | data-sort-value="1982" | 1982-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 496 | | [[Sinéad de Valera]] | data-sort-value="1878" | 1878-06-03 | data-sort-value="1975" | 1975-01-07 | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[Íomhá:Dinneen by Yeats.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ua Duinnín]] | data-sort-value="1860" | 1860-12-25 | data-sort-value="1934" | 1934-09-29 | [[An Ráth Mhór]] |- | style='text-align:right'| 498 | | [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]] | data-sort-value="1950" | 1950-04-20 | data-sort-value="2005" | 2005-06-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 499 | | [[Caitlín Maude]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-22 | data-sort-value="1982" | 1982-06-06 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 500 | [[Íomhá:Seán-south.jpg|center|128px]] | [[Seán Sabhat]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="1957" | 1957-01-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 501 | | [[Tomás Mac Síomóin]] | data-sort-value="1938" | 1938 | data-sort-value="2022" | 2022-02-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 502 | | [[Máire Mullarney]] | data-sort-value="1921" | 1921-09-01 | data-sort-value="2008" | 2008-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 503 | [[Íomhá:Daniel Breen police notice1.jpg|center|128px]] | [[Dan Breen|Dónall Ó Braoin]] | data-sort-value="1894" | 1894-08-11 | data-sort-value="1969" | 1969-12-27 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 504 | [[Íomhá:Gay Byrne.JPG|center|128px]] | [[Gay Byrne]] | data-sort-value="1934" | 1934-08-05 | data-sort-value="2019" | 2019-11-04 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 505 | [[Íomhá:Isle of Iona, St. Oran's Chapel doorway - geograph.org.uk - 921177.jpg|center|128px]] | [[Naomh Odhrán]] | data-sort-value="450" | 5th century | data-sort-value="563" | 563 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 506 | [[Íomhá:Timothy Daniel Sullivan00.jpg|center|128px]] | [[Timothy Daniel Sullivan]] | data-sort-value="1827" | 1827-05-29 | data-sort-value="1914" | 1914-03-31 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 507 | [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 102-08594, Daniel A. Binchy.jpg|center|128px]] | [[D. A. Binchy]] | data-sort-value="1899" | 1899-06-03 | data-sort-value="1989" | 1989-05-04 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 508 | [[Íomhá:AlexanderMitchellWithDundalkBayInRearGround Portrait 1873 OilOnCanvas ByRobertHooke BelfastHarbourCommissioners.jpg|center|128px]] | [[Alexander Mitchell]] | data-sort-value="1780" | 1780-04-13 | data-sort-value="1868" | 1868-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 509 | | [[Alexis FitzGerald Óg]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-07 | data-sort-value="2015" | 2015-07-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 510 | [[Íomhá:Alfred Byrne.jpeg|center|128px]] | [[Alfie Byrne]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-17 | data-sort-value="1956" | 1956-03-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 511 | | [[Alfred P. Byrne]] | data-sort-value="1913" | 1913 | data-sort-value="1952" | 1952-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 512 | [[Íomhá:Raiftearaí.jpg|center|128px]] | [[Antoine Raiftearaí|Antaine Raiftearaí]] | data-sort-value="1779" | 1779-03-30 | data-sort-value="1835" | 1835-12-25 | ''[[:d:Q60555058|Cill Liadáin]]'' |- | style='text-align:right'| 513 | | [[Tomás Ó Rathile]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-11 | data-sort-value="1953" | 1953-11-16 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[Íomhá:Jim stynes.jpg|center|128px]] | [[Jim Stynes]] | data-sort-value="1966" | 1966-04-23 | data-sort-value="2012" | 2012-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 515 | [[Íomhá:Sculpture of Brian Merriman, Ennistymon - geograph.org.uk - 1602652.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Giolla Meidhre]] | data-sort-value="1749" | 1749 | data-sort-value="1805" | 1805-07-27 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 516 | | [[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]] | data-sort-value="1088" | 1088 | data-sort-value="1156" | 1156 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[Íomhá:Milo O'Shea 1967.jpg|center|128px]] | [[Milo O'Shea]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-02 | data-sort-value="2013" | 2013-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 518 | [[Íomhá:Agnes Mary Clerke portrait photo.jpg|center|128px]] | [[Agnes Mary Clerke]] | data-sort-value="1842" | 1842-02-10 | data-sort-value="1907" | 1907-01-20 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 519 | [[Íomhá:John Devoy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Dubhuí]] | data-sort-value="1842" | 1842-09-03 | data-sort-value="1928" | 1928-09-29 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 520 | [[Íomhá:Eliza lynch 1864.jpg|center|128px]] | [[Eliza Lynch]] | data-sort-value="1835" | 1835-03-06 | data-sort-value="1886" | 1886-07-27 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 521 | | [[Breandán Breathnach]] | data-sort-value="1912" | 1912-04-01 | data-sort-value="1985" | 1985-11-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 522 | | [[Cathal Goulding|Cathal Ó Goillín]] | data-sort-value="1922" | 1922-01-02 | data-sort-value="1998" | 1998-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 523 | [[Íomhá:Christy Ring visits (1) 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Ó Rinn]] | data-sort-value="1920" | 1920-10-12 | data-sort-value="1979" | 1979-03-02 | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 524 | [[Íomhá:Ciaran O Lionaird (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ciarán Ó Lionaird|Ciarán Ó Lionáird]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-11 | data-sort-value="2026" | 2026-06-09 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 525 | [[Íomhá:Constance Smith in Man in the Attic.jpg|center|128px]] | [[Constance Smith]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-22 | data-sort-value="2003" | 2003-06-30 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 526 | | [[Dónal Ó Caoimh]] | data-sort-value="1907" | 1907-06-02 | data-sort-value="1967" | 1967-06-02 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 527 | | [[Diarmaid mac Maoil na mBó|Diarmait mac Maíl na mBó]] | | data-sort-value="1072" | 1072-02-07 | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 528 | [[Íomhá:D-keane-1985 Restored.jpg|center|128px]] | [[Dolores Keane]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-26 | data-sort-value="2026" | 2026-03-16 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 529 | | [[Domnall Mór Ua Briain|Domhnall Mór Ó Briain]] | | data-sort-value="1194" | 1194 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 530 | [[Íomhá:Stowe Missal cumdach (inverted).png|center|128px]] | [[Donnchadh mac Briain|Donnchad mac Briain]] | data-sort-value="980" | 980<br/>981 | data-sort-value="1064" | 1064 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 531 | [[Íomhá:Talbot.jpg|center|128px]] | [[Matt Talbot]] | data-sort-value="1856" | 1856-05-02 | data-sort-value="1925" | 1925-06-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 532 | [[Íomhá:Major John MacBride.jpg|center|128px]] | [[John MacBride (réabhlóidí)|Seán Mac Giolla Bhríde]] | data-sort-value="1868" | 1868-05-07 | data-sort-value="1916" | 1916-05-05 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 533 | [[Íomhá:Image reproduced by permission of the National Folklore Collection, University Dublin.jpg|center|128px]] | [[Eibhlís Uí Chróinín (amhránaí ar an sean-nós)|Eibhlís Uí Chróinín]] | data-sort-value="1879" | 1879-05-29 | data-sort-value="1956" | 1956-06-02 | ''[[:d:Q65558645|An Ráth Thiar]]'' |- | style='text-align:right'| 534 | [[Íomhá:Sean-Heuston.jpg|center|128px]] | [[Seán Heuston]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-21 | data-sort-value="1916" | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 535 | [[Íomhá:SeamusEnnis.jpg|center|128px]] | [[Séamus Ennis]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-05 | data-sort-value="1982" | 1982-10-05 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 536 | | [[Alec Reid]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-05 | data-sort-value="2013" | 2013-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 537 | | [[Fiach mac Aodha Ó Broin]] | data-sort-value="1534" | 1534 | data-sort-value="1597" | 1597-05-08 | [[Síol Éalaigh]] |- | style='text-align:right'| 538 | | [[Francis Browne]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-03 | data-sort-value="1960" | 1960-07-07 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 539 | | [[Frank Kelly]] | data-sort-value="1938" | 1938-12-28 | data-sort-value="2016" | 2016-02-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 540 | [[Íomhá:George Gardiner (boxer).jpg|center|128px]] | [[George Gardner]] | data-sort-value="1877" | 1877-03-17 | data-sort-value="1954" | 1954-07-08 | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 541 | | [[Gormflaith ingen Murchada]] | data-sort-value="960" | 960 | data-sort-value="1030" | 1030 | [[An Nás]] |- | style='text-align:right'| 542 | [[Íomhá:Grace Gifford by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[Grace Gifford]] | data-sort-value="1888" | 1888-03-04 | data-sort-value="1955" | 1955-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 543 | | [[Henry Bagenal]] | data-sort-value="1556" | 1556 | data-sort-value="1598" | 1598-08-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 544 | [[Íomhá:Professor Eleanor Maguire FMedSci FRS.jpg|center|128px]] | [[Eleanor Maguire]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-27 | data-sort-value="2025" | 2025-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 545 | [[Íomhá:Elizabeth O'Farrell, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Elizabeth O'Farrell]] | data-sort-value="1884" | 1884-11-05 | data-sort-value="1957" | 1957-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 546 | | [[Ellen Hutchins]] | data-sort-value="1785" | 1785-03-17 | data-sort-value="1815" | 1815-02-09 | [[Béal Átha Leice]] |- | style='text-align:right'| 547 | | [[Eoghan an Mhéirín Mac Cárthaigh|Eoghan Mac Cárthaigh]] | data-sort-value="1691" | 1691 | data-sort-value="1756" | 1756 | [[An Eatharla]] |- | style='text-align:right'| 548 | | [[Patrick Power (Staraí Éireannach)|Patrick Power]] | data-sort-value="1862" | 1862-03-08 | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 549 | | [[Ernest Alton]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1952" | 1952-02-18 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 550 | [[Íomhá:Frank Ryan from the International Brigades, Zaragoza, 5 April 1938 (28963225728).jpg|center|128px]] | [[Frank Ryan|Proinsias Ó Riain]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-11 | data-sort-value="1944" | 1944-06-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 551 | | [[J. J. Clancy]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-23 | data-sort-value="1932" | 1932-05-01 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 552 | [[Íomhá:Jack Doyle, circa the early 1930s.jpg|center|128px]] | [[Jack Doyle]] | data-sort-value="1913" | 1913-08-31 | data-sort-value="1978" | 1978-12-13 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 553 | [[Íomhá:Jack Finlay (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jack Finlay]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1942" | 1942-09-30 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 554 | | [[Jackie Fahey]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-23 | data-sort-value="2019" | 2019-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 555 | [[Íomhá:Batt O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Batt O'Connor]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-04 | data-sort-value="1935" | 1935-02-07 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 556 | | [[Batt Donegan]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-21 | data-sort-value="1978" | 1978-08-26 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 557 | | [[Beatrice Gubbins]] | data-sort-value="1878" | 1878-09-19 | data-sort-value="1944" | 1944-08-12 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 558 | | [[Ben Óg Dunne|Ben Dunne]] | data-sort-value="1949" | 1949-03-11 | data-sort-value="2023" | 2023-11-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 559 | [[Íomhá:Bernadette O'Farrell - Sponsor, July 25, 1959.jpg|center|128px]] | [[Bernadette O'Farrell]] | data-sort-value="1924" | 1924-01-30 | data-sort-value="1999" | 1999-09-26 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 560 | | [[Bernard Cowen]] | data-sort-value="1932" | 1932-01-29 | data-sort-value="1984" | 1984-01-24 | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 561 | | [[Bill O'Herlihy]] | data-sort-value="1938" | 1938-09-26 | data-sort-value="2015" | 2015-05-25 | [[An Glaisín]] |- | style='text-align:right'| 562 | | [[Billy Fox]] | data-sort-value="1939" | 1939-01-03 | data-sort-value="1974" | 1974-03-12 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 563 | [[Íomhá:BobDoyleDeath.JPG|center|128px]] | [[Bob Doyle]] | data-sort-value="1916" | 1916-02-12 | data-sort-value="2009" | 2009-01-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 564 | [[Íomhá:Lady Mary Bailey.jpg|center|128px]] | [[Mary Bailey]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-01 | data-sort-value="1960" | 1960-07-29 | ''[[:d:Q7369899|Caisleán an Rosa Mhóir]]'' |- | style='text-align:right'| 565 | [[Íomhá:Margaret E. Cousins, 1932.png|center|128px]] | [[Margaret Cousins]] | data-sort-value="1878" | 1878-11-07 | data-sort-value="1954" | 1954-03-11 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 566 | | [[Breandán Ó Buachalla]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-15 | data-sort-value="2010" | 2010-05-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 567 | | [[Brendan Crinion]] | data-sort-value="1923" | 1923-11-11 | data-sort-value="1989" | 1989-07-02 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 568 | [[Íomhá:Brendan Grace.jpg|center|128px]] | [[Brendan Grace]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-01 | data-sort-value="2019" | 2019-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 569 | [[Íomhá:Brendan Halligan, circa 1983.jpg|center|128px]] | [[Brendan Halligan]] | data-sort-value="1936" | 1936-07-05 | data-sort-value="2020" | 2020-08-09 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 570 | | [[Brendan Ingle]] | data-sort-value="1940" | 1940-06-19 | data-sort-value="2018" | 2018-05-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 571 | [[Íomhá:Brendan-Kehoe.jpg|center|128px]] | [[Brendan Kehoe]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-03 | data-sort-value="2011" | 2011-07-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 572 | | [[Brendan Kennelly]] | data-sort-value="1936" | 1936 | data-sort-value="2021" | 2021-10-17 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 573 | [[Íomhá:Sean Hales, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Sean Hales]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-30 | data-sort-value="1922" | 1922-12-07 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[Íomhá:Tom J. O'Connell, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. O'Connell]] | data-sort-value="1882" | 1882-11-21 | data-sort-value="1969" | 1969-06-22 | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 575 | | [[Óengus mac Óengobann]] | data-sort-value="750" | 8th century | data-sort-value="824" | 824 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 576 | [[Íomhá:Ernie O'Malley Prison 2.jpg|center|128px]] | [[Earnán Ó Máille]] | data-sort-value="1897" | 1897-05-26 | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 577 | [[Íomhá:Ada English.jpg|center|128px]] | [[Eithne Inglis]] | data-sort-value="1875" | 1875-01-10 | data-sort-value="1944" | 1944-01-27 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 578 | [[Íomhá:Adrian Hardiman - 20090224.jpg|center|128px]] | [[Adrian Hardiman]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-21 | data-sort-value="2016" | 2016-03-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 579 | [[Íomhá:Agnes O'Farrelly, circa 1890.png|center|128px]] | [[Úna Ní Fhaircheallaigh]] | data-sort-value="1874" | 1874-06-24 | data-sort-value="1951" | 1951-11-05 | [[Achadh an Iúir]] |- | style='text-align:right'| 580 | | [[Alexander Haslett]] | data-sort-value="1883" | 1883-09-02 | data-sort-value="1951" | 1951-01-17 | [[Glasloch]] |- | style='text-align:right'| 581 | | [[Alfred O'Rahilly]] | data-sort-value="1884" | 1884-10-01 | data-sort-value="1969" | 1969-08-01 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 582 | [[Íomhá:Madame-Alicia-Adelaide-Needham.jpg|center|128px]] | [[Alicia Adélaide Needham]] | data-sort-value="1863" | 1863-10-31 | data-sort-value="1945" | 1945-12-24 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 583 | | [[Amhlaoibh Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1780" | 1780<br/>1783-05-01 | data-sort-value="1838" | 1838-11-20 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 584 | [[Íomhá:Louis Hersent-Crossing the bridge at Landshut.jpg|center|128px]] | [[Andrew O'Reilly von Ballinlough]] | data-sort-value="1742" | 1742-08-03<br/>1742 | data-sort-value="1832" | 1832-07-05<br/>1832-04-05 | [[Baile an Locha, Contae Ros Comáin|Baile an Locha]] |- | style='text-align:right'| 585 | | [[James Kelly (Fianna Fáil)|James Kelly]] | No/unknown value | No/unknown value | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 586 | [[Íomhá:JJ Walsh Mugshots.jpg|center|128px]] | [[James Walsh]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-20 | data-sort-value="1948" | 1948-11-30 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 587 | [[Íomhá:Eva Selina Laura Gore-Booth (c. late1880s).jpg|center|128px]] | [[Eva Gore-Booth]] | data-sort-value="1870" | 1870-05-22 | data-sort-value="1926" | 1926-06-30 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 588 | | [[Eva Philbin]] | data-sort-value="1914" | 1914-01-04 | data-sort-value="2005" | 2005-06-24 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 589 | | [[Evie Hone]] | data-sort-value="1894" | 1894-04-22 | data-sort-value="1955" | 1955-03-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 590 | | [[Feargal Quinn]] | data-sort-value="1936" | 1936-11-27 | data-sort-value="2019" | 2019-04-25 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 591 | [[Íomhá:Roscommon St. Mary's Priory Choir Tomb Effigy 2014 08 28.jpg|center|128px]] | [[Felim mac Cathail Crobdeirg Ua Conchobair]] | | data-sort-value="1265" | 1265 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 592 | | [[Finbarr Dwyer]] | data-sort-value="1946" | 1946-09-20 | data-sort-value="2014" | 2014-02-08 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 593 | | [[Fintan Coogan, Mór]] | data-sort-value="1910" | 1910-04-13 | data-sort-value="1984" | 1984-11-04 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 594 | | [[Flor Crowley]] | data-sort-value="1934" | 1934-12-27 | data-sort-value="1997" | 1997-05-16 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 595 | [[Íomhá:Frank Cahill.jpg|center|128px]] | [[Francis Cahill]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1957" | 1957-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 596 | | [[Francis Humphreys]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1961" | 1961-04-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 597 | | [[Francis McGuinness]] | data-sort-value="1868" | 1868 | data-sort-value="1934" | 1934-11-30 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 598 | [[Íomhá:FrancisSheehy-Skeffington.gif|center|128px]] | [[Francis Sheehy-Skeffington|Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún]] | data-sort-value="1878" | 1878-12-23 | data-sort-value="1916" | 1916-04-26 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 599 | | [[Frank Drohan]] | data-sort-value="1879" | 1879-08-13 | data-sort-value="1953" | 1953-03-05 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 600 | [[Íomhá:Frank MacDermot, 1933.jpg|center|128px]] | [[Frank MacDermot]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-25 | data-sort-value="1975" | 1975-06-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 601 | | [[Proinnsias de Priondargást]] | data-sort-value="1933" | 1933-07-13 | data-sort-value="2015" | 2015-02-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 602 | | [[Frank Sherwin]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1981" | 1981 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 603 | | [[Frank Stockwell]] | data-sort-value="1928" | 1928-12-07 | data-sort-value="2009" | 2009-03-09 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 604 | | [[Frank Taylor]] | data-sort-value="1914" | 1914-05-30 | data-sort-value="1998" | 1998-04-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 605 | | [[Denis Allen]] | data-sort-value="1896" | 1896-01-02 | data-sort-value="1961" | 1961-03-29 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 606 | | [[Donncha Ó Cochláin]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-07 | data-sort-value="2026" | 2026-06-05 | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 607 | | [[Denis Farrelly]] | data-sort-value="1912" | 1912-09-18 | data-sort-value="1974" | 1974-12-27 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 608 | [[Íomhá:Portrait of Denis Florence McCarthy P549.jpg|center|128px]] | [[Denis Florence MacCarthy]] | data-sort-value="1817" | 1817-05-26 | data-sort-value="1882" | 1882-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 609 | | [[Dearbhorghaill iníon Mhurchaidh Uí Mhaoil Sheachlainn|Derbforgaill]] | data-sort-value="1108" | 1108 | data-sort-value="1193" | 1193 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 610 | [[Íomhá:Derek Keating 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Derek Keating]] | data-sort-value="1955" | 1955-05 | data-sort-value="2023" | 2023-05-06 | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 611 | [[Íomhá:Derry O`Sullivan poet 41x33cm 2002.jpg|center|128px]] | [[Derry O'Sullivan]] | data-sort-value="1944" | 1944 | data-sort-value="2025" | 2025-08-16 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 612 | | [[Desmond Governey]] | data-sort-value="1920" | 1920-09-11 | data-sort-value="1984" | 1984-12-29 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 613 | | [[Diarmuid Lynch]] | data-sort-value="1878" | 1878-01-10 | data-sort-value="1950" | 1950-11-09 | [[Trácht Fhionn]] |- | style='text-align:right'| 614 | | [[Dick Dowling]] | data-sort-value="1938" | 1938-12-12 | data-sort-value="2024" | 2024-03-30 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 615 | | [[Don Davern]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-04 | data-sort-value="1968" | 1968-11-02 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[Íomhá:Donal Creed MEP (cropped).jpg|center|128px]] | [[Donal Creed]] | data-sort-value="1924" | 1924-09-07 | data-sort-value="2017" | 2017-11-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 617 | | [[Donal O'Donoghue]] | data-sort-value="1894" | 1894-06-05 | data-sort-value="1971" | 1971-07-26 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 618 | | [[Donncha Ó Dúlaing]] | data-sort-value="1933" | 1933-03-15 | data-sort-value="2021" | 2021-09-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 619 | | [[Donnchadh Ó Briain]] | data-sort-value="1897" | 1897-11-17 | data-sort-value="1981" | 1981-09-22 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 620 | | [[Donnchadh Ó Corráin]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-28 | data-sort-value="2017" | 2017-10-25 | ''[[:d:Q104308060|Graighin]]'' |- | style='text-align:right'| 621 | [[Íomhá:Brian O'Higgins - Banba.jpg|center|128px]] | [[Brian Ó hUiginn]] | data-sort-value="1882" | 1882-07-01 | data-sort-value="1963" | 1963-03-03 | [[Cill Scíre]] |- | style='text-align:right'| 622 | | [[Bridget Rice]] | data-sort-value="1885" | 1885-05-07 | data-sort-value="1967" | 1967-12-08 | [[Cluain Cearbán]] |- | style='text-align:right'| 623 | [[Íomhá:Bryan Cusack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bryan Cusack]] | data-sort-value="1882" | 1882-08-02 | data-sort-value="1973" | 1973-05-24 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 624 | [[Íomhá:Caitlín Brugha.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Brugha]] | data-sort-value="1879" | 1879-12-11 | data-sort-value="1959" | 1959-12-01 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 625 | [[Íomhá:Carmel snow.jpg|center|128px]] | [[Carmel Snow]] | data-sort-value="1887" | 1887-08-27 | data-sort-value="1961" | 1961-05 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 626 | | [[Carrie Acheson]] | data-sort-value="1934" | 1934-09-11 | data-sort-value="2023" | 2023-01-16 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 627 | [[Íomhá:Cathal Ó Murchadha (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Murchadha]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-16 | data-sort-value="1958" | 1958-04-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 628 | [[Íomhá:Charles J Kickham.JPG|center|128px]] | [[Charles J. Kickham]] | data-sort-value="1828" | 1828-05-09 | data-sort-value="1882" | 1882-08-22 | [[Muileann na hUamhan]] |- | style='text-align:right'| 629 | | [[Eighneachán Ó hAnnluain]] | data-sort-value="1933" | 1933 | data-sort-value="1994" | 1994-12-14 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 630 | | [[Jackie Healy-Rae]] | data-sort-value="1931" | 1931-03-09 | data-sort-value="2014" | 2014-12-05 | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 631 | | [[Seán de Paor]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-30 | data-sort-value="1994" | 1994-02-23 | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 632 | | [[James B. Lynch]] | | data-sort-value="1954" | 1954-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 633 | | [[James Berry]] | data-sort-value="1842" | 1842 | data-sort-value="1914" | 1914-06-04 | [[Bun Abhann, Contae Mhaigh Eo|Bun Abhann]] |- | style='text-align:right'| 634 | | [[James Burke (Ros Comáin)|James Burke]] | No/unknown value | data-sort-value="1964" | 1964-05-12 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 635 | [[Íomhá:James Colbert, 1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Colbert]] | data-sort-value="1890" | 1890-01-03 | data-sort-value="1970" | 1970-01-28 | [[Caisleán Maí Tamhnach]] |- | style='text-align:right'| 636 | | [[James Collins]] | data-sort-value="1900" | 1900-10-30 | data-sort-value="1967" | 1967-09-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 637 | | [[James Cosgrave]] | data-sort-value="1865" | 1865-09-12 | data-sort-value="1936" | 1936-04-18 | [[Dún an Uchta]] |- | style='text-align:right'| 638 | | [[James Daly]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1920" | 1920-11-02 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 639 | | [[James Devins]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1922" | 1922-09-20 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 640 | | [[James Dolan]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-29 | data-sort-value="1955" | 1955-07-14 | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 641 | [[Íomhá:Portrait of Professor J.H. Todd P4908.jpg|center|128px]] | [[James Henthorn Todd]] | data-sort-value="1805" | 1805-04-23 | data-sort-value="1869" | 1869-06-28 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 642 | [[Íomhá:James Hickey, 1937.jpg|center|128px]] | [[James Hickey]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1966" | 1966-06-07 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 643 | [[Íomhá:James (Seamus) Lennon, circa 1920s.png|center|128px]] | [[James Lennon]] | data-sort-value="1881" | 1881 | data-sort-value="1958" | 1958-08-13 | [[An Bhuiríos, Contae Cheatharlach|An Bhuiríos]] |- | style='text-align:right'| 644 | | [[James Morrisroe]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-05 | data-sort-value="1937" | 1937-12-31 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 645 | | [[James Murphy]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-28 | data-sort-value="1961" | 1961-10-07 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 646 | [[Íomhá:Dora Sigerson.jpg|center|128px]] | [[Dora Sigerson Shorter]] | data-sort-value="1866" | 1866-08-16 | data-sort-value="1918" | 1918-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 647 | | [[Dorothy Stopford-Price]] | data-sort-value="1890" | 1890-09-09 | data-sort-value="1954" | 1954-01-30<br/>1954-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 648 | | [[Dónall Mac Amhlaigh]] | data-sort-value="1926" | 1926 | data-sort-value="1989" | 1989-01-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 649 | | [[Edward Conway]] | data-sort-value="1894" | 1894-07-03 | data-sort-value="1968" | 1968-12-29 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 650 | | [[Eamon Rice]] | data-sort-value="1873" | 1873-04-26 | data-sort-value="1937" | 1937-11-07 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 651 | | [[Éamon Ó Ciosáin]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1979" | 1979-05-20 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 652 | | [[Éamonn Ó Néill]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1954" | 1954-11-03 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 653 | [[Íomhá:Eavan Boland in 1996.jpg|center|128px]] | [[Eavan Boland]] | data-sort-value="1944" | 1944-09-24 | data-sort-value="2020" | 2020-04-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 654 | | [[Eddie Filgate]] | data-sort-value="1915" | 1915-09-16 | data-sort-value="2017" | 2017-01-19 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 655 | | [[Edward Aylward]] | data-sort-value="1894" | 1894 | data-sort-value="1976" | 1976-02 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 656 | | [[Edward Walsh]] | data-sort-value="1805" | 1805 | data-sort-value="1850" | 1850-08-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 657 | [[Íomhá:Anna Parnell c1878.jpg|center|128px]] | [[Anna Parnell|Anna Catherine Parnell]] | data-sort-value="1852" | 1852-05-13 | data-sort-value="1911" | 1911-09-20 | ''[[:d:Q2699632|Teach Avondale]]'' |- | style='text-align:right'| 658 | [[Íomhá:Annahaslam.jpg|center|128px]] | [[Anna Haslam]] | data-sort-value="1829" | 1829-04-06 | data-sort-value="1922" | 1922-11-28 | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 659 | [[Íomhá:Portrait-of-anne-devlin.jpg|center|128px]] | [[Anne Devlin]] | data-sort-value="1780" | 1780 | data-sort-value="1851" | 1851-09-01 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 660 | | [[Ann Lovett]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-06 | data-sort-value="1984" | 1984-01-31 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 661 | | [[Anne Butler Yeats|Anne Yeats]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-09 | data-sort-value="2001" | 2001-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 662 | | [[Anthony Barry]] | data-sort-value="1901" | 1901-06-07 | data-sort-value="1983" | 1983-10-24 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 663 | | [[Art Ó Cléirigh]] | data-sort-value="1879" | 1879-10-25 | data-sort-value="1932" | 1932-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 664 | | [[Gerald Fitzgibbon]] | data-sort-value="1866" | 1866-10-08 | data-sort-value="1942" | 1942-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 665 | | [[Gerard Lynch]] | data-sort-value="1931" | 1931-06-15 | data-sort-value="2025" | 2025-12-20 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 666 | | [[Bang Bang]] | data-sort-value="1906" | 1906-04-19 | data-sort-value="1981" | 1981-01-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 667 | | [[Barney Mellows]] | data-sort-value="1896" | 1896-03-29 | data-sort-value="1942" | 1942-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 668 | | [[Frederick Crowley]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1945" | 1945-05-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 669 | | [[George C. Bennett]] | data-sort-value="1877" | 1877 | data-sort-value="1963" | 1963-06-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 670 | [[Íomhá:Self-portrait of George Francis Mulvany, first Director of the National Gallery of Ireland.jpg|center|128px]] | [[George Francis Mulvany]] | data-sort-value="1809" | 1809 | data-sort-value="1869" | 1869 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 671 | [[Íomhá:George Gilmore (retouched).png|center|128px]] | [[George Gilmore]] | data-sort-value="1898" | 1898 | data-sort-value="1985" | 1985 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 672 | | [[George Morrison]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-03 | data-sort-value="2025" | 2025-08-04 | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 673 | | [[George Nicolls]] | data-sort-value="1886" | 1886-04-29 | data-sort-value="1942" | 1942-05-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 674 | | [[George Wolfe]] | data-sort-value="1860" | 1860 | data-sort-value="1941" | 1941-12-01 | [[An Baile Mór, Contae Chill Dara|An Baile Mór]] |- | style='text-align:right'| 675 | [[Íomhá:James O'Mara.jpg|center|128px]] | [[James O'Mara]] | data-sort-value="1873" | 1873-08-06 | data-sort-value="1948" | 1948-11-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 676 | | [[James Pattison]] | data-sort-value="1886" | 1886-06-28 | data-sort-value="1963" | 1963-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 677 | | [[James Tunney]] | data-sort-value="1892" | 1892 | data-sort-value="1964" | 1964-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 678 | | [[Jasper Wolfe]] | data-sort-value="1872" | 1872-08-03 | data-sort-value="1952" | 1952-08-27 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 679 | | [[Séamas Langtún]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-18 | data-sort-value="1987" | 1987-04-18 | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 680 | | [[Muiris Mac Conghail]] | data-sort-value="1941" | 1941-05-12 | data-sort-value="2019" | 2019-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 681 | | [[Myrtle Allen]] | data-sort-value="1924" | 1924-03-13 | data-sort-value="2018" | 2018-06-13 | ''[[:d:Q7810423|Tivoli, Corcaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 682 | [[Íomhá:Maire-Ni-Chineide2.jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Chinnéide]] | data-sort-value="1879" | 1879-01-17 | data-sort-value="1967" | 1967-05-25 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 683 | [[Íomhá:Portrait of Maire Nic Shiubhlaigh P3647.jpg|center|128px]] | [[Máire Nic Shiubhlaigh]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-05 | data-sort-value="1958" | 1958-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 684 | [[Íomhá:Charles O'Conor of Belanagare.png|center|128px]] | [[Cathal Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1710" | 1710-01-01 | data-sort-value="1791" | 1791-07-01 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 685 | [[Íomhá:Charlie Bird crop.jpg|center|128px]] | [[Charlie Bird]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-09 | data-sort-value="2024" | 2024-03-11 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 686 | [[Íomhá:John Doyle by Henry Edward Doyle mw01929.jpg|center|128px]] | [[John Doyle]] | data-sort-value="1797" | 1797 | data-sort-value="1868" | 1868-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 687 | [[Íomhá:Christie Hennessy.jpg|center|128px]] | [[Christie Hennessy]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-19 | data-sort-value="2007" | 2007-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 688 | [[Íomhá:Christopher Byrne, 1920s (cropped).jpg|center|128px]] | [[Christopher Byrne]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1957" | 1957-09-05 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 689 | [[Íomhá:Christydignam.jpg|center|128px]] | [[Christy Dignam]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-23 | data-sort-value="2023" | 2023-06-13 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 690 | | [[Ciarán Mac Mathúna]] | data-sort-value="1925" | 1925-11-26 | data-sort-value="2009" | 2009-12-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 691 | [[Íomhá:Colm de Bhailís.png|center|128px]] | [[Colm de Bhailís]] | data-sort-value="1796" | 1796-05-02 | data-sort-value="1906" | 1906-02-27 | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 692 | [[Íomhá:Saint Colman MacDuagh window, Hugh Lane Gallery.jpg|center|128px]] | [[Colmán mac Duach]] | data-sort-value="550" | 550<br/>6th century | data-sort-value="632" | 632-10-29 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 693 | [[Íomhá:Con Collins.jpg|center|128px]] | [[Conchubhar Ó Coileáin]] | data-sort-value="1881" | 1881-11-13 | data-sort-value="1937" | 1937-11-23 | ''[[:d:Q65559960|Aránach]]'' |- | style='text-align:right'| 694 | | [[Con Meaney]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-08 | data-sort-value="1970" | 1970-09-11 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 695 | | [[Gerry L'Estrange]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-07 | data-sort-value="1996" | 1996-04-05 | [[An tSráid, Contae na hIarmhí|An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 696 | | [[Gerard McDonnell]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-20 | data-sort-value="2008" | 2008-08-02 | ''[[:d:Q4220515|Cill Churnáin]]'' |- | style='text-align:right'| 697 | [[Íomhá:Saint Gobnait.jpg|center|128px]] | [[Gobnait]] | | data-sort-value="501" | 6th century | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 698 | | [[Godfrey Timmins]] | data-sort-value="1927" | 1927-09-06 | data-sort-value="2001" | 2001-04-11 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 699 | [[Íomhá:Pictiúr fíorach.jpg|center|128px]] | [[Graham Knuttel]] | data-sort-value="1954" | 1954 | data-sort-value="2023" | 2023 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 700 | | [[Margaretta Bowen]] | data-sort-value="1880" | 1880-01-01 | data-sort-value="1981" | 1981-04-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 701 | | [[Roddy Connolly]] | data-sort-value="1901" | 1901-02-11 | data-sort-value="1980" | 1980-12-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 702 | [[Íomhá:William Dargan - Project Gutenberg eText 17293.jpg|center|128px]] | [[William Dargan]] | data-sort-value="1799" | 1799-02-28 | data-sort-value="1867" | 1867-02-07 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 703 | | [[Gus Healy]] | data-sort-value="1904" | 1904-05-20 | data-sort-value="1987" | 1987-07-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 704 | [[Íomhá:Hanna Sheehy-Skeffington, circa 1920.jpg|center|128px]] | [[Hanna Sheehy-Skeffington]] | data-sort-value="1877" | 1877-05-24 | data-sort-value="1946" | 1946-04-20 | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 705 | | [[Helena Molony]] | data-sort-value="1883" | 1883-01-15 | data-sort-value="1967" | 1967-01-28<br/>1967-01-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 706 | [[Íomhá:ThomasAddisEmmet.jpg|center|128px]] | [[Thomas Addis Emmet]] | data-sort-value="1764" | 1764-04-24 | data-sort-value="1827" | 1827-11-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 707 | | [[Henry Barron (breitheamh)|Henry Barron]] | data-sort-value="1928" | 1928-05-25 | data-sort-value="2010" | 2010-02-25 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 708 | [[Íomhá:Dublin Old Library Trinity College 05.jpg|center|128px]] | [[Henry Joseph Monck Mason]] | data-sort-value="1778" | 1778-07-15 | data-sort-value="1858" | 1858-04-14 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 709 | [[Íomhá:Henry Kelly hosting 'After Dark' (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Kelly]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-17 | data-sort-value="2025" | 2025-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 710 | | [[Joan Burke]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-08 | data-sort-value="2016" | 2016-11-27 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 711 | | [[Seosamh Mac Donncha]] | data-sort-value="1953" | 1953 | data-sort-value="2016" | 2016-05-20 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 712 | | [[Joe Steve Ó Neachtain]] | data-sort-value="1942" | 1942 | data-sort-value="2020" | 2020-01-19 | ''[[:d:Q113192695|An Chré Dhubh]]'' |- | style='text-align:right'| 713 | | [[John A. Murphy]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-17 | data-sort-value="2022" | 2022-02-28 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 714 | | [[John Coffey (iománaí)|Seán Ó Cofaigh]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-14 | data-sort-value="2019" | 2019-08-12 | [[An Bóthar Leathan]] |- | style='text-align:right'| 715 | [[Íomhá:Dr John Crowley TD.png|center|128px]] | [[John Crowley]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1934" | 1934 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 716 | | [[John Daly]] | data-sort-value="1867" | 1867-03-23 | data-sort-value="1932" | 1932-02-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 717 | | [[John Dinneen]] | data-sort-value="1867" | 1867-03-23 | data-sort-value="1942" | 1942-01-01 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 718 | | [[Johnny Callanan]] | data-sort-value="1910" | 1910-05-20 | data-sort-value="1982" | 1982-06-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 719 | | [[Johnny Connor]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1955" | 1955-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 720 | | [[Johnny Geoghegan]] | data-sort-value="1913" | 1913-11-05 | data-sort-value="1975" | 1975-01-05 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 721 | [[Íomhá:Jon Kenny and Seán Kelly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jon Kenny]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-12 | data-sort-value="2024" | 2024-11-15 | [[An tOspidéal]] |- | style='text-align:right'| 722 | [[Íomhá:Jonathan Pim 1806-1885.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Pim (1806–1885)|Jonathan Pim]] | data-sort-value="1806" | 1806 | data-sort-value="1885" | 1885-07-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 723 | | [[Joseph Bermingham]] | data-sort-value="1919" | 1919-05-09 | data-sort-value="1995" | 1995-08-11 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 724 | | [[Joseph Hughes]] | data-sort-value="1905" | 1905-09-18 | data-sort-value="1960" | 1960-01-20 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 725 | [[Íomhá:Joseph McGuiness (38537799191).jpg|center|128px]] | [[Joseph McGuinness]] | data-sort-value="1875" | 1875-04-10 | data-sort-value="1922" | 1922-05-31 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 726 | | [[Justin McKenna]] | data-sort-value="1896" | 1896-06-09 | data-sort-value="1950" | 1950-03-23 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 727 | [[Íomhá:Kate Meyrick.jpg|center|128px]] | [[Kate Meyrick]] | data-sort-value="1875" | 1875-08-07 | data-sort-value="1933" | 1933-01-19 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 728 | [[Íomhá:Sinn Fein Standing Committee - Ard Fheis in Dublin 21 Feb1922.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lynn]] | data-sort-value="1874" | 1874-01-28 | data-sort-value="1955" | 1955-09-14 | [[Cill Ala]] |- | style='text-align:right'| 729 | [[Íomhá:Kathleen O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Kathleen O'Callaghan]] | data-sort-value="1885" | 1885-10-11 | data-sort-value="1961" | 1961-03-16 | ''[[:d:Q104304114|Crois Uí Mhathúna]]'' |- | style='text-align:right'| 730 | | [[Kathleen O'Connor]] | data-sort-value="1934" | 1934-07-30 | data-sort-value="2017" | 2017-12-13 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 731 | [[Íomhá:Tom Hales, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Tom Hales]] | data-sort-value="1892" | 1892-03-05 | data-sort-value="1966" | 1966-04-29 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 732 | [[Íomhá:Timothy Harrington.jpg|center|128px]] | [[Timothy Harrington]] | data-sort-value="1851" | 1851 | data-sort-value="1910" | 1910-03-12 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 733 | | [[Honor Crowley]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-19 | data-sort-value="1966" | 1966-10-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 734 | | [[Hugh Byrne (Fine Gael)|Hugh Byrne]] | data-sort-value="1939" | 1939-07-05 | data-sort-value="2023" | 2023-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 735 | | [[Hugh Colohan]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-30 | data-sort-value="1931" | 1931-04-15 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 736 | | [[Hugh Geoghegan]] | data-sort-value="1938" | 1938-05-16 | data-sort-value="2024" | 2024-07-07 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 737 | [[Íomhá:Dr Hugh Gibbons.jpg|center|128px]] | [[Hugh Gibbons]] | data-sort-value="1916" | 1916-07-06 | data-sort-value="2007" | 2007-11-13 | [[Béal na mBuillí]] |- | style='text-align:right'| 738 | [[Íomhá:John T O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Seán Tuathmhumhain Ó Briain]] | data-sort-value="1786" | 1786-06-24 | data-sort-value="1861" | 1861-06-01 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 739 | [[Íomhá:David Patrick Moran.png|center|128px]] | [[D.P. Moran|David Patrick Moran]] | data-sort-value="1869" | 1869-03-22 | data-sort-value="1936" | 1936-01-31 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 740 | | [[Dan Desmond]] | data-sort-value="1913" | 1913-10-03 | data-sort-value="1964" | 1964-12-09 | [[Bun an Tábhairne]] |- | style='text-align:right'| 741 | [[Íomhá:Dankeating.jpg|center|128px]] | [[Dan Keating]] | data-sort-value="1902" | 1902-01-02 | data-sort-value="2007" | 2007-10-02 | [[Caisleán na Mainge]] |- | style='text-align:right'| 742 | | [[Dan Spring]] | data-sort-value="1910" | 1910-07-01 | data-sort-value="1988" | 1988-01-01 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 743 | | [[Daniel Byrne]] | data-sort-value="1885" | 1885-10-05 | data-sort-value="1952" | 1952-06-09 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 744 | | [[Daniel Corkery]] | data-sort-value="1883" | 1883-09-20 | data-sort-value="1961" | 1961-04-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 745 | | [[Daniel Corkery (údar)|Daniel Corkery]] | data-sort-value="1878" | 1878-02-14 | data-sort-value="1964" | 1964-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 746 | | [[Daniel McCarthy]] | data-sort-value="1883" | 1883-01-22 | data-sort-value="1957" | 1957-03-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 747 | | [[Daniel Moloney]] | data-sort-value="1909" | 1909 | data-sort-value="1963" | 1963-06-26 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 748 | | [[Dan O’Rourke|Daniel O'Rourke]] | | data-sort-value="1968" | 1968-08-04 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 749 | | [[Daniel Vaughan]] | data-sort-value="1897" | 1897-07-27 | data-sort-value="1975" | 1975-09-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 750 | | [[Darach Ó Catháin]] | data-sort-value="1922" | 1922 | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 751 | [[Íomhá:Darrell Figgis, 1924.jpg|center|128px]] | [[Darrell Figgis]] | data-sort-value="1882" | 1882-09-17 | data-sort-value="1925" | 1925-10-27 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 752 | | [[Declan Costello]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-01 | data-sort-value="2011" | 2011-06-06 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 753 | | [[Nollaig Ó Gadhra]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-16 | data-sort-value="2008" | 2008-08-13 | [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]] |- | style='text-align:right'| 754 | [[Íomhá:P. J. Moloney, 22 Jan 1919 (cropped).jpg|center|128px]] | [[P. J. Moloney]] | data-sort-value="1869" | 1869-03-20 | data-sort-value="1947" | 1947-09-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 755 | | [[Pádraig Ó Faoláin]] | data-sort-value="1910" | 1910-09-16 | data-sort-value="1971" | 1971-12-07 | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 756 | | [[John Flynn]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-10 | data-sort-value="1968" | 1968-08-22 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 757 | | [[John Galvin]] | data-sort-value="1907" | 1907-05-15 | data-sort-value="1963" | 1963-10-11 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 758 | [[Íomhá:Revised John George Adair thVHV7GP97.jpg|center|128px]] | [[John George Adair]] | data-sort-value="1823" | 1823-03-03 | data-sort-value="1885" | 1885-05-04 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 759 | [[Íomhá:John Good (cropped).jpg|center|128px]] | [[John Good]] | | data-sort-value="1941" | 1941-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 760 | | [[John Healy]] | data-sort-value="1903" | 1903-05-26 | data-sort-value="1995" | 1995 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 761 | [[Íomhá:John Hely-Hutchinson.jpg|center|128px]] | [[John Hely-Hutchinson]] | data-sort-value="1724" | 1724 | data-sort-value="1794" | 1794-09-04 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 762 | | [[John Jinks]] | data-sort-value="1872" | 1872 | data-sort-value="1934" | 1934-09-11 | [[Droim Chliabh]] |- | style='text-align:right'| 763 | | [[John Joe Doyle]] | data-sort-value="1906" | 1906-06-14 | data-sort-value="2000" | 2000-08-11 | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 764 | | [[John Joe McGirl]] | data-sort-value="1921" | 1921-03-25 | data-sort-value="1988" | 1988-12-08 | [[Béal an Átha Móir]] |- | style='text-align:right'| 765 | | [[John Joe O'Reilly]] | data-sort-value="1881" | 1881-04-24 | data-sort-value="1967" | 1967-12-28 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 766 | | [[John Joe Rice]] | data-sort-value="1893" | 1893 | data-sort-value="1970" | 1970-07-24 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 767 | | [[Seán Ó Céin]] | data-sort-value="1917" | 1917-02-18 | data-sort-value="1975" | 1975-10-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 768 | | [[John Lynch (Ciarraí)|John Lynch]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-10 | data-sort-value="1957" | 1957-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 769 | | [[John Mannion, Mór]] | data-sort-value="1907" | 1907-06-04 | data-sort-value="1978" | 1978-09-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 770 | | [[John Mannion Óg]] | data-sort-value="1944" | 1944-10-26 | data-sort-value="2006" | 2006-04-02 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 771 | | [[Láimhbheartach Mac Cionnaith]] | data-sort-value="1870" | 1870-07-16 | data-sort-value="1956" | 1956-12-27 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 772 | | [[Larry McMahon]] | data-sort-value="1929" | 1929-01-18 | data-sort-value="2006" | 2006-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 773 | [[Íomhá:Laurence Ginnell.jpg|center|128px]] | [[Labhrás Mag Fhionnail]] | data-sort-value="1852" | 1852-04-09 | data-sort-value="1923" | 1923-04-17 | [[Dealbhna]] |- | style='text-align:right'| 774 | | [[Liam Ahern]] | data-sort-value="1916" | 1916-01-12 | data-sort-value="1974" | 1974-07-13 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 775 | | [[Liam Hamilton]] | data-sort-value="1928" | 1928-09-08 | data-sort-value="2000" | 2000-11-29 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 776 | | [[Liam Lawlor|Liam Ó Leathlobhair]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-01 | data-sort-value="2005" | 2005-10-22 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 777 | | [[Liam Mac Con Iomaire]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-09 | data-sort-value="2019" | 2019-05-05 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 778 | | [[Liam de Róiste]] | data-sort-value="1882" | 1882-06-15 | data-sort-value="1959" | 1959-05-15 | [[Baile Mhontáin]] |- | style='text-align:right'| 779 | | [[Lionel Booth]] | data-sort-value="1914" | 1914-06-12 | data-sort-value="1997" | 1997-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 780 | | [[Lorcan Robbins|Lorcán O Roibín]] | data-sort-value="1885" | 1880s | data-sort-value="1939" | 1939 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 781 | | [[Lorenzo Ó Meachair]] | data-sort-value="1899" | 1899-09-16 | data-sort-value="1973" | 1973-05-17 | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 782 | | [[Luke Belton]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-09 | data-sort-value="2006" | 2006-06-18 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 783 | | [[Mainie Jellett|Mainie Harriet Jellett]] | data-sort-value="1897" | 1897-04-29 | data-sort-value="1944" | 1944-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 784 | | [[Manchán Magan]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-20 | data-sort-value="2025" | 2025-10-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 785 | | [[Mainchín Seoighe]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-18 | data-sort-value="2006" | 2006-07-03 | ''[[:d:Q104313381|Baile Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 786 | [[Íomhá:Die Sopranistin Margaret Sheridan und der Dirigent Vincenzo Bellezza in London, 1938.jpg|center|128px]] | [[Margaret Burke Sheridan]] | data-sort-value="1889" | 1889-10-15 | data-sort-value="1958" | 1958-04-16 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 787 | | [[Margaret Collins-O'Driscoll]] | data-sort-value="1878" | 1878 | data-sort-value="1945" | 1945-06-17 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 788 | | [[Margaret Jane Scott Hawthorne]] | data-sort-value="1869" | 1869-01-17 | data-sort-value="1958" | 1958-05-01 | ''[[:d:Q104345161|Corr na Féinne]]'' |- | style='text-align:right'| 789 | | [[Margaret Mary Pearse]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-24 | data-sort-value="1968" | 1968-11-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 790 | [[Íomhá:Margaret Pearse in later life.jpg|center|128px]] | [[Margaret Pearse]] | data-sort-value="1857" | 1857-02-12 | data-sort-value="1932" | 1932-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 791 | | [[Seán Ó Murchú (sagart)|Seán Ó Murchú]] | data-sort-value="1753" | 1753 | data-sort-value="1798" | 1798<br/>1798-06-26 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 792 | | [[John O’Byrne|John O'Byrne]] | data-sort-value="1884" | 1884-04-24 | data-sort-value="1954" | 1954-01-14 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 793 | | [[John O'Donovan]] | data-sort-value="1908" | 1908 | data-sort-value="1982" | 1982-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 794 | | [[John O'Leary (Loch Garman)|John O'Leary]] | data-sort-value="1894" | 1894-09-01 | data-sort-value="1959" | 1959-06-21 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 795 | | [[John O'Leary (Ciarraí)|John O'Leary]] | data-sort-value="1933" | 1933-05-03 | data-sort-value="2015" | 2015-10-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 796 | [[Íomhá:John O'Mahony.jpg|center|128px]] | [[John O'Mahony]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-08 | data-sort-value="2024" | 2024-07-06 | [[Cill Mobhí]] |- | style='text-align:right'| 797 | | [[John O'Sullivan (Corcaigh)|John O'Sullivan]] | data-sort-value="1901" | 1901-06-08 | data-sort-value="1990" | 1990-02-28 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 798 | | [[Seán Ardagh]] | data-sort-value="1947" | 1947-11-25 | data-sort-value="2016" | 2016-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 799 | | [[Seán Brosnan]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-21 | data-sort-value="1979" | 1979-04-18 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 800 | | [[Seán Carroll]] | data-sort-value="1892" | 1892-01-20 | data-sort-value="1954" | 1954-02-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 801 | | [[Seán Dunne]] | data-sort-value="1918" | 1918-12-18 | data-sort-value="1969" | 1969-06-25 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 802 | | [[Seán FitzPatrick]] | data-sort-value="1948" | 1948-05-25 | data-sort-value="2021" | 2021-11-08 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 803 | | [[Seán French (1890–1937)|Seán French]] | data-sort-value="1890" | 1890-05-29 | data-sort-value="1937" | 1937-09-12 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 804 | | [[Seán French (1931–2011)|Seán French]] | data-sort-value="1931" | 1931-11-08 | data-sort-value="2011" | 2011-12-25 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 805 | | [[Seán Hayes (polaiteoir)|Seán Hayes]] | data-sort-value="1884" | 1884 | data-sort-value="1928" | 1928-01-24 | [[Cuan Dor]] |- | style='text-align:right'| 806 | | [[Seán McCarthy (Corcaigh)|Seán McCarthy]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1974" | 1974-03-14 | ''[[:d:Q7899349|Garraí Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 807 | [[Íomhá:Sean McGarry, Circa 1914-1923.png|center|128px]] | [[Seán McGarry]] | data-sort-value="1886" | 1886-08-02 | data-sort-value="1958" | 1958-12-09 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 808 | | [[Seán McCurtin]] | data-sort-value="1896" | 1896-06-24 | data-sort-value="1982" | 1982-11-12 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 809 | | [[Seán Ó Murchú (peileadóir)|Seán Ó Murchú]] | data-sort-value="1932" | 1932-12 | data-sort-value="2025" | 2025-04-14 | [[An Com, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne)|An Com]] |- | style='text-align:right'| 810 | | [[Seán Ó Gráda]] | data-sort-value="1889" | 1889-12-01 | data-sort-value="1966" | 1966-04-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 811 | | [[Seán O'Mahony]] | data-sort-value="1864" | 1864 | data-sort-value="1934" | 1934-11-28 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 812 | | [[Seán Ó Tiobraide]] | data-sort-value="1897" | 1897 | data-sort-value="1939" | 1939-07-15 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 813 | | [[Seán Ó Ceallaigh (polaiteoir Cláiríneach)|Seán Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1896" | 1896-04-17 | data-sort-value="1994" | 1994-06-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 814 | | [[Johnny Chóil Mhaidhc Ó Coisdealbha]] | data-sort-value="1929" | 1929-06-21 | data-sort-value="2006" | 2006-10-27 | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 815 | [[Íomhá:Sean Treacy circa 1919.jpg|center|128px]] | [[Seán Tracey (réabhlóidí, 1895-1920)|Seán Ó Treasaigh]] | data-sort-value="1895" | 1895-02-14 | data-sort-value="1920" | 1920-10-14 | [[Sulchóid Bheag]] |- | style='text-align:right'| 816 | | [[Seán Ó Neachtain (Scoláire Gaeilge)|Seán Ó Neachtain]] | data-sort-value="1650" | 1650 | data-sort-value="1729" | 1729-03-09 | ''[[:d:Q67061513|Cluain Oileáin]]'' |- | style='text-align:right'| 817 | | [[Sheila Galvin]] | data-sort-value="1914" | 1914-02-23 | data-sort-value="1983" | 1983-03-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 818 | | [[Seán Ó Súilleabháin (saighdiúir)|Seán Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1700" | 1700 | data-sort-value="1760" | 1760 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 819 | | [[Osmond Esmonde]] | data-sort-value="1896" | 1896-04-04 | data-sort-value="1936" | 1936-07-22 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 820 | | [[Sorcha Ní Ghuairim]] | data-sort-value="1911" | 1911-10-11 | data-sort-value="1976" | 1976-12-24 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 821 | [[Íomhá:Stella Steyn.jpg|center|128px]] | [[Stella Steyn]] | data-sort-value="1907" | 1907-12-26 | data-sort-value="1987" | 1987-07-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 822 | | [[Uileog de Búrca]] | data-sort-value="1829" | 1829-12-29 | data-sort-value="1887" | 1887-11-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 823 | | [[Val Mulkerns]] | data-sort-value="1925" | 1925-02-14 | data-sort-value="2018" | 2018-03-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 824 | [[Íomhá:Dr Vincent White in his Mayoral robes.jpg|center|128px]] | [[Vincent White]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1958" | 1958-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 825 | | [[Uaitéar Ó Maicín|Walter Macken]] | data-sort-value="1915" | 1915-05-03 | data-sort-value="1967" | 1967-04-22 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 826 | [[Íomhá:Wilhelmina Geddes.jpg|center|128px]] | [[Wilhelmina Geddes]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1955" | 1955 | [[Liatroim]] |- | style='text-align:right'| 827 | | [[Uilliam Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1501" | 16th century | data-sort-value="1628" | 1628-07-11 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 828 | | [[William Davin]] | data-sort-value="1890" | 1890-02 | data-sort-value="1956" | 1956-03-01 | [[Ráth Domhnaigh]] |- | style='text-align:right'| 829 | | [[William Desmond]] | | data-sort-value="1941" | 1941-09-05 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 830 | | [[William Duffy]] | data-sort-value="1865" | 1865-04-07 | data-sort-value="1945" | 1945-01-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 831 | | [[William Frederick Wakeman]] | data-sort-value="1822" | 1822 | data-sort-value="1900" | 1900 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 832 | | [[William Hayes]] | data-sort-value="1913" | 1913-01-18 | data-sort-value="1994" | 1994-01-07 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 833 | | [[William Higgins]] | data-sort-value="1763" | 1763 | data-sort-value="1825" | 1825 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 834 | [[Íomhá:PAT INGOLDSBY 3 BW.jpg|center|128px]] | [[Pat Ingoldsby]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-25 | data-sort-value="2025" | 2025-03-01 | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 835 | | [[Patricia Burke Brogan]] | data-sort-value="1926" | 1926-03-17 | data-sort-value="2022" | 2022-09-05 | [[Cill an Dísirt]] |- | style='text-align:right'| 836 | | [[Patrick Beegan]] | data-sort-value="1895" | 1895-05-26 | data-sort-value="1958" | 1958-02-02 | [[Ceapaigh an tSeagail]] |- | style='text-align:right'| 837 | [[Íomhá:Patrick Belton, 1933.jpg|center|128px]] | [[Patrick Belton]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1945" | 1945-01-30 | [[Béal Átha Liag]] |- | style='text-align:right'| 838 | | [[Patrick Brennan]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1999" | 20th century | [[Míleac, Contae an Chláir|Míleac]] |- | style='text-align:right'| 839 | | [[Patrick Burke (An Clár)|Patrick Burke]] | data-sort-value="1879" | 1879-04-16 | data-sort-value="1945" | 1945-02-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 840 | | [[Patrick Burke (Baile Átha Cliath)|Patrick Burke]] | data-sort-value="1904" | 1904-01-26 | data-sort-value="1985" | 1985-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 841 | | [[Patrick Cahill]] | data-sort-value="1884" | 1884-09-11 | data-sort-value="1946" | 1946-11-12 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 842 | | [[Patrick Clancy]] | data-sort-value="1877" | 1877 | data-sort-value="1947" | 1947-02-21 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 843 | | [[Patrick Connor]] | data-sort-value="1906" | 1906-03-15 | data-sort-value="1989" | 1989-08-26 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 844 | | [[Patrick Crotty]] | data-sort-value="1902" | 1902-11-23 | data-sort-value="1970" | 1970-11-26 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 845 | | [[Patrick Dooley]] | data-sort-value="1910" | 1910-01-14 | data-sort-value="1982" | 1982-05-02 | [[Baile Átha Í]] |- | style='text-align:right'| 846 | | [[Patrick Duffy (polaiteoir)|Patrick Duffy]] | data-sort-value="1875" | 1875-07-28 | data-sort-value="1946" | 1946-07-21 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 847 | | [[Patrick Finucane]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-05 | data-sort-value="1984" | 1984-04-10 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 848 | | [[Patrick Fogarty]] | | data-sort-value="1947" | 1947-05-02 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 849 | | [[Patrick Gaffney]] | | data-sort-value="1943" | 1943 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 850 | | [[Patrick Giles]] | data-sort-value="1899" | 1899 | data-sort-value="1965" | 1965-03-13 | [[Maigh Dearmhaí]] |- | style='text-align:right'| 851 | | [[Patrick Hogan (Cumann na nGaedheal)|Patrick Hogan]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-13 | data-sort-value="1936" | 1936-07-14 | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 852 | | [[Patrick Hogan (Tiobraid Árann)|Patrick Hogan]] | data-sort-value="1907" | 1907-03-25 | data-sort-value="1972" | 1972-10-05 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 853 | | [[Patrick Kerrigan]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-21 | data-sort-value="1979" | 1979-07-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 854 | | [[Patrick Kinane]] | data-sort-value="1892" | 1892-07-03 | data-sort-value="1957" | 1957-07-15 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 855 | | [[Patrick Lenihan]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-04 | data-sort-value="1970" | 1970-03-11 | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 856 | | [[Patrick Leonard]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1944" | 1944-05-10 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 857 | | [[Patrick Malone]] | data-sort-value="1916" | 1916-05-30 | data-sort-value="1993" | 1993-12-03 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 858 | | [[Patrick McCarvill]] | data-sort-value="1893" | 1893-05-23 | data-sort-value="1955" | 1955-03-16 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 859 | | [[Patrick O'Byrne]] | data-sort-value="1870" | 1870-08 | data-sort-value="1944" | 1944-01-20 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 860 | [[Íomhá:David Kent (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Kent]] | data-sort-value="1867" | 1867-02-02 | data-sort-value="1930" | 1930-11 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 861 | | [[Joseph MacDonagh]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-18 | data-sort-value="1922" | 1922-12-25 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 862 | | [[Marian Finucane]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-21 | data-sort-value="2020" | 2020-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 863 | [[Íomhá:Mark Killilea Snr, 1927.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Mór]] | data-sort-value="1897" | 1897-01-15 | data-sort-value="1970" | 1970-09-29 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 864 | [[Íomhá:Mark Killilea MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Óg]] | data-sort-value="1939" | 1939-09-05 | data-sort-value="2018" | 2018-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 865 | | [[Martin Brennan]] | data-sort-value="1903" | 1903-03-01 | data-sort-value="1956" | 1956-06-21 | [[Tobar an Choire]] |- | style='text-align:right'| 866 | | [[Martin Conlon]] | data-sort-value="1879" | 1879 | data-sort-value="1966" | 1966-01-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 867 | | [[Martin Finn]] | data-sort-value="1917" | 1917-08-22 | data-sort-value="1988" | 1988-03-07 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 868 | [[Íomhá:Martin McDonogh.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Mac Donnchadha]] | data-sort-value="1858" | 1858<br/>1857 | data-sort-value="1934" | 1934-11-24 | [[Garmna]] |- | style='text-align:right'| 869 | | [[Martin Medlar]] | data-sort-value="1899" | 1899-12-04 | data-sort-value="1965" | 1965-06-04 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 870 | | [[Martin Roddy]] | data-sort-value="1883" | 1883-12-09 | data-sort-value="1948" | 1948-01-08 | ''[[:d:Q18022071|Cill Mhic Eoghain]]'' |- | style='text-align:right'| 871 | | [[Martin Ryan]] | data-sort-value="1900" | 1900-01-31 | data-sort-value="1943" | 1943-07-22 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 872 | [[Íomhá:Martin savage.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Sabhaois]] | data-sort-value="1898" | 1898 | data-sort-value="1919" | 1919-12-19 | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 873 | [[Íomhá:StateLibQld 1 114664 Men and women who rival the birds, 1930 (cropped).jpg|center|128px]] | [[An Bhantiarna Mary Heath]] | data-sort-value="1896" | 1896-11-10 | data-sort-value="1939" | 1939-05-09 | [[Cnoc an Doire]] |- | style='text-align:right'| 874 | [[Íomhá:1657534158379 P487 BANOTTI 003 MOBILE.jpg|center|128px]] | [[Mary Banotti]] | data-sort-value="1939" | 1939-05-29 | data-sort-value="2024" | 2024-05-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 875 | | [[Mary Colum]] | data-sort-value="1884" | 1884-06-13<br/>1887-06-13 | data-sort-value="1957" | 1957-10-22 | [[Cúil Mhuine]]<br/>[[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 876 | | [[Máire Ní Aodáin]] | data-sort-value="1862" | 1862<br/>1862-05-19 | data-sort-value="1942" | 1942<br/>1942-07-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 877 | | [[Mary Reynolds]] | data-sort-value="1889" | 1889-10-10 | data-sort-value="1974" | 1974-08-29 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 878 | | [[Mary Ryan]] | data-sort-value="1898" | 1898-01-31 | data-sort-value="1981" | 1981-02-08 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 879 | | [[Maura Laverty]] | data-sort-value="1907" | 1907<br/>1907-05-15 | data-sort-value="1966" | 1966-07-28 | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 880 | | [[Maureen O'Carroll]] | data-sort-value="1913" | 1913-03-29 | data-sort-value="1984" | 1984-05-09 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 881 | | [[Maureen Potter]] | data-sort-value="1925" | 1925-01-03 | data-sort-value="2004" | 2004-04-07 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 882 | [[Íomhá:Maurice Davin.jpg|center|128px]] | [[Muiris Ó Daimhín]] | data-sort-value="1842" | 1842-06-29 | data-sort-value="1927" | 1927-01-27 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 883 | | [[Tony Scannell]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-14 | data-sort-value="2020" | 2020-05-26 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 884 | | [[Ellen O'Leary]] | data-sort-value="1831" | 1831 | data-sort-value="1889" | 1889 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 885 | | [[Harry Colley]] | data-sort-value="1891" | 1891-02-21 | data-sort-value="1972" | 1972-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 886 | | [[Críostóir Ó Floinn]] | data-sort-value="1927" | 1927-12-18 | data-sort-value="2023" | 2023-10-09 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 887 | | [[Don Cockburn]] | data-sort-value="1930" | 1930-03-13 | data-sort-value="2017" | 2017-09-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 888 | | [[Stephen Barrett]] | data-sort-value="1913" | 1913-12-26 | data-sort-value="1976" | 1976-09-08 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 889 | [[Íomhá:Seán MacBride circa 1947.jpg|center|128px]] | [[Stephen Coughlan]] | data-sort-value="1910" | 1910-12-26 | data-sort-value="1994" | 1994-12-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 890 | | [[Stephen Fuller]] | data-sort-value="1900" | 1900-01-01 | data-sort-value="1984" | 1984 | [[Cill Flainn]] |- | style='text-align:right'| 891 | | [[Stephen Jordan]] | data-sort-value="1886" | 1886-12-26 | data-sort-value="1975" | 1975-09-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 892 | | [[Séamus Doyle]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1971" | 1971-04-30 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 893 | | [[Séamus Fitzgerald]] | data-sort-value="1896" | 1896-08-21 | data-sort-value="1972" | 1972-07-23 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 894 | | [[Séamus Dwyer]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-15 | data-sort-value="1922" | 1922-12-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 895 | | [[Séamus Mac an Iomaire]] | data-sort-value="1891" | 1891-01-13 | data-sort-value="1967" | 1967-11-15 | [[Maínis]] |- | style='text-align:right'| 896 | [[Íomhá:Tadhg Crowley 1924 Election Poster.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Crowley]] | data-sort-value="1890" | 1890-05-01 | data-sort-value="1970" | 1970-03-12 | [[Baile an Londraigh]] |- | style='text-align:right'| 897 | [[Íomhá:Tadhg O Donnchadha 1902.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Donnchadha]] | data-sort-value="1874" | 1874-09-04 | data-sort-value="1949" | 1949-09-21 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 898 | | [[Terry Brennan]] | data-sort-value="1942" | 1942-05-24 | data-sort-value="2020" | 2020-06-19 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 899 | [[Íomhá:Thaddeus Connellan, by James Northcote.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Coinnialláin]] | data-sort-value="1780" | 1780 | data-sort-value="1854" | 1854 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 900 | [[Íomhá:ThomasBracken-NZ.JPG|center|128px]] | [[Thomas Bracken]] | data-sort-value="1843" | 1843-12-21 | data-sort-value="1898" | 1898-02-16 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 901 | | [[Thomas Burke (An Clár)|Thomas Burke]] | data-sort-value="1908" | 1908-06-10 | data-sort-value="1951" | 1951-11-20 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 902 | [[Íomhá:Thomas Davis Young Irelander.JPG|center|128px]] | [[Tomás Dáibhis]] | data-sort-value="1814" | 1814-10-14 | data-sort-value="1845" | 1845-09-16 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 903 | | [[Thomas Dunne]] | data-sort-value="1926" | 1926-03-10 | data-sort-value="1990" | 1990-08-03 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 904 | [[Íomhá:TF O'Higgins, 1933.png|center|128px]] | [[Thomas F. O'Higgins]] | data-sort-value="1890" | 1890-04-08 | data-sort-value="1953" | 1953-11-01 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 905 | | [[Thomas Finlay (Cumann na nGaedheal)|Thomas Finlay]] | data-sort-value="1893" | 1893-10-11 | data-sort-value="1932" | 1932-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 906 | [[Íomhá:William James MacNeven.jpg|center|128px]] | [[William James MacNeven]] | data-sort-value="1763" | 1763-03-21 | data-sort-value="1841" | 1841-07-12 | [[Eachroim, Contae na Gaillimhe|Eachroim]] |- | style='text-align:right'| 907 | | [[William O'Donnell]] | | data-sort-value="1947" | 1947-02-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 908 | [[Íomhá:GILBERT(1896) p165 WILLIAM CONYNGHAM PLUNKET.jpg|center|128px]] | [[William Plunket, an 4ú Barún Pluincéad]] | data-sort-value="1828" | 1828-08-26 | data-sort-value="1897" | 1897-04-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 909 | | [[William Redmond]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1932" | 1932-04-17 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 910 | | [[William Sears]] | data-sort-value="1868" | 1868 | data-sort-value="1929" | 1929-03-23 | [[An Éill]] |- | style='text-align:right'| 911 | [[Íomhá:Sean O'Faolain, W. Stockley, D.Corkery, Tilly Fleischmann, Fr Patrick MacSwiney, Germaine Stockley, Aloys Fleischmann, visitors,1929.JPG|center|128px]] | [[William Stockley]] | data-sort-value="1859" | 1859-06-29 | data-sort-value="1943" | 1943-07-22 | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 912 | [[Íomhá:Major William Redmond bust, Wexford city.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]] | data-sort-value="1861" | 1861-04-15 | data-sort-value="1917" | 1917-06-07 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 913 | | [[Éamon Rooney]] | | data-sort-value="1993" | 1993-11-09 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 914 | | [[Éamonn Mac Thomáis]] | data-sort-value="1927" | 1927-01-13 | data-sort-value="2002" | 2002-08-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 915 | [[Íomhá:St. Mary's Collegiate College Church, Youghal, Co. Cork.JPG|center|128px]] | [[Michael Jones (saighdiúir)|Michael Jones]] | data-sort-value="1606" | 1606 | data-sort-value="1649" | 1649-03-09 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 916 | | [[Pádraig Ó Caoimh]] | data-sort-value="1881" | 1881-07-03 | data-sort-value="1973" | 1973-09-20 | ''[[:d:Q60556178|Nuachabháil]]'' |- | style='text-align:right'| 917 | | [[Patrick O'Malley]] | data-sort-value="1943" | 1943-07-01 | data-sort-value="2021" | 2021-03-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 918 | | [[Patrick Palmer]] | data-sort-value="1889" | 1889-04-13 | data-sort-value="1971" | 1971-03-21 | [[Dún na Séad]] |- | style='text-align:right'| 919 | | [[Patrick Shanahan]] | data-sort-value="1908" | 1908-03-10 | data-sort-value="2000" | 2000-02-01 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 920 | | [[Patrick Teehan]] | data-sort-value="1904" | 1904-04-14 | data-sort-value="1985" | 1985-12-25 | [[Tigh Moling]] |- | style='text-align:right'| 921 | | [[Paudge Brennan]] | data-sort-value="1922" | 1922-02-18 | data-sort-value="1998" | 1998-06-10 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 922 | [[Íomhá:Paul Coghlan, June 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paul Coghlan]] | data-sort-value="1944" | 1944-06-01 | data-sort-value="2023" | 2023-06-08 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 923 | | [[Peadar Cowan]] | data-sort-value="1903" | 1903-10-23 | data-sort-value="1962" | 1962-05-09 | [[Ármhach]] |- | style='text-align:right'| 924 | | [[Percy Dockrell]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-27 | data-sort-value="1979" | 1979-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 925 | [[Íomhá:Peter Mathews.jpg|center|128px]] | [[Peter Mathews]] | data-sort-value="1951" | 1951-08 | data-sort-value="2017" | 2017-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 926 | | [[Phelim Calleary]] | data-sort-value="1895" | 1895-10-03 | data-sort-value="1974" | 1974-01-04 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 927 | [[Íomhá:Max Arthur Macauliffe Portrait.jpg|center|128px]] | [[Micheál Mac Amhlaoibh]] | data-sort-value="1841" | 1841-09-10 | data-sort-value="1913" | 1913-03-15 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 928 | | [[Maxwell Henry Close]] | data-sort-value="1822" | 1822 | data-sort-value="1903" | 1903-09-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 929 | | [[Michael Brennan (Fine Gael)|Michael Brennan]] | data-sort-value="1884" | 1884 | data-sort-value="1970" | 1970-10-06 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 930 | | [[Michael Carty]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-16 | data-sort-value="1975" | 1975-04-23 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 931 | [[Íomhá:Michael Colivet, circa 1920s.png|center|128px]] | [[Michael Colivet]] | data-sort-value="1882" | 1882-03-29 | data-sort-value="1955" | 1955-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 932 | | [[Michael Davern]] | data-sort-value="1900" | 1900-07-22 | data-sort-value="1973" | 1973-07-25 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 933 | | [[Michael Derham]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1923" | 1923-11-20 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 934 | | [[Michael Doyle]] | data-sort-value="1861" | 1861 | data-sort-value="1942" | 1942-09-07 | ''[[:d:Q26715338|Tagoat]]'' |- | style='text-align:right'| 935 | [[Íomhá:M Egan JP TC Cork cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Egan]] | data-sort-value="1866" | 1866-02 | data-sort-value="1947" | 1947-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 936 | | [[Michael F. Kitt]] | data-sort-value="1914" | 1914-09-13 | data-sort-value="1974" | 1974-12-24 | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 937 | [[Íomhá:Michael Heffernan TD, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Michael Heffernan]] | data-sort-value="1885" | 1885-04-03 | data-sort-value="1970" | 1970-11-21 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 938 | | [[Michael Lipper]] | data-sort-value="1932" | 1932-06-01 | data-sort-value="1987" | 1987-10-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 939 | | [[Michael Lyons]] | data-sort-value="1910" | 1910-11-01 | data-sort-value="1991" | 1991-11-19 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 940 | | [[Michael Lyster]] | data-sort-value="1954" | 1954-04-11 | data-sort-value="2026" | 2026-03-21 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 941 | | [[Michael Murphy]] | data-sort-value="1919" | 1919-03-12 | data-sort-value="2000" | 2000-10-28 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 942 | | [[Mícheál Ó hEithir]] | data-sort-value="1920" | 1920-06-02 | data-sort-value="1996" | 1996-11-24 | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 943 | [[Íomhá:Michael P O'Hickey.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó hIceadha]] | data-sort-value="1860" | 1860-03-12<br/>1861-03-12 | data-sort-value="1916" | 1916-11-19 | ''[[:d:Q104319975|An Charraig Bheag]]'' |- | style='text-align:right'| 944 | | [[Micheál Ó Síothcháin]] | data-sort-value="1870" | 1870-12-17 | data-sort-value="1945" | 1945-03-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 945 | | [[Michael Sheridan]] | data-sort-value="1896" | 1896 | data-sort-value="1970" | 1970-07-06 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 946 | [[Íomhá:Michael Staines 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Staines]] | data-sort-value="1885" | 1885-05-01 | data-sort-value="1955" | 1955-10-26 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 947 | | [[Michael ffrench-O'Carroll]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-15 | data-sort-value="2007" | 2007-05-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 948 | | [[Micheál Ó Síoda]] | data-sort-value="1888" | 1888-05-30 | data-sort-value="1966" | 1966-10-19 | [[An Carn Mór, Contae na Gaillimhe|An Carn Mór]] |- | style='text-align:right'| 949 | | [[Mick Doyle (rugbaí)|Mick Doyle]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-13 | data-sort-value="2004" | 2004-05-11 | [[Oileán Ciarraí]] |- | style='text-align:right'| 950 | | [[Mick Fitzpatrick]] | data-sort-value="1893" | 1893 | data-sort-value="1968" | 1968-10-08 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 951 | | [[Mícheál Mac Aodha]] | data-sort-value="1912" | 1912-07-12 | data-sort-value="1982" | 1982-09-13 | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 952 | [[Íomhá:Mick Moloney.jpg|center|128px]] | [[Mick Moloney]] | data-sort-value="1944" | 1944-11-15 | data-sort-value="2022" | 2022-07-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 953 | [[Íomhá:Mick O'Dwyer in 2012.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Duibhir (peileadóir)|Mícheál Ó Duibhir]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-09 | data-sort-value="2025" | 2025-04-03 | [[An Coireán]] |- | style='text-align:right'| 954 | | [[Mildred Anne Butler]] | data-sort-value="1858" | 1858-01-11 | data-sort-value="1941" | 1941-10-11 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 955 | | [[Monica Barnes]] | data-sort-value="1936" | 1936-02-12 | data-sort-value="2018" | 2018-05-03 | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 956 | [[Íomhá:7d1b3dc73225f14081cadd08c3ce5775.jpg--the late philly mcguinness will be honoured next sunday when the gaa park in mohill is rededicated as the philly mcguinness memorial park.jpg|center|128px]] | [[Philip McGuinness]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-29 | data-sort-value="2010" | 2010-04-19 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 957 | | [[Philip Shanahan]] | data-sort-value="1874" | 1874-10-27 | data-sort-value="1931" | 1931-11-21 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 958 | | [[Pierce McCan]] | data-sort-value="1882" | 1882-08-02 | data-sort-value="1919" | 1919-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 959 | | [[Proinsias Mac Aonghusa]] | data-sort-value="1933" | 1933-06-23 | data-sort-value="2003" | 2003-09-28 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 960 | | [[Pádraig Tyers]] | data-sort-value="1925" | 1925-10-20 | data-sort-value="2010" | 2010-02-19 | [[Tuar an Fhíona]] |- | style='text-align:right'| 961 | | [[Pádraig Ó Fiannachta]] | data-sort-value="1927" | 1927 | data-sort-value="2016" | 2016-07-15 | ''[[:d:Q65559350|An Paideac]]'' |- | style='text-align:right'| 962 | | [[Pádraig Ó Siochfhradha]] | data-sort-value="1883" | 1883-03-10 | data-sort-value="1964" | 1964-11-19 | ''[[:d:Q65558431|Baile an Ghóilín]]'' |- | style='text-align:right'| 963 | [[Íomhá:PádraigÓSnodaigh.JPG|center|128px]] | [[Pádraig Ó Snodaigh]] | data-sort-value="1935" | 1935<br/>1935-05-18 | data-sort-value="2025" | 2025-01-02 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 964 | [[Íomhá:Pól Ó Foighil.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Foighil]] | data-sort-value="1928" | 1928-06-01 | data-sort-value="2005" | 2005-03-21 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 965 | [[Íomhá:Barrington,Richard Manliffe01.png|center|128px]] | [[Richard Barrington]] | data-sort-value="1849" | 1849 | data-sort-value="1915" | 1915-09-15 | ''[[:d:Q104277926|An Fásach Rua]]'' |- | style='text-align:right'| 966 | | [[Richard Barry]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-04 | data-sort-value="2013" | 2013-04-28 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 967 | | [[Richard Beamish]] | data-sort-value="1862" | 1862-06-16<br/>1861-06-16 | data-sort-value="1938" | 1938-02-23 | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 968 | [[Íomhá:Richard Corish, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Richard Corish]] | data-sort-value="1889" | 1889-01-01 | data-sort-value="1945" | 1945-07-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 969 | | [[Risteárd de hAe]] | data-sort-value="1902" | 1902 | data-sort-value="1976" | 1976 | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 970 | | [[Richard Stanihurst|Richard Stanyhurst]] | data-sort-value="1547" | 1547 | data-sort-value="1618" | 1618 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 971 | | [[Thomas Harris]] | data-sort-value="1895" | 1895 | data-sort-value="1974" | 1974-02-18 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 972 | [[Íomhá:ThomasHunter.jpg|center|128px]] | [[Thomas Hunter]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1932" | 1932-03-11 | [[Baile Chaisleáin an Róistigh]] |- | style='text-align:right'| 973 | | [[Thomas Hussey]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-25 | data-sort-value="2024" | 2024-01-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 974 | | [[Thomas Meaney]] | data-sort-value="1931" | 1931-08-11 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 975 | [[Íomhá:Irish nationalist politician Thomas O'Donnell.png|center|128px]] | [[Tomás Ó Domhnaill (polaiteoir náisiúnach Éireannach)]] | data-sort-value="1871" | 1871-11-30 | data-sort-value="1943" | 1943-06-11 | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 976 | | [[Thomas O'Donoghue]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1999" | 20th century | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 977 | | [[Thomas O'Mahony]] | | data-sort-value="1924" | 1924-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 978 | [[Íomhá:MADDEN(1888) p370 THOMAS RUSSEL.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ruiséil (reibiliúnach)|Tomás Ruiséil]] | data-sort-value="1767" | 1767-11-21 | data-sort-value="1803" | 1803-10-21 | [[Drom Átháin]] |- | style='text-align:right'| 979 | | [[Thomas Tynan]] | data-sort-value="1859" | 1859 | data-sort-value="1953" | 1953-09-24 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 980 | | [[William Bowles]] | data-sort-value="1705" | 1705<br/>1714 | data-sort-value="1780" | 1780-08-25 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 981 | [[Íomhá:John Boyle O'Reilly cph.3a38519.jpg|center|128px]] | [[John Boyle O'Reilly]] | data-sort-value="1844" | 1844-06-28 | data-sort-value="1890" | 1890-08-10 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 982 | [[Íomhá:Portrait of Singer Big Tom (Nov 2004).jpg|center|128px]] | [[Big Tom]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-18 | data-sort-value="2018" | 2018-04-17 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 983 | | [[Dáibhí de Barra]] | data-sort-value="1758" | 1758 | data-sort-value="1851" | 1851 | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 984 | | [[Dáithí Ó hÓgáin]] | data-sort-value="1949" | 1949 | data-sort-value="2011" | 2011 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 985 | | [[Domhnall Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1847" | 1847 | data-sort-value="1930" | 1930-09-27 | ''[[:d:Q104300976|An Cnoc Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 986 | | [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]] | data-sort-value="1910" | 1910-06-01 | data-sort-value="2001" | 2001-06-07 | [[Domhnach Broc]] |- | style='text-align:right'| 987 | | [[Maidhc Dainín Ó Sé]] | data-sort-value="1942" | 1942-02-02 | data-sort-value="2013" | 2013-08-29 | [[Baile na nGall, Contae Chiarraí|Baile na nGall]] |- | style='text-align:right'| 988 | | [[Máire Ní Scolaí]] | data-sort-value="1909" | 1909-05-24 | data-sort-value="1985" | 1985-06-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 989 | | [[Máirtín Ó Corrbuí]] | data-sort-value="1912" | 1912-11-17 | data-sort-value="2002" | 2002-05-08 | ''[[:d:Q104314882|An Pháirc Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 990 | | [[Máirín Ní Rodaigh]] | | data-sort-value="1965" | 1965-10 | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 991 | | [[Mícheál Breathnach]] | data-sort-value="1881" | 1881-09-16 | data-sort-value="1908" | 1908-09-28 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 992 | | [[Mícheál Ó Bréartúin]] | data-sort-value="1930" | 1930 | data-sort-value="2011" | 2011 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 993 | | [[Patsy Ó Ceannabháin]] | data-sort-value="1943" | 1943 | data-sort-value="1998" | 1998 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 994 | | [[Pádraic Óg Ó Conaire]] | data-sort-value="1893" | 1893-03-11 | data-sort-value="1971" | 1971-08-05 | ''[[:d:Q104321570|An Turlach Beag]]'' |- | style='text-align:right'| 995 | | [[Seán Ó Ruadháin]] | data-sort-value="1883" | 1883-02-20 | data-sort-value="1966" | 1966-06-22 | [[Gaoth Sáile]] |- | style='text-align:right'| 996 | | [[Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1715" | 1715 | data-sort-value="1795" | 1795 | [[Tuar na Fola]] |- | style='text-align:right'| 997 | | [[Énrí Ó Muirgheasa]] | data-sort-value="1874" | 1874-01-14 | data-sort-value="1945" | 1945-08-13 | ''[[:d:Q65558304|An Caisleán Thoir]]'' |- | style='text-align:right'| 998 | | [[Liam Ó hAonghusa|William Maunsell Hennessy]] | data-sort-value="1829" | 1829 | data-sort-value="1889" | 1889 | [[Caisleán Ghriaire]] |- | style='text-align:right'| 999 | [[Íomhá:Arthur Guinness II.png|center|128px]] | [[Arthur Hart Guinness]] | data-sort-value="1768" | 1768 | data-sort-value="1855" | 1855 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1000 | | [[Sarah Mary Fitton]] | data-sort-value="1796" | 1796 | data-sort-value="1874" | 1874-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1001 | [[Íomhá:Mary O'Donovan Rossa.png|center|128px]] | [[Mary Jane O’Donovan Rossa|Mary O'Donovan Rossa]] | data-sort-value="1845" | 1845-01-27 | data-sort-value="1916" | 1916-08-18<br/>1916-08-17 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1002 | [[Íomhá:Mary A. Sadlier (A ROUND TABLE, 1897).png|center|128px]] | [[Mary Anne Sadlier]] | data-sort-value="1820" | 1820-12-31 | data-sort-value="1903" | 1903-04-05 | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 1003 | | [[Kit Ahern]] | data-sort-value="1915" | 1915-01-13 | data-sort-value="2007" | 2007-12-27 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 1004 | | [[Nicky McFadden]] | data-sort-value="1962" | 1962-12-25 | data-sort-value="2014" | 2014-03-25 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1005 | | [[Tadhg Dall Ó hUiginn]] | data-sort-value="1550" | 1550 | data-sort-value="1591" | 1591-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 1006 | | [[Tomás Ó Néill Ruiséal]] | data-sort-value="1828" | 1828 | data-sort-value="1908" | 1908 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 1007 | | [[Mary Elizabeth Byrne]] | data-sort-value="1880" | 1880-07-02 | data-sort-value="1931" | 1931-01-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1008 | | [[Henry Mountcharles|Henry Conyngham]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-25 | data-sort-value="2025" | 2025-06-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1009 | | [[Anraí Ó Riain]] | data-sort-value="1957" | 1957-04-07 | data-sort-value="2020" | 2020-11-24 | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 1010 | | [[Seosamh Ó Ceocháin]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-18 | data-sort-value="1988" | 1988-01-05 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1011 | [[Íomhá:Jennie Wyse Power.jpg|center|128px]] | [[Jennie Wyse Power]] | data-sort-value="1858" | 1858-05-01 | data-sort-value="1941" | 1941-01-05 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1012 | [[Íomhá:Sir.James.Ware.png|center|128px]] | [[James Ware]] | data-sort-value="1594" | 1594-11-26 | data-sort-value="1666" | 1666-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1013 | [[Íomhá:Michael Donnellan, circa 1944.jpg|center|128px]] | [[Michael Donnellan]] | data-sort-value="1900" | 1900 | data-sort-value="1964" | 1964-09-27 | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 1014 | | [[Samuel Holt]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1929" | 1929-04-18 | [[An Chúil, Contae na hIarmhí|An Chúil]] |- | style='text-align:right'| 1015 | [[Íomhá:Sarah Purser by John Butler Yeats.png|center|128px]] | [[Sarah Purser]] | data-sort-value="1848" | 1848-03-22 | data-sort-value="1943" | 1943-08-07 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 1016 | | [[Jim Fahy]] | data-sort-value="1946" | 1946 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 1017 | | [[Domhnall Caomhánach]] | data-sort-value="1140" | 1140 | data-sort-value="1175" | 1175 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1018 | | [[Nicolás Bhailís]] | data-sort-value="1548" | 1548 | data-sort-value="1585" | 1585-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1019 | | [[Máel Sechnaill mac Máele Ruanaid]] | | data-sort-value="862" | 862 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1020 | | [[Richard Walsh]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1957" | 1957-12-04 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1021 | | [[Richard Wilson]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="1957" | 1957-02-20 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1022 | | [[Risteard de Hindeberg]] | data-sort-value="1863" | 1863-09-18 | data-sort-value="1916" | 1916-03-17 | ''[[:d:Q104320133|Barr Beithí]]'' |- | style='text-align:right'| 1023 | | [[Robert Day]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1949" | 1949 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1024 | | [[Roibeard Ó Faracháin]] | data-sort-value="1909" | 1909-04-24 | data-sort-value="1984" | 1984-12-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1025 | | [[Robert Lahiffe]] | data-sort-value="1911" | 1911 | data-sort-value="1975" | 1975-03-08 | [[Gort Inse Guaire|An Gort]] |- | style='text-align:right'| 1026 | | [[Roger Sweetman]] | data-sort-value="1874" | 1874-08-18 | data-sort-value="1954" | 1954-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1027 | [[Íomhá:Rose Barton by M H Carlisle (cropped).tif|center|128px]] | [[Rose Maynard Barton]] | data-sort-value="1856" | 1856-04-21 | data-sort-value="1929" | 1929-10-10 | ''[[:d:Q60556470|Baile an Róistigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1028 | [[Íomhá:Rosemary Smith 1965.jpg|center|128px]] | [[Rosemary Smith]] | data-sort-value="1937" | 1937-08-07 | data-sort-value="2023" | 2023-12-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1029 | | [[Ruairí Brugha]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | data-sort-value="2006" | 2006-01-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1030 | | [[Rónán Mac Aodha Bhuí]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-06 | data-sort-value="2023" | 2023-09-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1031 | [[Íomhá:Portrait of Thomas James Mulvany .PNG|center|128px]] | [[Thomas James Mulvany]] | data-sort-value="1779" | 1779 | data-sort-value="1845" | 1845-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1032 | | [[William Haliday]] | data-sort-value="1788" | 1788 | data-sort-value="1812" | 1812 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1033 | | [[Áine Ní Fhoghludha]] | data-sort-value="1880" | 1880-11-10 | data-sort-value="1932" | 1932-04-14 | ''[[:d:Q104319641|An Móta]]'' |- | style='text-align:right'| 1034 | | [[Patrick Ganly]] | data-sort-value="1809" | 1809 | data-sort-value="1899" | 1899 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1035 | [[Íomhá:John Thomas Woodhouse (1780-1845) - Robert Murphy, BA, Fellow (1800) - GC0027 - Gonville and Caius College.jpg|center|128px]] | [[Robert Murphy]] | data-sort-value="1806" | 1806 | data-sort-value="1843" | 1843-03-12 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1036 | | [[Timothy O'Connor]] | data-sort-value="1906" | 1906-10-01 | data-sort-value="1986" | 1986-07-21 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 1037 | | [[Timothy O'Sullivan (Fianna Fáil)|Timothy O'Sullivan]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-26 | data-sort-value="1971" | 1971-03-03 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1038 | [[Íomhá:Timothy Quill 1930.jpg|center|128px]] | [[Timothy Quill]] | data-sort-value="1901" | 1901-05-09 | data-sort-value="1960" | 1960-06-10 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 1039 | | [[Todd Andrews]] | data-sort-value="1901" | 1901-10-06 | data-sort-value="1985" | 1985-10-11 | [[Tuaisceart Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1040 | | [[Tom Clancy]] | data-sort-value="1924" | 1924-10-29 | data-sort-value="1990" | 1990-11-07 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1041 | [[Íomhá:Tom Kettle.jpg|center|128px]] | [[Tom Kettle]] | data-sort-value="1880" | 1880-02-09 | data-sort-value="1916" | 1916-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1042 | | [[Tom Leonard]] | data-sort-value="1924" | 1924-05-30 | data-sort-value="2004" | 2004-03-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1043 | | [[Tom McEllistrim (1894–1973)|Tom McEllistrim]] | data-sort-value="1894" | 1894-10-14 | data-sort-value="1973" | 1973-12-04 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 1044 | | [[Tom Murphy]] | data-sort-value="1935" | 1935-02-23 | data-sort-value="2018" | 2018-05-15 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1045 | | [[Tom O'Reilly (An Cabhán)|Tom O'Reilly]] | data-sort-value="1915" | 1915-08-06 | data-sort-value="1995" | 1995-02-01 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 1046 | | [[Tom Sailí Ó Flaithearta]] | data-sort-value="1931" | 1931 | data-sort-value="2021" | 2021-04-15 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1047 | | [[Mícheál Ó Lócháin|Micheál Ó Lócháin]] | data-sort-value="1836" | 1836-09-29 | data-sort-value="1899" | 1899-01-10 | ''[[:d:Q104326011|Currach an Doire]]'' |- | style='text-align:right'| 1048 | [[Íomhá:Joseph MacBride.png|center|128px]] | [[Joseph MacBride]] | data-sort-value="1860" | 1860 | data-sort-value="1938" | 1938-01-01 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1049 | | [[Louis Dalton]] | data-sort-value="1862" | 1862-09-20 | data-sort-value="1945" | 1945-01-13 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1050 | | [[Hugh Law]] | data-sort-value="1872" | 1872-07-28 | data-sort-value="1943" | 1943-04-01<br/>1943-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1051 | | [[James Crowley]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1946" | 1946-01-21 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1052 | | [[Francis Bulfin]] | data-sort-value="1874" | 1874-02-12 | data-sort-value="1951" | 1951-03-22 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1053 | [[Íomhá:Bridget Mary Redmond, circa 1930s (retouched).png|center|128px]] | [[Bridget Redmond]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1952" | 1952-05-03 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 1054 | | [[John Horgan]] | data-sort-value="1876" | 1876 | data-sort-value="1955" | 1955-06-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1055 | | [[Patrick Egan]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1960" | 1960-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1056 | | [[Michael Kilroy]] | data-sort-value="1884" | 1884-09-14 | data-sort-value="1962" | 1962-12-23 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 1057 | | [[Michael Kennedy (An Longfort)|Michael Kennedy]] | data-sort-value="1897" | 1897-03-01 | data-sort-value="1965" | 1965-02-14 | [[Baile na gCros (Contae na hIermhí)|Baile na gCros (Contae na hIarmhí)]] |- | style='text-align:right'| 1058 | [[Íomhá:Peter Paul Galligan.jpg|center|128px]] | [[Paul Galligan]] | data-sort-value="1888" | 1888-06-20 | data-sort-value="1966" | 1966-12-14 | [[Carraig Álainn]] |- | style='text-align:right'| 1059 | | [[John Butler]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1968" | 1968-02-16 | [[Béal na Molt]] |- | style='text-align:right'| 1060 | | [[Rós Ní Mhaonaigh]] | data-sort-value="1740" | 1740 | data-sort-value="1798" | 1798 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1061 | [[Íomhá:Edith Anne Stoney.jpg|center|128px]] | [[Edith Anne Stoney]] | data-sort-value="1869" | 1869-01-06 | data-sort-value="1938" | 1938-06-25 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 1062 | | [[Joseph Cooper Walker]] | data-sort-value="1761" | 1761 | data-sort-value="1810" | 1810-04-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1063 | [[Íomhá:Portrait of John D’Alton P6048.jpg|center|128px]] | [[John D'Alton (staraí)|John D'Alton]] | data-sort-value="1792" | 1792 | data-sort-value="1867" | 1867 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 1064 | [[Íomhá:Freedoms Martyrs (5911132821).jpg|center|128px]] | [[Rosie Hackett]] | data-sort-value="1893" | 1893-07-25<br/>1883 | data-sort-value="1976" | 1976-05-04<br/>1976-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1065 | [[Íomhá:Noel Thomas Lemass, 1971 (cropped).tif|center|128px]] | [[Noel Lemass, Óg|Noel Lemass]] | data-sort-value="1929" | 1929-02-14 | data-sort-value="1976" | 1976-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1066 | [[Íomhá:Martin Corry, 1927.jpg|center|128px]] | [[Martin Corry]] | data-sort-value="1890" | 1890-12-12 | data-sort-value="1979" | 1979-02-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1067 | [[Íomhá:Jackmurphy.jpg|center|128px]] | [[Jack Murphy]] | data-sort-value="1920" | 1920 | data-sort-value="1984" | 1984-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1068 | | [[Des Foley]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-12 | data-sort-value="1995" | 1995-02-05 | [[Cionn Sáile]] |- | style='text-align:right'| 1069 | | [[Jack McQuillan]] | data-sort-value="1920" | 1920-08-30 | data-sort-value="1998" | 1998-03-08 | [[Béal Átha Feorainne]] |- | style='text-align:right'| 1070 | | [[Michael O'Halloran]] | data-sort-value="1933" | 1933-08-20 | data-sort-value="1999" | 1999-11-29 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1071 | | [[Seosamh Laoide]] | data-sort-value="1865" | 1865-05-24 | data-sort-value="1939" | 1939-09-21 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1072 | | [[William Kirby Sullivan]] | data-sort-value="1821" | 1821 | data-sort-value="1890" | 1890 | [[An Druipseach]] |- | style='text-align:right'| 1073 | [[Íomhá:Énna Mac Murchada (Bodleian Library MS Rawlinson B 503, folio 36r).jpg|center|128px]] | [[Éanna Mac Murchadha|Enna mac Donnchada Mac Murchada]] | | data-sort-value="1126" | 1126 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1074 | | [[Conchobar Ua Briain|Conchúr Ó Briain]] | | data-sort-value="1142" | 1142 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1075 | | [[Mary Swanzy]] | data-sort-value="1882" | 1882 | data-sort-value="1978" | 1978 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1076 | | [[Donncha Ó Cróinín]] | data-sort-value="1919" | 1919-12-08 | data-sort-value="1990" | 1990-06-05 | [[Baile Mhic Íre]] |- | style='text-align:right'| 1077 | | [[Vicky Phelan]] | data-sort-value="1974" | 1974-10-28 | data-sort-value="2022" | 2022-11-14 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1078 | [[Íomhá:Meg Connery, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Meg Connery]] | data-sort-value="1879" | 1879 | data-sort-value="1956" | 1956-12 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 1079 | | [[Eoghan Ó Siadhail]] | data-sort-value="1584" | 1584 | data-sort-value="1650" | 1650-06-21 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 1080 | | [[Stephen Spring Rice (1814–1865)]] | data-sort-value="1814" | 1814-08-31 | data-sort-value="1865" | 1865-05-09 | ''[[:d:Q16931404|Mount Trenchard House]]'' |- | style='text-align:right'| 1081 | | [[Julia Grenan]] | data-sort-value="1883" | 1883-07-02 | data-sort-value="1972" | 1972-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1082 | | [[Biddy White Lennon]] | data-sort-value="1945" | 1945 | data-sort-value="2017" | 2017-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1083 | | [[Robert William Alexander]] | data-sort-value="1905" | 1905-11-21 | data-sort-value="1979" | 1979-12-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1084 | | [[Keelin Shanley]] | data-sort-value="1968" | 1968-08-24 | data-sort-value="2020" | 2020-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1085 | | [[Domhnaill Ó Bearáin]] | data-sort-value="1928" | 1928-02-28 | data-sort-value="2018" | 2018-01-03 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 1086 | | [[Robert Francis Ruttledge]] | data-sort-value="1899" | 1899-09-11 | data-sort-value="2002" | 2002-01-12 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1087 | | [[Liam Ó Rinn]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-20 | data-sort-value="1943" | 1943-10-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1088 | | [[Máirin de Valéra]] | data-sort-value="1912" | 1912-04-12 | data-sort-value="1984" | 1984-08-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1089 | | [[Dúnmharú Declan Flynn|Declan Flynn]] | data-sort-value="1951" | 1951 | data-sort-value="1982" | 1982-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1090 | | [[Fanny Currey]] | data-sort-value="1848" | 1848-05-30 | data-sort-value="1917" | 1917-03-30 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 1091 | | [[Catherine Isabella Osborne]] | data-sort-value="1818" | 1818-06-30 | data-sort-value="1880" | 1880-06-21 | ''[[:d:Q57272913|Teach Newtown Anner]]'' |- | style='text-align:right'| 1092 | | [[Colm Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2017" | 2017 | [[Camas]] |- | style='text-align:right'| 1093 | | [[Seán Ua Cearnaigh]] | data-sort-value="1933" | 1933-06-13 | data-sort-value="2020" | 2020-10-26 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1094 | | [[Morgan Jageurs]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1932" | 1932-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1095 | | [[Peter Morgan Jaguers]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1932" | 1932 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1096 | | [[Seán Ó Lúing]] | data-sort-value="1917" | 1917-05-16 | data-sort-value="2000" | 2000-02-10 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 1097 | | [[Fionntán Mac Aodha Bhuí]] | data-sort-value="1924" | 1924 | data-sort-value="2012" | 2012 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1098 | | [[Tadhg Ó Scanaill (aisteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | data-sort-value="1883" | 1883-05-09 | data-sort-value="1967" | 1967-01-18 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 1099 | | [[Tadhg Ó Scanaill (múinteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | data-sort-value="1870" | 1870 | data-sort-value="1939" | 1939-08-20 | ''[[:d:Q65557130|An Inse Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 1100 | | [[Seánie O'Brien]] | data-sort-value="1919" | 1919-08-23 | data-sort-value="1988" | 1988 | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 1101 | | [[Máire Ní Shúilleabháin]] | data-sort-value="1884" | 1884-02-02 | data-sort-value="1914" | 1914-07-14 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 1102 | | [[Mícheál Ó Tiománaidhe|Micheál Ó Tiománaidhe]] | data-sort-value="1853" | 1853-09-20 | data-sort-value="1940" | 1940-03-07 | ''[[:d:Q104331267|An Cartún Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 1103 | | [[Moyra Barry]] | data-sort-value="1886" | 1886 | data-sort-value="1960" | 1960-02-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1104 | | [[Diarmaid Ó Muirithe]] | data-sort-value="1935" | 1935-11-11 | data-sort-value="2014" | 2014-07-11 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 1105 | | [[Edith Young]] | data-sort-value="1882" | 1882-09-10 | data-sort-value="1974" | 1974-02-10 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 1106 | | [[Oonah Keogh]] | data-sort-value="1903" | 1903-05-02 | data-sort-value="1989" | 1989-07-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1107 | | [[Seán Pléimeann]] | data-sort-value="1814" | 1814 | data-sort-value="1896" | 1896-01-28 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1108 | | [[Risteárd Ó Glaisne]] | data-sort-value="1927" | 1927-09-02 | data-sort-value="2003" | 2003-11-06 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 1109 | | [[Patrick Smyth]] | data-sort-value="1824" | 1824 | data-sort-value="1865" | 1865-10-14 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1110 | | [[Thomas Wall]] | data-sort-value="1906" | 1906-07-04 | data-sort-value="1985" | 1985-08-20 | ''[[:d:Q104316697|Baile na mBodach]]'' |- | style='text-align:right'| 1111 | | [[Clíodna Cussen]] | data-sort-value="1932" | 1932-09-18 | data-sort-value="2022" | 2022-08-02 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 1112 | | [[Ruth Brandt]] | data-sort-value="1936" | 1936-06-22 | data-sort-value="1989" | 1989-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1113 | | [[Dorothy Blackham]] | data-sort-value="1896" | 1896-03-01 | data-sort-value="1975" | 1975-09-03 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 1114 | | [[Neilí Ní Bhriain]] | data-sort-value="1864" | 1864-06-04 | data-sort-value="1925" | 1925-04-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1115 | | [[William Ganly]] | data-sort-value="1855" | 1855 | data-sort-value="1926" | 1926-02-20 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 1116 | | [[Edward Hayes]] | data-sort-value="1810" | 1810<br/>1814 | data-sort-value="1870" | 1870-11-12 | [[Contae Laoise]]<br/>[[Garraí Eoin]] |- | style='text-align:right'| 1117 | [[Íomhá:William Henry Gregory Vanity Fair 30 December 1871.jpg|center|128px]] | [[William Henry Gregory]] | data-sort-value="1817" | 1817-07-12<br/>1817-06-13 | data-sort-value="1892" | 1892-03-06 | [[Caisleán Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1118 | | [[Mabel Sharman Crawford]] | data-sort-value="1820" | 1820-06-03 | data-sort-value="1912" | 1912-02-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1119 | | [[Charlotte Dease]] | data-sort-value="1873" | 1873-07-20 | data-sort-value="1953" | 1953-05-05 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 1120 | | [[Cáit Feiritéar]] | data-sort-value="1916" | 1916-12-01 | data-sort-value="2005" | 2005-06-08 | ''[[:d:Q104309724|Baile na hAbha]]'' |- | style='text-align:right'| 1121 | | [[Nessa Ní Shéaghdha]] | data-sort-value="1916" | 1916-03-14 | data-sort-value="1993" | 1993-04-11 | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 1122 | [[Íomhá:Máire Rua O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Máire Rua Nic Mhathúna|Máire Rua Ní Mhathúna]] | data-sort-value="1615" | 1615 | data-sort-value="1686" | 1686 | [[Cluain idir Dhá Lá]] |- | style='text-align:right'| 1123 | | [[Vincent Barry]] | data-sort-value="1908" | 1908 | data-sort-value="1975" | 1975 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1124 | | [[Michael O'Higgins]] | data-sort-value="1917" | 1917-11-01 | data-sort-value="2005" | 2005-03-09 | [[Teach Srafáin]] |- | style='text-align:right'| 1125 | | [[Brigid Hogan-O'Higgins]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-10 | data-sort-value="2022" | 2022-11-02 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1126 | [[Íomhá:Billy Lawless.jpg|center|128px]] | [[Billy Lawless]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-04 | data-sort-value="2024" | 2024-11-08 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1127 | | [[Thomas de Vere Coneys]] | data-sort-value="1804" | 1804 | data-sort-value="1851" | 1851-12-28 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1128 | | [[Séamas Ó Dubhghaill]] | data-sort-value="1855" | 1855-07-25 | data-sort-value="1929" | 1929-05-30 | ''[[:d:Q104306937|Cúil Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1129 | | [[Seosamh Ó Tórna]] | data-sort-value="1888" | 1888-08-02 | data-sort-value="1967" | 1967-04-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1130 | | [[Peadar Bairéad]] | | data-sort-value="2019" | 2019 | [[Iorras]] |- | style='text-align:right'| 1131 | | [[Siobhán Ní Shúilleabháin]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-31 | data-sort-value="2013" | 2013-05-21 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 1132 | | [[Moya Llewelyn Davies]] | data-sort-value="1881" | 1881-03-25 | data-sort-value="1943" | 1943-09-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1133 | [[Íomhá:Edward King-Tenison ca 1850-1853.jpg|center|128px]] | [[Edward King-Tenison]] | data-sort-value="1805" | 1805-01-21 | data-sort-value="1878" | 1878-06-19 | ''[[:d:Q6408168|Caisleán Chill Rónáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1134 | | [[Charles Dawson]] | data-sort-value="1842" | 1842 | data-sort-value="1917" | 1917 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1135 | [[Íomhá:Maud Joynt at the School of Irish learning 1913.jpg|center|128px]] | [[Maud Joynt]] | data-sort-value="1868" | 1868-03-07 | data-sort-value="1940" | 1940-07-24 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1136 | | [[Margaret Grey Porter]] | | data-sort-value="1881" | 1881 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1137 | | [[Lily O’Brennan]] | data-sort-value="1878" | 1878-08-20 | data-sort-value="1948" | 1948-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1138 | | [[Eleanor Knott]] | data-sort-value="1886" | 1886-11-18 | data-sort-value="1975" | 1975-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1139 | | [[Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh]] | data-sort-value="1702" | 1702 | data-sort-value="1795" | 1795 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1140 | | [[Mary Georgina Barton]] | data-sort-value="1861" | 1861-04-03 | data-sort-value="1949" | 1949-11-08 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1141 | | [[Cecilia Margaret Nairn]] | data-sort-value="1791" | 1791 | data-sort-value="1857" | 1857-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1142 | | [[Victoria Coffey]] | data-sort-value="1911" | 1911-09-16 | data-sort-value="1999" | 1999-06-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1143 | | [[James Murnaghan]] | data-sort-value="1881" | 1881 | data-sort-value="1973" | 1973 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1144 | | [[Nancy Corrigan]] | data-sort-value="1912" | 1912-06-21 | data-sort-value="1983" | 1983 | [[Acaill]] |- | style='text-align:right'| 1145 | | [[Jemma Redmond]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-16 | data-sort-value="2016" | 2016-08-16 | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1146 | | [[Margaret Dobbs]] | data-sort-value="1871" | 1871-11-19 | data-sort-value="1962" | 1962-01-02 | [[Contae Aontroma]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1147 | [[Íomhá:Women in Mathematics Day 2018 13.jpg|center|128px]] | [[Sheila Tinney]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-15 | data-sort-value="2010" | 2010-03-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1148 | | [[Austin Carroll]] | data-sort-value="1835" | 1835<br/>1835-02-23 | data-sort-value="1909" | 1909<br/>1909-11-29 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1149 | | [[Caitlín Ní Thoirbheird]] | data-sort-value="1891" | 1891-05-05 | data-sort-value="1969" | 1969-07-24 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 1150 | | [[Josie Sheáin Jeaic Mac Donncha]] | data-sort-value="1943" | 1943 | data-sort-value="2017" | 2017-09-09 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 1151 | | [[Teresa Mullen]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-27 | data-sort-value="1989" | 1989-08-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1152 | | [[Liam Budhlaeir]] | data-sort-value="1923" | 1923-09-28 | data-sort-value="1995" | 1995-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1153 | | [[Seán Ó hÉalaí]] | data-sort-value="1938" | 1938-01-27 | data-sort-value="2017" | 2017-12-11 | ''[[:d:Q82025075|Poll Raithní (Sweeny)]]'' |- | style='text-align:right'| 1154 | | [[Aogán Ó Muircheartaigh]] | data-sort-value="1948" | 1948 | data-sort-value="2025" | 2025-05-26 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 1155 | | [[Seán Ó Tuairisg]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-01 | data-sort-value="2023" | 2023-04-19 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1156 | | [[Annraoi Ó Liatháin]] | data-sort-value="1917" | 1917-10-15 | data-sort-value="1981" | 1981-07-27 | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1157 | | [[Donnchadh Ó Laoghaire (ollamh)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | data-sort-value="1877" | 1877-01-21 | data-sort-value="1944" | 1944-04-03 | ''[[:d:Q104298855|Doire an Chuilinn]]'' |- | style='text-align:right'| 1158 | | [[Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh]] | data-sort-value="1903" | 1903-01-21 | data-sort-value="1974" | 1974-02-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1159 | | [[Pat Cheoinín]] | data-sort-value="1915" | 1915 | data-sort-value="2008" | 2008 | [[Fínis]] |- | style='text-align:right'| 1160 | | [[Feistí Ó Conluain]] | data-sort-value="1925" | 1925 | data-sort-value="2001" | 2001-06-04 | ''[[:d:Q124453497|Baile Liam]]'' |- | style='text-align:right'| 1161 | | [[Máire Nic Dhonnchadha]] | data-sort-value="1937" | 1937 | data-sort-value="2020" | 2020-12-01 | ''[[:d:Q124499647|An Caorán Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 1162 | | [[Réamonn Jimmy Mac Donncha]] | data-sort-value="1938" | 1938 | data-sort-value="2012" | 2012-01-26 | [[Inis Mhic Cionaith]] |- | style='text-align:right'| 1163 | | [[Bina McLoughlin]] | data-sort-value="1929" | 1929 | data-sort-value="2001" | 2001-02-16 | ''[[:d:Q104321379|Gleann na nGeimhleach]]'' |- | style='text-align:right'| 1164 | | [[Maureen Sweeney]] | data-sort-value="1923" | 1923-06-03 | data-sort-value="2023" | 2023-12-17 | ''[[:d:Q56274057|Knockanure]]'' |- | style='text-align:right'| 1165 | | [[Mícheál Ó hAodha|Micheál Ó hAodha]] | data-sort-value="1918" | 1918-07-31 | data-sort-value="1998" | 1998-01-26 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 1166 | | [[Conleth Ellis]] | data-sort-value="1937" | 1937 | data-sort-value="1988" | 1988-05-10 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1167 | | [[Kathleen Watkins]] | data-sort-value="1934" | 1934-10-17 | data-sort-value="2024" | 2024-11-07 | [[Teach Sagard]] |- | style='text-align:right'| 1168 | | [[Donncha Ó Céileachair]] | data-sort-value="1918" | 1918 | data-sort-value="1960" | 1960 | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 1169 | | [[Mary Elmes]] | data-sort-value="1908" | 1908-05-05 | data-sort-value="2002" | 2002-03-09 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1170 | [[Íomhá:IVRLA 10443 Ó hEinirí.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEinirí|Seán Ó hÉinirí]] | data-sort-value="1915" | 1915-03-26 | data-sort-value="1998" | 1998-07-26 | [[Cill Ghallagáin]] |- | style='text-align:right'| 1171 | | [[Caitlín Ní Mhaolchróin]] | data-sort-value="1895" | 1895-11-22 | data-sort-value="1973" | 1973-06-13 | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 1172 | | [[Nóra Ághas]] | data-sort-value="1882" | 1882-07-15 | data-sort-value="1970" | 1970-01-20 | ''[[:d:Q60555545|Cinn Aird]]'' |- | style='text-align:right'| 1173 | | [[An Beirneach|Liam Ó Beirn]] | data-sort-value="1869" | 1869 | data-sort-value="1949" | 1949-07-17 | ''[[:d:Q104325767|Ceathrú na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 1174 | | [[Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig]] | data-sort-value="1878" | 1878 | data-sort-value="1910" | 1910 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1175 | | [[Seán Ó Súilleabháin (béaloideasóir)|Seán Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-30 | data-sort-value="1996" | 1996-12-12 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1176 | | [[Máirín Ní Mhuiríosa]] | data-sort-value="1906" | 1906-09-05 | data-sort-value="1982" | 1982-08-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1177 | [[Íomhá:Eibhlín Nic Niocaill.jpg|center|128px]] | [[Eibhlín Nic Niocaill]] | data-sort-value="1884" | 1884-10-22 | data-sort-value="1909" | 1909-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1178 | | [[Bríd Ní Ghiolláin]] | data-sort-value="1894" | 1894-11-15 | data-sort-value="2003" | 2003-12-31 | ''[[:d:Q124407631|Fearann an Choirce]]'' |- | style='text-align:right'| 1179 | | [[Eileen O'Faoláin]] | data-sort-value="1900" | 1900-06-10 | data-sort-value="1988" | 1988-09-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1180 | | [[Tadhg Ó Murchadha (béaloideasóir)|Tadhg Ó Murchadha]] | data-sort-value="1896" | 1896-02-11 | data-sort-value="1961" | 1961-09-08 | ''[[:d:Q104310755|Cathair Dónall]]'' |- | style='text-align:right'| 1181 | | [[Minnie Cormack]] | data-sort-value="1862" | 1862 | data-sort-value="1919" | 1919<br/>1920 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 1182 | | [[Séamus Ó Cinnéide (file)|Séamus Ó Cinnéide]] | data-sort-value="1925" | 1925 | data-sort-value="1992" | 1992-12-26 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1183 | | [[Séamus Ó Caoimh|James George O'Keeffe]] | data-sort-value="1865" | 1865-04-21 | data-sort-value="1937" | 1937-12-06 | ''[[:d:Q104304440|Baile an Tobair]]'' |- | style='text-align:right'| 1184 | | [[Liam Prút]] | data-sort-value="1940" | 1940 | data-sort-value="2023" | 2023-09-30 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 1185 | | [[Seosamh Ó Guairim]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-12 | data-sort-value="2017" | 2017-03-06 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 1186 | | [[Peadar Lamb]] | data-sort-value="1930" | 1930 | data-sort-value="2017" | 2017-09-01 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1187 | | [[Pádraigín Haicéad]] | data-sort-value="1604" | 1604 | data-sort-value="1654" | 1654-11 | ''[[:d:Q4852302|An Baile Tarsna]]'' |- | style='text-align:right'| 1188 | | [[Máire Ní Thuathail (léiritheoir)|Máire Ní Thuathail]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-29 | data-sort-value="2016" | 2016-09-19 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 1189 | | [[Aodhán Madden]] | data-sort-value="1947" | 1947 | data-sort-value="2015" | 2015 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1190 | | [[Caitlín Ní Chionnaith]] | data-sort-value="1897" | 1897-09-09 | data-sort-value="1988" | 1988-03-22 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 1191 | | [[Nan Ghriallais]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-02 | data-sort-value="2018" | 2018-11-19 | [[Muiceanach idir Dhá Sháile]] |- | style='text-align:right'| 1192 | | [[Seán Ó Sé (amhránaí)|Seán Ó Sé]] | data-sort-value="1936" | 1936-01-16 | data-sort-value="2026" | 2026-01-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1193 | | [[Flann Ó Riain]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-18 | data-sort-value="2008" | 2008-12-06 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 1194 | | [[Molly Bracken]] | data-sort-value="1908" | 1908-02-03 | data-sort-value="1991" | 1991-11-19 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1195 | | [[Sailí Ní Anluain]] | data-sort-value="1830" | 1830s | data-sort-value="1896" | 1896-12-28 | ''[[:d:Q104353049|Droim Gamhna]]'' |- | style='text-align:right'| 1196 | [[Íomhá:Photograph Patron James O'Donnell dated pre1897.jpg|center|128px]] | [[James O'Donnell]] | data-sort-value="1828" | 1828 | data-sort-value="1897" | 1897-10-17 | ''[[:d:Q104316556|Baile an Mhoirtéalaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1197 | | [[Peadar Neilí Ó Domhnaill]] | data-sort-value="1903" | 1903 | data-sort-value="1961" | 1961-04-11 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1198 | | [[Seán Ó Morónaigh]] | data-sort-value="1940" | 1940 | data-sort-value="2023" | 2023-04-24 | [[Úlla]] |- | style='text-align:right'| 1199 | | [[Séamus Ó Muircheartaigh]] | data-sort-value="1877" | 1877-07-01 | data-sort-value="1927" | 1927-03-11 | [[Ard na Caithne]] |- | style='text-align:right'| 1200 | | [[Paddy McMahon]] | data-sort-value="1933" | 1933 | data-sort-value="2019" | 2019 | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 1201 | | [[Seán Garvey]] | data-sort-value="1952" | 1952 | data-sort-value="2022" | 2022-05-06 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1202 | | [[John William Seoighe]] | data-sort-value="1919" | 1919 | data-sort-value="2015" | 2015 | ''[[:d:Q104320884|Inis an Ghainimh]]'' |- | style='text-align:right'| 1203 | | [[Mícheál Mháire an Ghabha Ó Ceannabháin]] | data-sort-value="1936" | 1936 | data-sort-value="2005" | 2005 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 1204 | | [[Máire an Ghabha]] | data-sort-value="1905" | 1905-03-18 | data-sort-value="1999" | 1999 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 1205 | | [[Máirtín Pheaits Ó Cualáin]] | data-sort-value="1922" | 1922-11-22 | data-sort-value="2013" | 2013-03-23 | ''[[:d:Q124326853|An Teach Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 1206 | | [[Cóilín Sheáin Dharach Seoige]] | data-sort-value="1918" | 1918-04 | data-sort-value="2001" | 2001-04 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1207 | | [[Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-15 | data-sort-value="2013" | 2013-11-12 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1208 | | [[Tom Phaddy Mac Diarmada]] | data-sort-value="1909" | 1909-03-02 | data-sort-value="2001" | 2001-04-02 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1209 | | [[Johnny Báille]] | data-sort-value="1932" | 1932-03-25 | data-sort-value="2004" | 2004-09-26 | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 1210 | | [[Tess Uí Chonghaile]] | | data-sort-value="2005" | 2005-03-08 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 1211 | | [[Meáirt Churraoin]] | data-sort-value="1913" | 1913-12-12 | data-sort-value="1999" | 1999 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 1212 | | [[Meaití Jo Shéamuis Ó Fátharta|Meaití Jó Shéamuis Ó Fátharta]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-13 | data-sort-value="2025" | 2025-01-03 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 1213 | | [[Domhnall Mac Síthigh]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-21 | data-sort-value="2017" | 2017-06-09 | ''[[:d:Q104309736|Baile Eaglaise]]'' |- | style='text-align:right'| 1214 | | [[Séamus Ó hUltacháin]] | data-sort-value="1948" | 1948 | data-sort-value="2023" | 2023-09-19 | ''[[:d:Q104343964|Corr na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 1215 | | [[Diarmuid Breathnach]] | data-sort-value="1930" | 1930-08-05 | data-sort-value="2023" | 2023-11-13 | ''[[:d:Q104278666|Coill tSíomóin]]'' |- | style='text-align:right'| 1216 | | [[Peadar Ó Treasaigh]] | | data-sort-value="2026" | 2026-02-28 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1217 | | [[Patrick M. Foley|Patrick Foley]] | | data-sort-value="1931" | 1931-08-22 | [[Corca Dhuibhne]] |- | style='text-align:right'| 1218 | [[Íomhá:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] | [[James Joyce]] | data-sort-value="1882" | 1882-02-02 | data-sort-value="1941" | 1941-01-13 | [[Ráth Garbh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1219 | [[Íomhá:Kathleen Yardley Lonsdale (1903-1971).jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lonsdale]] | data-sort-value="1903" | 1903-01-28 | data-sort-value="1971" | 1971-04-01 | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 1220 | [[Íomhá:William Rowan Hamilton painting.jpg|center|128px]] | [[William Rowan Hamilton]] | data-sort-value="1805" | 1805-08-04 | data-sort-value="1865" | 1865-09-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1221 | [[Íomhá:George Bernard Shaw.jpg|center|128px]] | [[George Bernard Shaw]] | data-sort-value="1856" | 1856-07-26 | data-sort-value="1950" | 1950-11-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1222 | [[Íomhá:Sir Francis Beaufort by Stephen Pearce.jpg|center|128px]] | [[Francis Beaufort]] | data-sort-value="1774" | 1774-05-27 | data-sort-value="1857" | 1857-12-17 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1223 | [[Íomhá:Mícheál Ó Súilleabháin (left) honorary conferring of Seamus Heaney (right) at the University of Limerick, 1996.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Súilleabháin (ollamh)|Mícheál Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-10 | data-sort-value="2018" | 2018-11-07 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1224 | | [[Seán Ó Céirín]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-19 | data-sort-value="2001" | 2001-08-21 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1225 | [[Íomhá:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] | [[Oscar Wilde]] | data-sort-value="1854" | 1854-10-16 | data-sort-value="1900" | 1900-11-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1226 | [[Íomhá:Bram Stoker 1906.jpg|center|128px]] | [[Bram Stoker]] | data-sort-value="1847" | 1847-11-08 | data-sort-value="1912" | 1912-04-20 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 1227 | [[Íomhá:Samuel Beckett, Pic, 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Samuel Beckett]] | data-sort-value="1906" | 1906-04-13 | data-sort-value="1989" | 1989-12-22 | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1228 | [[Íomhá:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|center|128px]] | [[W. B. Yeats]] | data-sort-value="1865" | 1865-06-13<br/>1865-03-13 | data-sort-value="1939" | 1939-01-28 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1229 | [[Íomhá:Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Swift]] | data-sort-value="1667" | 1667-11-30 | data-sort-value="1745" | 1745-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1230 | [[Íomhá:The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg|center|128px]] | [[Robert Boyle]] | data-sort-value="1627" | 1627-01-25 | data-sort-value="1691" | 1691-12-31 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 1231 | [[Íomhá:Enright Anne koeln literaturhaus 181108.jpg|center|128px]] | [[Anne Enright]] | data-sort-value="1962" | 1962-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1232 | [[Íomhá:Roddy Doyle in the festival garden at Haus der Berliner Festspiele on September 14th 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roddy Doyle]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1233 | [[Íomhá:ThatXmasBFILFF191024 (55 of 119) (54100308426) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona Shaw]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-10 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1234 | [[Íomhá:Jay OShea v Stoke cropped.jpg|center|128px]] | [[James O'Shea]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1235 | [[Íomhá:PierceBrosnan-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Pierce Brosnan]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1236 | [[Íomhá:Stephen Ireland 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Stephen Ireland]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1237 | [[Íomhá:Ned O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Ned O'Sullivan]] | data-sort-value="1950" | 1950-11-25 | | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 1238 | [[Íomhá:BertieAhernBerlin2007-bis.jpg|center|128px]] | [[Bertie Ahern|Parthalán Ó hEachthairn]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-12 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 1239 | [[Íomhá:JoeyO'Brien.JPG|center|128px]] | [[Joey O'Brien]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1240 | [[Íomhá:2025 Colin Farrell - 2 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colin Farrell]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-31 | | ''[[:d:Q104261563|Caisleán Cnucha]]'' |- | style='text-align:right'| 1241 | [[Íomhá:2013 Robbie Keane (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robbie Keane]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-08 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1242 | [[Íomhá:Brian Cowen at White House on Saint Patrick's Day 2009.jpg|center|128px]] | [[Brian Cowen|Brian Ó Comhain]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-10 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1243 | [[Íomhá:Mary Robinson (2014).jpg|center|128px]] | [[Máire Mhic Róibín]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-21 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1244 | [[Íomhá:Roy keane 2014.jpg|center|128px]] | [[Roy Keane]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1245 | [[Íomhá:DDuff.JPG|center|128px]] | [[Damien Duff]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-02 | | [[Baile Baodáin]] |- | style='text-align:right'| 1247 | [[Íomhá:CillianMurphy-TIFF2025-01-Cropped (cropped).png|center|128px]] | [[Cillian Murphy]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 1248 | [[Íomhá:Mark Deery.jpeg|center|128px]] | [[Mark Dearey]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-19 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1249 | [[Íomhá:Brendan Gleeson.jpg|center|128px]] | [[Brendan Gleeson]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1250 | [[Íomhá:Evanna Lynch Comic Con Cape Town 2026 02.jpg|center|128px]] | [[Evanna Lynch]] | data-sort-value="1991" | 1991-08-16 | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 1251 | [[Íomhá:Eoin Colfer at BookExpo (05180).jpg|center|128px]] | [[Eoin Colfer]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-14 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1252 | [[Íomhá:Jonathan Rhys Meyers Cabourg 2013.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Rhys Meyers]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1253 | [[Íomhá:Geldof, Bob (IMF 2009).jpg|center|128px]] | [[Bob Geldof]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-05 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 1254 | [[Íomhá:Sheamus March 2018.jpg|center|128px]] | [[Sheamus]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1255 | [[Íomhá:Cecelia Ahern - Buchmesse Wien 2022 (a).JPG|center|128px]] | [[Cecelia Ahern]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1256 | [[Íomhá:Niamh Kavanagh in Oslo 2010.jpg|center|128px]] | [[Niamh Kavanagh]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-13 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1257 | [[Íomhá:Eimear Quinn tijdens Het Grote Songfestivalfeest 2019.jpg|center|128px]] | [[Eimear Quinn]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1258 | [[Íomhá:Sarah Bolger (48484781976) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sarah Bolger]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1259 | [[Íomhá:Sharon Corr.png|center|128px]] | [[Sharon Corr]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-24 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1260 | [[Íomhá:Elaine Cassidy 2012.png|center|128px]] | [[Elaine Cassidy]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-31 | | [[Cill Chomhghaill]] |- | style='text-align:right'| 1261 | [[Íomhá:Sonia O'Sullivan from Sean Kelly and Sonia O Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Sonia O'Sullivan]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-28 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1262 | [[Íomhá:Fionnula Flanagan (2018) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fionnula Flanagan]] | data-sort-value="1941" | 1941-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1263 | | [[Michelle Smith]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-16 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 1264 | [[Íomhá:Finnan.jpg|center|128px]] | [[Steve Finnan]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-24 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1265 | [[Íomhá:Richard Dunne 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Richard Dunne]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1266 | [[Íomhá:Naoise Ó Muirí 2013.jpg|center|128px]] | [[Naoise Ó Muirí]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-15 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1267 | [[Íomhá:WithSMcropped.jpg|center|128px]] | [[Samantha Mumba]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1268 | [[Íomhá:Christy Moore in Vicar Street.jpg|center|128px]] | [[Christy Moore]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-07 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 1269 | [[Íomhá:Kerry Condon during an interview in 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kerry Condon]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1270 | [[Íomhá:Marian Keyes 2022.jpg|center|128px]] | [[Marian Keyes]] | data-sort-value="1963" | 1963-09-10 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1271 | [[Íomhá:Imelda May (1).jpg|center|128px]] | [[Imelda May]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1272 | [[Íomhá:Alison Doody 2.jpg|center|128px]] | [[Alison Doody]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1273 | [[Íomhá:Katie Taylor 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie Taylor]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-02 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1274 | [[Íomhá:Maryolympia.jpg|center|128px]] | [[Mary Black]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-23<br/>1955-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1275 | [[Íomhá:John Lyons 2012.jpg|center|128px]] | [[John Lyons]] | data-sort-value="1977" | 1977-06 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 1276 | [[Íomhá:Andrea corr glastonbury.jpg|center|128px]] | [[Andrea Corr]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1277 | [[Íomhá:Éamon Ó Cuív clutching a cup.png|center|128px]] | [[Éamon Ó Cuív]] | data-sort-value="1950" | 1950-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1278 | [[Íomhá:Seán Haughey, Jan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEochaidh]] | data-sort-value="1961" | 1961-11-08 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1279 | [[Íomhá:Dublin Writers Festival 2007 (686228986) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Claire Keegan]] | data-sort-value="1968" | 1968 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1280 | [[Íomhá:StSunniva.jpg|center|128px]] | [[Sunniva]] | data-sort-value="901" | 10th century | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1281 | [[Íomhá:Kevin Doyle at Avaya (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Doyle]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-18 | | [[Maigh Arnaí]] |- | style='text-align:right'| 1282 | [[Íomhá:Gabriel Byrne 2010.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Byrne]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1283 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Shane Long 02.jpg|center|128px]] | [[Shane Long]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-22 | | [[Gort na hUamha]] |- | style='text-align:right'| 1284 | [[Íomhá:Charlie McCreevy portrait.jpg|center|128px]] | [[Charles McCreevy|Cathal Mac Riabhaigh]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-30 | | [[Na Solláin]] |- | style='text-align:right'| 1285 | [[Íomhá:Manchester - Old Trafford - Manchester United vs Crawley Town.jpg|center|128px]] | [[John O'Shea]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-30 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1286 | [[Íomhá:Cox Portrait 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Cox|Pádraig Mac an Choiligh]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1287 | [[Íomhá:Ronan Keating - 2016-11-25 Night of the Proms (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ronan Keating]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1288 | [[Íomhá:Damien Rice 5.jpg|center|128px]] | [[Damien Rice]] | data-sort-value="1973" | 1973-12-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1289 | [[Íomhá:Brian McFadden (cropped2).jpg|center|128px]] | [[Brian McFadden]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1290 | [[Íomhá:John Banville (2019) III.jpg|center|128px]] | [[John Banville]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1291 | [[Íomhá:Colm Meaney at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Meaney]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1292 | [[Íomhá:Stephen Hunt 2011.jpg|center|128px]] | [[Stephen Hunt]] | data-sort-value="1981" | 1981-08-01 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1293 | [[Íomhá:10.5.17RobertSheehanByLuigiNovi1.jpg|center|128px]] | [[Robert Sheehan]] | data-sort-value="1988" | 1988-01-07 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1294 | [[Íomhá:Glenn Whelan 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Glenn Whelan]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1295 | [[Íomhá:Keith Andrews, Brentford F.C. head coach, August 2025.jpg|center|128px]] | [[Keith Andrews]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1296 | [[Íomhá:Staunton, Steve.jpg|center|128px]] | [[Steve Staunton]] | data-sort-value="1969" | 1969-01-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1297 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Paul McShane 03 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Paul McShane]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-06 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1298 | [[Íomhá:Denis Irwin (2017-07-29 img06) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denis Irwin]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-31 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1299 | [[Íomhá:ESC2016 - Ireland 01 3.jpg|center|128px]] | [[Nicky Byrne]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1300 | [[Íomhá:Stephen Kelly 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kelly]] | data-sort-value="1983" | 1983-09-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1301 | [[Íomhá:Niall Quinn 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Quinn]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1302 | [[Íomhá:Ken Doherty PHC 2012-3.jpg|center|128px]] | [[Ken Doherty]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1303 | [[Íomhá:Catherine Day, Secretary-General of the EC - 2011.jpg|center|128px]] | [[Catherine Day]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1304 | [[Íomhá:Darren Shan (2016).jpg|center|128px]] | [[Darren Shan]] | data-sort-value="1972" | 1972-07-03<br/>1972-07-02 | | [[Londain]]<br/>[[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1305 | [[Íomhá:Dick Spring, April 1995 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dick Spring|Risteard Mac An Earraigh]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1306 | [[Íomhá:Liam Brady rte.jpg|center|128px]] | [[Liam Brady]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1307 | [[Íomhá:Stephen ROCHE.jpg|center|128px]] | [[Stephen Roche]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-28 | | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 1308 | [[Íomhá:Aidan Gillen Official.jpg|center|128px]] | [[Aidan Gillen]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1309 | [[Íomhá:Darren O'Dea 2011.jpg|center|128px]] | [[Darren O'Dea]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1310 | [[Íomhá:Ciarán Cannon April 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cannon|Ciarán Ó Canáin]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-19 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1311 | [[Íomhá:John Boyne in Dublin (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Boyne]] | data-sort-value="1971" | 1971-04-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1312 | | [[Máirtín Mac Cumascaigh]] | data-sort-value="1978" | 1978-11-09 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1313 | | [[Dan Neville]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-08 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1314 | [[Íomhá:Liam Twomey, May 2015 (17744432900) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Liam Twomey]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-03 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1315 | [[Íomhá:Ciarán Cuffe Annual Green Convention 2018.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cuffe]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-03 | | [[Seanchill]] |- | style='text-align:right'| 1316 | [[Íomhá:Bernard Durkan (official portrait) 2020 (cropped) 2.png|center|128px]] | [[Bernard Durkan]] | data-sort-value="1945" | 1945-03-26 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 1317 | [[Íomhá:DOOR STEP 2016-07-12 Denis Naughten (27644046983).jpg|center|128px]] | [[Denis Naughten]] | data-sort-value="1973" | 1973-06-23 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1318 | [[Íomhá:PadraigHarrington2004RyderCup.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Harrington]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1319 | [[Íomhá:Dylan Moran Melbourne.jpg|center|128px]] | [[Dylan Moran]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-03 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1320 | [[Íomhá:Eoin Hand (1981).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hand]] | data-sort-value="1946" | 1946-03-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1321 | [[Íomhá:Anthony Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Anthony Lawlor]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-13 | | [[Baile Eoin]] |- | style='text-align:right'| 1322 | | [[Gary Deegan]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1323 | [[Íomhá:Tommy Bowe.jpg|center|128px]] | [[Tommy Bowe]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-22 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1324 | [[Íomhá:Cardinal Sean Patrick Brady.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Brádaigh]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-16 | | ''[[:d:Q5309129|Drumcalpin]]'' |- | style='text-align:right'| 1325 | [[Íomhá:Marian Harkin, Dec 2024 - 54193737946 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Marian Harkin]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-26 | | [[Baile an Tóchair]] |- | style='text-align:right'| 1326 | [[Íomhá:Maria Doyle Kennedy 2014 crop.jpg|center|128px]] | [[Maria Doyle Kennedy]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-25 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 1327 | [[Íomhá:Deirdre de Búrca at Lisbon 2.jpg|center|128px]] | [[Déirdre de Búrca]] | data-sort-value="1963" | 1963-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1328 | [[Íomhá:Joan Burton crop.jpg|center|128px]] | [[Joan Burton|Siobhán de Bhurtúin]] | data-sort-value="1949" | 1949-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1329 | [[Íomhá:Jan O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Jan O'Sullivan|Jan Uí Shúilleabháin]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-06 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1330 | [[Íomhá:Gerard Collins MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Gerry Collins]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-16 | | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 1331 | | [[Kirsten Sheridan]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1332 | [[Íomhá:Rob Kearney 2015 RWC.jpg|center|128px]] | [[Rob Kearney]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1333 | [[Íomhá:Alan Dukes, December 1996 (cropped original).jpg|center|128px]] | [[Alan Dukes|Ailéin de Diúc]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1334 | [[Íomhá:Alan Kelly 2011.jpg|center|128px]] | [[Alan Kelly (polaiteoir)|Alan Kelly]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-13 | | [[An Port Rua]] |- | style='text-align:right'| 1335 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - David Forde 01.jpg|center|128px]] | [[David Forde]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-20 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1336 | [[Íomhá:Domhnall Gleeson - Walk of Fame.jpg|center|128px]] | [[Domhnall Gleeson]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1337 | [[Íomhá:Brendan Howlin Aviva (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Howlin|Breandán Ó hAmhláin]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1338 | [[Íomhá:Brendan Smith 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Smith]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-01 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1339 | [[Íomhá:The British Library - Classic Album Sundays present an Evening with Róisín Murphy (zPkiYJX5h7Q - 1920x1080 - 8m43s).png|center|128px]] | [[Róisín Murphy]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-05 | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 1340 | [[Íomhá:Mary Lou McDonald, 2018.jpg|center|128px]] | [[Mary Lou McDonald]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1341 | | [[Doireann Ní Bhriain]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1342 | | [[Dawn Martin]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-28 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1343 | [[Íomhá:Mary White Green Party.jpg|center|128px]] | [[Mary White]] | data-sort-value="1948" | 1948-11-24 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1344 | | [[Marina Carr]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-17 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1345 | [[Íomhá:Siobhan Fahey.jpg|center|128px]] | [[Siobhan Fahey]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1346 | [[Íomhá:Mary Harney cropped.jpg|center|128px]] | [[Mary Harney|Máire Ní Áirne]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-11 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1347 | [[Íomhá:Mairead McGuinness 2023.jpg|center|128px]] | [[Mairead McGuinness|Máiréad Nic Aonasa]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-13 | | [[Droichead Átha]]<br/>[[Baile Átha Fhirdhia]] |- | style='text-align:right'| 1348 | [[Íomhá:Mary Hanafin (cropped).jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Ainifín]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1349 | [[Íomhá:Andy Reid.png|center|128px]] | [[Andy Reid]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1350 | [[Íomhá:Colm toibin 2006.jpg|center|128px]] | [[Colm Tóibín]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-30 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 1351 | [[Íomhá:KeithFahey Augsburg.jpg|center|128px]] | [[Keith Fahey]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1352 | [[Íomhá:Batt O'Keeffe 2.png|center|128px]] | [[Batt O'Keeffe]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-02 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1353 | [[Íomhá:Prendergast, Phil-9374.jpg|center|128px]] | [[Phil Prendergast]] | data-sort-value="1959" | 1959-09-20 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1354 | | [[Ruth Bradley]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1355 | [[Íomhá:SKenny.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kenny]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1356 | [[Íomhá:Cillian Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Cillian Sheridan]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-23 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 1357 | | [[Yvonne McGuinness]] | data-sort-value="1972" | 1972-10-12 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1358 | [[Íomhá:Mary Kennedy at Electric Picnic 2024.jpg|center|128px]] | [[Mary Kennedy]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1359 | [[Íomhá:Nessa Childers MEP Ireland 01 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Nessa Childers]] | data-sort-value="1956" | 1956-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1360 | [[Íomhá:Alan Shatter.jpg|center|128px]] | [[Alan Shatter]] | data-sort-value="1951" | 1951-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1361 | [[Íomhá:Anthony Stokes Tehran derby.jpg|center|128px]] | [[Anthony Stokes]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1362 | | [[Avril Doyle]] | data-sort-value="1949" | 1949-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1363 | [[Íomhá:Frances Fitzgerald 2011.jpg|center|128px]] | [[Frances Fitzgerald|Proinséas Mhic Gearailt]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-01 | | [[Cromadh]] |- | style='text-align:right'| 1364 | [[Íomhá:Catherine Byrne TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Byrne]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-26 | | [[An Cloigín Gorm]] |- | style='text-align:right'| 1365 | [[Íomhá:Dervla Kirwan at the BAFTA's in 2009.jpg|center|128px]] | [[Dervla Kirwan]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-24<br/>1971-10-23 | | [[Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath)|Baile an Teampaill]] |- | style='text-align:right'| 1366 | [[Íomhá:1718637040285 20190604 KELLEHER Billy IE 14.jpg|center|128px]] | [[Billy Kelleher]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1367 | [[Íomhá:Minister Jimmy Deenihan at the Feile na Greine Festival, Tech Amergin, Waterville, Co Kerry. 2012.JPG|center|128px]] | [[Jimmy Deenihan]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-11 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 1368 | [[Íomhá:Pat Breen 2017 at Opening plenary session, 11 December 2017 cropped.jpg|center|128px]] | [[Pat Breen]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1369 | [[Íomhá:Pat Rabbitte, circa 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Rabbite|Pádraic Ó Coinín]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-18 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1370 | [[Íomhá:Paddy Keenan ACF.jpg|center|128px]] | [[Paddy Keenan]] | data-sort-value="1950" | 1950-01-30 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 1371 | | [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-07 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1372 | [[Íomhá:Donal MacIntyre.jpg|center|128px]] | [[Donal MacIntyre]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1373 | [[Íomhá:Michael O’Leary 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Ryanair)|Michael O'Leary]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-20 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1374 | [[Íomhá:Kian Egan 2009.jpg|center|128px]] | [[Kian Egan]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1375 | [[Íomhá:Paul Murphy 2013.jpg|center|128px]] | [[Paul Murphy (Polaiteoir Éireannach)|Paul Murphy]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1376 | [[Íomhá:Michael Kitt, 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael P. Kitt]] | data-sort-value="1950" | 1950-05-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1377 | [[Íomhá:Louis Walsh2009July.jpg|center|128px]] | [[Louis Walsh]] | data-sort-value="1952" | 1952-08-05 | | [[Coillte Mach]] |- | style='text-align:right'| 1378 | | [[Conor McPherson]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1379 | [[Íomhá:Eamonn Coghlan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Coghlan]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-21 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 1380 | [[Íomhá:RubyWalsh2013.jpg|center|128px]] | [[Ruby Walsh]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-14 | | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 1381 | | [[Éamann Ó Braonáin]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1382 | [[Íomhá:Shane Filan.jpg|center|128px]] | [[Shane Filan]] | data-sort-value="1979" | 1979-07-05 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1383 | [[Íomhá:President Biden celebrates 2023 Saint Patrick's Day at the White House (4) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Horan]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1384 | [[Íomhá:2023-04-29 18-11-19 ILCE-7C DSC15774 Kiri DxO.jpg|center|128px]] | [[Jack Gleeson]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1385 | | [[Paddy Reilly]] | data-sort-value="1939" | 1939-10-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1386 | [[Íomhá:LarryMullenJr.jpg|center|128px]] | [[Larry Mullen]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1387 | [[Íomhá:Bono singing in Indianapolis on Joshua Tree Tour 2017 9-10-17.jpg|center|128px]] | [[Bono]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1388 | | [[Brian Kerr]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-03<br/>1953-03-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1389 | | [[Gráinne Seoige]] | data-sort-value="1973" | 1973-11-05 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1390 | | [[Billy Roche]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-11 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1391 | [[Íomhá:Brian O'Driscoll 2.jpg|center|128px]] | [[Brian O'Driscoll]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1392 | [[Íomhá:Eamon Ryan Green Party.jpg|center|128px]] | [[Eamon Ryan|Éamon Ryan]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1393 | [[Íomhá:2026 Micheál Martin - (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Máirtín]] | data-sort-value="1960" | 1960-08-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1394 | [[Íomhá:1718705088377 20240617 NI MHURCHU Cynthia IE 007.jpg|center|128px]] | [[Cynthia Ní Mhurchú]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1395 | | [[Gráinne Murphy]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-26 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1396 | [[Íomhá:Michael Carruth, 1992.jpg|center|128px]] | [[Michael Carruth]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1397 | [[Íomhá:Dermot Bolger.png|center|128px]] | [[Dermot Bolger]] | data-sort-value="1959" | 1959-02-06 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1398 | [[Íomhá:Stefan Molyneux 2014-02-10.jpg|center|128px]] | [[Stefan Molyneux]] | data-sort-value="1966" | 1966-09-24 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1399 | | [[Kevin Moran (peileadóir)|Kevin Moran]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1400 | [[Íomhá:Jim Corr (Vienna, 2016) 01.jpg|center|128px]] | [[Jim Corr]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-31 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1401 | [[Íomhá:Graham Linehan - 2013 (8735745502) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Graham Linehan]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1402 | [[Íomhá:3968-owen heary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Owen Heary]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1403 | [[Íomhá:Shane Horgan 2009 cropped.jpg|center|128px]] | [[Shane Horgan]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-18 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1404 | [[Íomhá:Sinkevichinring.jpg|center|128px]] | [[Kenny Egan]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-07 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1405 | [[Íomhá:John Hayes LQ 2010.jpg|center|128px]] | [[John Hayes]] | data-sort-value="1973" | 1973-11-02 | | ''[[:d:Q5308307|An Drom Salach]]'' |- | style='text-align:right'| 1406 | [[Íomhá:Jim-Higgins-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Jim Higgins]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-04 | | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 1407 | | [[Seán Ó Neachtain]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1408 | [[Íomhá:GordonDarcy.jpg|center|128px]] | [[Gordon D'Arcy]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-10 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1409 | [[Íomhá:Colum McCann Speaking2.jpg|center|128px]] | [[Colum McCann]] | data-sort-value="1965" | 1965-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1410 | [[Íomhá:Henry Shefflin.jpg|center|128px]] | [[Henry Shefflin|Anraí Ó Sibhleáin]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1411 | [[Íomhá:Richard Bruton 2013.jpeg|center|128px]] | [[Richard Bruton|Risteard de Briotún]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1412 | | [[Séamus Kirk]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-26 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1413 | [[Íomhá:John O'Donoghue.JPG|center|128px]] | [[John O'Donoghue (polaiteoir)|John O'Donoghue]] | data-sort-value="1956" | 1956-05-28 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1414 | [[Íomhá:Eamon Gilmore Conference 2010 cropped.jpg|center|128px]] | [[Éamon Mac Giollamóir]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-24 | | [[An Chealtrach]] |- | style='text-align:right'| 1415 | [[Íomhá:(Phil Hogan) 160531 Informal Meeting Ministers of Agriculture Informal Meeting of EU Ministers of Agriculture (26766297963) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Phil Hogan]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-04 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1416 | [[Íomhá:Dara Ó Briain 2011 BAFTAs.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Briain]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-04 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1417 | [[Íomhá:Donal-lunny-the-basement-sydney-australia-24-03-06.jpg|center|128px]] | [[Donal Lunny]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-10 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1418 | [[Íomhá:Finn Bálor Backstage cropped.jpg|center|128px]] | [[Finn Bálor]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-25 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1419 | [[Íomhá:Seán Gallagher.jpg|center|128px]] | [[Seán Gallagher]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-07 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1420 | [[Íomhá:Charlie Flanagan 2014.jpg|center|128px]] | [[Charles Flanagan]] | data-sort-value="1956" | 1956-11-01 | | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 1421 | [[Íomhá:Charles McDonald, June 12 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Charles McDonald]] | data-sort-value="1935" | 1935-06-11 | | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1422 | [[Íomhá:Colm Burke 2015.jpg|center|128px]] | [[Colm Burke]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-17 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1423 | [[Íomhá:Dara Calleary (official portrait) 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dara Calleary]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-10 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1424 | [[Íomhá:Darragh O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Darragh O'Brien]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-08 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1425 | [[Íomhá:David Feldman SA at Autumn Stampex 2017.jpg|center|128px]] | [[David Feldman (saineolaí stampaí)|David Feldman]] | data-sort-value="1947" | 1947 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1426 | [[Íomhá:Deirdre Clune 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Deirdre Clune]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1427 | [[Íomhá:Denis O'Donovan at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|center|128px]] | [[Denis O'Donovan]] | data-sort-value="1955" | 1955-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1428 | [[Íomhá:Diarmuid Wilson.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Wilson]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-20 | | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1429 | [[Íomhá:Philip Pettit.jpg|center|128px]] | [[Philip Pettit]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | [[Béal Átha Ghártha]] |- | style='text-align:right'| 1430 | [[Íomhá:Dominic Hannigan.jpg|center|128px]] | [[Dominic Hannigan]] | data-sort-value="1965" | 1965-07 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1432 | [[Íomhá:Paschal Donohoe, 2025.11.12 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paschal Donohoe]] | data-sort-value="1974" | 1974-09-19 | | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 1433 | [[Íomhá:Ardal O'Hanlon.png|center|128px]] | [[Ardal O'Hanlon]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-08 | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 1434 | [[Íomhá:Marc McSharry in 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc MacSharry]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1435 | [[Íomhá:Eoin Ryan Jnr, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ryan|Eoin Ó Riain]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1436 | [[Íomhá:Kelly, Seán-9813.jpg|center|128px]] | [[Seán Kelly (Fine Gael)|Seán Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-26 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1437 | [[Íomhá:Ray MacSharry, May 1980 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray MacSharry|Réamann Mac Searraigh]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1438 | [[Íomhá:Joe Higgins TD, 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Higgins]] | data-sort-value="1949" | 1949-05-20 | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 1439 | [[Íomhá:Willie O'Dea 2009.jpg|center|128px]] | [[Willie O'Dea]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1440 | [[Íomhá:Michael Noonan, May 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Noonan|Micheál Ó Nuanáin]] | data-sort-value="1943" | 1943-05-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1441 | [[Íomhá:Gerald Barry 2007.jpg|center|128px]] | [[Gerald Barry]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-28 | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1442 | [[Íomhá:Proinsias De Rossa, cropped.jpg|center|128px]] | [[Proinsias de Rossa|Proinsias De Rossa]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1443 | [[Íomhá:Willo Flood 3.jpg|center|128px]] | [[Willo Flood]] | data-sort-value="1985" | 1985-04-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1444 | [[Íomhá:Johnny Sexton, Jan 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jonathan Sexton]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1445 | [[Íomhá:Gay Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Gabriel de Mhistéal]] | data-sort-value="1951" | 1951-12-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1446 | | [[Fidelma Healy Eames]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-14 | | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 1447 | [[Íomhá:Frank Feighan 2014.jpg|center|128px]] | [[Frank Feighan]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-04 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 1448 | [[Íomhá:Peter Stringer Munster.jpg|center|128px]] | [[Peter Stringer]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1449 | [[Íomhá:Paddy Burke 2014.jpg|center|128px]] | [[Paddy Burke]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-15 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1450 | [[Íomhá:Newly Elected Deputy Noel Grealish 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Grealish]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1451 | [[Íomhá:Jason Byrne pictured vs Drogheda United at Dalymount Park, Aug 2014.png|center|128px]] | [[Jason Byrne (imreoir sacair)|Jason Byrne]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1452 | [[Íomhá:Pat Kenny.jpg|center|128px]] | [[Pat Kenny]] | data-sort-value="1948" | 1948-01-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1453 | [[Íomhá:Caroline Corr (Vienna, 2016) 03 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Caroline Corr]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1454 | [[Íomhá:Simon Coveney 2018.jpg|center|128px]] | [[Simon Coveney|Síomón Ó Cómhanaigh]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1455 | [[Íomhá:Michael Lowry.jpg|center|128px]] | [[Michael Lowry]] | data-sort-value="1954" | 1954-03-13 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1456 | [[Íomhá:James Reilly April 2014.jpg|center|128px]] | [[James Reilly]] | data-sort-value="1955" | 1955-08-16 | | [[Lusca]] |- | style='text-align:right'| 1457 | | [[Jim Walsh]] | data-sort-value="1947" | 1947-05-05 | | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 1458 | [[Íomhá:John Gormley TD, Minister for the Environment, Heritage and Local Government.jpg|center|128px]] | [[John Gormley]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1459 | | [[Tom Sheahan]] | data-sort-value="1968" | 1968-09-05 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1460 | [[Íomhá:Leo Varadkar TD (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leo Varadkar]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1461 | [[Íomhá:Terence Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Terence Flanagan]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1462 | [[Íomhá:Kevin Joseph Farrell 1.jpg|center|128px]] | [[Kevin Farrell]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1463 | | [[Glen Crowe]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1464 | [[Íomhá:Fenlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pat Fenlon]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1465 | [[Íomhá:Mark Feehily 2011.jpg|center|128px]] | [[Mark Feehily]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-28 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1466 | | [[Noel Coonan]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-06 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1467 | | [[Labhrás Ó Murchú]] | data-sort-value="1939" | 1939-08-14 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1468 | [[Íomhá:Tríona Ní Dhomhnaill 2005.jpg|center|128px]] | [[Tríona Ní Dhomhnaill]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1469 | [[Íomhá:Flickr - DEEEP Project - MEP Liam Aylward, Ireland.jpg|center|128px]] | [[Liam Aighleart]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-27 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 1470 | | [[Liam Mac Cóil]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1471 | [[Íomhá:Maighread Ní Dhomhnaill.jpg|center|128px]] | [[Maighread Ní Dhomhnaill]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1472 | [[Íomhá:John Spillane 1 2010 (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Spillane]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1473 | [[Íomhá:Зустріч Президента України з головами обох палат парламенту Ірландії 11.jpg|center|128px]] | [[Mark Daly]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-12 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1474 | | [[Maurice Cummins]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-25 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1475 | [[Íomhá:McDowell says NO! (9826113044) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael McDowell|Mícheál Mac Dubhghaill]] | data-sort-value="1951" | 1951-05-29 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1476 | [[Íomhá:Trevor Joyce 2020.jpg|center|128px]] | [[Trevor Joyce]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1477 | [[Íomhá:Niall O Brolchain Mayor Galway.jpg|center|128px]] | [[Niall Ó Brolcháin]] | data-sort-value="1965" | 1965-04-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1478 | [[Íomhá:Nora Owen, May 1996.jpg|center|128px]] | [[Nora Owen]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1479 | [[Íomhá:Paul O'Connell warmup.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Connell]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1480 | [[Íomhá:Ruairi Quinn (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ruairi Quinn|Ruairí Ó Cuinn]] | data-sort-value="1946" | 1946-04-02 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1481 | [[Íomhá:Muireann Nic Amhlaoibh. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Muireann Nic Amhlaoibh]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Inis Oírr]] |- | style='text-align:right'| 1482 | | [[Paul Bradford]] | data-sort-value="1963" | 1963-12-01 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1483 | [[Íomhá:Liam Ó Maonlaí 2007.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Maonlaí]] | data-sort-value="1964" | 1964-11-07 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 1484 | [[Íomhá:Richard Boyd Barrett 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richard Boyd Barrett]] | data-sort-value="1967" | 1967-02-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1485 | [[Íomhá:Robert Troy.jpg|center|128px]] | [[Robert Troy]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-24 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 1486 | | [[Seán Kenny]] | data-sort-value="1942" | 1942-10-01 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1487 | [[Íomhá:Shane Ross (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Ross]] | data-sort-value="1949" | 1949-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1488 | [[Íomhá:Eamon Dunphy 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Dunphy]] | data-sort-value="1945" | 1945-08-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1489 | [[Íomhá:Steve Collins.jpg|center|128px]] | [[Steve Collins]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-21 | | [[an Chabrach]] |- | style='text-align:right'| 1490 | | [[Diarmuid Ó Murchú]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-22 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1491 | [[Íomhá:Pat Doherty MP with Mary Doherty and Barry McGuigan at the London St Patrick's Day march. (16232423774).jpg|center|128px]] | [[Barry McGuigan]] | data-sort-value="1961" | 1961-02-28 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1492 | [[Íomhá:Terry Leyden.jpg|center|128px]] | [[Terry Leyden]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-01 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1493 | [[Íomhá:John OFlynn.jpg|center|128px]] | [[John O'Flynn]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-11 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1494 | [[Íomhá:Timmy Dooley.jpg|center|128px]] | [[Timmy Dooley]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-13 | | [[Baile Uí Bheoláin]] |- | style='text-align:right'| 1495 | [[Íomhá:Roy O'Donovan 03-08-2013 1.jpg|center|128px]] | [[Roy O'Donovan]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1496 | [[Íomhá:Colin Healy.jpg|center|128px]] | [[Colin Healy]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1497 | [[Íomhá:Alex White TD 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Alex White]] | data-sort-value="1958" | 1958-12-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 1498 | [[Íomhá:Una Healy at BAFTAs 2026 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Una Healy]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-10 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1499 | [[Íomhá:Shane Lowry Ryder Cup 2025-194 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Shane Lowry]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-02 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 1500 | [[Íomhá:Ian Gibson FLM2019-1.jpg|center|128px]] | [[Ian Gibson]] | data-sort-value="1939" | 1939-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1501 | | [[Aengus Mac Grianna]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-09 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1502 | [[Íomhá:Caitriona Balfe at the 2024 Toronto International Film Festival (crop).jpg|center|128px]] | [[Caitriona Balfe]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1503 | [[Íomhá:Ciara grant.jpg|center|128px]] | [[Ciara Grant]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1504 | [[Íomhá:Clare Daly (48758765246) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Clare Daly]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-11 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 1505 | [[Íomhá:Colm Cooper from Sean Marty Lockhart & Colm Cooper - 2009.jpg|center|128px]] | [[Colm Cúipéir]] | data-sort-value="1983" | 1983-06-03 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1506 | [[Íomhá:Djcarey2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[D. S. Ó Ciara]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-11 | | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 1507 | | [[Dónal Ó Seancháin]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-04 | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 1508 | | [[Darragh Ó Sé]] | data-sort-value="1975" | 1975-04-01 | | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 1509 | [[Íomhá:Declan-Kidney-09-05-23.jpg|center|128px]] | [[Declan Kidney]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1510 | [[Íomhá:Declan O'Sullivan.JPG|center|128px]] | [[Déaglán Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1983" | 1983-12-18 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1511 | [[Íomhá:NC Courage vs Gotham FC (Mar 2024) 141 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise O'Sullivan]] | data-sort-value="1994" | 1994-02-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1512 | | [[Éadbhard Ó Cathaoir]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-14 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 1513 | [[Íomhá:Eric Elwood HK Sevens 1993.png|center|128px]] | [[Eric Elwood]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-26 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1514 | [[Íomhá:Frances Black 2020.jpg|center|128px]] | [[Frances Black]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1515 | [[Íomhá:Jimfitzpatricl.png|center|128px]] | [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1516 | | [[James Nolan]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-27 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1517 | [[Íomhá:Lucinda Creighton (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lucinda Creighton]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-20 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1518 | | [[Marc Ó Sé]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-21 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1519 | [[Íomhá:Mary Davis 1.jpg|center|128px]] | [[Mary Davis]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-06 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 1520 | | [[Mick O'Connell|Mícheál Ó Conaill]] | data-sort-value="1937" | 1937-01-04 | | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 1521 | | [[Mícheál Mac Síthigh]] | data-sort-value="1954" | 1954-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1522 | [[Íomhá:An Titlíoch ria.jpg|center|128px]] | [[Alan Titley]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1523 | | [[Vincent Morley]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1524 | [[Íomhá:Niamh Fahey 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niamh Fahey]] | data-sort-value="1987" | 1987-10-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1525 | | [[Nollaig Ó Sceacháin]] | data-sort-value="1945" | 1945-12-06 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 1526 | [[Íomhá:PatScullyManager.jpg|center|128px]] | [[Pat Scully]] | data-sort-value="1970" | 1970-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1527 | [[Íomhá:Pink Spillane.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Spealáin]] | data-sort-value="1955" | 1955-12-01 | | [[An Teampall Nua, Contae Chiarraí|An Teampall Nua]] |- | style='text-align:right'| 1528 | | [[Paul Galvin]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-02 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 1529 | [[Íomhá:Ed Joyce 2007 cropped.jpg|center|128px]] | [[Ed Joyce]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1530 | | [[Tomás Breatnach]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-27<br/>1983 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 1531 | [[Íomhá:Vincent Browne.jpg|center|128px]] | [[Vincent Browne]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-17 | | [[Béal an Átha, Contae Luimnigh|Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1532 | [[Íomhá:David McWilliams.jpg|center|128px]] | [[David McWilliams]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1533 | [[Íomhá:Willie Walsh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Willie Walsh]] | data-sort-value="1961" | 1961-10-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1534 | [[Íomhá:Aine O'Gorman Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Áine O'Gorman]] | data-sort-value="1989" | 1989-05-13 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1535 | | [[Brian Shelley]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1536 | | [[Dave Mooney]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1537 | [[Íomhá:Eve Hewson (cropped).png|center|128px]] | [[Eve Hewson]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1538 | | [[Colm Ó Maonlaí]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1539 | [[Íomhá:Geraldine Kennedy, 2015 (cropped).png|center|128px]] | [[Geraldine Kennedy]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-01 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1540 | [[Íomhá:TadhgMacD-0005.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Mac Dhonnagáin]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Achadh Mór, Contae Mhaigh Eo|Achadh Mór]] |- | style='text-align:right'| 1541 | [[Íomhá:Padraig Amond.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Amond]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-15 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1542 | [[Íomhá:Kbrennan2.JPG|center|128px]] | [[Killian Brennan]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-31 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1543 | | [[Martin Coleman]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-15 | | [[Béal Átha an Cheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 1544 | [[Íomhá:Todd Carty.jpg|center|128px]] | [[Todd Carty]] | data-sort-value="1963" | 1963-08-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1545 | [[Íomhá:John Perry, May 2014.jpg|center|128px]] | [[John Perry]] | data-sort-value="1956" | 1956-08-15 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 1546 | [[Íomhá:Michael Moynihan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Moynihan (polaiteoir Corcaíoch)|Michael Moynihan]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-12 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1547 | [[Íomhá:Seán Fleming.jpg|center|128px]] | [[Seán Fleming]] | data-sort-value="1958" | 1958-02-01 | | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1548 | [[Íomhá:Joe Costello 2013.jpg|center|128px]] | [[Joe Costello (polaiteoir Éireannach)|Seosamh Mac Coisdealbha]] | data-sort-value="1945" | 1945-07-13 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 1549 | [[Íomhá:Thomas P. Broughan.jpg|center|128px]] | [[Tommy Broughan]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1550 | [[Íomhá:Kathleen Lynch 2013.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lynch]] | data-sort-value="1953" | 1953-06-07 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1551 | [[Íomhá:Paul Kehoe TD.jpg|center|128px]] | [[Paul Kehoe]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-11 | | [[Brí]] |- | style='text-align:right'| 1552 | [[Íomhá:Michael Ring 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Ring]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-24 | | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 1553 | [[Íomhá:Róisín Shortall 2020.jpg|center|128px]] | [[Róisín Shortall|Róisín Ní Shoirtéil]] | data-sort-value="1954" | 1954-04-25 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 1554 | [[Íomhá:Barry Andrews, July 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barry Andrews]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1555 | | [[Billy Timmins]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-01 | | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1556 | [[Íomhá:Jack Wall, circa 2002 03.jpg|center|128px]] | [[Jack Wall]] | data-sort-value="1945" | 1945-07-01 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 1557 | [[Íomhá:Fergus O'Dowd 2013.jpg|center|128px]] | [[Fergus O'Dowd]] | data-sort-value="1948" | 1948-09-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1558 | [[Íomhá:John Deasy 2015.jpg|center|128px]] | [[John Deasy (Fine Gael)|John Deasy]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-08 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 1559 | | [[Ivor Mac Alaigh]] | data-sort-value="1958" | 1958-05-06 | | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1560 | | [[Tom Hayes]] | data-sort-value="1952" | 1952-02-16 | | [[An Gabhailín]] |- | style='text-align:right'| 1561 | [[Íomhá:Olivia Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Olivia Mitchell]] | data-sort-value="1947" | 1947-07-31 | | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 1562 | [[Íomhá:David Stanton 2016.jpg|center|128px]] | [[David Stanton]] | data-sort-value="1957" | 1957-02-15 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1563 | [[Íomhá:Damien English 2015.jpg|center|128px]] | [[Damien English]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-21 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1564 | [[Íomhá:ColmÓCíosóig.png|center|128px]] | [[Colm Ó Cíosóig]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1565 | [[Íomhá:1720100109938 20240704 FLANAGAN Luke Ming IE 004.jpg|center|128px]] | [[Luke 'Ming' Flanagan]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-22 | | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1566 | [[Íomhá:Dónal Óg Cusack at Web Summit 2014 cropped.jpg|center|128px]] | [[Dónal Óg Ó Cíosóg]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-16 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 1567 | [[Íomhá:Tim Pat and Martin McGuinness (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tim Pat Coogan|Tadhg Pádraig Ó Cuagáin]] | data-sort-value="1935" | 1935-04-22 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 1568 | | [[Lesley Roy]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-17 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 1569 | [[Íomhá:MK17449 Aisling Bea.jpg|center|128px]] | [[Aisling Bea]] | data-sort-value="1984" | 1984-03-16 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1570 | [[Íomhá:Simon Zebo 2017.jpg|center|128px]] | [[Simon Zebo]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1571 | | [[Fearghas Ó Ceallaigh|Fergus Kelly]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1572 | [[Íomhá:David O'Leary and Ronan Finn.jpg|center|128px]] | [[Ronan Finn]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1573 | | [[Aaron Mac Cuinneagáin]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-04 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 1574 | [[Íomhá:Adam Fergus at DarkLight Con 4 by People Conventions.jpg|center|128px]] | [[Adam Fergus]] | | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1575 | [[Íomhá:Aengus Ó Snodaigh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aengus Ó Snodaigh]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1576 | | [[Aodhán Ó Fógartaigh]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-20 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 1577 | [[Íomhá:Aidan Harte (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aodán Ó hAirt]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1578 | | [[Aodán Ó Sé]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-29 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1579 | [[Íomhá:Aidan O'Mahony & Eoin Bradley (cropped) - Aidan O'Mahony 2.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Mathúna]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-08 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1580 | [[Íomhá:Aidan Price.jpg|center|128px]] | [[Aidan Price]] | data-sort-value="1981" | 1981-12-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1581 | [[Íomhá:Senator Aideen Hayden (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aideen Hayden]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1582 | | [[Ailbhe Ní Ghearbhuigh]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1583 | [[Íomhá:Aine Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Aine Lawlor]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1584 | | [[Eileen MacDonagh]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-20 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 1585 | | [[Alan Ó Brógáin]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1586 | [[Íomhá:Alan Dillon 2020.jpg|center|128px]] | [[Alan Dillon]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1587 | [[Íomhá:Alan Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Alan Farrell]] | data-sort-value="1977" | 1977-12-29 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1588 | | [[Alan Mathews]] | data-sort-value="1965" | 1965-06-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1589 | [[Íomhá:Alan Nolan cropped.jpg|center|128px]] | [[Alan Ó Nualláin]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1590 | | [[Alice Maher]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | ''[[:d:Q4220554|Cill Mhaoileachair]]'' |- | style='text-align:right'| 1591 | [[Íomhá:AmandaByramJuly10.JPG|center|128px]] | [[Amanda Byram]] | data-sort-value="1973" | 1973-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1592 | | [[Ambrós Ó Donnabháin]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-11 | | [[Gníomh go Leith]] |- | style='text-align:right'| 1593 | [[Íomhá:Amy Huberman at Dublin Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Amy Huberman]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-20 | | [[Cábán tSíle]] |- | style='text-align:right'| 1594 | [[Íomhá:Andrew Doyle, May 2015.jpg|center|128px]] | [[Andrew Doyle]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1595 | [[Íomhá:Andy Moran.jpg|center|128px]] | [[Aindriu Ó Morain]] | data-sort-value="1983" | 1983-11-02 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1596 | [[Íomhá:Ann Phelan 2013.jpg|center|128px]] | [[Ann Phelan]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-16 | | [[Gráig na Manach]] |- | style='text-align:right'| 1597 | | [[Anna Geary]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1598 | | [[Annalise Murphy]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-01 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 1599 | | [[Anne Colley]] | data-sort-value="1951" | 1951-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1600 | | [[Anne Doyle]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-30 | | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 1601 | | [[Anne Ferris]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1602 | | [[Antóin Ó Dálaigh]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-29 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1603 | [[Íomhá:Anthony Nash cropped.jpg|center|128px]] | [[Antóin de Nais]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-12 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 1604 | [[Íomhá:Aodhán Ó Ríordáin.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Ríordáin]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1605 | | [[Aodán Mac Gearailt]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-29 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1606 | [[Íomhá:Aoibhinn Ni Shuilleabhain in Soroti.jpg|center|128px]] | [[Aoibhinn Ní Shúilleabháin]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | ''[[:d:Q5043765|Ceathrú na Con]]'' |- | style='text-align:right'| 1607 | | [[Aoife Ní Thuairisg]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 1608 | | [[Arthur Spring]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-05 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1609 | | [[Daragh O'Malley]] | data-sort-value="1954" | 1954-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1610 | [[Íomhá:Averil Power 2.jpg|center|128px]] | [[Averil Power]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1611 | | [[Barry Cogan]] | data-sort-value="1936" | 1936-09-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1612 | [[Íomhá:1718705058077 20240617 COWEN Barry IE 008.jpg|center|128px]] | [[Barry Cowen]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-28 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 1613 | | [[Beircheart Ó Conchúir]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-25 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 1614 | [[Íomhá:Bernard Brogan at Web Summit 2014b.jpg|center|128px]] | [[Bernard Brogan Jnr|Bernard Brogan]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1615 | | [[Bernard Brogan Snr|Bernard Brogan]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1616 | [[Íomhá:Bernard dunne.jpg|center|128px]] | [[Bernard Dunne]] | data-sort-value="1980" | 1980-02-06 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1617 | | [[Bernard O'Shea]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Darú, Contae Laoise|Darú]] |- | style='text-align:right'| 1618 | | [[Liam Cúipéir]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-16 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 1619 | | [[Billy Woods]] | data-sort-value="1973" | 1973-10-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1620 | | [[Bob Quinn]] | data-sort-value="1935" | 1935<br/>1939 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1621 | | [[Brenda Power]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1622 | | [[Breandán de Buigléir|Breandán Dé Buigléir]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-22 | | [[An Geata Bán]] |- | style='text-align:right'| 1623 | [[Íomhá:Brendan Maher (2014).jpg|center|128px]] | [[Brendan Maher]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-05 | | [[Buiríos Ó Luigheach]] |- | style='text-align:right'| 1624 | [[Íomhá:Brendan O'Carroll as the Grand Marshal At The St. Patrick's Day Parade In Dublin (REF-102282).jpg|center|128px]] | [[Brendan O'Carroll]] | data-sort-value="1955" | 1955-09-15 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1625 | [[Íomhá:Brendan Ryan 2013.png|center|128px]] | [[Brendan Ryan]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-05 | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 1626 | | [[Brendan Shine]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-02 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1627 | | [[Brendan Toal]] | data-sort-value="1940" | 1940-12-01 | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1628 | [[Íomhá:Minister Brian Hayes at Sneem River.JPG|center|128px]] | [[Brian Hayes]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1629 | | [[Brian Ó Murchú]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-21 | | ''[[:d:Q3930472|Ráth Chormaic]]'' |- | style='text-align:right'| 1630 | | [[Brian Ó hAlluráin]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1631 | [[Íomhá:Brian Stanley 2013.jpg|center|128px]] | [[Brian Stanley]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-12 | | [[Buiríos Mór Osraí]] |- | style='text-align:right'| 1632 | | [[Brian Whelehan|Brian Ó Faoileacháin]] | data-sort-value="1971" | 1971-08 | | [[Beannchar, Contae Uíbh Fhailí|Beannchar]] |- | style='text-align:right'| 1633 | | [[Briege Corkery]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1634 | | [[Eva Rothschild]] | data-sort-value="1972" | 1972<br/>1971-02<br/>1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1635 | | [[Bryan Cullen]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1636 | | [[Bryan Sheehan]] | data-sort-value="1985" | 1985-08-25 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1637 | | [[Bríd Ní Neachtain]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1638 | | [[Mary Byrne]] | data-sort-value="1959" | 1959-11-03 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 1639 | [[Íomhá:Caoimhghín Ó Caoláin speaking to press 2013 crop.jpg|center|128px]] | [[Caoimhghín Ó Caoláin]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-18 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1640 | [[Íomhá:Cathal Mac Coille.jpg|center|128px]] | [[Cathal Mac Coille]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1641 | | [[Cathal Mac an Oirchinnigh]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1642 | [[Íomhá:Inauguration of Catherine Connolly, 11 November 2025 15 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Caitríona Ní Chonghaile|Catherine Connolly]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-05 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1643 | [[Íomhá:Catherine Murphy politician frameless photo.jpg|center|128px]] | [[Catherine Murphy]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-01 | | [[Baile Phámar]] |- | style='text-align:right'| 1644 | [[Íomhá:Catherine Noone.jpg|center|128px]] | [[Catherine Noone]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-24 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1645 | | [[Cearbhall Óg Ó Dálaigh]] | | | ''[[:d:Q65559822|An Phailís]]'' |- | style='text-align:right'| 1646 | [[Íomhá:Chris Andrews 2018.jpg|center|128px]] | [[Chris Andrews (polaiteoir)|Chris Andrews]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1647 | [[Íomhá:Christopher Joyce (hurler).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Seoige]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1648 | | [[Cian Ó Diolún]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-30 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1649 | | [[Cian Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1988" | 1988-03-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1650 | [[Íomhá:Ciara Conway 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciara Conway]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-13 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1651 | | [[Ciarán Mac Giolla Chainnigh]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1652 | [[Íomhá:Ciarán Lynch 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Lynch]] | data-sort-value="1964" | 1964-06-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1653 | | [[Ciarán Murphy]] | data-sort-value="1940" | 1940-05-30 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1654 | | [[Ciarán Ó Faoláin]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-28 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1655 | [[Íomhá:Cillian Buckley cropped.jpg|center|128px]] | [[Cillian Ó Buachalla]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-14 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1656 | | [[Cillian O'Connor]] | data-sort-value="1992" | 1992-05 | | [[Baile an Tobair, Contae Mhaigh Eo (Ceara)|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 1657 | | [[Colette Nic Aodha]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Sruthair]] |- | style='text-align:right'| 1658 | | [[Cóilín Ó Fionnalaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-08-25 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1659 | | [[Colin Moran]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1660 | | [[Cóilín Ó Riain]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-02 | | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 1661 | [[Íomhá:Colm Callanan cropped.jpg|center|128px]] | [[Colm Ó Callanáin]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-18 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1662 | | [[Colm Ó Gealbháin]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-02 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1663 | | [[Colm Keaveney]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-11 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1664 | [[Íomhá:Conal Keaney (cropped).jpg|center|128px]] | [[Conal Keaney|Conal Ó Cianaigh]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1665 | | [[Conor Allis]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1666 | [[Íomhá:Conor Cooney.jpg|center|128px]] | [[Conchúr Ó Cuana]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1667 | | [[Conchúir Ó Fogartaigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-12 | | [[Caisleán an Chomair]] |- | style='text-align:right'| 1668 | | [[Conchur Ó Liatháin]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-30 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1669 | | [[Conchúir Mac Craith]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-29 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1670 | [[Íomhá:Conor McGregor, UFC 189 World Tour London (2).jpg|center|128px]] | [[Conor McGregor|Conchúr Mac Gréagóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-14 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 1671 | | [[Conchur Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-08 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1672 | | [[Cornelius Connolly]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1673 | | [[Cáit Keane]] | data-sort-value="1949" | 1949-09-24 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1674 | [[Íomhá:Damien Dempsey.jpg|center|128px]] | [[Damien Dempsey]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1675 | [[Íomhá:Damien Hayes cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Hayes]] | data-sort-value="1982" | 1982-02-18 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1676 | | [[Daniel Bohane]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1677 | | [[Dónall Ó Cearnaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-19 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1678 | | [[Danny Sutcliffe]] | data-sort-value="1992" | 1992-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1679 | [[Íomhá:Dara Murphy 2015.jpg|center|128px]] | [[Dara Murphy]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-02 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1680 | | [[Dara Ó Conaola]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1681 | [[Íomhá:Ocinneide cropped.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Cinnéide]] | data-sort-value="1975" | 1975-04-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1682 | | [[Darach Ó hEoghanáin]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-21 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1683 | | [[Darach Mac Con Iomaire]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1684 | [[Íomhá:Darach Ó Scolaí.JPG|center|128px]] | [[Darach Ó Scolaí]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1685 | [[Íomhá:Darina Allen, Ballymaloe Cookery (42147510135) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Darina Allen]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-13 | | [[An Chúlchoill]] |- | style='text-align:right'| 1686 | | [[Darragh Ó Cuaig|daragh fives]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-26 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1687 | | [[Darren Magee]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1688 | [[Íomhá:Dave Fanning 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dave Fanning]] | data-sort-value="1956" | 1956-02-27<br/>1955 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1689 | [[Íomhá:David Burke (Hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[David Burke]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-07 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1690 | [[Íomhá:David Cullinane TD (40211918003) (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Cullinane]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-04 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1691 | | [[Daithí Mac Éinrí]] | | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1692 | | [[David Moran]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1693 | | [[Daithí Ó Treasaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1694 | | [[Declan O'Mahony]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1695 | [[Íomhá:Denis Bastick during the 2013 NFL Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Donnacha Bastic]] | data-sort-value="1981" | 1981-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1696 | [[Íomhá:Denis Behan Writing.jpg|center|128px]] | [[Denis Behan]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-02 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1697 | [[Íomhá:Denis Landy.jpg|center|128px]] | [[Denis Landy]] | data-sort-value="1962" | 1962-02-28 | | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1698 | [[Íomhá:Denis 'Ogie' Moran. Sea Lodge Hotel. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Donncha Ó Moráin]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1699 | | [[Derek Ó Loinn]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-04 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 1700 | | [[Derek Mooney]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1701 | | [[Derek Murray]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1702 | [[Íomhá:Derek Nolan Election Photo.jpg|center|128px]] | [[Derek Nolan]] | data-sort-value="1982" | 1982 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1703 | | [[Dermot Somers]] | data-sort-value="1947" | 1947 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1704 | | [[Des Cahill]] | data-sort-value="1953" | 1953-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1705 | | [[Dessie Farrell]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1706 | [[Íomhá:Cllr Ellis Mansion House, Dublin.JPG|center|128px]] | [[Dessie Ellis]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-23 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 1707 | | [[Seán Óg de Paor]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1708 | [[Íomhá:Diane Caldwell 20200223 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Diane Caldwell]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-11 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 1709 | | [[Diarmuid O'Carroll]] | data-sort-value="1987" | 1987-03-16 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1710 | [[Íomhá:Diarmuid O'Sullivan cropped.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Súilleabháin (iománaí)|Diarmuid Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1978" | 1978-07-27 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 1711 | [[Íomhá:Willie Penrose 2005 cropped.jpg|center|128px]] | [[Willie Penrose|Liam Penrose]] | data-sort-value="1956" | 1956-08-01 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 1712 | | [[Donal Ó Grádaigh]] | data-sort-value="1981" | 1981-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1713 | | [[Domhnall Ó Tuathaigh]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-20 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1714 | [[Íomhá:Donnchadh-walsh.png|center|128px]] | [[Donnacha Walsh]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-03 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1715 | [[Íomhá:Dorothy Cross, March 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dorothy Cross]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1716 | | [[Dáithí Ó Sé]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-02 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1717 | | [[Dónall Mac Giolla Easpaig]] | data-sort-value="1948" | 1948-04-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1718 | [[Íomhá:Eamon Scanlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamon Scanlon]] | data-sort-value="1954" | 1954-09-20 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 1719 | | [[Eimear Ní Chonaola]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1720 | [[Íomhá:Irish Actress Emma Eliza Regan- 2014-04-10 01-42 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Emma Eliza Regan]] | data-sort-value="1990" | 1990-12-04 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1721 | [[Íomhá:Eoghan Murphy 2014.png|center|128px]] | [[Eoghan Murphy]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-23 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1722 | | [[Eoghan Mac Diarmada]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1723 | | [[Eoghan Ó Gadhra]] | data-sort-value="1985" | 1985-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1724 | | [[Eoin Ó Ceadagáin]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1725 | [[Íomhá:Eoin Brosnan. Kerry Footballer and Solicitor..JPG|center|128px]] | [[Eoin Brosnan]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1726 | [[Íomhá:Pte Eoin Larkin Kilkenny Hurler (4951370639).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Lorcáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-17 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1727 | [[Íomhá:Eoin Liston. Sea Lodge Hotel. Waterville.JPG|center|128px]] | [[Eoin Liostún]] | data-sort-value="1957" | 1957-10-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1728 | [[Íomhá:Eoin Ó Broin 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Broin]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1729 | [[Íomhá:Eric Byrne 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eric Byrne]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1730 | [[Íomhá:Pixie McKenna at the BAFTA's (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pixie McKenna]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1731 | | [[Evelyn O'Rourke]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1732 | | [[Fiach Mac Conghail]] | data-sort-value="1964" | 1964-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1733 | | [[Fiachra Breathnach]] | data-sort-value="1986" | 1986-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1734 | [[Íomhá:Finian Hanley cropped.jpg|center|128px]] | [[Finian Hanley]] | data-sort-value="1985" | 1985-01-04 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1735 | [[Íomhá:Finian McGrath politician.jpg|center|128px]] | [[Finian McGrath]] | data-sort-value="1953" | 1953-04-09 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1736 | [[Íomhá:Fintan O'Toole, 2010.jpg|center|128px]] | [[Fintan O'Toole]] | data-sort-value="1958" | 1958-02-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1737 | | [[Fiona Glascott]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-22 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1738 | | [[Francis Brennan]] | data-sort-value="1953" | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1739 | | [[Frank Clarke (breitheamh)|Frank Clarke]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-10 | | [[Baile Bhailcín]] |- | style='text-align:right'| 1740 | | [[Garraí Mag Uidhir]] | data-sort-value="1983" | 1983-06-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1741 | | [[Gabhán Ó Mathúna]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1742 | [[Íomhá:George Lee at count.jpg|center|128px]] | [[George Lee (iriseoir)|George Lee]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-27 | | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 1743 | | [[Gerard Brennan]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1744 | | [[Gearóid de Paor]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-27 | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 1745 | [[Íomhá:Ged Nash.jpg|center|128px]] | [[Gerald Nash]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-07 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1746 | | [[Gerry Brady]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1747 | | [[Gerry Hutch]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1748 | [[Íomhá:Glenda Gilson at adiff 2016.jpg|center|128px]] | [[Glenda Gilson]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-03 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 1749 | [[Íomhá:Graham Canty.jpg|center|128px]] | [[Graham Ó Cáinte]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1750 | | [[Graham Mag Oireachtaigh]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-17 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1751 | [[Íomhá:Heather Humphreys 2016.jpg|center|128px]] | [[Heather Humphreys]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-14 | | ''[[:d:Q31173147|An Droim]]'' |- | style='text-align:right'| 1752 | [[Íomhá:Hildegarde Naughton.jpg|center|128px]] | [[Hildegarde Naughton]] | data-sort-value="1977" | 1977-05-01 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 1753 | | [[Ian Dempsey]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1754 | [[Íomhá:Ivana Bacik 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ivana Bacik]] | data-sort-value="1968" | 1968-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1755 | | [[J. J. Ó Dúláinne]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-06 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 1756 | | [[Jack O'Shea|Seán Ó Sé]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-19 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1757 | [[Íomhá:Jackie Tyrrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Tirial]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-19 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1758 | [[Íomhá:Jacqui Hurley.png|center|128px]] | [[Jacqui Hurley]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-15 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1759 | | [[James Bannon]] | data-sort-value="1958" | 1958-03-06 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 1760 | [[Íomhá:James heffernan.png|center|128px]] | [[James Heffernan]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1761 | [[Íomhá:James McCarthy during the 2013 NFL Final.jpg|center|128px]] | [[Séamus Mac Cártaigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1762 | [[Íomhá:McGee WMQ14 (6) (14583901776).jpg|center|128px]] | [[James McGee]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1763 | | [[Séamas Mac Fhearaigh]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-26 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 1764 | [[Íomhá:James Skehill (2013).jpg|center|128px]] | [[Séamus Ó Sceacháil]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1765 | [[Íomhá:Jason Byrne - SYTYF.JPG|center|128px]] | [[Jason Byrne (fear grinn)|Jason Byrne]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1766 | | [[Iasan Scorlóg]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1767 | | [[Jennifer Zamparelli|Jennifer Maguire]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1768 | [[Íomhá:Jerry Buttimer 2014.jpg|center|128px]] | [[Jerry Buttimer]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-18 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 1769 | [[Íomhá:Jessie Buckley at the Toronto International Film Festival 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jessie Buckley]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-28 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1770 | [[Íomhá:Jillian van Turnhout.jpg|center|128px]] | [[Jillian van Turnhout]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1771 | | [[Jim D'Arcy]] | data-sort-value="1954" | 1954-07-20 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1772 | [[Íomhá:Jim Daly politician.jpg|center|128px]] | [[Jim Daly]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-20 | | [[Draighneach]] |- | style='text-align:right'| 1773 | | [[Jim Gavin]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1774 | | [[Séamus de Barra-Ó Murchú]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1775 | | [[Séamus Ó Géibheannaigh|Jimmy Keaveney]] | data-sort-value="1945" | 1945-02-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1776 | [[Íomhá:Joan Collins TD 2011.jpg|center|128px]] | [[Joan Collins (polaiteoir)|Joan Collins]] | data-sort-value="1961" | 1961-06-04 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 1777 | | [[Joe Behan]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-30 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1778 | [[Íomhá:Joe Bergin (Gaelic footballer, 2015).jpg|center|128px]] | [[Joe Bergin]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1779 | [[Íomhá:Joe Canning (2013).jpg|center|128px]] | [[Seosamh Ó Cainín]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1780 | [[Íomhá:Joe Carey 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Carey]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-24 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1781 | | [[Seosamh Ó Déin]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-15 | | [[Cill Ia]] |- | style='text-align:right'| 1782 | [[Íomhá:Joe Duffy.jpg|center|128px]] | [[Joe Duffy]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1783 | [[Íomhá:Joe Gamble Writing.jpg|center|128px]] | [[Joe Gamble]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1784 | [[Íomhá:Joe O'Reilly Irish Cavan politician head.jpg|center|128px]] | [[Joe O'Reilly]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-01 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 1785 | | [[John Bowman (craoltóir)]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1786 | | [[Seán Ó Conalláin]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-23 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1787 | [[Íomhá:John Curran politician.jpg|center|128px]] | [[John Curran]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-17 | | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 1788 | | [[John Delaney]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-16 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1789 | | [[John Donnellan]] | data-sort-value="1937" | 1937-03-27 | | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 1790 | [[Íomhá:John Gilroy.png|center|128px]] | [[John Gilroy]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-20 | | [[Baile Átha Buí]] |- | style='text-align:right'| 1791 | [[Íomhá:John Halligan 2011.jpg|center|128px]] | [[John Halligan]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-18 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1792 | [[Íomhá:John McGuinness 2006.jpg|center|128px]] | [[John J. McGuinness]] | data-sort-value="1955" | 1955-03-15 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1793 | | [[John Leonard]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-20 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1794 | | [[John Mac Menamin (breitheamh)|John Mac Menamin]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-14 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1795 | | [[Seán Mac Gafraidh (iománaí)|Seán Mac Gafraidh]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1796 | | [[John McCoy]] | data-sort-value="1940" | 1940-07-01 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1797 | | [[Seán Ó Maoláin]] | data-sort-value="1981" | 1981-01-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1798 | [[Íomhá:John Murray broadcaster crop.jpg|center|128px]] | [[John Murray (craoltóir Éireannach)]] | data-sort-value="1964" | 1964 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1799 | | [[Seán Ó Caoimh]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-15 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1800 | [[Íomhá:John Paul Phelan 2014.jpg|center|128px]] | [[John Paul Phelan]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1801 | | [[Seán Tennyson]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-06 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1802 | | [[John Whelan]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-24 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1803 | [[Íomhá:Jonathan Glynn (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gloinn]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-07 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1804 | [[Íomhá:Jonathan O'Brien 2014.jpg|center|128px]] | [[Jonathan O'Brien]] | data-sort-value="1971" | 1971-12-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1805 | [[Íomhá:Justin Barrett, 2017 Ard Fheis (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Barrett]] | data-sort-value="1971" | 1971-04-13 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1806 | [[Íomhá:Kathryn Reilly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Reilly]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-17 | | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 1807 | [[Íomhá:Kathryn Thomas at RTÉ's winter season launch (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Thomas]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-20 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1808 | [[Íomhá:Katie Holten 2013 Sensing Change from video.png|center|128px]] | [[Katie Holten]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1809 | | [[Caoimhín Ó Cáinte]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Inis Eonáin]] |- | style='text-align:right'| 1810 | | [[Caoimhín Ó Dubháin]] | data-sort-value="1991" | 1991-10 | | ''[[:d:Q5167663|Cuanach]]'' |- | style='text-align:right'| 1811 | | [[Kevin Hartnett]] | data-sort-value="1984" | 1984-06-04 | | [[An Seangharraí]] |- | style='text-align:right'| 1812 | | [[Caoimhín Mac Meanman]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1813 | | [[Caoimhín Ó Móráin]] | data-sort-value="1987" | 1987-03-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1814 | [[Íomhá:Kieran O'Donnell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kieran O'Donnell]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1815 | | [[Kieran O'Leary]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1816 | | [[Killian Young]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-04 | | [[An Rinn Aird]] |- | style='text-align:right'| 1817 | [[Íomhá:Jaguar XE - Arrival in London (15185880955) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Laura Whitmore]] | data-sort-value="1985" | 1985-05-04 | | [[Bré]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1818 | | [[Lee Keegan]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-25 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1819 | [[Íomhá:Leona Maguire 2011 EK Amateur Noordwijk.JPG|center|128px]] | [[Leona Maguire]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-30 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1820 | | [[Liam Ó Fionnalaigh]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | | [[Baile an Phoill]] |- | style='text-align:right'| 1821 | [[Íomhá:Liam Kearney.jpg|center|128px]] | [[Liam Kearney]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-10 | | [[Conaithe]] |- | style='text-align:right'| 1822 | | [[William M. McKechnie (breitheamh)|William M. McKechnie]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-16 | | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1823 | [[Íomhá:Linda Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Linda Bhreathnach]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1824 | | [[Lorcan Allen]] | data-sort-value="1940" | 1940-03-27 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1825 | [[Íomhá:Louise Quinn Eskilstuna.jpg|center|128px]] | [[Louise Quinn]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-17 | | [[Baile Coimín]] |- | style='text-align:right'| 1826 | | [[Lucy Kennedy]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-21 | | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1827 | | [[M. J. Nolan|M.J. Ó Nualláin]] | data-sort-value="1951" | 1951-01-25 | | [[Muine Bheag]] |- | style='text-align:right'| 1828 | | [[Macdara Ó Fátharta]] | | | [[Inis Meáin]] |- | style='text-align:right'| 1829 | [[Íomhá:Maeve Higgins.jpeg|center|128px]] | [[Maeve Higgins]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-24 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1830 | | [[Majella O'Donnell]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-14 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1831 | [[Íomhá:Marie-Louise O'Donnell.jpg|center|128px]] | [[Marie-Louise O'Donnell]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-05 | | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 1832 | | [[Marie Moloney]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-26 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1833 | | [[Marie Mullen]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1834 | | [[Marita Conlon-McKenna]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1835 | | [[Mark Vaughan]] | data-sort-value="1985" | 1985-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1836 | [[Íomhá:Martin Conway 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Conway]] | data-sort-value="1974" | 1974-04-08 | | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 1837 | [[Íomhá:Martin Ferris TD (6133609624).jpg|center|128px]] | [[Martin Ferris]] | data-sort-value="1952" | 1952-02-10 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1838 | | [[Martin Gibbons]] | data-sort-value="1953" | 1953-03-01 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1839 | [[Íomhá:Martin Heydon 2017.jpg|center|128px]] | [[Martin Heydon]] | data-sort-value="1978" | 1978-08-09 | | [[Cill Chuillinn]] |- | style='text-align:right'| 1840 | | [[Máirtín Ó Stoirín]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-28 | | [[An Bealach, Contae Loch Garman|An Bealach]] |- | style='text-align:right'| 1841 | [[Íomhá:Marty Morrissey perched upon a stool.jpg|center|128px]] | [[Marty Morrissey]] | data-sort-value="1958" | 1958-10-28 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1842 | [[Íomhá:Mary Ann O'Brien, 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Ann O'Brien]] | data-sort-value="1960" | 1960-09-08 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1843 | | [[Mary Laffoy (breitheamh)|Mary Laffoy]] | data-sort-value="1945" | 1945-06-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1844 | [[Íomhá:Mary Mitchell O'Connor 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Mitchell O'Connor|Máire Mistéil Ní Chonchubhair]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-10 | | [[Baile an Mhuilinn, Contae na Gaillimhe|Baile an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1845 | | [[Mary Moran]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1846 | | [[Mary Wilson (craoltóir)]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1847 | [[Íomhá:Matt Connor of Offaly — one of the greatest footballers of all time.jpg|center|128px]] | [[Maitiú Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | [[Inis na mBreatnach]] |- | style='text-align:right'| 1848 | [[Íomhá:Mattie McGrath.jpg|center|128px]] | [[Mattie McGrath]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-01 | | ''[[:d:Q7017303|An Caisleán Nua]]'' |- | style='text-align:right'| 1849 | | [[Maura Derrane]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-08 | | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 1850 | [[Íomhá:Maurice Fitzgerald, Semple Stadium Wall of Fame.jpg|center|128px]] | [[Muiris Mac Gearailt]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1851 | [[Íomhá:Maurice Quinlivan 2015.jpg|center|128px]] | [[Maurice Quinlivan]] | data-sort-value="1967" | 1967-11-23 | | [[Baile Uí Neachtain Beag]] |- | style='text-align:right'| 1852 | | [[Muiris Ó Seanacháin]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1853 | [[Íomhá:Fight Like Apes - MayKay.jpg|center|128px]] | [[MayKay]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1854 | [[Íomhá:Megan Campbell (21384714842).jpg|center|128px]] | [[Megan Campbell]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1855 | | [[Michael Comiskey]] | data-sort-value="1953" | 1953-10-01 | | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 1856 | [[Íomhá:Michael Creed in 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Creed]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-29 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1857 | [[Íomhá:Michael Darragh MacAuley.jpg|center|128px]] | [[Michael Darragh MacAuley]] | data-sort-value="1986" | 1986-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1858 | [[Íomhá:Mick Devine.jpg|center|128px]] | [[Michael Devine]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-19 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1859 | | [[Micheál Ó Fionnalaigh]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-28 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1860 | | [[Micheál Mac Síomóin]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1861 | [[Íomhá:Michael Healy-Rae 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Healy-Rae]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-11 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 1862 | | [[Michael Hennessy]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1863 | | [[Mícheál Caomhánach]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-06 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 1864 | | [[Michael McCarthy]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-15 | | [[Dún Mánmhaí]] |- | style='text-align:right'| 1865 | | [[Michael McGlynn]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1866 | [[Íomhá:Michael McGrath 2014 (headshot).jpg|center|128px]] | [[Michael McGrath (Corcaigh Theas-Láir)|Michael McGrath]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-23 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1867 | [[Íomhá:1718895518772 20240620 MCNAMARA Michael IE 004.jpg|center|128px]] | [[Michael McNamara]] | data-sort-value="1974" | 1974-03-01 | | [[An Scairbh]] |- | style='text-align:right'| 1868 | | [[Michael Meehan]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1869 | | [[Michael Mullins]] | data-sort-value="1953" | 1953-02-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1870 | [[Íomhá:Michael D'Arcy 2014.jpg|center|128px]] | [[Michael W. D'Arcy]] | data-sort-value="1970" | 1970-02-26 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 1871 | | [[Mícheál Breathnach (Port Láirge)|Mícheál Breathnach]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-23 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1872 | | [[Michelle Mulherin]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-20 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1873 | [[Íomhá:Michelle O'Neill, Feb 2024 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michelle O'Neill]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-10 | | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 1874 | [[Íomhá:Member of the European Parliament Michael Wallace.jpg|center|128px]] | [[Mick Wallace]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1875 | | [[Mickey Kearns]] | data-sort-value="1943" | 1943-04-18 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1876 | | [[Mike Denver]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-15 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1877 | | [[Mike Frank Russell]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 1878 | [[Íomhá:Miriam O'Callaghan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Miriam O'Callaghan]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-06 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1879 | [[Íomhá:Niall Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Níall de Búrca]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1880 | [[Íomhá:Niall Collins.jpg|center|128px]] | [[Niall Collins]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-30 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 1881 | | [[Nioclás Inglis]] | data-sort-value="1962" | 1962-10-20 | | [[Cuilleann, Contae Thiobraid Árann|Cuilleann]] |- | style='text-align:right'| 1882 | | [[Nollaig Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-12 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1883 | | [[Nollaig Mac Craith]] | data-sort-value="1990" | 1990-12-17 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 1884 | | [[Nollaig Ó Muraíle]] | | | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 1885 | [[Íomhá:Oliver Callan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Oliver Callan]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-27 | | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 1886 | | [[Ollie Cahill]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1887 | | [[Orla Guerin]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1888 | | [[P.S. Ó Riain]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-15 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 1889 | | [[Pádraig Mac Aindriú]] | data-sort-value="1988" | 1988-07-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1890 | | [[Pádraig de Priondragás]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 1891 | [[Íomhá:Panti Bliss (20922291612).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Neill]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-16 | | [[Baile an Róba]] |- | style='text-align:right'| 1892 | | [[Paschal Mooney]] | data-sort-value="1947" | 1947-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1893 | [[Íomhá:Pat Deering 2016.png|center|128px]] | [[Pat Deering]] | data-sort-value="1967" | 1967-02-02 | | [[Ráth Bhile]] |- | style='text-align:right'| 1894 | | [[Pádraig Ó Dónalláin]] | data-sort-value="1985" | 1985-06-19 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1895 | | [[Pat Gilroy]] | data-sort-value="1971" | 1971-11-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 1896 | | [[Pat O'Neill]] | data-sort-value="1958" | 1958-11-14 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1897 | [[Íomhá:Patrick Horgan.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hOrgáin]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-05 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1898 | | [[Patrick Maher]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-12 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1899 | | [[Patrick Norton]] | data-sort-value="1928" | 1928 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1900 | | [[Patrick Nulty]] | data-sort-value="1982" | 1982-11-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1901 | | [[Pádraig Ó Conchubhair]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-06 | | ''[[:d:Q7850732|An Tobar]]'' |- | style='text-align:right'| 1902 | [[Íomhá:Patrick O'Donovan - 2018.jpg|center|128px]] | [[Patrick O'Donovan]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-21 | | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 1903 | [[Íomhá:Paudie Coffey.jpg|center|128px]] | [[Paudie Coffey]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-15 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1904 | | [[Paudie O'Sullivan]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1905 | | [[Paul Casey]] | data-sort-value="1981" | 1981-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1906 | | [[Paul (Óg) Connaughton]] | data-sort-value="1982" | 1982-01 | | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 1907 | | [[Paul Griffin]] | | | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1908 | | [[Paul O'Connor]] | | | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 1909 | [[Íomhá:Paul Ryan (hurler).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Riain]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1910 | | [[Pádraic Ó Mathúna|Pauric Mahony]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1911 | [[Íomhá:Peadar Tóibín 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Peadar Tóibín]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1912 | [[Íomhá:Peter Fitzpatrick.jpg|center|128px]] | [[Peter Fitzpatrick]] | data-sort-value="1962" | 1962-05-11 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1913 | | [[Pilib Ó Mathúna]] | data-sort-value="1991" | 1991-01-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1914 | | [[Pilib Mac Mathúna]] | data-sort-value="1987" | 1987-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1915 | | [[Pádhraic Ó Comáin]] | | | ''[[:d:Q4253241|Leacach]]'' |- | style='text-align:right'| 1916 | [[Íomhá:Pádraic Maher(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Maher]] | data-sort-value="1989" | 1989-02-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1917 | | [[Pádraig Ó Baoill]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1918 | | [[Pádraig Reidy]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1919 | | [[Páidí Ó Lionáird]] | data-sort-value="1968" | 1968-08-17 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 1920 | [[Íomhá:Rachel Allen at MAD Symposium.jpg|center|128px]] | [[Rachel Allen]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1921 | [[Íomhá:Ray Butler.jpg|center|128px]] | [[Ray Butler (polaiteoir)|Ray Butler]] | data-sort-value="1965" | 1965-12-30 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1922 | [[Íomhá:RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray D'Arcy]] | data-sort-value="1964" | 1964-09-01 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1923 | | [[Ray Kennedy (iriseoir)|Ray Kennedy]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1924 | [[Íomhá:Becky Lynch at Vulture Festival 2024 03 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Becky Lynch]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-30 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1925 | [[Íomhá:Regina Doherty, 2017.jpg|center|128px]] | [[Regina Doherty|Ríona Uí Dhochartaigh]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1926 | [[Íomhá:Richie Hogan from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[Risteard Ó hÓgáin]] | data-sort-value="1988" | 1988-08-08 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 1927 | | [[Risteárd Cooper]] | data-sort-value="1969" | 1969-02 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1928 | | [[Rita Ann Higgins]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1929 | [[Íomhá:Robert Ballagh 2014.jpg|center|128px]] | [[Robert Ballagh]] | data-sort-value="1943" | 1943-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1930 | | [[Robert Dowds]] | data-sort-value="1953" | 1953-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1931 | | [[Roger Garland]] | data-sort-value="1933" | 1933-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1932 | | [[Roibeard Ó Maolalaigh]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1933 | | [[Ronan Collins]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1934 | | [[Rónán Ó Corráin]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-26 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1935 | | [[Ross McConnell]] | | | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 1936 | | [[Ross O'Carroll]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1937 | | [[Ryan Ó Dubhuir]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-23 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1938 | [[Íomhá:Ryan O'Shaughnessy (2) 20180508 EuroVisionary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan O'Shaughnessy]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-27 | | [[Na Sceirí]] |- | style='text-align:right'| 1939 | [[Íomhá:Ryan Tubridy, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan Tubridy]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1940 | [[Íomhá:Róisín O On Stage With Mary Black Her Mother At The Stand For The Truth Event --stand4truth--143406 (29372207157).jpg|center|128px]] | [[Róisín O]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1941 | | [[Rónán Mac Con Iomaire]] | data-sort-value="1975" | 1975-01-02 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1942 | [[Íomhá:Rónán Mullen - 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rónán Mullen]] | data-sort-value="1970" | 1970-10-13 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1943 | | [[Rónán Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1944 | [[Íomhá:Sandra McLellan TD, Cork East (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sandra McLellan]] | data-sort-value="1961" | 1961-05 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 1945 | | [[Seamus Moore]] | data-sort-value="1947" | 1947-06-18 | | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 1946 | | [[Séamas Ó Muíneacháin]] | data-sort-value="1973" | 1973-10-22 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1947 | [[Íomhá:Sean Barrett 2014.png|center|128px]] | [[Sean Barrett (eacnamaí)|Sean Barrett]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1948 | [[Íomhá:Sean O'Rourke crop.jpg|center|128px]] | [[Sean O'Rourke]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1949 | | [[Seán Bán Breathnach]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1950 | [[Íomhá:Seán Crowe 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Crowe]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1951 | | [[Seán Ó Curraoin (iománaí)|Seán Ó Curraoin]] | data-sort-value="1981" | 1981-11-11 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1952 | [[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]] | data-sort-value="1975" | 1975-05-07 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1953 | [[Íomhá:Sean-osullivan.png|center|128px]] | [[Seán O'Sullivan]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1954 | [[Íomhá:Sean Sherlock Portrait 2020.jpeg|center|128px]] | [[Seán Sherlock]] | data-sort-value="1972" | 1972-12-06 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1955 | [[Íomhá:Seán Ó Fearghaíl 2016.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Fearghaíl]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-17 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1956 | | [[Mike Murphy]] | data-sort-value="1941" | 1941-10-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1957 | | [[Seán Ó Dulaoích]] | data-sort-value="1986" | 1986-09-26 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1958 | | [[Shane Mac Dhuarcáin]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1959 | | [[Shane Murphy]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-19 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 1960 | | [[Shane O'Neill]] | data-sort-value="1986" | 1986-03-01 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 1961 | | [[Shane Ryan]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1962 | | [[Sharon Ní Bheoláin]] | data-sort-value="1966" | 1966-02-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1963 | [[Íomhá:Simon Harris at the Special European Council - 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Simon Harris|Síomón Ó hEarchaí]] | data-sort-value="1986" | 1986-10-17 | | [[Na Clocha Liatha]] |- | style='text-align:right'| 1964 | | [[Siún Nic Gearailt]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-14 | | [[An Fheothanach]] |- | style='text-align:right'| 1965 | [[Íomhá:Stephanie Roche.jpg|center|128px]] | [[Stephanie Zambra|Stephanie Roche]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1966 | [[Íomhá:Stephen Cluxton kick out 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Stiofán Cluxton]] | data-sort-value="1981" | 1981-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1967 | [[Íomhá:Stephen McDonnell.jpg|center|128px]] | [[Stephen McDonnell (iománaí)|Stephen McDonnell]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1968 | | [[Stiofán Ó Cuív]] | data-sort-value="1991" | 1991-04-29 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1969 | [[Íomhá:Stephen Rice (footballer).jpg|center|128px]] | [[Stephen Rice]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1970 | [[Íomhá:Susan Denham 2014.jpg|center|128px]] | [[Susan Denham]] | data-sort-value="1945" | 1945-05-07 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1971 | [[Íomhá:Susan O'Keeffe 2014.png|center|128px]] | [[Susan O'Keeffe]] | data-sort-value="1960" | 1960-09-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1972 | | [[Séadna Ó Móra]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-09 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1973 | [[Íomhá:Séamus Callanan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamas Ó Callanáin]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-15 | | [[An Drom]] |- | style='text-align:right'| 1974 | [[Íomhá:Seamus Healy, Dec 2024 - (54192713966) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Healy]] | data-sort-value="1950" | 1950-08-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1975 | | [[Seán Ó Loirgneáin]] | | | ''[[:d:Q104328324|An Pháirc Gharbh]]'' |- | style='text-align:right'| 1976 | | [[Síle Ní Bhraonáin]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1977 | | [[Síle Seoige]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-13 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1978 | [[Íomhá:TJ Reid from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[T. S. Ó Maoildeirg]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-16 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1979 | | [[Tommy Tiernan]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-16 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1980 | [[Íomhá:Thomas Byrne.jpg|center|128px]] | [[Thomas Byrne (An Mhí Thoir)|Thomas Byrne]] | data-sort-value="1977" | 1977-06-01 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1981 | | [[Thomas J. Fitzpatrick (Baile Átha Cliath)|Thomas J. Fitzpatrick]] | data-sort-value="1926" | 1926-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1982 | [[Íomhá:Thomas Pringle politician.jpg|center|128px]] | [[Thomas Pringle]] | data-sort-value="1967" | 1967-08-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1983 | [[Íomhá:Thomas Ryan.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Riain]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-19 | | [[Tulach an Iarainn]] |- | style='text-align:right'| 1984 | | [[Timmy McCarthy]] | data-sort-value="1977" | 1977-09-07 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 1985 | [[Íomhá:Toiréasa Ferris 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Toiréasa Ferris]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-24 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1986 | | [[Tom Barry (T.D., Fine Gael)|Tom Barry]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1987 | | [[Tom Condon]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-09 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1988 | | [[Tom Fleming]] | data-sort-value="1951" | 1951-02 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1989 | | [[Tomás Ó Doinn]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-21 | | [[Tuaim Uí Mheára]] |- | style='text-align:right'| 1990 | | [[Tommy Griffin]] | data-sort-value="1978" | 1978-04-12 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1991 | [[Íomhá:Tommy Walsh.jpg|center|128px]] | [[Tomás Breathnach (peileadóir)|Tomás Breathnach]] | data-sort-value="1988" | 1988-02-26 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1992 | | [[Tomás Mac Eoin]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1993 | | [[Tomás Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1994 | | [[Antóin de Brún]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1995 | | [[Antoine Ó Ceallaigh]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1996 | | [[Tónaí Mac Taidhg]] | data-sort-value="1946" | 1946-01 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1997 | | [[Tony Mulcahy]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1998 | | [[Treasa Ní Cheannabháin]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 1999 | | [[Trevor Mac Goill]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | [[An Scrín, Contae na Mí|An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 2000 | [[Íomhá:Bishop Trevor Williams.jpg|center|128px]] | [[Trevor Williams (easpag)|Trevor Williams]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2001 | | [[Vincent Woods]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 2002 | [[Íomhá:Walter Walsh (hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[Ualtar Breathnach]] | data-sort-value="1991" | 1991-05-25 | | [[Ros Bearrcon]] |- | style='text-align:right'| 2003 | | [[Willie O'Dwyer]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-04 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 2004 | | [[Áine Collins]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-01 | | [[Bántír]] |- | style='text-align:right'| 2005 | | [[Éanna Ní Lamhna]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Baile an Ghearlánaigh]] |- | style='text-align:right'| 2006 | | [[Éilís Ní Dhuibhne]] | data-sort-value="1954" | 1954-02-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2007 | [[Íomhá:UnaOHagan-1Web.jpg|center|128px]] | [[Úna O'Hagan]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2008 | [[Íomhá:Helen McEntee in 2026.jpg|center|128px]] | [[Helen McEntee|Eiléana Nic an tSaoi]] | data-sort-value="1986" | 1986-06-08 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2009 | | [[Paul Doolin]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2010 | | [[Kieran Cremin]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 2011 | | [[Hector Ó hEochagáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-17 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2012 | | [[Nollaig Ó hÍcí]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-12 | | ''[[:d:Q5315564|Dún Iomagáin]]'' |- | style='text-align:right'| 2013 | | [[Noel Harrington]] | data-sort-value="1970" | 1970-12-24 | | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 2014 | | [[Gearóid Mac Cuinneagáin]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-30 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 2015 | | [[Ronan Hussey]] | | | [[An tSnaidhm]] |- | style='text-align:right'| 2016 | [[Íomhá:Terry Cavanagh (developer) picture.jpg|center|128px]] | [[Terry Cavanagh]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Tigh Damhnata]] |- | style='text-align:right'| 2017 | | [[Beairtle Ó Conaire]] | | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 2018 | [[Íomhá:BiddyJenkinson.jpg|center|128px]] | [[Biddy Jenkinson]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2019 | | [[Brian Walsh]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2020 | [[Íomhá:Brendan Griffin, T.D. Fine Gael (cropped).JPG|center|128px]] | [[Brendan Griffin]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2021 | | [[Colm Mac Séalaigh]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2022 | [[Íomhá:Davy-fitzgerald-sf.jpg|center|128px]] | [[Daithí Mac Gearailt]] | data-sort-value="1971" | 1971-08-02 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2023 | | [[Dymphna Lonergan]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2024 | | [[Dáithí Mac Cárthaigh]] | | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 2025 | | [[Déaglán Collinge]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2026 | | [[Eilís Ní Dheá]] | | | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 2027 | | [[Jackie Mac Donncha]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 2028 | | [[Jimmy O'Brien Moran]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2029 | | [[Liam Mac Amhlaigh]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2030 | | [[Mairéad Mhic Dhonncha]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | ''[[:d:Q104310021|Baile Reo]]'' |- | style='text-align:right'| 2031 | | [[Mark Geary]] | data-sort-value="1971" | 1971-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2032 | [[Íomhá:Maureen O'Sullivan (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (polaiteoir)|Maureen O'Sullivan]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-10 | | [[An Port Thoir]] |- | style='text-align:right'| 2033 | | [[Micheál Ó Cuaig]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2034 | | [[Máirtín Óg Mac Donncha]] | | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 2035 | | [[Mícheál de Barra]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 2036 | | [[Mícheál W. Ó Murchú]] | | | [[Ráth Chormaic]] |- | style='text-align:right'| 2037 | | [[Niall Ó Ciosáin]] | data-sort-value="1960" | 1960 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2038 | [[Íomhá:Nell Ní Chróinín 2014.jpg|center|128px]] | [[Nell Ní Chróinín]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2039 | | [[Niall Ó Cárthaigh]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-01 | | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 2040 | | [[Paddy Bushe]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2041 | | [[Peadar Ó hUallaigh]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2042 | | [[Paul Seevers]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2043 | | [[Páraic Breathnach]] | data-sort-value="1956" | 1956 | | ''[[:d:Q65391591|Carna]]'' |- | style='text-align:right'| 2044 | | [[Pádraig Standún]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | ''[[:d:Q62035956|Baile Dhabhac]]'' |- | style='text-align:right'| 2045 | | [[Pádraig Ó Cíobháin]] | data-sort-value="1951" | 1951-03-12 | | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 2046 | | [[Seosamh Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2047 | | [[Seán Ó Curraoin]] | | | [[Bearna]] |- | style='text-align:right'| 2048 | [[Íomhá:Stephen Donnelly 2016.jpg|center|128px]] | [[Stephen Donnelly]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-14 | | [[Deilgne]] |- | style='text-align:right'| 2049 | | [[Séamas Mac Annaidh]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2050 | [[Íomhá:Tony McLoughlin.jpg|center|128px]] | [[Tony McLoughlin]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-19 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2051 | | [[Tomás Ó Neachtain]] | | | ''[[:d:Q104321837|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 2052 | | [[Torlach Mac Con Midhe]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2053 | | [[Neasa Ní Chinnéide]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 2054 | | [[Seán Ó Conghaile]] | data-sort-value="1948" | 1948-06-14 | | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 2055 | [[Íomhá:Michael Colreavy 2011.jpg|center|128px]] | [[Michael Colreavy]] | data-sort-value="1948" | 1948-09 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2056 | | [[Neil Ronan]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-01 | | [[Bealach Átha]] |- | style='text-align:right'| 2057 | [[Íomhá:Paul Flynn cropped.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Floinn]] | data-sort-value="1986" | 1986-07-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2058 | [[Íomhá:Doireann Ní Ghríofa, 2023.jpg|center|128px]] | [[Doireann Ní Ghríofa]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-29 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2059 | [[Íomhá:Tom O'Sullivan (2009).jpg|center|128px]] | [[Tom O'Sullivan]] | data-sort-value="1978" | 1978-11-15 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2060 | | [[Keith Hanley]] | data-sort-value="1993" | 1993-08-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2061 | | [[Jim Corr (polaiteoir)|Jim Corr]] | data-sort-value="1934" | 1934-01-25 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2062 | | [[Patrick Gallagher]] | data-sort-value="1946" | 1946-12-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2063 | | [[Henry Abbott]] | data-sort-value="1947" | 1947-12-18 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2064 | [[Íomhá:Yvonne Farrell at arcVision 2015.jpg|center|128px]] | [[Yvonne Farrell]] | data-sort-value="1951" | 1951 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2065 | [[Íomhá:Lorraine Higgins, Feb 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lorraine Higgins]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-03 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2066 | | [[John Kelly]] | data-sort-value="1960" | 1960-02-02 | | [[Baile an Tobair, Contae Ros Comáin|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 2067 | | [[Mary Mooney]] | data-sort-value="1958" | 1958-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2068 | | [[Thomas Nagle]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2069 | | [[Seosamh Ó Cuana]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-17 | | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 2070 | | [[John Fitzgibbon]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-06 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2071 | | [[Imelda Henry]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-05 | | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 2072 | | [[Paul Brogan]] | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2073 | | [[Cathal Barrett]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-21 | | ''[[:d:Q4499047|Mainistir na Croiche]]'' |- | style='text-align:right'| 2074 | | [[Michael Cahill (iománaí)|Mícheál Ó Cathail]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-03 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2075 | [[Íomhá:Johnny Coen (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Comdhain]] | data-sort-value="1991" | 1991-03-19 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2076 | | [[Jake Ó Diolúin]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2077 | | [[Shay Byrne]] | data-sort-value="1973" | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2078 | | [[Marc Eilís]] | data-sort-value="1990" | 1990-08-26 | | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2079 | | [[Iásón Mac Giollarnáth]] | data-sort-value="1993" | 1993-12-22 | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2080 | | [[Séamus Ó hAirtnéada]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2081 | | [[Peter Duggan]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | ''[[:d:Q15964429|Cluaine]]'' |- | style='text-align:right'| 2082 | | [[Daithí Mac an Oirchinnigh]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-07 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2083 | | [[Lorcán Mac Lochlainn]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-14 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 2084 | [[Íomhá:Paul Murphy (hurler) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Murchú]] | data-sort-value="1989" | 1989-01-01 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 2085 | | [[Seán Ó Dónaill]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2086 | [[Íomhá:John O'Dwyer (2014).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Duibhir]] | data-sort-value="1991" | 1991-09-17 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2087 | [[Íomhá:Luke O'Farrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lúcás Ó Fearghaill]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-25 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2088 | | [[Roibeard Ó Sé]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-20 | | [[Carraig Uí Leighin]] |- | style='text-align:right'| 2089 | | [[Nioclás Mac Uaid]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-12 | | [[Eifinn]] |- | style='text-align:right'| 2090 | | [[Shane Ó Carthaigh]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2091 | [[Íomhá:Hozier Troubadour West Hollywood.jpg|center|128px]] | [[Hozier]] | data-sort-value="1990" | 1990-03-17 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2092 | | [[James O'Donoghue]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-19 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2093 | | [[Pádraig Breathnach]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-12 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2094 | | [[Pól Ó Mainnín]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2095 | | [[Róisín Elsafty]] | data-sort-value="1976" | 1976 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2096 | | [[Eímear Noone]] | data-sort-value="1978" | 1970s | | [[Cill Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 2097 | [[Íomhá:Sean-canney-3.jpg|center|128px]] | [[Seán Canney]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-06 | | ''[[:d:Q4882077|Béal Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2098 | [[Íomhá:Dublin footballer Jonny Cooper at the RDS Arena cropped.jpg|center|128px]] | [[Seán Cúipéir]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2099 | | [[John Kennedy (peileadóir)]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | ''[[:d:Q55437286|Eas Daoi]]'' |- | style='text-align:right'| 2100 | [[Íomhá:Jack McCaffrey (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gafraidh (peileadóir)|Seán Mac Gafraidh]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2101 | | [[Conor McManus]] | | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 2102 | [[Íomhá:Brendan McCahey live performance 2014-07-14 20-23.jpg|center|128px]] | [[Brendan McCahey]] | data-sort-value="1976" | 1976 | | ''[[:d:Q4319146|Machaire Cluana]]'' |- | style='text-align:right'| 2103 | | [[Séamus de Barra]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2104 | [[Íomhá:Grace O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Grace O'Sullivan|Grace O’Sullivan]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-08 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2105 | | [[Déin Mac Concharraige]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2106 | | [[Stephen Walsh]] | data-sort-value="1985" | 1985-12-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2107 | | [[Ailéin Ó Ceadagáin]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-17 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 2108 | [[Íomhá:Lynn Boylan (Lynn Ní Bhaoigheallain).jpg|center|128px]] | [[Lynn Boylan]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2109 | [[Íomhá:Damien Cahalane cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Cahalane]] | data-sort-value="1992" | 1992-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2110 | [[Íomhá:Ruth Coppinger.jpg|center|128px]] | [[Ruth Coppinger]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2111 | | [[Áistín Ó Gliasáin]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2112 | [[Íomhá:Gabrielle McFadden.jpg|center|128px]] | [[Gabrielle McFadden]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 2113 | [[Íomhá:Liadh Ní Riada MLA Oct 2018 (close cropped).jpg|center|128px]] | [[Liadh Ní Riada]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2114 | [[Íomhá:Roderic O'Gorman.jpg|center|128px]] | [[Roderic O’Gorman]] | data-sort-value="1982" | 1982-12-12 | | [[Mullach Eadrad]] |- | style='text-align:right'| 2115 | | [[Seán Mac Mathúna]] | data-sort-value="1936" | 1936 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2116 | [[Íomhá:Donall o healai 2020 1.jpg|center|128px]] | [[Dónall Ó Héalaí]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2117 | | [[Killian Burke]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-09 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2118 | | [[Lee Chin]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2119 | [[Íomhá:Brian Lawton (hurler).jpg|center|128px]] | [[Brian Ó Lachtnáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-09 | | [[Baile na Martra]] |- | style='text-align:right'| 2120 | | [[Rónán Ó Meachair]] | data-sort-value="1995" | 1995-11-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2121 | [[Íomhá:Sarah Greene at Abbey Theatre Noble Call.jpg|center|128px]] | [[Sarah Greene]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2122 | | [[Peter Charleton]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-27 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 2123 | | [[Seosamh Ó hOldáin]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-02 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 2124 | [[Íomhá:2022-08-18 European Championships 2022 – Men's 400 Metres Hurdles by Sandro Halank–014.jpg|center|128px]] | [[Thomas Barr]] | data-sort-value="1992" | 1992-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2125 | | [[Christina Noble]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2126 | | [[Seán Breathnach]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2127 | [[Íomhá:Paul O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Donovan]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-19 | | ''[[:d:Q104297150|An Lisín]]'' |- | style='text-align:right'| 2128 | [[Íomhá:Bregenz- Subsidiarityconference-Gerard P Craughwell-01a.jpg|center|128px]] | [[Gerard Craughwell]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2129 | [[Íomhá:Michael Fitzmaurice.jpg|center|128px]] | [[Michael Fitzmaurice]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-18 | | [[Glinsce, Contae na Gaillimhe (Béal Átha Mó)|Glinsce]] |- | style='text-align:right'| 2130 | | [[Sara Berkeley]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2131 | [[Íomhá:Nóirín O'Sullivan, Dublin, 2023.jpg|center|128px]] | [[Nóirín O'Sullivan]] | data-sort-value="1960" | 1960-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2132 | [[Íomhá:20150513 ESC 2015 Molly Sterling 5070.jpg|center|128px]] | [[Molly Sterling]] | data-sort-value="1998" | 1998-03-08 | | [[Pocán]] |- | style='text-align:right'| 2133 | [[Íomhá:Gavin Duffy.jpg|center|128px]] | [[Gavin Duffy]] | data-sort-value="1960" | 1960-04-29 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2134 | | [[Seán Mac Craith]] | data-sort-value="1994" | 1994-07-28 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 2135 | [[Íomhá:Gavin James Piknik i Parken 2017 (164342).jpg|center|128px]] | [[Gavin James]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2136 | [[Íomhá:Bríd Smith.jpg|center|128px]] | [[Bríd Smith]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-18 | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2137 | | [[Áine Ní Ghlinn]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2138 | | [[Lucy O'Byrne]] | data-sort-value="1991" | 1991<br/>1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2139 | [[Íomhá:Gerard Barrett at DIFF 2015.jpg|center|128px]] | [[Gerard Barrett]] | data-sort-value="1987" | 1987-07-05 | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 2140 | | [[Barra Ó hAonghusa|Barry Hennessy]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-14 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2141 | [[Íomhá:Jacksepticeye by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Jacksepticeye]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-07 | | [[An Clochán (Contae Uíbh Fhailí)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 2142 | | [[Cian Ó Loingsigh|Cian Lynch]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2143 | | [[Daithí Mac Braoin]] | data-sort-value="1985" | 1985-09-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2144 | | [[Daithí Ó Riada (Luimneach)|David Reidy]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[An tÁth Leacach]] |- | style='text-align:right'| 2145 | | [[Déaglán hAnnáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2146 | | [[Gréacháin Ó Maolchathaigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-02 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2147 | | [[Kim Hayden]] | | | [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 2148 | | [[Nollaig Ní Laoire]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Ráth Chairn]] |- | style='text-align:right'| 2149 | | [[Páidí Ó Briain]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-05 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2150 | | [[Pól de Brún]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2151 | | [[Risteard Mac Cárthaigh]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2152 | | [[Séamus Ó hÍcí]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2153 | | [[Séamus Ó Riain]] | data-sort-value="1987" | 1987-04-07 | | [[Garraí Uí Spealáin]] |- | style='text-align:right'| 2154 | | [[Uáin Mac Conmara]] | data-sort-value="1986" | 1986-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2155 | | [[Patrick Donoghue]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2156 | [[Íomhá:Claire Hanna.JPG|center|128px]] | [[Claire Hanna]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-19 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2157 | [[Íomhá:Susan McKenna-Lawlor Suggested That We In Ireland Should Build Our Own Rocket (Inspirefest 2015)---105769 (18976188652) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Susan McKenna-Lawlor]] | data-sort-value="1935" | 1935-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2158 | | [[Conchúir Mac Domhnall]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-22 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2159 | | [[Cormac Ó Murchú]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-21 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2160 | | [[Seán Mac Beinéid]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-05 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2161 | | [[Stiofán Mac Beinéid]] | data-sort-value="1995" | 1995-10-08 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2162 | | [[Pádraig Ó Corráin|Padraig Ó Corráin]] | data-sort-value="1996" | 1996-03-02 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2163 | [[Íomhá:Noel Rock.jpg|center|128px]] | [[Noel Rock]] | data-sort-value="1987" | 1987-11-11 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 2164 | | [[Séamus Ó Cinnéide]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-26 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2165 | | [[Rónán Ó Loingsigh]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2166 | [[Íomhá:Cathal Mannion (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Mainnín]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2167 | | [[Tomás Ó Muireasa|Tom Morrissey]] | data-sort-value="1996" | 1996-05-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2168 | | [[Tadhg de Búrca]] | data-sort-value="1994" | 1994-09-19 | | [[Clais Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2169 | | [[Ré Ó Laighléis]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2170 | [[Íomhá:Gearóid McInerney (2014).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Mac an Airchinnigh]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-24 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 2171 | [[Íomhá:2019 London Marathon IMG 9029 (32788526567).jpg|center|128px]] | [[Sinéad Diver]] | data-sort-value="1977" | 1977-02-17 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2172 | [[Íomhá:Daithí Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Daithí de Búrca]] | data-sort-value="1992" | 1992-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2173 | | [[Brían Ó Fiannachta]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2174 | | [[Seán Ó Caoilte]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2175 | [[Íomhá:Conor Whelan cropped.jpg|center|128px]] | [[Conchúir Ó Faoláin]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-31 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2176 | | [[Roibeard Ó Leannáin]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2177 | [[Íomhá:John Hanbury and Jonjo Farrell.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hAnmhuire]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2178 | [[Íomhá:Jason Flynn (2015).jpg|center|128px]] | [[Iasón Ó Floinn]] | data-sort-value="1994" | 1994-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2179 | [[Íomhá:Pádraic Mannion(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Mainnín]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-06 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2180 | | [[Louise O'Neill]] | data-sort-value="1985" | 1985-02-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2181 | [[Íomhá:Shelly mcnamara 2013.jpg|center|128px]] | [[Shelley McNamara]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 2182 | | [[Pádraic Breathnach]] | data-sort-value="1942" | 1942-07-12 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2183 | [[Íomhá:Cllr Cormac Devlin Hi Res.jpg|center|128px]] | [[Cormac Devlin]] | data-sort-value="1980" | 1980-08-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2184 | [[Íomhá:Sportsfile (Web Summit) (22554473410) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cosgrave]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-19 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2185 | [[Íomhá:Katie McCabe Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie McCabe]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2186 | | [[Gerard Hogan]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2187 | [[Íomhá:Paul-Photograph-jpg2.jpg|center|128px]] | [[Paul Mercier]] | data-sort-value="1958" | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2188 | [[Íomhá:Catherine Martin TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Martin]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-30 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 2189 | [[Íomhá:Gino Kenny.jpg|center|128px]] | [[Gino Kenny]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-25 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 2190 | [[Íomhá:Imelda Munster 2015.jpg|center|128px]] | [[Imelda Munster]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-24 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2191 | [[Íomhá:Michael Harty.jpg|center|128px]] | [[Michael Harty]] | data-sort-value="1955" | 1955-04-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2192 | [[Íomhá:Shane Cassells (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Cassells]] | data-sort-value="1971" | 1971-03-26 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2193 | [[Íomhá:Kathleen Funchion 2015.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Funchion]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-22 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2194 | [[Íomhá:Frank O'Rourke.jpg|center|128px]] | [[Frank O'Rourke]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-11 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2195 | [[Íomhá:John Brady 2015.jpg|center|128px]] | [[John Brady]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-28 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2196 | [[Íomhá:John Brassil.jpg|center|128px]] | [[John Brassil]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-16 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2197 | [[Íomhá:Maria Bailey TD.jpg|center|128px]] | [[Maria Bailey]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-10 | | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 2198 | [[Íomhá:Colm Brophy 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Brophy]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2199 | [[Íomhá:James Browne politician.jpg|center|128px]] | [[James Browne]] | data-sort-value="1975" | 1975-10-15 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 2200 | [[Íomhá:Declan Breathnach 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Declan Breathnach]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-01 | | [[Droichead an Chnoic]] |- | style='text-align:right'| 2201 | [[Íomhá:Mary Butler.jpg|center|128px]] | [[Mary Butler]] | data-sort-value="1963" | 1963-01-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2202 | [[Íomhá:Jackie Cahill.jpg|center|128px]] | [[Jackie Cahill]] | data-sort-value="1957" | 1957-08-05 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2203 | [[Íomhá:Pat Buckley 2016.jpg|center|128px]] | [[Pat Buckley]] | data-sort-value="1968" | 1968-07-13 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2204 | [[Íomhá:Peter Burke 2025 South Boston St. Patrick's Day Breakfast 54397908242 1.jpg|center|128px]] | [[Peter Burke]] | data-sort-value="1982" | 1982-10-22 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2205 | [[Íomhá:Jack Chambers (polaiteoir).jpg|center|128px]] | [[Jack Chambers]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2206 | [[Íomhá:Michael Collins politician.jpg|center|128px]] | [[Michael Collins (polaiteoir)|Michael Collins]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-15 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2207 | [[Íomhá:Pat Casey.jpg|center|128px]] | [[Pat Casey]] | data-sort-value="1962" | 1962-03-11 | | [[An Láithreach]] |- | style='text-align:right'| 2208 | [[Íomhá:Lisa Chambers (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Lisa Chambers]] | data-sort-value="1986" | 1986-08-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2209 | [[Íomhá:John Lahart.jpg|center|128px]] | [[John Lahart]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-08 | | [[Baile Uí Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2210 | [[Íomhá:James Lawless TD.jpg|center|128px]] | [[James Lawless]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-19 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2211 | [[Íomhá:Danny Healy-Rae.jpg|center|128px]] | [[Danny Healy-Rae]] | data-sort-value="1954" | 1954-07-16 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 2212 | [[Íomhá:Martin Kenny 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Kenny]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-01 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2213 | [[Íomhá:Kevin Boxer Moran.jpg|center|128px]] | [[Kevin Moran (polaiteoir)|Kevin Moran]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-12 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 2214 | [[Íomhá:Aindrias Moynihan.jpg|center|128px]] | [[Aindrias Moynihan]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-17 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2215 | [[Íomhá:Josepha Madigan.jpg|center|128px]] | [[Josepha Madigan]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-21 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2216 | [[Íomhá:Denise Mitchell 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise Mitchell]] | data-sort-value="1976" | 1976-11-22 | | [[An Chúlóg]] |- | style='text-align:right'| 2217 | [[Íomhá:Tom Neville 2016.png|center|128px]] | [[Tom Neville (polaiteoir)|Tom Neville]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-25 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2218 | [[Íomhá:Margaret Murphy O'Mahony 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margaret Murphy O'Mahony]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-07 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2219 | [[Íomhá:Eugene Murphy.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murphy]] | data-sort-value="1965" | 1965-08-26 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 2220 | [[Íomhá:Kate O'Connell in 2014.jpg|center|128px]] | [[Kate O'Connell]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-03 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2221 | [[Íomhá:Kevin O'Keeffe.jpg|center|128px]] | [[Kevin O'Keeffe]] | data-sort-value="1964" | 1964-03-09 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2222 | [[Íomhá:Carol Nolan 2015.jpg|center|128px]] | [[Carol Nolan]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-23 | | [[Baile Mhic Ádaim]] |- | style='text-align:right'| 2223 | [[Íomhá:Jim O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Jim O'Callaghan]] | data-sort-value="1968" | 1968-01-05 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2224 | [[Íomhá:Louise O'Reilly TD (32890052618) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Louise O'Reilly]] | data-sort-value="1973" | 1973-09-27 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2225 | [[Íomhá:Anne Rabbitte.jpg|center|128px]] | [[Anne Rabbitte]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 2226 | [[Íomhá:Donnchadh Ó Laoghaire 2014.jpg|center|128px]] | [[Donnchadh Ó Laoghaire (polaiteoir)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-14 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 2227 | [[Íomhá:Fiona O Loughlin 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona O'Loughlin]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-08 | | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 2228 | [[Íomhá:Niamh Smyth (portrait).jpg|center|128px]] | [[Niamh Smyth]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-19 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 2229 | [[Íomhá:Sabina Higgins.jpg|center|128px]] | [[Sabina Higgins]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-07 | | [[Baile an Daighin, Contae Mhaigh Eo|Baile an Daighin]] |- | style='text-align:right'| 2230 | [[Íomhá:Cian O'Callaghan 2020.jpg|center|128px]] | [[Cian O’Callaghan]] | data-sort-value="1979" | 1979-05-10<br/>1979-05-07 | | [[Cill Fhionntain]] |- | style='text-align:right'| 2231 | | [[Seán Mac Giobúin]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-21 | | [[Áth Dara]] |- | style='text-align:right'| 2232 | [[Íomhá:Lynn Ruane TD.jpg|center|128px]] | [[Lynn Ruane]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-20 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2233 | [[Íomhá:Dee Forbes 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dee Forbes]] | data-sort-value="1967" | 1967-02 | | [[Drom Dhá Liag]] |- | style='text-align:right'| 2234 | [[Íomhá:Alice-Mary Higgins.jpg|center|128px]] | [[Alice Mary Higgins]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2235 | | [[Michael Lawson]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Cúil Darach]] |- | style='text-align:right'| 2236 | [[Íomhá:Fintan Warfield 2015.jpg|center|128px]] | [[Fintan Warfield]] | data-sort-value="1992" | 1992-03-16 | | [[Crois Araild]] |- | style='text-align:right'| 2237 | [[Íomhá:Tim Lombard.jpg|center|128px]] | [[Tim Lombard]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2238 | [[Íomhá:Jennifer Murnane O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Murnane-O'Connor]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-24 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2239 | [[Íomhá:Aidan Davitt.jpg|center|128px]] | [[Aidan Davitt]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2240 | [[Íomhá:Gerry Horkan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Horkan]] | data-sort-value="1961" | 1961-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2241 | [[Íomhá:Maura Hopkins.jpg|center|128px]] | [[Maura Hopkins]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-25 | | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 2242 | [[Íomhá:Conor cleary.jpg|center|128px]] | [[Conor Cleary]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 2243 | [[Íomhá:Gary O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Gary O'Donovan]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-30 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2244 | | [[Aron Ó Seanachair]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 2245 | [[Íomhá:Rose Conway-Walsh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rose Conway-Walsh]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-13 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2246 | [[Íomhá:Victor Boyhan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Victor Boyhan]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-30 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 2247 | [[Íomhá:Máire Devine 2015.jpg|center|128px]] | [[Máire Devine]] | data-sort-value="1972" | 1972-09-07 | | [[Na Saoirsí]] |- | style='text-align:right'| 2248 | [[Íomhá:Paul Gavan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul Gavan]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2249 | [[Íomhá:Maria Byrne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maria Byrne]] | data-sort-value="1967" | 1967-11-27 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2250 | [[Íomhá:Lorraine Clifford-Lee.jpg|center|128px]] | [[Lorraine Clifford-Lee]] | data-sort-value="1972" | 1972-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2251 | [[Íomhá:Catherine Ardagh.jpg|center|128px]] | [[Catherine Ardagh]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-20 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2252 | [[Íomhá:Keith Swanick.jpg|center|128px]] | [[Keith Swanick]] | data-sort-value="1974" | 1974-07-12 | | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 2253 | [[Íomhá:Neale Richmond 2016.jpg|center|128px]] | [[Neale Richmond]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-15 | | [[Baile an tSaoir]] |- | style='text-align:right'| 2254 | [[Íomhá:Colette Kelleher.jpg|center|128px]] | [[Colette Kelleher]] | data-sort-value="1960" | 1960-10-09 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2255 | [[Íomhá:Pádraig Ó Céidigh.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Céidigh]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-02 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2256 | | [[Seán de Brún]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2257 | [[Íomhá:Anne Maria Waters.jpg|center|128px]] | [[Anne Marie Waters]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2258 | | [[Daithí Ó Riada (An Clár)]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2259 | | [[Diarmaid Ó Broin]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2260 | | [[James Toher]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 2261 | [[Íomhá:Paul Daly.jpg|center|128px]] | [[Paul Daly]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-19 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2262 | [[Íomhá:John Dolan politician.jpg|center|128px]] | [[John Dolan]] | data-sort-value="1956" | 1956-01-13 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2263 | [[Íomhá:JoanFreemanPetaHousePressPack.jpg|center|128px]] | [[Joan Freeman]] | data-sort-value="1958" | 1958-04-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2264 | | [[Dónall Mac Cormaic]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-28 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2265 | | [[Barra de Nais|Barry Nash]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2266 | | [[Seán Mac Clochaire]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 2267 | | [[Liam de Bluinsín]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2268 | | [[Damien Ó Ciaragáin]] | data-sort-value="1994" | 1994-01-11 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2269 | [[Íomhá:Adrian Tuohy (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adrian Ó Tuathaigh]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2270 | | [[Siobhán McSweeney]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2271 | | [[Jamie Barron]] | data-sort-value="1993" | 1993 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2272 | [[Íomhá:Enda O'Coineen (5).jpg|center|128px]] | [[Enda Ó Coinnín]] | data-sort-value="1955" | 1955-01-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2273 | [[Íomhá:Brendan Murray Kyiv 2017.jpg|center|128px]] | [[Brendan Murray]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2274 | | [[David Byrne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2275 | | [[Gearóid Ó hÉigeartaigh]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2276 | [[Íomhá:Máirín Ní Dhonnchadha (NUI Galway) XIV International Congress of Celtic Studies Maynooth 2011.jpg|center|128px]] | [[Máirín Ní Dhonnchadha]] | data-sort-value="1957" | 1957 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2277 | | [[Lúcás Miach]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-29 | | [[Baile Níos]] |- | style='text-align:right'| 2278 | | [[Aisling Ní Dhonnchadha]] | | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2279 | | [[Rory Keenan]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2280 | | [[Matthew Hussey]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]] |- | style='text-align:right'| 2281 | | [[Michael English]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-23 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 2282 | | [[Colm Ó Spealáin]] | data-sort-value="1993" | 1993-07-01 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 2283 | | [[Darragh Mac Giobúin]] | data-sort-value="1997" | 1997-04-01 | | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 2284 | | [[Mícheál Ó Cathaláin]] | data-sort-value="1995" | 1995-06-17 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2285 | | [[Seán Mac Erlaine]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2286 | | [[Marc Ó Colmáin]] | data-sort-value="1997" | 1997-12-23 | | [[An Bhlarna]] |- | style='text-align:right'| 2287 | | [[Déin Ó Brosnacháin]] | data-sort-value="1991" | 1991-06-24 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2288 | | [[Roibeard Ó Floinn]] | data-sort-value="1997" | 1997-11-07 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 2289 | [[Íomhá:Hayley Nolan Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-235 (50944207431) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hayley Nolan]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2290 | | [[Barra Ó Cochláin]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[Baile Gunnair]] |- | style='text-align:right'| 2291 | | [[Darragh Ó Liatháin]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2292 | [[Íomhá:Caitriona Perry.jpg|center|128px]] | [[Caitríona Perry]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-15 | | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 2293 | | [[Mac Shile Ó hAodha]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | [[Cill Díoma]] |- | style='text-align:right'| 2294 | | [[Seán Ó Finn]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-24 | | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 2295 | | [[Aron Ó Giolláin]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2296 | [[Íomhá:Nicola Coughlan in 2024.png|center|128px]] | [[Nicola Coughlan]] | data-sort-value="1987" | 1987-01-09 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2297 | | [[Conn Ó Ceallacháin]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2298 | | [[Eiric na Leamhna]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2299 | [[Íomhá:Mícheál Mac Donncha 2015.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Mac Donncha]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2300 | [[Íomhá:Aaron Connolly 26072025 (1).jpg|center|128px]] | [[Aaron Connolly]] | data-sort-value="2000" | 2000-01-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2301 | | [[Teresa Mannion]] | data-sort-value="1961" | 1961 | | ''[[:d:Q20855530|Baile Gall]]'' |- | style='text-align:right'| 2302 | | [[Seána Kerslake]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2303 | [[Íomhá:Evanne Ní Chuilinn, Feb 2025 - 54319343593 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Evanne Ní Chuilinn]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2304 | | [[Seán Ó Donnchú]] | data-sort-value="1996" | 1996-01-25 | | [[Inis Cara]] |- | style='text-align:right'| 2305 | | [[Tadhg Ó Mathúna]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-13 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 2306 | | [[Denise McCormack]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2307 | [[Íomhá:David Clifford in action.jpg|center|128px]] | [[David Clifford]] | data-sort-value="1999" | 1999-01-22 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2308 | | [[Níall Ó Scolaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2309 | | [[Colm Basquel]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2310 | | [[Evan Mac Cumascaigh]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2311 | [[Íomhá:Tara Flynn.jpg|center|128px]] | [[Tara Flynn]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2312 | | [[Lúc Ó Scannláin]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-02 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2313 | | [[Risteard Ó Laocha]] | data-sort-value="1997" | 1997-03-13 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2314 | | [[Máirtín Ó Ceocháin]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-09 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2315 | | [[Darren Ó Braonáin]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-13 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 2316 | | [[Pádraig Ó Loinn]] | data-sort-value="1996" | 1996-12-02 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2317 | | [[Pádraig Ó Duíginn]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-23 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2318 | | [[Catherine Corless]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 2319 | | [[Darach Ó Séaghdha]] | data-sort-value="1950" | 20th century | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2320 | | [[Osgur Ó Ciardha]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2321 | [[Íomhá:Harriet Scott (footballer) Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-595 (52303311389).jpg|center|128px]] | [[Harriet Scott]] | data-sort-value="1993" | 1993-02-10 | | [[Baile Coimín]]<br/>[[Reading, Berkshire|Reading]] |- | style='text-align:right'| 2322 | | [[Georgia Drummy]] | data-sort-value="2000" | 2000-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2323 | [[Íomhá:Sally Rooney.png|center|128px]] | [[Sally Rooney]] | data-sort-value="1991" | 1991-02-20 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2324 | [[Íomhá:Rhasidat Adeleke at 400m women Final Budapest 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rhasidat Adeleke]] | data-sort-value="2002" | 2002-08-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2325 | | [[Adrian Breen]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-28 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2326 | | [[Brian Ó hÓgáin (Tiobraid Árann)|Brian Ó hÓgáin]] | data-sort-value="1996" | 1996-07-09 | | [[Lothra]] |- | style='text-align:right'| 2327 | | [[Seán Ó Conchúir]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-01 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 2328 | [[Íomhá:Leanne Kiernan Lewes FC Women 0 West Ham Utd Women 5 pre season 12 08 2018-758 (43300204544) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leanne Kiernan]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-27 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 2329 | | [[Risteard Inglis]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2330 | | [[Séamus Ó Flanagáin]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | ''[[:d:Q4494222|An Fheothanach]]'' |- | style='text-align:right'| 2331 | | [[Darragh Ó Donnabháin]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | ''[[:d:Q59726393|Úlla]]'' |- | style='text-align:right'| 2332 | | [[Grace O'Flanagan]] | data-sort-value="1989" | 1989-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2333 | | [[Yvonne O'Byrne]] | data-sort-value="1992" | 1992-01-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2334 | | [[Nicola Evans]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-17 | | [[Cluain Sceach]] |- | style='text-align:right'| 2335 | | [[Roisin Upton|Róisín Upton]] | data-sort-value="1994" | 1994-04-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2336 | | [[Nicola Daly]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2337 | | [[Aifric Mac Aodha]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2338 | | [[Caitríona Ní Chléirchín]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Scairbh na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 2339 | | [[Éanna Ó Muireasa]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2340 | | [[Dónall Ó Muireasa]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-20 | | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 2341 | | [[Pádraig Ó Riain (iománaí)|Pádraig Ó Riain]] | data-sort-value="1995" | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2342 | | [[Clíodhna Ní Lionáin]] | | | [[Cúil Ghréine]] |- | style='text-align:right'| 2343 | | [[Bríd Ní Mhóráin]] | data-sort-value="1951" | 1951 | | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 2344 | | [[Claire O'Riordan]] | data-sort-value="1994" | 1994-10-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2345 | | [[Rory Ó Beagáin]] | data-sort-value="1992" | 1992-04-11 | | [[An Bhoth|Baile an Scotaigh]] |- | style='text-align:right'| 2346 | [[Íomhá:Pódio Olímpico (boxe, feminino) (cropped - Harrington).jpg|center|128px]] | [[Kellie Harrington (dornálaí)|Kellie Harrington]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2347 | [[Íomhá:Jane Ni Dhulchaointigh.jpeg|center|128px]] | [[Jane Ní Dhulchaointigh]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2348 | | [[Brian Ó hEadhra]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2349 | | [[Niall Déiseach]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2350 | | [[Karen Byrne]] | data-sort-value="1992" | 1992-05-30 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 2351 | | [[Marc Mac Eochaidh]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-09 | | [[Cill Síoláin]] |- | style='text-align:right'| 2352 | | [[John Nolan (damhsóir)|John Nolan]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-07 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2353 | | [[Vincent Lambe]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2354 | | [[Máire Treasa Ní Dhubhghaill]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2355 | | [[Alan Dempsey]] | | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2356 | | [[Ben Troy]] | | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 2357 | [[Íomhá:Bryan Dobson (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bryan Dobson]] | data-sort-value="1960" | 1960-02-10 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 2358 | | [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]] | | | [[Ráth Caola]] |- | style='text-align:right'| 2359 | [[Íomhá:Ógie Ó Céilleachair.jpg|center|128px]] | [[Ógie Ó Céilleachair]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2360 | | [[Heather Payne]] | data-sort-value="2000" | 2000-01-26 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2361 | | [[Fintan McCarthy (rámhaí)|Fintan McCarthy]] | data-sort-value="1996" | 1996-11-23 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2362 | [[Íomhá:Dermot Kennedy 7.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Cinnéide|Dermot Kennedy]] | data-sort-value="1991" | 1991-12-13 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 2363 | | [[Naoise Dolan]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2364 | | [[John Farrelly]] | data-sort-value="2000" | 2000-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2365 | | [[Seán Mac An Ultaigh|Seán Mac an Ultaigh]] | data-sort-value="1994" | 1994-06-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2366 | [[Íomhá:Emma Dabiri, November 2021.png|center|128px]] | [[Emma Dabiri]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2367 | | [[Alice Little]] | data-sort-value="1990" | 1990-05-03 | | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 2368 | [[Íomhá:Styopa Mkrtchyan, Adam Idah, Benoit Bastien YantsImages - Asatur Yesayants 688 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adam Idah]] | data-sort-value="2001" | 2001-02-11 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2369 | | [[Ciara Ní É]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2370 | [[Íomhá:2019-06-29 1st FIG Artistic Gymnastics JWCH Women's Apparatus finals Vault Victory ceremony (Martin Rulsch) 23.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Gadirova]] | data-sort-value="2004" | 2004-10-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2371 | [[Íomhá:Caoilinn hughes 8315752.jpg|center|128px]] | [[Caoilinn Hughes]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2372 | [[Íomhá:Izzy Atkinson.jpg|center|128px]] | [[Isibeal Atkinson]] | data-sort-value="2001" | 2001-07-17 | | [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]] |- | style='text-align:right'| 2373 | | [[Jessica Ziu]] | data-sort-value="2002" | 2002-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2374 | | [[Sinéad Ní Uallacháin]] | | | ''[[:d:Q67050365|Baile an Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 2375 | [[Íomhá:Troy Parrott 2025.png|center|128px]] | [[Troy Parrott]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2376 | | [[Emilie Pine]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2377 | | [[Dáirine Ní Mheadhra]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2378 | [[Íomhá:Cathal Berry 2020.jpg|center|128px]] | [[Cathal Berry]] | data-sort-value="1977" | 1977 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2379 | [[Íomhá:Gavin Bazunu 22112025 (9).jpg|center|128px]] | [[Gavin Bazunu]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2380 | [[Íomhá:EugeneMurtagh1234.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murtagh]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | [[Dún an Rí]] |- | style='text-align:right'| 2381 | [[Íomhá:Paul Mescal at the Toronto International Film Festival in 2025 2 (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Paul Mescal]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-02 | | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 2382 | [[Íomhá:Mark Ward Sinn Féin.jpg|center|128px]] | [[Mark Ward (polaiteoir)]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2383 | [[Íomhá:Louisa harland diff 2021 1.jpg|center|128px]] | [[Louisa Harland]] | data-sort-value="1993" | 1993-01-31<br/>1994-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2384 | | [[Caitlín Ní Chualáin]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2385 | | [[Peadar Ó Riada]] | data-sort-value="1954" | 1954-12 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 2386 | | [[Séamus Ó Coileáin (aistritheoir)|Séamus Ó Coileáin]] | | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 2387 | [[Íomhá:Hazel Chu 2021 - 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hazel Chu]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2388 | [[Íomhá:Maura Higgins, world premier of "Argylle" in London, January 2024 (crop).jpg|center|128px]] | [[Maura Higgins]] | data-sort-value="1990" | 1990-11-25<br/>1990-10-25 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2389 | | [[Áine Hensey]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2390 | | [[John Beag Ó Flatharta]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 2391 | | [[Mícheál de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2392 | [[Íomhá:Holly Cairns, April 2023 (headshot).jpg|center|128px]] | [[Holly Cairns]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-04 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2393 | [[Íomhá:Ruairí Ó Murchú 2020.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Murchú]] | data-sort-value="1978" | 1978-05-03 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2394 | [[Íomhá:Sorca Clarke 2020.jpg|center|128px]] | [[Sorca Clarke]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2395 | [[Íomhá:Violet-Anne Wynne 2020.jpg|center|128px]] | [[Violet-Anne Wynne]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Cill Rois]] |- | style='text-align:right'| 2396 | [[Íomhá:Mairéad Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-06 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2397 | [[Íomhá:Pa Daly 2014.jpg|center|128px]] | [[Pa Daly]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2398 | [[Íomhá:Jennifer Carroll MacNeill 2020.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Carroll MacNeill]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2399 | [[Íomhá:Marc Ó Cathasaigh 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc Ó Cathasaigh]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2400 | [[Íomhá:Christopher O'Sullivan 2020.jpg|center|128px]] | [[Christopher O’Sullivan|Christopher O'Sullivan]] | data-sort-value="1982" | 1982-06-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2401 | [[Íomhá:Brian Leddin.jpg|center|128px]] | [[Brian Leddin]] | data-sort-value="1979" | 1979 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2402 | [[Íomhá:Malcolm Noonan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Malcolm Noonan]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2403 | [[Íomhá:Claire Kerrane 2015.jpg|center|128px]] | [[Claire Kerrane]] | data-sort-value="1992" | 1992-04-24 | | [[Dún Gar]] |- | style='text-align:right'| 2404 | [[Íomhá:Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pauline Tully]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[Cill na Leice]] |- | style='text-align:right'| 2405 | [[Íomhá:Patrick Costello 2020.jpg|center|128px]] | [[Patrick Costello]] | data-sort-value="1980" | 1980-05-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2406 | [[Íomhá:Norma Foley.jpeg|center|128px]] | [[Norma Foley]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2407 | [[Íomhá:Verona Murphy at the Sitting of the 34th Dáil on 18 December 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Verona Murphy]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | ''[[:d:Q104271796|An Ghráinseach]]'' |- | style='text-align:right'| 2408 | [[Íomhá:Jennifer Whitmore 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jennifer Whitmore]] | data-sort-value="1974" | 1974-06 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2409 | [[Íomhá:Emer Higgins, 2022.jpg|center|128px]] | [[Emer Higgins]] | data-sort-value="1983" | 1980s | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2410 | [[Íomhá:Joe Flaherty (politician).jpeg|center|128px]] | [[Joe Flaherty (polaiteoir)|Joe Flaherty]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2411 | [[Íomhá:Steven Matthews 2020.jpg|center|128px]] | [[Steven Matthews]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2412 | [[Íomhá:Valkyrie, January 2018 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lyra Valkyria]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2413 | [[Íomhá:Patricia Ryan 2020.jpg|center|128px]] | [[Patricia Ryan (polaiteoir)]] | data-sort-value="1969" | 1969-03-03 | | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 2414 | [[Íomhá:Duncan Smith 2020.jpg|center|128px]] | [[Duncan Smith (polaiteoir)|Duncan Smith]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2415 | [[Íomhá:Paul Donnelly 2012.jpg|center|128px]] | [[Paul Donnelly]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2416 | [[Íomhá:Roberto Lopes, Jan 2026 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pico Lopes]] | data-sort-value="1992" | 1992-06-17 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2417 | | [[Tony Holohan]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2418 | [[Íomhá:Michael Ryan ESCAIDE 2019 (49198471961) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mike Ryan]] | data-sort-value="1965" | 1965 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2419 | | [[Sorcha Richardson]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2420 | [[Íomhá:Orla Comerford at the 2024 Summer Paralympics (cropped).jpg|center|128px]] | [[Orla Comerford]] | data-sort-value="1997" | 1997-09-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2421 | | [[Nan Tom Teaimín]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2422 | | [[Máire Ní Chéileachair]] | | | ''[[:d:Q4481305|An Fearann]]'' |- | style='text-align:right'| 2423 | [[Íomhá:Richie Conroy at DIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Richie Conroy]] | | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2424 | [[Íomhá:John Cummins (Irish politician).jpg|center|128px]] | [[John Cummins]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2425 | | [[Lyra (amhránaí)|Lyra]] | data-sort-value="1993" | 1993-05-19 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2426 | | [[Sibéal Davitt]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2427 | [[Íomhá:CMAT, Brooklyn, March 2022 2 (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] | [[CMAT]] | data-sort-value="1996" | 1996-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2428 | [[Íomhá:Jamie Finn Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-717 (52303039536) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jamie Finn]] | data-sort-value="1998" | 1998-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2429 | | [[Niamh Farrelly]] | data-sort-value="1999" | 1999-04-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2430 | | [[Áine Ní Chíobháin]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2431 | | [[Breandán 'ac Gearailt]] | | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 2432 | | [[Maud Cotter]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2433 | [[Íomhá:Rachael Blackmore on Aione 23 January 2020 at Gowran Park.jpg|center|128px]] | [[Rachael Blackmore]] | data-sort-value="1989" | 1989-07-11 | | ''[[:d:Q60555085|Cill Náile]]'' |- | style='text-align:right'| 2434 | [[Íomhá:Saoirse Noonan Durham 2023 (sq cropped).jpg|center|128px]] | [[Saoirse Noonan]] | data-sort-value="1999" | 1999-07-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2435 | | [[SON]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2436 | | [[Bernadette Nic an tSaoir]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2437 | [[Íomhá:Éanna Hardwick at TIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Éanna Hardwicke]] | data-sort-value="1996" | 1996-10-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2438 | [[Íomhá:Katie McGreal.jpg|center|128px]] | [[Katie McGreal]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2439 | [[Íomhá:Colm Bairéad DIFF Panel 1.png|center|128px]] | [[Colm Bairéad]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2440 | | [[Diarmuid de Faoite]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2441 | | [[Pádraig Ó Macháin]] | | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 2442 | | [[Siún Ní Dhuinn]] | | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2443 | | [[Abbie Larkin]] | data-sort-value="2005" | 2005-04-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2444 | | [[Carol Cronin]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2445 | | [[Tadhg Ó Dúshláine]] | data-sort-value="1951" | 1951-06-06 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2446 | | [[Séamas Ó hInnéirghe]] | data-sort-value="1918" | 1918 | | ''[[:d:Q104336077|Dumha Thuama]]'' |- | style='text-align:right'| 2447 | | [[Isobel Ní Riain]] | data-sort-value="1969" | 1969 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2448 | | [[Eoin Ó Catháin]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2449 | | [[Dáithí de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2450 | | [[Paddy Mhéime Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1944" | 1944 | | ''[[:d:Q81084492|Loch Conaortha]]'' |- | style='text-align:right'| 2451 | | [[Mairéad Ní Fhlatharta]] | | | ''[[:d:Q124513045|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 2452 | | [[Niamh Ní Chróinín]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2453 | | [[Aodán Ó Ceallaigh]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2454 | | [[Sorcha O'Raghallaigh]] | | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 2455 | | [[Simon Ó Faoláin]] | data-sort-value="1973" | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2456 | [[Íomhá:Gavan Reilly, 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gavan Reilly]] | | | ''[[:d:Q59721533|Ráth Moliain]]'' |- | style='text-align:right'| 2457 | | [[Joan Mallon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2458 | [[Íomhá:Deirdre Brennan poet.jpg|center|128px]] | [[Deirdre Brennan]] | data-sort-value="1934" | 1934 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2459 | | [[Jazzy (amhránaí)|Jazzy]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-19 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2460 | | [[Olan Monk]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2461 | | [[Louisa Ní Éideáin]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Léim an Bhradáin]] |- | style='text-align:right'| 2462 | | [[Stephen O'Hanlon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2463 | | [[Roibeard Ó Cathasaigh]] | | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 2464 | | [[Cormac Mac Gearailt]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2465 | | [[Iarla Ó Muirthile]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2466 | [[Íomhá:Anne Marie McMahon.png|center|128px]] | [[Anne Marie McMahon]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2467 | | [[Síomha Ní Ruairc]] | data-sort-value="1950" | 20th century | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2468 | | [[Johnny Mháirtín Learaí Mac Donnchadha]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | [[Leitreach Ard]] |- | style='text-align:right'| 2469 | | [[John Sheáin Dharach Seoige]] | | | ''[[:d:Q104321603|Ros Muc]]'' |- | style='text-align:right'| 2470 | [[Íomhá:Bambie Thug Eurovision Song Contest 2024 Dress rehearsal Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bambie Thug]] | data-sort-value="1993" | 1993-03-06 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2471 | | [[Maidhc Cheannabháin]] | | | ''[[:d:Q104324152|An tÁth Buí]]'' |- | style='text-align:right'| 2472 | | [[Stiofán Ó Cualáin (amhránaí)|Stiofán Ó Cualáin]] | | | ''[[:d:Q124414504|Baile na Cille]]'' |- | style='text-align:right'| 2473 | | [[Conchubhar Ó Luasa]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | ''[[:d:Q104298344|Screathan na nGabhann]]'' |- | style='text-align:right'| 2474 | | [[Sonaí Choilm Learaí Ó Conghaile]] | data-sort-value="1945" | 1945 | | ''[[:d:Q124447379|Cora Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 2475 | | [[Róisín Chambers]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2476 | | [[Edwina Guckian]] | | | [[Droim ar Snámh]] |- | style='text-align:right'| 2477 | [[Íomhá:Róisín Seoighe -Cath na ceathrú rua.jpg|center|128px]] | [[Róisín Seoighe]] | | | [[Ros an Mhíl]] |- | style='text-align:right'| 2478 | | [[Shauna Bannon]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2479 | | [[Seamas Ó hAoláin]] | | | [[An Baile Dubh, Contae Phort Láirge|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2480 | | [[Ciarán Ó hÓgartaigh]] | data-sort-value="1967" | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2481 | | [[Tadhg Hickey]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2482 | | [[Síle Denvir]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2483 | | [[Joni Crone]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2484 | | [[Tara Howley]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 2485 | | [[Pádraig Rynne]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2486 | | [[Marina Ní Dhubháin]] | | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 2487 | [[Íomhá:Nicholas Carolan-Irish Traditional Music Archive-364-0045-hinnerk-ruemenapf.jpg|center|128px]] | [[Nicholas Carolan]] | data-sort-value="1946" | 1946 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2488 | | [[Hilary Bowen-Walsh]] | | | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 2489 | | [[Séaghan Ó Súilleabháin]] | data-sort-value="1999" | 1999 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 2490 | [[Íomhá:Albert Dolan 2024.jpg|center|128px]] | [[Albert Dolan]] | data-sort-value="1998" | 1998-12-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2491 | [[Íomhá:Eoin Hayes, Dec 2024 (54195237786) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hayes]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2492 | | [[Mike Mac Domhnaill]] | | | ''[[:d:Q104311662|Cluain Cath]]'' |- | style='text-align:right'| 2493 | [[Íomhá:Barry Heneghan, Dec 2024 (54179143031) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barra Ó hÉanacháin]] | data-sort-value="1997" | 1997 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2494 | | [[Tomás Ó Coileáin]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2495 | | [[Doireann Ní Ghlacáin]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2496 | | [[Muireann Ní Chíobháin]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2497 | | [[Cúán de Búrca]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2498 | | [[Marie-Louise Nicholson]] | | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 2499 | | [[John Prendergast]] | | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2500 | | [[Seoirsín Bashford]] | | | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 2501 | | [[Seán Collins (amhránaí)|Seán Collins]] | | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 2502 | | [[Cormac Ó Beaglaoich]] | | | [[Corca Dhuibhne]] |- | style='text-align:right'| 2503 | | [[Majella Ní Dhomhnaill]] | | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2504 | | [[Siobhán Peoples]] | | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2505 | | [[Colm Broderick]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2506 | | [[Izzy Kamikaze]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2507 | | [[David Dunne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2508 | | [[Áine de Baróid]] | data-sort-value="1950" | 1950 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2509 | | [[Colm Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2510 | | [[Rob Fell]] | | | [[Na Foidhrí]] |- | style='text-align:right'| 2511 | | [[Labhrás Ó Finneadha]] | | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 2512 | | [[Kathleen Loughnane]] | | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2513 | | [[Breda Hegarty]] | | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 2514 | | [[Máirín Uí Chonchubhair]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2515 | | [[Seán Ó Maoilchiaráin]] | | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 2516 | [[Íomhá:Íte Ní Chionnaith.jpg|center|128px]] | [[Íte Ní Chionnaith]] | | | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 2517 | | [[Laura J. Pakenham]] | data-sort-value="2001" | 2001 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2518 | | [[Éadaoin Fitzmaurice]] | | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 2519 | | [[Síomha Hennessy]] | | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2520 | | [[Róisín O'Donovan]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2521 | | [[Molly Daly]] | data-sort-value="2008" | 2008-03-26 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2522 | | [[Síofra Ní Mhóráin]] | | | [[An Chúlóg]] |- | style='text-align:right'| 2523 | | [[Michael Hourigan]] | | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2524 | [[Íomhá:Trevor Sargent.jpg|center|128px]] | [[Trevor Sargent]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-26 | | [[Cill Dhéagláin]] |- | style='text-align:right'| 2525 | [[Íomhá:GrahamNorton-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Graham Norton]] | data-sort-value="1963" | 1963-04-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 2526 | [[Íomhá:2016-02-01 Rosanna Davison.jpg|center|128px]] | [[Rosanna Davison]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2527 | [[Íomhá:Primordial Party.San 2016 16.jpg|center|128px]] | [[Alan Averill]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2528 | [[Íomhá:2022 Michael D. Higgins (51988246304) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál D. Ó hUigínn|Mícheál D. Ó hUiginn]] | data-sort-value="1941" | 1941-04-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2529 | [[Íomhá:Enda Kenny (2012) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Enda Kenny|Éanna Ó Coinnigh]] | data-sort-value="1951" | 1951-04-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Godfried Maes - The beheading of Saint Dymphna.jpg|center|128px]] | [[Naomh Damhnait]] | data-sort-value="700" | 7th century | data-sort-value="700" | 7th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1246 | [[Íomhá:Jedward do LA Marathon in Style - Los Angeles 2012 (6851710622).jpg|center|128px]] | [[Jedward]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1431 | [[Íomhá:Dustin.jpg|center|128px]] | [[Dustin Turcaí]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |} {{Wikidata list end}} {{Cómhaoin|Category:People of Ireland|Muintir na hÉireann}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Daoine Éireannacha| ]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha in Éirinn]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha i dTuaisceart Éireann]] 1e03jpy1fed7q8sxphzfhyfoj67crl5 3 21889 1324574 970885 2026-08-13T15:39:38Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324574 wikitext text/x-wiki Haigh, {{BASEPAGENAME}}, agus tá [[Vicipéid:Réamhrá|fáilte romhat]] chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as [[Special:Contributions/{{BASEPAGENAME}}|do chuid dréachtaí]] a sheoladh isteach{{#if:|, go háirithe do dhréachtaí ar [[:{{{art}}}]]}}. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as d'am anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus téigh go dtí an [[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]] chun caint leis na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an [[Vicipéid:Lárionad comhphobail|Lárionad Comhphobail]] chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Más é do thoil é, [[Vicipéid:Sínigh é|sínigh do chuid theachtaireachtaí]] ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh (<nowiki>~~~~</nowiki>); ciallaíonn sé sinn go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist dom ar {{#if:|[[Plé úsáideora:{{{1}}}|mo leathanach phlé]]|mo leathanach phlé}}. Uair amháin eile, fáilte romhat! <!-- Template:Welcome --> - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 06:31, 14 Márta 2009 (UTC) ==Íomhánna== Tá na híomhánna [http://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Pl%C3%A9%3APr%C3%ADomhleathanach&diff=263381&oldid=261361 seo] ar Vicipéid an Bhéarla, ach níl siad ar Chómhaoin fós. Mar sin, ní féidir leat iad a thabhairt anall ó Vicipéid an Bhéárla. Má chuireann tú ar Chómhaoin iad beidh tú in ann úsáid a bhaint astu ar Vicipéid na Gaeilge. Féach ar an leathanach [http://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:First_steps/File_transfer_and_tools seo]. [[Úsáideoir:Tameamseo|Tameamseo]] 23:16, 29 Meitheamh 2009 (UTC) ==Agallamh== Maith thú! Seol ríomhphost chuig Eoghan maidir leis, le do thoil: eoghan (ag) raidiofailte.com. == Maidin mhaith!== Tá mé bron bodhraigh leat. Is é mo ainm Claudi Balaguer (Capsot as an Viquipèdia Catalóine) agus mé i mo bhall de chumann "Amical de la Viquipèdia" atá ag iarraidh a bheith ina Chaibidil (an eagraíocht idirmheánach faoi chuid Wikimedia Foundation) ach tá fás mór tagtha ar an éileamh a diúltaíodh mar gheall ar nach bhfuil ionadaíocht ag an stát Catalóinis. I'm terribly sorry do mo chuid Gaeilge, tá mé ag baint úsáide as an aistritheoir uathoibrithe agus tá mé cinnte an tarraing téacs ach nuair a d'fhág mé na teachtaireachtaí i mBéarla amháin ar aon chuma cúraim. Is féidir leat a thaispeáint dúinn bhur dtacaíocht a ghreamú an teimpléad seo: [[Teimpléad:Wikimedia CAT|Wikimedia CAT]] chun do leathanach úsáideora. Go raibh maith agat agus leithscéal as intíocht seo. Tá súil agam go Gaeilge agus tá an Vicipéid beidh forás a dhéanamh. Is féidir leat brath ar mo thacaíocht nó aon chabhair, beidh mé sásta cabhrú leat an chuid is fearr is féidir liom. An scéal leatsa, ba mhaith liom tú samhradh taitneamhach agus grianmhar. Slán agat, [[Úsáideoir:Capsot|Capsot]] 09:09, 18 Meitheamh 2010 (UTC) ==An Ghaeilge sa mBreatain== Hey [[Colin Ryan]], I've really enjoyed your articles on the history of the Irish language around the world. Do you have any information about its history in England & Scotland? Go raibh maith agat [[Chaco]] :I intend to do articles on both fairly soon (unless someone beats me to it). :[[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] 22:30, 18 Meitheamh 2010 (UTC) == Request for translation. Yanka Kupala and Yakub Kolas == Warm greeting from Belarusian Wikipedia! This year we celebrate 130. birthday of Belarusian great poets [[en:Yanka Kupala]] and [[en:Yakub Kolas]] Could you help us to translate articles into your unique and honourable language? Thank you in advance!--[[Úsáideoir:Rymchonak|Rymchonak]] 07:23, 20 Eanáir 2012 (UTC) :A pleasure. My rather imperfect Russian (I have no Belarusian, alas) might be of assistance. [[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] 08:54, 20 Eanáir 2012 (UTC) Ná déan dearmad ar Torlach Mac Con Midhe, scíobhneoir thar lear [[Úsáideoir:DaithíÓ|DaithíÓ]] ([[Plé úsáideora:DaithíÓ|talk]]) 07:21, 3 Lúnasa 2015 (UTC) ==Ailt== D'fhág mé freagra de chineál duit sa Halla Baile. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 06:56, 4 Lúnasa 2015 (UTC) == Wikipedia for Peace == Dear Colin Ryan, thanks a lot for volunteering to support our Irish participant. I saw your message only now, sorry for the late reply! We will have one participant who wants to write in Irish, Anne. She doesn't have a lot of experience with Wikipedia yet. We would be very grateful, if you could look at the articles she writes once in a while and give her feedback on them and if you could answer any questions she has specifically for the Irish Wikipedia. Basically this means that you can check your discussion page here once in a while, you don't have to be available all the time. Our first writing days will be August 17, August 18 and August 21, so if Anne has burning questions, they will probably pop up then. The project will be finished on August 26. Anne will contact you just to say Hi tomorrow - if you're not available tomorrow, that is absolutely no problem. If you prefer Anne to contact you via mail, please get back to me. Thank you very much for your contribution! --[[Úsáideoir:Shikeishu|Shikeishu]] ([[Plé úsáideora:Shikeishu|talk]]) 07:33, 14 Lúnasa 2015 (UTC) Haigh a Chóilín, Go raibh míle maith agat as cuidiú linn leis an tionscnamh. Tá mé tar éis tosú ar ailt a scríobh agus ag baint an sult as go dtí seo cé go bhfuil mé mall go leor an scil nua a phiocadh suas.Tá mé ag lorg pictiúirí chun cur le mailt ach níl siad ar fáil ar Wikimediacommons. Tá cinn maithe ar fáil ar shuíomh RTE nó The Irish Times. Níl mé ábalta teacht ar an eolas conas cead a fháil na pictiúri a úsáid. Bhéinn an bhuíoch díot as an eolas a roinnt liom. GRMA [[Úsáideoir:Rooneysbirr|Rooneysbirr]] ([[Plé úsáideora:Rooneysbirr|talk]]) 10:42, 18 Lúnasa 2015 (UTC) :Tá deacrachtaí ag baint le pictiúir ón taobh amuigh. Caith súil ar https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Image_use_policy. Ceithre chatagóir atá i gceist maidir le híomhánna cuí: do chuid pictiúr féin, pictiúir shaorcheadúnaithe, pictiúir san fhearann poiblí agus eisceachtaí de réir úsáide cothroime. Do chuid pictiúr féin is fearr leis an Vicipéid (mura bhfuil an rud ceart le fáil sna Commons). Fiú má tá an Irish Times, mar shampla, sásta pictiúr dá chuid a ligean uaidh, ní gá go mbeadh sé inghlactha ó thaobh na Vicipéide de. Cén saghas pictiúir a bheadh ag teastáil uait sa chás seo? [[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] ([[Plé úsáideora:Colin Ryan|talk]]) 12:57, 18 Lúnasa 2015 (UTC) ::Arís: Má thugann dream eile cead duit pictiúr a úsáid agus é a bheith de réir na dtreoirlínte, tá cabhair le fáil i gcúrsaí uaslódála ó https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Upload_help. [[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] ([[Plé úsáideora:Colin Ryan|talk]]) 08:25, 19 Lúnasa 2015 (UTC) ==Alt roghnaithe== A Chóilín, Tá sé ar intinn agam [[Téarmaí seoltóireachta]] a úsáid mar alt roghnaithe ar an phríomhleathanach don ráithe seo chugainn (Meitheamh-Mí Lúnasa). Ní raibh liosta againn ariamh mar alt roghnaithe agus ar ndóigh is liosta iontach é. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 03:02, 22 Bealtaine 2016 (UTC) :Maith thú. [[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] ([[Plé úsáideora:Colin Ryan|talk]]) 04:40, 22 Bealtaine 2016 (UTC) ==Ruairí Ó Flaithbheartaigh== A Chóilín a chara, An-jab ar an alt [[Ruairí Ó Flaithbheartaigh]]. Tá alt eile ann leis an litriú [[Ruaidhrí Ó Flaithbheartaigh]], cé nach bhfuil sé chomh cuimsitheach le do cheannsa. Ar mhiste leat an dá cheann a chumasc agus athdhíriú a dhéanamh? Níl tuairim láidir agamsa maidir leis an litriú. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 17:17, 13 Márta 2020 (UTC) ::Ba cheart é sin a dhéanamh, is dócha. Ní furasta i gcónaí a dhéanamh amach an bhfuil alt den saghas céanna ann. [[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] ([[Plé úsáideora:Colin Ryan|plé]]) 10:41, 14 Márta 2020 (UTC) == Universal Code of Conduct == Hi Colin Ryan I was asked by Wikimedia Foundation to promote this call for participation on the planned Universal Code of Conduct. Best regards --[[Úsáideoir:Holder|Holder]] ([[Plé úsáideora:Holder|plé]]) 04:29, 14 Lúnasa 2020 (UTC) ''At times, our contributor communities and projects have suffered from a lack of guidelines that can help us together create an environment where free knowledge can be shared safely without fear. ''There has been talk about the need for a global set of conduct rules in different communities over time. Recently, Wikimedia Foundation Board of Trustees announced a Community Culture Statement, asking for new standards to address harassment and promote inclusivity across projects. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/May_2020_-_Board_of_Trustees_on_Healthy_Community_Culture,_Inclusivity,_and_Safe_Spaces] ''The universal code of conduct will be a binding minimum set of standards across all Wikimedia projects, and will apply to all of us, staff and volunteers alike, all around the globe.. It is of great importance that we all participate in expressing our opinions and thoughts about UCoC and its values. We should think about what we want it to cover or include and what it shouldn’t include, and how it may create difficulties or help our groups. ''This is the time to talk about it. Before starting drafting the code of conduct, we would like to hear from you and to solicit the opinions and feedback of your colleagues. ''In order for your voice to be heard, we encourage and invite you to read more about the universal code of conduct (UCoC) [https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct] and then write down your opinions or feedback on the discussion page [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Universal_Code_of_Conduct]. To reduce language barriers during the process, you are welcomed to translate the universal code of conduct english main page into your respective local language [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct&language=en&action=page&filter=]. You and your community may choose to provide your opinions/feedback using your local languages. == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Colin_Ryan|Colin]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:39, 13 Lúnasa 2026 (UTC) c9wcnvmn6w0y0s54q0k2ekvztjm35qx 3 24766 1324572 1282559 2026-08-13T15:35:01Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide */ mír nua 1324572 wikitext text/x-wiki Haigh Seo Mac. Míle buíochas as do chabhair leis na leathanaigh atá mé ag obair orthu. Is saor leat pé biseadh is doigh leat a dhéanamh agus failte. Lean leis an obair maith. seabhac-gawiki. Haigh, {{BASEPAGENAME}}, agus tá [[Vicipéid:Réamhrá|fáilte romhat]] chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as [[Special:Contributions/{{BASEPAGENAME}}|do chuid dréachtaí]] a sheoladh isteach{{#if:|, go háirithe do dhréachtaí ar [[:{{{art}}}]]}}. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as d'am anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus téigh go dtí an [[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]] chun caint leis na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an [[Vicipéid:Lárionad comhphobail|Lárionad Comhphobail]] chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Más é do thoil é, [[Vicipéid:Sínigh é|sínigh do chuid theachtaireachtaí]] ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh (<nowiki>~~~~</nowiki>); ciallaíonn sé sinn go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist dom ar {{#if:|[[Plé úsáideora:{{{1}}}|mo leathanach phlé]]|mo leathanach phlé}}. Uair amháin eile, fáilte romhat! <!-- Template:Welcome --> - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 01:46, 4 Deireadh Fómhair 2009 (UTC) == Ceartú tar-rolltóir == Haigh a SheoMac. You appear to be the first editor to be granted rollback rights on ga.wikipedia. Your name was handy, and I know you to be a fine editor & not a vandal :) Enjoy the new 'roll siar' button, but ''only use it to revert blatant vandalism''. Slán - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 10:47, 17 Mí na Nollag 2009 (UTC) Beidh mé cúramach leis an chumhacht nua. Go raibh maith agat. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] 17:41, 18 Mí na Nollag 2009 (UTC) ==Nuashonruithe== Haigh a SeoMac.go raibh maith agat as do chuid aiseolais.Déanfaidh mé iarracht cuidiú le feabhas a chur ar na fógraí i nGaeilge do gach áit in Éirinn, beidh sé ina dhúshlán ach táim paiseanta faoin nGaeilge. Faraor, is beag Éireannach atá i mórán áiteanna in Éirinn agus tá súil agam go n-athróidh rudaí.[[Úsáideoir:AngloIrish77|AngloIrish77]] == Maidin mhaith!== Tá mé bron bodhraigh leat. Is é mo ainm Claudi Balaguer (Capsot as an Viquipèdia Catalóine) agus mé i mo bhall de chumann "Amical de la Viquipèdia" atá ag iarraidh a bheith ina Chaibidil (an eagraíocht idirmheánach faoi chuid Wikimedia Foundation) ach tá fás mór tagtha ar an éileamh a diúltaíodh mar gheall ar nach bhfuil ionadaíocht ag an stát Catalóinis. I'm terribly sorry do mo chuid Gaeilge, tá mé ag baint úsáide as an aistritheoir uathoibrithe agus tá mé cinnte an tarraing téacs ach nuair a d'fhág mé na teachtaireachtaí i mBéarla amháin ar aon chuma cúraim. Is féidir leat a thaispeáint dúinn bhur dtacaíocht a ghreamú an teimpléad seo: [[Teimpléad:Wikimedia CAT|Wikimedia CAT]] chun do leathanach úsáideora. Go raibh maith agat agus leithscéal as intíocht seo. Tá súil agam go Gaeilge agus tá an Vicipéid beidh forás a dhéanamh. Is féidir leat brath ar mo thacaíocht nó aon chabhair, beidh mé sásta cabhrú leat an chuid is fearr is féidir liom. An scéal leatsa, ba mhaith liom tú samhradh taitneamhach agus grianmhar. Slán agat, [[Úsáideoir:Capsot|Capsot]] 09:10, 18 Meitheamh 2010 (UTC) ==Logainmneacha== Haigh arís, a SheoMac, Tá ceist gasta orm duit – Tá mé ag scríobh ailt faoi áiteanna san Astráil, agus níl a fhios agam ar cheart dom logainmneacha Béarla a úsaid, nó ní cheart. Mar shampla, ‘Bá Botany’ in áit ‘Botany Bay’? GRMA. [[Úsáideoir:Rob Lindsey|Rob Lindsey]] 03:14, 18 Eanáir 2011 (UTC) : Seo freagra gasta – ‘Bá Botany’ a bheadh ceart. Rinne mé iarraidh teacht ar threoracha nó ar chomhairle scríofa go tapa ach theip orm. Nuair a bhíonn leagan Gaeilge de logainm ann cheana baintear úsáid as, ach níl cead againn (mar a thuigim an scéal!) cinn a chumadh as an úr. (Is dóigh liom go gcaithfidh mé ceann amháin a cheartú, mar sin, ach ceist choilgilteach a bhí ann: logainm Urdu nó Painseabise). Cuirtear Gaeilge ar ainmneacha coitianta má’s cuid de logainmneacha i gcásanna mar seo— ''Stát'' Washington, [[Gleann Aburrá]], Cuan Nua-Eabhrac, [[na hOileáin Fhaclainne]]. Is dócha gur chóir an séimhiú a sheachaint murach leagan Gaeilge é an dara focal (‘Abhainn Mississippi’, ní ‘Abhainn Mhississippi’)--ar a laghad má’s teideal ailt atá i gceist (séimhítear a leithéid uaireanta, i ndáirire, ach sin a deir an Caighdeán Oifigiúil, de réir chosúlachta.) [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] 23:44, 18 Eanáir 2011 (UTC) :: Iontadh maith - ní gá dom a lán athruithe a dhéanamh mar sin! Go raibh míle maith agat arís. :D [[Úsáideoir:Rob Lindsey|Rob Lindsey]] 11:32, 21 Eanáir 2011 (UTC) ::: Oh, and thanks for the corrections on the Oileán King article - trying my best to not create too much work for others, but I'm also learning from every mistake (at least I hope so!). [[Úsáideoir:Rob Lindsey|Rob Lindsey]] 11:35, 21 Eanáir 2011 (UTC) :::: Bím féin ag foghlaim as gach ceartúchán a dhéantar ar mo chuid alt. Má bhíonn ábhar nua agat (X County, no Route 66, srl) faigh amach cad é mar a rinne daoine eile é--b'fhiú amharc ar a' lethéid insna Wikis eile (Béarla, Fraincis) fosta. 'S bí ag léamh na n-alt sin ag Colin Ryan mar bíonn sé ag scríobh fán Astráil a's tá Gaeilge mhaith aige.[[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] 18:21, 21 Eanáir 2011 (UTC) == Request for translation. Yanka Kupala and Yakub Kolas == Warm greeting from Belarusian Wikipedia! This year we celebrate 130. birthday of Belarusian great poets [[en:Yanka Kupala]] and [[en:Yakub Kolas]] Could you help us to translate articles into your unique and honourable language? Thank you in advance!--[[Úsáideoir:Rymchonak|Rymchonak]] 07:24, 20 Eanáir 2012 (UTC) :Possibly. No promises. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] 21:45, 26 Eanáir 2012 (UTC) == Request for translation. == Warm greeting from Korean Wikipedia! Could you help us to translate articles [[:simple:Kara]], [[:simple:Josh Duhamel]], [[:simple:IU (singer)]], [[:simple:Running Man]] into your unique and honourable language? Thank you in advance! [[Úsáideoir:Tsuchiya Hikaru|Tsuchiya Hikaru]] 14:36, 26 Eanáir 2012 (UTC) :Maybe Josh Duhamel. Unfortunately, we are lacking lots of more basic work here on Korea! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] 21:44, 26 Eanáir 2012 (UTC) [http://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Vicipéid:Laethanta_roghnaithe/18_Bealtaine&curid=22861&diff=567953&oldid=567947 LOL!!] - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 07:01, 19 Bealtaine 2012 (UTC) == Dia duit == Dia duit, ní mór airteagal seo feabhas féidir leat cabhrú?. Go raibh míle maith agat go mór: [[Naomh Peadar na Betancur]].--[[Speisialta:Contributions/83.40.236.133|83.40.236.133]] 13:42, 17 Iúil 2013 (UTC) == Fréamh an Eolais == Go raibh míle maith agat as an méid atá déanta agat ag cur snas ar an ábhar ó "Fréamh an Eolais" - 18% críochnaithe! [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|talk]]) 12:25, 20 Lúnasa 2013 (UTC) ==Requests for edits== Thanks for editing the text for [[:Derek Ryan]] and correcting. I don't know any Gaelige, so I don't add much materials here. But I am the creator of these pages: [[Derek Ryan]], [[Nathan Carter]], [[Lee Matthews]] and [[Kevin Walker]]. Please visit the pages and make the corrections necessary. If I wanted to add this on [[Derek Ryan]]. "Before going solo, Ryan was a member of the Irish band D-Side". How could we say that in Gaelige? If I wanted to add this on [[Kevin Walker]]. "In 2013, he was the winner of season 9 of the Swedish edition of ''Idol'' ". How would we say that in Gaelige? Many thanks again. [[Úsáideoir:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Plé úsáideora:Werldwayd|talk]]) 10:09, 24 Eanáir 2014 (UTC) :I took a look at the new pages you did for us. The only mistakes were in how to say ''in''. The rest was a matter of style (uc/lc, etc.) I'll work on these other things. I'm not quite as prolific as you are--162,000 edits on the English project alone is impressive! Thanks for the help with contemporary Irish-related subjects. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 02:29, 26 Eanáir 2014 (UTC) ::Thanks for the response. Could you please the notes I suggested for [[Derek Ryan]] (as -- "Before going solo, Ryan was a member of the Irish band D-Side") and for [[Kevin Walker]] as ( "In 2013, he was the winner of season 9 of the Swedish edition of ''Idol'' ".). My favourite song these days is "Where I Wanna Be" http://www.youtube.com/watch?v=R9kvYm9XTBQ which is from [[Nathan Carter]]. [[Úsáideoir:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Plé úsáideora:Werldwayd|talk]]) 10:41, 28 Eanáir 2014 (UTC) ::: Done. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 23:36, 28 Eanáir 2014 (UTC) ::::Many thanks for the additions. [[Úsáideoir:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Plé úsáideora:Werldwayd|talk]]) 03:06, 30 Eanáir 2014 (UTC) ==Canton== I will do so. I'm just finishing up the sister cities for Cleveland and will then do Canton.[[Úsáideoir:Jhendin|Jhendin]] ([[Plé úsáideora:Jhendin|talk]]) :Maith thú. Great. I spent a year there once upon a time. GRMA [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ==Víreas Ebola== ?? Víreas i bhfine na bhFiloviridae is ea '''an''' víreas Ebola.[[Úsáideoir:Éóg1916|Éóg1916]] ([[Plé úsáideora:Éóg1916|talk]]) 13:19, 2 Lúnasa 2014 (UTC) :D'athraigh mé é, GRMA! Tá súil agam go mbeifeása (nó EOMurchadha) toilteanach cur leis an alt. Ábhar tráthúil atá anois ann agus beidh daoine ar lorg eolais fá dtaobh de. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 20:40, 2 Lúnasa 2014 (UTC) == Go raibh maith agat as do chabhair (... agus tá ceist agam fresin!) == Haigh a SheoMac, Go raibh maith agat as do bhuíochas agus do fháilte. Is úsaideoir ann chairdiúil é tú gan dabht.(Mo chéad chara ar Vhicipéid!) D'aimsigh mé foinsí le haghaidh an leathanach "Cursaí Reatha" agus tá súil agam níos mó feabhas a chur air sa todhchaí. Ach ag an am seo ba mhaith liom cúpla aistriúchán a dhéanamh le haghaidh leathanach nua. Ta abairt agam as Bearla: "It's a space-western TV series" ach nílim ró chinnte. "Is sraith teilifíse spásach buachaillí bó é" b'fhéidir? Go raibh maith agat arís. Mise le meas, [[Úsáideoir:An Eagarthóir|An Eagarthóir]] ([[Plé úsáideora:An Eagarthóir|talk]]) 21:04, 3 Lúnasa 2014 (UTC) :An-jab le Cúrsaí Reatha, a chara. Tá mé ag déanamh machnaimh ar "space-western TV series" :-) Sraith/clár teilifíse spás-Iarthair? Ceist dheacair. Fágann cupla Wikis eile an téarma i mBéarla ach leanfainn an patrún a thug Panu dúinn—Féach [[Ceoldráma spáis]], i.e., chuirfinn Gaeilge air, má's féidir. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 06:43, 4 Lúnasa 2014 (UTC) ::Níl mé ábalta smaoineamh ar leagan gonta i nGaeilge ar "space-western" (arbh fhéidir féidhm aidiachtach/ginideach a bhaint as). D'fhágfainn i mBéarla é: Is sraith teilifíse ''space-western'' é. Thig linn é a athrú níos déanaí, ar ndóigh. Is féidir fosta teachtaireachtaí a chur chuig Focal.ie agus a gcomhairle a fháil faoi théarmaí.[[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 18:17, 4 Lúnasa 2014 (UTC) == Catalan wikipedian in Éire == Dia duit, SeoMac. I'm [[:ca:Usuari:Paucabot|Paucabot]] from catalan Wikipedia. I'm in Éire (Contae na Gaillimhe) and I woud really love to know some irish wikipedian. Do you think that you or some other irish wikipedian would be able to make an unplanned wikimeeting this week? A couple of beers would be enough for me... Thanks in advance and slán! [[Úsáideoir:Paucabot|Paucabot]] ([[Plé úsáideora:Paucabot|talk]]) 18:56, 4 Lúnasa 2014 (UTC) == Botún :( == Haigh arís a Sheomac, Rinne mé botún mór agus níl fhois agam cad a dhéanamh! Ba mhaith liom do chabhair le do thoil. Chruthaigh mé leathanach nua darb ainm "[[Ratalacha Nielsons]]" faoi Neilson Ratings. Ach thug mé faoi deara go chuir mé 's' isteach. Ach is é Nielson an ainm cheart, ní Nielsons é. Tá fíor bhrón orm, ach an bhfuil fhois agat ar aon bhealach chun an ainm a athrú? [[Úsáideoir:An Eagarthóir|An Eagarthóir]] ([[Plé úsáideora:An Eagarthóir|talk]]) 00:03, 8 Lúnasa 2014 (UTC) == Gaelú ainmneacha == Haigh a Sheomac.<br> Go raibh maith agat as an teachtaireacht faoi Simon Tam agus na hainmneacha eile. Níor thuig me na rialacha agus tá brón orm. Mar sin bhog mé Sean Maher agus Malcolm Reynolds fresin. Tuigim anois cad atá i gceist maidir le hainmneacha carachtar ach ar an drochuair, táim fós caillte maidir le daoine réadacha. Cen fáth go bhfuil aistriúchán le haghaidh daoine ar nós [[Criostóir Colambas]], [[Iósaf Stailín|Stailín]] agus [[Vlaidímír Leinín|Leinín]]? Ach níl gaeilge le haghaidh neart daoine eile? Cé atá i gceannas maidir le ainmneacha gaelacha a thabhairt amach? An bhfuil siad san fhoclóir? Tá fhois agam go bhfuil ainmneacha gaelacha ag daoine Éireannacha mar shampla Éanna Ó Coinnigh nó Máire Mhic Ghiolla Íosa agus a leithid, ach táim seaghas cinnte nach raibh ainm gaelach ag Stalin fadó! Ábhar craiceáilte is ea, tá fhois agam, ach ba mhaith liom rialacha na Vicipeide a thuiscint. Go raibh maith agat arís. [[Úsáideoir:An Eagarthóir|An Eagarthóir]] ([[Plé úsáideora:An Eagarthóir|talk]]) 21:47, 11 Lúnasa 2014 (UTC) :Daoine eile a chum Criostóir Colambas, Stailín agus Leinín. Tá ainmneacha mar sin le fáil insna téacsleabhair, i litríocht agus iriseoireacht na Gaeilge, srl. Tá a lán ainmneacha dílse le fáil ag Focal.ie agus liosta ainmneacha tíortha, srl. i leaganacha den Chaighdeán Oifigiúil. :Socraíodh ar a lán de na rialacha anseo sular tháinig mé féin go Vicipéid na Gaeilge. Bíonn sé níos éasca mura bhfuil cead ár gcinn againn--agus cuma níos fearr ar Vicipéid chomh maith. Mar a scríobh mé cheana, tá saoirse áirithe againn--an iomarca, b'fhéidir, mar feicim drogall ar dhaoine daoine eile a cheartú agus polasaithe Wikipedia a chur i bhfeidhm (fiú sular chaill muid Guliolopez). Ach de ghnáth seachnaíonn na rialacha achrann. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 00:31, 12 Lúnasa 2014 (UTC) == Do thuairim le do thoill == Táim i mbun iarracht an ainm atá ar an leathanach An Rinn i bPort Láirge a athrú ó Ring go An Rinn ar an leagan Béarla den vicipéid ach tá beirt eagraithoirí eile ag cur i gcoinne an athrú sin go fiachmhar. Táim féin den tuairim gur cheart an leagan Gaeilge a úsáid toisc gur é an leagan Gaeilge an ainm comónta a mbíonn in úsáid i mBéarla i gnáth caint agus sna foinsí maithe atá ar fáil. (Breis eolas ar fáil ar an leathanach plé: https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Ring,_County_Waterford. Toisc nach bhfuil consensus ann, taim ag iarraidh tuairim duine eile a fháil ar an gceist. [[Úsáideoir:Gaelmise|Gaelmise]] ([[Plé úsáideora:Gaelmise|talk]]) 10:50, 27 Samhain 2014 (UTC) :Tuigim. Ní hamháin gur áit sa Ghaeltacht atá i gceist ach go bhfuil an t-ainm i nGaeilge sách coitianta i mBéarla. Pléadh an cheist seo roimhe seo--B'fhiú féachaint ar an leathanach plé ag [[en:Spiddal]]. Go dtí seo, táthar ag cloí leis na leaganacha Béarla i gcásanna mar seo. Ar a laghad, áfach, caithfear an leagan Gaeilge a chur sa chéad líne agus é a bheith soiléir go bhfuil na hainmneacha seo oifigiúil. (Tugtar na leaganacha Gaeilge de logainmneacha in Éirinn taobh amuigh den Ghaeltacht freisin.) Ach rud nach bhfuil socraithe i m'intinn féin ná an cead ag cainteoirí teanga a n-ainmneacha féin a chur ar áiteanna ina labhartar teangacha eile. Caithfidh luadh in ailt mar sin fosta go labhrann Gaeilge mar theanga dhúchais sna háiteanna seo. Níor mhaith liom an bua a fháil i gcás na Rinne agus an Spidéil i Vicipéid an Bhéarla má's gá dúinn "Nua-Eabhrac", "Talamh an Éisc" agus "Londain" a iompó go Béarla anseo. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 16:43, 27 Samhain 2014 (UTC) ::Ní dóigh liom go bhfuil baol ann go mbeidh orainn "New York" a úsáid in áit "Nua-Eabhrac" anseo ar an Vicipéid toisc gur é an nós comónta ná an ainm Gaeilge a úsáid nuair atá tú ag trácht orthu i nGaeilge. Is é an argóint atá agam ná gur é an rud cheart i gcás logainmnacha Gaeltachta na an leagan Gaeilge a úsáid nuair atá tú ag caint futhu i mBéarla toisc gur rud comónta é sa Bhéarla ar aon nós an leagan gaeilge a úsáid (Go háirithe sna foinsí údarasacha). Tá an cleachtas atá in úsáid ag Dr John Walsh sa leabhar 'Contests and Contexts' ina léiriú maith anseo, tá an leabhar scríofa i mBéarla ach is iad na logainmnacha Gaeilge atá in úsáid aige. Is é an nós atá ann faoi láthair ar Wikipedia an Béarla ná an leagan Béarla a úsáid, ach táim féin den tuairim gur cheart an nós sin a athrú agus mar sin táim ag iarraidh a fháil amach an mbeidh tacaíocht ann i gcomhair a leithead d'athrú [[Úsáideoir:Gaelmise|Gaelmise]] ([[Plé úsáideora:Gaelmise|talk]]) 17:08, 27 Samhain 2014 (UTC) :::Thig leat leathnadh ar aghaidh ag éirí an nós ginearálta a athrú ar thaobh an Bhéarla. Déan do chás go loighiciúil béasach, ar ndóigh. (Gnás nó cur chuige "ginearálta" maidir le ainmniú alt atá i gceist agam anseo. Níor cheart dul i dteagmháil lena chéile le aicsean faoi leith ag leathanach faoi leith a dhéanamh. Tá riail ina choinne sin.) [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 21:08, 27 Samhain 2014 (UTC) == Retiring FDR account == Hello. Since I'm not using the FDR account anymore, to avoid any appearance of sockpuppeting, I'd like my FDR account to be labeled as retired. Is there a way that a retired banner could be put onto it? I already have stated on my talk page that it is retired.--[[Úsáideoir:FDR|FDR]] ([[Plé úsáideora:FDR|talk]]) 22:09, 29 Márta 2015 (UTC) :You already have an explanation and, in effect, a redirect on your user page. The situation should be clear to anyone looking at it. I don't know if there is an official-looking banner we could use. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 20:51, 13 Aibreán 2015 (UTC) ==Pennsylvania Dutch== Dia dhuit. Brón orm cuir isteach ort ach tá uaim fháilt amach cad é an Gaelainn do Pennsylvania Dutch? Go dtí seo táim ag úsáid Gearmáinis Amanaigh ach an mbeidh Gearmáinis Amanach nó Gearmáinis Pennsylvania níos fearr. :Níl 'Gearmáinis Amanaigh' ceart ó thaobh na gramadaí de: 'Gearmáinis Almanach' nó 'Gearmáinis na nAlmanach' a bheadh ceart. :Níl 'Pennsylvania Dutch' ag Tearma.ie, etc. 'Gearmáinis Phennsylvania' a d'úsáid an scríbhneoir is fearr anseo againn. Féach an paragraf faoin teanga san alt [[Amanaigh]]. Is fearr liom é, fiú má deir an t-alt [[en:Pennsylvania Dutch]] go bhfuil an teanga ag éirí níos láidre i lár Mheiriceá i gcomparáid le Pennsylvania féin. Ní hiad na hAmanaigh an t-aon drong a labhrann í, fiú an lá atá inniu ann: labhrann cuid mhaith Meannóinítigh í agus tá sí ag roinnte míle seandaoine nach daoine cráifeacha iad (na 'gay Germans'. Bhíodh aithne agam ar dhuine díobh seo--fuair sé bás 10 mbliana ó shin, ar dheis Dé ...) [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 20:32, 13 Aibreán 2015 (UTC) == I'm leaving wikipedia in all languages now. A request. == I had a conflict with Flyer22 with my new English wikiepdia account and have decided to stop editing. She has said I edit poorly in all topic areas and I have reluctantly concluded that I agree with her. I think you should review the contributions I added here to see if any of them should be abolished, because they might have made the articles worse. I figure if I cannot edit well in my own language, I probably cannot edit well in foreign languages either. Could you review my contributions to see if they should be abolished?--[[Úsáideoir:PaulBustion88|PaulBustion88]] ([[Plé úsáideora:PaulBustion88|talk]]) 01:59, 18 Aibreán 2015 (UTC) :Tá brón orm nach bhfeiceann tú áit oiriúnach duit ar an Vicipéid. Sorry that you don't see an appropriate place for yourself on Wikipedia. I hope you'll continue your interest in Irish and related languages! Thanks for your interest in our project. Ádh mór ort. Best of luck. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 14:20, 18 Aibreán 2015 (UTC) :Is using the word adult to describe a person who is mentally and biologically an adult, but is not legally an adult, for example, a typical 15-17 year old, inappropriate? Because Flyer22 and JimMichael criticized for using the term adult to include teenagers in some sexuality related articles. I think my use of the term in that context makes sense, because for example a legal adult 18 or older having sex with a 15-17 year old is not the same thing as pedophilia for the reason that people that age have adult bodies and partially adult minds, and because its possible although not likely for 16-17 year olds to be diagnosed as pedophiles because they are considered adult in sexual development, so its not considered normal for them to be attracted to children. Are the users correct that that is an inappropriate usage of the term or is appropiate in that context as long as I do not imply they are legal adults?--[[Úsáideoir:PaulBustion88|PaulBustion88]] ([[Plé úsáideora:PaulBustion88|talk]]) 18:49, 18 Aibreán 2015 (UTC) Am I allowed to edit here anymore in the future if I want to?--[[Úsáideoir:PaulBustion88|PaulBustion88]] ([[Plé úsáideora:PaulBustion88|talk]]) 04:37, 19 Aibreán 2015 (UTC) :Yes. As long as you stick to Wikipedia's rules and guidelines. And as long as what you contribute is in comprehensible Irish. As for the consent issue above, you don't have the Irish yet to deal with the issue here and your problems on other Wikis should remain in the background. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 05:24, 19 Aibreán 2015 (UTC) :What do you mean by, they "should remain in the background." Do you mean I should not focus on them, or that I should keep them in mind?--[[Úsáideoir:PaulBustion88|PaulBustion88]] ([[Plé úsáideora:PaulBustion88|talk]]) 08:22, 19 Aibreán 2015 (UTC) :::Dia duit. I accidentally created an article in English here. I had attended to write it as a dictionary entry on wiktionary, and forgot that I was logged in on Irish wikipedia. I was on the wrong wiki. I'm sorry for that. I deleted what I wrote. It was an accident. Sorry. Slan. [[Úsáideoir:PaulBustion88|PaulBustion88]] ([[Plé úsáideora:PaulBustion88|talk]]) 03:28, 23 Aibreán 2015 (UTC) ::::Cén dochar? What harm? Don't worry about it. Regards! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 15:12, 23 Aibreán 2015 (UTC) == Eaglais Chaitlicheac Romhanach == Dia duit SeoMac. An editor on English wiktionary disputes that Eaglais Chaitliceach Romhanach is a valid, widely used term,https://en.wiktionary.org/wiki/Eaglais_Chaitliceach_R%C3%B3mh%C3%A1nach. Can you help to contest his argument, because I'm pretty sure it can be verified? Slan. Paul. --[[Úsáideoir:PaulBustion88|PaulBustion88]] ([[Plé úsáideora:PaulBustion88|talk]]) 07:14, 28 Aibreán 2015 (UTC) :I'm a bit surprised that Wiktiionary is so large that it contains such a term. I take it this involves the equivalent of a proper names glossary in Websters but on steroids. I assume that all terms in Wiktionary have to be attested. A reference (link) to Tearma.ie might do it. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 14:15, 28 Aibreán 2015 (UTC) == Cuimhneachán == Thank you. [[Úsáideoir:פארוק|פארוק]] ([[Plé úsáideora:פארוק|talk]]) 19:53, 6 Bealtaine 2015 (UTC) == Graf Luckner == Hi SeoMac. I have seen that you moved the page [[Felix Graf Von Luckner]] to [[Felix von Luckner]] reasoning ''Is teideal é 'Graf'''. Well, there isn't any kind of title of nobility in Germany as there isn't any kind of nobility any longer. After WWI, nobility was abolished both in Germany and Austria by law in 1919. By this law, titles like ''Freiherr, Baron, Graf, Herzog'' etc. became a simple part of the surname in Germany with no other meaning than just being a part of the surname. Nobility didn't exist any longer. Outside Germany and Austria this is often misunderstood. In Austria they went even further not allowing any part of the title becoming part of the surname. For example, the son of the last Austro-Hungarian emperor turned after WWI in Austria into ''Otto Habsburg-Lothringen''. Not even a "von" was allowed. However, since he lived for the most part of his life outside Austria, he was best known as [[Otto von Habsburg]]. From an Austrian point of view, this is not the correct name. The same goes for Felix Graf von Luckner. Before 1919 he was called ''Graf Felix von Luckner'' a name consisting of a title, a given name and a surname. In 1919, he had to change his name into ''Felix Graf von Luckner'' consisting of Felix as given name and "Graf von Luckner" as surname not including a title. If Luckner would have been an Austrian citizen, his name would have turned into a plain ''Felix Luckner''. This [http://luckner-gesellschaft.de/wp-content/uploads/2012/04/IMG_0732.jpg commemorative plaque] in Halle from the Luckner-Gesellschaft in 2012 shows how this is handled in present-day Germany. While titles, ranks and grades like ''Major, Professor, Doctor'' etc. precede the given name, ''Graf'' appears behind the given name as part of the surname. I think, regarding nobility, there is a comparable situation in the US: [[:en:Title of Nobility Clause|Title of Nobility Clause]] --[[Speisialta:Contributions/91.61.117.26|91.61.117.26]] 16:07, 8 Meitheamh 2015 (UTC) :An additional remark. :Former titles as ''Graf'' or ''Herzog'' in present-day German surnames might be comparable to surname prefixes like "Mac" or "O'" in Irish surnames. These prefixes are referring to something real the past that has become obsolete now. :--[[Speisialta:Contributions/91.61.117.26|91.61.117.26]] 17:27, 8 Meitheamh 2015 (UTC) ::Go raibh maith agat, a chara, as an eolas sin. Tuigim. De réir nós traidisiúnta, is sloinne nua leis Graf von Luckner agus ní teideal + sloinne. The 'graf' is considered part of the surname. That makes my change more debateable. Unless others feel otherwise, though, I am going to leave it as it now is, i.e., as 'Felix von Luckner'. That's the gerneral usage here, although major titles like 'rí' come after a name in many article titles and a couple common exceptions exist (ga:Cúntaois Markiewicz). Only the German Wikipedia follows the traditional usage. The other language Wikis have all chosen not to use 'graf' in the article title. We still have it, of course, in the lead sentence, where a person's fullest name is used. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 17:39, 9 Meitheamh 2015 (UTC) == [[Brigitta Boccoli]] == Dearest SeoMac, thanks a lot for the help on this page!!! I would ask you if you have 5 minutes more, to give a little correction also to the page of [[Benedicta Boccoli|her wonderful sister]]. Thanks a lot for youre precious help and hope to hear from you soon. Greetings from [[:it:Caselle Landi|Caselle Landi]]. [[Úsáideoir:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Plé úsáideora:Rei Momo|talk]]) 23:02, 12 Meitheamh 2015 (UTC) :You're welcome. I'll take care of the other article. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 05:47, 13 Meitheamh 2015 (UTC) :: Thanks a lot and have a nice week end! [[Úsáideoir:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Plé úsáideora:Rei Momo|talk]]) 22:40, 13 Meitheamh 2015 (UTC) ::: Thank youuuuu!!!! [[Úsáideoir:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Plé úsáideora:Rei Momo|talk]]) 09:15, 15 Meitheamh 2015 (UTC) == Merry Christmas and Happy 2016 == [[File:Xmasart (2).jpg|thumb|center|250px|[[Úsáideoir:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Plé úsáideora:Rei Momo|talk]]) 19:34, 24 Nollaig 2015 (UTC)]] == [[Viktor Alexandrovič Lyapkalo]] == Hi SeoMac, how are you? Here there's too cold, but we had not too much snow, just 2 days last week. I opened this page, and I ask you, please, 2 minutes I tried to write correct and control if there's something to correct. Please, just 2 minutes. Thanks a lot for your precious help and HAPPY NEW YEAR!!! [[Úsáideoir:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Plé úsáideora:Rei Momo|talk]]) 07:16, 8 Eanáir 2016 (UTC) == Two short sentences == Hi! Can you translate these two short sentences into İrish: “''Refresh this page automatically''” and “''Purge the server cache and update the contents of this page.''”? Thanks! --[[Úsáideoir:Josep Maria Roca Peña|Josep Maria Roca Peña]] ([[Plé úsáideora:Josep Maria Roca Peña|talk]]) 8:42, 26 Feabhra 2016 (UTC) :Refresh this page automatically: Athnuaigh an leathanach seo go huathoibríoch. :Purge the server cache and update the contents of this page: Glan taisce an fhreastalaí agus nuashonraigh a bhfuil ar an leathanach seo. Sorry for the delay. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 07:40, 28 Feabhra 2016 (UTC) ::Thanks a lot! --[[Úsáideoir:Josep Maria Roca Peña|Josep Maria Roca Peña]] ([[Plé úsáideora:Josep Maria Roca Peña|talk]]) 13:0, 28 Feabhra 2016 (UTC) ==Thanks== Many thanks for your note to me. On this occasion, I dedicate a new song by Stiofán Ó Fearail and Seo Linn called "Music Makers" https://www.youtube.com/watch?v=0oifDLJceLI which has charted in Irish Charts. [[Úsáideoir:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Plé úsáideora:Werldwayd|talk]]) 14:23, 13 Aibreán 2016 (UTC) ==[[Stampaí poist na hÉireann]]== I replied on my talk page. [[Úsáideoir:Ww2censor|Ww2censor]] ([[Plé úsáideora:Ww2censor|talk]]) 14:08, 23 Aibreán 2016 (UTC) :Tá brón orm nár fhreagair mé do theachtaireacht cheana. Bhí míle fáilte romhat tarraingt ar an téacs sin. Tá leathanaigh eile a rinneadh faoin scéim sin a chaithfidh mé a chur ar fáil san áit cheart. Le dea-ghuí, [[Úsáideoir:Nmacu|Nmacu]] ([[Plé úsáideora:Nmacu|plé]]) 20:59, 29 Lúnasa 2017 (UTC) == Translation == Hallo, may I ask you to translate [[:m:Template:User SW|my userbox]] to Irish? Thanks! [[Úsáideoir:-XQV-|-XQV-]] ([[Plé úsáideora:-XQV-|talk]]) 10:31, 22 Bealtaine 2016 (UTC) == Request == Greetings. Could you create the article [[en:Postage stamps and postal history of Azerbaijan]] in Irish? Thank you. :I will definitely put this on my list of articles to do. I've been thinking of starting a series of such articles. But it will probably not happen soon. The article about climate, which was requested elsewhere, is more unlikely. Regards. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 01:47, 27 Iúil 2016 (UTC) ::I started the article today. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 02:55, 4 Lúnasa 2016 (UTC) == Your userpage was vandalised :o) == Sorry to inform you, but I just had to vandalise [[Úsáideoir:SeoMac|your user page]]. :o) [[Úsáideoir:Spiritia|Spiritia]] ([[Plé úsáideora:Spiritia|talk]]) 21:46, 5 Lúnasa 2016 (UTC) :Cén dochar? What harm? Thanks for the barnstar! When I polish up the first 100 a little, I may do another round. ;-) == Translation of Georgian article == Dear SeoMac Hello, Can I ask you to translate 1 Georgian article in Irish for Irish wikipedia? I can help in Georgian translation for Irish article if needed. Thank you sir. :What topic is it? It would probably be best (if I have the time) to base the article on the English one. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 00:50, 21 Meán Fómhair 2016 (UTC) Dear SeoMac, please translate [https://en.wikipedia.org/wiki/Name_of_Georgia this] and [https://en.wikipedia.org/wiki/Bir_el_Qutt_inscriptions this] if you can. Please tell if there is any Irish article you want to see in Georgian I will translate as well. :The Bir el Qutt inscriptions article actually looks very interesting. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 02:58, 22 Meán Fómhair 2016 (UTC) Could you translate both of them maybe? :The article will be longer: it should be worth reading. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 04:26, 23 Meán Fómhair 2016 (UTC) Thanks. So will you be translating Bir el Qutt inscriptions? :Patience. Little by little. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 04:42, 27 Meán Fómhair 2016 (UTC) Dear SeoMac, thank you! Do you want me to translate something Irish into Georgian? I can also help. :Please consider doing basic articles on [[en:Máirtín Ó Cadhain]] and [[en:Gaelscoil]]. I notice you already have articles on hurling and Gaelic football. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 01:24, 13 Deireadh Fómhair 2016 (UTC) ==Ainm Duit.== Seo Mac, scríobh Yoxem go leor .. mar shampla an leathanach "Ainm Duit." (!) Ach machine translation i gceist. Botúin +++ ann ... "Beochan Sheapánach" ceart ceapaim, ach ní rinne fiú Dmd3music an ceartúchán seo .. féach ar an leathanach "Gochūmon wa Usagi Desu ka?" Ní bheadh mé ró-chrua ar Yoxem .. ach ag an am céanna, tá clú i gceist, agus ní féidir linn machine translation a ghlacadh ar chor ar bith, ceapaim GRMA .. agus fuair tú Barnstar, feicim .. comhghairdeas ! [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|talk]]) 00:47, 25 Meán Fómhair 2016 (UTC) :GRMA, a TGcoa. Ní raibh mise ag iarraidh a bheith ró-chrua ar Yochem ach oiread. Deir sé go bhfuil sé ag foghlaim na Gaeilge. Beag an difear, uaireanta, ar Ghaeilge an bhunfhoghlaimeora agus machine translation ach i gcás duine a bheidh (tá súil againn) ag cur feabhais ar a chumas sa teanga, cheap mé gurbh fhearr sochar an amhrais a thabhairt dó. Is admin é de réir chosúlachta ar Vicí ag mionteanga agus ní raibh sé ag cur alt dá leithéid ar Vicipéidí eile seachas ar an gceann seo againne, mar a dhéanann daoine áirithe. Scrios muid alt amháin leis. Féachfaidh mé arís ar a chuid athruithe. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 02:26, 25 Meán Fómhair 2016 (UTC) == Dia duit == Go raibh maith agat as do bheannachtaí; caithfeadh tú maith dom mé de bharr is tosaitheoir i nGaelige mé. --[[Úsáideoir:JB82|JB82]] ([[Plé úsáideora:JB82|talk]]) 22:09, 1 Deireadh Fómhair 2016 (UTC) Dia Duit, [[SeoMac]], chonaic mé an teachtaireacht a sheol tú chugam, agus go raibh maith agat as sin teachtaireacht chuig tú dom, ach, na leathanaigh de [[Eagla]] agus [[Daoine gorma]] tá Droch aistrithe, nó rud éigin eile, inis dom más féidir liom feabhas a chur ar an ábhar ar na leathanaigh, tá mé ag déanamh mo dhícheall chun a thabhairt ar ábhar níos mó chuig an [[Vicipéid]], go raibh míle maith agat, tá brón orm má tá mo [[Gaeilge]] olc, tá mé nach mise a Cainteoir dúchais Gaeilge, mé ag baint úsáide as an [[Google Translate]] (Aistritheoir) == Re: Fáilte == Go raibh maith agat, a SheoMac. == Edit my Page in Irish == Hey, [[SeoMac]], i noticed that you speak [[Irish Gaelic]], by the way, can you help me to improve or better edit my Wikis in Irish language - [[Daoine gorma]] (Black people) and [[Eagla]] (Fear) ? I'm sorry for my Horrible Irish, i know my Pages in Irish are a Trash, i am not a Native Irish speaker, can you help me to improve these pages ? Thank you very much, regards, Nerd1853 == Translation request about the article '[[w:simple:United Nations General Assembly Resolution 68/262|United Nations General Assembly Resolution 68/262]]' == Hello dear SeoMac, saw your wonderful contribution in Welsh Wikipedia on the article "[[An Úcráin]]". According to the subject I would like to ask you translate [[w:simple:United Nations General Assembly Resolution 68/262|the small article]] into Irish, and add it to the Irish wikipedia. Thank you in advance for your support/contribution and best wishes! == Comhgáirdeas leat, a SheoMac == [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Plé_Vicipéide:Riarthóir%C3%AD&curid=3316&action=history Bí cúramach :)] - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 16:47, 31 Eanáir 2017 (UTC) ==Go raibh maith agat!== Ériugena [[Speisialta:Contributions/78.16.199.113|78.16.199.113]] 16:58, 10 Márta 2017 (UTC) == Leathanach Cathal Ó Searcaigh == Haigh, agus go raibh míle maith agat. Nílim ach núíosach, gan cleacht le rúndiamhra an Vicipéid! [[Úsáideoir:Dmhball~enwiki|Dmhball~enwiki]] ([[Plé úsáideora:Dmhball~enwiki|plé]]) 10:30, 26 Márta 2017 (UTC) == You are invited! == {| style="background-color: #e9f3ec; color:black; font-family:Avenir; border: 3px solid #000000; margin: 0.5em; padding: 0.5em{{border-radius|10px}}" |- ! colspan="2" style="font-size: 130%;" | [[File:Celtic Knot Wiki Conference - logo.png|right|200px]] <big>''You are invited...''</big> [[File:Wikimedia-logo.svg|left|80px]] |- | <div style="background: #fff;margin-right: 10px;"></div> | style="text-align: left;" | <big><big>[https://wikimedia.org.uk/wiki/Celtic_Knot_Conference_2017 The Celtic Knot: Wikipedia Language Conference ] - '''Programme now live.'''<br /> *'''Hosts:''' [[w:The University of Edinburgh| The University of Edinburgh]] and [[w:Wikimedia UK| Wikimedia UK]] *'''Supporting:''' Celtic & Indigenous Languages. *'''Objective:''' The main objective for Celtic Knot 2017 is the coming together of practitioners in the same room at same time; strengthening the bonds of those working to support language communities into a 'knot' and leading into action. Attendees can expect to learn about and discuss innovative approaches to open education, open knowledge and open data that support and grow language communities. *'''Date:''' 6 July 2017 - [https://wikimedia.org.uk/wiki/Celtic_Knot_Conference_2017 Booking is now open.]</big></big> |} [[Úsáideoir:Stinglehammer|Stinglehammer]] ([[Plé úsáideora:Stinglehammer|plé]]) 00:04, 23 Bealtaine 2017 (UTC) == Update == :Hi SeoMac, in the next weeks I will try update all contries, slowly get there. Thanks [[Úsáideoir:DARIO SEVERI|DARIO SEVERI]] ([[Plé úsáideora:DARIO SEVERI|plé]]) 07:42, 29 Bealtaine 2017 (UTC) ::Great. I'll be following you, adding to the country articles and using the figures to update the country list. Thanks so much. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 18:58, 29 Bealtaine 2017 (UTC) ==Go raibh maith agat== "Tá fadhb leis an abairt faoi achar, ach beidh mise nó duine eile ag moladh leagan níos fearr duit." - Sorry, in this case my Irish isn't so good, but what did this sentence mean? You mean that my expressions related to distance are a problem, is that right? I look for any corrections of my articles so that I can learn from my grammatical mistakes as gaeilge. :) [[Úsáideoir:Réaltaeolais|Réaltaeolais]] ([[Plé úsáideora:Réaltaeolais|plé]]) 16:08, 30 Meitheamh 2017 (UTC) :Tá an ceart agat. Fágfaidh mé teachtaireacht ar do leathanach plé. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 20:05, 30 Meitheamh 2017 (UTC) ==Scriosadh "Mise pádraig [sic]"== Scrios mé an t-alt "Mise pádraig" inniu. Aistriúchán de théacs iomlán ''Confessio'' Naomh Pádraig a bhí ann. An fáth ar thug mé leis sin ná sárú cóipchirt. Aistriúchán a rinne Liam Mac Philibín atá i gceist le cóipcheart ón bhliain 1960. Ba mhaith liom fáth eile a luadh anseo, is é sin, nach bhfuil sé ceadaithe ag Wikipedia téacsanna fada ó phríomhfhoinsí a chur in alt. (Mar bharr ar an donas, ní raibh aon téacs eile san alt seachas an ''Confessio'' féin). Má tá ceist ag duine ar bith, cuir agus fáilte. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 20:51, 12 Meán Fómhair 2017 (UTC) == Jessie (TV series) == This article looks like a machine translation. Furthermore, it was moved to Jessie (2011 TV series) in English Wikipedia. You can view the original article and fix the translation along with the title. [[Speisialta:Contributions/2602:306:83A9:3D00:BD30:4DFB:D269:D674|2602:306:83A9:3D00:BD30:4DFB:D269:D674]] 03:43, 23 Samhain 2017 (UTC) :I believe the title should be "Jessie (sraith teilifíse 2011)". Also, [[Smashburger]] looks like a machine translation, but I fixed it a little bit. [[Speisialta:Contributions/2602:306:83A9:3D00:8994:9747:CF90:DD31|2602:306:83A9:3D00:8994:9747:CF90:DD31]] 06:24, 27 Samhain 2017 (UTC) ::D'athraigh me an teideal sin (Jessie ... 2011) agus tá an téacs réasúnta ceart anois. Grma as an t-alt sin Smashburger a ghlanadh suas. Bhí me ag smaointiú ar é a scriosadh. These machine translations of fast food restaurant chains are often of almost no value to us. If the chain is large or significant in some way like being present in Ireland, it is worth it to clean them up provided some one has the time. No obligation to keep any machine translation, though. I wonder about these businesses, many quite small or limited to part of the U.S., that suddenly have small, clumsily manufactured articles in Malagasy and 70 other language wikis. Anyone doing editing for hire is obligated to state this. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 07:30, 28 Samhain 2017 (UTC) :::Can you just delete it then if it's not worth keeping? There are the ones written in mg.wiki that are still there but not deleted. They are: * [[Wayback Burgers]] * [[A&W Restaurants]] * [[Hardee's]] * [[Whataburger]] * [[Smashburger]] Maybe just delete them if they are not notable. [[Speisialta:Contributions/2602:306:83A9:3D00:B8FD:8874:ED6C:F014|2602:306:83A9:3D00:B8FD:8874:ED6C:F014]] 07:52, 29 Samhain 2017 (UTC) :Scriosfaidh mé an dá cheann atá againn: A&W agus Smashburger. Aistriúcháin mheaisín iad agus níl aon tábhacht le Smashburger, dar liom féin. Daoine gan ainm a chuir suas iad agus níor ghlan siad an Ghaeilge sna hailt. A&W is large, international and has some slight history behind it, so I would leave it if it were reasonably written, but it isn't. I agree about Smashburger. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 18:44, 29 Samhain 2017 (UTC) ::Note: I've actually been to Hardee's, Whataburger, and Wendy's. But are they known in Ireland? Since these pages have been deleted, would it be reasonable to create new ones for the places that are actually notable? Like for example, an article an A&W with the correct translation of the English article. Some of these articles are actually being kept in other wikis, like cy (Welsh) wiki, but I have warned them about the terrible translations and spams of these articles. I warned local Welsh admins Llywelyn2000 and Deb about it. I have also warned Javanese admins Wirjadisastra and Meursault2004, and Malagasy admin Jagwar. So far, the machine translations of these articles have been deleted by Jagwar in mg.wiki, but they still exist in cy and jv. Also existing in all these languages (cy, jv, mg, and this wiki, ga) are articles about Disney movies and TV shows with poor content. They are the work of [[:en:WP:LTA:BF101]]. He is a fan of Disney movies and TV shows, as well as other shows and movies for children. There is also another vandal similar to Bambifan101, this time from Sweden. The Swedish guy has created similar articles, such as All Dogs Go to Heaven (film). That article and Jessie (TV series) were moved to the correct titles by [[Úsáideoir:Kkjj]], but should the redirects left behind be deleted? Film is scannán in Irish, and no English speaker would type in "All Dogs Go to Heaven (scannán)" to view the English article if they don't know Irish. Same with "Jessie (sraith teilifíse 2011)". English speakers would not type that in if they want to get to the English article. Note also, while there ''is'' another TV series called ''Jessie'', ([[:en:Jessie (1984 TV series)]], a series starring Lindsay Wagner), there is only one film called ''All Dogs Go to Heaven'', and the title of the film is not ambiguous. But on the other hand, some Disney movies are getting remakes, so if there's another film called ''The Fox and the Hound'' that is made, than [[The Fox and the Hound]] should be moved to ''The Fox and the Hound (scannán 1981)'' with a disambiguation page created in its place since there is also a novel that provides the basis of the film. Note also that [[The Fox and the Hound (leabhar)]] needs correcting: it is not a children's novel, it is simply a novel. I will correct that but should it be ''The Fox and the Hound (úrscéal)'' if it is a novel? Because from what I know leabhar means book and this is actually a novel. Anyway, thanks for your help in correcting and deleting wrong articles. [[Speisialta:Contributions/104.58.147.208|104.58.147.208]] 19:42, 30 Samhain 2017 (UTC) :::Also note: when I edited The Fox and the Hound (leabhar), I also took out what looked like machine translation of the plot summary from the English Wikipedia. The original English article is longer and more detailed anyway. In addition, there is also the fact that I forgot to mention Burger King as another restaurant I have been to. Are they notable either? I would also like to note that I have actually enjoyed the food at these restaurants I have been to, and I have also seen Disney's ''The Fox and the Hound''. It is a sweet movie, but ''very'' different from the novel it is based upon. The novel is much darker and more realistic, and doesn't have a happy ending. But it was praised for its realism though. Note: I have only read the English Wikipedia's article about the novel. But the article gives you the full rundown of the plot. [[Speisialta:Contributions/104.58.147.208|104.58.147.208]] 19:56, 30 Samhain 2017 (UTC) :Thanks -- go raibh maith agat -- for your info. and observations. I may comment further later. Stub-class articles set up by people who don't know the language are a problem here and on other Wikipedia projects. We were warned about the Swedish user by an admin on the Swedish project, but we had already come to a way of dealing with him: He means well and chooses Disney movies; we usually clean them up and keep them. Ditto for someone who sets up articles on Israeli topics. (He puts more effort into them, and doesn't post too many of them.) We don't have the hands here to deal with all such articles, however. A&W and Burger King will go ''ar an mhéar fhada'' -- "on the long finger", i.e., on the wish list but not on the top. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 20:27, 30 Samhain 2017 (UTC) ::For The Fox and the Hound, I moved that one, but like the IP asked, I too need to know if those redirects I left behind (besides ''The Fox and the Hound (leabhar)'') need deletion or not. I also need to know which articles are on the wish list and which ones are on the top. Also note: I created two more articles, both about two of the actresses from Liv and Maddie and Jessie. Could the articles mention their roles in these shows? Debby Ryan and Peyton List are in Jessie while Dove Cameron and Kali Rocha are in Liv and Maddie. [[Úsáideoir:Kkjj|Kkjj]] ([[Plé úsáideora:Kkjj|plé]]) 20:57, 30 Samhain 2017 (UTC) == Hello friend == Hello friend I see you translated some Georgian articles in the past :) Can you translate couple of more? :) If you would need help in Irish to Georgian translation I also can help :) :I'll try to do one or two. Choose wisely. What would you want our readers to know most about Georgia? [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 22:05, 30 Eanáir 2018 (UTC) Can you do these? :) *[https://en.wikipedia.org/wiki/Georgian_scripts Georgian scripts] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Georgian_Golden_Age Georgian Golden Age] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Pharnavaz_I_of_Iberia Pharnavaz I of Iberia] You also tell me I will do Irish articles in Georgian :) Dear Irish friend :) Please let me know some articles you want to see in Georgian also :) I want to translate them in Georgian :) :Hi! Georgian has a bigger Wikipedia than we have. We're still struggling to get good, basic coverage of Georgia and many other countries. I am glad to see articles on Irish sports in Georgian. Here are some suggestions on other Irish topics: :*[https://en.wikipedia.org/wiki/Máirtín Ó Cadhain] :*[https://en.wikipedia.org/wiki/Nuala Ní Dhomhnaill] :*[https://en.wikipedia.org/wiki/River Shannon] :The first two are Irish writers who were neglected because they wrote in Irish, but are getting more international attention. (Ó Cadhain's greatest novel has just been translated into Czech.) Ní Dhomhnaill is more important than her short English article suggests. Thanks! Go raibh maith agat! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 09:12, 4 Feabhra 2018 (UTC) == Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. <big>'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=5&prjedc=we5 Take the survey now!]'''</big> You can find more information about this survey [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|on the project page]] and see how your feedback helps the Wikimedia Foundation support editors like you. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]] (in English). Please visit our [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through the EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]] to remove you from the list. Thank you! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 18:40, 29 Márta 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we5&oldid=17881421 --> == Reminder: Share your feedback in this Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Every response for this survey can help the Wikimedia Foundation improve your experience on the Wikimedia projects. So far, we have heard from just 29% of Wikimedia contributors. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes to be completed. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=5&prjedc=we5 Take the survey now.]''' If you have already taken the survey, we are sorry you've received this reminder. We have design the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. If you wish to opt-out of the next reminder or any other survey, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Thanks! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 01:39, 13 Aibreán 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we5&oldid=17898685 --> == Sorry == Tá brón orm as an aistriúchán seo, ní labhraíonn mé an teanga. Tá brón orm as an eagarthóireacht sin, bhí mé ag dul isteach arís ar an IP a bhí ag vandalizing cuid de na tionscadail agus na n-earraí a bhaineann le Antonio Banderas. Mo bhotún! :) [[Úsáideoir:Chrissymad|Chrissymad]] ([[Plé úsáideora:Chrissymad|plé]]) 15:29, 13 Aibreán 2018 (UTC) :Fadhb ar bith/No problem. Bhí mise amhrasach chomh maith/I was dubious as well. The authority controls say 'born Bandera'. Go raibh maith agat/Thanks for your conscientiousness. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 16:04, 13 Aibreán 2018 (UTC) == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''23 April, 2018 (07:00 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=5&prjedc=we5 Take the survey now.]''' '''If you already took the survey - thank you! We will not bother you again.''' We have designed the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. To opt-out of future surveys, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 00:48, 20 Aibreán 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we5&oldid=17952012 --> == Is mór agam do chuidiú == Haigh SeoMac, Go raibh míle míle maith agat as do chuid cabhair. Níl mé líofa ar chor ar bith ach táim ag iarraidh foghlaim níos mó. Bhí mé ag caint le [[Darach Ó Séaghdha]] ar a phodchraoladh agus cheap mé ba mhaith leat a fhios gur luaigh mé thú ;-). Tá sé le fáil anseo: https://www.headstuff.org/motherfocloir/35-citation-needed-updating-vicipeid/ (Bhí tú luaite i rith 14:50-17:00) [[Úsáideoir:Eolaíocht|Eolaíocht]] ([[Plé úsáideora:Eolaíocht|plé]]) 19:57, 27 Aibreán 2018 (UTC) :Go raibh maith agat! Suimiúil. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 21:21, 28 Aibreán 2018 (UTC) == Cathracha == Thosaigh mé ag eagarthóireacht arís tar eis sos fada. Bhí sé ar intinn agam roinnt ailt ar an Ostair a scríobh agus mé i mo chónaí anseo. Tá a fhois agam nach bhfuil sé de nós againn ainmnacha nua a chumadh ach i leith logainmneacha, cathracha agus bailte tíortha/teangacha eile (Graz, Stíria) ar cheart dúinn cloí le leagan Béarla mó Gearmáinis nó iarracht é a scríobh le coinbhinsin litriú na Gaeilge: Carinthia nó Kärnten nó Carintia, Styria, Stíria nó Steiermark. (féach anseo[[Ostair#stáit]]). Chonaic mé freisin go bhfuil [[Contae Split-na Dalmáite]] ann agus níor thuig mé an úsáid "-na" sin seachas Dalmáite Split a úsáid (sa chróitis úsáidtear an tuisil ginideach). Agus mé i mbun príomhchathracha na hEorpa a léamh chonaic mé go raibh [[An Leafchóis]] in úsáid cé go bhfuil Niocóis molta ag tearma.ie agus focloir.ie an bhfuil cúis ar leith leis sin? Agus inniu bhí ag eagrú catagóirí príomhchathracha na hEorpa agus chonaic mé go raibh ar a laghad trí cur chuige éagsúil in úsáid (Cathracha *na* Spáinne, Cathracha agus Bailte *i* Sasana, Cathracha *sa* Pholainn) bhí mé ag iarraidh bheith cinnte cén cur chuige is fearr agus iad go léir a cheartú nó an bhfuil cúis ar leith ag baint le húsáid an TG nó "i" nó "sa"...(https://ga.wikipedia.org/wiki/Pl%C3%A9_catag%C3%B3ire:Cathracha)? Chomh maith leis sin ar cheart dúinn úsáid a bhaint as an gcur chuige sin !Cathracha agus Bailte" (sin atá in úsáid ag ailt a bhainnean le Éire agus Sasana...) nó ar cheart iad a choiméad in catagóirí éagsúil (bhí sé ar intinn agam catagóir:cathracha de réir tíortha a chruthú/feabhsú chomh maith) bheinn buíoch as aon chomhairle. grma is mise --[[Úsáideoir:Spaircí|Spaircí]] ([[Plé úsáideora:Spaircí|plé]]) 16:02, 30 Deireadh Fómhair 2018 (UTC) :Áthas orm gur mhaith leat the ceisteanna seo a phlé. Tá an iomarca teideal agus catagóirí againn atá ar neamhréir lena chéile. :Muna bhfuil leagan Gaeilge réasúnta comónta de logainm thar lear le fáil, ba chóir an t-ainm sa bhunteanga a ghlacadh. Kärnten an rogha is fearr thuas ansin, sílim. :Sílim nár cheart an t-alt a úsáid i gcásanna mar "Cathracha na Spáinne" ach amháin má táimid réasúnta cinnte go mbeidh muid ábalta alt faoi gach cathair a bheith againn. Scríobhaidh mé níos mó níos déanaí. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 16:40, 30 Deireadh Fómhair 2018 (UTC) :: aha tuigim... seo iad na catagóirí atá ann sa chatagóir Cathracha: * Cathracha san Astráil (áit a bhfuil sé roinnte de réir cathracha réigiúin na hAstráile) * Cathracha na hAifrice (áit a bhfuil Catagóirí: Cathracha na hÉigipte agus Cathracha Ghana) * Cathracha na Túinéise (le 12 'Cathracha') * Cathracha sa Bhrasaíl (le 36 Cathracha) * Cathracha na Rúise * Cathracha sa tSeapáin (tá neart ann o_O) (https://ga.wikipedia.org/wiki/Catag%C3%B3ir:Cathracha_sa_tSeap%C3%A1in) * Cathracha na Sile (le 14) * Cathracha sna Stáit Aontaithe; anseo úsáidtear Cathracha in Maine, srl * Cathracha na Síne (16) * Cathracha na Nua-Shéalainne (17) * Cathracha na Spáinne (29) * Cathracha na Cróite (9) Go bhfios dom tá roinnt eile acu ann faoi chatagóir na tíre ar leith * Cathracha sa Pholainn * Cathracha na Slóivéine srl (féach: https://ga.wikipedia.org/wiki/Catag%C3%B3ir:Cathracha_na_hEorpa). Tá an talt níos minice in úsáid ach... Bhí sé ar intinn agam iad a chur faoi catagóir ann "Cathracha de réir tíre" (https://ga.wikipedia.org/wiki/Catag%C3%B3ir:Cathracha_de_r%C3%A9ir_t%C3%ADre). Bhí mé ag féachaint don chuid is mó ar cathracha na hEoraip agus mo thuraim tá sé sodhéanta cathracha na tíre móra mar An Spáinn (29/50) a chludach ach d'fhéach mé ar an ord sna teangacha eile agus úsáidtear an réamhfhocal "in mar sin is fearr: "sa". I gcomhair tíortha beaga b'fhéidir gur féarr Cathracha agus Bailte a úsáid. ach má aontaíonn tú gur fearr "sa" seachas "na" rachaidh mé i mbun oibre ...? --[[Úsáideoir:Spaircí|Spaircí]] ([[Plé úsáideora:Spaircí|plé]]) 08:39, 31 Deireadh Fómhair 2018 (UTC) ::Is fearr liomsa "sa" freisin. Mura bhfuil tuairim eile ag duine, ar aghaidh leat: Cathracha sa Bholaiv, mar shampla. Maidir le "cathracha agus bailte" rinne mé féin úsáid as roinnt uaireanta mar bhíodh ailt faoi bhailte beaga agus sráidbhailte measctha le cathracha anseo is ansiúd (idir thíortha móra is beaga). Cad é do thuairim faoi ailt faoi shráidbhailte agus a leithéid? 'Áiteanna áitrithe in X'? [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 19:10, 31 Deireadh Fómhair 2018 (UTC) == Raidió Fáilte == A chara, Is riarthóir tú ar Vicipéid, ceapaim. Ar mhiste leat an lógó de Raidió Fáilte a uaslódáil agus a chur ar an leathanch Vicipéide le haghaidh an stáisiún mar atá ar an leathanach Wikpedia Béarla le haghaidh an stáisiún? Le dea-ghuí, [[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 04:33, 3 Nollaig 2018 (UTC)Darren J. Prior[[Úsáideoir:Darren J. Prior|Darren J. Prior]] ([[Plé úsáideora:Darren J. Prior|plé]]) 04:33, 3 Nollaig 2018 (UTC) :Ní féidir, ar an drochuair, é a chur ar an Vicipéid ná ar a lán tionscadal eile (níl sí le feiceáil san alt sin ar Vicipéid na Fraincise, m.sh.). Ceadaítear an íomhá ar an Wikipedia Béarla mar tá dlí chóipchirt na Stát Aontaithe i bhféidhm ansin agus faoin phrionsabal 'fair use' – mar a thuigtear sna SA é – tá sé ceadmhach íomhá low-res di a úsáid. Níl cead againne an íomhá a úsáid agus ní féidir -- ní ghlacann córas an Wikimedia Fdtn. é. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 18:57, 4 Nollaig 2018 (UTC) == Defsort == A chara, feicim go bhfuil 'default sort' ar roinnt leathanaigh. Céard atá i gceist leis? Cuirfidh mé iad ar leathanaigh sa todhchaí dá thuigfinn é! :) [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 13:23, 16 Bealtaine 2019 (UTC) :Úsáidtear default sort le teidil na n-alt a choimeád in ord na haibítre insna catagóirí. Mar shampla, mura mbeadh defsort ann i gcomhair "Marguerite Yourcenar", bheadh "Marguerite Yourcenar" le feiceáil faoi "M" sa chatagóir "Scríbhneoirí Francacha". Chun go mbeadh an t-ainm sin faoi "Y", cuirtear é seo ar an leathanach eagarthóireachta: DEFAULTSORT:Yourcenar, Marguerite. :Chomh maith leis sin, coimeádann defsort na focail le síntí fada (agus marcanna eile mar umlauts) le chéile leis na focail gan síntí fada. Mura ndéanann muid é sin, bheadh focail a thosnaíonn ar ghuta fada faoina litir féin ag deireadh na gcatagóirí. Mar shampla, faoi láthair tá roinnt ainmneacha ag deireadh an chatagóra "Daoine beo" faoi "Ó" in áit a bheith faoi "O". (Síleann córas Wikipedia go bhfuil an dá litir ann: O agus Ó. Níl 'fhios agam cén fáth.) Déanann sé difear maidir le litreacha nach bhfuil ag tús focail freisin: thiocfadh "caisearbhán: roimh "cáis" gan default sort. :Féach ar roinnt chatagóirí agus de réir a chéile tuigfidh tú. Tá an obair sin agat ar theimpléid níos casta. Ní thuigimse fós conas a fheidhmíonn na teimpléid i gcomhair boscaí daoine! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 18:49, 16 Bealtaine 2019 (UTC) ::Go raibh míle maith agat! Tá sé i bhfad níos soiléire anois. Rinné mé iarracht cheann a dhéanamh - [[Gearóid_Aighleart]] - tá súil agam go bhfuil sé déanta i gceart agam! ::Maidir leis na boscaí sonraithe, táim ag iarraidh cinn uathoibríocha a chruthú, ag baint úsáid as wikidata. Tá cónaí orm i dTír na mBascach faoi láthair agus d'fhreastal mé ar chomhdháil Wikimedia agus mé anseo. Mhínigh cúpla duine boscaí sonraithe uathoibríocha dom agus chabhraigh siad liom ceann a chruthú. Níl sé foirfe go fóill, agus mar gheall ar sin níor chuir mé iad ach ar leathanaigh a chruthaigh mé nó leathanaigh gan bosca sonraí. An fhadb is mó atá acu ná nach bhfuil go leor ar wikidata aistruithe go Gaeilge go fóill. Má éiríonn sé níos fearr cuirfidh mé ceist ar an halla baile, chun fáil amach an bhfuil suim ag an bpobal iad a úsáid (nó iad a bhaint amach as Vicipéid go hiomlán!). [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 13:19, 17 Bealtaine 2019 (UTC) :::Tá an defsort i gcomhar Gearóid Aigheart go díreach i gceart! Ag dul ar aghaidh duit, coimeád ar intinn nach mbacann muid le Ó, Ní srl i sloinnte Gaeilge: "O'Murphy, Paul" ach "Murchu, Pol [O]". Ní gá bacadh le hainm nach bhfuil aon rud ann a gcuirfeadh as ord é: "Ronaldo" mar shampla. :::Maith thú as an obair ar na boscaí sonraí. Agus ár mbuíochas leis na Bascaigh! Déanfaidh mé iarracht cuidiú leat le Gaeilge ar Wikidata. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 16:14, 17 Bealtaine 2019 (UTC) ::::Go raibh míle maith agat! [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 13:21, 20 Bealtaine 2019 (UTC) ==[[Somdip Dey]], requesting speedy deletion == Sorry for english. I did not found correct template to tag, so requesting here. Delete this article [[ Somdip Dey]]. This article [https://cy.wikipedia.org/wiki/Arbennig:Contributions/%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8192 created by a sock]. This page is a biography of the page creator himself (or his sock). The information given in the biography is incorrect and misleading. there is nothing notable included on the entry and is clearly a case of self-promotionsee. Sources in this page doesn't mention his name & most of them aren't reliable source. This user also spamming other wiki by creating his article and trying to trick us (one can think, this person is notable becouse he has other wiki entry). see [[:en:Somdip Dey]], [[:en:Draft:Somdip Dey]], [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Somdip Dey]], [[:en:Wikipedia:Sockpuppet investigations/Essex PR/Archive]]. So, requesting speedy deletion of this article. --[[Úsáideoir:আফতাবুজ্জামান|আফতাবুজ্জামান]] ([[Plé úsáideora:আফতাবুজ্জামান|plé]]) 00:25, 15 Iúil 2019 (UTC) :Thanks for bring this to our attention. I have deleted the article. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 17:43, 15 Iúil 2019 (UTC) == Extension of pages == Perhaps you could add more facts to the articles I've edited? [[Beauty and the Beast (scannán 2017)]] also needs Wikidata links. Thank you. [[Speisialta:Contributions/2602:306:83A9:3D00:7D24:D131:74EC:BBCA|2602:306:83A9:3D00:7D24:D131:74EC:BBCA]] 03:33, 24 Iúil 2019 (UTC) :Yes, I will try to do so. They will be useful articles to expand. Thanks, Go raibh maith agat. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 19:28, 24 Iúil 2019 (UTC) == Hong Cong == A chara, bheinn buíoch díot gan a leithéid a bhaint ó https://ga.wikipedia.org/wiki/D%C3%BAbl%C3%B3ga_Uamacha Tagann sé le sainmhíniú áirithe ar an gcoincheap. Táim ag obair ar an lch le tamall fada anois. Feicim go bhfuil gá ann roinnt rudaí spéisiúila ach contráilte a cuireadh leis a bhaint. Cinn ar nós 'clú agus cáil' Nithe inspéise a leithéid ach rud eile ar fad iad agus seans go mbunóidh mé alt orthu sin, leis. [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 18:01, 31 Iúil 2019 (UTC) :Maith go leor. Má's leor an rím chun "Hong Cong" a chur isteach ann, bíodh. Tusa an saineolaí ar an ábhar seo. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 19:30, 31 Iúil 2019 (UTC) == Rud cearr leis an suíomh go forleathan == Is léir dom go bhfuil rud cearr leis an suíomh go forleathan, mar shampla: Feictear seo, mar shampla (téacs amháin - níl a fhios agam conas íomhá a chuir): [[Albain]] :Albain :Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor. :Jump to navigation Jump to search Go háirithe, tá an taobh-bharra as riocht! [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 08:52, 10 Deireadh Fómhair 2019 (UTC) :Is ar mo leagan de Chrome (77.0.3865.90) atá an lucht. Le Firefox, tá gach rud ceart. ::Níos aite fós. Ní ar mo riomhaire baile, leis an leagan céanna. Inniu, tar éis dom Chrome a ath-thosú, tá gach rud arís slán. Ar cheann de na rudaí úd... cás thart. -Marcas Go raibh maith agat as an eolas seo. Is dócha go bhfuil gach rud i gceart, ach caithfidh súil a choimeád ar rudaí mar seo. Tharla a leithéid domsa cupla uair (bhain sé leis an bpríomhleathanach). [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 15:43, 11 Deireadh Fómhair 2019 (UTC) == Go Raibh Maith Agat! == Dia Dhuit, SeoMac! Go raibh maith agat as do chuid ama a thógáil chun labhairt liom! Theastaigh uaim i gcónaí alt a scríobh ar Vicipéid agus ar deireadh thiar tá a fhios agam conas! Scríobh mé alt faoi rud éigin atá gar domsa agus scríobh mé é i mBéarla agus d'éirigh liom é a scríobh i nGaeilge chomh maith! Is breá liom labhairt agus scríobh na Gaeilge! Go raibh míle maith agat as leideanna a thabhairt dom! Buíochas le milliún! Edl-irishboy (plé) 19:42, 30 Deireadh Fómhair 2019 (UTC) [[Úsáideoir:Edl-irishboy|Edl-irishboy]] ([[Plé úsáideora:Edl-irishboy|plé]]) 19:42, 30 Deireadh Fómhair 2019 (UTC) :Áthas orm an méid sin a chloisteáil! Gach aon rath ar na obair! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 20:02, 30 Deireadh Fómhair 2019 (UTC) ==MMXX== A SeoMac, Athbhliain faoi mhaise duit! [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 20:47, 31 Nollaig 2019 (UTC) :Agus duitse! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 20:49, 31 Nollaig 2019 (UTC) GRMA Éamonn ==Ba mhaith liom moladh a dhéanamh== SeoMac, a chara, Sílim anois gur botún a bhí ann an t-alt a úsáid i gceannteideal na n-alt sa Vicipéid. m.sh. 'An Bhruitíneach' in ionad 'Bruitíneach, 'An Chéad Chogaidh Domhanda' in ionad 'Céad Cogadh Domhanda'. Tugaim faoi deara nach n-úsáidtear an t-alt in áiteanna eile m.sh. 'An Foclóir Beag' (https://www.teanglann.ie/en/fb/Bruit%c3%adneach), 'Tearma.ie' (https://www.tearma.ie/q/measles/) nó 'Foclóir Gaeilge -Ó Dónaill 1977' (https://www.teanglann.ie/en/fgb/Bruit%c3%adneach). Bheadh ​​deacracht ann le hainmneacha tíortha agus réigiún; ní fhéadfadh duine 'Frainc' a úsáid in ionad 'An Fhrainc' mar shampla!. Suimiúil go leor ní luaitear ainmneacha na dtíortha in 'An Foclóir Beag'. Luann Ó Dónaill an méid seo a leanas faoi; 'an' ( Tagairt:https://www.teanglann.ie/en/fgb/an ) (With names of languages) An Ghaeilge, an Béarla, an Laidin, an Eabhrais, Irish, English, Latin, Hebrew. 13. (With certain names of places''') An Fhrainc, an Spáinn, an Ostair, an Eoraip, France, Spain, Austria, Europe. An tSionainn, an Life, the Shannon, the Liffey. An Mhí, an Mhucais, an Róimh, an Mheánmhuir, Meath, Muckish, Rome, the Mediterranean. (With g. of Éire, Albain, Gaillimh) Muintir na hÉireann, na hAlban, na Gaillimhe, the people of Ireland, of Scotland, of Galway. 14. (With titles) An tAthair Seán, Father Seán. An Ceannfort Ó Néill, Commandant O’Neill. An Breitheamh Ó Riain, Judge Ryan. An Cearrbhach Mac Cába, McCabe the card-player. 15. (With certain personal names and surnames) An Calbhach, an Feardorcha, Calvagh, Frederick. An Máilleach, an Búrcach, an Ruiséalach, Mr. O’Malley, Mr. Burke, Mr. Russell. Na Brianaigh, na Gearaltaigh, na Brúnaigh, the O’Briens, the Fitzgeralds, the Browns. 16. (In generalized name-phrases) An Choróin Mhuire, the Rosary. An Leabhar Eoin, St. John’s Gospel. An ghaoth Mhárta, the March wind. Tar éis na Féile Bríde, after the feast of St. Brigid. (Var: Eclipses when preceded by de, do, i (> sa); d, t eclipsed under same circumstances as b, c, etc.) B’fhéidir gur cheart dúinn leas a bhaint as an t-alt i gcás tíortha / réigiún ach i gcásanna eile an t-alt a fhágáil ar láir. Cad a cheapann tú? Le dea-ghuí Éamonn Ó Gribín (Ériugena)[[Speisialta:Contributions/78.18.233.126|78.18.233.126]] 18:35, 18 Aibreán 2020 (UTC) :GRMA, a Éamoinn. Scríobh mé freagra duit agus ansin chaill mé é. Aontaím leat a bheagán nó a mhórán, agus scríobhfaidh mé rud éigin níos déanaí. B'fhéidir go mbeadh rud éigin le rá ag daoine eile anseo freisin. TGCoa, mar shampla. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 19:01, 18 Aibreán 2020 (UTC) A SeoMac, a chara, Tá go maith,níor tógadh an Róimh i n-aon lá amháin! Beir bua Éamonn [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 12:47, 19 Aibreán 2020 (UTC) == Wikidata agus Teimpléid == SeoMac a chara, tá mé i mbun oibre ar Wikidata le tamall anuas. Tá mé tar éis níos mó ná 6 milliún lipéad/cur síos Gaeilge a chur leis (le cúnamh ó bhot, ar ndóigh!) Feicim ar Vicipéidí eile gur féidir sonraí a iompórtáil go díreach ó Wikidata i mbosca eolais via Teimpléid, mar shampla: * [https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_person/Wikidata Daoine] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_settlement Áiteanna] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Authority_control Aitheantóirí uathúla] Rinne mé iarracht teimpléad a chóipeáil ó Vicipéid eile tamall ó shin, ach theip orm mar gheall ar na spleáchais chasta a bhí ann. Feicim [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Templates#Copying_from_one_wiki_to_another anseo] gur féidir le riarthóirí é seo a dhéanamh gan mórán stró. An bhféadfá in ann cabhrú liom, nó an chumhacht a thabhairt domsa é a dhéanamh? Míle buíochas! [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 07:25, 28 Aibreán 2020 (UTC) :Go raibh míle maith agat as an méid oibre atá déanta agat. Cabhróidh mé leat má thig liom. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 06:10, 1 Bealtaine 2020 (UTC) ::Hi arís! An raibh deis agat iarracht a dhéanamh na teimpléid seo a iompórtáil? Rinne mise iarracht ach faraor níl cead agam Special:Import a úsáid toisc nach riarthóir mé. Tá na treoracha ar fáil sa nasc thuas ("Copying from one wiki to another"). Mura bhfuil tú in ann é a dhéanamh, b'fhéidir go mbeifeá in ann cead speisialta sealadach a thabhairt dom Special:Import a úsáid? Geallaim nach ndéanfainn mórán dochair :D [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 11:37, 3 Meitheamh 2020 (UTC) :Tá mé ar ais. Táim cinnte nach ndéanfá dochar ach sochar anseo. Ní thugtar dúshláin teicniúla domhsa faraor. GRMA as do chuid foighide. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 23:24, 5 Meitheamh 2020 (UTC) ::Chuaigh mé i gcumarsáid le Alsún Ni Chasaide ag iarraidh cuidiú uaithi. Tá fadhb sheafóideach agam le Wikidata. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 07:33, 17 Meitheamh 2020 (UTC) :::Mar eolas duit, chruthaigh mé an méid seo a leanas ar cywiki: [https://cy.wikipedia.org/wiki/Nodyn:Person Duine] (cosúil le Teimpléad:WD Bosca Sonraí Duine), [https://cy.wikipedia.org/wiki/Nodyn:Gwybodlen_lle Áit] agus [https://cy.wikipedia.org/wiki/Nodyn:Pethau rudaí]. Tá fáilte romhat iad seo a chur in oiriúint do do riachtanais, ar ndóigh. (Aistrithe le Google Translate!) [[Úsáideoir:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Plé úsáideora:Llywelyn2000|plé]]) 04:26, 14 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) == Linking with English wiki == Hóigh a SeoMac, how do we link articles with English (and other language) wikipedia when we create a new article? It seems to have changed... [[Úsáideoir:Chaco|Chaco]] 14:33 27 Bealtaine 2020. :Níl "Athraigh naisc" ann a thuilleadh. Níl 'fhios agam cén fáth. D'fhéach mé ar Vicipéid na Gàidhlig agus tá an nasc acusan go fóill. At this point, I don't know. I put in a link to Wikimedia for [[Cuach choiteann]] while I was at the Gàidhlig Wikipedia. For now, we will have to go to English or some other Wiki to add a link. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 15:16, 27 Bealtaine 2020 (UTC) GRMA, let me know if you hear a dhath agus rachaidh mé ar ais agus cuirfidh mé na naisc leo. [[Úsáideoir:Chaco|Chaco]] 22:25 27 Bealtaine 2020. == Spider-Man == I saw you tagged [[Spider-Man]] as having text too short and needing wikifying. This problem also exists at [[Thomas & Friends]], [[Hulk]], [[Sesame Street]], and [[Wonder Woman]]. However, can the problems be addressed? The correct text about Spider Man was supposed to say: Spider-Man is a fictional superhero created by writer-editor Stan Lee and writer-artist Steve Ditko. The correct text about Wonder Woman was supposed to say: Wonder Woman is a fictional superhero appearing in American comic books published by DC Comics. The correct text about Hulk was supposed to say: The Hulk is a fictional superhero appearing in publications by the American publisher Marvel Comics. Thomas & Friends seemed to have OK text, but it needs to be longer. Same for Sesame Street. But at least those two have categories, but not the superheroes. Can you add to them? [[Speisialta:Contributions/2600:1700:53F0:AD70:6CA7:6DC6:C901:DCA7|2600:1700:53F0:AD70:6CA7:6DC6:C901:DCA7]] 03:27, 26 Meitheamh 2020 (UTC) :I added more text to the page about Spider-Man. But it will need translation. [[Speisialta:Contributions/2600:1700:53F0:AD70:6CA7:6DC6:C901:DCA7|2600:1700:53F0:AD70:6CA7:6DC6:C901:DCA7]] 03:32, 26 Meitheamh 2020 (UTC) ::I wanted to upload the movie poster for ''[[The Rescuers]]'', but I saw that only an admin such as yourself can do it. So, can you do it please? Thank you. [[Úsáideoir:TheCityStars|TheCityStars]] ([[Plé úsáideora:TheCityStars|plé]]) 20:35, 6 Iúil 2020 (UTC) :::Haigh. I sympathize but don't think it can be done anymore. It will be interesting to see whether the changes you made yesterday on the Esperanto Wikipedia are allowed to stand. Use of the poster is limited to the English Wikipedia. Some other wikis (Turkish, Vietnamese, Indonesian) have their own versions of the file, but they seem to have been set up before centralization of files on the Commons and I think they are flying under the radar, so to speak. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 05:07, 7 Iúil 2020 (UTC) ::::But if that's true, than should it be on Commons instead? Meanwhile, the English text about Spider-Man still needs to be translated into Irish. Do you know if you can do that? [[Úsáideoir:TheCityStars|TheCityStars]] ([[Plé úsáideora:TheCityStars|plé]]) 19:25, 7 Iúil 2020 (UTC) :::::Also, on [[Up (scannán)]], the text looks like it's machine translated or something. It needs Wikifying as well. If it's a machine translation, should it be rewritten? In that case, it might be best to rewrite it anew based on English and other languages. I believe it's translating the name for [[Beauty and the Beast (scannán 1991)]], when there doesn't seem to be an official Irish title for that film, or for other Disney movies in fact. Also, the article should link to Beauty and the Beast as well. [[Úsáideoir:TheCityStars|TheCityStars]] ([[Plé úsáideora:TheCityStars|plé]]) 19:28, 7 Iúil 2020 (UTC) == Damn screen refresh == I hate it when you are about to hit THANK and the screen refreshes underneath and it becomes ROLLBACK ... OHNO! Thanks for the text updates, very useful. I was hoping that the English text wasn't problematic, and even better, it is replaced. :-) [[Úsáideoir:Billinghurst|Billinghurst]] ([[Plé úsáideora:Billinghurst|plé]]) 05:55, 21 Lúnasa 2020 (UTC) :Yes, strange things can happen. Thanks for your addition to [[Seán Milroy]]--useful in itself and it called our attention to a stub article ("síol") that would have been neglected for a long, long time otherwise, given the lack of hands on deck here. I tried our new system for creating infoboxes for this one, but no luck. I've done a small amount of work here on Irish intelligence. Let me know if anything seems really off. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 06:04, 21 Lúnasa 2020 (UTC) ::Can you please have a hit at [[Constance Gore-Booth Markiewicz]], I have updated all the others that I have added. To note that I am currently transcribing [[s:en:Thom's Irish Who's Who]] and assiduously doing the Wikidata as I progress, so if you have your templates linked up to pull WD automatically then they should populate. Noting that these rebellious MPs typically have short bios, and not certain whether it is due to the span of time post election, or just more of the politics of the time. [[Úsáideoir:Billinghurst|Billinghurst]] ([[Plé úsáideora:Billinghurst|plé]]) 06:14, 21 Lúnasa 2020 (UTC) :::Follow-up, if you do have a good link up, I am comfortable popping over and adding templates when I see that there is a gaWP article, as I'll see it when WDing. [[Úsáideoir:Billinghurst|Billinghurst]] ([[Plé úsáideora:Billinghurst|plé]]) 06:17, 21 Lúnasa 2020 (UTC) ::I put in the infobox for her and will take care of Irish-language captions for these articles as I have time. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 06:40, 21 Lúnasa 2020 (UTC) == Beo fós == Buíochas le na Déithe :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 22:46, 4 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) :Áthas orm! Fágfaidh mé teachtaireacht ar do leathanachsa. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 23:45, 4 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) ==Iarratas== Tá an alt [[Próta-Ind-Eorpais]] beagnach réidh. Tá tagairtí flúirseach ann, agus creidim gur míníonn sé an t-ábhar go maith. An bhféadfa seiceáil gramadaí a dhéanamh air LDT? Creidim gur d'fhéadfadh sé bheith ina alt an-mhaith [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]] ([[Plé úsáideora:Samalou|plé]]) 16:46, 18 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) == [[Maurizio Micheli]] == Hi, dearest SeoMac, how are you? Me and my family are going well, I work home, but still afraid cause "''mr''" Covid-19. Here, in my small village [[Caselle Landi]], we had 20-22 deaths, sigh-sigh... Please, I opened this page about a great Italian actor and I'm asking you a little aid to read and correct the mistakes about the biography. I'll be pleased to help you in Italian and Portuguese. Thanks a lot for your important help, see you soon [[Úsáideoir:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Plé úsáideora:Rei Momo|plé]]) 08:11, 20 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) :Fáilte ar ais: Welcome back. Benvenuto. I see that DaithíÓ helped with corrections. I did some also. Thanks for the article about Maurizio Micheli. Grazie per la voce Maurizio Micheli. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 16:34, 21 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) :: Grazie mille a te per il grande aiuto - Thanks a lot to you for the great help - Mòran taing dhuibh airson a ’chuideachaidh mhòir (This last is by Mr Google)!!! [[Úsáideoir:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Plé úsáideora:Rei Momo|plé]]) 21:44, 21 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) :::Prego. Google gave you Scottish Gaelic, but I understood it. :-) [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 22:03, 21 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) == Hello, 20th anniversary of the Catalan Wikipedia == Hello, I hope that you are doing fine. Thanks again for your support a long long time ago! Sorry to write in English, I am still an ignoramus in Irish..., unfortunately. I write you this message because we'll be celebrating our Catalan Viquipèdia 20th birthday soon and I would really appreciate having at least one user of your wikipedia (if you could have more people from your wikipedia it would be amazing!) saying a few words in your language in a short video, filmed horizontally, congratulating the Catalan Wikipedia. The time would be around 15 seconds and you are free to say what you want (if the background can be something beautiful of your country (building, monument) it would be just great..) though you would have to finish in Catalan saying "Bon aniversari" and/or "per molts anys". I really hope you will participate! The video has to be sent to viquipedia@wikimedia.cat if possible before February 28th. I hope to hear from you soon! Take real care and have a great week! Una abraçada! Claudi/[[Úsáideoir:Capsot|Capsot]] ([[Plé úsáideora:Capsot|plé]]) 22:07, 25 Feabhra 2021 (UTC) : Sorry to bother, I realized I had made many mistakes and I just fixed the message. My deepest apologies. Claudi/[[Úsáideoir:Capsot|Capsot]] ([[Plé úsáideora:Capsot|plé]]) 14:05, 28 Feabhra 2021 (UTC) == Indefinite IP blocks == Hi, IPs should not be blocked indefinitely as they will get reassigned randomly. Kindly set a definite for the blocks [https://ga.wikipedia.org/wiki/Speisialta:BlockList?wpTarget=&wpOptions%5B%5D=tempblocks&wpOptions%5B%5D=userblocks&blockType=&limit=50&wpFormIdentifier=blocklist listed here]. --[[Úsáideoir:Minorax|Minorax]] ([[Plé úsáideora:Minorax|plé]]) 05:37, 6 Aibreán 2021 (UTC) :Thank you for pointing this out. Go raibh maith agat. I will do so. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 11:46, 6 Aibreán 2021 (UTC) == Re: Fáilte == A SeoMac, a chara, Go raibh míle maith agat as ucht do theachtaireacht ar mo lch plé! Táim ag súil le níos mó a chur le Vicipéid amach anseo. [[Úsáideoir:RaghnallMacDomhnaill|RaghnallMacDomhnaill]] ([[Plé úsáideora:RaghnallMacDomhnaill|plé]]) 13:50, 7 Iúil 2021 (UTC) == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:15, 4 Eanáir 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(4)&oldid=22532508 --> == Teimpléad:WD Bosca Sonraí Duine/sport srl. == Gach rud ag obair i gceart anois .. faoí dheireadh!! - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 06:41, 25 Feabhra 2022 (UTC) :Go raibh míle maith agat! An t-uafás oibre i gceist. Teimpléid anocht, síntéiseoirí oíche amárach! A lán oibre curtha isteach ag TGCOA freisin. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 07:05, 25 Feabhra 2022 (UTC) == Request == Hi! Can you please block these cross-wiki spammers: [[Speisialta:Contributions/Mypetclinicvizag]], [[Speisialta:Contributions/SeoSweets]] and delete the articles? Thank you! --[[Úsáideoir:Mtarch11|Mtarch11]] ([[Plé úsáideora:Mtarch11|plé]]) 06:26, 26 Feabhra 2022 (UTC) :Your request came minutes too late for me to catch it. I see that [[Úsáideoir:Superpes15]] took care of it. Thanks, both of you! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 08:27, 26 Feabhra 2022 (UTC) == Iarratas chun scriosadh tapa a sheachaint == Dea-mhéin. Bain an liosta scriosta den leathanach atá díreach aistrithe agam, ag lua foinsí ([[An Aċomis]]) Iarraim freisin mura dtugtar aird ar ghnéithe na Gaeilge, na ceartúcháin riachtanacha a dhéanamh (ach ná scrios iad). Go raibh maith agat.[[Úsáideoir:Achomia|Achomia]] ([[Plé úsáideora:Achomia|plé]]) 20:11, 3 Márta 2022 (UTC) == Rialú údaráis‎ == Míle buíoch :) Tá níos mó le déanamh fós; spás 'module', teimpléid, formaid, srl. - amárach, bfhéidir :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 06:19, 19 Aibreán 2022 (UTC) == [[Roubaix]] == Féach ar an alt faoi thúas; is féidir linn "catagóirí folaithe" a chruthú anois. Mar shámpla; [[:Catagóir:Commons link is locally defined]] (Béarla :p ) - féach ar an stair. Más maith leat, cuir <nowiki>{{Catagóirí cothabhála |hidden=yes |tracking=yes}}</nowiki> sa téacs an chatagóir, agus - presto - beidh gach ailt a úsáidann [[:Catagóir:Commons link is locally defined]] a bheidh i bhfolach ón radharc na gnáth-úsáideoirí :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 00:08, 26 Aibreán 2022 (UTC) * Téigh go dtí [Sainroghanna / Preferences] [Appearances], agus clic ar an bosca '''"Taispeáin catagóirí folaithe"''' - seo é - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 00:11, 26 Aibreán 2022 (UTC) :Suimiúil. Tá mé a tosnadh ag dul i gcleachtadh leis. Go raibh maith agat as an eolas agus as gach rud eile. Nach tú atá gníomhúil! Frustachas ormsa le rudaí beaga a bhaineann le Wikidata, a bunch of delays in things a bhíonn le feiceáil 'presto' de ghnáth. Tada duit féin ach d'fhág siad mise a smaoineamh 'cad é diabhal rud mícheart a rinne me anois? [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 05:31, 26 Aibreán 2022 (UTC) == Tá mo lámha goirt anocht! == A lán obair déanta inniu. Aon tuairimí faoin {{tl|WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}?. Féach [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Chrysler&cur=23862&diff=1032752&oldid=805443&diffmode=source anseo] chun sámpla a fheiceáil - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 04:53, 30 Aibreán 2022 (UTC) :Ba chóir go mbeidís. They should be. Tá súil agam gur am saor atá á chaitheamh agat agus ní am oibre—nó níos measa—do laethanta saoire. D'fhéach mé ar chúpla sampla den WD Bosca Sonraí Eagraíochta. Féachann sé go deas. Réimse mór atá i gceist—gnólachtaí ([[Starbucks]]) agus cumainn chultúrtha agus shóisialta ([[Gasóga na hÉireann]]). Is dócha go n-athróimis "dearlaice" go "maoiniú". Baineann an téarma ''dearlaic'' leis an árachas. "Maoiniú scoile" a thugann Foclóir.ie ar "school endowment." Is é TGcoa an duine is fearr leis an bhfocal ceart a roghnú (is saineolaí i gcúrsaí airgeadais é). :Maidir leis na rudaí atá ar siúl agamsa, dála an scéil, thug daoine faoi deara, is dócha go dtosnaíonn ar 'H' an chuid is mó de na hailt a bhíonn á gcur in eagar agam. Tá mé ag dul tríd na hainmneacha daoine sa chatagóir Fréamh an Eolais—iad siúd a bhfuil Defaultsort in easnamh. Tá H, I agus J idir lámha agam anois. Tá fadhbanna agam le gnáthathruithe a dhéanamh ar WD ach úsáidim trí ghléas (trí chóras, i ndáiríre) difriúla agus déanann sé difear cé acu a bhíonn i gceist, ceapaim. :GRMA agus bail ar an obair. Uirlisí maithe dúinn na teimpléid (tá súil agam go mbeidh muid ábalta úsáid a bhaint as na catagóirí folaithe srl. 581 ball sa chatagóir "local" úd!). Oíche mhaith.[[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 05:47, 30 Aibreán 2022 (UTC) == Vicí na mBan == A chara, toisc gur úsáideoir Vicipéide rialta thú, ba mhaith liom tusa a chur ar an eolas maidir le tionscadal nua atá ar siúl. Vicí na mBan, nó WikiWomen, is ainm do. Is comhfhiontar é idir Pobal Éireann Wikimedia, Coláiste Oiriall i Muineachán agus eagraíochtaí Vicipéide agus meánscoileanna sa [[An Fhreaslainn|Fhreaslainn]] agus i d[[Tír na mBascach]]. Le linn na tionscadail seo, beidh muid ag cruthú acmhainní teagaisc ionas go mbeidh daltaí meánscoileanna in ann ailt Vicipéide a scríobh as Gaeilge, as Freaslainnis nó as Bascais faoi mhná iomráiteacha. Beidh na daltaí ag foghlaim faoi Vicipéid ón mí seo chugainn ar aghaidh agus tosóidh siad ag scríobh sa bhliain úr. Tá breis eolais ar fáil as Béarla ar an leathanach Meta: https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Erasmus%2B_Project. Tá fáilte roimh cheisteanna agus bharúlacha chugamsa ar Vicipéid nó seol r-phost chugainn: wikimediaireland[at]gmail.com. Beidh mé ag cur teachtaireacht ar an halla baile chomh maith, mo leithscéal as crosphostáil a dhéanamh. [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 16:53, 28 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) == Cuireadh: Cruinniú Pobail – 27 Bealtaine == A chara, Tá súil agam go bhfuil tú go maith :) Tá Pobal Éireann Wikimedia | Wikimedia Community Ireland ag reáchtáil an chéad chruinniú pobail eile ar líne ar <nowiki>'''</nowiki>Dé Máirt, 27 Bealtaine ag 18:00<nowiki>'''</nowiki>. Ba bhreá linn tú a fheiceáil ann! Is deis é seo do Vicipéidéirí gníomhacha le: * Nuacht agus forbairtí a roinnt * Smaointe nua agus dúshláin a phlé * Vótáil ar an dréacht-Straitéis 2025–2028 <nowiki>'''</nowiki>Sonraí an chruinnithe:<nowiki>'''</nowiki> Ar Google Meet: [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc<nowiki> meet.google.com/mnw-pubq-xyc]</nowiki> Fón: +353 1 571 2001 | PIN: 202 328 238# Is féidir an straitéis a léamh roimh ré anseo: [[commons:File:2025-2030_Strategic_Plan_Wikimedia_Community_Ireland-Draft.pdf|[nascaithe anseo]]] Muna bhfuil tu in ann dul ach ba mhaith leat do thuairim nó moltaí ar an straitéis a thabhairt, seol r-phost chugam ag: <nowiki>'''</nowiki>oifigeach.gaeilge<nowiki>{{@}}</nowiki>wikimedia.ie<nowiki>'''</nowiki> Le gach dea-ghuí, Amy ~ [Úsáideoir:OifigeachWMIE] [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 14:26, 23 Bealtaine 2025 (UTC) == An féidir leat cabhrú liom, le do thoil? == Dia, is bean léinn mé agus Pamela is ainm dom. Ní scríobhaim go maith i nGaeilge go fóill agus ní féidir liom an téacs Vicipéid seo a cheartú: [[Andrea Benetti|https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti]] An bhféadfá cabhrú liom? Go raibh maith agat as an gcabhair. [[Úsáideoir:PamelaBertaccini|<span style="font-family: 'Futura LT Pro Light', Futura, sans-serif; text-shadow: 1px 1px 2px #a5a5a5; font-size:110%; color:#01b30e">'''PamelaBertaccini'''</span>]] 10:14, 8 Meitheamh 2025 (UTC) == Bob Vylan == Hello, SeoMac. In the [[Bob Vylan]] article, can you also add this music duo's remarks against the assassinated U.S. political activist [[:en:Charlie Kirk]], during a concert in Amsterdam on 13 September 2025? This is referenced in the [[:simple:Bob Vylan]] article as well in most Bob Vylan Wikipedia articles. Yours sincerely, [[Speisialta:Contributions/&#126;2025-26767-44|&#126;2025-26767-44]] ([[Plé úsáideora:&#126;2025-26767-44|talk]]) 11:10, 26 Meán Fómhair 2025 (UTC) == Aiseolas & Forbairt na Vicipéide == Seomac, a chara, Táim ag dul i dteagmháil le Vicipéideoirí reatha chun tuairimí agus ionchur a bhailiú Ar dtús, an mbeadh 5 nóiméad agat chun [https://docs.google.com/forms/d/1G8K7OH6DtjFcvDvZkn4ld7Ufcgrps3vj9dVY5qK178U/edit an tsuirbhé seo] a líon amach? Chomh maith le sin, an mbeadh suim agat chur le Straitéis Vicipéide chun an t-ardán iontach seo a mhéadú agus a fhorbairt agus muid ag leanúint ar aghaidh? Beimid ag reáchtáil cruinnithe agus ag obair ar straitéis dhíreach don Vicipéid chun treochlár a chur le chéile. Dá mbeadh aon cheist agat, ná bíodh drogall ort agus seol r-phoist chugam ar [mailto:oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie] ~ Amy [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 16:59, 7 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:35, 13 Lúnasa 2026 (UTC) opxso7idqbf8nk0ufhlzysvnbd63ahr 0 26214 1324789 1166346 2026-08-14T08:07:56Z An Sionnach Rua 29036 1324789 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is fine mhór [[éan]] é '''Troglodytidae''' ar a dtugtar '''na dreoilíní'''. Tá 81 speiceas ann, i sé ghéineas déag. Sa Domhan Nua atá cónaí ar an gcuid is mó de na speicis, ach tá ''[[Dreoilín|Troglodytes troglodytes]]'' le fáil san Eoraip agus i gcuid den Áise chomh maith. De ghnáth bíonn siad 9g – 50g ar meáchan. == Géinis == * ''[[Campylorhynchus]]'' Spix, 1824 <small>(15 speiceas)</small> * ''[[Catherpes]]'' S.F. Baird, 1858 <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Cinnycerthia]]'' Lesson, 1844 <small>(4 speiceas)</small> * ''[[Cistothorus]]'' Cabanis, 1850 <small>(4 speiceas)</small> * ''[[Cyphorhinus]]'' Cabanis, 1844 <small>(3 speiceas)</small> * ''[[Ferminia]]'' Barbour, 1926 <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Henicorhina]]''P.L. Sclater & Salvin, 1868 <small>(4 speiceas)</small> * ''[[Hylorchilus]]'' Nelson, 1897 <small>(2 speiceas)</small> * ''[[Microcerculus]]'' P.L. Sclater, 1862 <small>(4 speiceas)</small> * ''[[Odontorchilus]]'' Richmond, 1915 <small>(2 speiceas)</small> * ''[[Salpinctes]]'' Cabanis, 1847 <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Thryomanes]]'' P.L. Sclater, 1862 <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Thryorchilus]]'' Oberholser, 1904 <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Thryothorus]]'' Vieillot, 1816 <small>(27 speiceas)</small> * ''[[Troglodytes]]'' Vieillot, 1809 <small>(10 speiceas)</small> * ''[[Uropsila]]'' P.L. Sclater & Salvin, 1873 <small>(1 speiceas)</small> Uaireanta, cuirtear na cinn seo leanas in áireamh: * ''[[Donacobius]]'' Swainson, 1831 <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Nannus]]'' Billberg, 1828 <small>(1 speiceas)</small> == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Troglodytidae]] 7t6f6efmgzb8ndgln7i2zr3u9xlcy80 0 26265 1324534 1235673 2026-08-13T12:03:44Z An Sionnach Rua 29036 1324534 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan clóis]] é an '''sicín'''. Is baill d'fhine na Phasianidae iad na sicíní. ''Gallus gallus domesticus'' a thugtar orthu mar ainm eolaíoch. Sa bhliain 2003, bhí breis is 24 billiún sicín ann ar fud an domhain. Tugtar ''[[coileach]]'' ar an bhfireannach agus tugtar ''[[cearc]]'' ar an mbaineannach. == Tréithe == === Eitilt === Cé go n-úsáideann formhór na n-éan a n-eití chun eitilt, níl sicíní rómhaith ag eitilt. Tá siad in ann eitilt go dtí a bpéirsí nó thar an claí ach den chuid is mó den am, fanann siad ar an talamh. Tá lachain agus géanna go maith ag eitilt. Má tá siad ina gcónaí i gcró atá oscailte ar barr, bíonn ar an bhfeirmeoir cléití eite amháin a bhearradh ionas nach mbeidh siad in ann eitilt as an gcró. Tá an bearradh cleití seo mar bhearradh gruaige agus ní ghortaíonn sé an t-éan.<ref name=":0" /> == Comparáid == Tá sicíní agus turcaithe cosúil lena chéile maidir le dhá phríomhthréith. Tá cosa ar a dtugtar crúibíní ag an dá cheann acu. Tá na crúibíní seo an-láidir agus úsáideann siad iad chun tochailt sa chré chun bia a fháil. Ina theannta sin tá goba géara ag an dá cheann acu chun bheith ag gobadh ar fheitheidí agus ar ghráinní.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.agriaware.ie/wp-content/uploads/2021/08/EanlaithChlois.pdf|teideal=Bia ón bhfeirm|údar=agriaware.ie|dátarochtana=2023|archivedate=2023-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618212800/https://www.agriaware.ie/wp-content/uploads/2021/08/EanlaithChlois.pdf}}</ref> == Seanfhocail agus nathanna cainte == === Cearc === * Is minic ubh mhór ag cearc bheag. * Is trom cearc i bhfad. * Chuirfeadh sé cosa faoi chearca duit. * Chomh salach le teach na gcearc. * Is olc an cearc ná scríobfaidh do féin. * Is maith an cearc ná beireann amuigh. === Coileach === * Glaonn gach coileach go dána ar a atrainn fhéin. == Sicín == * Ní féidir ceann sicín a chur ar sheanchearc. * Sicín fómhair, Dónaillín geimhridh == Féach freisin == * [[Turcaí]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc == * [http://www.naturephoto-cz.com/domestic-fowl:gallus-domesticus-photo-1081.html Grianghraif (Béarla)] [[Catagóir:Éineoil]] [[Catagóir:Gallus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] plpqv1pcruxgswk7p1704pzcgu39k39 0 26325 1324798 1166267 2026-08-14T08:16:54Z An Sionnach Rua 29036 1324798 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í an '''eala'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Cygnus/|title=“Cygnus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is Anatidae iad na [[lacha]]in, na [[gé]]anna agus na healaí. Úsáidtear an focal céanna, ''eala'', i n[[Gaeilge na hAlban]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Cygnus]] 8lhm6d0172z1wk98igonlvv21gil33k 0 26361 1324670 1162947 2026-08-13T18:01:28Z An Sionnach Rua 29036 1324670 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é an '''colm'''. Is baill [[Fine (bitheolaíocht)|d'fhine]] na Columbidae iad. Is é an t-aon fhine san [[Ord (bitheolaíocht)|ord]] Columbiformes. Is éin téagartha iad seo a bhfuil muineál gearra orthu, agus goba gearra caola a mbíonn scannáin chéarach mhéithe orthu i roinnt speiceas. Itheann siad síolta, torthaí agus plandaí go príomha. Tá an fhine le fáil ar fud an domhain, ach tá an éagsúlacht is mó sna ríochtaí Ind-Mhalaech agus Astraláiseach. <center><gallery> Paloma_brav%C3%ADa_(Columba_livia),_Palacio_de_Nymphenburg,_Múnich,_Alemania01.JPG|[[Colúr]] Oriental_Turtle_Dove_RWD.jpg|Féarán thoir Treron_calvus_glaucus,_in_vyeboom,_f,_Pretoria.jpg|Colm glas na h[[An Afraic|Afraice]] Peruvian_Pigeon.jpg|Colm na hColcamar ([[Peiriú]]) Macropygia_emiliana_1.jpg|Colm-cuach na h[[An Indinéis|Indinéise]] </gallery></center> == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Columbidae]] kxhjve5ixsl0h5jors3cqbku55yctmf 0 26391 1324702 1165150 2026-08-13T19:18:35Z An Sionnach Rua 29036 1324702 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Cigogne blanche MHNT.jpg|thumb|Ubh ''Ciconia ciconia'' ]] Is [[éan]] feoiliteach é an '''storc bán'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Ciconia%20ciconia/|title=“Ciconia ciconia” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (''Ciconia ciconia''). Is baill d'fhine na Ciconiidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Ciconia]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] l5o8k8oz5wsi5scqppybmaelyqe0cu7 0 26531 1324630 1148782 2026-08-13T16:22:59Z An Sionnach Rua 29036 1324630 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] [[Dreapadóireacht|dreapadóireachta]] é an '''cnagaire'''. Ball d'fhine na ''Picidae''. Tochlaíonn sé isteach i [[Crann|gcrainn]] le gob géar, ag baint [[Feithid|feithidí]] le teanga greamaithe. [[Eireaball]] dealgach air a chabhraíonn sa dreapadóireacht. Is sainiúil rithim a chnagtha ar stoc crainn. Suas le 198 [[speiceas]] a aítríonn coillte.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Snagaire darach|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=609}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} [[Catagóir:Picidae]] ruetbuo6v8u0xsap4ezdnd1bydzzth0 0 27628 1324770 1323250 2026-08-14T07:24:15Z An Sionnach Rua 29036 1324770 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Acanthis cabaret - Lesser Redpoll XC482789.mp3|mion]] Is [[éan]] beag pasaireach é an '''deargéadan beag''', ''Carduelis cabaret'' ([[An Béarla|Béarla]]: ''lesser redpoll''). Is baill den [[géineas|ghéineas]] ''Carduelis'' ([[Deargéadan|na deargéadain]]) iad i bh[[Fine (bitheolaíocht)|fine]] na n[[glasán]], ''Fringillidae''. Is é seo an ceann is lú, is doinne agus is stríocaí de na deargéagain. Is minic a rangaítear é mar fhospeiceas den [[deargéadan coiteann]], ''Carduelis flammea'', ach scoilt roinnt údarás – Aontas na nÉaneolaithe Briotanach (''British Ornithologists’ Union'') ina measc - ón speiceas sin é. Is minic a bheadh Dearéadan (Coiteann) ar an éan seo sa [[An Ghaeilge|Ghaeilge]] ar aon chaoi, is dócha. Is éan dúchasach don [[Eoraip]] é an Deargéadan Beag agus tugadh isteach go dtí an [[Nua-Shéalainn]] é. Déanann a lán de na héin seo imirce go háiteanna níos faide ó dheas le linn an gheimhridh, ach mar gheall ar an gclíoma cineálta, faightear iad ó cheann ceann na bliana sa chuid is mó dá raon gnáthaithe. Ina theannta sin, faightear é in éineacht leis an dá [[speiceas]] eile de dheargéadain sa gheimhreadh. == Tacsanomaíocht == Níl an ghaolmhaireacht idir na deargéadain réitithe go fóill. Bíonn an Deargéadan Beag agus an Deargéadan “Mineach” (fospeiceas ''flammea'' den Deargéadan Coiteann) araon le fáil i ndeisceart na h[[An Iorua|Iorua]], gan mórán cros-síolraithe de réir dealraimh, ach níl siad ag áitriú taobh le taobh le tamall sách fada i gcaoi is nach féidir teacht ar thuairimí cinnteacha faoi láthair ar an gceist. == Cur Síos == Is glasán beag le h[[eireaball]] gearr é an Deargéadan Beag, 11.5-12.5 ceintiméadar ar fad, agus 20-22.5 ceintiméadar réise a sciathán, agus 9-12 gram a mheáchan. Tá an gob gearr coirceogach agus bior géar air. Tá dath gealbhuí ar an n[[gob]] ach tá barr dorcha air. [[Cleite|Cleití]] donna atá ar bharr an éin fhirinn fhásta den chuid is mó, le stríocaí níos dorcha orthu. Tá dearg ar chlár an [[éadan|éadain]] agus dubh ar an [[smig]]. I séasúr an ghoir, bíonn dath bándearg ar an mbrollach agus ar an aghaidh. Tá na cliatháin donnbhuí le stríocaí dorcha agus tá cleití bána ar an mbolg agus ar na clúdaigh faoin eireaball. Tá dhá bharra mheathbhána ar an [[sciathán]]. Tá an t-éan baineann an-chosúil leis an gceann fireann, ach gan an bándearg ar an mbrollach agus ar an aghaidh agus tá níos lú den stríocacht ar na cliatháin. Mar gheall ar an éan óg, tá ceann liathbhán air gan an dearg ar chlár an éadain agus níos lú de na cleití dubha ar an smig. Tá an Deargéadan Coiteann cosúil leis an Deargéadan Mineach, ach amháin go bhfuil sé níos mó agus tá an chuid íochtarach níos báine. Tá an chuid uachtarach níos donnbhuí agus tá a gheidín meathbhán agus stríocaí dorcha air. == Dáileadh agus Gnáthóg == Bhí raon [[gnáthóg|gnáthaithe]] an éin seo an-teoranta tráth, ba bheag nach raibh siad le fáil ach amháin in [[Éire|Éirinn]], sa [[An Bhreatain|Bhreatain Mhór]], agus sna h[[Na hAlpa|Alpa]]. Ar na blianta deireanacha, forleathnaíodh raon a ngnáthaithe go mór trasna lár agus thuaisceart na hEorpa. Is éan goir leitheadach é an t-éan seo in Éirinn agus sa Bhreatain, ach tá sé ar iarraidh ó áiteanna i ndeisceart agus i lár [[Sasana|Shasana]]. Neadaíonn sé le taobh chósta na [[An Mhuir Thuaidh|Mara Thuaidh]] ó oirthuaisceart na [[An Fhrainc|Fraince]] go dtí [[an Ghearmáin]] agus tá sé tar éis leathadh go dtí [[an Danmhairg]], i ndeisceart na h[[An Iorua|Iorua]] agus in iardheisceart na [[An tSualainn|Sualainne]]. Mhéadaigh ar an daonra sna hAlpa agus chuaigh sé isteach sna ceantair máguaird. Neadaíonn an Deargéadan Beag anois chomh fada soir le deisceart na [[An Pholainn|Polainne]], leis [[an tSlóvaic]] agus le tuaisceart na [[An Rómáin|Rómáine]]. Is éan imirceach é nach dtéann ach achar gearr agus fanann a lán acu san áit chéanna ar neadaigh siad i rith an [[geimhreadh|gheimhridh]] chomh maith. Aistríonn na héin a chónaíos sna hAlpa go hairdí níos ísle. Sa Bhreatain, tá siad níos líonmhaire sna hísealchríocha le linn an gheimhridh, agus téann cuid de na héin as an mBreatain ó dheas go dtí an [[An Eoraip|mhór-roinn]] sa gheimhreadh, ar uairibh chomh fada leis an Ibéir. Tugadh isteach an speiceas seo go dtí an [[Nua-Shéalainn]] sa bhliain 1862 mar chuid de lastas éan go Nelson. Ina dhiaidh sin, tugadh isteach níos mó acu isteach sa tír agus tá an cineál éin seo le fáil go forleathan. Is ar an Oileán Theas is minice a fheictear an Deargéadan Beag agus neadaigh siad go leor de na h[[oileán|oileáinn]] iomadúla amach ón g[[cósta]]. Ina theannta sin, bhog sé go dtí an chríoch [[An Astráil|Astrálach]] d’Oileán Macquarie agus tá sé le fáil mar fhánaí ar Oileán Lord Howe. Áitríonn sé [[coill]]earnach oscailte, scrobchríocha, talamh [[feirm]]e agus dumhcha. Chuidigh méadú na bhfáschoillte buaircíneach leis na deargéadain scaipeadh go háiteanna nua. == Nósanna == [[Íomhá:Carduelis flammea cabaret MHNT.ZOO.2010.11.221 Naurois HdB Tolborough.jpg|thumb|''Carduelis cabaret'']] Is éan caidreamhach é a sheilgeas [[bia]] in ealtaí go hiondúil. Seilgeann sé sna [[crann|crainn]] mórchuid na haimsire ach ar an talamh freisin scaití, go háirithe sa gheimhreadh de thairbhe laghdú i soláthar na [[síol]]ta. Is iad síolta beaga, mar shíolta na [[Beith|beithe]], na [[Fearn|fearnóige]] agus na bh[[féar]] is mó a itear. Itheann an deargéadan bachlóga [[toradh|toraidh]] agus inveirteabraigh freisin. Cúplálann siad do shéasúr an ghoir go mall sa gheimhreadh. Neadaíonn roinnt cúplaí gar dá chéile go minic in ealta scaoilte. Déanann an t-éan baineann an [[nead]], i gcruth cupáin, i dtom nó i gcrann go hiondúil. Déantar an nead as craobhóga agus lorgaí [[planda]], le sraith inmheánach de fhréamhacha, fhéar, chaonach, [[duilleog|dhuilleoga]] agus fhásra eile, chomh maith le líneáil de chleití, [[olann]] agus [[fionnadh|fhionnadh]]. Beirtear idir dhá [[ubh]] agus seacht n-uibhe. Tá na huibheacha bánghormach nó scothghlas éadrom le treallanna scothdearga nó scothdhonna orthu. Gorann an deargéadan baineann na huibheacha ar feadh 12-15 de laethanta le linn don éan fireann bia a thabhairt di. Beathaíonn an bheirt acu na héin óga agus cleitíonn siad siúd tar éis 9-15 lá. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Acanthis]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1776]] 18hn9ma05em1bqr0unrynifa9752kq5 0 27751 1324773 1162986 2026-08-14T07:27:44Z An Sionnach Rua 29036 1324773 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Éan|Éin]] atá dúchasach do [[Críocha Mheiriceá|Chríocha Mheiriceá]] iad na '''dordéin''' agus cuimsíonn siad an [[Fine (bitheolaíocht)|fhine]] bhitheolaíoch '''Trochilidae'''. Le thart ar 360 speiceas, faightear iad ó hAlasca go [[Tierra del Fuego]], ach tá formhór mór na speiceas le fáil sna [[An Teochrios|trópaicí]]. Is éin bheaga iad, le fad 7.5–13 cm. Is é an speiceas dordéin is lú atá ar marthain ná an dordéan beachach (''Mellisuga helenae'') ag 5 cm, a bhfuil meáchan níos lú ná 2.0 g aige. Is é an speiceas is mó ag 23 cm, agus meáchan 18–24 gram na an fáthach Patagónach (''Patagona gigas''). Tá siad sainfheidhmeach chun beathú ar neachtar bláthanna, ach itheann gach speiceas feithidí eitilte nó damháin alla . == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Dordéin| ]] [[Catagóir:Trochilidae]] [[Catagóir: Éin Mheiriceá | *]] [[Catagóir: Siombailí náisiúnta Oileán na Tríonóide agus Tobága]] [[Catagóir: Tacsóin d'ainmnithe ag Nicholas Aylward Vigors]] anu8lnwc13n07co7oxyop8l5m2qz644 0 27887 1324792 1321108 2026-08-14T08:11:01Z An Sionnach Rua 29036 1324792 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í an '''druid'''. Is baill d'fhine na Sturnidae iad. ''Dred'' a deirtear i [[An Bhriotáinis|mBriotáinis]]. Tá cáil ag an druid mar aithriseoir; is féidir léi aithris a dhéanamh ar fhuaimeanna difriúla, nádúrtha agus saorga. Éan tréadúil is ea an druid, agus tagann siad le chéile in ealtaí móra le haghaidh fáitill, go háirithe sa gheimhreadh. Tógann an druid a nead de ghéaga agus phlándaí, nó na acmhainní eile atá ar fáil, lena chleití mar chlúdach ann. Beireann an t-éan seo idir ceithre agus sé ubh i ngach éillín, le héillín amháin nó dhá éillín i rith an tsamhraidh. Maireann siad ar feadh cúig bliana ar meán.<ref>{{cite book |last= O'Sullivan |first= Oran |last2= Wilson |first2= Jim |year= 2012 |orig-year= 2008 |title= Ireland's Garden Birds: How to Identify, Attract & Garden for Birds |url= https://archive.org/details/irelandsgardenbi0000osul |language= |location= Corcaigh |publisher= Collins Press |pages= [https://archive.org/details/irelandsgardenbi0000osul/page/140 140]-141 |isbn= 9781905172733}}</ref> ==Tagairtí== {{reflist}} {{Síol}} [[Catagóir:Sturnidae]] pi3zip1rkw2toqczj45q4q21b9zodju 0 28683 1324678 1163038 2026-08-13T18:09:26Z An Sionnach Rua 29036 1324678 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é an '''crosghob'''. Ball d'ord ''Passeriformes'' é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Éin]] [[Catagóir:Loxia]] akl3xkwv91dhn5auzoq412m6873kheg 1324725 1324678 2026-08-13T20:30:48Z An Sionnach Rua 29036 1324725 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é an '''crosghob'''. Ball d'ord ''Passeriformes'' é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Loxia]] snnetw686ebvwj4yrbujb9mdrppicja 0 28828 1324900 1237882 2026-08-14T10:39:08Z An Sionnach Rua 29036 1324900 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo|item=Q18789|image=File:Snowy egret (12033).jpg}} Is gnáthainm ar [[éan]] atá an-chosúil leis an g[[corr éisc]] é '''éigrit'''.<ref name='FGB'>{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/fgb/%C3%A9igrit|title=Foclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill): éigrit|editor=[[Niall Ó Dónaill]], eag.|year=1977|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910384|access-date=2024-10-10|language=ga|work=Teanglann.ie}}</ref> Tá cuid mhaith de na speicis ar a dtugtar ''éigrit'' sna géinis ''Egretta'' agus ''Ardea'' san fhine ''Ardeidae'', agus tá roinnt speiceas [[corr éisc]] sna géinis seo freisin; dá bharr sin, is léir nach grúpa tacsanomaíochta iad na héigrití. == Speicis roghnaithe == * ''Ardea alba'' — [[Éigrit mhór]] * ''Ardea intermedia'' — éigrit ghob-bhuí * ''Ardea ibis'' — [[Éigrit eallaigh]] * ''Egretta alba'' — éigrit mhór * ''Egretta caerulea'' — éigrit ghorm * ''Egretta garzetta'' — [[Éigrit bheag]] * ''Egretta thula'' — éigrit shneachtúil == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol}} {{DEFAULTSORT:Eigrit}} [[Catagóir:Ardeidae]] r10bpags98y88t4w6emulddtvyg5amz 0 28832 1324808 1206548 2026-08-14T08:22:29Z An Sionnach Rua 29036 1324808 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} :''Baineann an t-alt seo leis na trí speiceas sa ghéineas ''Somateria''; tugtar “éadar” ar an speiceas ''[[Somateria mollissima]]'' freisin. Is [[éan]] é an t-'''éadar'''. Trí speiceas de lachain mhara a chuimsíonn an géineas '''''Somateria''''' san fhine Anatidae iad, mar atá ''[[Somateria mollissima]]'', ''[[Somateria spectabilis]]'' agus ''[[Somateria fischeri]]''. Dúchasach do [[Tuaisceart|thuaisceart]] an leathsféir thuaidh. Líneálann an baineannach a nead le cleití boga clúmhúla óna broinn: bailítear na cleití seo ar bhonn trádálach mar fhannchlúmh.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Lacha lochlannach|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=390}}</ref> == Féach freisin == * [[Steilléadar]] (''Polysticta stelleri'') == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Eadar}} [[Catagóir:Somateria]] reibt1lp9wb7i49rs5gsorgvwkaec27 0 28935 1324914 1219463 2026-08-14T11:39:42Z An Sionnach Rua 29036 1324914 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[géineas]] [[éan]] creiche é '''''Falco'''''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco/|title=“Falco” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/en/fb/fabhc%C3%BAn|teideal=An Foclóir Beag: fabhcún|language=en|work=www.teanglann.ie|dátarochtana=2022-06-10}}</ref> ina bhfuil thart ar 40 speiceas. Tugtar '''fabhcún''' ar roinnt acu, ach cuimsíonn ''Falco'' éin a dtugtar “seabhac” agus “pocairí gaoithe” orthu freisin. == Speicis == {| class="wikitable collapsible" |- ! Pictiúr !! Gnáthainm !! Ainm Laidine !! Raon |- |[[File:Madagascar Kestrel RWD.jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe Newton]]<ref name='Tearma10'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20newtoni/|title=“Falco newtoni” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco newtoni'' || Madagascar, Mayotte, agus Oileáin Chomóra. |- |[[File:Falco araea Seychelles Kestrel side views (cropped).jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe Séiséalach]]<ref name='Tearma11'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20araea/|title=“Falco araea” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco araeus'' ||Na Séiséil |- |[[File:Falco punctatus.jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe Oileán Mhuirís]]<ref name='Tearma12'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20punctatus/|title=“Falco punctatus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco punctatus'' || Oileán Mhuirís. |- |[[File:Spotted kestrel flying (16862666012).jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe breac]]|| ''Falco moluccensis'' ||Wallacea agus Iáva. |- |[[File:Nankeen Kestrel - Bimbi.jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe Astrálach]] || ''Falco cenchroides'' || An Astráil agus an Nua-Ghuine. |- |[[File:Common kestrel falco tinnunculus.jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe coiteann]]<ref name='Tearma13'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20tinnunculus/|title=“Falco tinnunculus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco tinnunculus'' || Forleathan san Eoraip, san Áise, agus san Afraic, agus faightear é ar chósta thoir Mheiriceá Thuaidh uaireanta freisin. |- |[[File:Rock Kestrel (Falco rupicolus), Mountain Zebra NP, South Africa.jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe aille]]|| ''Falco rupicolus'' ||Angóla, Poblacht Dhaonlathach an Chongó, an Tansáin, agus an Afraic Theas. |- |[[File:Hi There (41472582).jpeg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe mór]]|| ''Falco rupicoloides'' ||An Namaib, an Bhotsuáin, an tSiombáib, Angóla, an tSaimbia, agus an Afraic Theas. |- |[[File:Falco alcopex.jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe sionnaigh]]|| ''Falco alopex'' || Laisteas den Sahára san Afraic. |- |[[File:Falco naumanni, Israel 02.jpg|120px]]|| [[Mionphocaire gaoithe]]<ref name='Tearma14'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20naumanni/|title=“Falco naumanni” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco naumanni'' || An Mheánmhuir, Lár na hÁise, an tSín agus an Mhongóil. |- |[[File:Grey Kestrel (Falco ardosiaceus) (6861327565).jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe liath]]|| ''Falco ardosiaceus'' || An Aetóip, an Chéinia, agus an Tansáin. |- |[[File:Dickinson's Kestrel (Falco dickinsoni) (23164736424).jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe Dickinson]]|| ''Falco dickinsoni'' || Mósaimbíc, an tSiombáib, an tSaimbia, an Mhaláiv, agus oirthuaisceart na hAfraice Theas. |- |[[File:Cerchneis zoniventris.jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe bandach]]|| ''Falco zoniventris'' ||Madagascar. |- |[[File:Red-Necked Falcon.JPG|120px]]|| [[Fabhcún píbrua]]|| ''Falco chicquera'' ||An Afraic agus an India. |- |[[File:Red-footed Falcon.jpg|120px]]|| [[Fabhcún cosdearg]]<ref name='Tearma1'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20vespertinus/|title=“Falco vespertinus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco vespertinus'' ||An Rúis, an Úcráin. |- |[[File:Amur falcon, Falco amurensis, male at Eendracht Road, Suikerbosrand, Gauteng, South Africa (25817217862).jpg|120px]]|| [[Fabhcún Amur]]|| ''Falco amurensis'' ||Oirdheisceart na Sibéire agus tuaisceart na Síne. |- |[[File:Eleonorenfalke1.jpg|120px]]|| [[Fabhcún Eleonora]]<ref name='Tearma2'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20eleonorae/|title=“Falco eleonorae” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco eleonorae'' ||An Ghréig, an Chipir, na hOileáin Chanáracha, agus an Mheánmhuir. |- |[[File:Sooty Falcon, Allée des Baobabs near Morondava, Madagascar.jpg|120px]]|| [[Fabhcún súicheach]]|| ''Falco concolor'' ||Oirthuaisceart na hAfraice agus Murascaill na Peirse. |- |[[File:AmericanKestrel02.jpg|120px]]|| [[Pocaire gaoithe Meiriceánach]]|| ''Falco sparverius'' ||Alasca, Ceanada, na Stáit Aontaithe, Meicsiceo, agus an Mhuir Chairib. |- |[[File:Falcão De Coleira Aplomado Falcon Falco Femoralis (45602460).jpeg|120px]]|| [[Fabhcún Aplomado]]|| ''Falco femoralis'' ||Meicsiceo, Oileán na Tríonóide, agus Meiriceá Theas. |- |[[File:Falco columbarius PP.jpg|120px]]|| [[Meirliún]]<ref name='Tearma3'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20columbarius/|title=“Falco columbarius” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref> || ''Falco columbarius'' || An Eoráise, tuaisceart na hAfraice, Meiriceá Thuaidh. |- |[[File:OFalco rufigularis Bat Falcon (cropped).jpg|120px]]|| [[Fabhcún ialtóige]]|| ''Falco rufigularis'' || Meicsiceo, Meiriceá Láir, Meiriceá Theas. |- |[[File:Falco deiroleucus - Orange-breasted Falcon.JPG|120px]]|| [[Fabhcún broinnoráiste]]|| ''Falco deiroleucus'' || Deisceart Mheicsiceo go tuaisceart na hAirgintíne. |- |[[File:Hobby - Falco subbuteo.jpg|120px]]|| [[Fabhcún coille Eoráiseach]]<ref name='Tearma4'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20subbuteo/|title=“Falco subbuteo” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco subbuteo'' ||An Afraic, an Eoraip, agus an Áise. |- |[[File:African Hobby bwindi jan06 (cropped).jpg|120px]]|| [[Fabhcún coille Afracach]]|| ''Falco cuvierii'' || An Afraic. |- |[[File:Oriental Hobby - Falco severus - Falco (2526569907).jpg|120px]]|| [[Fabhcún coille oirthearach]]|| ''Falco severus'' ||Oirthear na Himiléithe agus ó dheas go dtí an Ind-Sín agus an Astraláise. |- |[[File:Australian Hobby Pikedale Jul02.JPG|120px]]|| [[Fabhcún coille Astrálach]] || ''Falco longipennis'' || An Astráil. |- |[[File:Nz falcon.JPG|120px]]|| [[Fabhcún na Nua-Shéalainne]] nó ''kārearea''|| ''Falco novaeseelandiae'' ||An Nua-Shéalainn. |- |[[File:Brown falcon.jpg|120px]]|| [[Fabhcún donn]]|| ''Falco berigora'' ||An Astráil agus an Nua-Ghuine. |- |[[File:Grey Falcon (1) - Christopher Watson (cropped).jpg|120px]]|| [[Fabhcún liath]]|| ''Falco hypoleucos'' || An Astráil. |- |[[File:Falco subniger.jpg|120px]]|| [[Fabhcún dubh]]|| ''Falco subniger'' || An Astráil. |- |[[File:Falco biarmicus02.png|120px]]|| [[Fabhcún Lanner]]<ref name='Tearma5'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20biarmicus/|title=“Falco biarmicus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco biarmicus'' || An Afraic, oirdheisceart na hEorpa. |- |[[File:Laggar Falcon adult male.jpg|120px]]|| [[Fabhcún Laggar]]<ref name='Tearma6'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20jugger/|title=“Falco jugger” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco jugger'' || An Iaráin, an Afganastáin, an Phacastáin, an India, Neipeal, an Bhútáin, an Bhanglaidéis, agus Maenmar. |- |[[File:Сокол балобан на обучении (Falco cherrug).jpg|120px]]|| [[Fabhcún Saker]]<ref name='Tearma7'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20cherrug/|title=“Falco cherrug” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco cherrug'' || Oirthear na hEorpa, an Meánoirthear, lár na hÁise, agus an tSín. |- |[[File:Gyr falcon - Falco rusticolus - Fálki 2.jpg|120px]]|| [[Fabhcún tuaithe]]<ref name='Tearma8'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20rusticolus/|title=“Falco rusticolus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco rusticolus'' ||An Ghraonlainn, Ceanada, Alasca, an Íoslainn, agus an Iorua. |- |[[File:Falco mexicanus -San Luis Obispo, California, USA-8.jpg|120px]]|| [[Fabhcún machaire]]|| ''Falco mexicanus'' ||Iarthar Mheiriceá Thuaidh. |- |[[File:Falco peregrinus m Humber Bay Park Toronto.jpg|120px]]|| [[Falco peregrinus|Fabhcúon gorm]]<ref name='Tearma9'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20peregrinus/|title=“Falco peregrinus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-01-24}}</ref>|| ''Falco peregrinus'' || Iltíreach |- |[[File:Falco fasciinucha, Chimanimani National Park, Zimbabwe 1.jpg|120px]]|| [[Fabhcún Taita]]|| ''Falco fasciinucha'' ||An Chéinia |- |} == Féach freisin == * [[Pocaire]] * [[Seabhac]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol}} [[Catagóir:Falco (géineas)]] 9r9nghiqp04scdvzefbe6fetgh3sdic 0 29208 1324864 1139173 2026-08-14T09:42:54Z An Sionnach Rua 29036 1324864 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is speiceas [[éan]] é '''''Branta leucopsis''''', ar a dtugtar an '''ghé ghiúrainn'''<ref name='EID'>{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/eid/barnacle%20goose|title=English-Irish Dictionary (de Bhaldraithe): barnacle goose|editor=[[Tomás de Bhaldraithe]], eag.|year=1959|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910360|access-date=2023-05-30|language=ga|work=Teanglann.ie}}</ref><ref name='FGB'>{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/fgb/g%E9%20ghi%FArainn|title=Foclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill): gé ghiúrainn|editor=[[Niall Ó Dónaill]], eag.|year=1977|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910384|access-date=2023-05-30|language=ga|work=Teanglann.ie}}</ref>, nó an '''ghé giúrainn''' de réir an Chaighdeáin nua.<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Branta%20leucopsis/|title=“Branta leucopsis” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-30}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol}} {{DEFAULTSORT:Ge ghiurainn}} [[Catagóir:Branta]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1803]] mp3ckwz18is6vlqqguc9ez8vxlg7rtx 0 29221 1324861 1165218 2026-08-14T09:41:18Z An Sionnach Rua 29036 1324861 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Gé]] a phóraíonn i dtuaisceart na [[An Eoraip|hEorpa]] agus san Eor-Sibéir é an t-'''síolghé'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Anser%20fabalis/|title=“Anser fabalis” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Tá dhá chineál ar leith aici * ceann amháin ina gcónaí [[Gnáthóg|ghnáthóg]]<nowiki/>a sa [[Foraoisí tuaisceartacha|thaiga]], agus * ceann eile sa [[tundra]]. Aithníonn Aontas Éaneolaithe Mheiriceá agus an IOC (na speicis [[síolghé thaiga]] agus [[síolghé thundra]]) ach meastar iad seo mar speicis ar leithligh, ag údaráis eile, mar shampla Aontas Éaneolaithe na Breataine.Tá sí imirceach agus, sa gheimhreadh, fanann sí níos faide ó dheas san Eoraip agus san Áise. == Féach freisin == * [[Síolghé thaiga]] * [[Síolghé thundra]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Anser (éan)]] jngu13tm0i1a2px7srfec9b5q648z9c 0 29244 1324863 1166135 2026-08-14T09:42:18Z An Sionnach Rua 29036 1324863 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Branta canadensis MHNT.ZOO.2010.11.13.6.jpg|thumb| ''Branta canadensis'']] Is pór [[éan|éin]] í an '''ghé Cheanadach'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Branta%20canadensis/|title=“Branta canadensis” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Ge Cheanadach}} [[Catagóir:Branta]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] m4yutspk5euonslcbihkp7r8f10edon 0 29245 1324850 1312449 2026-08-14T09:18:22Z An Sionnach Rua 29036 1324850 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Anser anser MHNT.ZOO.2010.11.14.3.jpg|thumb| ''Anser anser'']] Is speiceas é an '''ghé ghlas'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Anser%20anser/|title=“Anser anser” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> d'éin uisce mhóra san fhine [[Anatidae]] agus an speiceasthíopa den ghéineas ''Anser''. Tá cluimhreach bhreac agus liath agus bhán-stríocach uirthi agus gob flannbhuí agus cosa bándearga. Is éan mór í, tomhaiseann sé idir 74 agus 91 ceintiméadar ar fhad, le meánmheáchan 3.3 cileagram. Tá a dháileadh forleathan, le héin ó thuaidh dá raon san Eoraip agus san [[An Áise|Áise]] ag dul ar imirce ó dheas chun an geimhreadh a chaitheamh in áiteanna níos teo. Tá sinsearach coiteann aici leis an ghé chlóis, tar éis dó a bheith ceansaithe ar a laghad chomh luath le 1360 RCh. Tagann an t-ainm [[Géineas|ghéineas]] ó 'anser' an fhocal Laidine le haghaidh "gé".<ref name= job90>{{cite book | last= Jobling | first= James A | year= 2010| title= The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url= https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher = Christopher Helm | location = London | isbn = 978-1-4081-2501-4 |page = [https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling/page/n48 48]}}</ref> Taistealaíonn géanna glasa go dtí a dtailte pórúcháin ó thuaidh san earrach, ag neadú ar mhóinteach, i riasca, timpeall lochanna agus ar oileáin chósta. De ghnáth fanann na géanna ar feadh a saoil agus neadaíonn siad ar an talamh i measc fásra. Leagtar baisc de thrí go cúig ubh; cothaíonn an an baineannach na huibheacha agus déanann an dá thuismitheoir a hál a chosaint agus a thógáil. Fanann na héin le chéile mar fhine, ag dul ar imirce ó dheas san fhómhar mar chuid de thréad, agus ag scaradh an bhliain dár gcionn. I rith an gheimhridh áitíonn siad gnáthóga leath-uisceacha, inbhir, riasca agus páirceanna faoi uisce, ag ithe féir agus ag ithe barr talmhaíoch go minic. Tá roinnt pobal, mar shampla na pobail i nDeisceart Shasana agus i gceantair uirbeacha ar fud raon na speiceas, ina gcónaí go príomha agus sa cheantar céanna ó cheann ceann na bliana. ==Tuilleadh léitheoireachta== *{{cite book|last=Lorenz|first=Konrad Z.|authorlink=Konrad Lorenz|last2=Martys|first2=Michael|last3=Tipler|first3=Angelika|translator=Robert D. Martin|teideal=Here Am I—Where Are You? The Behavior of the Greylag Goose|publisher=[[Harcourt Brace Jovanovich]]|location=Orlando, Florida|year=1991|isbn=0-15-140056-3|url=https://archive.org/details/hereamiwherearey00lore}} *{{cite journal|journal=Folia Biol.|location=Krakow|year=2007|volume=55|pages=35–40|url=http://www.isez.pan.krakow.pl/journals/folia/pdf/55%281-2%29/05.pdf|format=[[Portable Document Format|PDF]]|issue=1–2|teideal=Description of the ''Anser anser'' Goose Karyotype|first=Ewa|last=Wójcik|first2=Elżbieta|last2=Smalec}}{{Dead link|date=Bealtaine 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Gailearaí == <gallery> Image:Greylag goose (anser anser).JPG|Athraitheach le uchtbán. Image:Anser anser EM1B5927 (36071281286).jpg|Ar eitilt File:Birds of Sweden 2016 44.jpg|Ag snámh Ánsar común (Anser anser) en el Palacio de Nymphenburg, Múnich, Alemania08.JPG|Mionsonra Image:Greylag_Goose_Grauwe_Gans.JPG|Éan de phór measctha idir gé fhiáin agus gé chlóis (A. cygnoides domesticus), mar is léir óna mhuineál tiubh agus a cheann toirtiúil, a bhfuil patrún dílsithe cosúil le póir intíre áirithe acu. File:Greylag Goose from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg|Doiciméad aitheantais ilchodach File:Grågås (Anser-anser)-Ystad-2015.jpg|Ealta ag éirí as uisce. File:Anser anser MWNH 0955.JPG|Ubh, Bailiúchán ó [[Músaem Wiesbaden|Mhúsaem Wiesbaden]] File:Anser anser EM1B9595 (33952161753).jpg|Baineann le sicíní. File:Alerte grauwe ganzen-4961601.webm File:Grågås (Anser anser) Ystad 2016.ogv|Ar [[Ystad]] File:Greylag-goose-63088.jpg|Colainn iomlán </gallery> == Tagairtí == {{Reflist}} ==Naisc sheachtracha== {{Vicíghnéithe|Anser anser}} * [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37016497 BBC Naidheachdan 2016-08-08: Spadadh nan gèadh] ''(aithris-bhideo 2:06 Leòdhas agus na Hearadh)'' *https://web.archive.org/web/20170712075411/http://aulaenred.ibercaja.es/wp-content/uploads/63_GreylagGooseAanser.pdf Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze] *http://www.rspb.org.uk/birds/guide/g/greylaggoose/index.asp Greylag Goose at RSPB A to Z of UK Birds] *{{InternetBirdCollection|greylag-goose-anser-anser|Greylag Goose}} *[http://www.nature-pictures.org/foto/58/ Greylag Goose pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905022255/http://www.nature-pictures.org/foto/58/ |date=2019-09-05 }} Wildlife Greylag Goose photos- adult with nestlings and voice at nature-pictures.org *{{VIREO|graylag+goose|Gé ghlas}} *{{IUCN_Map|22679889|''Anser anser''}} [[Catagóir: Anser (éan) | gé ghlas]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] [[Catagóir: Éin na hEoráise]] [[Catagóir: Tacsa ainmnithe ag Carl Linnaeus | gé ghlas]] s3oa88zbp3vefpe9e28wuj8p8mlept9 0 29407 1324676 1138106 2026-08-13T18:04:18Z An Sionnach Rua 29036 1324676 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é an '''cromán''' (géineas ''Circus'').<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Circus/la/|title=“Circus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-22}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol}} [[Catagóir:Circus]] jqh9fla8qyl8r00empzma0ddck87b55 0 29504 1324909 1256023 2026-08-14T10:56:36Z An Sionnach Rua 29036 1324909 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[fabhcún]] measartha beag an-ghasta le sciatháin fhada chaola é an '''fabhcún coille'''. Tá sé an-aclaí san aer. Cé go bhfaigheann siad creach ar an talamh má tá an deis ann, is ar eite a ghabhtar an chuid is mó dá gcreach. Ní féidir le [[Gabhlán gaoithe|gabhláin ghaoithe]] ná [[Fáinleog|fáinleoga]], éin an-sciobtha ar fad, éalú ón fhabhcún coille. Cuirtear na fabhcúin choille le chéile i bhfoghéineas darb ainm ''Hypotriorchis'' mar gheall ar chosúlachtaí [[Moirfeolaíocht (bitheolaíocht)|moirfeolaíochta]]. Bíonn go leor clúimh shlinnléith acu, agus bíonn stríoca dubha ar fad an taoibh íochtair de ghnáth. Bíonn na heireabaill go hiomlán dorcha, nó bíonn ach bandaí beaga orthu.<ref>White, Clayton M.; Olsen, Penny D. & Kiff, Lloyd F. (1994): Family Falconidae. ''In:'' del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew & Sargatal, Jordi (editors): ''[[Lámhleabhar Éin an Domhain|Handbook of Birds of the World]], Volume 2 (New World Vultures to Guineafowl)'': 216-275, plates 24-28. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-15-6}}</ref> * [[Fabhcún coille Eoráiseach]] (''F. subbuteo'') * Fabhcún coille na hAfraice (''F. cuvierii'') * Fabhcún coille an Oirthir (''F. severus'') * Fabhcún coille na hAstráile (''F. longipennis''), neamhchoitianta ach go forleathan san [[An Astráil|Astráil]]; le linn an gheimhridh theas, téann roinnt éan ar imirce go dtí tuaisceart na mór-roinne nó go hoileáin Oirdheisceart na hÁise * Fabhcún coille súicheach (''F. concolor'') de fhásach na hAfraice Thuaidh * Fabhcún Eleonora (''F. eleonorae'') lonnaithe i gceantar [[An Mheánmhuir|na Meánmhara]] i rith an tsamhraidh thuaidh, agus téann sé ar imirce ó dheas go [[Madagascar]] le haghaidh an tsamhraidh theas. Cuirtear na speicis seo a leanas san fhoghéineas go sealadach: * Fabhcún na Nua-Shéalainne nó ''karearea'' (''F. novaeseelandiae'') * Fabhcún donn (''F. berigora'') * Fabhcún taita (''F. fasciinucha'') == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Fabhcúin]] [[Catagóir:Falco (foghéineas)]] 87u537bbxss4vao7rxzj0kl04b0740q 0 29924 1324925 1165484 2026-08-14T11:53:13Z An Sionnach Rua 29036 1324925 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Faucon émerillon MHNT.jpg |thumb|'' Falco columbarius'']] Is [[éan]] é an '''meirliún'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20columbarius/|title=“Falco columbarius” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Falconidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Falco (géineas)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] g452jbyi210agoacs4l0pt1r627xm78 0 29940 1324654 1165049 2026-08-13T16:40:29Z An Sionnach Rua 29036 1324654 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is géineas d'éin bheaga [[Passeriformes|phasaireacha]] ar a dtugtar '''na cnóshnaganna''' é '''''Sitta'''''.<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Sitta/|title=“Sitta” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Tá cloigne móra, eireabaill ghearra, agus goba agus cosa cumhachtacha acu, agus fógraíonn siad a ndúiche le hamhráin ghlóracha shimplí. Dath liath nó cineál gorm ar fhormhór na speiceas, chomh maith le stríoc dhubh thar na súile. == Samplaí == * ''Sitta europaea'' — [[Cnóshnag Eorpach]] * ''Sitta yunnanensis'' — [[Cnóshnag Yunnan]] * ''Sitta magna'' — [[Cnóshnag mór]] * ''Sitta neumayer'' — [[Cnóshnag Neumayer]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Sitta]] g9qqmii6qy4fsf1xtktcntvudznfezi 0 29964 1324924 1323363 2026-08-14T11:51:09Z An Sionnach Rua 29036 1324924 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Falco peregrinus MHNT.ZOO.2010.11.102.1.jpg|thumb| ''Falco peregrinus'']] [[File:Falco peregrinus madens MHNT.ZOO.2010.11.102.8.jpg|thumb| ''Falco peregrinus madens'']] Is [[éan]] creiche de chlann uiledhomhanda é '''''Falco peregrinus''''' ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: '''an fabhcún gorm''', '''an seabhac gorm''', nó '''an seabhac seilge'''<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20peregrinus/|title=“Falco peregrinus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-27}}</ref>). Is baill d'fhine na Falconidae iad. Ina measc an [[caracara]] splíonachiteach, an [[seabhac]] seilge coille le súile móra is aireachtáil ghéar a sheilgeann sa bhreacsholas, agus an fíorsheabhac seilge a eitlíonn go han-tapa is a mharaíonn a chreach san eitilt. I measc na bhfíorsheabhac seilge tá an [[pocaire gaoithe]] is an [[meirliún]]. A líon ag titim de bharr nimhithe le feithidicídí, mar itheann siad éin a itheann síolta truaillithe. Cónaíonn na héin seo ar [[Creig|creige]], [[Aill|ailte]]<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-seal-san-fhiantas.aspx|teideal=Seal san fhiántas|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2021-01-20}}</ref> nó foirgneamh arda.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Seabhac seilge|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=586}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} [[Catagóir:Falco (géineas)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1771]] r3xnos10g0pcn184oy6np3xvwkgbous 0 30396 1324604 1321101 2026-08-13T16:03:15Z An Sionnach Rua 29036 1324604 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} :''Baineann an t-alt seo leis an éan; má tá suim agat sa toradh citris, féach [[Toradh cíobhaí]].'' Is [[éan]] é an '''cíobhaí'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Apteryx/|title=“Apteryx” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> atá le fáil sa [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]], agus baint aige leis na ''Apterygidae''. Níl cumas eitilte aige. Tugtar aitheantas do chúig speiceas agus iad go léir i mbaol. Is é an dífhoraoisiú is mó a rinne díobháil dóibh, ach tá cuid mhaith dá ngnáthóg le fáil i limistéir chaomhnaithe anois. Tá siad i gcontúirt fós de bharr theacht na gcreachadóirí mamacha. == Spéicis == Tá cúig speiceas aitheanta ann (agus ceithre fhospéiceas ag ceann acu), agus speiceas eile nár tugadh cuntas foirmiúil fós air. * Is é an speiceas is toirtiúla an '''[[Cíobhaí Mór Breac]]''' nó '''Roroa''' (''Apteryx haastii''). Tá sé timpeall 45 cm ar airde agus tá meáchan timpeall 3.3 cg ann. (Tá meáchan timpeall 2.4 cg sna héin fhireanna.) Tá clúmh liathdhonn ar an speiceas seo agus stríoca i leith na báine ann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an dá thuismitheoir í. Meastar go bhfuil os cionn 20,000 éan den speiceas seo ann agus iad spréite faoi shléibhte iarthuaisceart Nelson, faoin gcuid thuaidh den Chósta Thiar agus faoi Alpa an Deiscirt. * Rinne muca, cait agus easóga (ainmhithe a thug na coilínigh isteach leo) slad ar an g'''[[Cíobhaí Beag Breac]]''' (''Apteryx owenii''), éan gan toirt. Díothaíodh ar an mór-roinn é ach tá timpeall 1,350 ceann den speiceas ar [[Oileán Kapiti]] agus tugadh isteach in oileáin shábháilte eile é. Dealraíonn sé go bhfuil sé ag pórú ann. Níl sé ach 25 cm ar airde agus tá meáchan 1.3 cg san éan baineann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an t-éan fireann í. [[Íomhá:NZ-kiwimap.png|thumb|left|Dáileadh gach speicis de Chíobhaí]] [[Íomhá:Three kiwi species models in Auckland museum.jpg|thumb|Ó thaobh na láimhe clé: Cíobhaí Donn (''Apteryx australis''), Cíobhaí Beag Breac (''Apteryx owenii'') agus Cíobhaí Mór Breac (''Apteryx haastii''), Auckland War Memorial Museum]] * * Aithníodh an '''[[Rowi]]''' ('''Cíobhaí Donn Okarito''' nó ''Apteryx rowi'') mar speiceas nua sa bhliain 1994<ref>http://www.doc.govt.nz/conservation/native-animals/birds/land-birds/kiwi/rowi-formerly-okarito-brown-kiwi/|title=Rowi{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: New Zealand native land birds|publisher=New Zealand Department of Conservation (DOC)</ref>. Tá imir liath sa chlúmh agus uaireanta tá cleití bána ar an ngrua. Is féidir leis na héin bhaineanna trí ubh féin a bhreith i séasúr amháin, agus gach ceann acu i nead difriúil. Déanann an dá thuismitheoir na huibheacha a ghoradh. Níl an t-éan seo le fáil anois ach i limistéar beag ar chósta thiar an Oileáin Theas. Is léir ón DNA is sine, áfach, go raibh sé spréite níos forleithne fadó, agus nach raibh aon chíobhaí eile le fáil i ndeisceart an Oileáin Thuaidh.<ref name="Shepherd">Shepherd, L.D. & Lambert, D.M. (2008)</ref> * Tá an '''[[Tokoeka]]''' (''Apteryx australis'') measartha coitianta i ndeisceart agus in iarthar an Oileáin Theas i ngach áit dá airde beagnach. Tá sé chomh mór leis an gCíobhaí Mór Breac, tríd is tríd, agus é dealraitheach leis an gCíobhaí Donn, cé go bhfuil sé níos dathéadroime. Is léir ón DNA is sine go raibh sé le fáil ar chósta thoir an Oileáin Theas tráth.<ref name="Shepherd" /> Tá cúpla fospeiceas ann: :** '''Tokoeka Oileáin Stewart (''Apteryx australis lawryi''). :** '''Tokoeka na gCaolsáilí Thuaidh''' (''Apteryx australis ?'') agus '''Tokoeka na gCaolsáilí Theas''' (''Apteryx australis ?'') in iardheisceart an Oileáin Theas. :** '''Tokoeka Haast''' (''Apteryx australis ?''), an fospeiceas is teirce agus gan ann ach timpeall 300 éan. Tugadh aitheantas dó sa bhliain 1993. Le fáil i limistéar cúng iargúlta i Sléibhte Haast san Oileán Theas. Gob air atá níos cuaire ná mar is gnách, agus clúmh sách rua air. * '''[[Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh]]''' (''Apteryx mantelli'' nó ''Apteryx australis'' roimh 2000). É coitianta i dTuaisceart an Oileáin Thuaidh. Timpeall 35,000 éan ann. Na héin bhaineanna timpeall 40 cm ar airde agus meáchan timpeall 2.8 cg iontu. Meáchan timpeall 2.2 cg sna héin fhireanna. Éan seiftiúil é a thaithíonn a lán gnáthóg, go fiú áiteanna ar fhág daoine a rian orthu. Clúmh biorach rua air. Dhá ubh de ghnáth agus iad á ngoradh ag an éan fireann. == Tagairtí == {{reflist}} == Leabhair agus ailt == * ''Bizarre and Beautiful Noses''. Sante Fe, New Mexico: John Muir Publications, 1993. * http://www.taxonomy.nl/Main/Classification/51305.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724170632/http://www.taxonomy.nl/Main/Classification/51305.htm |date=2011-07-24 }} Systema Naturae 2000 / Classification, Family Apterygidae. '''Brands''', Sheila. The Taxonomicon. * '''Burbidge''', M.L., Colbourne, R.M., Robertson, H.A., and Baker, A.J. (2003). "Molecular and other biological evidence supports the recognition of at least three species of brown kiwi." [http://www.kluweronline.com/issn/1566-0621/contents ''Conservation Genetics''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121202313/http://www.kluweronline.com/issn/1566-0621/contents |date=2008-11-21 }}, '''4'''(2):167-177 * '''Cooper''', Alan et al. (2001). "Complete mitochondrial genome sequences of two extinct moas clarify ratite evolution." ''Nature'', '''409''': 704-707. * Davies, S.J.J.F., eagarthóir, Hutchins, Michael, ''Grzimek's Animal Life Encyclopedia'', 'Kiwis,' eagrán 2 (2003), Gale Group: imleabhar 8, 'Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins,' Farmington Hills, MI. ISBN 0-7876-5784-0. Lgh 89–90. * "Shy envoys off on their OE," Eloise Gibson, ''New Zealand Herald'', 29/04/2010. * {{cite book |last1='''Gotch''' |first1=A.F. |title=Latin Names Explained. A Guide to the Scientific Classifications of Reptiles, Birds & Mammals|url=https://archive.org/details/latinnamesexplai0000gotc_v6a1 |year= 1995 |origyear=1979 |publisher=Facts on File |location=London|isbn=0 8160 3377 3|page=[https://archive.org/details/latinnamesexplai0000gotc_v6a1/page/179 179]|chapter=Kiwis}} * '''Piper''', Ross (2007), ''Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals'', Greenwood Press * [http://www.kiwirecovery.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Mating.htm ''Kiwi Recovery''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060307060612/http://www.kiwirecovery.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Mating.htm |date=2006-03-07 }} * [http://www.abc.net.au/science/news/stories/s243830.htm ''News In Science''] * [http://dictionary.reference.com/browse/Kiwi ''Random House Unabridged Dictionary''] © Random House, Inc. 2006 * [http://www.sandiegozoo.org/education/science_egg_in_a_bottle.html San Diego Zoo] * San Diego Zoo, Kiwi http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-kiwi.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006082245/http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-kiwi.html |date=2008-10-06 }} Birds: Kiwi. San Diego Zoo. * SavetheKiwi.org http://www.savethekiwi.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Producinganegg.htm Producing an Egg http://web.archive.org/web/20070629005119/http://www.savethekiwi.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Producinganegg.htm * '''Shepherd''', L.D. & Lambert, D.M. (2008) ''Ancient DNA and conservation: lessons from the endangered kiwi of New Zealand Molecular Ecology'' '''17''', 2174–2184 {{Síol}} [[Catagóir:Cíobhaí]] [[Catagóir:Apteryx]] 8ch6355fbfu743536vk50emim3m9ci7 0 30435 1324769 1323248 2026-08-14T07:23:13Z An Sionnach Rua 29036 1324769 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é an '''deargéadan coiteann''' (''Acanthis flammea flammea'').<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Acanthis%20flammea/|title=“Acanthis flammea” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-31}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.worldbirdnames.org/new/bow/finches/|teideal=Finches, euphonias, longspurs, Thrush-tanager – IOC World Bird List|work=www.worldbirdnames.org|dátarochtana=2026-08-07}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol}} [[Catagóir:Acanthis]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] ie61yi4xwjtkjja4k3x6lcloo0kaim3 0 30926 1324708 658738 2026-08-13T20:06:08Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1324708 wikitext text/x-wiki Tugtar '''aiseotróp''' nó '''meascán aiseotrópach''' ar mheascán dhá chineál [[leacht]] (nó níos mó fós) nach féidir coibhneas a chuid comhábhar a athrú trí [[driogadh|dhriogadh]], toisc gurb ionann an coibhneas sin sa leacht agus sa ghal.<ref>{{cite book| first=Walter J| last=Moore| title=Physical Chemistry, 3rd ed.| publisher=Prentice-Hall| year=1962| pages=140-142}}</ref><ref>{{Lua idirlín |url=http://www.solvent--recycling.com/azeotrope_1.html |teideal=What is an Azeotrope? |dátarochtana=2010-10-31 |archivedate=2007-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070424141816/http://www.solvent--recycling.com/azeotrope_1.html }}</ref> Más meascán neamh-aiseotrópach atá ann, bíonn an ghal níos saibhre i gcomhábhar nó i gcomhábhair áirithe ná an leacht, toisc go bhfuil coibhneas na gcomhábhar ag druidim leis an gcoibhneas aiseotrópach. Cineál cothromaíochta atá i gceist leis an gcoibhneas aiseotrópach, mar sin. {{commonscat|Azeotrope|Aiseotróp}} == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Teirmidinimic]] 1kdfke4nbg4wfv6pdfpdnjba7ppx1fd 0 31323 1324674 1232975 2026-08-13T18:03:34Z An Sionnach Rua 29036 1324674 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} '''Corra leitheadacha''' is ainm dúchasach do na 6 speiceas den ghéineas ''Platalea'', lapairí den fhine Threskiornithidae. Is í an t-aon ghéineas atá ag an bhfofhine Plataleinae. ==Speicis agus dáileadh== Tá na sé speiceas le fáil go forleathan thar cuid mhaith den domhan. {| class="wikitable sortable" ! align="center" style="background-color: #D3D3A4" colspan ="4" |Speicis ''Platalea'' |- ! Ainmneacha coitianta agus déthéarmacha ! class="unsortable"| Iomhá ! Cur síos ! Raon gnáthaithe |- | [[Corr leitheadach Eoráiseach|Corr Eoráiseach]]<br />(''Platalea leucorodia'') | [[File:Eurasian Spoonbill-2.jpg|120px]] | Tá na haosaigh agus na na héin óga bán den chuid is mó le reanna sciatháin seachtracha dubha agus goba agus cosa dorcha. Póraítear i sraitheanna giolcúla, gan speicis eile de ghnáth. | Is é seo an speiceas is forleithne, atá le fáil in oirthuaisceart na [[An Afraic|hAifrice]] agus i gcuid mhaith den [[an Eoraip|Eoraip]] agus den [[an Áise|Áise]] trasna go dtí [[an tSeapáin]]. |- | [[Corr bheag]]<br />(''Platalea minor'') | [[File:Black faced spoonbill at Niigata.JPG|120px]] |Tá dlúthbhaint aici le corra Eoráiseacha. | Le fáil i [[An Téaváin|An Téaváin]], [[an tSín]], [[An Chóiré]] agus [[an tSeapáin]]. |- | [[Corr bhán]]<br />(''Platalea alba'') | [[File:Platalea-alba-Lake-Nakuru.JPG|120px]] |Speiceas mór bán cosúil leis an chorr Eoráiseach, óna bhféadtar idirdhealú a dhéanamh idir a aghaidh bhándearg agus a ghob níos gile de ghnáth. Cuimsíonn a bhia [[feithid|feithidí]] agus créatúir bheaga eile, agus neadaíonn sé i gcrainn, riasca nó carraigeacha. | Póraítear san [[an Afraic|Afraic]] agus [[Madagascar]] |- | [[Corr ríoga]]<br />(''Platalea regia'') | [[File:Royal Spoonbill mouth open.jpg|120px]] |Corr mhór bhán le haghaidh dubh. | Coitianta in oirdheisceart [[an Astráil|na hAstráile]], ach bíonn siad le fáil go rialta i líon níos lú ar chodanna eile den mhór-roinn nuair a fhoirmíonn bogaigh shealadacha ann; sa [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]], go háirithe san [[Oileán Theas]], agus uaireanta mar straigléirí sa [[An Nua-Ghuine|Nua-Ghuine]], san [[an Indinéis|Indinéis]], agus sna hoileáin san [[Liosta na n-oileán san Aigéan Ciúin|Aigéin Chiúin]]. |- | [[Corr bhuíchosach]]<br />(''Platalea flavipes'') | [[File:Yellow-billed Spoonbill at Perth Zoo.jpg|120px]] | Corr bhán le gob daite buí. | Oirdheisceart na hAstráile. |- | [[Corr rósach]]<br />(''Platalea ajaja'') | [[File:Roseate Spoonbill - Myakka River State Park.jpg|120px]] | Bíonn na haosaigh mór le cleití bándearg. | [[Meiriceá Theas]], an [[Mhuir Chairib]], agus [[Oirdheisceart na Stát Aontaithe]] |} == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Platalea]] nzwaoojja52mu3d8lksc6pioni48gl4 1324706 1324674 2026-08-13T19:31:43Z An Sionnach Rua 29036 /* Speicis agus dáileadh */ 1324706 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} '''Corra leitheadacha''' is ainm dúchasach do na 6 speiceas den ghéineas ''Platalea'', lapairí den fhine Threskiornithidae. Is í an t-aon ghéineas atá ag an bhfofhine Plataleinae. ==Speicis agus dáileadh== Tá na sé speiceas le fáil go forleathan thar cuid mhaith den domhan. {| class="wikitable sortable" ! align="center" style="background-color: #D3D3A4" colspan ="4" |Speicis ''Platalea'' |- ! Ainmneacha coitianta agus déthéarmacha ! class="unsortable"| Iomhá ! Cur síos ! Raon gnáthaithe |- | [[Corr leitheadach Eoráiseach]]<br />(''Platalea leucorodia'') | [[File:Eurasian Spoonbill-2.jpg|120px]] | Tá na haosaigh agus na na héin óga bán den chuid is mó le reanna sciatháin seachtracha dubha agus goba agus cosa dorcha. Póraítear i sraitheanna giolcúla, gan speicis eile de ghnáth. | Is é seo an speiceas is forleithne, atá le fáil in oirthuaisceart na [[An Afraic|hAifrice]] agus i gcuid mhaith den [[an Eoraip|Eoraip]] agus den [[an Áise|Áise]] trasna go dtí [[an tSeapáin]]. |- | [[Corr bheag]]<br />(''Platalea minor'') | [[File:Black faced spoonbill at Niigata.JPG|120px]] |Tá dlúthbhaint aici le corra Eoráiseacha. | Le fáil i [[An Téaváin|An Téaváin]], [[an tSín]], [[An Chóiré]] agus [[an tSeapáin]]. |- | [[Corr leitheadach Afracach]]<br />(''Platalea alba'') | [[File:Platalea-alba-Lake-Nakuru.JPG|120px]] |Speiceas mór bán cosúil leis an chorr Eoráiseach, óna bhféadtar idirdhealú a dhéanamh idir a aghaidh bhándearg agus a ghob níos gile de ghnáth. Cuimsíonn a bhia [[feithid|feithidí]] agus créatúir bheaga eile, agus neadaíonn sé i gcrainn, riasca nó carraigeacha. | Póraítear san [[an Afraic|Afraic]] agus [[Madagascar]] |- | [[Corr ríoga]]<br />(''Platalea regia'') | [[File:Royal Spoonbill mouth open.jpg|120px]] |Corr mhór bhán le haghaidh dubh. | Coitianta in oirdheisceart [[an Astráil|na hAstráile]], ach bíonn siad le fáil go rialta i líon níos lú ar chodanna eile den mhór-roinn nuair a fhoirmíonn bogaigh shealadacha ann; sa [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]], go háirithe san [[Oileán Theas]], agus uaireanta mar straigléirí sa [[An Nua-Ghuine|Nua-Ghuine]], san [[an Indinéis|Indinéis]], agus sna hoileáin san [[Liosta na n-oileán san Aigéan Ciúin|Aigéin Chiúin]]. |- | [[Corr bhuíchosach]]<br />(''Platalea flavipes'') | [[File:Yellow-billed Spoonbill at Perth Zoo.jpg|120px]] | Corr bhán le gob daite buí. | Oirdheisceart na hAstráile. |- | [[Corr leitheadach rósach]]<br />(''Platalea ajaja'') | [[File:Roseate Spoonbill - Myakka River State Park.jpg|120px]] | Bíonn na haosaigh mór le cleití bándearg. | [[Meiriceá Theas]], an [[Mhuir Chairib]], agus [[Oirdheisceart na Stát Aontaithe]] |} == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Platalea]] 8vtltmyjoqguwiw0km5pkcm8k6cu4ra 0 31353 1324712 1323205 2026-08-13T20:20:04Z An Sionnach Rua 29036 1324712 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é '''condar na nAindéas'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Vultur%20gryphus/|title=“Vultur gryphus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Cathartidae iad. Tá sé ina chónaí i [[Na hAindéis|Sléibhte na nAindéas]]. Is scroblachóir é agus itheann sé ainmhithe marbha. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Vultur]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] 7ohvqdrum6kpic0r29sg066ank5n4ol 0 31425 1324806 1323263 2026-08-14T08:21:27Z An Sionnach Rua 29036 1324806 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Cygnus atratus MHNT.ZOO.2010.11.16.5.jpg|thumb| ''Cygnus atratus'']] Is [[éan]] uisce í an '''eala dhubh'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Cygnus%20atratus/|title=“Cygnus atratus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (''Cygnus atratus''). a phóraíonn go príomha i réigiúin thoir theas agus iardheisceart na hAstráile. Laistigh den Astráil, tá an eala dhubh fánach, agus patrúin imirce mhearbhlacha ag brath ar dhálaí aeráide. Is éan mór é le cluimhreach dhubh agus gob dearg. Is póraitheoir monagamach é, agus comhroinneann an dá chomhpháirtí dualgais goir agus cothaithe. Is ball d’fhine na ''Anatidae'' í. Tugadh an eala dhubh isteach i dtíortha éagsúla mar éan ornáideach sna 1800í, ach d'éirigh léi éalú agus daonraí cobhsaí a chruthú. Sainmhíníodh an t-eala dubh go heolaíoch ag an nádúraí Sasanach John Latham sa bhliain 1790. .Roimhe seo, cuireadh an t-éan seo ina ghéineas aonchineálach (monaitíopach) , ''Chenopis.'' Is féidir ealaí dubha a fháil go haonarach, nó i gcomhluadair scaoilte ag uimhriú isteach sna céadta nó fiú sna mílte. Is éan a mbíonn tóir uirthi i ngairdíní zó-eolaíocha agus i mbailiúcháin éan, agus uaireanta feictear éaluithe lasmuigh dá raon nádúrtha. Cé go bhfuilsí siad dúchasach d'iardheisceart agus d'oirdheisceart na h[[an Astráil|Ástráile]], tugadh isteach iad i roinnt áiteanna eile ar domhan. Tá an t-éan seo ina shiombail réigiúnach d'Iarthar na hAstráile, áit a bhfuil sí dúchasach, agus don bhaile Dawlish i Sasana, áit ar tugadh isteach é mar speiceas allúrach. == Ealaí dubha agus Alba == Nochd an chéad eala dhubh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 1791, ach níor shíolraigh siad go dtí 1902, agus níl sí fós ar an liosta d'éin a bhfuul daonra féinchothaitheach acu sa Ríocht Aontaithe. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Cygnus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1790]] [[Catagóir:Éin Eindéimeacha na hAstráile]] 5lvrtz9vbqs8z77mbs97444ocprh2iv 0 31428 1324799 1323265 2026-08-14T08:17:11Z An Sionnach Rua 29036 1324799 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg|thumb| ''Cygnus cygnus'']] Is [[éan]] í an '''eala ghlórach''' (''Cygnus cygnus''). Is baill d'fhine na Anatidae iad.<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Cygnus%20cygnus/|title=“Cygnus cygnus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-03}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol}} [[Catagóir:Cygnus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] qetrvgw4zwnkk7y4fsei06uigpkt7fz 0 31446 1324628 1164472 2026-08-13T16:20:31Z An Sionnach Rua 29036 1324628 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é an '''clochrán'''. Is baill d'fhine na Muscicapidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Oenanthe]] p2wba06tknxghwefb88kkhiuq5qyn9u 0 31737 1324595 1322996 2026-08-13T15:56:42Z An Sionnach Rua 29036 1324595 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é an '''cacapó''' (''Strigops habroptila'', [[Maorais]]: ''kākāpō''). Is de bhunús na Nua-Shéalainne iad. Éin oíchí iad, agus is ionann an t-ainm "cacapó" agus "péaróid na hoíche" in Maorais. Tá saintréithe faoi leith ag an gcacapó, atá uathúil ó gach éin eile ar domhain. Is é an cacapó an t-aon phéaróid ar domhain nach féidir eitilt, agus is iad na paréidí is troime dá bhfuil ann. Tá an speiceas seo i mbaol - níl ach 149 acu ann, agus tá ainmneacha tugtha do bheagnach gach ceann acu.<ref>http://createsend.com/t/i-FE4939184088B7162540EF23F30FEDED</ref> ==Tagairtí== {{reflist}} {{Síol}} {{DEFAULTSORT:Cacapo}} [[Catagóir:Strigops]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1845]] f8i3obz0yfh0751d9umzruidop6kxzq 0 40751 1324530 1235680 2026-08-13T12:00:05Z An Sionnach Rua 29036 1324530 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] mór sa [[Géineas|ghéineas]] ''Meleagris'' é an '''turcaí''', cosúil le [[piasún]], dúchasach do [[Meiriceá Thuaidh|Mheiriceá Thuaidh]] agus Láir. Tá turcaithe i measc na n-éan is mó ina raon.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}</ref> === Speiceas === Tá dhá speiceas turcaí ann: * an turcaí fiáin (''Meleagris gallopavo'') in oirthear agus lár Mheiriceá Thuaidh, agus * an turcaí súileach (''Meleagris ocellata'') ar Leithinis Yucatán i [[Meicsiceo]]. === Tréithe === * A cheann nocht. An fireannach le filleadh crochta craicinn ag bun a ghoib agus spor starraiceach ar gach cos. Tá [[sprochaille]] sainiúil ag fireannaigh den dá speiceas turcaí, atá ar crochadh ó bharr an ghoib. * Mar is amhlaidh le go leor éan mór a itheann ar an talamh (ord [[Galliformes]]), tá na cinn fhireanna níos mó agus i bhfad níos dathúla ná na cinn bhaineanna. * Áitríonn sé coillearnach mheasctha. Uiliteach. A chlúmh dorcha breac, ach na saghsanna saothraithe níos éadroime. === Stair === Tháinig na turcaithe is luaithe chun cinn i Meiriceá Thuaidh breis is 20 milliún bliain ó shin. Roinneann siad sinsear coitianta le [[Cearc fhraoigh|cearca fraoigh]], le [[Piasún|piasúin]], agus le héanlaith eile. Is é an turcaí fiáin sinsear an turcaí clóis, a ceansaíodh timpeall is 2,000 bliain ó shin, b'fhéidir. Anois bíonn an turcaí an-choitianta mar éanlaith clóis, i gcomhair na [[An Nollaig|Nollag]] go háirithe. === Comparáid === Tá sicíní agus turcaithe cosúil lena chéile maidir le dhá phríomhthréith. Tá cosa ar a dtugtar crúibíní ag an dá cheann acu. Tá na crúibíní seo an-láidir agus úsáideann siad iad chun tochailt sa chré chun bia a fháil. Ina theannta sin tá goba géara ag an dá cheann acu chun bheith ag gobadh ar fheitheidí agus ar ghráinní.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.agriaware.ie/wp-content/uploads/2021/08/EanlaithChlois.pdf|teideal=Bia ón bhfeirm|údar=agriaware.ie|dátarochtana=2023|archivedate=2023-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618212800/https://www.agriaware.ie/wp-content/uploads/2021/08/EanlaithChlois.pdf}}</ref> == Féach freisin == * [[Sicín]] * [[Curasó]] * [[Dódó]] * [[Piasún]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Éineoil]] [[Catagóir:Meleagris]] 08lckc5xsw6ve3iat804rgrq45e2fhv 0 40852 1324550 1324409 2026-08-13T13:07:05Z Conradder 34685 dntls 1324550 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[baile]] suite i g[[Contae Ard Mhacha]] é '''Cnoc an Mhargaidh'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/136060|title=Cnoc an Mhargaidh/Markethill {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> == Próifíl déimeagrafach == Ar lá an daonáirimh, 27 Márta 2011, bhí sé ar taifead sa daonáireamh go raibh 1,647 duine ina gcónaí i gCnoc an Mhargaidh. *Bhí 22.53% den dhaonra faoi 16 bliana d'aois agus bhí 17.06% os cionn 65 bliana d'aois *Bhí 47.48% den dhaonra fireann agus bhí 52.52% baineannach *Bhí cúlra Caitliceach ag 17.3% den dhaonra agus bhí cúrla Protastúnach agus Críostaí eile ag 77.9% den dhaonra ==Áiseanna== === Oideachas === Tá [[Ardscoil Chnoc an Mhargaidh]] agus Bunscoil Chnoc an Mhargaidh sa cheantar. ===Iompair=== Freastalaíonn na seirbhísí bus 40 (Iúr Cinn Trá-Ard Mhacha) an baile. Bhí stáisiún traenach sa bhaile a osclaíodh ar 25 Lúnasa 1864. Dúnadh do phaisinéirí é ar 1 Feabhra 1933 dúnadh ar fad é ar 2 Bealtaine 1955. ===Spórt=== Tá ''[[Markethill Swifts F.C]]'' suite i gCnoc an Mhargaidh agus imríonn an fhoireann i Sraith Lár Uladh ==Daoine== *[[Emma Little-Pengelly]] - polaiteoir agus [[Céad-Aire agus LeasChéad-Aire Thuaisceart Éireann|LeasChéad-Aire Thuaisceart Éireann]] *[[Séamus Mallon]] - Iar-pholaiteoir agus leasChéad-Aire ==Tagairtí== {{reflist}} {{síol-ni}} {{DEFAULTSORT:Cnoc an Mhargaidh}} [[Catagóir:Bailte in Éirinn]] [[Catagóir:Bailte i gContae Ard Mhacha]] gkjpwef2x4jqz7kallciv9wy4r41zf5 1324552 1324550 2026-08-13T13:40:53Z Conradder 34685 /* Próifíl déimeagrafach */ 1324552 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[baile]] suite i g[[Contae Ard Mhacha]] é '''Cnoc an Mhargaidh'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/136060|title=Cnoc an Mhargaidh/Markethill {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> ==Stair== Bunaíodh an sráidbhaile sa cheantar Chúil Mheallghuis, ar an bhóthar idir [[Ard Mhacha]] agus [[Iúr Cinn Trá]] agus d'fhás sé i rith [[Plandáil Uladh|Phlandáil Uladh]] nauir a d'áitrigh lonnaitheoirí Sasanacha agus Albanacha ann. ===Na Trioblóidí i gCnoc an Mhargaidh=== Tá cupla eachtra a tharlaigh sa cheantar i rith [[na Trioblóidí]], a raibh básanna ag roinnt eachtra. Mar shampla: * Ar 24 Meitheamh 1979, scaoil an t[[An tIRA Sealadach]] saighdiúir UDR marbh nuair nach sé ar dualgas ina theach i gCnoc an Mhargaidh * Ar 22 Deireadh Fómhair 1982, fuadaíodh saighdiúir UDR nuair nach sé ar dualgas (Thomas Cochrane) i n Gleann Anna, in aici le Cnoc an Mhargaidh, nuair a bhí sé ag dul chuig obair. Thángthas ar a chorp ar 29 Deireadh Fómhair sa Lios Liath (in aici le [[Camlough]]). * Ar 16 Samhain 1982, scaoil [[Arm Saoirse Náisiúnta na hÉireann]] beirt phóilíní [[RUC]] marbh (Ronald Irwin agus Snowdon Corkey) ag bacainn slándála i gCnoc an Mhargaidh. * On 8 Meán Fómhair 1992, scaoil agus ghoin an tIRA and sibhialtach [[Protastúnach]] ina theach in aici le noc an Mhargaidh. Mhaígh an tIRA gur ball de ''Royal Irish Regiment'' é. == Próifíl déimeagrafach == Ar lá an daonáirimh, 27 Márta 2011, bhí sé ar taifead sa daonáireamh go raibh 1,647 duine ina gcónaí i gCnoc an Mhargaidh. *Bhí 22.53% den dhaonra faoi 16 bliana d'aois agus bhí 17.06% os cionn 65 bliana d'aois *Bhí 47.48% den dhaonra fireann agus bhí 52.52% baineannach *Bhí cúlra Caitliceach ag 17.3% den dhaonra agus bhí cúrla Protastúnach agus Críostaí eile ag 77.9% den dhaonra ==Áiseanna== === Oideachas === Tá [[Ardscoil Chnoc an Mhargaidh]] agus Bunscoil Chnoc an Mhargaidh sa cheantar. ===Iompair=== Freastalaíonn na seirbhísí bus 40 (Iúr Cinn Trá-Ard Mhacha) an baile. Bhí stáisiún traenach sa bhaile a osclaíodh ar 25 Lúnasa 1864. Dúnadh do phaisinéirí é ar 1 Feabhra 1933 dúnadh ar fad é ar 2 Bealtaine 1955. ===Spórt=== Tá ''[[Markethill Swifts F.C]]'' suite i gCnoc an Mhargaidh agus imríonn an fhoireann i Sraith Lár Uladh ==Daoine== *[[Emma Little-Pengelly]] - polaiteoir agus [[Céad-Aire agus LeasChéad-Aire Thuaisceart Éireann|LeasChéad-Aire Thuaisceart Éireann]] *[[Séamus Mallon]] - Iar-pholaiteoir agus leasChéad-Aire ==Tagairtí== {{reflist}} {{síol-ni}} {{DEFAULTSORT:Cnoc an Mhargaidh}} [[Catagóir:Bailte in Éirinn]] [[Catagóir:Bailte i gContae Ard Mhacha]] 18kpu761wlxf7132idb8o5dizk1qkdt 0 45551 1324582 1153208 2026-08-13T15:49:18Z An Sionnach Rua 29036 1324582 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Éan|Éain]] mhóra fhadchosacha a mhaireann ar an talamh, dúchasach don [[An Afraic|Afraic]], [[deisceart]] [[An Eoraip|na hEorpa]] is [[an Áise]] is ea na hOtididae. Is fearr leo talamh oscailte ná aon tírdhreach eile. Is fearr leo siúl ná eitilt, bíodh is go n-eitlíonn siad go maith. Itheann siad [[Feithid|feithidí]] móra (lócaistí is dreoilíní teaspaigh go príomha), laghairteanna is éin bheaga.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Bustard|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=100}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Bustard}} [[Catagóir:Otididae]] empo2ogpd8tr5d3diyomfqzocgotv7q 0 45732 1324612 1148440 2026-08-13T16:08:32Z An Sionnach Rua 29036 1324612 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Seabhac seilge]] mór leathaneiteach atá dúchasach do [[Deisceart|dheisceart]] [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]] is [[Meiriceá Theas]]. Áitríonn sé talamh oscailte suas go dtí airdí móra. Itheann sé cuid mhaith saghsanna [[Ainmhí|ainmhithe]] is splíonach. Goideann sé ó [[éin chreiche]] eile.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Caracara|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=116}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Caracara}} [[Catagóir:Caracarinae]] 7si5ty8upj4id2nguht0442lr9o5ozj 0 45906 1324613 1223079 2026-08-13T16:08:58Z An Sionnach Rua 29036 1324613 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Éan]] ó [[Meiriceá Láir|Mheiriceá Láir]] a áitríonn foraoisí sléibhtiúla is ea an '''ceatsal'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Pharomachrus/|title=“Pharomachrus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Itheann sé torthaí, [[Feithid|feithidí]], [[Frog|froig]], [[Laghairt|laghairteanna]] is [[Seilide|seilidí]]. An fireannach le páirteanna íochtaracha dearga, ceann is droim glas, [[eireaball]] an-fhada reatha. Tugtar ''an ceatsal lonrach'' air freisin. Bhíodh urraim ag [[Astacach|na hAstacaigh]] is [[na Máighigh]] dó. Éan náisiúnta [[Guatamala|Ghuatamala]] is ea é, ach tá a lion laghdaithe go tubaisteach faoi seo.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Ceatsal|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=126}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ceatsal}} [[Catagóir:Pharomachrus]] n0d44bfde0597fy8fdn9qihexn93jhj 0 46195 1324636 1148797 2026-08-13T16:26:11Z An Sionnach Rua 29036 1324636 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Ceann de dhá shaghas [[Préachán|préacháin]], ceann atá dúchasach don [[An Eoraip|Eoraip]] is [[an Áise]], agus an ceann eile d'[[iarthar]] [[Meiriceá Thuaidh|Mheiriceá Thuaidh]]. Áitríonn sé foraoisí buaircíneacha, agus itheann [[Feithid|feithidí]], síolta is éin bheaga.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cnóire|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=151}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Cnoire}} [[Catagóir:Nucifraga]] e8lvdbkun2lg2mmx76h6ygsvlq6znx8 0 46204 1324606 1148804 2026-08-13T16:04:38Z An Sionnach Rua 29036 1324606 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Pearóid]] Astráláiseach, scartha ó phearóidí eile den chuid is mó as airíonna bhlaosc an chinn is an chíor inardaithe cleití ar an gceann.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cocatú|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=152}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Cocatu}} [[Catagóir:Pearóidí]] [[Catagóir:Cacatuidae]] pa5voniawlpho2t7n2fhjx07nu20572 0 46248 1324668 1148823 2026-08-13T18:00:42Z An Sionnach Rua 29036 1324668 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é an '''coileach carraige''' atá dúchasach do [[Meiriceá Theas|Mheiriceá Theas]] trópaiceach. An fireannach le clúmh lonrach dearg nó [[flannbhuí]] is cíor mhór ar an gceann. Cuireann sé staidiúir air féin chun baineannaigh a mhealladh.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Coileach carraige|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=156}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Coileach carraige}} [[Catagóir:Rupicola]] ru0g8h61omrbem6ws6djg77gghe89pi 0 46288 1324669 1201140 2026-08-13T18:01:06Z An Sionnach Rua 29036 1324669 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] atá dúchasach do na [[trópaicí]] sa Domhan Úr é an '''cóitinge'''.<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/c%F3itinge/|title=“cóitinge” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-02-28}}</ref>. Áitríonn sé [[coillearnach]]. Itheann an chuid is mó de na speicis torthaí, ach gabhann cuid acu [[Feithid|feithidí]] is iad ag eitilt.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cóitinge|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=160}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Coitinge}} [[Catagóir:Cotingidae]] 5pfyxbcbvhd0p7zs6il1vsvwin45vkz 0 46379 1324672 1197085 2026-08-13T18:01:49Z An Sionnach Rua 29036 1324672 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo|item=Q184858|peu=Condar California (''Gymnogyps californianus'')|image=California-condor-gymnogyps-californianus-078 (21196759264).jpg}} [[Badhbh]] ón Domhan Úr a bhfuil dhá [[speiceas]] de ann: [[condar California]] (''Gymnogyps californianus''), agus [[condar na nAindéas]] (''Vultur gryphus''). Tá réise [[sciathán]] chondar na nAindéas níos leithne ná éan ar bith beo, suas le 3 m. Ar an drochuair, tá condar California ag dul i léig.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Condar|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=168}}</ref> Is géinis mhonathíopúla iad ''Gymnogyps'' agus ''Vultur'', agus is dá cheann as na cúig ghéineas san fhine [[Cathartidae]] (bultúir an Domhain Nua) iad. Ní [[Clád|grúpa tacsanomaíochta]] iad na condair, mar sin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Condar}} [[Catagóir:Cathartidae]] rjq0f4cy9bx5u72rrw1zjdkctwi9b43 0 46438 1324673 1148964 2026-08-13T18:03:04Z An Sionnach Rua 29036 1324673 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Corr éisc]] ghearr thacúil a fhaightear ar fud [[An Domhan|an Domhain]]. Áitríonn sí imill uisce. Itheann sí [[Ainmhí|ainmhithe]] beaga uisce istoíche.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Corr éisc oíche|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=174}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}}{{Síol ainmhí}}{{DEFAULTSORT:Corr eisc oiche}} [[Catagóir:Nycticoracini]] i5misl46pnr0kowkel0p4eay86kvft3 0 46501 1324675 1149011 2026-08-13T18:03:58Z An Sionnach Rua 29036 1324675 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Gobadán]] le cosa gearra atá dúchasach don Seandomhan is [[oirthear]] [[Meiriceá Thuaidh|Mheiriceá thuaidh]]. Breacdhonn. Coimeádann sé a ghob fada díreach faoi agus é ag eitilt. Áitríonn sé coillte, agus itheann [[Péist talún|péisteanna talún]] is [[Larbha|larbhaí]] [[Feithid|feithidí]].<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Creabhar|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=179}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Creabhar}} [[Catagóir:Scolopax]] rthk9abemqxay66p8ppv7gmwv2ibezl 0 46591 1324692 1240317 2026-08-13T18:22:28Z An Sionnach Rua 29036 1324692 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo|item=Q207796}} [[Seabhac]] a fhaightear ar fud an tSeandomhain is ea an '''cromán móna''' ([[Béarla]]: ''marsh harrier'').<ref name='FGB'>{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/fgb/crom%E1n%20m%F3na|title=Foclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill): cromán móna|editor=[[Niall Ó Dónaill]], eag.|year=1977|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910384|access-date=2024-01-26|language=ga|work=Teanglann.ie}}</ref><ref name='NEID'>{{Cite web-en|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/marsh%20harrier|title=marsh harrier — Aistriúchán Gaeilge ar marsh harrier (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|editor=[[Pádraig Ó Mianáin]], eag.|year=2020|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-0320034510|access-date=2024-01-26|language=ga}}</ref> An cholainn donn, an ceann níos mílíthí, an t-[[eireaball]] liath. Áitríonn sé riasca (talamh féaraigh san Astraláise, uaireanta). Itheann sé [[Frog|froig]] is [[Ainmhí|ainmhithe]] beaga eile, agus neadaíonn i measc na [[Giolcach|ngiolcach]].<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cromán móna|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=185}}</ref> Go dtí le gairid, níor aithníodh ach dhá speiceas: an cromán móna iartharach (''[[Circus aeruginosus]]'') agus an cromán móna Afracach (''[[C. ranivorus]]''). Anois, roinntear iad i suas le sé cinn de speicis: an cromán móna iartharach (''[[Circus aeruginosus]]''), an cromán móna oirthearach (''[[C. spilonotus]]''), an cromán móna Papuach (''[[C. spilonotus spilothorax]]'' nó ''C. spilothorax''), an cromán móna seascainn (''[[C. approximans]]''), cromán móna Réunion (''[[C. maillardi maillardi]]'' nó ''C. maillardi'') agus cromán móna Madagascar (''[[C. maillardi macrosceles]]'' nó ''C. macrosceles''). Is é seo sé cinn as na 16 speiceas sa ghéineas [[Circus (géineas)|Circus]], agus dá bharr sin, ní [[Clád|grúpa tacsanomaíochta]] iad na cromáin mhóna. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Croman mona}} [[Catagóir:Circus]] dq9gakzgl8t140aslntmc2eppmmp8hg 0 46657 1324679 1149178 2026-08-13T18:09:45Z An Sionnach Rua 29036 1324679 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Éan]] [[An Afraic|Afracach]] fíodóra a áitríonn talamh féaraigh, [[coillearnach]] is [[riasc]]. Itheann sé síolta. Is lotnaid shuntasach talmhaíochta an cuília gobdearg, a chiapann barra gráin.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cuília|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=191}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Cuilia}} [[Catagóir:Quelea]] 021k6oqld72vbn4xi1ts1hp9hz97owv 0 46772 1324680 1197305 2026-08-13T18:10:00Z An Sionnach Rua 29036 1324680 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} :''Má tá suim agat sa tír i Muir Chairib, féach [[Curaçao]].'' [[Éan]] mór, cosúil le turcaí, a mhaireann i gcrainn, dúchasach do [[Tuaisceart|thuaisceart]] is lár [[Meiriceá Theas|Mheiriceá Theas]]. Cíor fheiceálach cleití cuartha ar an gceann, na cosa fada láidir. Itheann sé bachlóga, [[Duilleog|duilleoga]] is [[Ainmhí|ainmhithe]] beaga.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Curasó|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=196}}</ref> Cuimsíonn siad an fhofhine Cracinae. == Speicis roghnaithe == * [[Curasó gormchnapánach]] — ''Crax alberti'' * [[Curasó gobdhearg]] — ''Crax blumenbachii'' * [[Curasó Alagoas]] — ''Mitu mitu'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Curaso}} [[Catagóir:Éin]] [[Catagóir:Cracinae]] qcvq2qwbzzficmx1nrw2effnsuavas4 1324681 1324680 2026-08-13T18:10:10Z An Sionnach Rua 29036 1324681 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} :''Má tá suim agat sa tír i Muir Chairib, féach [[Curaçao]].'' [[Éan]] mór, cosúil le turcaí, a mhaireann i gcrainn, dúchasach do [[Tuaisceart|thuaisceart]] is lár [[Meiriceá Theas|Mheiriceá Theas]]. Cíor fheiceálach cleití cuartha ar an gceann, na cosa fada láidir. Itheann sé bachlóga, [[Duilleog|duilleoga]] is [[Ainmhí|ainmhithe]] beaga.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Curasó|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=196}}</ref> Cuimsíonn siad an fhofhine Cracinae. == Speicis roghnaithe == * [[Curasó gormchnapánach]] — ''Crax alberti'' * [[Curasó gobdhearg]] — ''Crax blumenbachii'' * [[Curasó Alagoas]] — ''Mitu mitu'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Curaso}} [[Catagóir:Cracinae]] 4qlh4o9f5h5bi88825wx0xwt6geqi33 0 47915 1324796 1155317 2026-08-14T08:15:44Z An Sionnach Rua 29036 1324796 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo|item=Q753221|image=File:Mimus_polyglottos1.jpg}} [[Éan]] atá dúchasach don Domhan Úr, cosúil le [[smólach]] le gob géar, rud beag cuartha le [[Eireaball|heireaball]] fada. Canann sé go maith. Is aithriseoir an-mhaith é. Áitríonn sé foraoisí is áiteanna tomacha, agus itheann [[Inveirteabrach|inveirteabraigh]] is torthaí. Tugtar “éan aithrise” ar thart ar 17 speiceas in dhá ghéineas, ''Mimus'' agus ''Melanotis'' laistigh den fhine ''Mimidae''.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Éan aithrise|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=236}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Ean aithrise}} [[Catagóir:Mimidae]] ixot90llrf1r4flsa51vmgx4cofzy9m 0 47917 1324895 1155383 2026-08-14T10:34:15Z An Sionnach Rua 29036 1324895 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Trí [[speiceas]] atá dúchasach do Mheiriceá: an t-éan cairdinéalach tuaisceartach, an t-éan cairdinéalach fásaigh, agus an t-éan cairdinéalach flanndearg, a bhfuil an fireannach dúscárlóideach.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Éan cairdinéalach|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=236}}</ref> ==Species== {| class="wikitable" |- ! Fireann!! Baineann !! Ainm tacsanomaíoch !! Ainm coitianta !! Dáileadh |- |[[File:Northern Cardinal (34121550154).jpg|120px]]||[[File:Northen Cardinal (Cardinalis cardinalis) RWD.jpg|120px]] || ''Cardinalis cardinalis'' || [[Éan cairdinéalach tuaisceartach]] || Stáit Aontaithe ó Maine go Texas agus Ceanada in Ontario, Québec, New Brunswick and Nova Scotia. Ó dheas trí Mheicsiceo go dtí Cuing Tehuantepec, tuaisceart Ghuatamala, agus tuaisceart na Beilíse |- |[[File:Cardinalis sinuatus.jpg|120px]] || [[File:Cardinalis sinuatus by Kramer Gary.jpg|120px]]||''Cardinalis sinuatus'' || [[Éan cairdinéalach fásaigh]] || Arizona, Nua-Mheicsiceo, agus Texas sna Stáit Aontaithe |- |[[File:Cardinalis phoenicius Cardenal guajiro Vermilion Cardinal (male) (8619284898).jpg|120px]]||[[File:Cardinales phoeniceus female.jpg|120px]] || ''Cardinalis phoeniceus'' || [[Éan cairdinéalach flanndearg]] || An Cholóim agus Veiniséala |- |} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Ean cairdinealach}} [[Catagóir:Cardinalis]] kd2c9hpbupt2xizwr7tg4s9f4swtju2 0 47918 1324896 1155319 2026-08-14T10:34:32Z An Sionnach Rua 29036 1324896 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Satinbowerbirdmale.jpg|mion|Éan grianáin, fireannach den speiceas ''Ptilonorhynchus violaceus'']] [[Éan]] atá dúchasach don [[Nua-Ghuine Phapua|Nua-Ghuine]] is [[an Astráil]] is an t-'''éan grianáin'''. Tá 23 [[speiceas]] ann i seacht [[géineas]] san fhine Ptilonorhynchidae. Gaolmhar leis an [[éan parthais]]. Meallann na fireannaigh na baineannaigh trí struchtúir ornáideacha (na grianáin), maisithe le réada daite, a thógáil ar an talamh.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Éan grianáin|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=236}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Ean grianain}} [[Catagóir:Ptilonorhynchidae]] mxg2w8mzpzqgq51nkyn1448na939ivy 0 47919 1324897 1155320 2026-08-14T10:34:52Z An Sionnach Rua 29036 1324897 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Raggiana_Bird-of-Paradise_wild_5.jpg|thumb|deas|Éan parthais Raggiana ]] [[Éan]] le [[gob leathan]] is cosa láidre é an t-'''éan parthais''' , é dúchasach d'fhoraoisí oirdheisceart [[An Áise|na hÁise]]. Tá 42 [[speiceas]] i 15 [[géineas]] ar an saol, iad go léir i bh[[Fine (bitheolaíocht)|fine]] na bParadisaeidae. Úsáideann na fireannaigh clúmh mórthaibhseach chun baineannaigh a mhealladh, agus is féidir go dtógfaidh sé cuid mhaith leathéan le linn séasúr an ghoir.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Éan parthais|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=236}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ean parthais}} [[Catagóir:Paradisaeidae]] gb21w52cfbibhfm8w7umyggxb2rxamf 0 47924 1324898 1155323 2026-08-14T10:35:11Z An Sionnach Rua 29036 1324898 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Birds of Ramat Gan (1).jpg|mion|Éanlaith uisce]] [[Éan|Éin]] uisciúla, go príomha na [[Lacha|lachain]], na [[Gé|géanna]] is na [[Eala|healaí]]. Tugtar ''éanlaith fhiáin'' orthu freisin. Go minic ciallaíonn éanlaith uisce go bhfuil siad i ngéibheann, agus éanlaith fhiáin go bhfuil siad faoi shealgaireacht. Uaireanta cuimsíonn an téarma éin uisciúla uile, cosúil leis na lapairí.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Éanlaith uisce|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=237}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Eanlaith uisce}} [[Catagóir:Anatidae]] 8a3fty0nsnbvngq0i42rfb9udlf0jh5 0 48071 1324922 1323288 2026-08-14T11:48:58Z An Sionnach Rua 29036 1324922 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Falco-rusticolus.jpg|mion|An fabhcún tuaithe nó ''Falco rusticolus'']] Is é an '''fabhcún tuaithe'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20rusticolus/|title=“Falco rusticolus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (''Falco rusticolus'') an [[fabhcún]] is mó dá bhfuil ann, 50-60 cm ar fhad. Dúchasach don réigiún Artach, áitríonn sé sléibhte is tundra. An clúmh bán, liath nó dorcha. Seilgeann sé gar don talamh, agus itheann éin a mhaireann ar an talamh den chuid is mó.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Fabhcún tuaithe|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=251}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Fabhcun tuaithe}} [[Catagóir:Hierofalco]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] p14l6u7euyuwk8dbx154tywm1mrbibd 0 48641 1324871 1153098 2026-08-14T09:46:46Z An Sionnach Rua 29036 1324871 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Gé]] thearc, dúchasach do thalamh ard ar oileáin [[Haváí]] is ea an '''néné''' nó an '''ghé Haváíoch''' (''Branta sandvicensis''; [[An Haváis|Haváis]]: ''nēnē'').<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Branta%20sandvicensis/|title=“Branta sandvicensis” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-30}}</ref> Na sciatháin gearr, [[scamall]] laghdaithe ar na cosa. Itheann sí torthaí is luibheanna. Níos lú ná 50 cinn díobh fágtha i [[1950]], ach le pórú i mbraighdeanas tá níos mó ná 2,000 anois ann.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Gé Haváíoch|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=308}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Néné}} [[Catagóir:Branta]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1833]] 67aq7sbqdshldckqb9pytrmbxmiuzj0 0 48821 1324721 1241584 2026-08-13T20:26:58Z An Sionnach Rua 29036 1324721 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}[[Fine (bitheolaíocht)|Fine]] d’[[Éan|éin]] [[Passeriformes|phasaireacha]] iad na '''Eurylaimidae''' atá comhdhéanta de dhá ghéineas déag agus fiche speiceas. ==Cur síos== Is [[Éan|éin]] [[Crann|chrannacha]] iad de mhéid beag go meánach (11.5-28.5 cm), le ceann ollmhór agus gob mór comhréidh ionas go bhfuil cuma [[Triantán (céimseata)|thriantánach]] air nuair a bhreathnaítear air agus tú díreach lastuas de. Clúdaíonn an [[Giall|mandabal]] uachtarach atá beagán cuartha, an mandible íochtarach go hiomlán cuartha. Bogann siad go mall de ghnáth, agus bíonn cluimhreach dhaite gheal ar go leor acu.<ref> McClure, H. Elliott (1991). Forshaw, Joseph (ed.). Encyclopaedia of Animals: Birds. London: Merehurst Press. p. 158. ISBN 1-85391-186-0.</ref>. ==Gnáthóga agus dáileadh== Clúdaíonn limistéar dáilte na hEurylaimidae an crios Afratrópaiceach agus an crios Ind-Mhalaech. Bíonn cónaí orthu i machairí agus foraoisí sléibhe ach, freisin coillte oscailte agus ceantair saothraithe go háitiúil agus timpeallachtaí oscailte eile. ==Sanasaíocht== Tagann an t-ainm Eurylaimidae ón ghéineas ''Eurylaimus'' atá comhdhéanta de na focail Ghréagacha "''Eury''", leathan agus "''Laimos''", scornach, mar gheall ar a cheann mór agus ar an bhfíric go bhfuil an cúigiú veirteabra ceirbheacsach sa bhreis aige. ==Struchtúr neide== Tógann na héin neadacha galánta, ar crochadh de ghnáth ó chraobh os cionn sruth uisce. Cuimsíonn an tógáil phiorrachruthach taobh-bhealach isteach agus tá bíonn sí déanta as ábhair éagsúla: duilleoga, lanna féir, mionfhréamhacha ... In a lán cásanna, bíonn an taobh amuigh clúdaithe le stiallacha caonach a chrochtar faoin nead uaireanta, gan amhras chun duaithníocht a dhéanamh uirthi agus í a chosaint ó na creachadóirí a mbíonn sna na dufairí. De ghnáth bíonn 2 nó 3 ubh sa nead == Liosta aibítreach na ngéineas == * ''[[Calyptomena]]'' <small>(3 speiceas)</small> * ''[[Corydon (genre)|Corydon]]'' <small>(1 espèce)</small> * ''[[Cymbirhynchus]]'' <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Eurylaimus]]'' <small>(2 speiceas)</small> * ''[[Neodrepanis]]'' <small>(2 speiceas)</small> * ''[[Philepitta]]'' <small>(2 speiceas)</small> * ''[[Psarisomus]]'' <small>(1 speicease)</small> * ''[[Pseudocalyptomena]]'' <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Sapayoa]]'' <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Sarcophanops]]'' <small>(2 speiceas)</small> * ''[[Serilophus]]'' <small>(1 speiceas)</small> * ''[[Smithornis]]'' <small>(3 speiceas)</small> == Tacsanomaíocht agus córasaíochtí == Cuimsíonn an fhine naoi speiceas agus cuirtear cúig cinn díobh ina ngéinis mhonatipicúla féin: {| class="wikitable" |- ! Íomha !! Géineas !! Speiceas Beo |- |[[File:Black-and-red Broadbill - Kang Kra Chan - Thailand S4E5132 (14071725919).jpg|175px]]||'''''[[Cymbirhynchus]]''''' {{small|Vigors, 1830}}|| * ''Cymbirhynchus macrorhynchos'' |- |[[File:Psarisomus dalhousiae - Kaeng Krachan.jpg|175px]]||'''''[[Psarisomus]]''''' {{small|Swainson, 1837}}|| * ''Psarisomus dalhousiae'' |- |[[File:Serilophus lunatus by Jason Thompson.jpg|175px]]||'''''[[Serilophus]]''''' {{small|Swainson, 1837}}|| * ''Serilophus lunatus'' |- |[[File:Black-and-Yellow Broadbill - Thailand H8O6740.jpg|175px]]||'''''[[Eurylaimus]]''''' {{small|Horsfield, 1821}}|| * ''Eurylaimus javanicus'' * ''Eurylaimus ochromalus'' |- |[[File:Sarcophanops steerii.jpg|175px]]||'''''[[Sarcophanops]]''''' {{small|Gould, 1877}}|| * ''Sarcophanops steerii'' * ''Sarcophanops samarensis'' |- |[[File:Corydon sumatranus - Khao Yai.jpg|175px]]||'''''[[Dusky broadbill|Corydon]]''''' {{small|Lesson, 1828}}|| * ''Corydon sumatranus'' |- |||'''''[[Pseudocalyptomena]]''''' {{small|Rothschild, 1909}}|| * ''Pseudocalyptomena graueri'' |- |} == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir: Eurylaimidae | ]] [[Catagóir: Finte na néan]] gkzzn35byf1j3twixskemd2gjt3wkw5 0 50666 1324605 1230729 2026-08-13T16:04:12Z An Sionnach Rua 29036 1324605 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Amazona aestiva -Chapada Imperial, Brazilian Federal District, Brazil-8a.jpg|thumb|250px|Pearóid]] [[Éan]] ildaite is ea '''pearóid''' atá dúchasach do réigiúin theo ar fud [[An Domhan|an Domhain]]. A ghob mór crúcach, pollairí ar an scannán méith. Áitríonn sí foraoisí is mínleach, itheann torthaí is síolta den chuid is mó is roinnt [[Feithid|feithidí]], láimhsíonn bia lena chos. Go maith chun aithris a dhéanamh ar urlabhra daonna.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Pearóid|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=510}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} [[Catagóir:Pearóidí]] [[Catagóir:Psittaciformes]] me82trvk62t4x95jen9iunuslw9ozy4 0 57141 1324755 1233808 2026-08-14T01:43:53Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1324755 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Albam}} Is é '''''Overcome''''' an chéad albam ó [[Alexandra Burke]]. Scaoileadh é ar an 19 Deireadh Fómhair, 2009. ==Rath Cairt== Chuaigh an t-albam seo díreach go uimhir a haon sna RA ag díol 132,065 cóipeanna sa chéad seachtain agus díreach go uimhir a dó in Éirinn. ==Camchuairt== Chuaigh Burke ar a céad camchuairt ''All Night Long'' i dtacaigh leis an albam seo. Thosaigh an chamchuairt ar an 14 Eanáir 2011 agus chríochnaigh sé ar an 14 Lúnasa 2011. == Traicliosta == Is iad seo na hamhráin: # "Bad Boys" (le [[Flo Rida]]) – 3:26 # "Good Night Good Morning" (le [[Ne-Yo]]) – 3:37 # "The Silence" – 4:01 # "All Night Long" – 4:23 # "Bury Me (6 Feet Under)" – 3:33 # "Broken Heels" – 4:09 # "Dumb" – 3:22 # "Overcome" – 3:53 # "Gotta Go" – 4:00 # "You Broke My Heart" – 3:37 # "Nothing But the Girl" – 3:37 # "They Don't Know" – 3:13 # "Hallelujah" – 3:37 ==Singlí== # "[[Hallelujah]]" - 17 Nollaig 2008 # "[[Bad Boys]]" - 9 Deieadh Fómhair 2009 # "[[Broken Heels]]" - 18 Eanáir 2010 # "[[All Night Long]]" - 3 Beltaine 2010 # "[[Start Without You]]" 31 Lúnasa 2010 # "[[The Silence]]" - 6 Nollaig 2010 == Cairteacha == {| |valign="top"| ===Cairteacha seachtainiúla=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:left" ! scope=col | Tír (2009/10) ! scope=col | Uimhir |- |{{bratach|Scotland}} [[Albain]]<ref>http://www.theofficialcharts.com/archive-chart/_/23/2009-10-31/</ref> | align=center|1 |- |{{bratach|Australia}} [[An Astráil]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://ariacharts.com.au/pages/charts_display_urban.asp?chart=1Q40RB&chart2=1R40RB |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-06-03 |archivedate=2009-02-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090218175151/http://ariacharts.com.au/pages/charts_display_urban.asp?chart=1Q40RB&chart2=1R40RB }}</ref> | align=center|25 |- |{{bratach|Belgium|An Bheilg}}<ref>http://swedishcharts.com/showitem.asp?interpret=Alexandra+Burke&titel=Overcome&cat=a</ref> |align="center"|73 |- |{{Bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]]<ref>http://hitparade.ch/weekchart.asp?cat=a</ref> |align="center"|54 |- |{{Bratach|Ireland}} [[Eire]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a183389/buble-beats-burke-on-irish-albums-chart.html |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-06-03 |archivedate=2014-11-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141106201758/http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a183389/buble-beats-burke-on-irish-albums-chart.html }}</ref> | align=center|2 |- |{{Bratach|Europe}} [[Eoraip]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.billboard.biz/bbbiz/content_display/industry/e3ib2e664ce05ad759c87ce67b5df05f4e4 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-06-03 |archivedate=2009-11-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091101122520/http://www.billboard.biz/bbbiz/content_display/industry/e3ib2e664ce05ad759c87ce67b5df05f4e4 }}</ref> | align=center|7 |- |{{Bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/title/Burke%2CAlexandra/Overcome/longplay |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-06-03 |archivedate=2012-06-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607213026/http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/title/Burke,Alexandra/Overcome/longplay }}</ref> |align="center"|60 |- |{{Bratach|Greece}} [[An Ghréig]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://greekcharts.com/weekchart.asp?cat=a&year=2010&date=201009 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-06-03 |archivedate=2011-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110724033723/http://greekcharts.com/weekchart.asp?cat=a&year=2010&date=201009 }}</ref> |align="center"|20 |- |{{Bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]]<ref>http://dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Alexandra+Burke&titel=Overcome&cat=a</ref> |align="center"|61 |- |{{bratach|Austria}} [[An Ostair]]<ref>http://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Alexandra+Burke&titel=Overcome&cat=a</ref> |align=center|54 |- |{{Bratach|Poland}} [[An Pholainn]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.zpav.pl/rankingi/listy/top100/index.php?lang=2 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-06-03 |archivedate=2011-08-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827023137/http://www.zpav.pl/rankingi/listy/top100/index.php?lang=2 }}</ref> |align="center"|79 |- |{{bratach|United Kingdom}} [[An Ríocht Aontaithe]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.chartstats.com/artistinfo.php?id=12222 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-12-08 |archivedate=2012-12-08 |archiveurl=https://archive.today/20121208155024/http://www.chartstats.com/artistinfo.php?id=12222 }}</ref><ref>{{Lua idirlín |url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE59O1JW20091025 |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-06-03 |archivedate=2009-10-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027144037/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE59O1JW20091025 }}</ref> |align=center|1 |} |width="250"|&nbsp; |valign="top"| ===Cairteacha Deireadh na Bliana=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:left" ! scope=col | Tír (2009) ! scope=col | Uimhir |- |{{bratach|United Kingdom}} [[An Ríocht Aontaithe]]<ref>http://www.ukchartsplus.co.uk/UKChartsPlusYE2009.pdf</ref> |align=center|22 |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:left" ! scope=col | Tír (2010) ! scope=col | Uimhir |- |{{bratach|Ireland}} [[Éire]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.irma.ie/best2009.htm |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2014-06-03 |archivedate=2012-06-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607022105/http://www.irma.ie/best2009.htm }}</ref> | align=center|50 |- |{{bratach|United Kingdom}} [[An Ríocht Aontaithe]]<ref>http://www.ukchartsplus.co.uk/UKChartsPlusYE2009.pdf</ref> |align=center|43 |} |} == Dátaí eisiúna == {| class="wikitable" |- !Tír !Dáta !Lipéad |- |{{bratach|Ireland}} [[Éire]] |16 Deireadh Fómhair 2009 |rowspan="2"|[[Syco Music]] |- |{{bratach|United Kingdom}} [[An Ríocht Aontaithe]]<ref name="hmv">{{cite web| url=http://hmv.com/hmvweb/displayProductDetails.do?ctx=280;0;-1;-1;-1&sku=921098&tduid=a400250cb67ed072373ea0043d5dd015| teideal=Alexandra Burke – Overcome| foilsitheoir=[[HMV]]| dátarochtana=2009-10-06| archivedate=2012-09-15| archiveurl=https://web.archive.org/web/20120915021817/http://hmv.com/hmvweb/displayProductDetails.do?ctx=280;0;-1;-1;-1&sku=921098&tduid=a400250cb67ed072373ea0043d5dd015}}</ref> |19 Deireadh Fómhair 2009 |- |{{bratach|Canada}} [[Ceanada]]<ref>{{cite web| url=http://hmv.ca/Products/Detail/546118.aspx| teideal=Alexandra Burke - Overcome| foilsitheoir=[[HMV]]| dátarochtana=2014-06-03| archivedate=2016-01-29| archiveurl=https://web.archive.org/web/20160129072050/https://www.hmv.ca/Products/Detail/546118.aspx}}</ref> |2 Samhain 2009 |rowspan="8"|[[Sony Music Entertainment]] |- |{{Bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis]]<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/ch/artist/alexandra-burke/id300109943?|teideal=Alexandra Burke - Musik von Alexandra Burke bei iTunes laden |foilsitheoir=Itunes.apple.com |dáta=2011-01-18 |dátarochtana=2011-08-17}}</ref> |15 Feabhra 2010 |- |{{bratach|Austria}} [[An Ostair]]<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.alexandraburkeofficial.com/at/music/ |teideal=Alexandra Burke's release dates |dátarochtana=2014-06-03 |archivedate=2010-04-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100401204623/http://www.alexandraburkeofficial.com/at/music/ }}</ref> |rowspan="3"|19 Feabhra 2010 |- |{{Bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]]<ref name="Amazon.de: Alexandra Burke Overcome">{{cite web|url=http://www.amazon.de/dp/B001NIIUS2 |teideal=Alexandra Burke Overcome |foilsitheoir=Amazon.de |dáta= |dátarochtana=2011-08-17}}</ref> |- |{{Bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]]<ref>{{cite web|url=http://www.amazon.de/dp/B001NIIUS2 |teideal=Overcome: Alexandra Burke: Amazon.de: Musik |foilsitheoir=Amazon.de |dáta= |dátarochtana=2011-08-17}}</ref> |- |{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]]<ref>[http://www.alexandraburkeofficial.com/it/music/release/overcome3/]{{dead link|dáta=Lúnasa 2011}}</ref> |26 Feabhra 2010 |- |{{bratach|Japan}} [[An tSeapáin]]<ref>{{cite web|url=http://www.hmv.co.jp/en/product/detail/3804148 |teideal=Alexandra Burke - Overcome (Japanese release date) |foilsitheoir=Hmv.co.jp |dáta= |dátarochtana=2011-08-17}}</ref> |26 Bealtaine 2010 |- |{{bratach|Australia}} [[An Astráil]]<ref>{{cite web|url=http://www.sanity.com.au/products/2162812/Overcome |teideal=Alexandra's Overcome in Australia |foilsitheoir=Sanity.com.au |dáta=2010-06-04 |dátarochtana=2011-08-17}}</ref> |4 Meitheamh 2010 |} == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Albaim a eisíodh in 2009]] [[Catagóir:Alexandra Burke]] 6lxfooj2li7ce1jp8h0nxwuznxqlvpy 3 58048 1324571 970887 2026-08-13T15:33:46Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324571 wikitext text/x-wiki == Fáilte == Haigh, a Dmd3music, agus tá fáilte romhat chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as do chuid dréachtaí a sheoladh isteach. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as do chuid ama anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, mar atá 'fhios agat cheana, agus téigh go dtí an Halla Baile chun caint leis na Vicipéideoirí eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an Lárionad Comhphobail chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóinteach in ár reamhrá, freisin. Más é do thoil é, sínigh do chuid theachtaireachtaí ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh; ciallaíonn sé sin go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar Vicipéid:Cabhair, nó cuir ceist ormsa nó ar na heagarthóirí eile ar ár leathanaigh phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 01:08, 15 Lúnasa 2014 (UTC) == Big Hero 6 (film) == Can you move [[Big Hero 6 (film)|this article]] to [[Big Hero 6 (scannán)]]? [[Speisialta:Contributions/130.160.203.73|130.160.203.73]] 20:23, 22 Samhain 2014 (UTC) ::Can you improve the article about [[Liv and Maddie]] to make it look good like [[The Lion Guard]]? [[Speisialta:Contributions/2602:306:83A9:3D00:F102:C348:7007:C6E7|2602:306:83A9:3D00:F102:C348:7007:C6E7]] 12:29, 27 Iúil 2016 (UTC) == Do thuairim le do thoill == Táim i mbun iarracht an ainm atá ar an leathanach An Rinn i bPort Láirge a athrú ó Ring go An Rinn ar an leagan Béarla den vicipéid ach tá beirt eagraithoirí eile ag cur i gcoinne an athrú sin go fiachmhar. Táim féin den tuairim gur cheart an leagan Gaeilge a úsáid toisc gur é an leagan Gaeilge an ainm comónta a mbíonn in úsáid i mBéarla i gnáth caint agus sna foinsí maithe atá ar fáil. (Breis eolas ar fáil ar an leathanach plé: https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Ring,_County_Waterford. Toisc nach bhfuil consensus ann, taim ag iarraidh tuairim duine eile a fháil ar an gceist. [[Úsáideoir:Gaelmise|Gaelmise]] ([[Plé úsáideora:Gaelmise|talk]]) 18:35, 26 Samhain 2014 (UTC) == Teangacha == Dia dhaiobh Dmd3musi. Feicim do leathanaigh nua faoi stáit na hIndia. Ach, i deara, nach bhfuil tú chur leis na teangacha ar an vicipéid eile. Go mbeadh sé go hiontach dá dtiocfadh leat a chur orthu mar sin d'fhéadfadh daoine ar vicipéid eile a fheiceáil ar ár earraí. Go raibh maith agat [[Úsáideoir:Lucky102|Lucky102]] ([[Plé úsáideora:Lucky102|talk]]) == Páirtí == An-obair idir lámha agat! Chuaigh daoine le 'Comhghuaillíocht Frith-Dhéine' cheana, táim tar éis sin a athrú chuige sin- bunaithe ar úsáid ag daoine eile. [[Speisialta:Contributions/95.44.164.221|95.44.164.221]] Eomurchadha ==Alt roghnaithe== Haigh, DMD3music! Go raibh maith agat as an t-alt roghnaithe nua a aistriú go dtí an leathanach nua. D'fhág mé an t-alt san prep-file thar oíche d'aon turas, ach níl aon dochar déanta. I was mulling over the image and the wording of the lead. I was considering using the color photo that I posted on my user page, for example. But if a second set of eyes thought it was ready to go, so much the better. Especially since you know popular culture and music. Tá cur amach agat ar na cúrsaí sin. GRMA arís! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 12:37, 24 Bealtaine 2015 (UTC) == A reminder == A reminder to please link articles in Wikipedia to other wikis. Seoma can explain to you but this is a necessity so people from other wiis can read articles as Gaeilge. [[Úsáideoir:Lucky102|Lucky102]] ([[Plé úsáideora:Lucky102|talk]]) 14:38, 28 Bealtaine 2015 (UTC) ==Maith thú!== GRMA as an nasc Wikidata i gcomhar [[Foilsitheoireacht]]. Mar a tharlaíonn táim ag obair ag an leabharlann agus ní raibh mé ábalta é a dhéanamh. "Set a sitelink" an t-aon rogha a thug Wikidata dom agus níl 'fhios agam conas nasc a chur isteach ann mar sin. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 22:07, 17 Meitheamh 2015 (UTC) == Help for translate == Hello and sorry for writing in English. Can you help me translate a small article (2 paragraphs) from English to your language? [[Úsáideoir:Xaris333|Xaris333]] ([[Plé úsáideora:Xaris333|talk]]) 23:34, 8 Lúnasa 2015 (UTC) == Lists == Hi. Thanks for changing the list. Only the 6 lines of code can be changed on wiki. To change the rest, click on a Q number and edit on WikiData eg [https://www.wikidata.org/wiki/Q7321514 you can see here that the Gaelic name hasn't been copied. I've done more than 2,000 for you. If you need help, just shout! Or if you want a list of people born in Ireland / List of Irish people. All the best! [[Úsáideoir:Llywelyn2000|Llywelyn2000]] ([[Plé úsáideora:Llywelyn2000|talk]]) 15:13, 26 Feabhra 2016 (UTC) ==100wikidays== Mar eolas duit: [https://meta.wikimedia.org/wiki/100wikidays]. Rud éigin ar siúl ag Wikimedia. 100 lá/100 alt. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 23:25, 22 Aibreán 2016 (UTC) == Request == Greetings. Could you create the article [[:en:Climate of Azerbaijan]] in Irish? Thank you. Dia duit, a stór Dmd3music! Níl a fhios agam do theanga, ach is cuimhin liom do amhránaí amhráin Enya, agus á di saincheaptha rinneadh ar do shon: Is féidir leat a dhéanamh ar do earraí Gaeilge faoi cheoltóirí dtús Nikolay Noskov, ansin Valery Leontyev Valery Meladze, Sergey Lazarev, agus ansin Philip Kirokorov? má dhéanann tú na hairteagail, beidh mé an-bhuíoch duit! Go raibh maith agat! [[Úsáideoir:Анна Озерова|Анна Озерова]] ([[Plé úsáideora:Анна Озерова|talk]]) 18:01, 6 Lúnasa 2016 (UTC) ==GML== Gabh mo leithscéal! Bhí tú ag obair ar Long Live the Angels go fóill. Sorry. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 16:54, 12 Samhain 2016 (UTC) ==Plainéad== Haigh, Dmd3music! Cén fáth a rinne tú na hathruithe sin ag Plainéad dwarf Haumea? Tá alt ann faoi Haumea cheana : Abhacphlainéad Haumea. Caithfidh an t-alt nua a scriosadh. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 23:05, 15 Samhain 2016 (UTC) == é and iad == Hi Dmd3music, Nuair atámid ag plé le grúpaí ceoil, ar cheart forainm iolra a úsáid in ionad an uimhir uatha? Mar Shampla, nár cheart "Is popbhanna Éireannach '''iad''' Seo Linn" in ionad "Is popbhanna Éireannach '''é''' Seo Linn". Happy to be corrected. GRMA, Liam == Translation request about the article '[[w:simple:United Nations General Assembly Resolution 68/262|United Nations General Assembly Resolution 68/262]]' == Hello dear Dmd3music, saw your wonderful contribution in Irish Wikipedia, especially on the article "[[An Úcráin]]". According to the subject I would like to ask you translate [[w:simple:United Nations General Assembly Resolution 68/262|the small article]] into Irish, and add it to the Irish Wikipedia. Thank you in advance for your support/contribution and best wishes! == Athrú beag == Hi, and thanks for taking an interest in the Cathal Ó Searcaigh article I updated recently. I couldn't for the life of me see what change you'd made! While fiddling around with the header picture and trying to make it work properly, I noticed that the single space at the start of the first paragraph had disappeared and I replaced it (producing what I think is a nice highlight effect to the whole p/g). Afterwards I realised that must have been your change! Sorry! I think it's a style preference, but please let me know if you think the straightforward way is better, and we'll revert to that. [[Úsáideoir:Dmhball~enwiki|Dmhball~enwiki]] ([[Plé úsáideora:Dmhball~enwiki|plé]]) 21:15, 25 Márta 2017 (UTC) == You are invited! == {| style="background-color: #e9f3ec; color:black; font-family:Avenir; border: 3px solid #000000; margin: 0.5em; padding: 0.5em{{border-radius|10px}}" |- ! colspan="2" style="font-size: 130%;" | [[File:Celtic Knot Wiki Conference - logo.png|right|200px]] <big>''You are invited...''</big> [[File:Wikimedia-logo.svg|left|80px]] |- | <div style="background: #fff;margin-right: 10px;"></div> | style="text-align: left;" | <big><big>[https://wikimedia.org.uk/wiki/Celtic_Knot_Conference_2017 The Celtic Knot: Wikipedia Language Conference ] - '''Programme now live.'''<br /> *'''Hosts:''' [[w:The University of Edinburgh| The University of Edinburgh]] and [[w:Wikimedia UK| Wikimedia UK]] *'''Supporting:''' Celtic & Indigenous Languages. *'''Objective:''' The main objective for Celtic Knot 2017 is the coming together of practitioners in the same room at same time; strengthening the bonds of those working to support language communities into a 'knot' and leading into action. Attendees can expect to learn about and discuss innovative approaches to open education, open knowledge and open data that support and grow language communities. *'''Date:''' 6 July 2017 - [https://wikimedia.org.uk/wiki/Celtic_Knot_Conference_2017 Booking is now open.]</big></big> |} [[Úsáideoir:Stinglehammer|Stinglehammer]] ([[Plé úsáideora:Stinglehammer|plé]]) 23:50, 22 Bealtaine 2017 (UTC) ==Seanadóirí Meireacánacha== Haigh agus go raibh maith agat as na hailt faoi sheanadóirí na Stát Aontaithe a chur suas le dáta. Achan rath ar an obair! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 20:29, 6 Iúil 2017 (UTC) ==The X-Files== Dia duit, a Dmd3music - go raibh maith agat as d'obair faoi na hailt a bhaineann le The X-Files. Is mór orm do chuid oibre leis na ceartucháin agus aeistític (ag bain na achiomrí Béarla amach srl.). Nóta amháin.. (sorry for English): I saw on someone else's discussion once before, it might have been on SeoMac's page, that when we add dates, it's most correct to use the form [[1 Bealtaine]] [[1999]]. Ní gá camóg a úsáid nó a chur isteach. I like to provide links to all dates if I can, so that if people are searching for relevant events that occurred on a certain date (like for that day's Vicipéid page), they can find them by clicking on "Naisc leis an lch seo". Thanks again! [[Úsáideoir:Réaltaeolais|Réaltaeolais]] ([[Plé úsáideora:Réaltaeolais|plé]]) 16:15, 3 Meán Fómhair 2017 (UTC) ==GRMA== Go raibh maith agat as na hailt faoi Vicipéidí eile a chur suas le dáta! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 02:44, 14 Eanáir 2018 (UTC) == Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. <big>'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now!]'''</big> You can find more information about this survey [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|on the project page]] and see how your feedback helps the Wikimedia Foundation support editors like you. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]] (in English). Please visit our [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through the EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]] to remove you from the list. Thank you! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 18:41, 29 Márta 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17881422 --> == Reminder: Share your feedback in this Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Every response for this survey can help the Wikimedia Foundation improve your experience on the Wikimedia projects. So far, we have heard from just 29% of Wikimedia contributors. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes to be completed. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' If you have already taken the survey, we are sorry you've received this reminder. We have design the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. If you wish to opt-out of the next reminder or any other survey, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Thanks! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 01:39, 13 Aibreán 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''23 April, 2018 (07:00 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' '''If you already took the survey - thank you! We will not bother you again.''' We have designed the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. To opt-out of future surveys, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 00:49, 20 Aibreán 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> ==Defaultsort== Ná déan dearmad defaultsort a chur isteach nuair is gá, ailt faoi dhaoine go háirithe. Ní gá é a dhéanamh le haghaidh gach catagóra — Is leor é a dhéanamh aon uair amháin agus is é sin an bealach is fearr mar beidh ainm san ord ceart cuma cá mhéad catagóirí a chuirtear le alt. Tá tú ag déanamh a lán oibre ar son na Vicipéide. Maith thú agus go raibh maith agat! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 00:17, 12 Meitheamh 2018 (UTC) ==Split-na Dalmáite== Cén fáth gur chinn tú "Split-na" seachas Dalmáite Split nó Dalmáite Splite? --[[Speisialta:Contributions/212.187.68.174|212.187.68.174]] 12:25, 30 Deireadh Fómhair 2018 (UTC) ==Teagmháil== Haileo Dmd3musicǃ Feicim go bhfuil sár obair déanta agat ǃ.. Ceist : conas féidir liom dul i dteagmháil leat via ríomhphost ... Is féidir leat "Email this user" ar mo leathanach baile ceapaim, ach níl an rogha sin ar do leathanach féin ... GRMA [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 20:31, 1 Nollaig 2018 (UTC) == The Simpsons (séasúr 30) == Hi, can you please update [[The Simpsons (séasúr 30)|this]] page? Actual informations abou season 30 are [[:en:The_Simpsons_(season_30)|here]]. Thanks! --[[Úsáideoir:Patriccck|Patriccck]] ([[Plé úsáideora:Patriccck|plé]]) 17:27, 19 Aibreán 2019 (UTC) == Universal Code of Conduct == Hi Dmd3music I was asked by Wikimedia Foundation to promote this call for participation on the planned Universal Code of Conduct. Best regards --[[Úsáideoir:Holder|Holder]] ([[Plé úsáideora:Holder|plé]]) 04:29, 14 Lúnasa 2020 (UTC) ''At times, our contributor communities and projects have suffered from a lack of guidelines that can help us together create an environment where free knowledge can be shared safely without fear. ''There has been talk about the need for a global set of conduct rules in different communities over time. Recently, Wikimedia Foundation Board of Trustees announced a Community Culture Statement, asking for new standards to address harassment and promote inclusivity across projects. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/May_2020_-_Board_of_Trustees_on_Healthy_Community_Culture,_Inclusivity,_and_Safe_Spaces] ''The universal code of conduct will be a binding minimum set of standards across all Wikimedia projects, and will apply to all of us, staff and volunteers alike, all around the globe.. It is of great importance that we all participate in expressing our opinions and thoughts about UCoC and its values. We should think about what we want it to cover or include and what it shouldn’t include, and how it may create difficulties or help our groups. ''This is the time to talk about it. Before starting drafting the code of conduct, we would like to hear from you and to solicit the opinions and feedback of your colleagues. ''In order for your voice to be heard, we encourage and invite you to read more about the universal code of conduct (UCoC) [https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct] and then write down your opinions or feedback on the discussion page [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Universal_Code_of_Conduct]. To reduce language barriers during the process, you are welcomed to translate the universal code of conduct english main page into your respective local language [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct&language=en&action=page&filter=]. You and your community may choose to provide your opinions/feedback using your local languages. == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Dmd3music|Dmd3music]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, <nowiki>~~~~</nowiki> [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:33, 13 Lúnasa 2026 (UTC) 5sqjt7cima2arfghghjfcx6rsj8pdl8 3 59883 1324556 1307471 2026-08-13T14:40:34Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Slí na Vicipéideoirí - tá an leathanach beo! */ mír nua 1324556 wikitext text/x-wiki == Fáilte == Haigh, a TGcoa, agus tá fáilte romhat chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as do chéad dréachtaí anseo. Tá súil agam go mbeidh níos mó ann agus go mbainfidh tú taitneamh as do chuid ama anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú nó a cheartú. Thig leat dul go dtí an Halla Baile chun caint leis na Vicipéideoirí eile, más mian leat é sin a dhéanamh, nó dul go dtí an Lárionad Comhphobail chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóintigh in ár reamhrá, freisin. Más é do thoil é, sínigh do chuid theachtaireachtaí ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh; ciallaíonn sé sin go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar Vicipéid:Cabhair, nó cuir ceist ormsa nó ar na heagarthóirí eile ar ár leathanaigh phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 20:46, 24 Eanáir 2015 (UTC) ==Duaiseanna Nobel== A TGcoa, Tá "Duais Nobel sa Litríocht" ceart. Féach an nóta a scríobh mé [[Plé:Duais Nobel|anseo]]. An n-éireofá as na hathruithe seo agat? Go raibh math agat. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 08:37, 12 Meán Fómhair 2015 (UTC) ==Do chuid athruithe ar an Vicipéid== A TGcoa, léigh mé do theachtaireacht dheireanach ar an leathanach plé i gcomhair [[Duais Nobel]]. Tá sé níos fearr freagra a thabhairt anseo. Tá Gaeilge mhaith ag an duine a scríobh "J.M. Coetzee" (cé go moltar an Caighdeán Oifigiúil a úsáid mura bhfuil baint ag alt le canúint). Maidir le "moladh" molaim duit amharc ar ''mol'' i bhfoclóir Uí Dhónaill, fochiall uimh. 4. Bhí sé láncheart. Agus ní raibh i gceist le "sitúdeo" ([[Wayne Thiebaud]]) ach mionbhotún cló. Thabharfainn faoi deara é ar an dara huair tríd an alt domh agus tá lánchead ag daoine eile rud mar sin a chur i gceart chomh maith. Ní "faisean" é má bhíonn Panu, Matt Hussey agus Antain Mac Lochlainn ag aistriú "Nobel Prize in X" mar "Duais Nobel sa X". Níl do chuid Gaeilge inchurtha lena gcuidse. B'fhéidir go mbeadh "do X" nó an tuiseal ginideach níos fearr, ach tá "sa X" lánréasúnta. Tá sé chomh nádúrtha gur roghnaigh lucht Vicipéidí Ghaeilge na hAlban agus na Manainnise an bealach céanna chun é a aistriú. Tá a lán le ceartú ar an Vicipéid s'againne—go díreach mar a bhíonn a lán droch-Bhéarla le ceartú ar Vicipéid an Bhéarla (idir an Bhéarla liobarnach ag cuid de na cainteoirí dúchais agus dhroch-Bhéarla na ndaoine nach bhfuil Béarla ón chliabhán acu). Aontaím leat go gcaithfidh muid a bheith faichilleach cúramach. Tú féin san áireamh. Níor cheart duit "moladh" a athrú in cupla dosaen alt de chuid Felo de Me gan ar a laghad féachaint in Ó Dónaill. Agus níor cheart duit "Duais Nobel sa Litríocht" a athrú in cupla scór alt gan an cheist a phlé leis na daoine eile anseo ar dtús. Cathfidh a bheith ábalta na botúin a cheartú. Ceartaíonn tú rudaí nach bhfuil mícheart agus ní thugann tú faoi deara fíorbhotúin go díreach in aice leo (féach [[San Francisco]]. Níl mé ag rá go gcaithfidh tú a bheith foirfe (déanaimse féin botúin ach má cheartaím 15 nó 20 earráid ar achan cheann a dhéanaim, sin dul chun cinn). Tá mé ag iarraidh ort gan ach botúin shoiléire a cheartú. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 19:40, 19 Meán Fómhair 2015 (UTC) Bhuel ní bheidh iontas ort go bhfuil barúil eile agam. Dúirt tú go raibh tú amhrasach faoi céard tá cruinn / míchruinn. Agus dá bharr sin, ní maith leat athruithe a chur ar leathanaigh a scríobh na saineolaithe móra, athruithe ó bhun go hairithe. Mar sin, tá stíl imchoimeádach agat le do chuid eagarthóireachta (m. sh. na leathanaigh thuas a luaigh tú). Tá tú “ag iarraidh orm gan ach botúin shoiléire a cheartú”. Tá a fhios agat go bhfuil drochíomhá ag Vicipéid i measc pobal na Gaeilge. Ta an stíl tábhachtach (go háirithe má tá teideal i gceist). Caithfidh an eagarthóireacht a bheith níos sáití i mo thuairim féin más féidir (ok easpa ama, easpa eolais srl) Agus bímis foirfe, le do thoil! Ná habair nár chaith me súil ar Ó Donaill. Níl a fhios dá laghad agat... & is cuma. Taispeáin dom an frása “d-o mol” ar an idirlíon le do thoil. Mar a dúirt mé, b’fhéidir go bhfuil “d-o mol” “ceart” (Muimhneach b’fhéídir) .. níl a fhios agam (gabh mo leithscéal ach níl ionam ach foghlaimeoir). Ach creidim go bhfuil mo chuid eagarthóireachta beagnach 100% “ceart” (ok ionadúil b’fhéidir i gcásanna áirithe .. ach gan botún). Fíor nó bréagach?! Más fíor & sa chiall sin, is mise atá cúramach i ndáiríre. *** “leis na daoine eile anseo”, a dúirt tú. Cé eile atá anseo?! Is dócha go bhfuil tú i do riarthóir. Agus i d’aonar freisin na laethanta seo? Mar sin, léiriú aonair agatsa ag an am seo? Cinnte is soiléir go ndéanann tú sár-obair anseo, & faigheann tú buíochas ar bith is dócha. Tá súil agam go mbeidh muid in ann daoine eile a tharraingt, Gaeilge chruinn acu, chun eagarthóireacht a dhéanamh. Aon smaoineamh conas é a dhéanamh? Beir bua! Ciarán [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|talk]]) 00:32, 20 Meán Fómhair 2015 (UTC) :Go raibh maith agat as do chuid athruithe ar [[Roibeard Emmet]]. Go díreach an rud atá de dhíth anseo! Thig leat éirí cleachta ní b'fhearr ar Ghaeilge na Mumhan ach ba cheart do dhaoine a bheith ag scríobh i nGaeilge Chaighdeánta muna mbaineann alt le háit faoi leith sa tír. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 22:09, 20 Meán Fómhair 2015 (UTC) ==Duaiseanna Nobel II== Mar a thug tú faoi deara tá Tearma.ie ag moladh 'duais Nobel na ceimice, litríochta, srl' . Chuaigh mé i gcumarsáid leo faoin cheist sin tamall siar i ndiaidh dúinn an cheist a phlé, agus phléigh an coiste atá acu cé acu an leagan a mholfaidís. Tú féin a spreag iad go hindíreach*, mar sin. Sin an deascéala duit a luaigh mé ar mo leathanach plé féin ach d'éirigh mé gnóthach agus chaill mé an fócas ceart. Is oth liom moill mar seo a bhaint asat, ach tá lánchead agat/againn 'duais na ceimice', srl. a úsáid. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 00:24, 3 Eanáir 2016 (UTC) *Thig le héinne comhairle a iarraidh orthu. Tá deis ag Tearma.ie chun dul i dteagmháil leo. ::Nóta faoi conas ainm leathanaigh a athrú: Feicfidh tú cluas nó ''tab'' ag barr gach leathanaigh ar dheis darb ainm 'More'. Déan clic air agus ní fheicfidh tú ach aon rogha amháin: Bog. Déan clic ar 'Bog' agus feicfidh tú treoracha agus bosca ina bhfuil ainm an ailt/leathanaigh. Is féidir an t-ainm a athrú ansin gan stró. Fágfaidh mé duitse é a dhéanamh leis an alt sin Duais Nobel sa Litriocht mar scil úsáideach duit atá ann. Éasca cé go bhfágann sé athdhíriú ann. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|talk]]) 06:28, 3 Eanáir 2016 (UTC) == Translation request about the article '[[w:simple:United Nations General Assembly Resolution 68/262|United Nations General Assembly Resolution 68/262]]' == Hello dear TGcoa, saw your wonderful contribution in Irish Wikipedia. In this context I would like to ask you translate [[w:simple:United Nations General Assembly Resolution 68/262|the small article]] into Irish, and add it to the Irish Wikipedia. Thank you in advance for your support/contribution and best wishes! == You are invited! == {| style="background-color: #e9f3ec; color:black; font-family:Avenir; border: 3px solid #000000; margin: 0.5em; padding: 0.5em{{border-radius|10px}}" |- ! colspan="2" style="font-size: 130%;" | [[File:Celtic Knot Wiki Conference - logo.png|right|200px]] <big>''You are invited...''</big> [[File:Wikimedia-logo.svg|left|80px]] |- | <div style="background: #fff;margin-right: 10px;"></div> | style="text-align: left;" | <big><big>[https://wikimedia.org.uk/wiki/Celtic_Knot_Conference_2017 The Celtic Knot: Wikipedia Language Conference ] - '''Programme now live.'''<br /> *'''Hosts:''' [[w:The University of Edinburgh| The University of Edinburgh]] and [[w:Wikimedia UK| Wikimedia UK]] *'''Supporting:''' Celtic & Indigenous Languages. *'''Objective:''' The main objective for Celtic Knot 2017 is the coming together of practitioners in the same room at same time; strengthening the bonds of those working to support language communities into a 'knot' and leading into action. Attendees can expect to learn about and discuss innovative approaches to open education, open knowledge and open data that support and grow language communities. *'''Date:''' 6 July 2017 - [https://wikimedia.org.uk/wiki/Celtic_Knot_Conference_2017 Booking is now open.]</big></big> |} [[Úsáideoir:Stinglehammer|Stinglehammer]] ([[Plé úsáideora:Stinglehammer|plé]]) 00:04, 23 Bealtaine 2017 (UTC) ==Málta== Rinne tú obair mhaith ar an alt sin [[Málta]]. Maith thú! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 05:14, 24 Iúil 2017 (UTC) ==Faro del Cabo de Gata== An dtiocfadh leat a rá liom cad í/iad an fhadhb/ na fadhbanna a thug faoi deara san alt thuas luaite, le do thoil? Ar an drochuair níl céim sa Ghaeilge agam![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) ==Ainmneacha daoine mar theidil== Haigh! Obair mhaith ar [[Marie Stopes]] agus ar ailt atá ceangailte leis. Is é an stíl thras-Wiki an leagan is coitianta d'ainm duine a úsáid mar theideal ailt. (Úsáidtear ainm iomlán duine sa chéad líne den alt.) Seo cupla sampla ó Wikipedia:Article titles: :Bill Clinton (not: William Jefferson Clinton) :Bono (not: Paul Hewson) Grma. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 17:14, 17 Márta 2018 (UTC) == Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. <big>'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now!]'''</big> You can find more information about this survey [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|on the project page]] and see how your feedback helps the Wikimedia Foundation support editors like you. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]] (in English). Please visit our [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through the EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]] to remove you from the list. Thank you! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 18:41, 29 Márta 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17881422 --> == Reminder: Share your feedback in this Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Every response for this survey can help the Wikimedia Foundation improve your experience on the Wikimedia projects. So far, we have heard from just 29% of Wikimedia contributors. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes to be completed. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' If you have already taken the survey, we are sorry you've received this reminder. We have design the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. If you wish to opt-out of the next reminder or any other survey, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Thanks! </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 01:39, 13 Aibreán 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == <div class="mw-parser-output"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''23 April, 2018 (07:00 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=VAE&prj=we&edc=6&prjedc=we6 Take the survey now.]''' '''If you already took the survey - thank you! We will not bother you again.''' We have designed the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. To opt-out of future surveys, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]]. You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. </div> <span class="mw-content-ltr" dir="ltr">[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]</span>, 00:49, 20 Aibreán 2018 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:WMF Surveys@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/we6&oldid=17898672 --> == Ag Fanacht le Godot == Mar eolas dráma eile ar fad ceann Titley, ní aistriúchán é. Ag Fanacht le Godot - teideal an aistr Ghaeilge. [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) ==DaithíÓ== A Tgcoa táim buíoch gur chuir tú suim i mo chuid altanna agus beagáinín díomách faoin iliomad 'glanadh' a chuir tú leobh. Bhéinn buíoch dá gceartófá iad, diaidh ar ndiaidh más gá, sa chaoi go bhfoghlamóinn. Ní gaeilgeoir gairmiúla mé ach táim ag iarraidh chuir leis an tógra. == Universal Code of Conduct == Hi TGcoa I was asked by Wikimedia Foundation to promote this call for participation on the planned Universal Code of Conduct. Best regards --[[Úsáideoir:Holder|Holder]] ([[Plé úsáideora:Holder|plé]]) 04:29, 14 Lúnasa 2020 (UTC) ''At times, our contributor communities and projects have suffered from a lack of guidelines that can help us together create an environment where free knowledge can be shared safely without fear. ''There has been talk about the need for a global set of conduct rules in different communities over time. Recently, Wikimedia Foundation Board of Trustees announced a Community Culture Statement, asking for new standards to address harassment and promote inclusivity across projects. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/May_2020_-_Board_of_Trustees_on_Healthy_Community_Culture,_Inclusivity,_and_Safe_Spaces] ''The universal code of conduct will be a binding minimum set of standards across all Wikimedia projects, and will apply to all of us, staff and volunteers alike, all around the globe.. It is of great importance that we all participate in expressing our opinions and thoughts about UCoC and its values. We should think about what we want it to cover or include and what it shouldn’t include, and how it may create difficulties or help our groups. ''This is the time to talk about it. Before starting drafting the code of conduct, we would like to hear from you and to solicit the opinions and feedback of your colleagues. ''In order for your voice to be heard, we encourage and invite you to read more about the universal code of conduct (UCoC) [https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct] and then write down your opinions or feedback on the discussion page [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Universal_Code_of_Conduct]. To reduce language barriers during the process, you are welcomed to translate the universal code of conduct english main page into your respective local language [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct&language=en&action=page&filter=]. You and your community may choose to provide your opinions/feedback using your local languages. == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[Úsáideoir:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Plé úsáideora:MediaWiki message delivery|plé]]) 18:50, 25 Meán Fómhair 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 --> ==Iarratas== Ar féidir leat an gramadach den alt [[Jessica Alba]] a seiceáil le do thoil? [[Úsáideoir:Samalou|Samalou]] ([[Plé úsáideora:Samalou|plé]]) 23:09, 14 Deireadh Fómhair 2020 (UTC) == Tagairtí == 'Tagairtí ... déan "Visual Edit" = > "Cite" = > agus "automatic' - cá? Nílim ábailte sin a fheiceáil nuair a eagraím. [[Úsáideoir:Konli17|Konli17]] ([[Plé úsáideora:Konli17|plé]]) 21:26, 14 Nollaig 2020 (UTC) == Buíochas == GRMA as an eagrathóireacht ar The Man who fell from grace from the sea. Déanaim botúin ach tríd comhoibriú dfhéadfaimís an tógra a brú chun tosaigh. DaithíÓ == Hello, 20th anniversary of the Catalan Wikipedia == Hello, Sorry to write in English, I am a real ignoramus in your language... unfortunately. Then you seem to be doing a great job here, congratulations! I write you this message because we'll be celebrating our Catalan Viquipèdia 20th birthday soon and I would really appreciate having at least one user of your wikipedia saying a few words in your language in a short video, filmed horizontally, congratulating the Catalan Wikipedia. If you can get more people it will be even better and it will help making your language known in the Catalan countries. The time would be around 15 seconds and you are free to say what you want (if the background can be something beautiful of your country (building, monument) it would be just great..) though you would have to finish in Catalan saying "Bon aniversari" and/or "per molts anys". I really hope you will participate! The video has to be sent to viquipedia@wikimedia.cat if possible before February 28th. I hope to hear from you soon! Take real care and have a great week! Claudi/[[Úsáideoir:Capsot|Capsot]] ([[Plé úsáideora:Capsot|plé]]) 22:02, 25 Feabhra 2021 (UTC) ==athrú 983222 le Ériugena (plé) .. an-aisteach ... Bosca Sonraí Leabhar ? ǃ agus an chéad focail "Díolaim" gearrtha ǃ == Mea culpa!. Ní raibh a fhios agam gur bhaineadh "Díolaim" tré thimpist. Caithfidh gur tharla seo nuair a chuir mé Bosca Sonraí Leabhar isteach, caithfidh nár bhruigh mé an spásbharra roimh an eochair iontrála! Cheap mé go mbeadh an Bosca Sonraí Leabhar oiriúnach toisc go mbíonn eagráin de An Guth ar fáil i bhfoirm leabhair...féach http://www.coisceim.ie/an%20guth.html [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 13:26, 17 Aibreán 2021 (UTC) ==Jeanne d'Arc== Chonaic mé [[Triail Jeanne d'Arc]] inniu. MED (agus mar eolas do gach duine) ba mhaith liom [[Jeanne d'Arc]] a bheith againn mar an chéad alt roghnaithe eile ar an phríomhleathanach. Ma's suim leat, amharc ar an alt úd agus cuir leis. GRMA! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 03:01, 31 Bealtaine 2021 (UTC) Rinne MALA éigin Jeanne d'Arc... measaratha maith ach ta abairtí aisteacha ann chomh maith. Níor léigh mé in iomlan ... an-fhada ǃ .. agus ceartucháin ar bith uaimse faoi láthair. Feicfidh mé an bhfuil an t-am agam faoi cheann cúpla lá. GRMA [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 08:06, 31 Bealtaine 2021 (UTC) == [[Scannal Ann Lovett (1984)]] == Haigh arís. Tá fadhb agam faoin teideal thuas; Scannal Ann Lovett (1984). Úsáideann na vicíonna eile lánainm an cailín bhocht seo - níl aon 'scannal' ceangailte air. Im' thuairim, gur dímheasúil ‘scandal’ a cheangal lena hainm. Cad a cheapann tú? - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 00:51, 2 Feabhra 2022 (UTC) Tá an ceart agat... Rinne mé athsheoladh "Scannal Ann Lovett" => "Ann Lovett" Ná bíodh aon leisce ort athruithe a dhéanamh ar an méid atá scríofa agam, am ar bith ǃ Ní le haon duine ar leith an fhírinne, nó na stíle, ach uaireanta, ni fheicim na teachtaireachtaí ǃ [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 11:40, 2 Feabhra 2022 (UTC) * Sin ar fheabhas. Míle buíoch, a chara :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 18:37, 2 Feabhra 2022 (UTC) == Cathracha na Fraince == Haigh arís. An féidir leat an Teimpléad "síol-tir-fr" nó "síol-fr" a úsáid nuair a mbionn tú na ailt Fhraince a nuashonraigh? [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Midi-Pyrénées&diff=1032022&oldid=1031938&diffmode=source Mar shampla] - míle buíoch! :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 23:44, 25 Aibreán 2022 (UTC) *Tá fadhb an-mhór leis na síolta seo... <br> cuireann siad gach alt sa chatagóir "An Fhrainc" ǃ <br> Mar sin, níor léir dúinn an chloch ón gcarraig ǃ <br> Tharla an rud céanna sa tSeapáin ǃ <br><br> Cé a rinne iad ? OK 10 mbliain ó shin ach is féidir linn níos fearr a dhéanamh inniu <br> <br> *Is féidir liom "Síol" a choinneáil ach caithfidh muid na catagóirí cearta a chur isteach, thar aon rud eile, Mar sin, "Frainc" ar bith. , Táimid ar fad ar aon intinn faoi is dócha <br> (Tugadh rátáil an-íseal don Vicipéid vs Wikis eile, toisc na catagóirí an-dona go hiondúil) <br><br> An bfhuil tú in ann eagarthóireacht a dhéanamh ar na teimpléid ... nó inis dom conas é a dhéanamh ? Agus ní cuirfidh tú is dócha an Abhainn Seine sa chatagóir "Frainc" nó "Tíreolaíocht" nuair a mbíonn an chatagóir 'Abhainn' ann is dócha.<br> Tá sé ar intinn agam iad a choinneáil suas go luath. <br> GRMA [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 14:54, 26 Aibreán 2022 (UTC) *OK Feicim conas eagarthóireacht a dhéanamh ar na teimpléid Is fédir liom a thógáil amach... includeonly Catagóir:Síolta tíreolaíochta na Fraince Catagóir:An Fhrainc includeonly agus na Catagóirí cearta a chur istead i ngach alt, OK >? [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 15:06, 26 Aibreán 2022 (UTC) *Nó níos fearr, Síolta tíreolaíochta a fhágáil mar sin agus "An Fhrainc" a thógáil amach ? (ní fheicim aon mhaith is Síolta tíreolaíochta ach níl dochar ann ach an oiread ǃ) [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 17:19, 27 Aibreán 2022 (UTC) :* Ok - tuigimse anois, agus aontaím leat. Tá orainn a lán "cat sorting" agus "stub sorting" le déanamh. Ar aon nós - féach anois. Bhain mé [[:Catagóir:Tír Éigin]] as gach teimpléid síol atá again. Shílim go bhuil na h-ailt I gceart anois - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 01:28, 28 Aibreán 2022 (UTC) == Vicí na mBan == A chara, toisc gur úsáideoir Vicipéide rialta thú, ba mhaith liom tusa a chur ar an eolas maidir le tionscadal nua atá ar siúl. Vicí na mBan, nó WikiWomen, is ainm do. Is comhfhiontar é idir Pobal Éireann Wikimedia, Coláiste Oiriall i Muineachán agus eagraíochtaí Vicipéide agus meánscoileanna sa [[An Fhreaslainn|Fhreaslainn]] agus i d[[Tír na mBascach]]. Le linn na tionscadail seo, beidh muid ag cruthú acmhainní teagaisc ionas go mbeidh daltaí meánscoileanna in ann ailt Vicipéide a scríobh as Gaeilge, as Freaslainnis nó as Bascais faoi mhná iomráiteacha. Beidh na daltaí ag foghlaim faoi Vicipéid ón mí seo chugainn ar aghaidh agus tosóidh siad ag scríobh sa bhliain úr. Tá breis eolais ar fáil as Béarla ar an leathanach Meta: https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Erasmus%2B_Project. Tá fáilte roimh cheisteanna agus bharúlacha chugamsa ar Vicipéid nó seol r-phost chugainn: wikimediaireland[at]gmail.com. Beidh mé ag cur teachtaireacht ar an halla baile chomh maith, mo leithscéal as crosphostáil a dhéanamh. [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 16:54, 28 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) == Replaceable fair use == [[File:Ambox warning pn.svg|32px|left]] I noticed that you have uploaded several files that are being used under a claim of [[:en:Wikipedia:Non-free content|fair use]]. However, I think that the way it is being used fails the [[:en:Wikipedia:Non-free content criteria|first non-free content criterion]]. This criterion states that files used under claims of fair use may have ''no free equivalent''; in other words, if the file could be adequately covered by a freely-licensed file or by text alone, then it may not be used on Wikipedia. If you believe this file is not replaceable, please edit the relevant file description pages (in the fair-use rationale sections) with a full explanation of why the files are not replaceable. Alternatively, you can also choose to replace this non-free media item by finding freely licensed media of the same subject, [[:en:Wikipedia:Requesting copyright permission|requesting that the copyright holder release this (or similar) media under a free license]], or by creating new media yourself (for example, by taking your own photograph of the subject). If you have uploaded other non-free media, consider checking that you have specified how these media fully satisfy the non-free content criteria. The "fair use" templates are otherwise not a carte-blanche to upload random or copyrighted images found elsewhere on the internet. If there are no images on other Wikipedia projects (for example the English project), or on Commons, perhaps consider questioning why that is the case. (In many cases it is possible that it is because no free versions are available and non-free images cannot be justified under the criteria.) If you have questions, please ask them at the [[:en:Wikipedia:Media copyright questions|Media copyright questions page]]. Thank you. <!-- Template:di-replaceable fair use-notice --> [[Úsáideoir:Guliolopez|Guliolopez]] ([[Plé úsáideora:Guliolopez|plé]]) 02:13, 29 Eanáir 2023 (UTC)<br><br><br><br><br><br> ːOK, thanks for this advice. <br> I see that you write that if I have questions, (and I have lots ǃ), I should go to the Wikipedia English page and ask the there. That said, first you can maybe help me better understand what you are saying.<br> It might be easier if you can take examples and tell me what you would or would not do in certain cases.<br> For example, take the case of John%20L.%20Murray, the judge. I updated the page today and there is no image on Commons. https://ga.wikipedia.org/wiki/John_L._Murray_(breitheamh)<br> Now I am not very motivated to put up a picture of him ... obviously subjects more Gaelach are more motivating. <br> But suppose I want to upload a picture of him.<br> What would be acceptable ?<br> My first port of call is a Google image search and I see there that there are no free licences available. I then go to Bing, and I see that there are images, with several types of free licenses avaialble<br> https://www.bing.com/images/search?q=%22John+L.+Murray%22&qs=n&form=QBIDMH&sp=-1&pq=%22john+l.+murray%22&sc=10-16&cvid=F4F02476E0C64C08A1BEF42C406DE05E&ghsh=0&ghacc=0&first=1&cw=1263&ch=569 <br> I could then crop the image and mention the source.<br> Now first, what type of free licences are acceptable please ? ... there are several types mentioned on Bing.<br> Second, what kind of disclaimer or other information should I put up ?<br> I saw a report comparing the different language Wikipedias, and a major reason why Gaeilge was ranked low was the low number of images compared to other language Wikipedias. Not surprising. given that I am the only person actively uploading images I think. <br> I do wonder if our proximity to English, where the policing of images is very strict, intimidates people writing as Gaeilge, and editors writing eg in Swahili or Catalan are likely to have a more relaxed interpretation of what can be done.<br> <br> Thanks for any enlightenment you can share agus beir bua, Ciarán [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 21:59, 29 Eanáir 2023 (UTC) ::Hi. A few follow-ups. ::* You're still uploading copyrighted/non-free images with a claim that such images is/are the only ones that can be used to "illustrate the subject in question" on the basis that "no free equivalent is available or could be created". In many cases where there are already multiple other free images on Commons already used to do just that. (Like those identifying the subjects and illustrating the articles on [[Sinéad O'Connor]], [[Imshruthú teirmeahailíneach]], etc). Please stop doing this. ::* Apologies, but you didn't tag me in the above (and I didn't "watch" this talk page) and so I didn't see your response. In all honesty I'm not sure I follow your questions. The two main ones seem to be "what type of free licences are acceptable?" and "what kind of disclaimer or other information should I put up". ::::# The first question (acceptable licences) is largely answered in the policies I already linked above. Generally speaking only [[:Commons:Commons:Licensing#Acceptable_licenses|Commons-eligible]] or [[:Commons:COM:PD|Public Domain]] images are appropriate on the project. For example where released by the author (whether you or someone else) under a Commons-compatible a licence or where the image has fallen into the public domain through copyright expiry or whatever. Copyrighted images (like those found on news websites or whatever) can only be used in those very rare circumstances where there truly is no opportunity to take another one (like where the subject is dead and no free or PD images were truly never produced when the subject was alive). ::::# The second question (what tags/info) depends on what licence applies. There are various tags in [[:Catagóir:Clibeanna cóipchirt d'íomhánna]]. If its your own work, and you're releasing it to a Commons licence (like CC3.0), consider using [[:Teimpléad:CC-3.0]]. If its not your own work, apply the tag that matches the author or rights-holder's own copyright claims. If its a non-free/copyrighted image, make 100% sure the FUR claim you are adding "stands up". Because, frankly, many of the FUR tags you've applied don't... ::* "a major reason why Gaeilge was ranked low was the low number of images compared to other language Wikipedias". While I'm not sure what ranking system is being used here or where, but I doubt that the Irish language Wikipedia is improved (on any ranking system) by hosting copyrighted images and using them in a way that do not align with the rights-holders' intentions. Copyright violation isn't an improvement. ::GRMA. [[Úsáideoir:Guliolopez|Guliolopez]] ([[Plé úsáideora:Guliolopez|plé]]) 00:36, 27 Iúil 2023 (UTC) ==Go raibh míle maith agat== Go raibh maith agat as do léirmheasanna. Tá do leathanach próifíle léite agam. Stuif maith agus tá súil agam dul isteach i gcuid de. Gabh mo leithscéal as obair a thabhairt duit. Is é {{ping|Alison}} an locht ar fad nár bhac na Sasanaigh mé a bhacadh nó mé a chosc ar fud an domhain! -- [[User:DeirgeDel|DeirgeDel]]^{[[User talk:DeirgeDel| t]]}_{[[:m:User:DeirgeDel/A|a]]}^{[[Special:Contributions/DeirgeDel|c]]} 23:14, 6 Aibreán 2023 (UTC) == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Irish Wikipedia? Yours sincerely, [[Úsáideoir:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Plé úsáideora:Multituberculata|plé]]) 08:43, 2 Meitheamh 2023 (UTC) == Téarmaí scannánaíochta == A chara, Feicim gur chuir tú téarma scannánaíochta uaidh seo isteach mar alt. Cliste. An bhfuil tú chun na cinn eile a chur leis freisin? Déanfaidh mé féin é mura ndéanfaidh tú. Míle b [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 15:51, 23 Meitheamh 2023 (UTC) :[[Úsáideoir:Eomurchadha|@Eomurchadha]] go raibh maith agat. :Is féidir leat dul ar aghaidh. Tá na mílte téarma agam a chur isteach, foinsí éagsúla... Beir bua. Ciarán [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 16:12, 23 Meitheamh 2023 (UTC) https://ifi.ie/wp-content/uploads/2023/03/An-Cailin-Ciuin-Treoir-Staidear.pdf [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 15:51, 23 Meitheamh 2023 (UTC) == Do ríomhphoist / overloading event-article titles == Haigh, a Chiarán, ''Tá fadhbanna éigin le do sheoladh ríomhphoist, agus ní féidir liom a fhreagairt. Ar aon nós ... :)'' (Béarla, mar Béarla agus tá daoine eile a chloisint) Ok - this is about adding dates to article titles related to events or people. I've answered this here and there over the past months, and [https://ga.wikipedia.org/wiki/Speisialta:Log?type=move&user=Alison&page=&wpdate=&tagfilter=&wpfilters%5B%5D=newusers&wpFormIdentifier=logeventslist am adding regular links to my move logs] to clarify, but let's try collate this in one place. It may also need to go to the broader community. First off, adding dates to events can make it more difficult to edit, for example <nowiki>"Sa bhliain 2023, tar éis [[Tuairt eitleáin Yevgeny Prigozhin, 2023|tuairt eitleáin Yevgeny Prigozhin]] [...]"</nowiki> is a pretty regular occurrence. You get to do a *lot* of this when titles are overloaded. Secondly, Wikipedia already has a smart search which can search for events by title and is date-aware because of date categories and Wikidata entries. So we're 'fixing' something that doesn't really need to be. Thirdly - overloading titles where they're one-offs can just lead to confusion. Just my opinion here, mind. Also, please check out the guidelines from the English Wikipedia, which I regularly reference in my move logs. Note that I don't move pages where these don't apply. For example, the [[Craobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain, 2023‎|sports article you created today]] ''should'' have the year in it, as these are annual events. * [[:en:Wikipedia:Naming conventions (events)]] - [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Speisialta:Log&logid=110138 sámpla] * [[:en:Wikipedia:Naming conventions (people)#Disambiguating]] - [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Speisialta:Log&logid=109513 sámpla] * [[:en:Wikipedia:Naming conventions (royalty and nobility)]] - [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Speisialta:Log&logid=109532 sámpla] There are other enwiki rules and guidelines. I think part of the problem here is that on our own wiki, we haven't established these but maybe we should. The enwiki folks usually have a really clear and fine-tuned reason for doing what they do. Anyways ... thank you for all you do here - it's immense, and you're way better than I am at content creation. Le meas, - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 11:42, 26 Lúnasa 2023 (UTC) == [[Cogadh Tigray, 2020-2022]] == An cogadh eile ná [[Éirí amach Woyane]] mar [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Cogadh_Tigray,_2020-2022&diff=prev&oldid=1189140 seo] - féach ar [[:en:Woyane Rebellion]] sa Bhéarla. 'Sé an chúis go bhfuil an teideal [[:en:Tigray War]] sa Bhéarla agus [[:fr:Guerre du Tigré]] sa Fhraincís, srl. - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 18:51, 3 Samhain 2023 (UTC) :Hi Alison, if you do change titles, can you please leave a redirect at least ... doesn't cost anything ! <p> Why? Because sometimes I use the article in outside media , and quickly after writing the article <br>eg Twitter https://twitter.com/Feilire/status/1720524644065636780/photo/1 <br> and if there is no redirect, my Twitter link doesn't work. <br>THat doesn't happen frequently, but it did here <br> and I hate having to redo a Tweet, all the more so just to update a link (and I might even miss that the link no longer works). <br><br> <p> More generally, we have a different view on titles. "Cogadh Tigray" is bland, and there were other wars and may be more. Someone looking back at this in a few decaades, hopefully, can get a better idea of what the article is about with a year in the title. In this particular case, the Russian and German language articles I think have years in them, but most don't. Of course, can always change article titles some years down the road. <br><br> Take a look at <br> Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí<br> https://ga.wikipedia.org/wiki/Catag%C3%B3ir:Eachtra%C3%AD_for%C3%A9igin_le_linn_na_dTriobl%C3%B3id%C3%AD<br> Here the years are really important in understanding the course of events, ... even for myself, looking back, I find that the year is useful in helping me find the information that I want quickly, as I don't remember easily the details of these events. And I actually consult it fairly often. <br> Thanks and all the best<br> [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 11:59, 4 Samhain 2023 (UTC) :* Hi Ciarán. Ok - will leave redirects, unless they're gross misspellings or something fundamentally wrong. :* I can, to an extent, see your rationale with adding the dates to titles, but it's still overloading them, will still cause problems during editing - which is why they're limited on other wikis as you have to constantly disambiguate and you can't refer to them in a natural way while writing. I can see how handy they can be, though. The fix for this would be to have categories and lists. Check out [[:en: Category:The Troubles (Northern Ireland)-related lists]], particularly stuff like [[:en:List of bombings during the Troubles]], which are all in chronological order. :* Tell you what - I'll build the category tree, and build those lists. That way, it should be super simple for you and for other folks to get an immediate list of all of the major events in chronological order that are currently in categories that aren't indexed by year. I don't mind putting in the work if it'll make article titles more regular. Thoughts? - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 04:25, 6 Samhain 2023 (UTC) ::: OK fine ... let's do that ... thanks for putting in the work. For the Troubles, the chronology of events is very useful for me (the article Na Trioblódí needs to be largely rewritten (Gaeilge agus smaointí aisteacha) and I think best to simplify with a chronology and brief descriptions) [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 20:55, 6 Samhain 2023 (UTC) == Béarla == A chara, níor chóir focal Béarla a chur mar mhíniú le hailt i gcónaí. Ní foclóir é agus is drochnós é gach aon alt a threorú trí lionsa an Bhéarla. Cuireann sé an léitheoir ag smaoineamh ar an mBéarla seachas an míniú Gaeilge a léamh. An éireofá as a leithéid le do thoil? Radharc - sampla amháin. Tá áiteanna áirithe ina bhfuil aistriúchán feiliúnach - logainmneacha mar shampla. [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 10:59, 6 Feabhra 2024 (UTC) <br><br> :Tuigim agus tá cuid den cheart agat, cinnte.<br> :Ach tá rud eile a chur san áireamh, atá níos tábhachtaí fós, i mo thuairim féin, agus sin cuardach agus SEO / Optamú Innill Cuardaigh, nó OIC.... chun ábhar ar an Vicipéid a dhéanamh níos so-aimsithe do níos mó daoine. Tá OIC na Vicipéide thar a bheith dona. Tubaisteach ar fad ! ... agus níos measa na seirbhísí eile atá ann as Gaeilge. Ach le cúpla focal i mBéarla, beidh an OIC níos fearr (beagáinín). <br> :Agus fáth eile chun aistriúchán a chur isteach, ceangailte, bíonn daoine ag baint úsáid as Google chun cuardach a dhéanamh trí mheán na Gaeilge, agus gan dabht, cuireann siad focal nó dhó i mBéarla isteach ann (go háirithe mura bhfuil an téarma ar eolas acu).<br> :Beir bua, Ciarán <br>:[[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 14:48, 6 Feabhra 2024 (UTC) B'fhéidir go bhfuil sé sin fíor maidir leis an SEO ach níor chóir na hailt féin a lagú chuige sin. Mar úsáideoir tagaim chuig an suíomh féin agus cuardaím ann - is cuma liom faoin SEO. Is fearr liom ailt Ghaeilge a bheith ann. [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 14:09, 7 Feabhra 2024 (UTC) <br> :Bhuel níl muid mar a chéile. Bainim úsáid an t-am go léir as Google chun an Vicipéid, Tuairisc, Nós srl a chuardach. Agus formhór mór na ndaoine ceapaim.<br> :Agus is fearr liom OIC ná SEO !<br> :Má chuireann tú isteach tagairtí agus naisc go leor, i mBéarla go háirithe, beidh "inaimsitheacht" na Vicipéide níos fearr. :Agus mar úsáideoir tagann tú chuig suíomh na Vicipéide tú féin agus cuardaíonn tú an suíomh, agus bheadh cuardach ann níos fearr, níos simplí, má tá catagóirí ann ! ... i bhfad Éireann níos mó i Cymraeg agus teangacha eile. Ceapaim go dtagann a lán daoine chun na Vicipéide ó Wikipedia via na catagóirí, chomh maith le Google srl. :Ach ní bhaineann sé sin le do scéal.<br> :Éist mura bhfuil tú sásta, is féidir an cheist a chur ar Kevin, Alison, Ériugena et al agus déanfaidh muid cinneadh i dteannta a chéile is dócha. <br> :Beir bua. Ciarán [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 22:43, 7 Feabhra 2024 (UTC) ::Aontaím go láidir le hEomurchadha ar an gceist seo. Cuireann na gluaiseanna Béarla i gcéill go bhfuil an Ghaeilge spleách ar an mBéarla. Tá súil agam go bhfuil muid ag fágáil an ré sin inár ndiaidh. Rud chomh dona céanna, cuireann sé i gcéill gurb ionann réimsí céille an fhocail Ghaeilge agus an fhocail Bhéarla, rud nach fíor go minic ::<br/>Luann Eomurchadha logainmneacha mar eisceacht agus thiocfainn leis sin mar a bhaineann sé le logainmneacha dúchasacha a lua le háiteanna a bhfuil ainmneacha Gaelacha acu freisin. Seachas iadsan is é an scéal céanna é dar liom – má bhíonn aistriúchán uaidh úsáideoir baineadh siad úsáid as roghchlár anuas na dteangacha le teacht air sin ::<br/>Maidir leis an OIC, is do na hailt ar ainmfhocail dílse is mó a bheadh tábhacht lena leithéid agus feictear dom nach bhfuil sé go dona faoi láthair mar a bhaineann sé leotha sin. Ná déanaimis dearmad go mbíonn srianta áirithe i bhfeidhm ar thorthaí cuardach nach mbaineann le suáilcí an lgh féin – tugtar pribhléid d'ailt i mBéarla agus ní móide go dtiocfaidh athrú air sin go ceann i bhfad beag beann ar an méid Béarla a chuirtear in ailt Ghaeilge. Ní fiú an tairbhe an dochar ::<br/>Maidir leis na nascanna agus leis na catagóirí, aontaím go huile is go hiomlán leat (a fhad agus nach gcuirtear séimeantaic na Gaeilge as a riocht ar mhaithe le scáthánú a dhéanamh ar Uicí an Bhéarla) – alt dílleachtach alt gan na catagóirí cuí [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 23:40, 17 Eanáir 2026 (UTC) :::GRMA.    Céard a cheapann tú / sibh faoi na catagóirí :::"2026 sa teilifís",   agus "2022 sa spás",    2019 sa pholaitíocht"  srl :::Is fearr liom "Cúrsaí teilifíse in 2026" :::Tá cúpla céad alt ann (míle ++ ?) saghas "20BB sa teilifís" agus mar sin de ! :::Is fearr liom :::"Lámhach Thrá Bondi 2025" ná "2025 Lámhach Thrá Bondi" (ach níos éasca alt a aimsiú) :::Tá na dhá theideal ann sa chás sin. Cruthaím "20BB XXX" ar dtús, agus ansin déanaim athrú => "XXX 20BB " [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 16:51, 18 Eanáir 2026 (UTC) ::::Níl tuairim dhiongbháilte agamsa faoi ainmneacha na gcatagóirí sin le bheith fírinneach. Tá sé níos soiléire ó "Cúrsaí teilifíse in 2026" gur eachtraí a tharla sa bhliain sin atá i gceist. D'fhéadfadh sé sin a bheith fóntach agus catagóir eile ar fad a bheith ann m.sh. fochatagóir do chláracha teilifíse a thiteann a scéalta amach sa bhliain chéanna, má bhíonn go leor díobh ann le gur fiú é. Is dócha gurb é an rud is ciallmhaire cloí leis an nós atá i bhfeidhm cheana má tá ::::<br/>Tá mé ag ceapadh ar feadh tamaill anois nár mhiste iarraidh ar an Scanallach nó ar dhuine éigin i Wikimedia bat a chur ag obair le catagóirí rialta mar sin a chruthú agus a chur in eagar, m.sh. le go mbeadh gach catagóir mar "2026 sa spás" laistigh de chatagóir na bliana sin agus "Spás" nó an fhochatagóir chuí, gach bliain laistigh dá deichniúr de bhlianta, gach deichniúr laistigh dá céad... Baineann dua beag éigin le gach uair a bhíonn ar dhuine daonna catagóir mar sin a chruthú nó a fheabhsú agus cheapfainn go bhféadfaí na mílte a réiteach tapa go leor le scriopta. Ba mhór an chabhair é bheith in ann lear mór catagóirí a athrú ar bhonn córasach, nó iarratas a chur isteach lena dhéanamh ar aon nós ::::<br/>Maidir le hainmneacha alt, aontaím leat nár chóir dóibh tosú leis an mbliain inar thit an eachtra amach. Má bhíonn an bhliain ar eolas ag duine, tig leo fiosrú faoi i gcatagóir na bliana sin nó sa bhfochatagóir chuí. Níl a fhios agam an mbíonn an leagan leis an mbliain ag an deireadh cruinn i gcónaí áfach. Seans gur fearr scaití an dáta a chur díreach tar éis ainm briathartha nó rud éigin eile... Is dócha gurb é an bealach is sláine ná an bhliain a chur idir lúibíní ag an deireadh. B'fhéidir nár mhiste tús a chur le snáth sa Halla Baile faoi? Dála an scéil, [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Category_redirects moltar] gan athdhíriú mar sin a dhéanamh le catagóirí mar gheall go gcuirtear ailt sa chatagóir mícheart más ann dó ::::<br/>I dtaca le logainmneacha i dteanga eile a úsáid chomh maith leis an nGaeilge, is dócha gur mar sin is fearr mar a bhaineann sé le hainmneacha dílse trí chéile – is dócha gur chóir an t-ainm Gaelach a úsáid go ginearálta ach an t-ainm dúchasach a lua freisin idir lúibíní an chéad uair. Tá cásanna go mbíonn leagan Sean- nó Meán-Ghaeilge cuí fiú amháin m.sh. nuair a bhíonn lámhscríbhinn nó sean-téacs áirithe faoi chaibidil is dócha gur chóir cloí leis an litriú atá ann sin, b'fhéidir faoin gcló Iodálach. Táim den tuairim áfach gur ceart leagan nua-Ghaeilge a úsáid nuair a bhíonn comhthéacs níos leithne / idir-théacsúil i gceist (m.sh. Fionn mac Cumhaill beagnach i gcónaí seachas Find srl.). Ar an gceist cad é an leagan cruinn nua-Ghaeilge, sílim nár mhiste nótaí ina thaobh sin a choinneáil ar lch plé an charachtair leis na foinsí éagsúla a chíoradh ::::<br/>Ar ábhar an OIC, níl a fhios agam cé chomh héifeachtach is a bheadh sé seo ach dá mba mhian leat d'fhéadfá eocharfhocail a chur gar do cheann na n-alt i dtrácht HTML mar seo sa chaoi nach bhfeicfear iad: <nowiki><!-- eocharfhocail anseo --></nowiki>. Sílim freisin go mbaineann innill chuardaigh úsáid as Uicíshonraí freisin chun na lgh a rátáil. Bheadh rátáil níos airde ag lgh a bhfuil nasctha le mír Uicíshonraí más ea ::::<br/>Chuir an chaint ar na hinnill chuardaigh ceann an Scanallaigh i gcuimhne dom. Ar an drochuair níor chuala mé faoi [https://cadhan.com/aimsigh/ Aimsigh] agus é fós ar fáil ach tá an chuma ar an scéal gur áis an-úsáideach a bhíodh inti. Bímse ag cuardach [https://www.corpas.ie/ga/ corpas.ie] uaireanta ar an mbealach céanna ach is cosúil nach chuige sin atá sé dírithe agus níl sé chomh fóntach is a bhíodh ó bhain siad na sonraí tagartha de chuid mhaith d'fhormhór na dtorthaí [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 23:59, 26 Eanáir 2026 (UTC) == Cillian Murphy == Aitheantas ar stáitse agus ar an scáileán" & "Gradaim agus Ainmniúcháin Ní dóigh liom gur fiú eolas maith a bhí san alt seo a bhaint. Is deacra anois a leithéid a nuashonrú. An gcuirfeá ar ais é ldt? Leasód é. [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 11:55, 12 Márta 2024 (UTC) :OK chuir mé ar ais é .... le fírinne, b'fhéidir nach bhfuil mórán ar iarraidh mar bhí sé i bPeaky Blinders 2014-2022. <br><br> :Agus táim ag cur an Béarla anois sna fonótaí anois, a oiread agus is féidir <br><br> :Beir bua, Ciarán :: PS níor scrios mé rud ar bith i gCillian Murphy ... an téacs a bhí sa réamhrá, tá an téacs sin le fáil thíos sna mhíreanna eile Ar fheabhas grma [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 12:05, 13 Márta 2024 (UTC) == Athainmniú == A Chiaráin a chara, nuair is gá alt a athainmniú, bíonn sé i bhfad níos fearr an t-alt a bhogadh go dtí an teideal nua, seachas ábhar an ailt a chóipeáil agus a ghreamú isteach — rud a scriosann an stair eagarthóireachta. Mura féidir leat é sin a dhéanamh (m.sh. má tá alt leis an teideal nua ann cheana), fáilte romhat teachtaireacht a chur chugam agus déanfaidh mé an jab! GRMA [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 21:14, 19 Meán Fómhair 2024 (UTC) :An scéal céanna le [[Feantainil]] inniu. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 10:56, 13 Deireadh Fómhair 2024 (UTC) ::Gabh mo leithscéal — bhí an ceann sin ceart go leor. Chonaic mé gur chóipeáil tú an t-ábhar ach chuir tú athdhíriú ina áit. Ná bac liom... go luath ar maidin anseo. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 11:00, 13 Deireadh Fómhair 2024 (UTC) == Belfast Grand Central == A TGcoa, The official name of Belfast Grand Central in Irish is STÁISIÚN MÓR LÁRNACH BHÉAL FEIRSTE as stated by Irish Rail. The tearma name is for Belfast Central which was Lanyon Places old name. So can you please use the Offical name Ref to Timetable https://www.irishrail.ie/getmedia/e2b3c3ca-bcde-407b-b9d5-c41bcaf0c373/09-Dublin-Belfast_1.pdf [[Úsáideoir:RooneyDonal21]] <p> : The term given on tearma.ie is "mór" with no embellishment https://www.tearma.ie/q/Belfast%20Grand%20Central%20Station/en/ On the Vicipéid, we try to use standard terms in standard language, and try to stick closely to tearma.ie. Tearma.ie have a committee of experts that consider terms. The "nós" in Irish, and indeed in other European languages in contrast to English, is to use fewer "grand" adjectives that mainly serve as intensifiers. So if something is "mór", it should already be "central". Also it is more natural to put the "MÓR" before "STÁISIÚN", given that the city name comes after. If you think you have a case, you can write to tearma.ie and ask them to reconsider. So for us, tearma.ie is for us a much better reference than any state agency, that might simply have lifted the translation off a machine translator for all we know (yes that does happen!). Beir bua Ciarán {{Síniú in easnamh|TGcoa}} 10:48, 31 Deireadh Fómhair 2024 (UTC) == Glac páirt i gComórtas Scríbhneoireachta Eolaíochta Wiki! == Dia duit a chara! I mí na Samhna seo tá comórtas scríbhneoireachta á reáchtáil againn chun ábhar faoi Mhná san Eolaíocht a fheabhsú ar Vicipéid agus ar Vicipéid. Táimid ag iarraidh ar eagarthóirí cabhrú le hailt faoi Mhná i STEM a fheabhsú, a chruthú agus cur leo. Tá an-áthas orm cuireadh a thabhairt duit a bheith páirteach agus seans a bheith agat duaiseanna a bhuachan! Chun tuilleadh eolais a fháil agus chun d’iontráil a chur leis an tábla cliceáil [[:en:Wikipedia:Wiki_Science_Ireland_Writing_Contest_2024|anseo.]] Míle buíochas, Pobal Éireann Wikimedia [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 14:37, 26 Samhain 2024 (UTC) == Translation request == Hello, TGcoa. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Irish Wikipedia? Kindest regards, [[Úsáideoir:Moroike|Moroike]] ([[Plé úsáideora:Moroike|plé]]) 19:40, 17 Nollaig 2024 (UTC) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:23, 26 Eanáir 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Cuireadh: Cruinniú Pobail – 27ú Bealtaine == A chara, Tá súil agam go bhfuil tú go maith :) Tá Pobal Éireann Wikimedia | Wikimedia Community Ireland ag reáchtáil an chéad chruinniú pobail eile ar líne ar <nowiki>'''</nowiki>Dé Máirt, 27 Bealtaine ag 18:00<nowiki>'''</nowiki>. Ba bhreá linn tú a fheiceáil ann! Is deis é seo do Vicipéidéirí gníomhacha le: * Nuacht agus forbairtí a roinnt * Smaointe nua agus dúshláin a phlé * Vótáil ar an dréacht-Straitéis 2025–2028 <nowiki>'''</nowiki>Sonraí an chruinnithe:<nowiki>'''</nowiki> Ar Google Meet: [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc<nowiki> meet.google.com/mnw-pubq-xyc]</nowiki> Fón: +353 1 571 2001 | PIN: 202 328 238# Is féidir an straitéis a léamh roimh ré anseo: [[commons:File:2025-2030_Strategic_Plan_Wikimedia_Community_Ireland-Draft.pdf|[nascaithe anseo]]] Muna bhfuil tu in ann dul ach ba mhaith leat do thuairim nó moltaí ar an straitéis a thabhairt, seol r-phost chugam ag: <nowiki>'''</nowiki>oifigeach.gaeilge<nowiki>{{@}}</nowiki>wikimedia.ie<nowiki>'''</nowiki> Le gach dea-ghuí, Amy ~ [Úsáideoir:OifigeachWMIE] [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 14:18, 23 Bealtaine 2025 (UTC) ======================================================================= <p><br><p> Ba mhaith liom cúpla focal a chur lena bhfuil ráite <br><p> *** AI The elephant in the room today is AI (AI does not figure in the Straitéis at all); why bother with Wikipedia, let alone the Vicipéid, with AI around? I would be interested to see training or presentation material that addresses this and other material. <br>For the Vicipeid, the challenge now is acute. For example, if you want to know what an Eiscir (esker) is as Gaeilge, you are far better off asking ChatGPT today. That will remain the case until Irish language editors go to COGG and reliable sources like leabhair scoile and import massively content that is well written, and Wikify it. <br> => Current Vicipéid editors need to be persuaded to do that rather than starting translations from scratch of ponderous, heavy text on English Wikipedia, or writing on entertainment and sports topics. <br> <p> *** PRESS COVERAGE The Vicipéid highlight of the year so far has been very negative and uninformed press coverage, prompted by a Tuairisc article in January.<br> More generally, I would like to see attempts to go “i ngleic” with the Irish media, in English and Irish…. With interviews and articles, on the radio, TV, and the press. I appreciate that this is a skill and not everyone may know how to go about doing it. <br>For the Vicipéid, it would not be too hard to just rehash some of the positive articles that came out in the press in the mid-2000s and get them placed in written media again today. <br> <p> *** SCOILEANNA For the Vicipéid, I would see collaboration with schools to be just about raising awareness. That supposes that the Vicipéid has decent content to offer school pupils. But in the areas of History and Geography, articles in school textbooks as Gaeilge are generally superior to the Vicipéid (eg the Esker example above). <br> I am very opposed to editing events for schools, or indeed edathons for anyone that doesn’t have good written Gaeilge and is mature. Past contributions from school pupils have yielded far more trouble than value. <br> <p> *** EVENTS I would prefer to see participation in concrete, key, language events such as Oireachtas na Gaeilge, ArdFheis Conradh na G, and Scoileanna and Eigse like Scoil Merriman, that are more likely to have potentially competent editors. I would see “Seachtain na Gaeilge” type events as more about raising awareness of the existence of the Vicipéid vs AI. And the SnaG page on wikimedia.ie has yet to be updated for 2025 (I would have liked to see more concrete information for 2024). <br> <p> *** TRAVEL I would prefer to see resources put into Ireland, not collaboration in editing events abroad. <br> <p> *** Wikimedia Community Ireland “The group meets virtually monthly. Minutes from those meetings can be found …” No update since 2023. I would expect regular attempts to communicate with editors. I would have liked more notice to prepare comments on “dréacht-Straitéis 2025–2028”; I got 4-days notice of the meeting on 27 May 2025. <br> <p> *** Dréacht-Straitéis 2025–2028 I would appreciate * More concrete information and ideas. * At least a recognition of AI in the Straitéis, and some ideas around how technology can help us (references to DCU itself absent from the doc) * There have been requests to prioritise Tuaisceart Éireann for 2 years now. Expecting concrete details. * “Continue to refine resources for educators”. What concretely are these “resources”; what toolkits do we have in mind? Is it possible to see the Wiki Women toolkit? * “leveraging social media to highlight relevant Irish language hashtags”. Any more concrete ideas? <br> <p> [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 13:20, 27 Bealtaine 2025 (UTC) == Bob Vylan == Hello, TGcoa. In the [[Bob Vylan]] article, can you also add this music duo's remarks against the assassinated U.S. political activist [[:en:Charlie Kirk]], during a concert in Amsterdam on 13 September 2025? This is referenced in the [[:simple:Bob Vylan]] article as well in most Bob Vylan Wikipedia articles. Yours sincerely, [[Speisialta:Contributions/&#126;2025-27322-34|&#126;2025-27322-34]] ([[Plé úsáideora:&#126;2025-27322-34|talk]]) 10:18, 1 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Update request == Hello, TGcoa. Can you rename [[Prionsa Andrew, Diúc Eabhrac]] into [[Andrew Mountbatten Windsor]] (if it exists, into the Irish version)? After all his titles, honours and styles were stripped of him on 30 October 2025, he became plain (Mr.) Andrew Mountbatten Windsor. Here is the official statement from Buckingham Palace: https://www.royal.uk/news-and-activity/2025-10-30/a-statement-from-buckingham-palace Yours sincerely, [[Speisialta:Contributions/&#126;2025-30815-81|&#126;2025-30815-81]] ([[Plé úsáideora:&#126;2025-30815-81|talk]]) 16:11, 1 Samhain 2025 (UTC) :Thank you very much. [[Speisialta:Contributions/&#126;2025-30815-81|&#126;2025-30815-81]] ([[Plé úsáideora:&#126;2025-30815-81|talk]]) 16:44, 1 Samhain 2025 (UTC) Hello, TGcoa. Can you also rename [[Sarah, Bandiúc Eabhrac]] into [[Sarah Ferguson]], for the same reason, because her title became defunct, when Andrew's titles were stripped from him? Source: https://www.bbc.com/news/articles/cx2p7xzz4lvo Yours sincerely, [[Speisialta:Contributions/&#126;2025-32152-52|&#126;2025-32152-52]] ([[Plé úsáideora:&#126;2025-32152-52|talk]]) 06:48, 9 Samhain 2025 (UTC) * {{Déanta}} - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 17:51, 9 Samhain 2025 (UTC) =='Éireannach'== A chara, is ag baint eolais ón alt atá tú má bhaineann tú an focal 'Éireannach' ó na hailt úd mar gheall ar na TDanna. Is fiú é a fhágail ann. Ní Éireannach gach duine a léann an vicipéid. Féach Boris na Breataine, ba lagú ar an alt eolas ar an ait gurb as dó a bhaint. https://en.wikipedia.org/wiki/Boris_Johnson Míle buíochas. [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 12:14, 21 Eanáir 2026 (UTC) <p> "TD Éireannach" ... an rud is léir don dall a rá amach !?! ... Is aistriúchán ón Bhéarla é. Is fearr "TD as Contae XXX". Ach níl an t-am agam é sin a dhéanamh do gach TD atá ann i láthair na huaire, faraor... de réir a chéile. [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 22:56, 21 Eanáir 2026 (UTC) == Catagóirí == A chara, feicim go bhfuil tú tar éis cuid mhaith lch a bhaint amach as [[:Catagóir:Iriseoirí Éireannacha]]. Táim ag ceapadh gur de bharr go bhfuileadar i g[[:Catagóir:Iriseoirí Gaeilge]] a rinne ach dul amú atá ann. Ní hionann teanga agus náisiúntacht agus ba chóir go mbeadh gach iriseoir Gaeilge sa chatagóir náisiúntachta chuí freisin agus a mhalairt slí. Baineadh catagóirí eile uaidh lgh ar iomrall freisin [[:Catagóir:Podchraoltóirí Éireannacha]]. [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 22:31, 26 Feabhra 2026 (UTC) :Yeah, chonaic mé é sin freisin, agus aontaím - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 23:05, 26 Feabhra 2026 (UTC) == Ár chara, údar an sraith sárlaoich, srl. == Táim bocht túirseach chun na praiseach a ghlanadh, lá ina dhiaidh lá anois. Aon tuairimí? - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 18:19, 8 Márta 2026 (UTC) == : vs ː == B’fhéidir go bhfuil a fhios agat cheana ach cheap me gur cheart dom a insint duit, bhí tú ag úsáid(/tá tú ag úsáid?) ː (IPA length mark) mar : (idirstad) in ailt éagsúla. Tá ː úsaidte mar seo ar do leathanach úsáideora ("siteː.ie") chomh maith. Chonaic mé é i gcúpla alt éagsúil agus is cosúil liom go ndearna tú na heagarthóireachtaí i gceist. Níl a fhios agam má tá tú á úsáid d’aon ghnó nó más botúin é mar nach bhfuil aon difir eadarthu ar do scáileán ach ní thuigim aon dearfacht a bhaineann leis. Mar gheall air seo, briseadh naisc mar a bhí le feiceáil ag [[Nicolaus Copernicus]] (ceartóidh mé an ceann seo anois, féach ar a stair leagan). Dar leis an [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?search=insource%3A%2F%CB%90%2F&title=Speisialta:Search&wprov=acrw1_-1&ns0=1 chuardach seo] a rinne mé, tá 726 alt á úsáid agus measaim gur é an t-idirstád an tsiombail cheart i bhformhór na gcásanna sin. [[Úsáideoir:Saighneánach|Saighneánach]] ([[Plé úsáideora:Saighneánach|plé]]) 02:04, 12 Aibreán 2026 (UTC) == Slí na Vicipéideoirí - tá an leathanach beo! == Cuimhneoidh tú, b'fhéidir, ar an gcruinniú a bhí againn le déanaí faoi fhorbairt Vicipéid - tá an chéad chéim bheo anois! Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] curtha suas agam mar áit lárnach don obair, agus [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin. Ba bhreá liom dá gcuirfeá d'ainm leis an liosta ar an bpríomhleathanach le bheith ar an eolas faoin dul chun cinn, agus tá fáilte romhat aon smaointe a bhí agat ón gcruinniú a chur isteach ar an leathanach plé. Má tá aon cheist agat, nó más maith leat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm anseo nó ríomhphost a chur chugam. [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 14:40, 13 Lúnasa 2026 (UTC) gz0qfz0ivxb7b9z95n7jgg6oerd9gl8 0 62456 1324656 1279808 2026-08-13T16:43:17Z TGcoa 21229 1324656 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is páirtí polaitíochta [[Éireannach]] é '''Sinn Féin Poblachtach'''. Bunaíodh an páirtí sa bhliain [[1986]].<ref>{{Lua idirlín|teideal=Republican SINN FÉIN Poblachtach|url=https://republicansinnfein.org/|work=Republican SINN FÉIN Poblachtach|dáta=2026-07-21|dátarochtana=2026-08-13|language=ga}}</ref> == Daoine == * [[Ruairí Ó Brádaigh]] * [[Nollaig Ó Gadhra]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Páirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann}} [[Catagóir:Eagraíochtaí sóisialacha in Éirinn]] [[Catagóir:Eoraisceiptigh]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 1986]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Poblachtachas na hÉireann]] [[Catagóir:Sceimhlitheoireacht]] 2te80lyk840ft2cqceh46twghcybthi 0 66811 1324847 1140011 2026-08-14T09:16:37Z An Sionnach Rua 29036 1324847 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í an '''gé ghormeiteach Aibisíneach'''.<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Cyanochen%20cyanopterus/|title=“Cyanochen cyanopterus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-05}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge ghormeiteach Aibisineach}} [[Catagóir:Cyanochen]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1845]] mlonngu8dp7weq2lkbaova4it163xua 0 67209 1324609 1323150 2026-08-13T16:07:16Z An Sionnach Rua 29036 1324609 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is speiceas [[cíobhaí]] é '''Cíobhaí Mór Breac'''. Tá sé timpeall 45 cm ar airde agus tá meáchan timpeall 3.3 cg ann. (Tá meáchan timpeall 2.4 cg sna héin fhireanna.) Tá clúmh liathdhonn ar an speiceas seo agus stríoca i leith na báine ann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an dá thuismitheoir í. Meastar go bhfuil os cionn 20,000 éan den speiceas seo ann agus iad spréite faoi shléibhte iarthuaisceart Nelson, faoin gcuid thuaidh den Chósta Thiar agus faoi Alpa an Deiscirt == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Cíobhaí]] [[Catagóir:Apteryx]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1872]] mtucvsgz79lxfi2tvz5ksc6zd1pv6x8 0 67211 1324610 1323148 2026-08-13T16:07:33Z An Sionnach Rua 29036 1324610 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is speiceas [[cíobhaí]] é '''Cíobhaí Beag Breac''' (''Apteryx owenii''). Díothaíodh ar an mór-roinn é ach tá timpeall 1,350 ceann den speiceas ar Oileán Kapiti agus tugadh isteach in oileáin shábháilte eile é. Dealraíonn sé go bhfuil sé ag pórú ann. Níl sé ach 25 cm ar airde agus tá meáchan 1.3 cg san éan baineann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an t-éan fireann í. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Cíobhaí]] [[Catagóir:Apteryx]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1847]] tt065o1kq3jm2ftewbj9d28435n6h4j 0 67212 1324611 1163346 2026-08-13T16:08:08Z An Sionnach Rua 29036 1324611 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is speiceas [[cíobhaí]] é '''Rowi''' nó '''Cíobhaí Donn Okarito'''. Tá imir liath sa chlúmh agus uaireanta tá cleití bána ar an ngrua. Is féidir leis na héin bhaineanna trí ubh féin a bhreith i séasúr amháin, agus gach ceann acu i nead difriúil. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Cíobhaí]] [[Catagóir:Apteryx]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 2003]] gc92gf3erd67l17b91qq96yrwec55ec 0 67213 1324617 1163347 2026-08-13T16:11:25Z An Sionnach Rua 29036 1324617 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is speiceas [[cíobhaí]] é '''Tokoeka'''. Tá sé chomh mór leis an gCíobhaí Mór Breac, tríd is tríd, agus é dealraitheach leis an gCíobhaí Donn, cé go bhfuil sé níos dathéadroime. Is léir ón DNA is sine go raibh sé le fáil ar chósta thoir an Oileáin Theas tráth. ==Fospéiceas == Tá cúpla fospeiceas ann: * '''Tokoeka Oileáin Stewart (''Apteryx australis lawryi''). * '''Tokoeka na gCaolsáilí Thuaidh''' (''Apteryx australis ?'') agus '''Tokoeka na gCaolsáilí Theas''' (''Apteryx australis ?'') in iardheisceart an Oileáin Theas. * '''Tokoeka Haast''' (''Apteryx australis ?''), an fospeiceas is teirce agus gan ann ach timpeall 300 éan. Tugadh aitheantas dó sa bhliain 1993. Le fáil i limistéar cúng iargúlta i Sléibhte Haast san Oileán Theas. Gob air atá níos cuaire ná mar is gnách, agus clúmh sách rua air. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Cíobhaí]] [[Catagóir:Apteryx]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1813]] jjsseumai8rbx1wop25u1teeldpryoh 0 67214 1324614 1323149 2026-08-13T16:09:46Z An Sionnach Rua 29036 1324614 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is speiceas [[cíobhaí]] é '''Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh'''. É coitianta i dTuaisceart an Oileáin Thuaidh. Timpeall 35,000 éan ann. Na héin bhaineanna timpeall 40 cm ar airde agus meáchan timpeall 2.8 cg iontu. Meáchan timpeall 2.2 cg sna héin fhireanna. Éan seiftiúil é a thaithíonn a lán gnáthóg, go fiú áiteanna ar fhág daoine a rian orthu. Clúmh biorach rua air. Dhá ubh de ghnáth agus iad á ngoradh ag an éan fireann. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Cíobhaí]] [[Catagóir:Apteryx]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1851]] lfkly7qv27vn7vzps3ryak9nlvmeqej 0 67611 1324807 1323261 2026-08-14T08:21:50Z An Sionnach Rua 29036 1324807 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í '''eala Bewick'''. Is baill d'fhine na Anserinae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Eala Bewick}} [[Catagóir:Cygnus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1830]] sqjks8k6gnx8oxsbqm8p7r5srs65dda 0 67612 1324805 1323266 2026-08-14T08:20:58Z An Sionnach Rua 29036 1324805 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Cygnus melancoryphus MHNT.ZOO.2010.11.11.1.jpg|thumb| ''Cygnus melancoryphus'']] Is [[éan]] í an '''eala phíbdhubh''' (''Cygnus melancoryphus''). Is ball d'fhine na n-Anatidae í. Tá sí dúchasach do dheisceart [[Meiriceá Theas|Mheiriceá Theas]] mar a ngnáthaíonn sí timpeallachtaí fionnuisce. Is í an t-éan uisce is mó sa chuid sin den domhan í. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Eala phibdhubh}} [[Catagóir:Cygnus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1782]] hf79y5463effk7oskolzraqz8x7ooyq 0 67656 1324804 1323262 2026-08-14T08:20:12Z An Sionnach Rua 29036 1324804 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Cygnus olor MHNT.ZOO.2010.11.11.2.jpg|thumb| ''Cygnus olor'']] Is [[éan]] í an '''eala bhalbh'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Cygnus%20olor/|title=“Cygnus olor” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Anatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Eala bhalbh}} [[Catagóir:Cygnus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1789]] 8eg97gbxr7474cqt9fgubctqap4uo35 0 68030 1324870 1166137 2026-08-14T09:45:58Z An Sionnach Rua 29036 1324870 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í an '''mionghé Afracach'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Nettapus%20auritus/|title=“Nettapus auritus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (''Nettapus auritus''). Is baill d'fhine na nAnatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Mionghe Afracach}} [[Catagóir:Éin]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1783]] 0gnldvlc969fmy9vipr6j8q6xq3y600 1324872 1324870 2026-08-14T09:47:20Z An Sionnach Rua 29036 1324872 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í an '''mionghé Afracach'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Nettapus%20auritus/|title=“Nettapus auritus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (''Nettapus auritus''). Is baill d'fhine na nAnatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Mionghe Afracach}} [[Catagóir:Nettapus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1783]] 2aw1qdyvg0xxi988vbu6chkoivebm8u 0 68031 1324844 1165888 2026-08-14T09:15:10Z An Sionnach Rua 29036 1324844 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Chloephaga poliocephala MHNT.ZOO.2010.11.13.5.jpg|thumb| ''Chloephaga poliocephala'']] Is [[éan]] í an '''ghé luaithcheannach'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Chloephaga%20poliocephala/|title=“Chloephaga poliocephala” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Anatidae í. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge luaithcheannach}} [[Catagóir:Chloephaga]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1857]] n6sai4h3au80d0bv6m8ajahdxcjuto7 0 68141 1324862 1277379 2026-08-14T09:41:55Z An Sionnach Rua 29036 1324862 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Anser indicus MHNT.ZOO.2010.11.15.3.jpg|thumb| ''Anser indicus'']] [[File:Streifengans (Tierpark Hellabrunn).webm|thumb|gé stríoc-cheannach]] Is [[éan]] í an '''gé stríoc-cheannach'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Anser%20indicus/|title=“Anser indicus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Anatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge strioc-cheannach}} [[Catagóir:Anser (éan)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1790]] kvicpp7ywtvmi0b0ntf1y4hpic7t6uy 0 68142 1324867 1164491 2026-08-14T09:44:53Z An Sionnach Rua 29036 1324867 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Cereopsis novaehollandiae MHNT.ZOO.2010.11.15.6.jpg|thumb| ''Cereopsis novaehollandiae'']] Is [[éan]] í an '''ghé Thasmánach'''. Is baill d'fhine na Anatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge Thasmanach}} [[Catagóir:Cereopsis]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1802]] jub995eywuh1ywqr6sred3olmxx1u8m 0 68146 1324859 1163405 2026-08-14T09:39:39Z An Sionnach Rua 29036 1324859 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Anser canagicus MHNT.ZOO.2010.11.15.7.jpg|thumb| ''Anser canagicus'']] Is [[éan]] í an '''ghé impireach''' (''Anser canagicus''). Is ball d'fhine na nAnatidae í. Dúchasach do [[Mheiriceá Thuaidh]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge impireach}} [[Catagóir:Anser (éan)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1802]] agouz9z9tiyl97e1abrgrfvq5x897a4 0 68147 1324857 1163406 2026-08-14T09:37:59Z An Sionnach Rua 29036 1324857 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Anser caerulescens MHNT.ZOO.2010.11.15.1.jpg|thumb| ''Anser caerulescens'']] Is [[éan]] í an '''mhórghé shneachta''' (''Anser caerulescens atlanticus''). Is baill iad san fhine Anatidae. == Féach Freisin == * [[Gé shneachta]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Morghe shneachta}} [[Catagóir:Anser (éan)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1927]] t5m4vjetweu5apynvu7nsu4lvlt4lh8 0 68149 1324860 1164594 2026-08-14T09:40:10Z An Sionnach Rua 29036 1324860 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Anser erythropus MHNT.ZOO.2010.11.14.6.jpg|thumb| ''Anser erythropus'']] [[File:Dwerggans-4961623.webm |left|thumb |Anser erythropus]] Is [[éan]] í an '''mhionghé bhánéadanach'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Anser%20erythropus/|title=“Anser erythropus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Anatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Mionghe bhaneadanach}} [[Catagóir:Anser (éan)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] dxj4vucu14kl3u5kzfaep843swt1xl0 0 68153 1324869 1277525 2026-08-14T09:45:29Z An Sionnach Rua 29036 1324869 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Chenonetta jubata MHNT.ZOO.2010.11.17.4.jpg|thumb| ''Chenonetta jubata'']] [[File:Australian Wood Duck (Chenonetta jubata) 1080p.ogv|thumb|right|Gé mhongach]] Is [[éan]] í an '''ghé mhongach'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Chenonetta%20jubata/|title=“Chenonetta jubata” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Anatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge mhongach}} [[Catagóir:Chenonetta]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1802]] 63mjepfew59muwc0b57kssq85o7c0jk 0 68159 1324851 1164495 2026-08-14T09:18:44Z An Sionnach Rua 29036 1324851 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í an '''ghé ghobghearr'''. Is baill d'fhine na Anatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge ghobghearr}} [[Catagóir:Anser (éan)]] 7iqzrsbwv1dj734d0p964ytarhhq1er 0 68160 1324866 1166526 2026-08-14T09:43:58Z An Sionnach Rua 29036 1324866 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Branta ruficollis MHNT.ZOO.2010.11.14.2.jpg|thumb| ''Branta ruficollis'']] Is [[éan]] í an '''ghé bhroinnrua'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Branta%20ruficollis/|title=“Branta ruficollis” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Anatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge bhroinnrua}} [[Catagóir:Branta]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1769]] 45flz97ysv3fpd5a4eu2dco1gsskp8v 0 68161 1324848 1292932 2026-08-14T09:17:12Z An Sionnach Rua 29036 1324848 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í an '''ghé sporeiteach'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Plectropterus%20gambensis/|title=“Plectropterus gambensis” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is ball d'fhine na Anatidae é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge sporeiteach}} [[Catagóir:Plectropterus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1766]] qc14n6jfay48yu2cexv6i4t51we7zdo 0 68162 1324843 1165628 2026-08-14T09:14:32Z An Sionnach Rua 29036 1324843 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Chloephaga picta MHNT.ZOO.2010.11.13.4.jpg|thumb| ''Chloephaga picta'']] Is [[éan]] í an '''ghé shléibhe'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Chloephaga%20picta/|title=“Chloephaga picta” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Anatidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge shleibhe}} [[Catagóir:Chloephaga]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1789]] htfg5cjjbl67r145z7v7pt8skwk8kv0 3 68840 1324573 1287174 2026-08-13T15:37:20Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide */ mír nua 1324573 wikitext text/x-wiki == Fáilte == Haigh, a Dowlinme. Tá fáilte romhat chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as do chuid dréachtaí a chur suas anseo. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as do chuid ama anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus thig leat dul go dtí an Halla Baile chun caint leis na Vicipéideoirí eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó dul go dtí an Lárionad Comhphobail chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóinteach in ár reamhrá, freisin. Más é do thoil é, sínigh do chuid theachtaireachtaí ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh; ciallaíonn sé sin go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar Vicipéid:Cabhair, nó cuir ceist ormsa nó ar na heagarthóirí eile ar ár leathanaigh phlé. Beir bua! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 21:06, 29 Samhain 2016 (UTC) == ... is céad == Agus fáilte Uí Cheallaigh romhat! Thaitin sé go mór liom gur suim leat aistriúchán uathoibríoch na Gaeilge. Tá dul chun cinn le déanamh fós maidir le aistriúchán uathoibríoch go Gaeilge. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 21:52, 20 Samhain 2017 (UTC) == Teimpléad:Lua idirlín == Hi, good meeting you on Friday! I made a few more changes to [[Teimpléad:Lua idirlín]] and enabled the cite tool, you can now see if you click on Luaigh in the toolbar using visual editor, and click Foilseachán, the template opens up and you can see where the label and examples are displayed. [[Úsáideoir:Mvolz|Mvolz]] ([[Plé úsáideora:Mvolz|plé]]) 15:17, 9 Iúil 2018 (UTC) :Go raibh míle maith agat! Thank you so much for your help, it was lovely to meet you too! [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 15:35, 12 Iúil 2018 (UTC) ==Go n-éirí leat!== [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 13:24, 29 Aibreán 2019 (UTC) :Go raibh maith agat! [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 13:55, 29 Aibreán 2019 (UTC) ==Defsort== D'fhág mé freagra duit faoi default sort ar mo leathanach plé. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 18:52, 16 Bealtaine 2019 (UTC) : GRMA! [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 13:21, 17 Bealtaine 2019 (UTC) == kind attention [[:ga:Sheila Tinney]] == for some reason did not got it right first time, i hope you will excuse. please see https://ga.m.wikipedia.org/wiki/Pl%C3%A9:Sheila_Tinney#if_possible_please_create_%22alt%22_for_*.jpg_files_in_article [[Úsáideoir:Leela52452|Leela52452]] ([[Plé úsáideora:Leela52452|plé]]) 10:06, 19 Aibreán 2020 (UTC) == Cuireadh: Cruinniú Pobail – 27 Bealtaine == Megan, a chara, Tá súil agam go bhfuil tú go maith :) Tá Pobal Éireann Wikimedia | Wikimedia Community Ireland ag reáchtáil an chéad chruinniú pobail eile ar líne ar <nowiki>'''</nowiki>Dé Máirt, 27 Bealtaine ag 18:00<nowiki>'''</nowiki>. Ba bhreá linn tú a fheiceáil ann! Is deis é seo do Vicipéidéirí gníomhacha le: * Nuacht agus forbairtí a roinnt * Smaointe nua agus dúshláin a phlé * Vótáil ar an dréacht-Straitéis 2025–2028 <nowiki>'''</nowiki>Sonraí an chruinnithe:<nowiki>'''</nowiki> Ar Google Meet: [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc<nowiki> meet.google.com/mnw-pubq-xyc]</nowiki> Fón: +353 1 571 2001 | PIN: 202 328 238# Is féidir an straitéis a léamh roimh ré anseo: [[commons:File:2025-2030_Strategic_Plan_Wikimedia_Community_Ireland-Draft.pdf|[nascaithe anseo]]] Muna bhfuil tu in ann dul ach ba mhaith leat do thuairim nó moltaí ar an straitéis a thabhairt, seol r-phost chugam ag: <nowiki>'''</nowiki>oifigeach.gaeilge<nowiki>{{@}}</nowiki>wikimedia.ie<nowiki>'''</nowiki> Le gach dea-ghuí, Amy ~ [Úsáideoir:OifigeachWMIE] [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 14:25, 23 Bealtaine 2025 (UTC) ======================================================================= <p><br><p> Ba mhaith liom cúpla focal a chur lena bhfuil ráite <br><p> *** AI The elephant in the room today is AI (AI does not figure in the Straitéis at all); why bother with Wikipedia, let alone the Vicipéid, with AI around? I would be interested to see training or presentation material that addresses this and other material. <br>For the Vicipeid, the challenge now is acute. For example, if you want to know what an Eiscir (esker) is as Gaeilge, you are far better off asking ChatGPT today. That will remain the case until Irish language editors go to COGG and reliable sources like leabhair scoile and import massively content that is well written, and Wikify it. <br> => Current Vicipéid editors need to be persuaded to do that rather than starting translations from scratch of ponderous, heavy text on English Wikipedia, or writing on entertainment and sports topics. <br> <p> *** PRESS COVERAGE The Vicipéid highlight of the year so far has been very negative and uninformed press coverage, prompted by a Tuairisc article in January.<br> More generally, I would like to see attempts to go “i ngleic” with the Irish media, in English and Irish…. With interviews and articles, on the radio, TV, and the press. I appreciate that this is a skill and not everyone may know how to go about doing it. <br>For the Vicipéid, it would not be too hard to just rehash some of the positive articles that came out in the press in the mid-2000s and get them placed in written media again today. <br> <p> *** SCOILEANNA For the Vicipéid, I would see collaboration with schools to be just about raising awareness. That supposes that the Vicipéid has decent content to offer school pupils. But in the areas of History and Geography, articles in school textbooks as Gaeilge are generally superior to the Vicipéid (eg the Esker example above). <br> I am very opposed to editing events for schools, or indeed edathons for anyone that doesn’t have good written Gaeilge and is mature. Past contributions from school pupils have yielded far more trouble than value. <br> <p> *** EVENTS I would prefer to see participation in concrete, key, language events such as Oireachtas na Gaeilge, ArdFheis Conradh na G, and Scoileanna and Eigse like Scoil Merriman, that are more likely to have potentially competent editors. I would see “Seachtain na Gaeilge” type events as more about raising awareness of the existence of the Vicipéid vs AI. And the SnaG page on wikimedia.ie has yet to be updated for 2025 (I would have liked to see more concrete information for 2024). <br> <p> *** TRAVEL I would prefer to see resources put into Ireland, not collaboration in editing events abroad. <br> <p> *** Wikimedia Community Ireland “The group meets virtually monthly. Minutes from those meetings can be found …” No update since 2023. I would expect regular attempts to communicate with editors. I would have liked more notice to prepare comments on “dréacht-Straitéis 2025–2028”; I got 4-days notice of the meeting on 27 May 2025. <br> <p> *** Dréacht-Straitéis 2025–2028 I would appreciate * More concrete information and ideas. * At least a recognition of AI in the Straitéis, and some ideas around how technology can help us (references to DCU itself absent from the doc) * There have been requests to prioritise Tuaisceart Éireann for 2 years now. Expecting concrete details. * “Continue to refine resources for educators”. What concretely are these “resources”; what toolkits do we have in mind? Is it possible to see the Wiki Women toolkit? * “leveraging social media to highlight relevant Irish language hashtags”. Any more concrete ideas? <br> <p> [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 13:22, 27 Bealtaine 2025 (UTC) == Teastaíonn cabhair uaim == A [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] Is mise Pamela, mac léinn as an Iodáil. Bhí mé ag obair ar leathanach ealaíontóra Iodálaigh a bhfuil air. https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti Ar an drochuair, níl mé in ann an leathanach a bharrfheabhsú mar go dúradh liom go bhfuil earráidí sa bhunfhoclaíocht, ach níl go leor Gaeilge agam chun iad a cheartú. An féidir leat cabhrú liom an leathanach a cheartú? Nó an bhfuil a fhios agat cé leis ar cheart dom teagmháil a dhéanamh? Go raibh míle maith agat, táim ag tnúth le freagra uait. == Wikimedia Community Ireland Strategic Plan Vote and Online Meeting June 24th == Dia Duit! Sophie here from Wikimedia Community Ireland, to invite you to come along to our next C'''ommunity Meeting on Tuesday June 24th at 6pm.''' You can RSVP and find links to the Google Meet [https://wikimedia.ie/2025/06/11/join-the-next-community-meeting-tuesday-june-24th-6pm/ here]. At the meeting we will be '''voting on the revised draft of our strategic plan''' which can be found [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2025-2030_Strategic_Plan_Revised_Draft.pdf here.] and we would love for as many community members as possible to have their say. We will also be discussing this months community edit-a-thon or MeithealWiki which is focused on improving content around '''climate change and the environment in Irelan'''d. You are most welcome to sign up and get involved [https://wikimedia.ie/2025/06/03/2572/ here.] There is even a [https://docs.google.com/spreadsheets/d/16r-LHcmDM2m9qrV-4xg54t1vkrm3J3SL967d5POtvZ8/edit?gid=0#gid=0 tasklist] of pages that need to be updated, written and added to. This is part of [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Earth_2025_in_Ireland Wiki Loves Earth] so photo uploads are also encouraged. Really hope to see you there! Beir bua agus beannacht, Sophie [[File:Éinín with Wikimedia Community Ireland logo.jpg|thumb|Informal logo of Wikimedia Community Ireland]] [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 10:50, 18 Meitheamh 2025 (UTC) == Wikimedia Community Ireland Online Community Meeting October 21st 6pm == Dia Duit! [[File:Éinín_with_Wikimedia_Community_Ireland_logo.jpg|thumb|Informal logo of Wikimedia Community Ireland]] Please come along to Wikimedia Community Ireland's next Community Meeting online on '''Tuesday October 21st at 6pm'''. You can find more information [https://wikimedia.ie/2025/10/15/join-our-next-community-meeting-online-on-october-21st-at-6pm/ here] and the link to join [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc here.] ''Bígí linn do chruinniú pobail seo chugainn ar líne de chuid Wikimedia Community Ireland ar '''an Máirt, an 21 Deireadh Fómhair ag 6 i.n.''' Is féidir tuilleadh eolais a fháil [https://wikimedia.ie/2025/10/15/join-our-next-community-meeting-online-on-october-21st-at-6pm/ anseo] agus an nasc le páirt a ghlacadh [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc anseo.]'' At the meeting we will be voting on the revised draft of our child protection policy and discussing the upcoming Board Election. We would love for as many community members as possible to have their say. Beimid ag vótáil ar an leagan athbhreithnithe dár bpolasaí cosanta leanaí agus ag plé toghchán an bhoird atá le teacht. Ba mhór againn dá mbeadh an oiread comhaltaí den phobal agus is féidir i láthair chun a dtuairim a thabhairt. You can find the minutes from previous meetings [[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland/Meeting_minutes_2025|here.]] Really hope to see you there! ''Tá miontuairiscí na gcruinnithe roimhe seo le fáil [[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland/Meeting_minutes_2025|anseo.]]Tá súil mhór againn sibh a fheiceáil ansiúd!'' Beir bua agus beannacht, Sophie (Projects and Communications Manager [[metawiki:Wikimedia_Community_Ireland|Wikimedia Community Ireland]]) [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 13:32, 15 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Next Community Meeting Tuesday November 25th at 6pm == Dia duit! The next Wikimedia Community Ireland Meeting will take place on Tuesday November 25th at 6pm over Google Meet. We will be giving the community updates about Projects we have been working on, changes happening within our staff and open the floor for discussion! All welcome! Please find more information (and the link to join the meeting) here: https://wikimedia.ie/2025/10/28/next-commmunity-meeting-november-25th-6pm-online/ Feel free to reach out with any questions. Hope to see you there! Le meas, Sophie (Projects and Communications Manager, Wikimedia Community Ireland) [[Úsáideoir:Cailínréalta|Cailínréalta]] ([[Plé úsáideora:Cailínréalta|plé]]) 13:19, 18 Samhain 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Dowlinme|Megan]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:37, 13 Lúnasa 2026 (UTC) amw61q3bvmex12ikkgtgjjlmyl9ant6 0 74163 1324757 844205 2026-08-14T05:42:01Z ~2026-44530-63 76374 /* */ 1324757 wikitext text/x-wiki {{Ambox | class = ambox-speedy | type = speedy | text = '''Iarrtar go [[{{SITENAME}}:Luas-scrios|scriosfar an leathanach seo go luath]].{{#if:Atreoruithe briste|&nbsp;An fáth a thugann an t-úsáideoir a d'ainmnigh é ná: ''"Atreoruithe briste"'' '''}} Muna n-aontaíonn tú le luas-scrios an leathanaigh seo, cuir do chuid tuairimí in iúl ar a leathanach plé nó ag [[{{SITENAME}}:Luas-scrios]]. Má tá sé soiléir nach bhfuil gá leis an leathanach seo a scrios ar an toirt, nó má tá sé ar d'intinn feabhas agus caoi cheart a chur ar an leathanach, bain an fógra seo den leathanach, ar acht nach tú féin a chuir tús leis an leathanach seo. ''[[{{SITENAME}}:Riarthóirí|A Riarthóirí]] - scrúdaigí, an bhfuil aon leathanach eile [[Speisialta:Whatlinkshere/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|nasctha leis an leathanach seo]] agus féach ar an [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} stair leathanaigh] sula scriosann tú an leathanach.'' }}[[Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] #athsheoladh [[:Catagóir:00605 (Cód ZIP)]] an7dmvslahz2tmkqakdxy1foh7oldca 14 74169 1324760 844188 2026-08-14T05:43:09Z ~2026-44530-63 76374 /* */ 1324760 wikitext text/x-wiki {{Ambox | class = ambox-speedy | type = speedy | text = '''Iarrtar go [[{{SITENAME}}:Luas-scrios|scriosfar an leathanach seo go luath]].{{#if:Atreoruithe briste|&nbsp;An fáth a thugann an t-úsáideoir a d'ainmnigh é ná: ''"Atreoruithe briste"'' '''}} Muna n-aontaíonn tú le luas-scrios an leathanaigh seo, cuir do chuid tuairimí in iúl ar a leathanach plé nó ag [[{{SITENAME}}:Luas-scrios]]. Má tá sé soiléir nach bhfuil gá leis an leathanach seo a scrios ar an toirt, nó má tá sé ar d'intinn feabhas agus caoi cheart a chur ar an leathanach, bain an fógra seo den leathanach, ar acht nach tú féin a chuir tús leis an leathanach seo. ''[[{{SITENAME}}:Riarthóirí|A Riarthóirí]] - scrúdaigí, an bhfuil aon leathanach eile [[Speisialta:Whatlinkshere/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|nasctha leis an leathanach seo]] agus féach ar an [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} stair leathanaigh] sula scriosann tú an leathanach.'' }}[[Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] #athsheoladh [[:Catagóir:00605 (Cód ZIP)]] an7dmvslahz2tmkqakdxy1foh7oldca 0 74170 1324753 1188745 2026-08-14T00:58:55Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1324753 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} [[Íomhá:Leto.jpg|150px|mion|clé|Lató agus a clann]] Is pearsa a bhaineann le [[miotaseolaíocht na Gréige]] í '''Lató'''. Ba iad [[Tíotán ( miotaseolaíocht )|na Tíotáin]] [[Coeus]] agus [[Phoebe (miotaseolaíocht na Gréige)|Phoebe]] a tuismitheoirí. Bhí beirt pháistí aici, [[Apalló (Miotaseolaíocht na Gréige)|Apalló]] agus [[Artaimís]], le rí na ndéithe [[Séas]]. == Naisc sheachtracha == * [http://www.beo.ie/alt-dia-beag-agus-paidir-chapaill.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129115648/http://beo.ie/alt-dia-beag-agus-paidir-chapaill.aspx |date=2023-11-29 }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol-miotas}} [[Catagóir:Tíotáin]] fx2m7ls17u1edhkbd0q9ppq6v1e8k18 0 78964 1324696 1323214 2026-08-13T18:28:28Z An Sionnach Rua 29036 1324696 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í '''an chorr ríoga''' (''Platalea regia''). Is baill d'fhine na Threskiornithidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Corr ríoga}} [[Catagóir:Platalea]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1838]] 7euo823ui03l3w5pttixe64qmox6ds2 0 78968 1324849 1166024 2026-08-14T09:17:42Z An Sionnach Rua 29036 1324849 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Anser albifrons MHNT.ZOO.2010.11.13.9.jpg|thumb|left|''Anser albifrons'']] [[File:Badderende kolgans-4961846.webm|thumb|left|''Anser albifrons'']] Gé atá dúchasach don [[An Eoraip|Eoraip]] agus [[an Áise]] is ea an '''ghé bhánéadanach'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Anser%20albifrons/|title=“Anser albifrons” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (nó an '''ghé mhór fhionn'''), an ghé is flúirsí forleithne ansin. An clúmh liath den chuid is mó. Áitríonn sí inbhir is tuilemhánna, agus itheann fásra san uisce nó ar tír. Sinsear na gé baile.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Gé mhór fhionn|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=308}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Ge bhaneadanach}} [[Catagóir:Anser (éan)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1769]] imqg7idv21537l9193e0yn9v6k7ky5x 0 79041 1324691 1323227 2026-08-13T18:21:22Z An Sionnach Rua 29036 1324691 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Circus cyaneus MHNT.ZOO.2010.11.83.1.jpg|thumb| ''Circus cyaneus'']] Is [[éan]] é '''cromán na gcearc'''. Tugtar '''préachán na gcearc''' air freisin.<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Circus%20cyaneus/|title=“Circus cyaneus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-10}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Cromán na gcearc}} [[Catagóir:Circus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1766]] hec4yodixj6nln2q5awnatfttdhfng2 0 79065 1324694 1323221 2026-08-13T18:25:32Z An Sionnach Rua 29036 1324694 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Circus pygargus MHNT.ZOO.2010.11.97.2.jpg|thumb| ''Circus pygargus'']] Is [[éan]] é an '''cromán liath'''.<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Circus%20pygargus/|title=“Circus pygargus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-10}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Cromán liath}} [[Catagóir:Circus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] 0z9qrq1v0e5sgbl8e54c5l6q2chk1wf 3 79066 1324560 1282568 2026-08-13T14:56:36Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide */ mír nua 1324560 wikitext text/x-wiki Is fear óg as Éirinn dó. Tá cónaí air i gCondae Átha Cliath fosta. == Teastaíonn cabhair uaim chun iontráil Vicipéid a cheartú == Dia duit, lig dom mé féin a chur in aithne: Is Ines mé agus is mac léinn Iodálach mé. Teastaíonn duine éigin uaim a labhraíonn Gaeilge agus atá toilteanach cabhrú liom feabhas a chur ar aistriúchán an ailt Vicipéid "Andrea Benetti" – atá ina healaíontóir cáiliúil. Seo é an nasc chuig an leathanach: https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti Teastaíonn cabhair uaim chun an leathanach "Andrea Benetti" a fheabhsú, de réir na moltaí a luaitear ag tús an ailt. An féidir leat cabhrú liom, le do thoil? Murar féidir leat cabhrú liom, an bhféadfá a insint dom cén fáth ar féidir liom dul agus an fhadhb seo a réiteach? Go raibh míle maith agat. [[Úsáideoir:InesVerlicchi|InesVerlicchi]] ([[Plé úsáideora:InesVerlicchi|plé]]) 09:02, 12 Bealtaine 2025 (UTC) == Cuireadh chuig Cruinniú Pobail – 27 Bealtaine == A chara, Tá súil agam go bhfuil tú go maith :) Tá Pobal Éireann Wikimedia | Wikimedia Community Ireland ag reáchtáil an chéad chruinniú pobail eile ar líne ar <nowiki>'''</nowiki>Dé Máirt, 27 Bealtaine ag 18:00<nowiki>'''</nowiki>. Ba bhreá linn tú a fheiceáil ann! Is deis é seo do Vicipéidéirí gníomhacha le: * Nuacht agus forbairtí a roinnt * Smaointe nua agus dúshláin a phlé * Vótáil ar an dréacht-Straitéis 2025–2028 <nowiki>'''</nowiki>Sonraí an chruinnithe:<nowiki>'''</nowiki> Ar Google Meet: [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc<nowiki> meet.google.com/mnw-pubq-xyc]</nowiki> Fón: +353 1 571 2001 | PIN: 202 328 238# Is féidir an straitéis a léamh roimh ré anseo: [[commons:File:2025-2030_Strategic_Plan_Wikimedia_Community_Ireland-Draft.pdf|[nascaithe anseo]]] Muna bhfuil tú in ann dul ach ba mhaith leat do thuairim nó moltaí ar an straitéis a thabhairt, seol r-phost chugam ag: <nowiki>'''</nowiki>oifigeach.gaeilge<nowiki>{{@}}</nowiki>wikimedia.ie<nowiki>'''</nowiki> Le gach dea-ghuí, Amy ~ [Úsáideoir:OifigeachWMIE] [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 14:05, 23 Bealtaine 2025 (UTC) == Aiseolas & Forbairt na Vicipéide == A chara, Táim ag dul i dteagmháil le Vicipéideoirí chun tuairimí agus ionchur a bhailiú. Ar dtús, an mbeadh 5 nóiméad agat chun [https://docs.google.com/forms/d/1G8K7OH6DtjFcvDvZkn4ld7Ufcgrps3vj9dVY5qK178U/edit an tsuirbhé seo] a líon amach? Chomh maith le sin, an mbeadh suim agat chur le Straitéis Vicipéide chun an t-ardán iontach seo a mhéadú agus a fhorbairt agus muid ag leanúint ar aghaidh? Beimid ag reáchtáil cruinnithe agus ag obair ar straitéis dhíreach don Vicipéid chun treochlár a chur le chéile. Dá mbeadh aon cheist agat, ná bíodh drogall ort agus seol r-phoist chugam ar [mailto:oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie] ~ Amy [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 17:40, 7 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide == Cuimhneoidh tú, b'fhéidir, an tsuirbhe anruaidh. GRMMA as é a líonadh. Ag ár gcruinniú a bhí againn le déanaí bhíomar ag caint faoi fhorbairt Vicipéide - tá an chéad chéim bheo anois! Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] curtha suas agam mar áit lárnach don obair, agus [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 14:56, 13 Lúnasa 2026 (UTC) ob519893pbnhf8lhs2m2a7pjy2dqlm7 1324580 1324560 2026-08-13T15:47:49Z An Sionnach Rua 29036 /* Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide */ Freagra 1324580 wikitext text/x-wiki Is fear óg as Éirinn dó. Tá cónaí air i gCondae Átha Cliath fosta. == Teastaíonn cabhair uaim chun iontráil Vicipéid a cheartú == Dia duit, lig dom mé féin a chur in aithne: Is Ines mé agus is mac léinn Iodálach mé. Teastaíonn duine éigin uaim a labhraíonn Gaeilge agus atá toilteanach cabhrú liom feabhas a chur ar aistriúchán an ailt Vicipéid "Andrea Benetti" – atá ina healaíontóir cáiliúil. Seo é an nasc chuig an leathanach: https://ga.wikipedia.org/wiki/Andrea_Benetti Teastaíonn cabhair uaim chun an leathanach "Andrea Benetti" a fheabhsú, de réir na moltaí a luaitear ag tús an ailt. An féidir leat cabhrú liom, le do thoil? Murar féidir leat cabhrú liom, an bhféadfá a insint dom cén fáth ar féidir liom dul agus an fhadhb seo a réiteach? Go raibh míle maith agat. [[Úsáideoir:InesVerlicchi|InesVerlicchi]] ([[Plé úsáideora:InesVerlicchi|plé]]) 09:02, 12 Bealtaine 2025 (UTC) == Cuireadh chuig Cruinniú Pobail – 27 Bealtaine == A chara, Tá súil agam go bhfuil tú go maith :) Tá Pobal Éireann Wikimedia | Wikimedia Community Ireland ag reáchtáil an chéad chruinniú pobail eile ar líne ar <nowiki>'''</nowiki>Dé Máirt, 27 Bealtaine ag 18:00<nowiki>'''</nowiki>. Ba bhreá linn tú a fheiceáil ann! Is deis é seo do Vicipéidéirí gníomhacha le: * Nuacht agus forbairtí a roinnt * Smaointe nua agus dúshláin a phlé * Vótáil ar an dréacht-Straitéis 2025–2028 <nowiki>'''</nowiki>Sonraí an chruinnithe:<nowiki>'''</nowiki> Ar Google Meet: [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc<nowiki> meet.google.com/mnw-pubq-xyc]</nowiki> Fón: +353 1 571 2001 | PIN: 202 328 238# Is féidir an straitéis a léamh roimh ré anseo: [[commons:File:2025-2030_Strategic_Plan_Wikimedia_Community_Ireland-Draft.pdf|[nascaithe anseo]]] Muna bhfuil tú in ann dul ach ba mhaith leat do thuairim nó moltaí ar an straitéis a thabhairt, seol r-phost chugam ag: <nowiki>'''</nowiki>oifigeach.gaeilge<nowiki>{{@}}</nowiki>wikimedia.ie<nowiki>'''</nowiki> Le gach dea-ghuí, Amy ~ [Úsáideoir:OifigeachWMIE] [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 14:05, 23 Bealtaine 2025 (UTC) == Aiseolas & Forbairt na Vicipéide == A chara, Táim ag dul i dteagmháil le Vicipéideoirí chun tuairimí agus ionchur a bhailiú. Ar dtús, an mbeadh 5 nóiméad agat chun [https://docs.google.com/forms/d/1G8K7OH6DtjFcvDvZkn4ld7Ufcgrps3vj9dVY5qK178U/edit an tsuirbhé seo] a líon amach? Chomh maith le sin, an mbeadh suim agat chur le Straitéis Vicipéide chun an t-ardán iontach seo a mhéadú agus a fhorbairt agus muid ag leanúint ar aghaidh? Beimid ag reáchtáil cruinnithe agus ag obair ar straitéis dhíreach don Vicipéid chun treochlár a chur le chéile. Dá mbeadh aon cheist agat, ná bíodh drogall ort agus seol r-phoist chugam ar [mailto:oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie] ~ Amy [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 17:40, 7 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide == Cuimhneoidh tú, b'fhéidir, an tsuirbhe anruaidh. GRMMA as é a líonadh. Ag ár gcruinniú a bhí againn le déanaí bhíomar ag caint faoi fhorbairt Vicipéide - tá an chéad chéim bheo anois! Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] curtha suas agam mar áit lárnach don obair, agus [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 14:56, 13 Lúnasa 2026 (UTC) :Is cuimhin liom, is cinnte sin. Chuir mé m'ainm leis mar a fheicfidh tú. É sin ráite, ní dóigh liom go bhfuil a lán le rá agam ach is dóigh liom go bhfuil sé feicthe agat gur chuir mé tús le glanadh na gcatagóirí a bhaineann le héin srl. Tá sé ar bun agam fá láthair na huaire agus beidh lear mór oibre i gceist leis fós ach táim sásta an feabhas a fheiceáil ar aon chaoi! [[Úsáideoir:An Sionnach Rua|An Sionnach Rua]] ([[Plé úsáideora:An Sionnach Rua|plé]]) 15:47, 13 Lúnasa 2026 (UTC) 7nxgyi10gx7yyawsajqix9oh3quznsc 0 79067 1324913 1323292 2026-08-14T11:38:53Z An Sionnach Rua 29036 1324913 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Falco subbuteo MHNT.ZOO.2010.11.105.6.jpg|thumb| ''Falco subbuteo'']] Is [[éan]] beag caol é an '''fabhcún coille''' nó an '''fabhcún coille Eoráiseach''' (''Falco subbuteo'')<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20subbuteo/|title=“Falco subbuteo” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref>. Baineann sé le grúpa sách dlúth d'fhabhcúin comhchosúla a mheastar go minic mar fhoghéineas ''Hypotriorchis.'' ==Tacsanomaíocht agus córasaíocht== Ba é an nádúraí Sualannach Carl von Linné a rinne an chéad chur síos foirmiúil ar chaitheamh aimsire na bhfabhcún seo sa bhliain 1758, sa deichiú heagrán dá ''Systema Naturae'', faoin [[Ainmníocht dhéthéarmach|ainm déthéarmach]] reatha ''Falco subbuteo.'' Tagann an t-ainm géinis ''falco'' ón ''Latinitas serior'' (Gaeilge:Laidin shinsearach) ''falx'', ''falcis'', "corrán", ag tagairt do phróifíl sciathán an éin.<ref name=SOED>{{cite book|title=Shorter Oxford English dictionary | year=2007 |publisher=Oxford University Press| location=Oxford| isbn=978-0199206872| pages=3804}}</ref> Tagann ainm an speicis '' subbuteo '' ón [[Laidin]] ''sub'', "thíos, níos lú ná, faoi" agus ''buteo'', "clamhán". Aithnítear dhá fhospeiceas:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=July 2023 | teideal=Seriemas, falcons | work=IOC World Bird List Version 13.2 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/falcons/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=3 September 2023 }}</ref> *''F. s. subbuteo'': fospeiceas atá ina chónaí san Afraic, san Eoraip agus san Áise Láir agus san Áise Thoir, geimhrí san Afraic Láir agus ag geimhriú san Afraic Theas agus san Áise Theas *''F. s. streichi'': fospeiceas a rinne Ernst Hartert agus Oscar Neumann cur síos faoi sa bhliain 1907. Tá sé níos lú i méid agus is speiceas cónaitheach é ó Mhaenmar go dtí an tSín theas agus an Ind-Sín. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Fabhcún coille Eoráiseach}} [[Catagóir:Falco (foghéineas)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] hg9ch13nq2gvjon6w0p0hzzui4kc5g9 0 85097 1324928 1165514 2026-08-14T11:57:53Z An Sionnach Rua 29036 1324928 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Speiceas beag d'éan creiche atá sa '''phocaire gaoithe coiteann''' (''Falco tinninculus''). Tugtar '''bod gaoithe''', '''bodaire gaoithe''', '''seabhac buí''', nó '''pocaire gaoithe''' air freisin.<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20tinnunculus/|title=“Falco tinnunculus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-27}}</ref> [[Speiceas]] de [[Pocaire gaoithe|phocaire gaoithe]] atá ann, agus tá sé i bhfine na [[Fabhcún|bhfabhcún]], nó na ''bhFolcanidae ''as [[Laidin]]. Tá sé ar cheann de na héin chreiche is coitianta in [[Éirinn]], agus toisc nach bhfuil cónaí ar speiceas ar bith eile de phocaire gaoithe in Éirinn, is gnáth a tugtar ''pocaire gaoithe'' go simplí air. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Pocaire gaoithe coiteann}} [[Catagóir:Falco (géineas)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] 3cu38p46h3265p6ihjkrt8by8ri2y48 3 85500 1324570 1282555 2026-08-13T15:31:52Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324570 wikitext text/x-wiki ==Fáilte== Dia dhuit, a Mharcas.oduinn! Tá fáilte romhat chuig an Vicipéid! GRMA as do chuid iarrachtaí anseo ar Vicipéid agus tá súil againn go mbeidh níos mó uait le teacht! Tá súil againn go mbainfidh tú taitneamh agus spórt as do chuid ama anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú,agus tá bosca gainimh ag barr an leathanaigh seo le cuidiú leat é sin a dhéanamh. Thig leat dul go dtí an Halla Baile chun caint leis na Vicipéideoirí eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó dul go dtí an Lárionad Comhphobail chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóintigh in ár reamhrá, freisin. Más é do thoil é, sínigh do chuid theachtaireachtaí ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh; ciallaíonn sé sin go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist ormsa nó ar na heagarthóirí eile ar ár leathanaigh phlé. Beir bua! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 17:23, 6 Meán Fómhair 2018 (UTC) ==Naoise== Beidh orm d'alt faoi Naoi a scriosadh, ar an drochuair. Tá alt ann cheana faoin ábhar: [[Naoi (fáidh)]]. Go raibh maith agat as do chuid oibre, áfach. Chuir mé an t-eolas nua a bhí agat ar leathanach phlé an ailt ionas nach mbeidh sé caillte. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 17:23, 6 Meán Fómhair 2018 (UTC) +Ach ní hionann [[Naoi (fáidh)]] an tSean-Tiomna (Noah) agus [https://en.wikipedia.org/wiki/Naoise Naoise] na [[Rúraíocht|Rúraíochta]], an ea, cinnte, dáiríre píre? [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas.oduinn]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 20:03, 6 Meán Fómhair 2018 (UTC) :Aha! Tá an ceart agat! Bhí a laghad sin san alt nár thuig mé é sin! GRMA as sin a dhéanamh soiléir. Cuir leis an alt agus fáilte. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 21:44, 6 Meán Fómhair 2018 (UTC) :: ...agus fáilte romhat, leis. Táim ag súil go mór le halt nó dhó a chuir isteach. Tá a lán déanta agam [https://en.wiktionary.org/wiki/Úsáideoir:Marcas.oduinn anseo] is [https://ga.wiktionary.org/wiki/Úsáideoir:Marcas.oduinn ansiúd], ach bíonn sé an-chiúin thall. Cé mhéad duine atá gníomhach anseo? [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas.oduinn]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 07:13, 7 Meán Fómhair 2018 (UTC) :::Tá sé ciúin anseo ar na mallaibh. An Sathairn seo caite ní raibh ach 6 athrú curtha i gcrích ar an Vicipéid! De ghnáth, bíonn athruithe nó "iarrachtaí" déanta anseo ag 60 go 70 úsáideoir sa mhí, ach ní hionann sin agus 60-70 duine dearfacha difriúla a bhfuil Gaeilge réasúnta maith acu. Má dhéanaim dearmad logáil isteach, ceapann an córas seo ag Wikimedia go ndearna beirt athruithe ar ailt. Tagann beirt nó triúr loitiméirí chugainn, go mór mhór sa bhliain scoile. Déanann úsáideoirí gan Ghaeilge chugainn. Cuidíonn siad an chuid is mó den am - Tá cuid díobh sách tábhachtach (daoine ón Small Wikis Team, mar shampla). Tá b'fhéidir seisear atá ag obair anseo go rialta faoi láthair: Mise, Dmd3music, Dowlinme, Chaco, Eiriugena, Eomurchadh srl. Cupla scríbhneoir maithe a thagann isteach go rialta gach mí nó dhó ná Panu Höglund agus Colin Ryan. Deir Jimmy Wales go mbíonn cúigear eagarthóirí rialta ag teastáil chun Vicipéid a choinneáil beo i dteanga. Tá sé sin againn uaireanta, ach cinnte go bhfuil a lán cúnaimh ag teastáil uainn go fóill. Go raibh maith agat as an obair a dhéanann tú féin. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 05:01, 13 Meán Fómhair 2018 (UTC) :::: 1) Go han-mhaith... Ní fheicim [[Úsáideoir:Eiriugena|Eiriugena]], [[Úsáideoir:Eomurchadh|Eomurchadh]] nó [[Úsáideoir:Panu|Panu]] (Gaeilgeoir den scoth é siúd... agus é Fionlannach!). 2) Ní thuigim "Má dhéanaim dearmad logáil isteach, ceapann an córas seo ag Wikimedia go ndearna beirt athruithe ar ailt". 3) ag tnúth le bheith ag scríobh anseo, agus béim agam ar An Rúraíocht. ==Cén litriú, Sean nó Nua? "Mac" nó "mac"?== '''OarS''' (''obair ar siúl''): tuilleadh nótaí le teacht! Is léir dom go bhfuil neamh-chomhsheasmhacht ann i litirú na n-ainmneacha sa [[Teimpléad:An Rúraíocht]], m.s. * Sean- nó Nua-Ghaeilge ** Tá nualitriú ann do "Conchúr, Méabh, Lú, srl." ** Tá seanlitriú ann do"Ferdiad, Lóegaire Búadach, Fergus mac Róich, ''srl.'' ** Conchobar nó Conchúr; Medb nó Meadhbh nó Méabh; Emer nó Eimear nó Éimhear; ''srl''. * '''m'''ac (Sean?) nó '''M'''ac (Nua?) ** Tá [[Fergus mac Róich|F'''erg'''us '''m'''ac Róich]] athdhírithe go [[Fearghus Mac Róich|F'''eargh'''us '''M'''ac Róich]] ** Níl [[Conchobar mac Nessa]] athdhírithe go [[Conchúr Mac Neasa|Conchúr '''M'''ac Neasa]] * Tá ''Fergus mac R'''oí'''ch'' luaite sa Teimpléad (''ói'' nó '' oí''?) Feicim ar '''en'''.wikipedia.org (m.s. [https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Irish_mythology_(Ulster) Irish mythology (Ulster)] template) go bhfuil gach ainm luaite as SeanGhaeilge. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas.oduinn]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 08:59, 12 Meán Fómhair 2018 (UTC) ==Sualdamh Mac Róich== Chuir mé beagán leis an alt sin [[Sualdamh Mac Róich]] agus chuir mé nasc ann. Bhí sé ró-lom mar a bhí sé. GRMA as do chuid oibre! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 15:55, 18 Meán Fómhair 2018 (UTC) :GRMAsa, a SheoMac. Tá cúpla leathanach ann atá ró-lom, nach bhfuil an ach ainm, m.s. [[Deichtine]]. Tá an téacs ó en.wikipedia.org curtha ann agam ámh, "commented out", agus tá sé ar intinn agam iad a aistriú de réir a chéile, abairt nó dhó gach lá ar an Luas abhaile! [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 16:30, 18 Meán Fómhair 2018 (UTC) ::An-mhaith ar fad! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 19:44, 18 Meán Fómhair 2018 (UTC) == Béarla == Hi. Please don't create any more articles in English. If it is not your intention to "go back" and translate the ones you have already created, then I will delete them. If it is your intention to continue to create articles in English, with the expectation that someone else will translate them, then that is of zero value to the project. And, rather, is detrimental to it. GRMA. [[Úsáideoir:Guliolopez|Guliolopez]] ([[Plé úsáideora:Guliolopez|plé]]) 01:51, 31 Márta 2019 (UTC) :Hi there, you have no need to worry. The answer is that I fully intend to translate the pages I have copied from en.wiki, and sometimes from de.wiki. If you look at my user page, you will see a record of my work over the past year. With reference for example to [[:Teimpléad:An Rúraíocht]] (which it would seem was created from en.wiki by [[Úsáideoir:Antóin]] in 2010), I would say that it was about 90% red links when I started; now, I have only 12... no wait, 11... I'm working on [[Boand]] this very minute... to go on that one. My modus operandi is to create the page, do some basic initial translation and categorisation, and put the foreign language in italics. From past experience, I find that if I put things in a sand box for translation, then that's where they'll stay, unpublished. Under my [[Úsáideoir:Marcas.oduinn#Tionscadal]], "céim 2, cuir le roinnt leathnach", I'm keeping track of the pages I'm working on at present. You'll see that the focus there is on the early settlers, [[Cessair]], [[Partholón]] etc. I hope all this will allay any and all of your concerns. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 07:19, 31 Márta 2019 (UTC) == Composer == How should I write "composer" in Irish? Also, on [[The Fox and the Hound]], I said that Ted Berman, Richard Rich, and Art Stevens was the director, but how do I change it to say that Ted Berman, Richard Rich, and Art Stevens ''were'' the director''s''? I am working on writing more information about each Disney movie, but I can't write everything. IS there anything that can be added to these pages that you can manage? Thank you in advance. [[Speisialta:Contributions/2602:306:83A9:3D00:1809:163E:3D70:969A|2602:306:83A9:3D00:1809:163E:3D70:969A]] 17:10, 23 Iúil 2019 (UTC) :Bail ó dhia ar an obair, lean ort. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 19:06, 23 Iúil 2019 (UTC) == Moladh == Maith thú leis na hailt uile ar ár seanlitríocht - coinnigh ort leo le do thoil! [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 17:54, 31 Iúil 2019 (UTC) : go raibh maith agat. Coinneoidh orm! [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 20:49, 31 Iúil 2019 (UTC) == Tlachtga == Tá alt beag eile ann faoi "[[Tlachta]]". Scriosfaidh mé é agus, ar ndóigh, coimeádfaidh muid an ceann nua agatsa. [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 19:37, 31 Iúil 2019 (UTC) :Bhí mé ar tí an leathnach nua (seanainm) a athseoladh chuig an nua (ainm Nua Ghaeilge), tar éis dom an téacs nua a aistriú, ar ndóigh. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 20:45, 31 Iúil 2019 (UTC) ::Sin déanta agam. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 18:23, 2 Lúnasa 2019 (UTC) == Niall 7 Níall == A Mharcais, a chara, Maith dom an fhreagra dhéanach seo! Táim an-ghnóthach le déanaí agus níl seans go deo agam féachaint ar an ábhar. Ach tá a fhios agam conas an dá rud a chur le chéile ... ar bhealach. Is féidir athreorú a shocrú ionas ón sean-shuíomh. is féidir féachaint chuige... nó féachfaidh mé féin chuige an deireadh seachtaine b'fhéidir. ádh mór, E == Moladh! == A Mharcais a chara, bail ó Dhia ar an obair atá idir lámha agat ar sheanlitríocht agus stair na nGael. Maith thú! Thug mé faoi deara gur scríobh tú alt nua [[Adhamhnán]], ach tá ceann eile ann cheana leis an teideal [[Naomh Adhamhnán]]. Ar mhiste leat d'ábhar a chumasc isteach sa alt eile sin, agus athdhíriú a dhéanamh? [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 17:22, 13 Márta 2020 (UTC) :Agus ardmholadh go deo duitse, ag ucht do chuid oibre ar son na Gaeilge an lae inniu. Feicim go bhfuil tú ag nascadh leathach le Wikidata. Déanfaidh mé mar a deir tú, na leathanaigh úd a chumasc, agus sa deireadh 'Adhamhnán' a athsheoladh. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 21:57, 14 Márta 2020 (UTC) ::Sin déanta.[[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 23:46, 19 Márta 2020 (UTC) == Daoine == Pléigí, lbdt! ciarraí, cine, cineál, clann, corca, dál, dream, duine/daoine, fine, muintir, pobal, teaghlach [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 09:13, 6 Bealtaine 2020 (UTC) == Universal Code of Conduct == Hi Marcas.oduinn I was asked by Wikimedia Foundation to promote this call for participation on the planned Universal Code of Conduct. Best regards --[[Úsáideoir:Holder|Holder]] ([[Plé úsáideora:Holder|plé]]) 04:29, 14 Lúnasa 2020 (UTC) ''At times, our contributor communities and projects have suffered from a lack of guidelines that can help us together create an environment where free knowledge can be shared safely without fear. ''There has been talk about the need for a global set of conduct rules in different communities over time. Recently, Wikimedia Foundation Board of Trustees announced a Community Culture Statement, asking for new standards to address harassment and promote inclusivity across projects. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/May_2020_-_Board_of_Trustees_on_Healthy_Community_Culture,_Inclusivity,_and_Safe_Spaces] ''The universal code of conduct will be a binding minimum set of standards across all Wikimedia projects, and will apply to all of us, staff and volunteers alike, all around the globe.. It is of great importance that we all participate in expressing our opinions and thoughts about UCoC and its values. We should think about what we want it to cover or include and what it shouldn’t include, and how it may create difficulties or help our groups. ''This is the time to talk about it. Before starting drafting the code of conduct, we would like to hear from you and to solicit the opinions and feedback of your colleagues. ''In order for your voice to be heard, we encourage and invite you to read more about the universal code of conduct (UCoC) [https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct] and then write down your opinions or feedback on the discussion page [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Universal_Code_of_Conduct]. To reduce language barriers during the process, you are welcomed to translate the universal code of conduct english main page into your respective local language [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Universal+Code+of+Conduct&language=en&action=page&filter=]. You and your community may choose to provide your opinions/feedback using your local languages. == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[Úsáideoir:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Plé úsáideora:MediaWiki message delivery|plé]]) 18:50, 25 Meán Fómhair 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 --> == Hello, 20th anniversary of the Catalan Wikipedia == Hello, Sorry to write in English, I can't speak, nor read nor write your language, unfortunately. I write you this message because we'll be celebrating our Catalan Viquipèdia 20th birthday soon and I would really appreciate having at least one user of your wikipedia saying a few words in your language in a short video, filmed horizontally, congratulating the Catalan Wikipedia. I hope we will have many of your people so your language can be known in Catalonia. The time would be around 15 seconds and you are free to say what you want (if the background can be something beautiful of your country (building, monument) it would be just great..) though you would have to finish in Catalan saying "Bon aniversari" and/or "per molts anys". I really hope you will participate! The video has to be sent to viquipedia@wikimedia.cat if possible before February 28th. I hope to hear from you soon! Take real care and have a great week! Claudi/[[Úsáideoir:Capsot|Capsot]] ([[Plé úsáideora:Capsot|plé]]) 22:04, 25 Feabhra 2021 (UTC) == Wikilink le séimhiú == In ionad : gar do <nowiki>[[Cnoc Uisnigh|Chnoc Uisnigh]]</nowiki> &rarr; gar do [[Cnoc Uisnigh|Chnoc Uisnigh]] arbh fhéidir : gar do <nowiki>[[h:Cnoc Uisnigh]]</nowiki> nó a leithéid? [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 06:37, 16 Meitheamh 2022 (UTC) :Chruthaigh mé [[Teimpléad:H|teimpléad simplí]] agus sílim go n-oibreoidh sé go díreach mar a d'iarr tú thuas, ach le “|” in áit “:”, m.sh. ''gar do <nowiki>[[h|Cnoc Uisnigh]]</nowiki>'' [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 12:46, 16 Meitheamh 2022 (UTC) ::Mar sin, gar do <nowiki>{{h|Cnoc Uisnigh}}</nowiki> (lúibíní 'catacha') &rarr; gar do {{h|Cnoc Uisnigh}}. Ní oibríonn sé le lúibíní cearnógacha. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 17:37, 16 Meitheamh 2022 (UTC) :::Oops, gabh mo leithscéal, ceart agat! [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 18:31, 16 Meitheamh 2022 (UTC) :::: Tá an teimpléad úsáidte agam cheana. Fathach fir! [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 18:44, 16 Meitheamh 2022 (UTC) == Íomhá nach bhfeictear == Cén fáth nach féidir an íomhá a leanas a fheiceáil ar gawiki cé gur féidir ar [[en:McInerney]]? [[Íomhá:McInerney Irish coat of arms.png|mion|Armas Mhic an Airchinnigh]] - {{Síniú in easnamh|Marcas.oduinn}} * Mar níl sé cóipeálta chuig an [[Cómhaoin Wikimedia]]. Is féidir liom é sin a dhéanamh i gcúpla soic anois - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 18:31, 23 Meitheamh 2022 (UTC) :* Agus {{Déanta}} :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 18:41, 23 Meitheamh 2022 (UTC) ::*GRMA [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 18:49, 23 Meitheamh 2022 (UTC) == D'obair anseo == Maith an fear! Tá sár-obair ag déanamh agat ar ailt chomh tábhatach le sin! Ar fheabhas! - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 18:33, 23 Meitheamh 2022 (UTC) : GRMA (arís) [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 18:50, 23 Meitheamh 2022 (UTC) == 'Location map many' == Ba mhaith liom an teimpléad seo a úsáid, le feiceáil ar [[en:Bruiden]]: :[[en:Template:Location map many]] Feicim go bhfuil ar a laghad spleáchas amháin ann sa teimpléad: :[[en:Module:Location map/data/Island of Ireland]] Sula dtumaim isteach, arbh fhéidir le héinne cabhrú liom é seo a chóipeáil go gawiki? [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 16:54, 30 Meitheamh 2022 (UTC) * {{Déanta}} :) Seo dhuit; {{Location map many |Island of Ireland |relief=1 |float = right | width = 350 | lat1_deg = 53.545410 | lon1_deg = -6.177956 | label1 =B. Forgaill Manaich | lat2_deg = 53.708061 | lon2_deg = -6.633382 | label2 =B. Dá Derga | lat3_deg = 54.168600 | lon3_deg = -8.045783 | label3 = B. Mic Cecht Dá Réo (approx. location) | lat4_deg = 53.458977 | lon4_deg = -7.771521 | label4 =B. Dá Choca | lat5_deg = 52.469353 | lon5_deg = -6.908936 | label5 = B. Da Thó | lat6_deg = 54.262002 | lon6_deg = -5.845051 | label6 = B. Bricriu Nemthenga |background1 = white |background2 = white |background3 = white |background6 = white |background4 = white |background5 = white |caption=Location of the known ''bruidne'' on a map of [[Ireland]] |position1 = top |position2 = left |position3 = bottom |position4 = bottom |position5 = right}} -- [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 10:34, 1 Iúil 2022 (UTC) ::GRMA, mar is gnách [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 14:23, 1 Iúil 2022 (UTC) == Messe ocus HusseyBot == Fathach fir, [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]]. * Mo bhotúin, tríd is tríd: lastigh, tradisiúin, dearanaí, dá bhárr * Mo roghanna: i nÉirinn, i ndá (leath) * Idir dhá chomhairle: i n-iarthar / in iarthar, srl. * Moltaí le plé ** Xxx ab ea é → Xxx ba ea é. *** Rinne mé iarracht cloí le ceartúcháin neamhchonspóideacha! Scriosfaidh mé "i nÉirinn" agus "i ndá" ón chlár — is Gaeilge go hiomlán intuigthe inghlactha iad. Maidir le "ab/ba ea", sin ceist chonspóideach! Déarfainnse "ab ea", agus creidim gurb é sin an leagan a moladh sna leabhair ghramadaí traidisiúnta, cé go dtuigim go bhfuil "ba ea" molta ag lucht an fhoclóra nua Béarla-Gaeilge. Cad é do thuairimse? [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 12:20, 20 Iúil 2022 (UTC) ::Feicim ar teanglann FGB [https://www.teanglann.ie/ga/fgb/is is]: past & conditional: ''affirmative'' ''' ba''','' becomes '' '''b'''' '' before vowel (except pronouns é, í, iad, ea)...'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 15:20, 22 Iúil 2022 (UTC) ::Thairis sin, ní fheicim an fhoirm ''' ab ''' ach in:'' direct rel.'' ''' ba,''' '' becomes '' ''' ab ''' '' before vowel...'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 15:31, 22 Iúil 2022 (UTC) ::Agus an iontráil: Ba í an bhean ab áille acu uile í. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 15:39, 22 Iúil 2022 (UTC) :::Is é "ab ea" atá i bhFoclóir de Bhaldraithe... féach "mochóir maith ab ea é", "rí ó thalamh... ab ea é", "síniú bréige ab ea é", srl. Ceadaítear an dá fhoirm sa [https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/caighdeanOifigiul/2017/2017-08-03_an-caighdean-oifigiuil-2017_en.pdf Chaighdeán Oifigiúil nua] — 7.2.1 B (d) — agus mar sin bheinnse sásta glacadh leis an dá rud. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 16:02, 22 Iúil 2022 (UTC) :::: Sin go breá [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 18:17, 22 Iúil 2022 (UTC) == WD 'Lua error' == An féidir seo a cheartú? [[Belisama]], WD Carachtar, "Lua error in Module:LangSwitch at line 135: attempt to concatenate a nil value." [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 21:51, 1 Meán Fómhair 2022 (UTC) : Yep - {{déanta}} anois ;) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 21:53, 1 Meán Fómhair 2022 (UTC) ::: A dhia na bhfeart, sin go tapaidh. GRMA. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 22:01, 1 Meán Fómhair 2022 (UTC) == Vicí na mBan == A chara, toisc gur úsáideoir Vicipéide rialta thú, ba mhaith liom tusa a chur ar an eolas maidir le tionscadal nua atá ar siúl. Vicí na mBan, nó WikiWomen, is ainm do. Is comhfhiontar é idir Pobal Éireann Wikimedia, Coláiste Oiriall i Muineachán agus eagraíochtaí Vicipéide agus meánscoileanna sa [[An Fhreaslainn|Fhreaslainn]] agus i d[[Tír na mBascach]]. Le linn na tionscadail seo, beidh muid ag cruthú acmhainní teagaisc ionas go mbeidh daltaí meánscoileanna in ann ailt Vicipéide a scríobh as Gaeilge, as Freaslainnis nó as Bascais faoi mhná iomráiteacha. Beidh na daltaí ag foghlaim faoi Vicipéid ón mí seo chugainn ar aghaidh agus tosóidh siad ag scríobh sa bhliain úr. Tá breis eolais ar fáil as Béarla ar an leathanach Meta: https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Erasmus%2B_Project. Tá fáilte roimh cheisteanna agus bharúlacha chugamsa ar Vicipéid nó seol r-phost chugainn: wikimediaireland[at]gmail.com. Beidh mé ag cur teachtaireacht ar an halla baile chomh maith, mo leithscéal as crosphostáil a dhéanamh. 17:02, 28 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 17:02, 28 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) == Fáilte ... == ... ar ais arís :) - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 22:14, 12 Bealtaine 2025 (UTC) :'Sea, chonaic mé [[:en:Wikipedia:Recent_additions/2025/March#8 March 2025|seo]] (an pointe deireanach). [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 06:42, 14 Bealtaine 2025 (UTC) ::An mbeinn ag séitéireacht, san lá atá inniu ann, dá mbainfinn úsáid as Google Translate? [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 16:11, 14 Bealtaine 2025 (UTC) == I have sent you an e-mail == @[[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas.oduinn]] Hi dear Marcas! I have sent you an e-mail with a request I made there. Can you view it and complete it? Thanks [[Úsáideoir:GeniVekaGV|GeniVekaGV]] ([[Plé úsáideora:GeniVekaGV|plé]]) 18:54, 18 Bealtaine 2025 (UTC) == Cuireadh: Cruinniú Pobail – 27 Bealtaine == A chara, Tá súil agam go bhfuil tú go maith :) Tá Pobal Éireann Wikimedia | Wikimedia Community Ireland ag reáchtáil an chéad chruinniú pobail eile ar líne ar <nowiki>'''</nowiki>Dé Máirt, 27 Bealtaine ag 18:00<nowiki>'''</nowiki>. Ba bhreá linn tú a fheiceáil ann! Is deis é seo do Vicipéidéirí gníomhacha le: * Nuacht agus forbairtí a roinnt * Smaointe nua agus dúshláin a phlé * Vótáil ar an dréacht-Straitéis 2025–2028 <nowiki>'''</nowiki>Sonraí an chruinnithe:<nowiki>'''</nowiki> Ar Google Meet: [https://meet.google.com/mnw-pubq-xyc<nowiki> meet.google.com/mnw-pubq-xyc]</nowiki> Fón: +353 1 571 2001 | PIN: 202 328 238# Is féidir an straitéis a léamh roimh ré anseo: [[commons:File:2025-2030_Strategic_Plan_Wikimedia_Community_Ireland-Draft.pdf|[nascaithe anseo]]] Muna bhfuil tu in ann dul ach ba mhaith leat do thuairim nó moltaí ar an straitéis a thabhairt, seol r-phost chugam ag: <nowiki>'''</nowiki>oifigeach.gaeilge<nowiki>{{@}}</nowiki>wikimedia.ie<nowiki>'''</nowiki> Le gach dea-ghuí, Amy ~ [Úsáideoir:OifigeachWMIE] [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 14:24, 23 Bealtaine 2025 (UTC) == Dlí luath / Luath-Fhéineachas / Féineachas? == Haigh, A Mharcais. Maidir leis an trácht [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár_Dubh#Dlí_luath_na_hÉireann|seo]] agus teidil an teimpléad, cé acu is fearr leat? Shílim féin go bhfuil "Luath-Fhéineachas" is oiriúnach, ach ghéillim ortsa ar aon nós :) Agus táim sásta na hathruithe uile is gá a dhéanamh freisin. Tuairimí? - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 19:46, 27 Bealtaine 2025 (UTC) :Ceist mhaith, níl a fhios agam cé acu is oiriúnaí, táim ag machnamh air fós... an mbeadh duine [[Acadamh Ríoga na hÉireann|anseo]] nó boc [[Corpus of Electronic Texts|ansiúd]] in ann comhairle a thabhairt, ní fheadar? [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 22:53, 27 Bealtaine 2025 (UTC) ::Hi Alison, fuair mé moladh ó Jennifer ag tearma.ie: :::'''luathdhlí na hÉireann''' ::[[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 15:51, 10 Iúil 2025 (UTC) == Aiseolas & Forbairt na Vicipéide == A chara, Táim ag dul i dteagmháil le Vicipéideoirí reatha chun tuairimí agus ionchur a bhailiú Ar dtús, an mbeadh 5 nóiméad agat chun [https://docs.google.com/forms/d/1G8K7OH6DtjFcvDvZkn4ld7Ufcgrps3vj9dVY5qK178U/edit an tsuirbhé seo] a líon amach? Chomh maith le sin, an mbeadh suim agat chur le Straitéis Vicipéide chun an t-ardán iontach seo a mhéadú agus a fhorbairt agus muid ag leanúint ar aghaidh? Beimid ag reáchtáil cruinnithe agus ag obair ar straitéis dhíreach don Vicipéid chun treochlár a chur le chéile. Dá mbeadh aon cheist agat, ná bíodh drogall ort agus seol r-phoist chugam ar [mailto:oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie] ~ Amy [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 16:07, 7 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas.oduinn]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, <nowiki>~~~~</nowiki> [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:31, 13 Lúnasa 2026 (UTC) 81hqdssts7kwcq95gicikwm78oxv8rk 2 85502 1324884 1323575 2026-08-14T10:08:53Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1324884 wikitext text/x-wiki <div align=center><font size=6> [https://www.endangeredlanguages.com/elp-context/context-31594-irish-source-dialects-irish-study-changing-landscape 3 4 3 7] </font></div> Is mise Marcas, is Éireannach mé. Ní cainteoir Gaeilge ó dhúchas mé – fainic mo chuid [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Aos_S%C3%AD&action=history aistriúchánaise]<!-- ach maidir le sin, deirim anois, imigh sa foc --> – ach tá a lán suime agam inti, go háirithe sa ghramadach [http://en.wiktionary.org/wiki/User:Marcas.oduinn#Grammar thall] is [http://ga.wiktionary.org/wiki/Úsáideoir:Marcas.oduinn#Gramadach abhus], agus i [[miotaseolaíocht na nGael]] ar an suíomh seo. Tá mac amháin liom ag freastal ar an meánscoil [[Coláiste Eoin]], agus an mac eile fós ar an mbunscoil [[Gaelscoil Thaobh na Coille]] ([http://www.taobhnacoille.ie/ Gaelscoil Thaobh na Coille]). ᚋᚐᚎᚉᚐᚄ [ [https://en.wikipedia.org/wiki/User:Marcas.oduinn WikiPedia EN] ([https://en.m.wikipedia.org/wiki/User:Marcas.oduinn .m]) | ''WikiPedia GA'' ([https://ga.m.wikipedia.org/wiki/Úsáideoir:Marcas.oduinn .m]) | [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Marcas.oduinn WikiPedia DE] | [https://fr.wikipedia.org/wiki/Utilisateur:Marcas.oduinn WikiPedia FR] | [https://en.wiktionary.org/wiki/User:Marcas.oduinn WikTionary EN] | [https://ga.wiktionary.org/wiki/Úsáideoir:Marcas.oduinn WikTionary GA] | [https://www.wikidata.org/wiki/User:Marcas.oduinn WikiData] ] {{Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir}} == Slite isteach == * [[Miotaseolaíocht]] &rarr; [[Miotaseolaíocht na nGael]] * [[Ogham]] * [[Stair]], [[Éire]]&rarr;[[Stair na hÉireann]]&rarr;[[Ríochtaí Éireann]]&rarr;[[Ríthe Éireann]]&rarr;[[Liosta de Ríthe na hÉireann]] * [[An Féineachas]] * [[Ginealas Éireannach]] * [[Cúigí na hÉireann]], [[Barúntacht|Barúntachtaí]] * [[Liosta de Lochanna na hÉireann]], [[Abhantrach na Sionainne]] * [[Aontas Eorpach]] &rarr; [[Comhphobail Eorpacha]], [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]], {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh}} == Cé' chaoi? == {{Babel-4|en|ga-3|de-2|fr-1}} * [[Úsáideoir:Bogger|Bogger]] * [[Úsáideoir:Chaco|Chaco]] * [[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] * [[Úsáideoir:Daragh Uí Dal gCáis|‎Daragh Uí Dal gCáis]] * [[Úsáideoir:Dmd3music|Dmd3music]] * [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] * [[Úsáideoir:E Mac Gearailt|E Mac Gearailt]] * [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] * [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] * [[Úsáideoir:Guliolopez|Guilio Lopez]] * [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] * [[Úsáideoir:NaBaindéithe|Na Baindéithe]] * [[Úsáideoir:Nmacu|Nmacu]] * [[Úsáideoir:Panu Petteri Höglund|Panu Petteri Höglund]] * [[Úsáideoir:Rossa Ó Snodaigh|Rossa Ó Snodaigh]] * [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] * Cé hé [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]]? * [[Úsáideoir:TGcoa‬|Ciarán Ó hAgáin]] == Teimpléid == {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise|state=collapsed}} {{Dlí luath na hÉireann|state=collapsed}} {{An Rúraíocht|state=collapsed}} {{An Fhiannaíocht|state=collapsed}} {{Na Scéalta Miotaseolaíochta|state=collapsed}} {{Ríocht na gConnacht|state=collapsed}} {{Mumhain|state=collapsed}} {{Laigin|state=collapsed}} {{Ulaid|state=collapsed}} {{Cumhdaigh|state=collapsed}} {{Special:Impact/Marcas.oduinn}} el6ub6apxptdy00ux0vmzo0tv1ywcw1 1324891 1324884 2026-08-14T10:15:37Z Marcas.oduinn 33120 1324891 wikitext text/x-wiki <div align=center><font size=6> [https://www.endangeredlanguages.com/elp-context/context-31594-irish-source-dialects-irish-study-changing-landscape 3 4 3 7] </font></div> Is mise Marcas, is Éireannach mé. Ní cainteoir Gaeilge ó dhúchas mé – fainic mo chuid [https://ga.wikipedia.org/w/index.php?title=Aos_S%C3%AD&action=history aistriúchánaise]<!-- ach maidir le sin, deirim anois, imigh sa foc --> – ach tá a lán suime agam inti, go háirithe sa ghramadach [http://en.wiktionary.org/wiki/User:Marcas.oduinn#Grammar thall] is [http://ga.wiktionary.org/wiki/Úsáideoir:Marcas.oduinn#Gramadach abhus], agus i [[miotaseolaíocht na nGael]] ar an suíomh seo. Tá mac amháin liom ag freastal ar an meánscoil [[Coláiste Eoin]], agus an mac eile fós ar an mbunscoil [[Gaelscoil Thaobh na Coille]] ([http://www.taobhnacoille.ie/ Gaelscoil Thaobh na Coille]). ᚋᚐᚎᚉᚐᚄ [ [https://en.wikipedia.org/wiki/User:Marcas.oduinn WikiPedia EN] ([https://en.m.wikipedia.org/wiki/User:Marcas.oduinn .m]) | ''WikiPedia GA'' ([https://ga.m.wikipedia.org/wiki/Úsáideoir:Marcas.oduinn .m]) | [https://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer:Marcas.oduinn WikiPedia DE] | [https://fr.wikipedia.org/wiki/Utilisateur:Marcas.oduinn WikiPedia FR] | [https://en.wiktionary.org/wiki/User:Marcas.oduinn WikTionary EN] | [https://ga.wiktionary.org/wiki/Úsáideoir:Marcas.oduinn WikTionary GA] | [https://www.wikidata.org/wiki/User:Marcas.oduinn WikiData] ] {{Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir}} == Slite isteach == * [[Miotaseolaíocht]] &rarr; [[Miotaseolaíocht na nGael]] * [[Ogham]] * [[Stair]], [[Éire]]&rarr;[[Stair na hÉireann]]&rarr;[[Ríochtaí Éireann]]&rarr;[[Ríthe Éireann]]&rarr;[[Liosta de Ríthe na hÉireann]] * [[An Féineachas]] * [[Ginealas Éireannach]] * [[Cúigí na hÉireann]], [[Barúntacht|Barúntachtaí]] * [[Liosta de Lochanna na hÉireann]], [[Abhantrach na Sionainne]] * [[Aontas Eorpach]] &rarr; [[Comhphobail Eorpacha]], [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]], {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh}} == Cé' chaoi? == {{Babel-4|en|ga-3|de-2|fr-1}} * [[Úsáideoir:Bogger|Bogger]] * [[Úsáideoir:Chaco|Chaco]] * [[Úsáideoir:Colin Ryan|Colin Ryan]] * [[Úsáideoir:Daragh Uí Dal gCáis|‎Daragh Uí Dal gCáis]] * [[Úsáideoir:Dmd3music|Dmd3music]] * [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] * [[Úsáideoir:E Mac Gearailt|E Mac Gearailt]] * [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] * [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] * [[Úsáideoir:Guliolopez|Guilio Lopez]] * [[Úsáideoir:Kevin Scannell|Kevin Scannell]] * [[Úsáideoir:NaBaindéithe|Na Baindéithe]] * [[Úsáideoir:Nmacu|Nmacu]] * [[Úsáideoir:Panu Petteri Höglund|Panu Petteri Höglund]] * [[Úsáideoir:Rossa Ó Snodaigh|Rossa Ó Snodaigh]] * [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] * Cé hé [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]]? * [[Úsáideoir:TGcoa‬|Ciarán Ó hAgáin]] == Teimpléid == {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise|state=collapsed}} {{Dlí luath na hÉireann|state=collapsed}} {{An Rúraíocht|state=collapsed}} {{An Fhiannaíocht|state=collapsed}} {{Na Scéalta Miotaseolaíochta|state=collapsed}} {{Ríocht na gConnacht|state=collapsed}} {{Mumhain|state=collapsed}} {{Laigin|state=collapsed}} {{Ulaid|state=collapsed}} {{Cumhdaigh|state=collapsed}} rolnsf0wzsml38xy9onmymokgtxewp0 3 88614 1324562 1282545 2026-08-13T15:07:01Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide */ mír nua 1324562 wikitext text/x-wiki == Fáilte == Haigh, a Chonradder, agus tá fáilte romhat chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as do chuid dréachtaí a sheoladh isteach. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as do chuid ama anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú. Téigh dtí an Halla Baile chun caint leis na Vicipéideoirí eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an Lárionad Comhphobail chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóintigh in ár reamhrá, freisin. Más é do thoil é, sínigh do chuid theachtaireachtaí ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh; ciallaíonn sé sin go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar Vicipéid:Cabhair, nó cuir ceist ormsa nó ar na heagarthóirí eile ar ár leathanaigh phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 18:59, 24 Eanáir 2019 (UTC) :grma [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ... tá mé ag foghlaim (gaeilge ''agus'' vicipéid!) .. so i'm not yet confident enough to full on create artices just yet (except the [[weezer]] one :) ) - but when I get there I will. [[Úsáideoir:Conradder|Conradder]] ([[Plé úsáideora:Conradder|plé]]) 09:40, 25 Eanáir 2019 (UTC) == Vicí na mBan == A chara, toisc gur úsáideoir Vicipéide rialta thú, ba mhaith liom tusa a chur ar an eolas maidir le tionscadal nua atá ar siúl. Vicí na mBan, nó WikiWomen, is ainm do. Is comhfhiontar é idir Pobal Éireann Wikimedia, Coláiste Oiriall i Muineachán agus eagraíochtaí Vicipéide agus meánscoileanna sa [[An Fhreaslainn|Fhreaslainn]] agus i d[[Tír na mBascach]]. Le linn na tionscadail seo, beidh muid ag cruthú acmhainní teagaisc ionas go mbeidh daltaí meánscoileanna in ann ailt Vicipéide a scríobh as Gaeilge, as Freaslainnis nó as Bascais faoi mhná iomráiteacha. Beidh na daltaí ag foghlaim faoi Vicipéid ón mí seo chugainn ar aghaidh agus tosóidh siad ag scríobh sa bhliain úr. Tá breis eolais ar fáil as Béarla ar an leathanach Meta: https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Erasmus%2B_Project. Tá fáilte roimh cheisteanna agus bharúlacha chugamsa ar Vicipéid nó seol r-phost chugainn: wikimediaireland[at]gmail.com. Beidh mé ag cur teachtaireacht ar an halla baile chomh maith, mo leithscéal as crosphostáil a dhéanamh. [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 16:51, 28 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) :A chara, go raibh míle maith agat as do chuid eagarthóireachta maidir leis na himreoirí sacair! Bhí bunchúrsa Vicipéide againn leis na mic léinn gaelscoile agus bhí siad ag déanamh iarracht alt beag a chruthú. [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 19:01, 8 Samhain 2022 (UTC) == Tar-rolltóir == Haigh, a Chonchúr. Tá ceartas "rollbacker" agat anois! - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 04:52, 29 Samhain 2024 (UTC) == Bob Vylan == Hello, Conradder. In the [[Bob Vylan]] article, can you also add this music duo's remarks against the assassinated U.S. political activist [[:en:Charlie Kirk]], during a concert in Amsterdam on 13 September 2025? This is referenced in the [[:simple:Bob Vylan]] article as well in most Bob Vylan Wikipedia articles. Yours sincerely, [[Speisialta:Contributions/&#126;2025-27322-34|&#126;2025-27322-34]] ([[Plé úsáideora:&#126;2025-27322-34|talk]]) 10:17, 1 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Aiseolas & Forbairt na Vicipéide == A chara, Táim ag dul i dteagmháil le Vicipéideoirí reatha chun tuairimí agus ionchur a bhailiú Ar dtús, an mbeadh 5 nóiméad agat chun [https://docs.google.com/forms/d/1G8K7OH6DtjFcvDvZkn4ld7Ufcgrps3vj9dVY5qK178U/edit an tsuirbhé seo] a líon amach? Chomh maith le sin, an mbeadh suim agat chur le Straitéis Vicipéide chun an t-ardán iontach seo a mhéadú agus a fhorbairt agus muid ag leanúint ar aghaidh? Beimid ag reáchtáil cruinnithe agus ag obair ar straitéis dhíreach don Vicipéid chun treochlár a chur le chéile. Dá mbeadh aon cheist agat, ná bíodh drogall ort agus seol r-phoist chugam ar [mailto:oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie] [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 15:36, 7 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Conradder|Conradder]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:07, 13 Lúnasa 2026 (UTC) 0bj9f9mcbx09m4m7mb7wc6ejd0gh1bg 0 89776 1324647 1323193 2026-08-13T16:35:14Z An Sionnach Rua 29036 1324647 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is éan beag [[pasaireach]] é '''an cnóshnag Eorpach''' nó '''an cnóshnag Eoráiseach''' (''Sitta europaea''),<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Sitta%20europaea/|title=“Sitta europaea” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-29}}</ref> a fhaightear ar fud na hÁise measartha agus san Eoraip. Cosúil le [[Cnóshnag|cnóshnaganna eile]], is éan earrghearr é le gob fada, uachtair liathghormach agus súile dubhstríocacha. Is éan glórach é le glao ard ''dwip'' arís agus arís eile aige. Tá níos mó ná 20 fospeiceas i dtrí phríomhghrúpa ann; íochtair fhlannbhuí ar éin in iarthar an raoin agus scornach bhán, bíonn íochtair scothbhána orthu siúd sa Rúis, agus an chuma chéanna ar éin na hEorpa agus na héin sa Chianoirthear, ach níl an scornach bán ag na héin ón Chianoirthear. == Tacsanomaíocht == === Fospeiceas === == Cur síos == [[Íomhá:Sitta_europaea_wildlife_2_1.jpg|mion| ''Sitta europaea caesia fireann'' sa Pholainn]] [[Íomhá:Sitta_europaea_europaea,_Önneröd,_Sweden_2.jpg|mion| ''Sitta europaea europaea baineann'' sa tSualainn]] [[Íomhá:Sitta_europaea1.jpg|mion| Idirmheánach idir ''S. &nbsp; e. &nbsp; europaea'' agus ''S. &nbsp; e. &nbsp; caesia'' in oirthear na Gearmáine]] == Dáileadh agus gnáthóg == [[Íomhá:Sitta_europaea_EM1B1719_(40967528214).jpg|mion|262x262px| ''S. e europaea'' sa tSualainn]] [[Íomhá:Epping_Forest_3.JPG|mion| Gnáthóg thaitneamhach é coillearnach sheanda dhuillsilteach. ]] == Iompar == === Pórú === [[Íomhá:Sitta_europaea_-England_-nest_box-8-4c.jpg|deas|mion| Bíonn níos mó drogaill ar chnóshnaganna bosca neadaireachta a áitiú ná ar éin eile a bhíonn ag neadú i bpoll crainn. <ref name="Atlas">{{harvp|Enokssson|1993|p=376}}</ref> ]] [[Íomhá:Kleiberei.jpg|mion| Ubh]] === Beathú === == Creachadóirí agus seadáin == == Tagairtí == {{reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Cnoshnag Eorpach}} [[Catagóir:Cnóshnaganna]] [[Catagóir:Sitta]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] [[Catagóir:Ailt ina bhfuil gearrthóga físe]] [[Catagóir:Éin na hEoráise]] py40s1ua2g5anw7b1kebb51cbqoe762 3 90092 1324569 934008 2026-08-13T15:30:23Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324569 wikitext text/x-wiki ==Fáilte== Dia dhuit, a Mhakenzis! Tá fáilte romhat chuig an Vicipéid! GRMA as do chuid iarrachtaí anseo ar Vicipéid agus tá súil againn go mbeidh níos mó uait le teacht! Tá súil againn go mbainfidh tú taitneamh agus spórt as do chuid ama anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus tá bosca gainimh ag barr an leathanaigh seo le cuidiú leat é sin a dhéanamh. Thig leat dul go dtí an Halla Baile chun caint leis na Vicipéideoirí eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó dul go dtí an Lárionad Comhphobail chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóintigh in ár reamhrá, freisin. Más é do thoil é, sínigh do chuid theachtaireachtaí ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh; ciallaíonn sé sin go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist ormsa nó ar na heagarthóirí eile ar ár leathanaigh phlé. Beir bua! [[Úsáideoir:SeoMac|SeoMac]] ([[Plé úsáideora:SeoMac|plé]]) 00:26, 3 Iúil 2019 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Makenzis|Makenzis]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, <nowiki>~~~~</nowiki> [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:30, 13 Lúnasa 2026 (UTC) 7b0pyx0t0e1mhc2m0szjiqlt6oi8e6z 2 90239 1324894 1316593 2026-08-14T10:32:33Z Marcas.oduinn 33120 /* Bliain 6, 2026 - */ 1324894 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir}} =Réamhrá= [ [https://www.teanglann.ie/ teanglann.ie] | [https://www.focloir.ie/ focloir.ie] | [https://www.tearma.ie/ tearma.ie] | [https://www.gaois.ie/ gaois.ie] | [http://dil.ie/ dil.ie] | [https://www.logainm.ie/ga/ logainm.ie] | [https://www.sraidainm.ie/ga/ sraidainm.ie] | [https://www.sloinne.ie sloinne.ie] | [https://en.wikisource.org/wiki/An_Etymological_Dictionary_of_the_Gaelic_Language MacBain] ] [CELT | CODECS | ISOS | THD | BILL | ... ] [ ''[https://medievalscotland.org/kmo/AnnalsIndex/index.shtml Index of Names in Irish Annals]''<!-- le Mari Elspeth nic Bryan--> | ''[https://www.libraryireland.com/names/contents.php Irish Names and Surnames]''<!-- le Rev Patrick Woulfe, ar Library Ireland--> | ''[https://www.dias.ie/ga/celt/celt-publications-2/onomasticon-goedelicum/ Onomasticum Goedelicum]'' <!--| ''[http://research.ucc.ie/doi/atlas Atlas of Names]''--> | ''[http://fmg.ac/Projects/MedLands/IRELAND.htm MEDIEVAL LANDS - Ireland]''<!-- ar fmg.ac--> ] Daoine: aicme, ciarraí, cine, cineál, clann, corca, dál, dream, duine/daoine, fine, muintir, pobal, síol, teaghlach, tuath; s/daor-chineál, sloinne Tosaíodh an obair seo ar an 6ú Meán Fómhair 2018, leis an leathanach [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] * Foinsí ar [https://www.ucc.ie/en/research-sites/celt/ CELT]: ** [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/text001.html LGÉ], [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/ LL], G800011A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100005A/ ACM, ARÉ LS 1220 ''srl.''], G100005A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100054/ FFÉ, OFM A 14 ''srl.''], G800054 * [http://exploringcelticciv.web.unc.edu/ Exploring Celtic Civilisation] * Sean-Ghaeilge ** [http://www.smo.uhi.ac.uk/liosta/old-irish-l/ OLD-IRISH-L] ** ''[https://www.digitalmedievalist.com/opinionated-celtic-faqs/how-to-learn-old-irish/ How to learn old irish]'' ** [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/iriol U-Texas] ** [https://www.ria.ie/research-projects/focloir-stairiuil-na-gaeilge Foclóir Stairiuil na Gaeilge] ar ARÉ * [https://omniglot.com/writing/irish.htm Gaeilge] ar omniglot * [https://tuairisc.ie/comhairle-ghramadai-no-comhairle-gramadai-an-seimhiu-agus-an-rosheimhiu/ ‘Comhairle ghramadaí’ nó ‘comhairle gramadaí’? An séimhiú agus an róshéimhiú…], Kevin Hickey, tuairisc.ie # ''[https://web.archive.org/web/20070807234048/http://www.carroll.co.uk/irish/chapt01.htm The Eberian Kings]'' # [https://celt.ucc.ie/published/E900000-003/ Early Irish Population-Groups], [[Eoin Mac Néill]] # [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/?next_url=/users/my_library/ Wikipedia Library] # Celtic Literature Collective (CLC) ## ''[http://www.maryjones.us/ctexts/index_irish.html Irish Literature]'', CLC ## ''[https://www.ancienttexts.org/library/celtic/ctexts/index_irish.html Irish index]'', Ancient Texts # [https://bill.celt.dias.ie/vol4/browseatsources.php Textual sources], CELT * [[:Teimpléad:cite web]] * [[:Teimpléad:cite book]] * [[:Teimpléad:citation]] * [[:Teimpléad:familytree]] * [[Speisialta:WhatLinksHere/Teimpléad:Glanadh-mar]] * [https://www.wikidata.org/wiki/Special:NewItem Earra nua] ar WikiData * [[Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Éireannacha]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] * Faiceachas {{tl|Scéalta miotaseolaíochta}} {{tl|An Rúraíocht}} {{tl|An Fhiannaíocht}} {{tl|Scéalaíocht na Ríthe}} {{tl|Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} =Bliain 1, 2018 - 2019= ==Céim 1 - An Rúraíócht== Cóipeáil agus aistriú go díreach ó wiki-suímh (en, de, srl) eile. * béim ar an Rúraíocht... * ... agus Tuatha Dé Danann agus Ardríthe na hÉireann a thagann isteach leis na scéalta úd. * ainm an phríomhleathnaigh as NuaGhaeilge; athsheoladh ann don ainm as SeanGhaeilge * [[Donn Cuailnge]], [[Finnbhennach]], [[Maol]], [[Liath Macha agus Dub Sainglend]], [[Caladbolg]], [[Fragarach]], [[Fedelm]], [[Dáire mac Fiachna]], [[Cairpre Nia Fer]], [[Fedelm Noíchrothach]], [[Erc mac Cairpri]], [[Achall]] * Naisc dhearga nó athsheolta go [[:en:Ulster Cycle]] ar en.wiki *# a/s, [[Cairbre Cuanach]] *# a/s, [[Condere mac Echach]] *# n/d, [[Fiachu mac Fir Febhe]] *# n/d, [[Folloman mac Conchobair]] *# n/d, [[Friuch]] *# n/d, [[Goll mac Carbada]] *#* [[Nechtan Scéne]] ==Céim 2 - Scéalta Miotaseolaíochta== * Gramadach ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Leathnaigh eile nach bhfuil fós an sna teimpléidí reatha * Scéalta Miotaseolaíochta: [[Cessair]], [[Partholón]], [[Nemed]], [[Fir Bolg]]; [[Fomhóraigh]]; (Tuatha Dé Danann agus Clann Mhíle í gcéim 3) ** [[Tuan mac Cairill]], [[Neimheadh]], [[Fiacha mac Delbaíth]], [[Mac Cuill]], [[Mac Gréine]], [[Cichol Gricenchos]], [[Fintán mac Bóchra]], [[Dealgnaid]], [[Bóinn (bandia)]], [[Ealcmhar]], [[Cethlenn]], [[Conand]], [[Elatha]], [[Tethra]], [[Glas Ghaibhneann]] * Leathanaigh eile: ** [[Leabhar Bhaile an Mhóta]], [[Tomhaidhm]] * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS srl ==Céim 3 - Tuatha Dé Danann, Clann Mhíle== * Gramadach (arís) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * [[Tuatha Dé Danann]] ** [[Éber Finn]] &rarr; [[Éibhear Fionn]], [[Érimón]] &rarr; [[Éiremhón]] &rarr; [[Éireamhón]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Bres]], [[Aislinge Oenguso]], [[Ábartach]], [[Abhean]], [[Áed]], [[Airmed]], [[Anu]], [[Aobh]], [[Aoi]], [[Aoife (iníon Bhodhbh Dheirg)]], [[Bec]], [[Bodb Derg]], [[Brea]], [[Brian (miotaseolaíocht)]], [[Caer Ibormeith]], [[Cermait]], [[Creidhne]], [[Dian Cécht]], [[Ethal]], [[Ecne]], [[Fionnuala]], [[Goibhniu]], [[Iuchar]], [[Iucharba]], [[Ler]], [[Luchtaine]], [[Miach]], [[Neit]], [[Uaithne]] * [[Clann Mhíle]] ** [[Goídel Glas]], [[Fénius Farsaid]], [[Scota]], [[Amergin Glúingel]], [[Bilé]], [[Donn]], [[Muimne, Luigne agus Laigne]], [[Ér, Orba, Ferón agus Fergna]], [[Íriel Fáid]], [[Ethriel]], [[Conmáel]], [[Tigernmas]] * Eile ** [[Biróg]], [[Immram Brain]] ([[Bran mac Feabhail]]), [[Carman]], [[Crobh Dearg]], [[Crom Cruach]], [[Cailleach]], [[Ceithre Sheod]] ==Céim 4 - Ard-Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]], [[Eochaid Étgudach]], [[Cearmna Finn]], [[Sobhairce]], [[Eochaid Faebar Glas]], [[Fiacha Labhrainne]], [[Eochaid Mumu]], [[Óengus Olmucaid]], [[Énna Airgdech]], [[Rothechtaid mac Main]] (I), [[Sétna Airt]] (I), [[Fíachu Fínscothach]], [[Muinemón]], [[Faildergdóid]], [[Ollom Fódla]], [[Fínnachta]], [[Slánoll]], [[Géde Ollgothach]], [[Fíachu Findoilches]], [[Berngal]], [[Ailill mac Slánuill]], [[Sírna Sáeglach]], [[Rothechtaid Rotha]], [[Elim Olfínechta]], [[Gíallchad]], [[Art Imlech]], [[Nuadu Finn Fáil]], [[Bres Rí]], [[Eochaid Apthach]], [[Finn mac Blatha]], [[Sétna Innarraid]] (II), [[Siomón Brecc]], [[Dui Finn]], [[Muiredach Bolgrach]], [[Énna Derg]], [[Lugaid Íardonn]], [[Sírlám]], [[Eochaid Uairches]], [[Eochaid Fíadmuine]], [[Conaing Begeclach]], [[Lugaid Lámderg]], [[Art mac Lugdach]], [[Fíachu Tolgrach]], [[Ailill Finn]], [[Eochaid mac Ailella]], [[Airgetmar]], [[Dui Ladgrach]], [[Lugaid Laigde]], [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]] ([[Áed Rúad]] ([[Áed Ruad]]), [[Díthorba]], [[Cimbáeth]]), [[Rechtaid Rígderg]], [[Úgaine Mór]], [[Bodbchad]], [[Lóegaire Lorc]], [[Cobthach Cóel Breg]], [[Labraid Loingsech]], [[Meilge Molbthach]], [[Mog Corb]], [[Óengus Ollom]], [[Irereo]], [[Fer Corb]], [[Connla Cáem]], [[Ailill Caisfiaclach]] ([[Ailill]]*), [[Adamair]], [[Eochaid Ailtlethan]], [[Fergus Fortamail]], [[Óengus Tuirmech Temrach]], [[Conall Collamrach]], [[Nia Segamain]], [[Énna Aignech]], [[Crimthann Coscrach]], [[Rudraige mac Sithrigi]] (III), [[Finnat Már]], [[Bresal Bó-Díbad]], [[Conchobar Abradruad]], [[Crimthann Nia Náir]], [[Cairbre Cinnchait]], [[Feradach Finnfechtnach]], [[Fíatach Finn]], [[Fíachu Finnolach]], [[Elim mac Conrach]], [[Túathal Techtmar]], [[Mal mac Rochride]], [[Fedlimid Rechtmar]], [[Cathair Mór]], [[Conn Cétchathach]], [[Conaire Cóem]], [[Art mac Cuinn]], [[Lugaid mac Con]] ([[Lughaidh]]*), [[Fergus Dubdétach]], [[Cormac mac Airt]], [[Eochaid Gonnat]] ([[Eochaidh]]*), [[Cairbre Lifechair]], [[Fothad Cairpthech]], [[Fothad Airgthech]], [[Fíachu Sroiptine]], [[Colla Uais]], [[Muiredach Tirech]], [[Cáelbad]], [[Eochaid Mugmedon]], [[Crimthann mac Fidaig]] ([[Criofan]]*), [[Níall Noígíallach]] &larr; [[[[Niall Noígíallach]]]], [[Nath Í mac Fiachrach]], [[Lóegaire mac Néill]] ==Céim 5 - ABCDEí== * [[Annála na hÉireann]], [[Banseanchas]], [[Cóir Anmann]], [[Dinnseanchas]], [[Echtra]] ([[Eachtra]]) agus [[Immram]] ([[Iomramh]]), [[Echtra Condla]], [[Echtra Fergusa maic Léti]], [[Eachtra Neara]], [[Sanas Cormaic]] ==Céim 6 - An Fhiannaíocht== * [[An Fhiannaíocht]], Na [[Fianna]] Daoine * [[Creidne]], [[Finn Eces]], [[Finn mac Cumaill]] &larr; [[Fionn mac Cumhaill]], [[Oisín]], [[Diarmuid Ua Duibne]], [[Gráinne (miotaseolaíocht)|Gráinne]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Bodhmall]], [[Muireann]], [[Plúr na mBan]], [[Sadb]] &rarr; [[Sadhbh]], [[Caílte mac Rónáin]], [[Conán mac Lia]], [[Conán mac Morna]], [[Cumall]], [[Goll mac Morna]], [[Liath Luachra]], [[Oscar mac Oisín]] Scéalta ar fáil * [[Agallamh Beag]], [[Agallamh na Seanórach]], [[Bruidhean Chaorthainn]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Gabhra]], [[Eachtra Bhodaigh an Chóta Lachtna]], [[Fianshruth]], [[Fionn agus Gráinne]], [[Macgnímartha Finn]], [[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] Scéalta nach bhfuil ar fáil ar wikipediae * [[Bruidhean Chéise Corainn]], [[Bruidhean Bheag na hAlmhaine]], [[Bruidhean Eochaidh Bhig Dheirg]] # [[Eachtra Iollainn Iolchrothaigh Mhic Ríogh na hEasbáinne]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Iollainn_Iolchrothaigh_Mhic_Ríogh_na_hEasbáinne en]''') # [[Eachtra an Ghiolla Dheacair]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_an_Ghiolla_Dheacair en]''') # [[Eachtra Lomnachtáin]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Lomnachtáin en]''') #* [[Fotha Catha Cnucha]] # [[Tóraíocht Taise Taoibhghile]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Taise_Taoibhghile en]''') # [[Tóraíocht Shaidhbhe Iníne Eoghain Óig]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Shaidhbhe_Iníne_Eoghain_Óig en]''') #* [[Nessa Ní Shéaghdha]], [[Máirín Ní Mhuiríosa]] ==Céim 7 - Scéalaíocht na Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]] ''thuas, céim 4'', [[Baile in Scáil]], [[Baile Chuinn Chétchathaig]] (scrios: [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaigh?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaigh], [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaig?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaig]), [[Sadb ingen Chuinn]] ==Céim 8 - Lámhscríbhinní== * [[Teimpléad:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] ** [[Leabhar Gabhála na hÉireann]] *# [[Leabhar Fhear Maí]] ** [[Leabhar na gCeart]], Oidheadh Chlainne x 3: [[Oidheadh Chlainne Lir|... Lir]] ([[Clann Lir]]), [[Oidheadh Chlainne Tuireann|... Tuireann]], [[Oidheadh Chlainne Uisnigh|... Uisnigh]] ==Céim 9 - Aithbhreithniú== * Glan / Cuir le roinnt leathnach ** [[Aengus]] &rarr; [[Aonghas]], [[Áine]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Breogán]], [[Brigit]], [[Cormac mac Airt]], [[Daghdha]], [[Enbarr]], [[An Fhiannaíocht]], [[Fionn mac Cumhaill]], [[Grian (bandia)]], [[Lugh]], [[Níall Noígíallach]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Oisín]] * Leathanaigh eile: ** ''[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/List of Irish mythological figures]]'' ** [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Na Scéalta Miotaseolaíochta]], [[An Rúraíocht]], [[An Fhiannaíocht]], [[Scéalaíocht na Ríthe]] ==Céim 10 - feabhsú na Gaeilge== * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Cruthaithe|Cruthaithe]] * Gramadach (arís eile) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha = Bliain 2, 2019 - 2020 = == Feabhsú na Gaeilge (2) == * Tuiseal ginideach ** Mo chuid airgid ''vs.'' Mo chuid den airgead ** Séimhithe * na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Ainmneacha Sean &rarr; Meán &rarr; Nua-Ghaeilge ** Eisceachtaí: [[Aengus]], [[Brigit]] (''vs.'' [[Naomh Bríd]]), [[Daghda]] nó [[Daghdha]] (ní *Dea-dhia), [[Lugh]] (ní [[Lú]]) == Tagairtí == * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS, WikiData * LGÉ, ACM, FFÉ go Gaeilge (go háirithe i leathanaigh na nArd-Ríthe) == Ath-bhreithniú == * [[Ceasair]], [[Parthalán]], [[Neimheadh]], [[Fir Bholg]] * [[Sláine mac Deala]]... [[Eochaid mac Eirc]] == Catagóirí == * [[:Catagóir:Dreamanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Éarainn]], [[:Catagóir:Ulaid]], [[:Catagóir:Eoghanachta]], [[:Catagóir:Ríthe na Teamhrach]] == Ogham, Aibítir == [[Aibítir]] * [[Ogham]], [[:Catagóir:Ogham]], [[Auraicept na n-Éces]], [[Bríatharogam]]=[[Briatharogham]], [[De Dúilib Feda na Forfid]], [[In Lebor Ogaim]]=[[An Leabhar Oghaim]], [[Inscríbhinní Oghaim]] * [[:Teimpléad:Litreacha Oghaim]], [[beith (ogham)|beith]]*, [[luis (ogham)|luis]], [[fearn (ogham)|fearn]], [[sail (ogham)|sail]], [[nion (ogham)|nion]] | [[uath (ogham)|uath]], [[dair (ogham)|dair]], [[tinne (ogham)|tinne]], [[coll (ogham)|coll]], [[ceirt (ogham)|ceirt]] | [[muin (ogham)|muin]], [[gort (ogham)|gort]], [[nGéadal (ogham)|nGéadal]]*, [[straif (ogham)|straif]], [[ruis (ogham)|ruis]] | [[ailm (ogham)|ailm]], [[onn (ogham)|onn]], [[úr (ogham)|úr]], [[eadhadh (ogham)|eadhadh]], [[iodhadh (ogham)|iodhadh]] | [[Forfeda]], ''[[Ébad (ogham)|Ébad]]-a, [[Oir (ogham)|Oir]]-a, [[Uillenn (ogham)|Uillenn]]-a,'' [[Iphín (ogham)|Iphín]]=[[Ifín (ogham)|Ifín]], ''[[Emancholl (ogham)|Emancholl]]-s'', [[Peith (ogham)|Peith]] * [[:Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]] * [[CIIC 2]]=[[Cloch Oghaim Chluain Muirís]] * [[CIIC 10]]=[[Cloch Oghaim Bhréisteach]] * [[CCIC 11]]=[[Ráth na Dromainne]] * [[CIIC 38]]=[[Cloch Oghaim Bhaile Mhuadáin]] * [[CIIC 47]]=[[Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin]] * [[CIIC 50]]<[[Ráth Chrois Uaithne]] * [[CIIC 57]]–58=[[Clocha Oghaim Phlácais]] * [[CIIC 66]]=[[Cloch Oghaim Bhéal an Churraigh Bháin]] * [[CIIC 145]]=[[Cloch Oghaim Airghleanna]] * [[CIIC 152]]-153=[[Clocha Oghaim Tulaigh Garráin]] * [[CIIC 155]]-163=[[Clocha Oghaim Bhaile an tSagairt]] * [[CIIC 170]]=[[Teampall Mhanachain]] * [[CIIC 172]]=<s>[[Bhaile Uí Bhaoithín]]=</s>[[Baile Uí Bhaoithín]] * [[CIIC 180]]=[[Caiseal Imileá an Bhóthair]] * [[CIIC 187]]=[[Cill Maoilchéadair]] * [[CIIC 193]]=[[Mám an Óraigh]] * [[CIIC 197]]–203=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]] * [[CIIC 206]]–213=[[Clocha Oghaim Chill Chuallachta Thoir]] * [[CIIC 220]]=<s>[[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin]]=</s>[[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin Beag]] * [[CIIC 230]]=[[Clochán Cárthainn]] * [[CIIC 241]]=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]] * [[CIIC 246]]=<s>[[Chlocha Oghaim Aird Chánachta]]=</s>[[Clocha Oghaim Aird Chánachta]] * [[CIIC 266]]-267=<s>[[Clochanna Oghaim Chill Tíre]]=</s>[[Clocha Oghaim Chill Tíre]] * [[CIIC 272]]-281=[[Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin]] * CICC iii=[[Cloch Oghaim Bhaile an Bhúlaeraigh Thuaidh]] * CIIC iii=[[Cloch Oghaim Dhún gCoimín]] * <<s>[[Teampall Ráth Theas]]=</s>[[Teampall Ráth Teas]] == Dreamanna == {| |- valign=top || [[Íomhá:Ptolemy's Ireland.png|mion|100px|Léarscáil Tolamaes]] || [[Íomhá:Ireland early peoples and politics.gif|mion|100px|Luath-dhreamanna]] || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px|Éire 900]] || [[Íomhá:Www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1014.gif|thumb|100px|Éire 1014]] || [[Íomhá:www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1300.gif|mion|100px|[[Tiarnas na hÉireann]], 1300]] || [[Íomhá:Ireland 1450.png|mion|100px|Éire 1450]] || [[Íomhá:IrelandBaronies1899Map.png|mion|105px|Barúntachtaí 1899]] |- valign=top || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Munster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Osraige-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Leinster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Mide-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Connacht-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Breifne-900.svg|mion|100px]] |- valign=top || [[Íomhá:UlsterDioceseKingdoms.png|mion|100px]] || [[Íomhá:NorthernUiNeill.png|mion|100px]] |} ===Luath-dhreamanna=== * [[Prótastair Éireann]]<[[Stair na hÉireann]], [[Periplus Massiliach]], [[Ora Maritima]], [[Almagest]]- ([[Úsáideoir:Ériugena|ÉG]]), [[Geografaíocht (Tolamaes)]]-, [[Scotti]], [[Attacotti]]-, [[Breatain (logainm)]], [[:Teimpléad:Éire Tholamaes]] * Connacht: [[Auteini]]=[[Uaithni]], [[Fir Ol nEchmacht]], [[Nagnatae]], [[Nagnata]]; Laigin: [[Brigantes (Éire)]], [[Cauci]], [[Coriondi]], [[Domnu]], [[Fir Domnann]], [[Gailióin]], <strike>[[Manapi]]</strike> &rarr; [[Manapii]]; Mide: [[Eblani]]=[[Ebdani]]=[[Blanii]], [[Eblana]]; Muma: [[Gangani]]=[[Concani]], [[Iverni]], [[Uellabori]], [[Uodiae]]=[[Usdiae]]; Uladh: [[Darini]], [[Erdini]], [[Uennicnii]] * Eile: [[Belgae]], [[Scotia]]-, [[Gleann Scoithín]], [[Albion]]-, [[Caledonia]]-, [[Damnonii]], [[Dumnonii]], [[Hibernia]]- * Le dáileadh: [[Indech]], [[Octriallach]], * [[Ríochtaí Éireann]], [[Cúigí na hÉireann]] * [[Dáire Doimthech]], [[Lugaid Loígde]] (Lugaid mac Con), [[Ríthe Éireann]], [[Flaith]], [[Tigerna]]=[[Tiarna]], [[Liosta Ríthe na hÉireann]], [[Ard-Ríthe na hÉireann]]-, [[Rí na Teamhrach]]=[[Ríthe na Teamhrach]], [[Coirpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]]-, [[Ailill Molt]], [[Lugaid mac Lóegairi]]=[[Lughaidh mac Laoghaire]], [[Ríocht na Mumhan]], [[Rí na Mumhan]]=[[Ríthe na Mumhan]], [[Rí na Deasmhumhan]]=[[Ríthe na Deasmhumhan]], [[Rí na Tuadhmhumhan]]=[[Ríthe na Tuadhmhumhan]], [[Rí na hIarmhumhan]]=[[Ríthe na hIarmhumhan]], [[Rí na hUrmhumhan]]=[[Ríthe na hUrmhumhan]], [[Liosta Ríthe Uladh]] &rarr; [[Rí na nUladh]]=[[Ríthe na nUladh]], [[An Dubhaltach Mac Fhirbhisigh]] &rarr; [[Dubhaltach Mac Firbhisigh]], [[Ríocht na Mí]], [[Rí na Mí]]=[[Ríthe na Mí]], [[Airgíalla]]=[[Oirialla]], <strike>[[Ríthe an Oiriall]]</strike> &rarr; [[Ríthe na nOiriall]]=[[Ríthe Oiriall]], [[Bréifne]], [[Ríthe na Bréifne]], [[Ríthe na Laighean]], [[Ríthe an Osraí]], [[Tiarnas na hÉireann]]-, [[Túathal mac Cormaic]]=[[Túathal Máelgarb]]=[[Tuathal Maolgharbh]], [[Diarmait mac Cerbaill]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill]]-, [[Domnall Ilchelgach]]=[[Domnall mac Muirchertaig]]=[[Domhnall mac Muircheartaigh]], [[Forggus mac Muirchertaig]]=[[Fearghas Mac Muircheartaigh]], [[Eochaid mac Domnaill]]=[[Eochaidh mac Domhnaill]], [[Báetán mac Muirchertaig]]=[[Baotán mac Muircheartaigh]], [[Ainmuire mac Sétnai]]=[[Ainmhire mac Seanna]], [[Báetán mac Ninnedo]]=[[Baotán mac Nínneadha]], [[Áed mac Ainmuirech]]=[[Aodh mac Ainmhireach]], [[Áed Sláine]]=[[Aodh Sláine]], [[Colmán Rímid]]=[[Colmán Ríomhaí]]=[[Colmán mac Báetáin]]=[[Colmán mac Baotáin]], [[Áed Uaridnach]]=[[Aodh Fuariodhnach]], [[Máel Coba mac Áedo]]=[[Maol Cobha mac Aodha]], [[Suibne Menn]]=[[Suibhne Meann]], [[Domnall mac Áedo]]=[[Domhnall mac Aodha]] {{Éire Tholamaes}} Féach ''[http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/ire000.htm IHM]'': {|class = wikitable ! width=10% | Dream ! width=10% | Treibh ! width=10% | As ! width=10% | Am ! width=20% | [[Leabhar Gabhála na hÉireann|LGÉ]] ! width=40% | Dál/Corca/Clann |- valign=top || [[Cruithne]] || [[Priteni]] || Breatain || 8u - 5ú RC || [[Fomhóraigh]]? || [[Dál nAraidi]], [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]], ''[[Loígis]]'', [[Soghain]] |- valign=top || [[Éarainn]] || [[Belgae]] || Breatain || 5ú - 3ú RC || [[Fir Bholg]] || ''Ulaid'' (Dál Riada, Dál Fiatach), [[Corca Laidhe]], [[Múscraí]], [[Corca Dhuibhne]], [[Corca Bhaiscinn]], [[Uí Mhaine]], [[Conmhaicne]] |- valign=top || [[Laigin]] || || Armorica || 3ú - 1ú RC || [[Tuatha Dé Danann]]? || [[Fir Domnann]], [[Gailióin]]; [[Uí Fhailí]], ''[[Uí Bairrche]]'', [[Uí Eineachghlais]]; [[Gailenga]]? |- valign=top || [[Gaeil]] || [[Míl Easpáine]] || Gall || 2ú - 1ú RC || [[Féine]] || [[Eoghanachta]], [[Connachta]] |} ===Breá=== * [[Brega]]=[[Breá]] ===Bréifne=== * [[Ríthe Bhréifne]] ===Ciannachta=== * [[Ciannachta]], [[Ciannachta Glen Geimin]]=[[Ciannacht Ghleann Geimhin]], [[Síl nÁedo Sláine]]=[[Síol Aodha Sláine]], [[Gailenga]] ===Iverni=== * =[[Érainn]]=[[Éarainn]], [[Dáire]], [[Darini]], [[Dáirine]], [[Corcu Loígde]]=[[Corca Laidhe]], [[Corc mac Luigthig]]=[[Conall Corc]], [[Dáire Doimthech]]*, [[Lugaid Loígde]]~[[Lugaid Laigdech]], [[Íar mac Dedad]], [[Óengus Bolg]]=[[Aonghas Boilg]], [[Aimend]]=[[Aimeann]], [[Deda mac Sin]]<[[Cland Dedad]], [[Dál gCais]]-, [[Dáire mac Dedad]], [[Síl Conairi]]=[[Síol Chonaire]], [[Cairpre]], [[Mairtine]], [[Múscraige]]=[[Múscraí]], [[Corcu Duibne]]=[[Corca Dhuibhne]], [[Corcu Baiscinn]]=[[Corca Bhaiscinn]], [[Dáire Cerbba]]=[[Dáire Cearba]], [[Uí Liatháin]], [[Uí Fidgenti]]=[[Uí Fiodhghinte]] ===''Laigin''=== * [[Laigin]], [[Uí Failgi]]=[[Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]]=[[xxx]], [[Fothairt]], [[Dál Cormaic]]-, [[Énnae Cennsalach]], [[Crimthann mac Énnai]]=[[Criomhthann mac Éanna]], [[Augaire mac Ailella]]=[[Agaire mac Ailealla]]?, ([[Diarmait Mac Murchada]]=[[Diarmaid Mac Murchadha]]), [[Domhnall Caomhánach]], [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]] * [[Uí Chinnsealaigh]], [[Áed mac Colggen]]=[[Aodh mac Colgan]] {{Navbox | name = Laigin | title = [[Laigin]] | state = {{{state|}}} | listclass = hlist | group1 = Kindreds and septs | list1 = {{Navbox|child | group1 = Dál Niad Cuirp | list1 = [[Uí Máil]]&nbsp;• [[Uí Dúnlainge]]&nbsp;• [[Uí Ceinnselaig]]&nbsp;• [[Uí Failge]]&nbsp;• [[Uí Bairrche]]&nbsp;• [[Uí Enechglaiss]]&nbsp;• Uí Crimthainn Áin<!-- {{Navbox|child | group1 = [[Uí Máil]] | list1 = O'Tighe&nbsp;* [[O'Kelly]] | group2 = [[Uí Dúnlainge]] | list2 = Fitzdermot&nbsp;* [[O'Toole family|O'Toole]]&nbsp;* [[O'Byrne family|O'Byrne]]&nbsp;* [[Cosgrave|O'Cosgrave]] | group3 = [[Uí Cheinnselaig]] | list3 = [[MacMurrough dynasty|MacMurrough Kavanagh]]&nbsp;* [[Kinsella]]&nbsp;* [[Kehoe]]&nbsp;* [[Finneran|O'Finneran]]&nbsp;* [[Murphy|O'Murphy]]&nbsp;* [[O'Garvey]]&nbsp;* [[Hartley (surname)|O'Hartley]]&nbsp;* [[O'Ryan]]&nbsp;* [[Morrow (surname)|Morrow]] | group4 = [[Uí Failghe]] | list4 = [[O'Connor Faly]]&nbsp;* [[O'Dunne]]&nbsp;* [[O'Dempsey]]&nbsp;* [[Kavanagh (surname)|Kavanagh]]&nbsp;* [[Branagh]]&nbsp;* [[Fitzpatrick (surname)|MacGilpatrick (Fitzpatrick)]]&nbsp;* [[O'Dwyer (surname)|O'Dwyer]]&nbsp;* [[O'Holohan]]&nbsp;* [[O'Hennessy]] | group5 = [[Uí Bairrche]] | list5 = [[MacGorman]]&nbsp;* [[Kearney (disambiguation)|Kearney]]&nbsp;* [[Tracy (name)|Tracy]]&nbsp;* [[Hughes (disambiguation)|Hughes]]&nbsp;* [[Mooney]]&nbsp;* [[Carney (surname)|Carney]] | group6 = [[Uí Enechglaiss]] | list6 = ''O'Feary | group7 = Uí Crimthainn Áin | list7 = ''O'Duff }}--> | group2 = Dál Cairpre Arad | list2 = O'Kealy | group3 = [[Dál Messin Corb]] | list3 = [[Uí Garrchon]] }} | group2 = Daoine | list2 = [[Úgaine Mór]]&nbsp;• [[Lóegaire Lorc]]&nbsp;• [[Labraid Loingsech]]&nbsp;• [[Óengus Ollom]]&nbsp;• [[Fergus Fortamail]]&nbsp;• [[Crimthann Coscrach]]&nbsp;• [[Nuadu Necht]]&nbsp;• [[Cumall|Cumhall]]&nbsp;• [[Fionn mac Cumhaill]]&nbsp;• [[Oisín]]&nbsp;• [[Oscar mac Oisín|Oscar]]&nbsp;• [[Conchobar Abradruad]]&nbsp;• [[Cathair Mór]]&nbsp;• [[Énnae Cennsalach]]&nbsp;• [[Crimthann mac Énnai]]&nbsp;• [[Áed mac Colggen]]&nbsp;• [[Augaire mac Ailella]]&nbsp;• [[Máel Mórda mac Murchada]]&nbsp;• [[Diarmait Mac Murchada]]&nbsp;• [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]]&nbsp;• [[Fiach Mac Aodha Ó Broin]] | group3 = Aiteanna | list3 = [[An Nás]]&nbsp;• [[Mullach Maistean]]&nbsp;• [[Cnoc Liamhna]] | group4 = Cathanna | list4 = [[Cath Cheann Fuait|Ceann Fuait]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Máma|Gleann Máma]]&nbsp;• [[Cath Chluain Tarbh|Cluain Tarbh]]&nbsp;• [[Cath na Móna Móire|Móin Mhór]]&nbsp;• [[Cath Ros Mhic Thriúin|Ros Mhic Thriúin]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Molúra|Gleann Molúra]] | group5 = Altanna gaolmhara | list5 = [[Gaeil]]&nbsp;• [[Míl Espáine]]&nbsp;• [[Érimón]]&nbsp;• [[Scéalta Miotaseolaíochta]]&nbsp;• [[An Fhiannaíocht]]&nbsp;• [[Dinnseanchas]]&nbsp;• [[Leabhar Laighneach]]&nbsp;• [[Ríthe na Laighean]]<!--&nbsp;• [[O'Rahilly's historical model]]&nbsp;• [[Gaelic nobility of Ireland]]&nbsp;• ''[[Follow Me up to Carlow]]''--> }} ===Mumha=== * [[Iarmumu]]=[[Iarmuman]]=[[Iarmhumha]]=[[Iarmhumhain]]=[[Iarumhain]], [[Tuadmumu]]=[[Tuadhmhumha]]=[[Tuadhmhumhain]]=[[Tuamhain]], [[Deasmumu]]=[[Deasmhumha]]=[[Deasmhumhain]]=[[Deasumhain]]-, [[Urmumu]]=[[Urmhumha]]=[[Urumhain]] * [[Éoganachta]]=[[Eoghanachta]], [[Mug Nuadat]]=[[Mogh Nuadhad]], [[Ailill Aulom]], [[Lugaid mac Con]], [[Mac Con]], [[Éogan Mór]]=[[Eógan Mór]]=[[Eoghan Mór]], [[Fiachu Muillethan]], [[Éile]], [[Eoghanacht Chaisil]], [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], [[Eoghanacht Áine]], [[Eoghanacht Locha Léin]], [[Eoghanacht Raithlinn]], [[Eoghanacht Oirthir Cliach]], [[Eóganacht Ninussa]], [[Mathghamhain]], [[Deirgtine]], [[Fiachu Muillethan]], [[Ailill Flann Bec]]=[[Ailill Flann Beag]], <strike>[[Feidlimid mac Cremthanin]]</strike>=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feidlimid mac Crimthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Mór Mumhan]], [[Óengus mac Nad Froích]], [[Feidlimid mac Óengusa]]=[[Feilimí mac Aonghasa]], [[Fíngen mac Áedo Duib]]=[[Finghin mac Aodha Dhuibh]], [[Eochaid mac Óengusa]]=[[Eochaidh mac Aonghasa]], [[Crimthann Srem mac Echado]]=[[Criomhthann Sreamh mac Eochada]], [[Áed Bennán mac Crimthainn]]=[[Aodh Beanmán mac Criomhthainn]], [[Nad Froích mac Cuirc]]=[[Nadh Fraoigh mac Coirc]], [[Bressal mac Ailello Thassaig]]=[[Bressal mac Ailello]]=[[Breasal mac Ailealla]], [[Angias]]=[[Angas]], [[Faílbe Flann mac Áedo Duib]]=[[Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh]], [[Cathal mac Finguine]] {{Mumhain}} ===Oirialla=== * [[Ríthe Oiriall]] # Dallán Forgaill # [[xxx]]=[[Rossa Buí Mac Mathúna]] &larr; [[:en:Rossa Buide Mac Mathúna]] #* [[Uí Tuirtri]]=[[Uí Thoirtre]], [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ===Osraí=== * [[Dál Birn]], [[Óengus Osrithe]]=[[Aonghas Osraithe]], [[Lóegaire Birn Búadach]]=[[Laoghaire Birn Buach]] ===''Ulaid'' / Cruithne=== * [[Ulaid]] (FFÉ: Oll-sháith), [[Clanna Rudraige]], [[Dál Riata]]=[[Dál Riada]]-, [[Dál Fiatach]], [[Cruthin]]=[[Cruithne]], Conall Anglonnach, [[Conaille Muirtheimne]], [[Dál mBuinne]], [[Erc Dhál Riada]], [[Loarn mac Eirc]]&rarr;[[Cenél Loairn]]=[[Cineál Loairn]], [[Aonghas mac Eirc]]&rarr;[[Cenél nÓengusa]]=[[Cineál Aonghasa]], [[Adomnán]]=[[Adhamhnán]]=[[Naomh Adhamhnán]], [[Senchus Fer n-Alban]]=[[Seanchas Fear Alban]], [[Duan Albanach]], [[Muirchertach mac Muiredaig]]=[[Muircheartach mac Muireadaigh]]-, [[Fergus Mór]]=[[Fearghas Mór]], [[Domangart Réti]]=[[Domhanghart Réite]], [[Gabrán mac Domangairt]]=[[Gabhrán mac Domhanghairt]]&rarr;[[Cenél nGabráin]]=[[Cineál Gabhráin]], [[Comgall mac Domangairt]]=[[Comhghall mac Domhanghairt]]>[[Cenél Comgaill]]=[[Cineál Comhghaill]], [[Eilne]], [[Loígis]], [[Sogain]]=[[Soghain]], [[Senchineoil]]=[[Seanchineál]], [[Uí Blathmaic]], [[Uí Echach Arda]], [[Conmhaícne]]=[[Conmhaicne]], [[Ciarraige]]=[[Ciarraí]], [[Corco Mruad]]=[[Corca Mrua]], [[Vita tripartita Sancti Patricii]]-, [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Ríthe Dáil Araidi]]=[[Ríthe Dhál Araí]], [[Dál nAraidi Mag Line]]=[[Dál Araí Mhaigh Line]], [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uíbh Eachach Cobha]], [[Uí Erca Céin]], [[Leath Cathail]]=[[Leath Chathail]], [[Tipraiti Tireach]]=[[Tiobraid Tíreach]], [[Ríthe na nUladh]], [[Muiredach Muinderg]]=[[Muireadhach Muindearg]], [[Eochaid mac Muiredaig Muinderg]]=[[Eochaidh mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Cairell mac Muiredaig Muinderg]]=[[Caireall mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Demmán mac Cairill]]=[[Deamán mac Cairill]], [[Báetán mac Cairill]]=[[Baotán mac Cairill]], [[Áed Dub mac Suibni]]=[[Aodh Dubh mac Suibne]], [[Eochaid mac Condlai]]=[[Eochaidh mac Connla]], [[Fergnae mac Oengusso Ibdaig]]=[[Feargna mac Aonghasa Iobhdaigh]], [[Fíachnae mac Báetáin]]=[[Fiachna mac Baotáin]], [[Fiachra Cáech]]=[[Fiachra Caoch]], [[Fiachnae mac Demmáin]]=[[Fiachna mac Deamáin]], [[Connad Cerr]]=[[Connadh Cearr]], [[Dúnchad mac Fiachnai]]=[[Dúnchadh mac Fiachna]], [[Máel Cobo mac Fiachnai]]=[[Maol Cobha mac Fiachna]], [[Blathmac mac Máele Cobo]]=[[Blathmac mac Maoil Chobha]], [[Congal Cennfota mac Dúnchada]]=[[Congal Ceannfhada mac Dúnchadha]], [[Mongán mac Fiachnai]]=[[Mongán mac Fiachna]], [[Bécc Bairrche mac Blathmaic]]=[[Béic Bairrche mac Blathmhaic]], [[Áedán mac Gabráin]]=[[Aodhán mac Gabhráin]], [[Congal Cáech]]=[[Conghal Caoch]] {{Navbox | name = Ulaid | title = [[Ulaid]] | state = {{{state|}}} | group1 = Finte agus clanna | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Dál nAraidi]] | list1 = [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]]&nbsp;* ''[[Loígis]]''&nbsp;* [[Soghain]] <!--{{Navbox|child | group1 = [[Uí Echach Cobo]] | list1 = [[MacGowan]]&nbsp;* [[Magennis]]&nbsp;* [[McCartan]]&nbsp;* [[Lynch (surname)|Lynch]] | group2 = [[Loígis]] | list2 = [[Moore (surname)|O'More]]&nbsp;* [[O'Kelly]]&nbsp;* O'Deevy&nbsp;* O'Doran&nbsp;* O'Lalor&nbsp;* [[O'Dowling]]&nbsp;* [[McEvoy|MacEvoy]]&nbsp;* [[Bergin|O'Bergin]]&nbsp;* O'Mulcahy | group3 = [[Soghain]] | list3 = O'Manning&nbsp;* [[Mac an Bhaird|MacWard]]&nbsp;* O'Scurry&nbsp;* [[Lennon|O'Lennon]]&nbsp;* MacCashin&nbsp;* [[Gilly]]&nbsp;* MacGing }}--> | group2 = [[Conmhaícne]] | list2 = Conmhaícne Mara&nbsp;* Conmaicne Magh Réin&nbsp;* Conmaicne Cuile Toladh&nbsp;* Conmaicne Mide <!--{{Navbox|child | group1 = [[Conmhaícne Mara]] | list1 = O'Kealy&nbsp;* MacConneely&nbsp;* O'Devaney&nbsp;* O'Cloherty&nbsp;* [[Folan|MacFolan]] | group2 = Conmaicne<br/>Magh Réin<br> | list2 = MacRannall&nbsp;* MacDorcy&nbsp;* O'Mulvey&nbsp;* [[O'Farrell]]&nbsp;* O'Beglin&nbsp;* [[Borden (surname)|Borden]]&nbsp;* [[Hallissey|O'Hallissy]]&nbsp;* O'Murry&nbsp;* O'Curneen&nbsp;* O'Mulooly&nbsp;* MacMullock&nbsp;* O'Doonan&nbsp;* O'Kearon&nbsp;* MacCoogan&nbsp;* [[Gaynor|MacGaynor]]&nbsp;* [[Quinn|O'Quinn]]&nbsp;* MacShaffrey&nbsp;* [[Connick|MacConnick]]&nbsp;* [[Keegan|O'Keegan]]&nbsp;* MacLeavy&nbsp;* MacMorrow&nbsp;* [[MacShane]]&nbsp;* O'Sullahan&nbsp;* [[O'Tormey]] | group3 = Conmaicne <br>Cuile Toladh | list3 = O'Tolleran&nbsp;* O'Colleran&nbsp;* O'Moran&nbsp;* [[Martin (surname)|Martin]] | group4 = Conmaicne Mide | list4 = MacRourke&nbsp;* O'Breen&nbsp;* O'Toler }}--> | group3 = ''[[Ciarraige]]'' | list3 = &nbsp;<!--[[Ó Céirín|O'Kieran (Kearns)]]&nbsp;* [[O'Conor Kerry]]&nbsp;* [[O'Murtagh]]&nbsp;* O'Neide--> | group4 = [[Corco Mruad]] | list4 = &nbsp;<!--[[Ó Conchubhair Corcomroe|O'Conor Corcomroe]]&nbsp;* [[Uí Lochlainn|O'Loughlin]]&nbsp;* [[O'Flaherty]]&nbsp;* O'Deely&nbsp;* [[O'Drennan]]&nbsp;* O'Melody&nbsp;* MacCurtin&nbsp;* [[O'Davoren]]--> }} | group2 = Pearsana | list2 = [[Cermna Finn]]&nbsp;* [[Sobairce]]&nbsp;* [[Ollom Fódla]]&nbsp;* [[Fínnachta]]&nbsp;* [[Slánoll]]&nbsp;* [[Géde Ollgothach]]&nbsp;* [[Fíachu Findoilches]]&nbsp;* [[Berngal]]&nbsp;* [[Ailill mac Slánuill]]&nbsp;* [[Finn mac Blatha]]&nbsp;* [[Sírlám]]&nbsp;* [[Airgetmar]]&nbsp;* [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]]&nbsp;* [[Macha]]&nbsp;* [[Rudraige mac Sithrigi]]&nbsp;* [[Congal Cláiringnech]]&nbsp;* [[Bresal Bó-Díbad]]&nbsp;* [[Fachtna Fáthach]]&nbsp;* [[Conchobar mac Nessa]]&nbsp;* [[Fergus mac Róich]]&nbsp;* [[Fedelm Noíchrothach]]&nbsp;* [[Deichtine]]&nbsp;* [[Cúscraid]]&nbsp;* [[Cormac Cond Longas]]&nbsp;* [[Findchóem]]&nbsp;* [[Amergin mac Eccit]]&nbsp;* [[Conall Cernach]]&nbsp;* [[Mal mac Rochride]]&nbsp;* [[Tipraiti Tireach]]&nbsp;* [[Fiacha Araidhe]]&nbsp;* [[Cáelbad]]&nbsp;* [[Fiachnae mac Báetáin]]&nbsp;* [[Congal Cáech]]&nbsp;* [[Fergus mac Áedáin]]&nbsp;* [[Máel Bressail mac Ailillo]]&nbsp;* [[Mac Creiche]] | group3 = Litríocht | list3 = ''[[Scéla Conchobair]]''&nbsp;* ''[[Táin Bó Cúailnge]]''&nbsp;* ''[[Compert Con Culainn]]''&nbsp;* ''[[Scéal Muc Mhic Dhathó]]''&nbsp;* ''[[Mesca Ulad]]''&nbsp;* ''[[Annála Uladh]]'' | group4 = Áiteanna | list4 = [[Eamhain Mhacha]]&nbsp;* [[Teamhair]]&nbsp;* [[Ros na Rí]] | group5 = Críocha | list5 = [[Airrther]]&nbsp;* [[Bairrche]]&nbsp;* [[Cineál Fhaghartaigh]]&nbsp;* [[Conaille Muirtheimne]]&nbsp;* [[Cruithne]]&nbsp;* [[Uí Echach Cobo|Cobha]]&nbsp;* [[Dál Fiatach]]&nbsp;* [[Dál mBuinne]]&nbsp;* [[Dál nAraidi]]&nbsp;* [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]&nbsp;* [[Dál nAraidi Mag Line]]&nbsp;* [[Dál Riada]]&nbsp;* [[An Duifrian]]&nbsp;* [[Eilne]]&nbsp;* [[Latharna]]&nbsp;* [[Leath Cathail]]&nbsp;* [[Na hArda]]&nbsp;* [[Semne]]&nbsp;* [[Uí Blathmaic]]&nbsp;* [[Uí Dercco Céin]] | group6 = Altanna gaolmhara | list6 = [[Clanna Rudraige]]&nbsp;* [[Craobh Rua]]&nbsp;* [[Cú Chulainn]]&nbsp;* [[Uoluntii]]&nbsp;* [[Geografaíocht (Tolamaes)]]&nbsp;* [[Rúraíocht]]&nbsp;* [[Ríthe na nUladh]]&nbsp;* [[Ríthe Dáil Araidi]]&nbsp;* [[Gaeil]]&nbsp;* [[Míl Espáine]]&nbsp;* }} {{navbox |name = Ríthe Dhál Riada |title = [[Ríthe Dhál Riada]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * [[Fergus Mór|Fergus&nbsp;Mór]] * [[Domangart Réti|Domangart&nbsp;Réti]] * [[Comgall mac Domangairt|Comgall]] * [[Gabrán mac Domangairt|Gabrán]] * [[Conall mac Comgaill|Conall]] * [[Áedán mac Gabráin|Áedán]] * [[Eochaid Buide|Eochaid&nbsp;Buide]] * [[Connad Cerr|Connad&nbsp;Cerr]] * [[Domnall Brecc|Domnall&nbsp;Brecc]] * [[Ferchar mac Connaid|Ferchar]] * [[Conall Crandomna|Conall&nbsp;Crandomna]] * [[Dúnchad mac Conaing|Dúnchad]] * [[Domangart mac Domnaill|Domangart]] * [[Máel Dúin mac Conaill|Máel&nbsp;Dúin]] * [[Domnall Donn|Domnall&nbsp;Donn]] * [[Ferchar Fota|Ferchar&nbsp;Fota]] * [[Eochaid mac Domangairt|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Domangairt]] * [[Ainbcellach mac Ferchair|Ainbcellach]] * [[Fiannamail ua Dúnchado|Fiannamail]] * [[Selbach mac Ferchair|Selbach]] * [[Dúnchad Bec|Dúnchad&nbsp;Bec]] * [[Dúngal mac Selbaig|Dúngal]] * [[Eochaid mac Echdach|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Echdach]] * [[Muiredach mac Ainbcellaig|Muiredach]] * [[Eógan mac Muiredaig|Eógan]] * Interregnum * [[Áed Find|Áed&nbsp;Find]] * [[Fergus mac Echdach|Fergus]] * [[Donncoirce]] * Interregnum? * [[Conall mac Taidg|Conall&nbsp;mac&nbsp;Taidg]] * [[Conall mac Áedáin|Conall&nbsp;mac&nbsp;Áedáin]] * [[Domnall mac Caustantín|Domnall]] * [[Áed mac Boanta|Áed&nbsp;mac&nbsp;Boanta]] }} ===Eile=== # ''via'' [https://books.google.ie/books?id=XhZtDwAAQBAJ&pg=PA139&lpg=PA139&dq=Fir+Ol+nEchmacht&source=bl&ots=6Qd9jwIFix&sig=ACfU3U1c4bcDTv3wZGSQRXYbA_I7VG5WMA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjC_9yr8rnhAhXYQxUIHay6Ax8Q6AEwB3oECAIQAQ#v=onepage&q=Fir%20Ol%20nEchmacht&f=false Everything about Ireland]: #* [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]] ## srl... # ''via'' [http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/munster.htm irlkik/ihm/munster], ''22 stipendiary princes of Muma were the Kings of ... #* Dál Cais - [[Dál gCais]] ## Gabhrán - [[Gabhrán (dream)]] ##* Eoghanacht (when not King of Cashel) - [[Eoghanachta]] ## Deise - [[Déisi]] ##* Ui Liathain - [[Uí Liatháin]], Raithleann - [[Eoghanacht Raithlinn]], Muscraighe - [[Múscraige]], Dairfhine - [[Dáirine]] ## Dairfhine of the mt. - [[xxx]] ##* L. Léin - [[Eoghanacht Locha Léin]], Ciarraighe Lúachra - [[Ciarraige]] Lúachra, Corca Bhaiscinn and Léim na Con - [[Corca Bhaiscinn]], Ui Chonaill Gabhra - [[Uí Chonaill Gabhra]]<[[Uí Fidgenti]], Ui Chairbre - [[Uí Chairbre Aobha]]<[[Uí Fidgenti]], Cliu - Cliú, [[Eoghanacht Airthir Cliach]], Uaithne - [[Uaithne (dream)]], Eile - [[Éile]], Glenn Amhnach - [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], Corcu Luigde - [[Corca Laidhe]], Corcu Duibne - [[Corca Dhuibhne]] ## Boirenn - [[Boirenn]] ## Sechtmodh - [[Sechtmodh]] ==Scéal-liosta ó de.wiki== * [[Aided Cheit maic Mágach]], [[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chonchobuir]]=[[Anbhás Chonchúir]], [[Aided Chon Culainn]]=[[Anbhás Chú Chulainn]], [[Aided Loegairi Buadaig]], [[Airne Fingein]], [[Baile Binnbérlach mac Buain]], [[Bóramha]], [[Cath Étair]]=[[Cath Éadair]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Maige Mucrama]], [[Compert Conchobuir]]=[[Coimpeart Chonchúir]], [[De chophur in da muccida]], [[Echtrae Nerai]], [[Immacallam in dá Thuarad]], [[Macgnímrada Con Culainn]], [[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]], [[Esnada Tige Buchet]], [[Orgain Denna Ríg]]=[[Argain Dinn Rí]] Daoine: * [[Achtan]], [[Adnae mac Uthidir]], [[Eithne Tháebfhota]]=[[Eithne Thaobhfhada]], [[Ferchertne]], [[Lugaid Lága]], [[Mes Gegra]]+[[Mesgegra]]=[[Meas Geagra]], [[Néde]]-[[Neidhe]], [[Tadhg mac Céin]] == Dlí, nós, aicme == ** [[Áes dána]]=[[Aos dána]], [[Alltar]], [[Emain Ablach]]=[[Eamhain Abhlach]], [[Mag Mell]]=[[Magh Meall]] # [[Mag Muirthemne]] #* [[Tech Duinn]]=[[Teach Doinn]], [[Tír na nÓg]], [[Uí Bhreasail]], [[Aithech fortha]], [[Ánradh]]-s, [[Bard]]* # [[Bean ní]] #* [[Breithem]]-s, [[Bretha Crólige]], [[Bruiden]]-[[Bruíon]], [[Briugu]]-[[Brughaidh]], [[Cana]]-s, [[Clí]]-s, [[Craobh Airgid]], [[Críth Gablach]], [[Curadhmhír]], [[Díchetal do chennaib]]-s=[[dícheadal do cheannaibh]]?, [[Féth fíada]], [[Fáith]] (Vates), [[Filid]], [[Fír flathemon]], [[Gáu flathemon]], [[Geis]], [[Glám dícenn]]=[[Glámh dícheann]]=[[Glámh dígeann]], [[Imbas forosnai]], [[Lóg n-enech]], [[Ollam Érenn]]=[[Ollamh Éireann]]*, [[Seanchaí]] # [[Sluaigh sí]] #* [[Tarbfeis]]-[[Tarbhfheis]], [[Teinm laída]]-s=[[Seinm laoidhte]]?, [[Trícha cét]]=[[Tríocha céad]], [[Túath]]=[[Tuath]] == Suíomhanna == * [[Corpus of Electronic Texts]] ==Lámhscríbhinní / Annála == * [[Betham 154]]=[[ARÉ 23 N 10]], [[Leabhar Leasa Mhóir]]=[[Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh]], [[Leabhar Ua Maine]]=[[Leabhar Uí Mhaine]] &larr; [[:en:Leabhar Ua Maine]], [[Egerton 88]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 88]], [[Egerton 90]]<[[Leabhar Uí Mhaine#Ábhar ar iarraidh]], [[Egerton 1782]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 1782]], [[Leabhar an Iarla Bháin]]=[[Laud 610]], [[Rawlinson B 502]] &larr; [[:en:Bodleian Library, MS Rawlinson B 502]], [[Rawlinson B 512]], Síolta: [[An Leabhar Breac]], [[Liber Flavus Fergusiorum]], [[Gníomhais Thuamhan]] (dlí), ''[[Bodleian Library]]'', ''[[British Library]]'' * [[Saltair Caisil]], [[Annála Tiarnaigh]], [[Chronicon Scotorum]]=[[Chronicum Scotorum]], [[Croinic na hÉireann]], [[Annála Mhainistir na Búille]], [[Annála Easpacha na hÉireann]], [[Annála Chluain Mhic Nóis]], [[Annála Connacht]], [[Annála Mhainistir an Dubhuisce]], [[Leabhar Oiris]], [[Annála an Aonaigh]], [[Leabhar Mhic Cárthaigh]], [[Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath]]?, [[Annála Gearra Thír Chonaill]], [[Annála Gearra Laighean]], [[Memoranda Gadelica]], [[Annála Gearra as Proibhinse Ard Macha]], [[Mír Annál Éireannach]]? == Deirdre et al == * [[Deirdre]] ** [[Naoise]] *# [[Longes Mac n-Uislenn]]=[[Longes mac nUislenn]] + [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] ** [[Ealbha]], [[Anbhás Chú Chulainn]], [[Liath Macha]], [[Cridenbél]], [[Calatin]]-[[Cailitin]], [[Lao]]=[[Lao mac Rianghabhra]]=[[Láeg mac Riangabra]], [[Cloch an Fhir Mhóir]], [[Cairbre mac Eithne]] == Teangacha == * [[Próit-Ind-Eorpais]] <> [[Na teangacha Ind-Eorpacha]], [[Prótai-Cheiltis]] <> [[Teangacha Ceilteacha]], [[Gaeilge Chianach]] ~ [[An Ghaeilge Ársa]], [[Sean-Ghaeilge]], [[Meán-Ghaeilge]], [[Gaeilge Chlasaiceach]], [[Gaeilge]], [[Gaeilge na hAlban]], [[Gaeilge Mhanann]], [[Breatnais]]=[[An Bhreatnais]], [[Briotáinis]]=[[An Bhriotáinis]] == Eile (2) == * [[Aos Sí]], [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Lámhscríbhinn Ghleann Masain]]-[[Lámhscríbhinn Ghleann Masáin]], [[Leipreachán]] * [[Na Cruithnigh]], [[Cernunnos]], [[Annála Inis Faithlinn]], [[Sé Aois an Domhain]] (''uath-imdhealú''), [[Sex Aetates Mundi]] (''síol''), [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] (''síol''), [[Nuadha]], [[Noínden Ulad]], [[Indech]], [[Octriallach]] = Bliain 3, 2020 - 2021 = * [[Dartraige]]=[[Dartraí (tuath)]], [[Masraige]]=[[Masraí]] == Feabhsú na Gaeilge (3) == Mar is gnách... féach thuas. == Féineachas == * [[Audacht Morainn]], [[Bechbretha]], [[Bretha Crólige]], [[Bretha Nemed Déidenach]], [[Cáin Adomnáin]], [[Críth Gablach]], ''[[De duodecim abusivis saeculi]]'', [[Derbfine]]=[[Dearbhfhine]], [[Fír flathemon]], [[Fortúatha]]=[[Forthuatha]], [[Gáu flathemon]], [[Gúbretha Caratniad]], [[Lóg n-enech]], [[Senchas Már]]=[[Seanchas Mór]], [[Tánaisteacht]], [[Tecosca Cormaic]]=[[Teagasc Chormaic]], [[Uraicecht na Ríar]]=[[Bunleabhar na Riar]], [[Uraicecht Becc]]=[[Bunleabhar Beag]], [[Éraic]]=[[Éiric]] == Bréifne == * [[Ríthe Bhréifne]], [[Bréifne Thoir]]-, [[Bréifne Thiar]]-, [[Tigernán Ua Ruairc]]=[[Tighearnán Ua Ruairc]]- ==Laigin== * [[Bran Becc mac Murchado]]=[[Bran Beag mac Murchadha]], [[Bran Mut mac Conaill]]=[[Bran Buta mac Conaill]], [[Fáelán mac Colmáin]]=[[Faolán mac Colmáin]], [[Rónán mac Colmáin]], [[Brandub mac Echach]]=[[Bran Dubh mac Eochach]], [[Cellach Cualann]]=[[Ceallach Chualann]], [[Fiannamail mac Maoil Tuile]]=[[Fiannamail mac Máele Tuile]], [[Áed Dibchine]]=[[Aodh Dibhchine]], [[Áed Dub mac Colmáin]]=[[Aodh Dubh mac Colmáin]], [[Crimthann mac Áedo]]=[[Criomhthann mac Aodha]], [[Murchad mac Brain Mut]], [[Dúnchad mac Murchado]]=[[Dúnchadh mac Murchadha]], [[Fáelán mac Murchado]]=[[Faolán mac Murchadha]], [[Muiredach mac Murchado]]=[[Muireadhach mac Murchadha]], [[Cellach mac Dúnchada]]=[[Ceallach mac Dúnchadha]], [[Ruaidrí mac Fáeláin]]=[[Ruairí mac Faoláin]], [[Bran Ardchenn]]=[[Bran Ardcheann]], [[Fínsnechta Cethardec]]=[[Fíonsneachta Ceathairdheach]], [[Muiredach mac Brain Ardchinn]]=[[Muireadhach mac Brain Ardchinn]], [[Muiredach mac Ruadrach]]=[[Muireadhach mac Ruairí]], [[Cellach mac Brain]]=[[Ceallach mac Brain]], [[Bran mac Fáeláin]]=[[Bran mac Faoláin]], [[Lorcán mac Cellaig]]=[[Lorcán mac Ceallaigh]], [[Túathal mac Máele-Brigte]]=[[Tuathal mac Maoilbhríde]], <strike>[[Ruarc mac Bran]]</strike>&rarr;[[Ruarc mac Brain]], [[Muirecán mac Diarmata]]=[[Muireacán mac Diarmada]], [[Dúnlaing mac Muiredaig]]=[[Dúnlaing mac Muireadhaigh]], [[Ailill mac Dúnlainge]], [[Domnall mac Muirecáin]]=[[Domhnall mac Muireacáin]], [[Muiredach mac Brain]]=[[Muireadhach mac Brain]], [[Crundmáel Erbuilc]]=[[Crannmhaol Anbholg]], [[Cerball mac Muirecáin]]=[[Cearbhall mac Muireacáin]], [[Fáelán mac Muiredach]]=[[Fáelán mac Muiredaig]]=[[Faolán mac Muireadhaigh]], [[Lorcán mac Fáeláin]]=[[Lorcán mac Faoláin]], [[Túathal mac Úgaire]]=[[Tuathal mac Aughaire]], [[Cellach mac Fáeláin]]=[[Ceallach mac Faoláin]], [[Úgaire mac Túathail]]=[[Aughaire mac Tuathail]], [[Domnall Cláen]]=[[Domhnall Claon mac Lorcáin]], [[Donnchad mac Domnall Claen]]?=[[Donnchad mac Domnaill Cláin]], ([[Máel Mórda mac Murchada]])=[[Maol Mórdha mac Murchadha]], [[Dúnlaing mac Túathail]]=[[Dúnlaing mac Tuathail]], [[Donncuan mac Dúnlainge]]=[[Donnchuan mac Dúnlainge]], [[Augaire mac Dúnlainge]]=[[Aughaire mac Dúnlainge]], [[Donnchad mac Dúnlainge]]=[[Donnchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Dúnlainge]]=[[Murchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Diarmata]]=[[Murchadh mac Diarmada]], [[Domhnall mac Murchadha (uathimdhealú)]]*, [[Domnall mac Murchada meic Diarmata]]≠[[Domhnall mac Murchadha]], [[Donnchad mac Domnaill Remair]]=[[Donnchadh mac Domhnaill Ramhair]], [[Énna mac Diarmata]]=[[Éanna mac Diarmada]], <strike>[[Diarmait mac Énna]]</strike>&rarr;[[Diarmait mac Énnai]]=[[Diarmaid mac Éanna]], [[Donnchad mac Murchada]]=[[Donnchadh mac Murchadha]], [[Diarmait mac Énna meic Murchada]]=[[Diarmaid mac Éanna mhic Mhurchadha]], [[Énna mac Donnchada meic Murchada]]=[[Énna Mac Murchada]]=[[Éanna mac Donnchadha mhic Mhurchadha]]=[[Éanna Mac Murchadha]], <strike>[[Bran Fionn mac Máelmórda]]</strike>&rarr;[[Bróen mac Máelmórda]]=[[Braon mac Maoilmhórdha]], <strike>[[Murchad mac Brain Fionn]]</strike>&rarr;[[Murchad mac Finn]]=[[Murchadh mac Fionn]] ==Uí Chinnsealaigh== * [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Cú Chongelt mac Con Mella]]=[[Cú Chongheilt mac Con Mealla]], [[Echu mac Muiredaig]]=[[Eochadh mac Muireadaigh]], [[Eterscél mac Áeda]]=[[Eidirscéal mac Aodha]]?, [[Laidcnén mac Con Mella]]=[[Laoghcheann mac Con Mealla]], [[Sechnassach mac Colggen]]=[[Seachnasach mac Colgan]], [[Crundmáel Bolg Luatha]]=[[Crannmhaol xxx Luatha]], [[Bran Ua Máele Dúin]] &#x2192; [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Élothach mac Fáelchon]]=[[Éalathach mac Faolcháin]], [[Donngal mac Laidcnén]]=[[Donnghal mac Laoghchinn]], [[Dub Calgaid mac Laidcnén]]=[[Dubh Cealgadh mac Laoghchinn]], [[Cennselach mac Brain]]=[[Cinnsealach mac Brain]], [[Cairpre mac Laidcnén]]=[[Cairbre mac Laoghchinn]], [[Cellach Tosach mac Donngaile]]=[[Ceallach Tosach mac Donnghaile]], [[Cathal mac Dúnlainge]] == Uí Fhailí == * [[Uí Failge]]=[[Uí Failghe]]=[[Uí Fhailí]], [[Ríthe Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]], [[Bruidge mac Nath Í]]=[[Bruí mac Nath Í]], [[Áed Rón mac Cathail]]=[[Aodh Rón mac Cathail]], [[Ailill mac Áedo Róin]]=[[Ailill mac Aodha Róin]], [[Cillíne mac Forannáin]], [[Fland Dá Chongal]]=[[Flann ó Congaile]], [[Forbassach Ua Congaile]]=[[Forbasach ó Congaile]], [[Ailill Corrach mac Flainn]], [[Flaithnia mac Flainn]], [[Cummascach mac Flainn]]=[[Cumascach mac Flainn]], [[Cináed mac Flainn]]=[[Cionaoth mac Flainn]], [[Mugrón mac Flainn]]=[[Mughrón mac Flainn]], [[Domnall mac Flaíthnia]]=[[Domhnall mac Flaíthnia]], [[Óengus mac Mugróin]]=[[Aonghas mac Mughróin]], [[Flaíthnia mac Cináeda]]=[[Flaithnia mac Cionaoith]], [[Cináed mac Mugróin]]=[[Cionaoth mac Mughróin]] ==Mumha== * [[Saltair Caisil]]=[[Saltair Chaisil]] * [[Coirpre Cromm mac Crimthainn]]=[[Cairbre Crom mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Coirpri Chruimm]]=[[Feilimí mac Cairbre Chroim]], [[Fergus Scandal mac Crimthainn]]=[[Fearghas Scannal mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Tigernaig]]=[[Feilimí mac Tiarnaigh]], [[Amalgaid mac Éndai]]=[[Amhalghaidh mac Éanna]], [[Garbán mac Éndai]]=[[Garbhán mac Éanna]], [[Cathal mac Áedo]]=[[Cathal mac Aodha]], [[Cúán mac Amalgado]]=[[Cúán mac Amhalghadha]], [[Máenach mac Fíngin]]=[[Maonach mac Finghin]], [[Cathal Cú-cen-máthair]]=[[Cathal Cú-gan-mháthair]], [[Colgú mac Faílbe Flaind]]=[[Colgú mac Failbhe Flainn]], [[Finguine mac Cathail]]=[[Finghin mac Cathail]], [[Ailill mac Cathail]], [[Cormac mac Ailello]]=[[Cormac mac Ailealla]], [[Eterscél mac Máele Umai]]=[[Eidirscéal mac Maoil Umha]], [[Cathussach mac Eterscélai]]=[[Cathasach mac Eidirscéil]], [[Máel Dúin mac Áedo]]=[[Maol Dúin mac Aodha]], [[Ólchobar mac Duib-Indrecht]]=[[Ólchúr mac Duibh-Ixxx]], [[Ólchobar mac Flainn]]=[[Ólchúr mac Flainn]], [[Artrí mac Cathail]]=[[Airtrí mac Cathail]], [[Tnúthgal mac Artrach]]=[[xxx]], [[Tnúthgal mac Donngaile]]=[[Tnúthghal mac Donnghaile]], [[Feidlimid mac Cremthainn]]=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Ólchobar mac Cináeda]]=[[Ólchúr mac Cxxx]], [[Áilgenán mac Donngaile]]=[[Áilgeanán mac Donnghaile]], [[Máel Gualae mac Donngaile]]=[[Maol Guala mac Donnghaile]], [[Cenn Fáelad hua Mugthigirn]]=[[Ceann Faoladh Ó Macthiarna]], [[Dúnchad mac Duib-dá-Bairenn]]=[[Dúnchadh mac Duibh-dá-Bhoireann]], [[Dub Lachtna mac Máele Gualae]]=[[Dubh Lachtna mac Maoil Gualainne]], [[Finguine Cenn nGécan mac Loégairi]]=[[Finghin Ceann Géagán mac Laoghaire]], [[Cormac mac Cuilennáin]]=[[Cormac mac Cuileannáin]], [[Flaithbertach mac Inmainén]]=[[Flaithbheartach mac Ionúin]], [[Lorcán mac Coinlígáin]]=[[Lorcán mac Coinlíogáin]], [[Cellachán Caisil]]=[[Ceallachán Chaisil]], [[Máel Fathardaig mac Flainn]]=[[Maol Fathardaigh mac Flainn]]-, [[Dub-dá-Bairenn mac Domnaill]]=[[Dubh-dá-Bhoireann mac Domhnaill]], [[Fer Gráid mac Cléirig]]=[[Fear Grá mac Cléirigh]], [[Donnchad mac Cellacháin]]=[[Donnchadh mac Ceallacháin]], [[Máel Muad mac Brain|Maol Muadh mac Brain]], [[Íomhar Luimnigh]]-, [[Mathgamain mac Cennétig]]=[[Mathúin mac Cinnéide]], [[Diarmait Ua Briain]]=[[Diarmaid Ó Briain]], [[Muirchertach Ua Briain]]=[[Muircheartach Ua Briain]]-, [[Cormac Mac Carthaigh]]=[[Cormac Mac Cárthaigh]], [[Conchobar Ua Briain]]=[[Conchúr Ó Briain]], <strike>[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ua Bhriain]]</strike>&rarr;[[Toirdhelbach mac Diarmata Ua Briain]]=[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ó Briain]], [[Domnall Mór Ua Briain]]=[[Domhnall Mór Ó Briain]], [[Dúngal mac Máel Fothardaig Ua Donnchada]]=[[Dúnghal mac Maoil Fhothardaigh Ó Donnchadha]], Murchad mac Donnchada, [[Brian mac Murchada Ua Briain]]=[[Brian mac Murchadha Ó Briain]] == Iarmhumha == * [[Coirpre Luachra mac Cuirc]]=[[Cairbre Luachra mac Coirc]], [[Dauí Iarlaithe mac Maithni]]=[[]], [[Máel Dúin mac Áedo Bennán]]=[[Maol Dúin mac Aodha Beannáin]], [[Congal mac Máele Dúin]]=[[Congal mac Maoil Dúin]] == Oirialla == * [[Gofraid mac Fergusa]]=[[Gofraidh mac Fearghasa]]-, [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ==Osraí== * [[Osraige]]=[[Osraí]], [[Cerball mac Dúnlainge]]=[[Cearbhall mac Dúnlainge]], [[Anmchad mac Con Cherca]]=[[Anmchadh mac Con Chearca]], [[Forbasach mac Ailella]]=[[Forbasach mac Ailealla]], [[Tóim Snáma mac Flainn]]=[[Tuaim Snámha mac Flainn]], [[Cellach mac Fáelchair]]=[[Ceallach mac Faolchair]], [[Dúngal mac Cellaig]]=[[Dúnghal mac Ceallaigh]], [[Donnchad mac Gilla Pátraic]]=[[Donnchadh mac Giolla Phádraig]] (1), [[Gilla Pátraic mac Donnchada]]=[[Giolla Phádraig mac Donnchadha]], [[Fáelchar Ua Máele Ódrain]]=[[Faolchar ó Maoil Ódrain]], [[Cú Cherca mac Fáeláin]]=[[Cú Chearca mac Faoláin]], [[Ailill mac Fáeláin]]=[[Ailill mac Faoláin]], [[Fáelán mac Forbasaig]]=[[Faolán mac Forbasaigh]], [[Fergal mac Anmchada]]=[[Fearghal mac Anmchadha]], [[Dúngal mac Fergaile]]=[[Dúnghal mac Fearghaile]], [[Riacán mac Dúnlainge]]=[[Riagán mac Dúnlainge]], [[Diarmait mac Cerbaill (rí Osraí)]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill (rí Osraí)]], [[Cellach mac Cerbaill]]=[[Ceallach mac Cearbhaill]] == Uí Néill == * [[Uí Néill]] ** [[Uí Néill an Tuaiscirt]] *** [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]] *** [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]] *** [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]] **** [[Ó Néill]] ** [[Uí Néill an Deiscirt]] *** [[Ríthe Bhreá]] **** [[Síol Aodha Sláine]] **** [[Cnóbha]] **** [[Loch Gabhair]] *** [[Ríocht na Mí]] **** [[Ríthe na Mí]] *** [[Tethba]]=[[Tethbae]]=[[Txxx]] **** [[Cenél Coirpri]] **** [[Cenél Maini]] *** [[Ríthe Uisnigh]] **** [[Clann Cholmáin]] ***** [[Clann Cholmáin Bhig]] ***** [[Clann Cholmáin Mhóir]] **** [[Ríthe Fhir Chúl Bhreá]] == Uí Néill an Deiscirt == === [[Ríthe Bhreá]] === * [[Conall Laeg Breg]] mac Aodha Sláine=[[Conall Laogh Bhreá]] mac Aodha Sláine, [[Congal mac Áedo Sláine]]=[[Conghal mac Aodha Sláine]], [[Ailill Cruitire]] mac Aodha Sláine, [[Conaing Cuirre]] mac Congaile=[[Conaing Coirre]] mac Conghaile, [[Congalach mac Conaing Cuirre]]=[[Conghalach mac Conaing Choirre]], [[Írgalach mac Conaing]]=[[Irgalach mac Conaing]] Cuirre=[[Iorghalach mac Conaing]] Choirre, [[Amalgaid mac Congalaig]]=[[Amhalaidh mac Conghalaigh]], [[Conall Grant]]=[[Conall Grant mac Cernaig]]=[[Conall Grant mac Cearnaigh]], [[Conaing mac Amalgado]]=[[Conaing mac Amhalaí]], [[Indrechtach mac Dungalaig]]=[[Indreachtach mac Dunghalaigh]], [[Dúngal mac Amalgado]]=[[Dúnghal mac Amhalaí]], [[Coirpre mac Fogartaig]]=[[Cairbre mac Fógartaigh]], [[Congalach mac Conaing]]=[[Conghalach mac Conaing]], [[Diarmait mac Conaing]]=[[Diarmaid mac Conaing]], [[Flann mac Congalaig]]=[[Flann mac Conghalaigh]], [[Cernach mac Congalaig]]=[[Cearnach mac Conghalaigh]], [[Cummascach mac Congalaig]]=[[Cumascach mac Conghalaigh]], [[Conaing mac Flainn]], [[Cináed mac Conaing]]=[[]], [[Flann mac Conaing]], [[Niall mac Cernaig Sotal]]=[[Niall mac Cearnaigh Sotal]], [[Maine mac Néill]], [[Cathal mac Néill]], [[Cathal mac Áeda]]=[[Cathal mac Aodha, rí Bhreá]], [[Cernach mac Fogartaig]]=[[Cearnach mac Fógartaigh]], [[Fergus mac Fogartaig]]=[[Fearghas mac Fógartaigh]], [[Niall mac Conaill]], [[Máel Dúin mac Fergusa]]=[[Maol Dúin mac Fearghasa]], [[Fogartach mac Cummascaig]]=[[Fógartach mac Cumascaigh]], [[Cummascach mac Fogartaig]]=[[Cumascach mac Fógartaigh]], [[Ailill mac Fergusa]]=[[Ailill mac Fearghasa]], [[Cernach mac Fergusa]]=[[Cearnach mac Fearghasa]], [[Tigernach mac Fócartai]]=[[Tiarnach mac Fógartaigh]] === [[Ríthe na Mí]] === * [[Fallomon mac Con Congalt]]=[[Fallamhain mac Con Congheilte]], [[Domnall mac Donnchada Midi]]=[[Domhnall mac Donnchadha na Mí]], [[Muiredach mac Domnaill Midi]]=[[Muireadhach mac Domhnaill na Mí]], [[Máel Ruanaid mac Donnchada Midi]]=[[Maol Rúnaí mac Donnchadha na Mí]], [[Lorcán mac Cathail]], [[Donnchad mac Aedacain]]=[[Donnchadh mac Aodhacáin]] === [[Ríthe Uisnigh]] === * [[Conall Cremthainne]] mac Néill=[[Conall Criomhthainn]], [[Fiachu mac Néill]]=[[Fiacha mac Néill]], [[Ardgal mac Conaill]]=[[Ardal mac Conaill]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], ([[Colmán Már mac Diarmato]]= [[Colmán Bec mac Diarmato]])=[[Colmán mac Diarmato]]=[[Colmán mac Diarmada]], [[Suibne mac Colmáin]]=[[Suibhne mac Colmáin]], [[Fergus mac Colmáin]]=[[Fearghas Mac Colmáin]], [[Óengus mac Colmáin]]=[[Aonghas mac Colmáin]], [[Conall Guthbinn]]=[[Conall Guthbinn mac Suibni]]=[[Conall Guthbhinn mac Suibhne]], [[Máel Dóid mac Suibni]]=[[Maol Dxxx mac Suibhne]], [[Diarmait Dian]]=[[Diarmaid Dian]], [[Murchad Midi]]=[[Murchadh na Mí]] === Ríthe Fir Chúl Bhreá === * [[Áed mac Dlúthaig]]=[[Aodh mac Dlúthaigh]], [[Flann mac Áedo]]=[[Flann mac Aodha]] === Tethba === * [[Cenél Coirpri]]/[[Cenél Maini]] &rarr; [[Tethba]]=[[Tethbae]] == Uí Néill an Tuaiscirt == * [[Uí Néill an Tuaiscirt]] &larr; [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]], [[Muiredach mac Eógain]]=[[Muireadhach mac Eoghain]], [[Colcu mac Domnaill]]=[[Colga mac Domhnaill]], [[Máel Fithrich mac Áedo]] Uaridnach=[[Maol Fithrigh mac Aodha]], [[Ernaine mac Fiachnai]]=[[Earnaine mac Fiachna]], [[Urthuile mac Máele Tuile]]-, [[Crundmáel mac Suibni]] Menn=[[Crannmhaol mac Suibhne]], [[Ferg mac Crundmaíl]]=[[Fearg mac Crannmhaoil]], [[Máel Dúin mac Máele Fithrich]]=[[Maol Dúin mac Maoil Fhithrigh]], [[Fland mac Máele Tuile]]=[[Flann mac Maoil Tuile]], [[Máel Dúin mac Áedo Alláin]]=[[Maol Dúin mac Aodha Alláin]], [[Murchad mac Máele Dúin]]=[[Murchadh mac Maoil Dúin]], [[Domnall mac Áeda]]=[[Domhnall mac Aodha (rí Ailigh)]], [[Muirchertach mac Néill]]=[[Muircheartach mac Néill]], [[Flaithbertach Ua Néill]]=[[Flaithbheartach Ó Néill]], [[Domnall Ua Lochlainn]]==[[Domhnall Mac Lochlainn]], [[Niall Mac Lochlainn]], [[Áed in Macáem Tóinlesc]] Ua Néill=[[Aodh an Macaomh Tóinleasc]] mac Muircheartaigh, [[Ríthe Thír Eoghain]], [[Grianán Ailigh#Miotaseolaíocht]], [[Conall Gulban]], [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]], [[Tír Chonaill]], [[Ríthe Thír Chonaill]], [[Conall Cú mac Áedo]]=[[Conall Cú mac Aodha]], [[Áed Muinderg]] mac Flaithbertaig=[[Aodh Muindearg]], [[Loingsech mac Flaithbertaig]]=[[Loingseach mac Flaithbheartaigh]], [[Murchad mac Flaithbertaig]]=[[Murchadh mac Flaithbheartaigh]], [[Domnall mac Áeda Muindeirg]]=[[Domhnall mac Aodha Mhuindeirg]], [[Eógan mac Néill]]=[[Eoghan mac Néill]], [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]], [[Tír Eoghain]], [[Ruaidrí ua Canannáin]] == Ulaid == * [[Dál Fiatach]], [[Uí Echach Cobo]], [[Fergus mac Áedáin]]=[[Fearghas mac Aodháin]], [[Cú Chuarán mac Dúngail Eilni]]=[[Cú Chuarán mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Róin mac Bécce Bairrche]]=[[Áed Róin]]=[[Aodh Róin]], [[Cathussach mac Ailello]]=[[Cathasach mac Ailealla]], [[Bressal mac Áedo Róin]]=[[Breasal mac Aodha Róin]], [[Fiachnae mac Áedo Róin]]=[[Fiachna mac Aodha Róin]], [[Tommaltach mac Indrechtaig]]=[[Tomaltach mac Ionrachtaigh]], [[Eochaid mac Fiachnai]]=[[Eochaidh mac Fiachna]], [[Cairell mac Fiachnai]]=[[Caireall mac Fiachna]], [[Máel Bressail mac Ailillo]]=[[Maol Bhreasail mac Ailealla]], [[Muiredach mac Eochada]]=[[Muireadhach mac Eochadha]], [[Matudán mac Muiredaig]]=[[Madadán mac Muireadhaigh]], [[Lethlobar mac Loingsig]]=[[Leathlobhar mac Loingsigh]], [[Cathalán mac Indrechtaig]]=[[Cathalán mac Ionrachtaigh]], [[Ainbíth mac Áedo]]=[[Ainbhioth mac Aodha]], [[Eochocán mac Áedo]]=[[Eochagán mac Aodha]], [[Airemón mac Áedo]]=[[Éireamhón mac Aodha]], [[Fiachnae mac Ainbítha]]=[[Fiachna mac Ainbhith]], [[Bécc mac Airemóin]]=[[Bxxx mac Éireamhóin]], [[Muiredach mac Eochocáin]]=[[Muireadhach mac Eochagáin]], [[Máel Mocheirge mac Indrechtaig]]=[[Maol Mochéirí mac Ionrachtaigh]], [[Aitíth mac Laigni]]=[[Axxx mac Lxxx]], [[Cenn Etig mac Lethlobair]]=[[Cenn Étig mac Lethlobair]]=[[Ceann Éidigh mac Leathlobhair]], [[Áed mac Eochocáin]]=[[Aodh mac Eochagáin]], <strike>[[Loingsech mac Cenn Étig]]</strike>=[[Loingsech mac Cinn Étig]], [[Áed mac Loingsig]]=[[Aodh mac Loingsigh]], [[Niall mac Eochada]]=[[Niall mac Eochadha]] * [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Dál nAraidi an Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uí Eachach Chobha]], [[Eilne]], [[Sárán mac Cóelbad]]=[[Sárán mac Caolbhaidh]], [[Condlae mac Cóelbad]]=[[Connla mac Caolbhaidh]], [[Fíachna Lonn mac Cóelbad]]=[[Fiachna Lonn mac Caolbhaidh]], [[Scandal mac Bécce]]=[[Scannal mac ''Bécce'']], [[Eochaid Iarlaithe mac Lurgain]]=[[Eochaid Iarlaithe]]=[[Eochaidh Iarlaithe]], [[Cathassach mac Lurgain]]=[[Cathasach mac Lorgan]], [[Dúngal Eilni mac Scandail]]=[[Dúnghal Eilne mac Scannail]], [[Cathassach mac Máele Cáich]]=[[Cathasach mac Maoil Chaoich]], [[Ailill mac Dúngaile Eilni]]=[[Ailill mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Aired]]=[[Aodh Aireach]], [[Lethlobar mac Echach]]=[[Leathlobhar mac Eachach]], [[Fiachra Cossalach]]=[[Fiachra Cosalach]], [[Indrechtach mac Lethlobair]]=[[Ionrachtach mac Leathlobhair]], [[Flathróe mac Fiachrach]]=[[Fxxx mac Fiachra]], [[Cináed Ciarrge mac Cathussaig]]&rarr;[[Cináed Cairge mac Cathussaig]]=[[Cxxx Cairge mac Cathasaigh]] ==Déise== * [[Déisi]]=[[Déise]], [[Dál Fiachrach Suighe]]=[[Dál Fhiachra Shuí]], [[Déisi Temro]]=[[Déise Theamhrach]], [[Déisi Becc]]=[[Déise Beag]], [[Déisi Muman]]=[[Déise Mumhan]]==[[Déisi Deiscirt]], <strike>[[Déisi in Tuaiscirt]]</strike>&rarr;[[Déisi Tuaiscirt]]=[[Déise an Tuaiscirt]], [[Ríthe Dhéise Mumhan]], [[Tairired na nDéssi]]=[[Tairshireadh na nDéis]] > [[Óengus Gaíbúaibthech]]=[[Aonghas Gabhuaibhtheach]], [[Ríocht Dyfed]]-, [[Cogad Gáedel re Gallaib]]=[[Cogadh Gael le Gaill]], [[Delbna]]=[[Dealbhna (dream)]] == Miotaseolaíocht == * [[Bradán feasa]] ==Ard-Ríthe== * [[Cellach mac Máele Coba]]=[[Ceallach mac Maoil Chobha]], [[Conall mac Máele Coba]]=[[Conall mac Maoil Chobha]]=[[Conall Cóel]]=[[Conall Caol]], [[Diarmait mac Áedo Sláine]]=[[Diarmaid mac Aodha Sláine]], [[Blathmac mac Áedo Sláine]]=[[Blathmac mac Aodha Sláine]], [[Sechnassach]]=[[Seachnasach]]=[[Sechnassach mac Blathmaic]]=[[Seachnassach mac Blathmaic]], [[Cenn Fáelad]]=[[Cenn Fáelad mac Blathmaic]]=[[Ceann Faoladh mac Blathmaic]], [[Fínsnechta Fledach]]=[[Fíonsneachta Fleách]]=[[Fínsnechta Fledach mac Dúnchada]]=[[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]], [[Loingsech mac Óengusso]]=[[Loingseach mac Aonghasa]], [[Congal Cennmagair]]=[[Conghal Ceannmhaghair]], [[Fergal mac Máele Dúin]]=[[Fearghal mac Maoil Dúin]], [[Fógartach mac Néill]], [[Cináed mac Írgalaig]]=[[Cxxx mac Iorghalaigh]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbeartach mac Loingsigh]], [[Áed Allán]]=[[Aodh Allán]], [[Domnall Midi]]&rarr;[[Domhnall Mac Murchadha]]=[[Domhnall Mí]]=[[Domhnall mac Murchadha]], [[Niall Frossach]]=[[Niall Frasach]], [[Donnchad Midi]]=[[Donnchadh Mí]], [[Aed Oirdnide]]=[[Aodh Oirdní]], [[Conchobar mac Donnchada]]=[[Conchúr mac Donnchadha]]], [[Niall Caille]] / [[Fedelmid mac Cremthainn]] ([[Annála Inis Faithlinn|AIF]]), [[Niall Noígíallach]] &larr; [[Níall Noígíallach]], ([[Fiachrae Cássan]]=)[[Fiachrae Cassán]]=[[Fiachra Casán]], [[Dáire Drechlethan]]=[[Dáire Dreachleathan]], [[Áed Findliath]]=[[Aodh Fionnliath]], [[Niall Glúndub]]=[[Niall Glúindubh]], [[Donnchad Donn]]=[[Donnchadh Donn]], [[Congalach Cnogba]]=[[Conghalach Cnobha]], [[Domnall ua Néill]]=[[Domhnall Ó Néill]], [[Donnchad mac Briain]]=[[Donnchadh mac Briain]], [[Diarmait mac Máel na mBó]]=[[Diarmait mac Maíl na mBó]]=[[Diarmaid mac Maoil na mBó]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbheartach mac Loingsigh]] ==Scéalta== * [[Scátháin na bhFlatha]], [[Sedulius Scottus]]-, [[Caithréim Chellacháin Chaisil]], [[Cogad Gáedel re Gallaib]], [[Senchas Fagbála Caisil]], [[Immram Curaig Maíle Dúin]]=[[Immram curaig Maíle Dúin]]=[[Máel Dúin]]=[[Maol Dúin]], [[Immram curaig Ua Corra]]=[[Iomramh Currach Uí Chorra]], [[Imrum Snedhghusa ocus Mic Ríagla]]=[[Iomramh S agus Mic Riagla]], [[Baile Suibne]]=[[Buile Shuibhne]], [[Cath Maige Rátha]], [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]]-, [[Mo Ling]]-, [[Fled Dúin na nGéd]], [[Aided Chlainne Tuirenn]]=[[Oidheadh Chlainne Tuireann]], [[Aided Muirchertaig meic Erca]], <strike>[[Aislinge Meic Chon Glinne]]</strike>&rarr;[[Aislinge Meic Con Glinne]], [[Amra Choluim Chille]], [[Caithréim Cellaig]], [[Compert Mongáin]]=[[Compert Mongáin ocus serc Duibe Lacha do Mongán]], [[Eachtra Thaidhg mhic Céin]]=[[Tadhg mac Céin#Eachtra Thaidhg mhic Céin]], [[Fingal Rónáin]], [[Máel Dúin (uathimdhealú)]]=[[Maol Dúin (uathimdhealú)]], [[Scéla Cano meic Gartnáin]], [[Tochmarc Becfola]], [[Duanaire Finn]], [[Eachtra an Mhadra Mhaoil]], [[Eachtra Mhacaoimh an Iolair]], [[Echtra Cormaic i Tír Tairngiri]] &rarr; [[Cormac mac Airt]], [[Eachtra Thaidhg Mhic Céin]] &rarr; [[Tadhg mac Céin]], [[Fotha Catha Cnucha]] &rarr; [[Cumall]], [[Navigatio Sancti Brendani Abbatis]] &rarr; [[Naomh Breandán]] == ''Ól nÉchmacht'' == * [[Annála Connacht]]=[[Annála Chonnacht]], [[Cóiced Ol nEchmacht]]=[[Cóiced Ól nÉchmacht]]=[[Cúige Dhál Éachmacht]], [[Fir Craibe]]=[[Fir Chraibhe]], [[Túatha Taíden]]=[[Tuatha Taiden]]=[[Tuatha Taoidhean]], [[Delbna Nuadat]]=[[Dealbhna Nuad]], [[Dealbhna Thír Dhá Loch]], ([[Corco Mogha]]), [[Cálraige]], [[Partraige]], [[Corco Fir Trí]]=[[Corca Fhir Thrí]], [[Cian d'Fhearaibh Bolg]]=[[Cian d'Fhir Bholg]] == Conmhaicne == * [[:Catagóir:Conmhaicne]], [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]], [[Conmaicne Mara]]=[[Conmhaicne Mara]] * [[Uí Fiachrach Finn]]=[[Uí Fhiachrach Fhionn]], [[Maigh Nissi]]&rarr;[[Liatroim, Barúntacht, Contae Liatroma]], [[Eolas mac Biobhsaigh]], [[Muintir Eolais]], [[Leabar Fidhnacha]]=[[Leabhar Fhíonacha]] === aí -> ai === * <strike>[[Conmaícne Dúna Móir]]=</strike>[[Conmaicne Dúna Móir]]=[[Conmhaicne Dhúin Mhóir]] # [[Trícha Máenmaige]]=[[Conmaícne Máenmaige]]=<strike>[[Conmhaicne Mheáinmhaigh]]=</strike>[[Conmhaicne Mheánmhaigh]] #* <strike>[[Conmaícne Cúile]]=</strike>[[Conmaicne Cúile]]=[[Conmhaicne Coille]] #* <strike>[[Cluain Conmhaícne]]=</strike>[[Cluain Conmaicne]]=[[Cluain Chonmhaicne]] #* <strike>[[Conmhaícne Cenel Luacháin]]=[[Conmaícne Cenél Luacháin]]=</strike>[[Conmaicne Cenél Luacháin]]=[[Conmhaicne Cineál Luacháin]] #* <strike>[[Conmaícne Carra]]=</strike>[[Conmaicne Cera]]=[[Conmhaicne Ceara]] #* [[Conmaicne Angaile]]=[[Conmhaicne Anghaile]] == Connachta == * [[Connachta]], [[Ríthe na gConnacht]], [[Brión mac Echach Mugmedóin]]=[[Brión mac Echach Muigmedóin]]=[[Brian mac xxx]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin]]=[[Ailill mac xxx]], [[Fiachrae]]=[[Fiachra]], [[Cairpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]], [[Aided Chrimthaind maic Fhidaig ocus Trí mac Echach Muigmedóin]], [[Ciarraige Aí]]=[[Ciarraí Aoi]], [[Ciarraige Locha na nÁirne]]=[[Ciarraí Locha na nAirní]], [[Ciarraige Airtig]]=[[Ciarraí Airtigh]], [[Ciarraige Óic Bethra]]=[[Ciarraí Óig Bheathra]], [[Aidne]]=[[Aidhne]], [[Áengus mac Umor]]=[[Aonghas mac Úmhór]], [[Amalgaid mac Fiachrach]]=[[Amhalaí mac Fiachra]], [[Dauí Tenga Uma]]=[[Dxxx Teanga Umha]], [[Duinsech ingen Duach]]=[[Duinseach ní Dhuach]], [[Eógan Bél]]=[[Eoghan Béal]], [[Ailill Inbanda]]=[[Ailill Baineanda]], [[Echu Tirmcharna]]=[[Eocha Tirimcharna]], [[Áed mac Echach]]=[[Aodh mac Eachach]], [[Uatu mac Áedo]]=[[Uada mac Aodha]], [[Colmán mac Cobthaig]]=[[Colmán mac Cobhthaigh]], [[Rogallach mac Uatach]], [[Loingsech mac Colmáin]], [[Guaire Aidne mac Colmáin]]=[[Guaire Aidhne mac Colmáin]], [[Cenn Fáelad mac Colgan]]=[[Ceann Faoladh mac Colgan]], [[Dúnchad Muirisci]]=[[Dúnchadh Mhuirisce]], [[Fergal Aidne mac Artgaile]]=[[Fearghal Aidhne mac Ardaile]], [[Muiredach Muillethan]]=[[Muireadhach Moilleathan]], [[Cellach mac Rogallaig]]=[[Ceallach mac Raghallaigh]], [[Indrechtach mac Dúnchado]]=[[Indreachtach mac Dúnchadha]], [[Indrechtach mac Muiredaig]]=[[Indreachtach mac Muireadhaigh]], [[Domnall mac Cellaig]]=[[Domhnall mac Ceallaigh]], [[Cathal mac Muiredaig]]=[[Cathal mac Muireadhaigh]], [[Áed Balb mac Indrechtaig]]=[[Aodh Balbh mac Indreachtaigh]], [[Forggus mac Cellaig]]=[[Fearghas mac Ceallaigh]], [[Ailill Medraige mac Indrechtaig]]=[[Ailill Mheadraí mac Indreachtaigh]], [[Dub-Indrecht mac Cathail|Dubh-Indreacht mac Cathail]], [[Donn Cothaid mac Cathail]]=[[Donn Cothú mac Cathail]], [[Flaithrí mac Domnaill]]=[[Flaithrí mac Domhnaill]], [[Artgal mac Cathail]]=[[Ardal mac Cathail]], [[Tipraite mac Taidg]]=[[Tiobraid mac Taidhg]], [[Cináed mac Artgail]]=[[Cináed mac Ardail]], [[Colla mac Fergusso]]=[[Colla mac Fearghasa]], [[Muirgius mac Tommaltaig]], [[Diarmait mac Tommaltaig]], [[Cathal mac Muirgiussa]]=[[Cathal mac Muiriosa]], [[Murchad mac Áedo]]=[[Murchadh mac Aodha]], [[Fergus mac Fothaid]]=[[Fearghas mac Fothaidh]], [[Finsnechta mac Tommaltaig]], [[Mugron mac Máele Cothaid]], [[Conchobar mac Taidg Móir]]=[[Conchúr mac Taidhg Mhóir]], [[Áed mac Conchobair]]=[[Aodh mac Conchúir]], [[Tadg mac Conchobair]]=[[Tadhg mac Conchúir]], [[Cathal mac Conchobair]]=[[Cathal mac Conchúir]], [[Tadg mac Cathail]]=[[Tadhg mac Cathail]], [[Fergal Ua Ruairc]]=[[Fearghal Ó Ruairc]], <strike>[[Conchobar mac Tadg]]</strike>=[[Conchobar mac Taidg]], <strike>[[Cathal mac Tadg]]</strike>=[[Cathal mac Taidg]]=[[Cathal mac Taidhg]], [[Cathal mac Conchobair maic Taidg]]=[[Cathal mac Conchúir mhic Thaidhg]], [[Tadg in Eich Gil]]=[[Tadhg an Eich Ghil]], [[Art Uallach Ua Ruairc]]=[[Art Ualach Ó Ruairc]], [[Áed in Gai Bernaig|Aodh an Gha Bhearnaigh]], [[Áed Ua Ruairc]]=[[Aodh Ó Ruairc]], [[Ruaidrí na Saide Buide]]=[[Ruairí na Saidhe Buí]], <strike>[[Flaithbertaigh Ua Flaithbertaigh]]</strike>=[[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaithbheartach Ó Flaithbheartaigh]], [[Tadg mac Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Tadhg mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Domnall Ua Ruairc]]=[[Domhnall Ó Ruairc]], [[Domnall Ua Conchobair]]=[[Domhnall Ó Conchúir]], [[Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]], [[Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Ruaidri mac Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Ruaidrí mac Tairrdelbaig Ua Conchobair]], [[Uí Briúin]]=[[Uí Bhriúin]] &larr; [[Uí Briúin Aí]]=[[Uí Bhriúin Aoi]] &larr; [[Uí Briúin Seóla]]=[[Uí Bhriúin Seola]] &larr; [[Uí Briúin Bréifne]]=[[Uí Bhriúin Bhréifne]] &larr; [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muireadhaigh]] &larr; [[Síl Cellaig]]=[[Síol Cheallaigh]] &larr; [[Síl Cathail]]=[[Síol Chathail]], [[Muintir Murchada]]=[[Muintir Mhurchadha]], [[Clann Fhergail]]=[[Clann Fhearghaile]], [[Clann Taidg]]=[[Clann Taidhg]], [[Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada]]=[[Críochadóireacht chiníoch dúchais Mhuintir Mhurchadha]], <strike>[[Uí Chonchúír]]</strike>&rarr;[[Uí Chonchúir]], [[Uí Fiachrach]]=[[Uí Fhiachrach]]=[[Uí Fiachra]], [[Uí Fiachrach Aidne]]=[[Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Uí Fiachrach Muaide]]=[[Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Cenél Áeda na hEchtge]]=[[Cineál Aodha na hEachtaí]], [[Seachnasach mac Donnchadha]], [[Uí Sheachnasaigh]], [[Uí Dhubhda]], [[Uí Ruairc]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]]=[[Muircheartach Nár mac Guaire]], [[Conchobar Maenmaige Ua Conchobair]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Conchúir]], [[Cathal Carragh Ua Conchobair]] {{Navbox | name = Ríocht na gConnacht | title = [[Ríocht na gConnacht]] | group1 = [[Tuath]]a | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Connachta]] | list1 = [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí Briúin|Uí Briúin Bréifne]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Umaill|Uí Briúin Maille]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Partraige]]&nbsp;• [[Uí Maine]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Finn]]&nbsp;• [[Cairbre Drom Cliabh]] | group2 = [[Ulaid]] | list2 = [[Conmhaicne Mara]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cenéoil Dubáin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cúile Tolad]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Maigh Réin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Meánmhaighe]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Sléibe Formaile]]&nbsp;• [[Ciarraige Aí]]&nbsp;• [[Ciarraige Locha na nÁirne]]&nbsp;• [[Ciarraige Airtech]]&nbsp;• [[Ciarraige Óic Bethra]] &nbsp;• [[Soghain]] | group3 = [[Deirgtine]] | list3 = [[Luigne Chonnacht|Luighne]]&nbsp;• [[Corca Fhir Trí]]&nbsp;• [[Gailenga]]&nbsp;• [[Delbna]]&nbsp;• [[Éile]] | group4 = [[Érainn]] | list4 = [[Cálraige]]&nbsp;• [[Dartraige]] | group5 = Eile | list5 = [[Fir Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Dál nDruithne]]&nbsp;• [[Gamanraige]]&nbsp;• [[Fir Domnann]]&nbsp;• [[Senchineoil]]&nbsp;• [[Grecraige]]&nbsp;• [[Delbhna|Delbhna Cuile Fabhair]]&nbsp;• [[Dealbhna Thír Dhá Loch|Delbna Tír Dhá Locha]]&nbsp;• [[Delbna Nuadat]]&nbsp;• [[Uaithne]]&nbsp;• [[Masraige]]&nbsp;• [[Corco Moga]] }} | group2 = Rítheaghlaigh | list2 = {{Navbox|child | group1 = Muintreacha | list1 = [[Uí Fiachrach]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Uí Briúin]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí nAilello]]&nbsp;• [[Uí Maine]] | group2 = Clanna | list2 = [[Uí Sheachnasaigh]]&nbsp;• [[Uí Chonchúir]]&nbsp;• [[Uí Dhubhda]]&nbsp;• [[Uí Fhlannagáin]]&nbsp;• [[Uí Ruairc]]&nbsp;• [[Uí Fhlaithbheartaigh]] }} | group10 = Ríochtaí comharbachta | list10 = [[Uí Maine]] ([[Síol Anmchadha]], [[Máenmaige]], [[Clann Uatach]])&nbsp;• [[Bréifne]] ([[Bréifne Thoir|Thoir]] agus [[Bréifne Thiar|Thiar]])&nbsp;• [[Uí Díarmata]]&nbsp;• [[Síl Máelruain]]&nbsp;• [[Magh Luir]]&nbsp;• [[Umaill]]&nbsp;• [[Iar Connacht]] | group11 = Ábhair | list11 = [[Ríthe na gConnacht]]&nbsp;• [[Ráth Cruachan]]&nbsp;• [[Annála Connacht]]&nbsp;• [[Táin Bó Flidais]]&nbsp;• [[Cóiced Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Nagnatae]]&nbsp;• [[Auteini]]&nbsp;• [[na Trí Tuatha]]&nbsp;• [[Clann Taidg]]&nbsp;• [[Clann Fhearghaile]]&nbsp;• [[Muintir Murchada]]&nbsp;• [[Maigh Seóla]] | belowclass = hlist | below = {{Icon|Category}} [[:Catagóir:Connachta|Category]]&nbsp;• {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Celts|WikiProject]] }} == Íochtar Chonnacht == * [[Íochtar Chonnacht]], [[Cairbre Drom Cliabh]]=[[Cairbre Dhroim Chliabh]], [[Corann]], [[Cúl ó bhFionn]] ([[Cúil Ó bhFinn]]-), [[Luigne Chonnacht]]=[[Luíne Chonnacht]], [[Tír Fíacrach Múaide]]=[[Tír Fhiacrach Mhuaidhe]], <strike>[[Tir Ollíol]]</strike>&rarr;[[Tír Ollíol]]=[[Tír Oirill]] == Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Goibnenn mac Conaill]]=[[Goibhneann mac Conaill]], [[Cobthach mac Gabráin]]=[[Cobhthach mac Gabhráin]], [[Cellach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guaire]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]], [[Conchobar mac Cummascaig]]=[[Conchúr mac Cumascaigh]], [[Art mac Flaitnia]]=[[Art mac Flaithnia]], [[Anluan mac Conchobhair]]=[[Anluan mac Cumascaigh]], [[Cathal Aidhne mac Ailealla]]-, [[Cléireach mac Ceadaigh]]-, [[Tighearnach mac Cathmogha]]=[[Tiarnach mac Cathmhogha]]-, [[Uathmharán mac Brocáin]]-, [[Mael Fabhaill mac Cléirigh]]=[[Maolfhabhaill mac Cléirigh]], [[Eidhean mac Cléirigh]], [[Tighearnach ua Cléirigh]], [[Mael Macduach]]=[[Maol xxx]]-, [[Domhnall mac Lorcáin]]-, [[Flann Ua Cléirigh]]-, [[Comhaltán Ua Cléirigh]], [[Mac Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Giolla Cheallaigh Ua Cléirigh]], [[Mael Ruanaidh na Paidre Ua hEidhin]], [[Ua Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Mael Fabhaill Ua hEidhin]], [[Giolla na Naomh Ua hEidhin]], [[Aodh Ua hEidhin]], [[Giolla Mo Choinne Ua Cathail]], [[Giolla Cheallaigh Ua hEidhin]]-, [[Muirgheas Ua hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin (II)]] == Maigh Sheola == * [[Maigh Seóla]]=[[Maigh Sheola]], [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Cléirchén mac Murchadha]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Murchadh mac Flainn mhic Gleithneacháin]], [[Ruaidhrí mac Coscraigh]], [[Maelcairearda]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]]- == Iar Chonnacht == * [[Iar Connacht]]=[[Iar Chonnacht]], (Maigh Sheola: [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]]), [[Cathal mac Tigernáin]]=[[Cathal mac Tiarnáin]], Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (I)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (I)]], [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (I)]], Mac meic Aedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Mac mic Aodha Ua Flaithbheartaigh]]=[[Mac mhic Aodha Ó Flaithearta]], [[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaitheartach Ó Flaithearta]], [[Brian Ua Flaithbheartaigh]]=[[Brian Ó Flaithearta]], [[Muireadhach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muireadhach Ó Flaithearta]], [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (I)]], Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (II)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (II)]], Áedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Aodh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (II)]], [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (II)]], Ruadhri Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (III)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (III)]], Murtough Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Muircheartach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muircheartach Ó Flaithearta]], Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (IV)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (IV)]], [[Aedh Mór Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Mór Ó Flaithearta]], Morogh Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Murchadh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Murchadh Ó Flaithearta]], Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (V)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (V)]] Cúigear Ruairí..! # Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1061.13: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1145.17: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh. # Ruadhri Ua Flaithbertaigh, AU 1186.7 LATE: Ruaidhri h-Ua Flaithbertaigh, ACM 1186.2: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh, ACM 1214.6: Brian mac Ruaidhri Í Fhlaithb<u>e</u>rtaigh # Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh, ACM 1256.9: Ruaidhri Ua Flaithb<u>e</u>rtaigh Beirt Aodh # [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1079.8: Aedh Ua Flaithbhertaigh # Áedh Ua Flaithbheartaigh, ACM 1178.10: Aodh Ua Flaithbertaigh Beirt Chonchúr # [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1132.11: Concobhar Ua Flaithbheartaigh, # [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]], AU 1186.7 LATE: Conchubhar h-Ua Flaithbhertaigh == Uí Dhiarmada == * [[Uí Díarmata]]=[[Uí Dhiarmada]], [[Ríthe Uí Dhiarmada]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]]=[[Tadhg Uí Dhiarmada]], [[Cú Cheanainn mac Taidhg]], [[Giolla Comáin mac Néill]], [[Muirghius mac Aodha]], [[Mac Con Cheanainn]], [[Muirgheas ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (I)]], [[Muirgheas Ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (II)]], [[Tadhg Ua Con Cheanainn]], [[Uada Ua Con Cheanainn]], [[Cú Cheanainn Ó Con Cheanainn]] == Síol Anmchadha == * [[Síol Anmchadha]], [[Ríthe Shíol Anmchadha]], [[Diarmaid mac Dúnadhaigh]], [[Cú Chonnacht mac Dúnadhaigh]], [[Madadhán mac Gadhra Mhóir]], [[Gadhra Mór mac Dúnadhaigh]], [[Doghra mac Dúnadhaigh]], [[Dúnadhach mac Con Chonnacht]], [[Diarmaid mac Madadháin]], [[Madadhán Reamhar Ua Madadháin]], [[Gilla Find mac Maic Uallacháin]]=[[Giolla Fionn mac Mhic Uallacháin]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Cú Choirne Ua Madadháin]], [[Madadhán Mór Ua Madadháin]], [[Maoileachlann Ua Madadháin]], [[Diarmaid Cléireach Ua Madadháin]], [[Madadhán Óg Ó Madadháin]], [[Cathal Ó Madadháin]] == Uí Mhaine == * [[Uí Maine]]=[[Uí Mhaine]], [[Máine Mór]]=[[Maine Mór]]?, [[Ríthe Uí Mhaine]], [[Bresal mac Maine Móir]]=[[Breasal mac Maine Mhóir]], [[Fiachra Finn]], [[Conall Cas Ciabhach]], [[Dallán mac Breasail]], [[Duach mac Dalláin]], [[Lughaidh mac Dalláin]], [[Feradhach mac Lughadha]]=[[Fearadhach mac Luighdheach]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], [[Marcán]], [[Cairbre Crom]], [[Brenainn mac Cairbre]], [[Aedh Buidhe]]=[[Aodh Buí]], [[Conall mac Maelduib]]=[[Conall mac Maolduibh]], [[Marcán mac Tommáin]]=[[Marcán mac Tomáin]], [[Fithceallach mac Flainn]]=[[Ficheallach mac Flainn]], [[Sechnassach mac Congail]]=[[Seachnasach mac Congail]], [[Dluthach mac Fithcheallaigh]]=[[Dlúthach mac Ficheallaigh]], [[Cathal Maenmaighe]]=[[Cathal Mheánmhaigh]], [[Ailill ua Daimine]]=[[Ailill ua Daimhine]]=[[Ailill ó Daimhine]], [[Inreachtach mac Dluthaigh]]=[[Inreachtach mac Dlúthaigh]], [[Aedh Ailghin]]=[[Aodh Ailghin]], [[Dunchadh ua Daimhine]]=[[Dúnchadh ó Daimhine]], [[Conall mac Fidhghaile]], [[Dunchadh mac Duib Da Tuadh]]=[[Dúnchadh mac Duibh Dhá Thuadh]], [[Amhalgaidh]], [[Ailill mac Inreachtaigh]], [[Dub Dá Leithe mac Tomaltaigh]]=[[Dubh Dhá Leath mac Tomaltaigh]], [[Cathal mac Murchadha]], [[Cathal mac Ailella]]=[[Cathal mac Ailealla]], [[Mughrón mac Sochlacháin]], [[Sochlachán mac Diarmata]]=[[Sochlachán mac Diarmada]], [[Murchadh mac Sochlacháin]], [[Murchadh mac Aodha Uí Mhaine]], [[Geibennach mac Aedha]]=[[Geibheannach mac Aodha]], [[Muirgheas mac Domhnaill]] * [[Tadg Mór Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Mór Ó Ceallaigh]], Gadhra mac Dúnadhaigh, [[Concobar mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Conchúr mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmait mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmaid mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Dunchadh Ua Cellaigh]]=[[Dúnchadh Ó Ceallaigh]], [[Aed Ua Cellaigh]]=[[Aodh Ó Ceallaigh]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Tadg Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Ó Ceallaigh]], [[Conchobar Maenmaige Ua Cellaigh]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Ceallaigh]], [[Murchad Ua Cellaigh]]=[[Murchadh Ó Ceallaigh]], [[Domnall Mór Ua Cellaigh]]=[[Domhnall Mór Ó Ceallaigh]] == Ríthe Shliabh Lugha == * [[Sliabh Lugha]]&rarr;[[Ríthe Sliabh Lugha]]=[[Ríthe Shliabh Lugha]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (I)]], [[Ruairí Ó Gadhra (I)]], [[Domhnall Ó Gadhra]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (III)]] == Magh Loirg == * [[Mag Luirg]]=[[Magh Loirg]], [[Ríthe Mhagh Loirg]], [[Maolruanaidh Mór mac Taidhg]], [[Muircheartach mac Maolruanaí Mhóir]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]], [[Maolruanaidh mac Taidhg]], [[Tadhg Mór mac Maolruanaí]], [[Maolseachlann mac Taidhg Mhóir]], <strike>[[Diarmad mac Taidhg Mhóir]]</strike>&rarr;[[Diarmaid mac Taidhg Mhóir]], [[Muirgheas mac Taidhg Mhóir]], [[Conchúr mac Diarmada]], [[Tomaltach na Cairge Mac Diarmata]]=[[Tomaltach na Carraige Mac Diarmada]], [[Cormac Mac Diarmada (I)]] == Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Aireachtach ua Dúnchadha Mhuirsce]], [[Connmhach mac Duinn Cothaidhe]]=[[Conmhach mac Doinn Cothaithe]], [[Dubhda mac Conmhaigh]], [[Aodh ua Dubhda]], [[Maol Ruanaidh Ua Dubhda]], [[Aedhuar Ua Dubhda]], [[Muircheartach An Collach Ua Dubhda]], [[Domhnall Fionn Ua Dubhda]], [[Mac Aodha Ua Dubhda]], [[Amhlaibh mac Domhnaill Fhionn Ua Dubhda]], [[Mac Domhnaill Ua Dubhda]], [[Aodh mac Muircheartaigh Ua Dubhda]], [[Ruaidhrí Mear Ua Dubhda]], [[An Cosnamhaigh Ua Dubhda]], [[Taichleach Ua Dubhda]] * Eile gan leathanaigh: Cathal mac Ailealla, Aodh mac Maoil Phádraig, Mael Cluiche mac Conchobair=Maol Cloiche mac Conchúir, ''Crichan mac Mael Muire'' == Umhaill == * <strike>[[Umall]]</strike>=[[Umaill]]=[[Umhaill]], [[Ríthe Umhaill]], [[Maille mac Conaill]], [[Flannabhra]], [[Dunghal mac Flaithniadh]], [[Aedhghal]], [[Flathghal mac Flannbhrath]], [[Cosgrach mac Flannbhrath]], [[Cairbre mac Cinaedh]], [[Gilla na nInghen Ua Cobhthaigh]], [[Domhnall Ó Máille (I)]], [[Domhnall Ó Máille (II)]] (Rua), [[Domhnall Ó Máille (III)]], [[Aodh Ó Máille]], [[Diarmaid Ó Máille]], [[Tadhg mac Diarmada Ó Máille]] == Ríthe Luíne Chonnacht == * [[Ríthe Luíne Chonnacht]], [[Eaghra Paiprigh mac Saorghais]] == Eile (3) == * [[Ríochtaí Éireann]] * [[Liosta de Bharúntachtaí]] = Bliain 4, 2021 - 2022 = == Feabhsú na Gaeilge (4) == Mar is gnách... féach thuas. == Ollaimh Éireann == * [[Adna mac Uthidir]], [[Torna Éices]], [[Dubhthach moccu Lughair]], ([[Dallán Forgaill]]), [[Senchán Torpéist]], <s>[[Máel Muire Otháin]]=</s>[[Máel Muire Othna]]=[[Maol Mhuire Fhathna]], [[Flann mac Lonáin]], <s>[[Torpaid mac Taicthech]]=</s>[[Torpaid mac Taicthich]]=[[]], [[Óengus mac Óengusa]]=[[Aonghas mac Aonghasa]], [[Bard Boinne]], [[Uallach ingen Muinecháin]], [[Cormacán Éigeas]], [[Cinaedh Ua hArtagáin]]=[[Cinaedh ua hArtagáin]]=[[Cionnaoth ó hArtagáin]], [[Eochaidh Ua Floinn]]=[[Eochaidh ua Floinn]], [[Urard mac Coise]], [[Clothna mac Aenghusa]], [[Muircheartach mac Con Cheartaigh Mac Liag]], [[Cúán úa Lothcháin]], [[Cú Mara mac Maic Liac]], [[Mac Beathaidh mac Ainmire]], [[Ceaunfaeladh ua Cuill]]=[[]], [[Flaithem mac Maele Gaimrid]], [[Cellach úa Rúanada]], [[Mael Isa ua Máilgiric]], [[Cú Collchaille Ua Baígilláin]], [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]], [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], [[Seán mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]=[[Seán mac Feargail Óig Ó hUiginn]] == Ginealas == * [[Ginealas Éireannach]], [[Leabhar na nGinealach]], [[Coimre na nGinealach]], [[An Leabhar Muimhneach]], [[Leabhar Cloinne Maoil Ruanaidh]]=[[Leabhar Chlann Mhaoil Ruanaidh]], [[Leabhar Clainne Suibhne]]=[[Leabhar Chlann Suibhne]], [[Leabhar Ádhaimh Uí Chianáin]] == Gineolaithe == * [[Eochaid ua Flannacáin]], [[Flann Mainistrech]]=[[Flann Mainistreach]], [[Gilla Cómáin mac Gilla Samthainde]], [[Gilla Críst Ua Máel Eóin]]=[[Giolla Chríost Ó Maoil Eoin]], [[Amhlaoibh Mór mac Fir Bhisigh]], [[Gilla na Naemh Ua Duinn]]=[[Giolla na Naomh Ó Duinn]], [[Giolla Íosa Mac Fir Bhisigh]], [[Tanaide Mór mac Dúinnín Ó Maolconaire]]=[[Tanaí Mór mac Dúinnín Ó Maolchonaire]], [[Domnall Ó Cuindlis]], [[Lúcás Ó Dalláin]], [[Seán Mór Ó Dubhagáin]], [[Ádhamh Ó Cianáin]], [[Ádhamh Cúisín]], [[Faolán Mac an Ghabhann na Scéal]], [[Giolla Íosa Mór Mac Firbhisigh]], [[Giolla na Naomh Ó hUidhrín]], [[Giolla na Naomh Mac Aodhagáin]], [[Cú Choigcríche Ó Cléirigh]]=[[Cú Choigríche Ó Cléirigh]], [[Lughaidh Ó Cléirigh]], [[Cú Choigcríche Ó Duibhgeannain]]=[[Cú Choigríche Ó Duibhgeannáin]], [[Triallam timcheall na Fodla]], [[Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh]], [[Críchad an Chaoilli]], [[Máel Muire mac Céilechair]]=[[Maol Mhuire mac Céileachair]]- == Scoláirí == * [[James Ware]]-, [[Uilliam Ó Duinnín]], [[Seán Ó Catháin]], [[Séarlas Ó Conchubhair Doinn]]=[[Séarlas Ó Conchúir Dhoinn]], [[John O'Donovan (scoláire)]]=([[Seán Ó Donnabháin]]), [[John O'Hart]]-, ([[Edward MacLysaght]]=[[Éamonn Mac Giolla Iasachta]]), [[Nollaig Ó Muraíle]]-, ([[Rudolf Thurneysen]]), [[Osborn Bergin]]-, [[R. I. Best]]=[[Richard Irvine Best]]-, ([[D. A. Binchy]]), ([[Kuno Meyer]]), ([[Eugene O'Curry]]=[[Eoghan Ó Comhraí]]), [[James Carney]], [[John Carey]], ([[T. F. O'Rahilly]]=[[Tomás Ó Rathile]]=[[Tomás Ó Rathaile]]), [[Francis J. Byrne]]=[[Francis John Byrne]], [[Edel Bhreathnach]], [[John T. Koch]]-, [[Celtica (iriseán)]], [[Éigse (iriseán)]], [[R. A. Stewart Macalister]], [[T. M. Charles-Edwards]]=[[Thomas Charles-Edwards]], [[Hubert T. Knox]]=[[Hubert Thomas Knox]], [[Donnchadh Ó Corráin]] == Déise == * [[Ríthe Dhéise Mumhan]] * [[Dál gCais]]+ ** [[Dál gCais#Stair]] == Suíomhanna == # [[A. G. van Hamel]], [[Stichting Van Hamel]], [[CODECS]], *selgā # [[Thesaurus Linguae Hibernicae]] (TLH) # [[Irish Script on Screen]], [[Meamram Páipéar Ríomhaire]] (ISoS, ISOS) # [[Celtic Digital Initiative]] (CDI) == Dál Riada == * [[Dál Riada]], [[Ríthe Dhál Riada]], [[Fearghas Mór mac Eirc]]=[[Fearghas Mór]], [[Domhanghart Réite]], [[Comhghall mac Domhanghairt]], [[Gabhrán mac Domhanghairt]], [[Conall mac Comgaill]], [[Aodhán mac Gabhráin]], [[Eochaid Buide]]=[[Eochaidh Buí]], [[Connad Cerr]], [[Domnall Brecc]]=[[Domhnall Breac]], [[Ferchar mac Connaid]]=[[Fearchar mac Connaidh]], [[Dúnchad mac Conaing]]=[[Dúnchadh mac Conaing]], [[Conall Crandomna]]=[[Conall Crannomhna]], [[Domangart mac Domnaill]]=[[Domhanghart mac Domhnaill]], [[Máel Dúin mac Conaill]]=[[Maol Dúin mac Conaill]], [[Domnall Donn]]=[[Domhnall Donn]], [[Ferchar Fota]]=[[Fearchar Fada]], [[Eochaid mac Domangairt]]=[[Eochaidh mac Domhanghairt]], [[Ainbcellach mac Ferchair]]=[[Ainfhaichilleach mac Fearchair]], [[Fiannamail ua Dúnchado]]=[[Fianamhail ó Dúnchadha]], [[Selbach mac Ferchair]]=[[Sealbhach mac Fearchair]], [[Dúngal mac Selbaig]]=[[Dúnghal mac Sealbhaigh]], [[Eochaid mac Echdach]]=[[Eochaidh mac Eochach]], [[Alpín mac Echdach]]=[[Ailpín mac Eochach]], [[Muiredach mac Ainbcellaig]]=[[Muireadhach mac Ainfhaichilligh]], [[Eógan mac Muiredaig]]=[[Eoghan mac Muireadhaigh]] # [[Áed Find]]=[[Aodh Fionn]] # [[Fergus mac Echdach]] # [[Donn Coirce]] # [[Eochaid mac Áeda Find]] # [[Constantine]] # [[Oengus]] # [[Drust]] # [[Eoganan]] # [[Alpin II]] # [[Coinneach I na hAlban|Coinneach]] == Connachta srl. == * [[Cairpre Gabra]]=[[Cairbre Ghabhra]], [[Senchán Torpéist]], [[Tromdámh Guaire]] == Tuamha == # Muircheartach mac Toirdhealbhach # Muircheartach Dall # Conchúr Rua == An Féineachas, srl == * [[An Féineachas]] *# [[Aithechtúatha]] *# [[Cóic Conara Fugill]] * [[Breithem]] *# [[Breithem#Stair]] &larr; [[:en:Brehon#History]] *# [[Breithem#Céilí Dé]] &larr; [[:en:Brehon#Brehon Laws and the Early Irish Church(Céilí Dé)]] *# [[Breithem#Na Normannaigh]] &larr; [[:en:Brehon#The Brehon laws and Anglo-Norman Invasion of 1169]] * [[Dubthach maccu Lugair]]=[[Dubhthach moccu Lughair]]=[[Dubhthach mhic Lughair]] # [[Odhrán (giolla Phádraig)]] &larr; [[:en:Odran (disciple of Saint Patrick)]] # [[Odrán]]=[[Órán]] &larr; [[:en:Odran]] #* [[Slat na ríghe]], [[Iomarbhágh na bhFileadh]]=[[Iomarbhá na bhFilí]] == Scéalta (4) == # [[Navigatio Sancti Brendani]], [[Aided Con Roí]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # Forfess Fer Fálgae agus Síaburcharpat Con Culainn #* [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]] # Cath Achadh Leithdheirg # Cath Móin Daire Lothair #* [[Cath Cairnd Chonaill]]=[[Cath Chairn Chonaill]] # [[:en:List of conflicts in Ireland]] == Ogham == # [[CIIC 1]] # [[CIIC 54]]=[[Cnámh Thulach Chumann]] &larr; [[:en:Tullycommon Bone]] # [[CIIC 362]] # [[CIIC 500]] &larr; [[:en:CIIC 500]] # [[CIIC 504]] &larr; [[:en:CIIC 504]] == Miotaseolaíocht (4) == * [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]], [[Déithe na gCeilteach]] == Ag líonadh na mbearnaí == * [[Rítheaghlaigh Ghaelacha]], [[Ceann na Fine]]-, [[Éire (bandia)]]+, [[Cúigí na hÉireann#Réamhstair]], [[Cúigí na hÉireann#Stair]], [[Cúige Chonnacht#Luathstair]], [[Hipitéis substráit Ghaeilise]], [[Ealaín na nOileán]]-, [[Cló na nOileán]], [[Teimpléad:Unicode chart Insular]], [[Uí Chléirigh]], [[Peter Schrijver]], [[Leabhar Ard Mhacha]]+, [[Ferdomnach]]=[[Feardhomhnach]], [[Muirchú moccu Machtheni]]-, [[Bachall Isu]]=[[Bachall Íosa]]-, [[Leabhar Dharú]], [[Cathach Cholm Cille]], [[Cúige Chonnacht#Ríocht na gConnacht]], [[Uí Chonchúir Dhoinn]], [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muiredaigh]]=[[Síol Mhuireadhaigh]]=[[Síol Mhuirí]], [[Uí Cellaigh]]=[[Uí Cheallaigh]], [[Cellach mac Fíonachta]]=[[Ceallach mac Fíonachta]], [[Cualu]]=[[Cuala]], [[James MacKillop]]-, [[Uí Flaithbertaigh]]=[[Uí Fhlaithbheartaigh]], [[Bé Binn iníon Urchadha]]=[[Béibhinn ní Urchadha]], [[Creassa iníon Urchadha]]=[[Creasa ní Urchadha]], [[Caineach iníon Urchadha]]=[[Caineach ní Urchadha]], [[Cainnech (ainm)]]=[[Caineach (ainm)]], [[Clann Cosgraigh]]=[[Clann Chosgraigh]], [[Muireadhach mac Aodha]], [[Ruaidhrí Mac Aodha]], [[Banfhlaith]]=[[Flaith]], [[Mhic Dhiarmada]], [[Cúige Laighean#Stair]], [[Uí Dúnchada]]=[[Uí Dhúnchadha]], [[Uí Fáeláin]]=[[Uí Fhaoláin]], [[Uí Muiredaig]]=[[Uí Mhuireadhaigh]]=[[Uí Mhuirí]], [[Uí Thuathail]], [[Uí Bhroin]], [[Leabhar Branach]], [[Mhic Giolla Phádraig]], [[Fir Cheall]], [[Uí Dhubhuir]], [[Cúige Mumhan#Stair]], [[Uí Eidirsceoil]], [[Uí Bhriain]], [[Lugaid Mend]]-, [[Conall Eachluath]]-, [[Tál Cas]], <strike>[[Lorcáin mac Lachtna]]</strike>→[[Lorcán mac Lachtna]], [[Muircheartach mac Toirdhealbhach Ua Briain]], [[Uí Ghrádaigh]], [[Uí Allmhuráin]], [[Mhic an Airchinnigh]], [[Uí Chinnéide]], [[Órlaith ingen Cennétig]], [[Mhic Cárthaigh]], [[Mhic Cárthaigh Mhúscraí]]-, [[Mhic Cárthaigh Riabhach]]-, [[Uí Ímair]]=[[Uí Íomhair]]-, [[Uí Chaoimh]], [[Mhic Giolla Chuda]], [[Mac Giolla Chuda na gCruach]], [[Uí Dhonnchadha na nGleann]], [[Uí Chonaill]], [[Conall (idirdhealú)]], [[Uí Shúilleabháin]]-, [[Uí Cheallacháin]]-, [[Uí Dhonnchadha]]-, [[Uí Dhonnabháin]]-, [[Uí Shéaghdha]], [[Cúige Uladh#Luathstair]], [[Mhic Lochlainn]], [[Uí Dhomhnaill]], [[Máelsechnaill Ua Domnaill]]=[[Maol Seachlainn Ó Domhnaill]], [[Gofraid Ua Domnaill]]=[[Gofraidh Ó Domhnaill]], [[Domnall Óg Ua Domnaill]]=[[Domhnall Óg Ó Domhnaill]], [[Uí Dhonnghaile]], [[Uí Raghallaigh]], [[An Anaíle]], [[Uí Fhaircheallaigh]], [[Liber Flavus Fergusiorum]]+, [[Uí Fhearghail]], [[Clann Somhairle]]-, [[Féilire Thamhlachta]], [[Seán Mac Colgan]]-, [[Saltair na Rann]], [[Táin Bó]], [[Táin Bó Regamon]] * [[Trecheng Breth Féne]], [[Echtra Cormaic]], [[Leabhar Dimma]]=[[Leabhar Dhioma]], [[Leabhar Mholing]], [[Codex Usserianus Primus]], [[Codex Usserianus Secundus]]=[[Ceithre Leabhar Bhinn Éadair]], [[Leabhar Aifrinn Lothra]]=[[Leabhar Aifrinn Stowe]], [[Leabhar Cloinne Aodha Buidhe]], [[ARÉ 24 P 33]], [[Leabhar Donn]], [[Soiscéalta Mhic Thornáin]], [[Leabhar Ghinealaigh Uí Chléirigh]], [[Cumdach]]=[[Cumhdach]]-, [[Teimpléad:Cumhdaigh]], [[Soiscél Molaisse]]=[[Soiscéal Mholaise]]-, [[Domnach Airgid]]=[[Domhnach Airgid]]-, [[An Míosach]]- * [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Máine Tethbae]], [[Uí Laoghaire]], [[Uí Dhálaigh]]-, [[Dáithí Ó Coimín]]=[[Dáithí Coimín]], [[Edward Gwynn]], [[Gearóid Mac Niocaill]], [[Margaret Dobbs]], [[Peter Berresford Ellis]], [[Marie-Louise Sjoestedt]], [[Pól Breathnach]]-, [[Kenneth Nicholls]], [[Patrick Weston Joyce]], [[Robert Dwyer Joyce]]-, [[Donncha Ó Cróinín]], [[Dáibhí Ó Cróinín]], [[Trevor Joyce]]-, [[Muireann Ní Bhrolcháin]], [[Meidhbhín Ní Úrdail]], [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]], [[Saltair Chaimín]], [[Leabhar Dhèir]]=[[Leabhar Dhéir]], [[Revue Celtique]]=[[Études Celtiques]], [[Uí Fergusa]]=[[Uí Fhearghasa]], [[Aedh Ua Conchobair]]=[[Aodh Ó Conchúir]]- mac Cathail Chrobhdheirg, [[Aedh mac Ruaidri Ua Conchobair]]=[[Aodh mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Altram Tige Dá Medar]], [[Éadbhard Ó Raghallaigh]], [[Gormflaith ingen Murchada]]=[[Gormlaith ní Mhurchadha]], Miotaseolaíocht na nGael (tuilleadh), [[Nodens]]-, [[Lugus]]-, [[Taranis]]-, [[Ogmios]]-, [[Catubodua]]-, [[Brigantia]]-, [[Lámhscríbhinn dhathmhaisithe]]-, [[Leabhar Soiscéal]]-, [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]], [[Ildiachas Ceilteach]]-=[[Sean-reiligiún Ceilteach?]] creideamh? creidimh? ársa?, [[Ceiltigh na nOileán]]-, [[Ceiltis na nOileán]]-, [[Ceiltis na Mór-Roinne]]-, [[Na Briotanaigh Cheilteacha]]-=[[Briotanaigh Cheilteacha]], [[Miotaseolaíocht na mBreatnach]]-, [[Ábhar na Breataine]]-, [[Triscéil]]-, [[Nora Kershaw Chadwick]]-, [[Léann Ceilteach]]-, [[Náisiúin Cheilteacha]]-, [[Peritia]], [[Teangacha Briotainice]]-, [[Briotainic Choiteann]]- [[Cruithnis]]-, [[Teimpléad:lang-br]], [[Epona]]-, [[Mearcair (miotaseolaíocht)]]-, [[Esus]]-, [[Teutates]]-, [[Bandia an fhlaithis]], [[Nuadha (ainm)]], [[Feis]]-, [[Ceiltibéaraigh]]-, [[Belenos]]-, [[Belisama]]-, [[Sucellus]]- == Eile (4) == * [[Cairpre Gabra]], [[Dál gCais#Stair]], [[Breithem#Stair]], [[Slat na ríghe]], [[Suíomhanna ríoga Éireann]], [[Donnabhán mac Cathail]]-, [[Tadc mac Briain]]=[[Tadhg mac Briain]], [[Ressad]]=[[Reasadh]], [[Na Ceiltigh#Réamhrá]], [[Déithe na gCeilteach]], [[Liosta de Dhéithe Ceilteacha]], [[Aibell]], [[Uirne]], [[Tadg mac Nuadat]]=[[Tadhg mac Nuad]], [[Bran agus Sceólang]]=[[]], [[Aonach]] * Dreamanna *# [[]] &larr; [[:en:List of Irish clans]] * Léarscáileanna *# [[Cairt phortalach]] *# [[Cairt Chatalóinise]] * Lámhscríbhinní *# [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]] &larr; [[:en:List of Irish manuscripts]] *#* [[Leabhar Ard Mhacha]] *# Book of Ballycummin (RIA MS 23 N 10) *#* [[Leabhar Dharú]], [[Lebor Cuanu]]=[[Leabhar Chuana]], [[Landnámabók]] * Ríochtaí *# [[Ríocht Átha Cliath]] *# [[Ríocht na nOileán]] *# [[Ríthe na gCruithneach]] *## [[Vipoig]] &larr; [[:en:Vipoig]] *# [[Fáistine Bhreacáin]] * Le meadú ** [[Cúirt an Mheán Oíche#Achoimre an dáin]] *# [[Gallóglach]] *# [[Cluain Catha]] (leac uaighe) *# [[Bard]] *# [[Seanchaí]] *#* [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]] *# [[Mo Ling]] = Bliain 5, 2025 - 2026 = Spreagtha ag ''[[:en:Wikipedia:Recent_additions/2025/March#8 March 2025|Recent additions, 8 March 2025]]'' == An Féineachas == [[An Féineachas]] (agus/nó b'fhéidir [[Seanchas]] / [[Béaloideas]]). ''[https://dil.ie/34117 othrus]'' ≈ fulaingt tinnis/othrais. Nuashonraithe (lámhscríbhinní): * [[Senchas Már]] (SM), [[Bechbretha]] ([[Senchas Már#Bechbretha agus Coibes Uisci Thairdne|SM #21]]), [[Bretha Crólige]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #33]]), [[Críth Gablach]] (MacA), [[Gúbretha Caratniad]] ([[Bodleian Library]], [[Rawlinson B 502]]) As nua, iomlán: * [[Corpus Iuris Hibernici]] (CIH), [[Sanas Uí Dhuibhdábhoireann]] (MacA), [[Cethairṡlicht Athgabálae]] ([[Senchas Már#Cethairslicht Athgabálae|SM #2]]), [[Sechtae]] ([[Senchas Már#Sechtae|SM #9]]), [[Recholl Breth]] (SM #13), [[Bretha Déin Chécht]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #34]]), [[Muirbretha]] ([[Senchas Már#Clár ábhar|SM #38]]) [[Anfuigell]] (m.s., CnaT, LS 1387; MacA), [[Berrad Airechta]] (CnaT, LS 1337), [[Bretha Étgid]] ([[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] LS 23 P 3) [[Cóic Conara Fugill]] (m.s., [[Uraicecht Becc]], [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Di Astud Chor]] (''via'' [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Mellbretha]] ([[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|CnaT]], LS 1363), [[Uí Lochlainn]], [[Uí Dhuibhdábhoireann]], [[CnaT BÁC, LS 1317]]=[[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, LS 1317]], [[Bóaire]], [[Coinmheadh is buannacht]], [[Brehon Law Commission]], [[Mac Aodhagáin]] &rightarrow; [[Mhic Aodhagáin]], [[John Lynch (Gratianus Lucius)]], [[Fearghas Ó Ceallaigh]], [[Leabharlann COBÁC]], [[Cathair Mhic Neachtain]], [[Thom McGinty]] As nua, síolta: * [[Dlí Ceilteach]]-, [[Gabháil chine]]-, [[Cyfraith Hywel]]-, [[Galanas]]-, [[Accessus ad auctores]]-, [[Hapax legomenon]]-, [[Robert Atkinson]]- == Foclóireacht == * [[Foclóireacht na Gaeilge]], [[Leabharlann an Ard Easpaig Marsh]]=[[Leabharlann Marsh]]-, [[foclóir.ie]]=[[focloir.ie]] == Litríoch == * [[Murúch]]-, [[Tongu do dia toinges mo thúath]]-, [[Remscéla]]=[[Réamhscéalta]], [[Bernhard Maier]], [[Lebor Bretnach]]=[[Leabhar Breatnach]], [[Annála Doiminiceacha Ros Comáin]], [[Irish Astronomical Tract]]=[[]], [[Ranna an aeir]] == Abhantrach na Sionainne == * [[Abhantrach na Sionainne]], [[Inis Cloithrinn]], [[Inis Bó Finne, Contae na hIarmhí]], [[Loch Bó Dearg]], [[Loch Bó Finne]] (idirdhealú) [[Loch Bó Finne (An tSionainn)]], [[Loch Bó Finne, Contae na Gaillimhe]]-, [[Loch Foirbis]] , [[Loch Teapa]]-, [[:Catagóir:An tSionainn]], [[Loc Albert]], [[Canáil Chill Srianáin]], [[Canáil na Leithcheathrún]], [[Abhainn na Mainistreach]], [[An Inthe]], [[An Eithne]], [[Abhainn Chalatroma]], [[Loch na gCurrach]], [[Loch Fuinseann]], [[Loch Éadaoine]], [[An Abhainn Mhór, Contae an Chabháin]] == Lochanna == * [[Liosta Lochanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Lochanna na hÉireann]] [[:Catagóir:Lochanna Chontae Aontroma]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Ard Mhacha]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Chabháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chiarraí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chill Mhantáin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chorcaí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhoire]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Dúin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Fhear Manach]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhuineacháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhaigh Eo]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Thír Eoghain]] * [[Loch Léin]], [[Loch Mhucrois]], [[An Loch Uachtarach]], [[Loch an Chuais]], [[Loch an Leaca Mór]], [[Loch an Leamhnachta]], [[Locha Lua]], [[Loch an Easaird]], [[Loch an Eanaigh Mhóir]], [[Loch an Iúir (loch)|Loch an Iúir]], ''[[Ardderry Lough]]''=[[ Loch na nArd-doiriú]], [[Loch Arbhach]], [[Loch an tSéideáin]], [[Loch an Tóraic]], [[Loch Eachros Beag]], [[Loch Bhaile Uí Chuirc]], [[Loch Bhaile na hInse]], [[Loch Beara]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Droim Dhá Thiar)]], [[Loch Bhéal Trá]], [[Loch Buinne]], [[Loch Charraig an Droichid]], [[Loch Bhaile Choille Fóir]], [[Loch Bhaile na hUamha]], [[Loch Oileán Uí Eadhna]], [[Loch Conbhuí]], [[Loch Chrathaí]], [[Loch Raithin]], [[Loch Collán]], [[Loch Choileáin Uí Shíoda]], [[Loch Cútra]], [[An Loch Uachtair]], [[Loch Dhoire an Chláir]], [[Loch Dúlocha]], [[Loch an Chlocháin Léith]], [[Loch Ghleann Mhac Muirinn]], [[Loch Gabhlach]], [[Loch Iascaí]], [[Loch Eirid]], [[Loch Fí]], [[Loch Fearna]], [[Loch na Foirnéise]], [[Loch Fionnmhaí]], [[Loch Gartáin]], [[Loch an Ghleanna Bhig]], [[Loch an Ghleanna Mhóir]], [[Loch Ghleann Éada]], [[Loch Ghleann an Chairthe]], [[Loch Ghleann Dá Loch]], [[Loch Eidhneach]], [[Loch Inse Chrónáin]], [[Loch Inse Uí Chuinn]], [[Loch Inis Cara]] (taiscumar), [[Loch Oileán Éadaí]], [[Loch Chill Ghlais]], [[Loch Choill an Iúir]], [[Loch Cinnéile]], [[Loch Chionn Droma]], [[Loch na Coille Móire]], [[Loch Leitir Creamha Rua]], [[Loch an Chrainn Chrín]], [[Loch Mac nÉan]], [[Loch Marbh]], [[Loch Mháimín]], [[Loch Míle]], [[Loch Míolach]], [[Loch Moirne]], [[Loch Mhuiceanach]], [[Loch Mucnú]], [[Loch na Cuinge Uachtarach]], [[Loch Uí Fhloinn]], [[Loch Riach]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Maothail)]], [[Loch an Rois]], [[Loch an Scoir]], [[Loch Sindile]], [[Loch Eoin]], [[Loch Sáile]], [[Loch Theach an Teampla]], [[Turlach Ráth Asáin]], [[Locha Chluain Í]], [[Loch Dhrom Mór]], [[Loch Dhoirinse]], [[Loch an Ghleanna]], [[Loch Mac nÉan Uachtair]], [[Loch Mám Aodha]], [[Loch na Breaclaí]] (~[[Loch Breaclaigh]]), ''[[Clea Lake]]'', [[Loch Chluain na Cloiche]], ''[[Lough Skean]]'', [[Loch Sceithí Uachtair]], [[Loch an Urláir]], [[An Loch Bán, Contae Mhuineacháin]], ''[[Lough Gullion]]'', ''[[Cloonagh Lough]]'', ''[[Lough Island Reavy]]'', ''[[Kiltooris Lough]]'', ''[[Lickeen Lough]]'', [[Lochanna Chill Airne]], [[Loch Charraig an Phoirt]], [[Loch Cheis Charraigín]], [[Loch Dhroim Dhá Liag]], [[Turlach Ghleann na Madadh]] == Aontas Iarthar na hEorpa == * [[Benelux]] (1944), [[Conradh Dunkirk]] (1947), [[Conradh na Bruiséile]] (1948, 1954), [[Aontas an Iarthair]] (1948), [[:Catagóir:Aontas an Iarthair]], [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]] (1949), [[Conradh ag bunú Chomhphobal Cosanta na hEorpa]] (1952), <strike>[[Comhphobal Polaitiúil Eorpach (1952)]]</strike>&rightarrow;[[Comhphobal Polaitiúil na hEorpa (1952)]], [[Conradh Ginearálta]]=[[Comhdhálacha Bonn–Pháras]] (1952/1955), [[Comhdhálacha Londan agus Pháras]] (1954), [[Aontas Iarthar na hEorpa]] (1954), [[:Catagóir:Aontas Iarthar na hEorpa]], [[Comhdháil Messina]] (1955) == An tAontas Eorpach == * [[Comhphobail Eorpacha]], [[Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach]]->[[Comhphobal Eorpach um Fhuinneamh Adamhach]]=<strike>[[Euratomm]]=</strike>[[Euratom]] (Eoradamh), [[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach]]=[[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach]], [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]]=an [[Comhphobal Eorpach]], [[Ballstát den Aontas Eorpach]] * [[Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa]], [[Beartas comhtháthaithe]]=[[Beartas Comhtháthaithe]], [[Ciste Sóisialta na hEorpa Plus]], an [[Ciste Comhtháthaithe]], [[Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa]], an [[Comhbheartas Talmhaíochta]], an [[Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe]], an [[Comhbheartas Iascaireachta]]=an [[Comhbheartas Iascaigh]], an [[Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe]], an [[Comhbheartas Eachtrach agus Slándála]] * [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]], [[Comhlachtaí comhairleacha an Aontais Eorpaigh]], [[Forais an Aontais Eorpaigh]], [[Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa]], [[Coiste Eorpach na Réigiún]], [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] * [[Banc Eorpach Infheistíochta]], [[Institiúid Ollscoile Eorpach]], [[Cúirt Aontaithe na bPaitinní]], [[Ombudsman Eorpach]], [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]], [[Coiste Polaitiúil agus Slándála]], [[Coiste Míleata an Aontais Eorpaigh]] * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]], {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh}}, [[Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip]]=[[Inter-Active Terminology for Europe]], [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] * [ [[Margadh aonair na hEorpa]], an margadh inmheánach Eorpach ], [[an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna]] (1975), [[Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú]] (1975), [[Foras Oiliúna na hEorpa]]->[[Foras Eorpach Oiliúna]] (1990/1993), [[Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh]] (1994) ua, [[Oifig an Chomhphobail um Chineálacha Plandaí]] (1994), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair]] (1994), [[Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh]] (1994), [[Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach]] (1995), [[An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia]] (2002), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí]] (2002), [[Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh]] (2004), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis]] (2004), [[An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach]] (2006), [[Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh]] (2009), [[An tÚdarás Eorpach Saothair]] (2019) * [ [[Comhbheartas Slándála agus Cosanta an Aontais Eorpaigh|Comhbheartas Slándála agus Cosanta]] (CBSC) ], [[Gníomhaireacht Eorpach um Chosaint]] (2004), [[Institiúid an Aontais Eorpaigh um Staidéar Slándála]] (1989 / 2001), [[Lárionad Satailítí an Aontais Eorpaigh]] (1992 / 2002) * [ [[Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[Limistéar saoirse, slándála agus ceartais]] (LSSC) ], [[Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh]] (1993), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí]]=[[Europol]] (1998), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí]] (2000), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil]]=[[Eurojust]] (2002), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta]]=[[Frontex]] (2004), [[Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne]] (2006), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann]] (2011), [[Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[eu-LISA]] (2011) * [ [[An Córas Eorpach um Maoirseacht Airgeadais]] (CEMA) ], [[An tÚdarás Baincéireachta Eorpach]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde]] (2011) * [ [[Aontas Baincéireachta Eorpach]]=[[Aontas baincéireachta Eorpach]] (ABE) ], [[Bord Réitigh Aonair]] (2015), [[An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid]]=[[an tÚdarás um an Sciúradh Airgid a Chomhrac]] (2024) * [[Conarthaí an Aontais Eorpaigh]], [[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach]]=[[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh]]=[[Conradh na Róimhe]] (19xx), [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach]]=[[Conradh na Róimhe]], [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (1957, 1992, 2007), <strike>[[Conradh Eoratom]]=</strike>[[Conradh Euratom]] (1957), [[Conradh Cumaisc]] (1965-1999), [[Conradh na Graonlainne]]=[[Tarraingt siar na Graonlainne as an Aontas Eorpach]] (1985), [[Ionstraim Eorpach Aonair]] (1986), [[Trí cholún an Aontais Eorpaigh]] (1993-2009), [[Conradh Amstardam]] (1997), [[Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh]] (2000, 2009), [[Conradh ag bunú Bunreachta don Eoraip]] (''2004''), [[Conradh ar an Aontas Eorpach]] (2007) * [[Conradh Aontachais]], [[:Catagóir:Conarthaí Aontachais leis an Aontas Eorpach]], [[Méadú an Aontais Eorpaigh]], [[Critéir Chóbanhávan]], [[Acquis communautaire]], [[Conradh Aontachais 1972]], [[Conradh Aontachais 1979]], [[Conradh Aontachais 1985]], [[Conradh Aontachais 1994]], [[Conradh Aontachais 2003]], [[Conradh Aontachais 2005]], [[Conradh Aontachais 2011]], [[Conarthaí buiséid na gComhphobal Eorpach]], [[Dlí an Aontais Eorpaigh]], [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]], [[Europa (tairseach gréasáin)]], [[Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh]]=[[Oifig na bhFoilseachán]], [[Teangacha an Aontais Eorpaigh]], [[CORDIS]] (Seirbhís Eolais um Thaighde agus um Fhorbraíocht Chomhphobail (SeoTaifeach)) * [[Gníomh dlí de chuid an Aontais Eorpaigh]], [[Rialachán (Aontas Eorpach)]], [[Treoir (Aontas Eorpach)]], [[Cinneadh (Aontas Eorpach)]], [[Moladh (Aontas Eorpach)]], [[Tuairim (Aontas Eorpach)]], [[Cearta bunúsacha]] == Réigiúin NUTS srl == * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]] (Acáise), [[NUTS céadleibhéil an Aontais Eorpaigh]], [[:Catagóir:Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]], * [[Réigiúin NUTS na hÉireann]], [[:Catagóir:Réigiúin NUTS na hÉireann]], {{tl|Réigiúin NUTS na hÉireann}}, [[Tionóil Réigiúnacha na hÉireann]], [[Toghlimistéar áitiúil]], [[Leabhar Reachtanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Teorainn Phoblacht na hÉireann–na Ríochta Aontaithe]], [[Réigiún an Tuaiscirt agus an Iarthair]]<-[[Tionól Réigiúnach an Tuaiscirt agus an Iarthair]], [[Réigiún na Teorann]], [[Réigiún an Iarthair]], [[Réigiún an Oirthir agus Lár Tíre]]<-[[Tionól Réigiúnach an Oirthir agus Lár Tíre]], [[Contae Bhaile Átha Cliath]]<-[[Réigiún Bhaile Átha Cliath]],[[Réigiún an Lár-Oirthir]], [[Réigiún Lár na Tíre]]≠[[Lár na Tíre (Éire)]], [[Réigiún an Deiscirt]]<-[[Tionól Réigiúnach an Deiscirt]], [[Réigiún an Lár-Iarthair]], [[Cathair Chinn Lis]], [[Eas Géitine]], [[Réigiún an Oirdheiscirt]], [[Réigiún an Iardheiscirt]] * {{tl|NUTS}}, AT [[Réigiúin NUTS na hOstaire]], BE [[Réigiúin NUTS na Beilge]], BG [[Réigiúin NUTS na Bulgáire]], CY [[Réigiúin NUTS na Cipire]], CZ [[Réigiúin NUTS na Seicia]], DE [[Réigiúin NUTS na Gearmáine]], DK [[Réigiúin NUTS na Danmhairge]], EE [[Réigiúin NUTS na hEastóine]], EL [[Réigiúin NUTS na Gréige]], ES [[Réigiúin NUTS na Spáinne]], FI [[Réigiúin NUTS na Fionlainne]], FR [[Réigiúin NUTS na Fraince]], HR [[Réigiúin NUTS na Cróite]], HU [[Réigiúin NUTS na hUngáire]], IE Éire, IT [[Réigiúin NUTS na hIodáile]], LT [[Réigiúin NUTS na Liotuáine]], LU [[Réigiúin NUTS Lucsamburg]], LV [[Réigiúin NUTS na Laitvia]], MT [[Réigiúin NUTS Mhálta]], NL [[Réigiúin NUTS na hÍsiltíre]], PL [[Réigiúin NUTS na Polainne]], PT [[Réigiúin NUTS na Portaingéile]], RO [[Réigiúin NUTS na Rómáine]], SE [[Réigiúin NUTS na Sualainne]], SI [[Réigiúin NUTS na Slóivéine]], SK [[Réigiúin NUTS na Slóvaice]] * AL [[Réigiúin NUTS na hAlbáine]], ME [[Réigiúin NUTS Mhontainéagró]], MK [[Réigiúin NUTS na Macadóine Thuaidh]], RS [[Réigiúin NUTS na Seirbia]], TR [[Réigiúin NUTS na Tuirce]], UA [[Réigiúin NUTS na hÚcráine]] * CH [[Réigiúin NUTS na hEilvéise]], IS [[Réigiúin NUTS na hÍoslainne]], LI [[Réigiúin NUTS Lichtinstéin]], NO [[Réigiúin NUTS na hIorua]] * [[Contaetha na hAlbáine]], [[Cúigí na Bulgáire]], [[:Catagóir:Cúigí na Bulgáire]], [[Contaetha na Cróite]], [[Contaetha na hEastóine]], [[:Catagóir:Contaetha na hEastóine]], [[Stair na hEastóine]], [[Réigiúin na Fraince]] Liostaí Wikidata, [[Réigiúin na hIodáile]], [[Contaetha na Liotuáine]] * {{tl|Cúigí na mBulgáir}}->{{tl|Cúigí na Bulgáire}}, {{tl|Réigiúin na hIodáile}}, {{tl|Contaetha na Liotuáine‎}}, {{tl|Contaetha na hAlbáine}}, {{tl|Contaetha na hEastóine}} == Turasóireacht i nÉirinn == * [[Turasóireacht in Éirinn]], [[Croíthailte Ceilte na hÉireann]], [[Ceantar na gCruach]], [[Sean-Oirthear na hÉireann]], [[Stair na hÉireann (400-800)]], [[Stair na hÉireann (1169-1536)]], ''[[Discover Ireland]]'', [[Spraoi]], [[Féile Cheoldráma Loch Garman]], [[Féile Ealaíon Chill Chainnigh]], [[Teach na Buiríse]] = Bliain 6, 2026 - = * [[New Dublin Voices]], [[Bernie Sherlock]] * [[Ceann Chorr Leice]] * {{tl|Na Scéalta Miotaseolaíochta}}, {{tl|Ríocht na gConnacht}}, <strike>{{tl|Laigín}}</strike>->{{tl|Laigin}} * [[Aided]]=[[Anbhás]], [[Aithed]]=[[Athadh]], [[Compert]]=[[Coimpeart]], [[Tochmarc]]=[[Tochmharc]] * {{tl|Aided}}, {{tl|Aithed}}, {{tl|Compert}}, {{tl|Tochmarc}} * [[:Catagóir:Aided]], [[:Catagóir:Aithed]], [[:Catagóir:Compert]], [[:Catagóir:Tochmarc]] * [[:Catagóir:Conmaicne]], [[:Catagóir:Dál gCais]] * ''[[The Abbot of Drimnagh]]''=[[Scéal an Ab Dhroimeanaigh]], [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Scéla Colmáin meic Duach ocus Guairi meic Colmáin]]=[[Scéal Cholmáin mhic Dhuach agus Ghuaire mhic Colmáin]], [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Meic Teléne]], [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Óenu moccu Loígse]], [[Scéla Mongáin ocus Echdach Rígéicis]]=[[Scéal Mhongáin agus Eochadha Rí-éigis]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Nad Crantail]]=[[Nath Chrantail]], [[Gormlaith ingen Conaing meic Flainn]]=[[Gormfhlaith ní Chonaing mhic Fhlainn]], [[Gormlaith ingen Flainn Sinna]]=[[Gormfhlaith ní Fhlainn Sionna]], [[Daniél ua Líahaiti]] * [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam Ó hAonghusa]], [[Proinsias Mac Cana]], [[Tomás Ó Floinn]], [[Vernam Hull]], [[James George O'Keeffe]]=[[Séamus Ó Caoimh]], [[Máirín Ní Dhonnchadha]] {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]], an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]], [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] 1ci8lhwd8n36p0jtx06ysf8esq1dsoy 1324905 1324894 2026-08-14T10:43:15Z Marcas.oduinn 33120 1324905 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir}} =Réamhrá= [ [https://www.teanglann.ie/ teanglann.ie] | [https://www.focloir.ie/ focloir.ie] | [https://www.tearma.ie/ tearma.ie] | [https://www.gaois.ie/ gaois.ie] | [http://dil.ie/ dil.ie] | [https://www.logainm.ie/ga/ logainm.ie] | [https://www.sraidainm.ie/ga/ sraidainm.ie] | [https://www.sloinne.ie sloinne.ie] | [https://en.wikisource.org/wiki/An_Etymological_Dictionary_of_the_Gaelic_Language MacBain] ] [CELT | CODECS | ISOS | THD | BILL | ... ] [ ''[https://medievalscotland.org/kmo/AnnalsIndex/index.shtml Index of Names in Irish Annals]''<!-- le Mari Elspeth nic Bryan--> | ''[https://www.libraryireland.com/names/contents.php Irish Names and Surnames]''<!-- le Rev Patrick Woulfe, ar Library Ireland--> | ''[https://www.dias.ie/ga/celt/celt-publications-2/onomasticon-goedelicum/ Onomasticum Goedelicum]'' <!--| ''[http://research.ucc.ie/doi/atlas Atlas of Names]''--> | ''[http://fmg.ac/Projects/MedLands/IRELAND.htm MEDIEVAL LANDS - Ireland]''<!-- ar fmg.ac--> ] Daoine: aicme, ciarraí, cine, cineál, clann, corca, dál, dream, duine/daoine, fine, muintir, pobal, síol, teaghlach, tuath; s/daor-chineál, sloinne Tosaíodh an obair seo ar an 6ú Meán Fómhair 2018, leis an leathanach [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] * Foinsí ar [https://www.ucc.ie/en/research-sites/celt/ CELT]: ** [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/text001.html LGÉ], [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/ LL], G800011A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100005A/ ACM, ARÉ LS 1220 ''srl.''], G100005A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100054/ FFÉ, OFM A 14 ''srl.''], G800054 * [http://exploringcelticciv.web.unc.edu/ Exploring Celtic Civilisation] * Sean-Ghaeilge ** [http://www.smo.uhi.ac.uk/liosta/old-irish-l/ OLD-IRISH-L] ** ''[https://www.digitalmedievalist.com/opinionated-celtic-faqs/how-to-learn-old-irish/ How to learn old irish]'' ** [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/iriol U-Texas] ** [https://www.ria.ie/research-projects/focloir-stairiuil-na-gaeilge Foclóir Stairiuil na Gaeilge] ar ARÉ * [https://omniglot.com/writing/irish.htm Gaeilge] ar omniglot * [https://tuairisc.ie/comhairle-ghramadai-no-comhairle-gramadai-an-seimhiu-agus-an-rosheimhiu/ ‘Comhairle ghramadaí’ nó ‘comhairle gramadaí’? An séimhiú agus an róshéimhiú…], Kevin Hickey, tuairisc.ie # ''[https://web.archive.org/web/20070807234048/http://www.carroll.co.uk/irish/chapt01.htm The Eberian Kings]'' # [https://celt.ucc.ie/published/E900000-003/ Early Irish Population-Groups], [[Eoin Mac Néill]] # [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/?next_url=/users/my_library/ Wikipedia Library] # Celtic Literature Collective (CLC) ## ''[http://www.maryjones.us/ctexts/index_irish.html Irish Literature]'', CLC ## ''[https://www.ancienttexts.org/library/celtic/ctexts/index_irish.html Irish index]'', Ancient Texts # [https://bill.celt.dias.ie/vol4/browseatsources.php Textual sources], CELT * [[:Teimpléad:cite web]] * [[:Teimpléad:cite book]] * [[:Teimpléad:citation]] * [[:Teimpléad:familytree]] * [[Speisialta:WhatLinksHere/Teimpléad:Glanadh-mar]] * [https://www.wikidata.org/wiki/Special:NewItem Earra nua] ar WikiData * [[Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Éireannacha]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] * Faiceachas {{tl|Scéalta miotaseolaíochta}} {{tl|An Rúraíocht}} {{tl|An Fhiannaíocht}} {{tl|Scéalaíocht na Ríthe}} {{tl|Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} =Bliain 1, 2018 - 2019= ==Céim 1 - An Rúraíócht== Cóipeáil agus aistriú go díreach ó wiki-suímh (en, de, srl) eile. * béim ar an Rúraíocht... * ... agus Tuatha Dé Danann agus Ardríthe na hÉireann a thagann isteach leis na scéalta úd. * ainm an phríomhleathnaigh as NuaGhaeilge; athsheoladh ann don ainm as SeanGhaeilge * [[Donn Cuailnge]], [[Finnbhennach]], [[Maol]], [[Liath Macha agus Dub Sainglend]], [[Caladbolg]], [[Fragarach]], [[Fedelm]], [[Dáire mac Fiachna]], [[Cairpre Nia Fer]], [[Fedelm Noíchrothach]], [[Erc mac Cairpri]], [[Achall]] * Naisc dhearga nó athsheolta go [[:en:Ulster Cycle]] ar en.wiki *# a/s, [[Cairbre Cuanach]] *# a/s, [[Condere mac Echach]] *# n/d, [[Fiachu mac Fir Febhe]] *# n/d, [[Folloman mac Conchobair]] *# n/d, [[Friuch]] *# n/d, [[Goll mac Carbada]] *#* [[Nechtan Scéne]] ==Céim 2 - Scéalta Miotaseolaíochta== * Gramadach ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Leathnaigh eile nach bhfuil fós an sna teimpléidí reatha * Scéalta Miotaseolaíochta: [[Cessair]], [[Partholón]], [[Nemed]], [[Fir Bolg]]; [[Fomhóraigh]]; (Tuatha Dé Danann agus Clann Mhíle í gcéim 3) ** [[Tuan mac Cairill]], [[Neimheadh]], [[Fiacha mac Delbaíth]], [[Mac Cuill]], [[Mac Gréine]], [[Cichol Gricenchos]], [[Fintán mac Bóchra]], [[Dealgnaid]], [[Bóinn (bandia)]], [[Ealcmhar]], [[Cethlenn]], [[Conand]], [[Elatha]], [[Tethra]], [[Glas Ghaibhneann]] * Leathanaigh eile: ** [[Leabhar Bhaile an Mhóta]], [[Tomhaidhm]] * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS srl ==Céim 3 - Tuatha Dé Danann, Clann Mhíle== * Gramadach (arís) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * [[Tuatha Dé Danann]] ** [[Éber Finn]] &rarr; [[Éibhear Fionn]], [[Érimón]] &rarr; [[Éiremhón]] &rarr; [[Éireamhón]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Bres]], [[Aislinge Oenguso]], [[Ábartach]], [[Abhean]], [[Áed]], [[Airmed]], [[Anu]], [[Aobh]], [[Aoi]], [[Aoife (iníon Bhodhbh Dheirg)]], [[Bec]], [[Bodb Derg]], [[Brea]], [[Brian (miotaseolaíocht)]], [[Caer Ibormeith]], [[Cermait]], [[Creidhne]], [[Dian Cécht]], [[Ethal]], [[Ecne]], [[Fionnuala]], [[Goibhniu]], [[Iuchar]], [[Iucharba]], [[Ler]], [[Luchtaine]], [[Miach]], [[Neit]], [[Uaithne]] * [[Clann Mhíle]] ** [[Goídel Glas]], [[Fénius Farsaid]], [[Scota]], [[Amergin Glúingel]], [[Bilé]], [[Donn]], [[Muimne, Luigne agus Laigne]], [[Ér, Orba, Ferón agus Fergna]], [[Íriel Fáid]], [[Ethriel]], [[Conmáel]], [[Tigernmas]] * Eile ** [[Biróg]], [[Immram Brain]] ([[Bran mac Feabhail]]), [[Carman]], [[Crobh Dearg]], [[Crom Cruach]], [[Cailleach]], [[Ceithre Sheod]] ==Céim 4 - Ard-Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]], [[Eochaid Étgudach]], [[Cearmna Finn]], [[Sobhairce]], [[Eochaid Faebar Glas]], [[Fiacha Labhrainne]], [[Eochaid Mumu]], [[Óengus Olmucaid]], [[Énna Airgdech]], [[Rothechtaid mac Main]] (I), [[Sétna Airt]] (I), [[Fíachu Fínscothach]], [[Muinemón]], [[Faildergdóid]], [[Ollom Fódla]], [[Fínnachta]], [[Slánoll]], [[Géde Ollgothach]], [[Fíachu Findoilches]], [[Berngal]], [[Ailill mac Slánuill]], [[Sírna Sáeglach]], [[Rothechtaid Rotha]], [[Elim Olfínechta]], [[Gíallchad]], [[Art Imlech]], [[Nuadu Finn Fáil]], [[Bres Rí]], [[Eochaid Apthach]], [[Finn mac Blatha]], [[Sétna Innarraid]] (II), [[Siomón Brecc]], [[Dui Finn]], [[Muiredach Bolgrach]], [[Énna Derg]], [[Lugaid Íardonn]], [[Sírlám]], [[Eochaid Uairches]], [[Eochaid Fíadmuine]], [[Conaing Begeclach]], [[Lugaid Lámderg]], [[Art mac Lugdach]], [[Fíachu Tolgrach]], [[Ailill Finn]], [[Eochaid mac Ailella]], [[Airgetmar]], [[Dui Ladgrach]], [[Lugaid Laigde]], [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]] ([[Áed Rúad]] ([[Áed Ruad]]), [[Díthorba]], [[Cimbáeth]]), [[Rechtaid Rígderg]], [[Úgaine Mór]], [[Bodbchad]], [[Lóegaire Lorc]], [[Cobthach Cóel Breg]], [[Labraid Loingsech]], [[Meilge Molbthach]], [[Mog Corb]], [[Óengus Ollom]], [[Irereo]], [[Fer Corb]], [[Connla Cáem]], [[Ailill Caisfiaclach]] ([[Ailill]]*), [[Adamair]], [[Eochaid Ailtlethan]], [[Fergus Fortamail]], [[Óengus Tuirmech Temrach]], [[Conall Collamrach]], [[Nia Segamain]], [[Énna Aignech]], [[Crimthann Coscrach]], [[Rudraige mac Sithrigi]] (III), [[Finnat Már]], [[Bresal Bó-Díbad]], [[Conchobar Abradruad]], [[Crimthann Nia Náir]], [[Cairbre Cinnchait]], [[Feradach Finnfechtnach]], [[Fíatach Finn]], [[Fíachu Finnolach]], [[Elim mac Conrach]], [[Túathal Techtmar]], [[Mal mac Rochride]], [[Fedlimid Rechtmar]], [[Cathair Mór]], [[Conn Cétchathach]], [[Conaire Cóem]], [[Art mac Cuinn]], [[Lugaid mac Con]] ([[Lughaidh]]*), [[Fergus Dubdétach]], [[Cormac mac Airt]], [[Eochaid Gonnat]] ([[Eochaidh]]*), [[Cairbre Lifechair]], [[Fothad Cairpthech]], [[Fothad Airgthech]], [[Fíachu Sroiptine]], [[Colla Uais]], [[Muiredach Tirech]], [[Cáelbad]], [[Eochaid Mugmedon]], [[Crimthann mac Fidaig]] ([[Criofan]]*), [[Níall Noígíallach]] &larr; [[[[Niall Noígíallach]]]], [[Nath Í mac Fiachrach]], [[Lóegaire mac Néill]] ==Céim 5 - ABCDEí== * [[Annála na hÉireann]], [[Banseanchas]], [[Cóir Anmann]], [[Dinnseanchas]], [[Echtra]] ([[Eachtra]]) agus [[Immram]] ([[Iomramh]]), [[Echtra Condla]], [[Echtra Fergusa maic Léti]], [[Eachtra Neara]], [[Sanas Cormaic]] ==Céim 6 - An Fhiannaíocht== * [[An Fhiannaíocht]], Na [[Fianna]] Daoine * [[Creidne]], [[Finn Eces]], [[Finn mac Cumaill]] &larr; [[Fionn mac Cumhaill]], [[Oisín]], [[Diarmuid Ua Duibne]], [[Gráinne (miotaseolaíocht)|Gráinne]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Bodhmall]], [[Muireann]], [[Plúr na mBan]], [[Sadb]] &rarr; [[Sadhbh]], [[Caílte mac Rónáin]], [[Conán mac Lia]], [[Conán mac Morna]], [[Cumall]], [[Goll mac Morna]], [[Liath Luachra]], [[Oscar mac Oisín]] Scéalta ar fáil * [[Agallamh Beag]], [[Agallamh na Seanórach]], [[Bruidhean Chaorthainn]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Gabhra]], [[Eachtra Bhodaigh an Chóta Lachtna]], [[Fianshruth]], [[Fionn agus Gráinne]], [[Macgnímartha Finn]], [[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] Scéalta nach bhfuil ar fáil ar wikipediae * [[Bruidhean Chéise Corainn]], [[Bruidhean Bheag na hAlmhaine]], [[Bruidhean Eochaidh Bhig Dheirg]] # [[Eachtra Iollainn Iolchrothaigh Mhic Ríogh na hEasbáinne]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Iollainn_Iolchrothaigh_Mhic_Ríogh_na_hEasbáinne en]''') # [[Eachtra an Ghiolla Dheacair]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_an_Ghiolla_Dheacair en]''') # [[Eachtra Lomnachtáin]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Lomnachtáin en]''') #* [[Fotha Catha Cnucha]] # [[Tóraíocht Taise Taoibhghile]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Taise_Taoibhghile en]''') # [[Tóraíocht Shaidhbhe Iníne Eoghain Óig]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Shaidhbhe_Iníne_Eoghain_Óig en]''') #* [[Nessa Ní Shéaghdha]], [[Máirín Ní Mhuiríosa]] ==Céim 7 - Scéalaíocht na Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]] ''thuas, céim 4'', [[Baile in Scáil]], [[Baile Chuinn Chétchathaig]] (scrios: [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaigh?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaigh], [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaig?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaig]), [[Sadb ingen Chuinn]] ==Céim 8 - Lámhscríbhinní== * [[Teimpléad:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] ** [[Leabhar Gabhála na hÉireann]] *# [[Leabhar Fhear Maí]] ** [[Leabhar na gCeart]], Oidheadh Chlainne x 3: [[Oidheadh Chlainne Lir|... Lir]] ([[Clann Lir]]), [[Oidheadh Chlainne Tuireann|... Tuireann]], [[Oidheadh Chlainne Uisnigh|... Uisnigh]] ==Céim 9 - Aithbhreithniú== * Glan / Cuir le roinnt leathnach ** [[Aengus]] &rarr; [[Aonghas]], [[Áine]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Breogán]], [[Brigit]], [[Cormac mac Airt]], [[Daghdha]], [[Enbarr]], [[An Fhiannaíocht]], [[Fionn mac Cumhaill]], [[Grian (bandia)]], [[Lugh]], [[Níall Noígíallach]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Oisín]] * Leathanaigh eile: ** ''[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/List of Irish mythological figures]]'' ** [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Na Scéalta Miotaseolaíochta]], [[An Rúraíocht]], [[An Fhiannaíocht]], [[Scéalaíocht na Ríthe]] ==Céim 10 - feabhsú na Gaeilge== * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Cruthaithe|Cruthaithe]] * Gramadach (arís eile) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha = Bliain 2, 2019 - 2020 = == Feabhsú na Gaeilge (2) == * Tuiseal ginideach ** Mo chuid airgid ''vs.'' Mo chuid den airgead ** Séimhithe * na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Ainmneacha Sean &rarr; Meán &rarr; Nua-Ghaeilge ** Eisceachtaí: [[Aengus]], [[Brigit]] (''vs.'' [[Naomh Bríd]]), [[Daghda]] nó [[Daghdha]] (ní *Dea-dhia), [[Lugh]] (ní [[Lú]]) == Tagairtí == * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS, WikiData * LGÉ, ACM, FFÉ go Gaeilge (go háirithe i leathanaigh na nArd-Ríthe) == Ath-bhreithniú == * [[Ceasair]], [[Parthalán]], [[Neimheadh]], [[Fir Bholg]] * [[Sláine mac Deala]]... [[Eochaid mac Eirc]] == Catagóirí == * [[:Catagóir:Dreamanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Éarainn]], [[:Catagóir:Ulaid]], [[:Catagóir:Eoghanachta]], [[:Catagóir:Ríthe na Teamhrach]] == Ogham, Aibítir == [[Aibítir]] * [[Ogham]], [[:Catagóir:Ogham]], [[Auraicept na n-Éces]], [[Bríatharogam]]=[[Briatharogham]], [[De Dúilib Feda na Forfid]], [[In Lebor Ogaim]]=[[An Leabhar Oghaim]], [[Inscríbhinní Oghaim]] * [[:Teimpléad:Litreacha Oghaim]], [[beith (ogham)|beith]]*, [[luis (ogham)|luis]], [[fearn (ogham)|fearn]], [[sail (ogham)|sail]], [[nion (ogham)|nion]] | [[uath (ogham)|uath]], [[dair (ogham)|dair]], [[tinne (ogham)|tinne]], [[coll (ogham)|coll]], [[ceirt (ogham)|ceirt]] | [[muin (ogham)|muin]], [[gort (ogham)|gort]], [[nGéadal (ogham)|nGéadal]]*, [[straif (ogham)|straif]], [[ruis (ogham)|ruis]] | [[ailm (ogham)|ailm]], [[onn (ogham)|onn]], [[úr (ogham)|úr]], [[eadhadh (ogham)|eadhadh]], [[iodhadh (ogham)|iodhadh]] | [[Forfeda]], ''[[Ébad (ogham)|Ébad]]-a, [[Oir (ogham)|Oir]]-a, [[Uillenn (ogham)|Uillenn]]-a,'' [[Iphín (ogham)|Iphín]]=[[Ifín (ogham)|Ifín]], ''[[Emancholl (ogham)|Emancholl]]-s'', [[Peith (ogham)|Peith]] * [[:Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]] * [[CIIC 2]]=[[Cloch Oghaim Chluain Muirís]] * [[CIIC 10]]=[[Cloch Oghaim Bhréisteach]] * [[CCIC 11]]=[[Ráth na Dromainne]] * [[CIIC 38]]=[[Cloch Oghaim Bhaile Mhuadáin]] * [[CIIC 47]]=[[Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin]] * [[CIIC 50]]<[[Ráth Chrois Uaithne]] * [[CIIC 57]]–58=[[Clocha Oghaim Phlácais]] * [[CIIC 66]]=[[Cloch Oghaim Bhéal an Churraigh Bháin]] * [[CIIC 145]]=[[Cloch Oghaim Airghleanna]] * [[CIIC 152]]-153=[[Clocha Oghaim Tulaigh Garráin]] * [[CIIC 155]]-163=[[Clocha Oghaim Bhaile an tSagairt]] * [[CIIC 170]]=[[Teampall Mhanachain]] * [[CIIC 172]]=<s>[[Bhaile Uí Bhaoithín]]=</s>[[Baile Uí Bhaoithín]] * [[CIIC 180]]=[[Caiseal Imileá an Bhóthair]] * [[CIIC 187]]=[[Cill Maoilchéadair]] * [[CIIC 193]]=[[Mám an Óraigh]] * [[CIIC 197]]–203=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]] * [[CIIC 206]]–213=[[Clocha Oghaim Chill Chuallachta Thoir]] * [[CIIC 220]]=<s>[[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin]]=</s>[[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin Beag]] * [[CIIC 230]]=[[Clochán Cárthainn]] * [[CIIC 241]]=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]] * [[CIIC 246]]=<s>[[Chlocha Oghaim Aird Chánachta]]=</s>[[Clocha Oghaim Aird Chánachta]] * [[CIIC 266]]-267=<s>[[Clochanna Oghaim Chill Tíre]]=</s>[[Clocha Oghaim Chill Tíre]] * [[CIIC 272]]-281=[[Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin]] * CICC iii=[[Cloch Oghaim Bhaile an Bhúlaeraigh Thuaidh]] * CIIC iii=[[Cloch Oghaim Dhún gCoimín]] * <<s>[[Teampall Ráth Theas]]=</s>[[Teampall Ráth Teas]] == Dreamanna == {| |- valign=top || [[Íomhá:Ptolemy's Ireland.png|mion|100px|Léarscáil Tolamaes]] || [[Íomhá:Ireland early peoples and politics.gif|mion|100px|Luath-dhreamanna]] || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px|Éire 900]] || [[Íomhá:Www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1014.gif|thumb|100px|Éire 1014]] || [[Íomhá:www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1300.gif|mion|100px|[[Tiarnas na hÉireann]], 1300]] || [[Íomhá:Ireland 1450.png|mion|100px|Éire 1450]] || [[Íomhá:IrelandBaronies1899Map.png|mion|105px|Barúntachtaí 1899]] |- valign=top || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Munster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Osraige-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Leinster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Mide-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Connacht-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Breifne-900.svg|mion|100px]] |- valign=top || [[Íomhá:UlsterDioceseKingdoms.png|mion|100px]] || [[Íomhá:NorthernUiNeill.png|mion|100px]] |} ===Luath-dhreamanna=== * [[Prótastair Éireann]]<[[Stair na hÉireann]], [[Periplus Massiliach]], [[Ora Maritima]], [[Almagest]]- ([[Úsáideoir:Ériugena|ÉG]]), [[Geografaíocht (Tolamaes)]]-, [[Scotti]], [[Attacotti]]-, [[Breatain (logainm)]], [[:Teimpléad:Éire Tholamaes]] * Connacht: [[Auteini]]=[[Uaithni]], [[Fir Ol nEchmacht]], [[Nagnatae]], [[Nagnata]]; Laigin: [[Brigantes (Éire)]], [[Cauci]], [[Coriondi]], [[Domnu]], [[Fir Domnann]], [[Gailióin]], <strike>[[Manapi]]</strike> &rarr; [[Manapii]]; Mide: [[Eblani]]=[[Ebdani]]=[[Blanii]], [[Eblana]]; Muma: [[Gangani]]=[[Concani]], [[Iverni]], [[Uellabori]], [[Uodiae]]=[[Usdiae]]; Uladh: [[Darini]], [[Erdini]], [[Uennicnii]] * Eile: [[Belgae]], [[Scotia]]-, [[Gleann Scoithín]], [[Albion]]-, [[Caledonia]]-, [[Damnonii]], [[Dumnonii]], [[Hibernia]]- * Le dáileadh: [[Indech]], [[Octriallach]], * [[Ríochtaí Éireann]], [[Cúigí na hÉireann]] * [[Dáire Doimthech]], [[Lugaid Loígde]] (Lugaid mac Con), [[Ríthe Éireann]], [[Flaith]], [[Tigerna]]=[[Tiarna]], [[Liosta Ríthe na hÉireann]], [[Ard-Ríthe na hÉireann]]-, [[Rí na Teamhrach]]=[[Ríthe na Teamhrach]], [[Coirpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]]-, [[Ailill Molt]], [[Lugaid mac Lóegairi]]=[[Lughaidh mac Laoghaire]], [[Ríocht na Mumhan]], [[Rí na Mumhan]]=[[Ríthe na Mumhan]], [[Rí na Deasmhumhan]]=[[Ríthe na Deasmhumhan]], [[Rí na Tuadhmhumhan]]=[[Ríthe na Tuadhmhumhan]], [[Rí na hIarmhumhan]]=[[Ríthe na hIarmhumhan]], [[Rí na hUrmhumhan]]=[[Ríthe na hUrmhumhan]], [[Liosta Ríthe Uladh]] &rarr; [[Rí na nUladh]]=[[Ríthe na nUladh]], [[An Dubhaltach Mac Fhirbhisigh]] &rarr; [[Dubhaltach Mac Firbhisigh]], [[Ríocht na Mí]], [[Rí na Mí]]=[[Ríthe na Mí]], [[Airgíalla]]=[[Oirialla]], <strike>[[Ríthe an Oiriall]]</strike> &rarr; [[Ríthe na nOiriall]]=[[Ríthe Oiriall]], [[Bréifne]], [[Ríthe na Bréifne]], [[Ríthe na Laighean]], [[Ríthe an Osraí]], [[Tiarnas na hÉireann]]-, [[Túathal mac Cormaic]]=[[Túathal Máelgarb]]=[[Tuathal Maolgharbh]], [[Diarmait mac Cerbaill]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill]]-, [[Domnall Ilchelgach]]=[[Domnall mac Muirchertaig]]=[[Domhnall mac Muircheartaigh]], [[Forggus mac Muirchertaig]]=[[Fearghas Mac Muircheartaigh]], [[Eochaid mac Domnaill]]=[[Eochaidh mac Domhnaill]], [[Báetán mac Muirchertaig]]=[[Baotán mac Muircheartaigh]], [[Ainmuire mac Sétnai]]=[[Ainmhire mac Seanna]], [[Báetán mac Ninnedo]]=[[Baotán mac Nínneadha]], [[Áed mac Ainmuirech]]=[[Aodh mac Ainmhireach]], [[Áed Sláine]]=[[Aodh Sláine]], [[Colmán Rímid]]=[[Colmán Ríomhaí]]=[[Colmán mac Báetáin]]=[[Colmán mac Baotáin]], [[Áed Uaridnach]]=[[Aodh Fuariodhnach]], [[Máel Coba mac Áedo]]=[[Maol Cobha mac Aodha]], [[Suibne Menn]]=[[Suibhne Meann]], [[Domnall mac Áedo]]=[[Domhnall mac Aodha]] {{Éire Tholamaes}} Féach ''[http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/ire000.htm IHM]'': {|class = wikitable ! width=10% | Dream ! width=10% | Treibh ! width=10% | As ! width=10% | Am ! width=20% | [[Leabhar Gabhála na hÉireann|LGÉ]] ! width=40% | Dál/Corca/Clann |- valign=top || [[Cruithne]] || [[Priteni]] || Breatain || 8u - 5ú RC || [[Fomhóraigh]]? || [[Dál nAraidi]], [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]], ''[[Loígis]]'', [[Soghain]] |- valign=top || [[Éarainn]] || [[Belgae]] || Breatain || 5ú - 3ú RC || [[Fir Bholg]] || ''Ulaid'' (Dál Riada, Dál Fiatach), [[Corca Laidhe]], [[Múscraí]], [[Corca Dhuibhne]], [[Corca Bhaiscinn]], [[Uí Mhaine]], [[Conmhaicne]] |- valign=top || [[Laigin]] || || Armorica || 3ú - 1ú RC || [[Tuatha Dé Danann]]? || [[Fir Domnann]], [[Gailióin]]; [[Uí Fhailí]], ''[[Uí Bairrche]]'', [[Uí Eineachghlais]]; [[Gailenga]]? |- valign=top || [[Gaeil]] || [[Míl Easpáine]] || Gall || 2ú - 1ú RC || [[Féine]] || [[Eoghanachta]], [[Connachta]] |} ===Breá=== * [[Brega]]=[[Breá]] ===Bréifne=== * [[Ríthe Bhréifne]] ===Ciannachta=== * [[Ciannachta]], [[Ciannachta Glen Geimin]]=[[Ciannacht Ghleann Geimhin]], [[Síl nÁedo Sláine]]=[[Síol Aodha Sláine]], [[Gailenga]] ===Iverni=== * =[[Érainn]]=[[Éarainn]], [[Dáire]], [[Darini]], [[Dáirine]], [[Corcu Loígde]]=[[Corca Laidhe]], [[Corc mac Luigthig]]=[[Conall Corc]], [[Dáire Doimthech]]*, [[Lugaid Loígde]]~[[Lugaid Laigdech]], [[Íar mac Dedad]], [[Óengus Bolg]]=[[Aonghas Boilg]], [[Aimend]]=[[Aimeann]], [[Deda mac Sin]]<[[Cland Dedad]], [[Dál gCais]]-, [[Dáire mac Dedad]], [[Síl Conairi]]=[[Síol Chonaire]], [[Cairpre]], [[Mairtine]], [[Múscraige]]=[[Múscraí]], [[Corcu Duibne]]=[[Corca Dhuibhne]], [[Corcu Baiscinn]]=[[Corca Bhaiscinn]], [[Dáire Cerbba]]=[[Dáire Cearba]], [[Uí Liatháin]], [[Uí Fidgenti]]=[[Uí Fiodhghinte]] ===''Laigin''=== * [[Laigin]], [[Uí Failgi]]=[[Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]]=[[xxx]], [[Fothairt]], [[Dál Cormaic]]-, [[Énnae Cennsalach]], [[Crimthann mac Énnai]]=[[Criomhthann mac Éanna]], [[Augaire mac Ailella]]=[[Agaire mac Ailealla]]?, ([[Diarmait Mac Murchada]]=[[Diarmaid Mac Murchadha]]), [[Domhnall Caomhánach]], [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]] * [[Uí Chinnsealaigh]], [[Áed mac Colggen]]=[[Aodh mac Colgan]] {{Navbox | name = Laigin | title = [[Laigin]] | state = {{{state|}}} | listclass = hlist | group1 = Kindreds and septs | list1 = {{Navbox|child | group1 = Dál Niad Cuirp | list1 = [[Uí Máil]]&nbsp;• [[Uí Dúnlainge]]&nbsp;• [[Uí Ceinnselaig]]&nbsp;• [[Uí Failge]]&nbsp;• [[Uí Bairrche]]&nbsp;• [[Uí Enechglaiss]]&nbsp;• Uí Crimthainn Áin<!-- {{Navbox|child | group1 = [[Uí Máil]] | list1 = O'Tighe&nbsp;* [[O'Kelly]] | group2 = [[Uí Dúnlainge]] | list2 = Fitzdermot&nbsp;* [[O'Toole family|O'Toole]]&nbsp;* [[O'Byrne family|O'Byrne]]&nbsp;* [[Cosgrave|O'Cosgrave]] | group3 = [[Uí Cheinnselaig]] | list3 = [[MacMurrough dynasty|MacMurrough Kavanagh]]&nbsp;* [[Kinsella]]&nbsp;* [[Kehoe]]&nbsp;* [[Finneran|O'Finneran]]&nbsp;* [[Murphy|O'Murphy]]&nbsp;* [[O'Garvey]]&nbsp;* [[Hartley (surname)|O'Hartley]]&nbsp;* [[O'Ryan]]&nbsp;* [[Morrow (surname)|Morrow]] | group4 = [[Uí Failghe]] | list4 = [[O'Connor Faly]]&nbsp;* [[O'Dunne]]&nbsp;* [[O'Dempsey]]&nbsp;* [[Kavanagh (surname)|Kavanagh]]&nbsp;* [[Branagh]]&nbsp;* [[Fitzpatrick (surname)|MacGilpatrick (Fitzpatrick)]]&nbsp;* [[O'Dwyer (surname)|O'Dwyer]]&nbsp;* [[O'Holohan]]&nbsp;* [[O'Hennessy]] | group5 = [[Uí Bairrche]] | list5 = [[MacGorman]]&nbsp;* [[Kearney (disambiguation)|Kearney]]&nbsp;* [[Tracy (name)|Tracy]]&nbsp;* [[Hughes (disambiguation)|Hughes]]&nbsp;* [[Mooney]]&nbsp;* [[Carney (surname)|Carney]] | group6 = [[Uí Enechglaiss]] | list6 = ''O'Feary | group7 = Uí Crimthainn Áin | list7 = ''O'Duff }}--> | group2 = Dál Cairpre Arad | list2 = O'Kealy | group3 = [[Dál Messin Corb]] | list3 = [[Uí Garrchon]] }} | group2 = Daoine | list2 = [[Úgaine Mór]]&nbsp;• [[Lóegaire Lorc]]&nbsp;• [[Labraid Loingsech]]&nbsp;• [[Óengus Ollom]]&nbsp;• [[Fergus Fortamail]]&nbsp;• [[Crimthann Coscrach]]&nbsp;• [[Nuadu Necht]]&nbsp;• [[Cumall|Cumhall]]&nbsp;• [[Fionn mac Cumhaill]]&nbsp;• [[Oisín]]&nbsp;• [[Oscar mac Oisín|Oscar]]&nbsp;• [[Conchobar Abradruad]]&nbsp;• [[Cathair Mór]]&nbsp;• [[Énnae Cennsalach]]&nbsp;• [[Crimthann mac Énnai]]&nbsp;• [[Áed mac Colggen]]&nbsp;• [[Augaire mac Ailella]]&nbsp;• [[Máel Mórda mac Murchada]]&nbsp;• [[Diarmait Mac Murchada]]&nbsp;• [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]]&nbsp;• [[Fiach Mac Aodha Ó Broin]] | group3 = Aiteanna | list3 = [[An Nás]]&nbsp;• [[Mullach Maistean]]&nbsp;• [[Cnoc Liamhna]] | group4 = Cathanna | list4 = [[Cath Cheann Fuait|Ceann Fuait]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Máma|Gleann Máma]]&nbsp;• [[Cath Chluain Tarbh|Cluain Tarbh]]&nbsp;• [[Cath na Móna Móire|Móin Mhór]]&nbsp;• [[Cath Ros Mhic Thriúin|Ros Mhic Thriúin]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Molúra|Gleann Molúra]] | group5 = Altanna gaolmhara | list5 = [[Gaeil]]&nbsp;• [[Míl Espáine]]&nbsp;• [[Érimón]]&nbsp;• [[Scéalta Miotaseolaíochta]]&nbsp;• [[An Fhiannaíocht]]&nbsp;• [[Dinnseanchas]]&nbsp;• [[Leabhar Laighneach]]&nbsp;• [[Ríthe na Laighean]]<!--&nbsp;• [[O'Rahilly's historical model]]&nbsp;• [[Gaelic nobility of Ireland]]&nbsp;• ''[[Follow Me up to Carlow]]''--> }} ===Mumha=== * [[Iarmumu]]=[[Iarmuman]]=[[Iarmhumha]]=[[Iarmhumhain]]=[[Iarumhain]], [[Tuadmumu]]=[[Tuadhmhumha]]=[[Tuadhmhumhain]]=[[Tuamhain]], [[Deasmumu]]=[[Deasmhumha]]=[[Deasmhumhain]]=[[Deasumhain]]-, [[Urmumu]]=[[Urmhumha]]=[[Urumhain]] * [[Éoganachta]]=[[Eoghanachta]], [[Mug Nuadat]]=[[Mogh Nuadhad]], [[Ailill Aulom]], [[Lugaid mac Con]], [[Mac Con]], [[Éogan Mór]]=[[Eógan Mór]]=[[Eoghan Mór]], [[Fiachu Muillethan]], [[Éile]], [[Eoghanacht Chaisil]], [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], [[Eoghanacht Áine]], [[Eoghanacht Locha Léin]], [[Eoghanacht Raithlinn]], [[Eoghanacht Oirthir Cliach]], [[Eóganacht Ninussa]], [[Mathghamhain]], [[Deirgtine]], [[Fiachu Muillethan]], [[Ailill Flann Bec]]=[[Ailill Flann Beag]], <strike>[[Feidlimid mac Cremthanin]]</strike>=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feidlimid mac Crimthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Mór Mumhan]], [[Óengus mac Nad Froích]], [[Feidlimid mac Óengusa]]=[[Feilimí mac Aonghasa]], [[Fíngen mac Áedo Duib]]=[[Finghin mac Aodha Dhuibh]], [[Eochaid mac Óengusa]]=[[Eochaidh mac Aonghasa]], [[Crimthann Srem mac Echado]]=[[Criomhthann Sreamh mac Eochada]], [[Áed Bennán mac Crimthainn]]=[[Aodh Beanmán mac Criomhthainn]], [[Nad Froích mac Cuirc]]=[[Nadh Fraoigh mac Coirc]], [[Bressal mac Ailello Thassaig]]=[[Bressal mac Ailello]]=[[Breasal mac Ailealla]], [[Angias]]=[[Angas]], [[Faílbe Flann mac Áedo Duib]]=[[Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh]], [[Cathal mac Finguine]] {{Mumhain}} ===Oirialla=== * [[Ríthe Oiriall]] # Dallán Forgaill # [[xxx]]=[[Rossa Buí Mac Mathúna]] &larr; [[:en:Rossa Buide Mac Mathúna]] #* [[Uí Tuirtri]]=[[Uí Thoirtre]], [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ===Osraí=== * [[Dál Birn]], [[Óengus Osrithe]]=[[Aonghas Osraithe]], [[Lóegaire Birn Búadach]]=[[Laoghaire Birn Buach]] ===''Ulaid'' / Cruithne=== * [[Ulaid]] (FFÉ: Oll-sháith), [[Clanna Rudraige]], [[Dál Riata]]=[[Dál Riada]]-, [[Dál Fiatach]], [[Cruthin]]=[[Cruithne]], Conall Anglonnach, [[Conaille Muirtheimne]], [[Dál mBuinne]], [[Erc Dhál Riada]], [[Loarn mac Eirc]]&rarr;[[Cenél Loairn]]=[[Cineál Loairn]], [[Aonghas mac Eirc]]&rarr;[[Cenél nÓengusa]]=[[Cineál Aonghasa]], [[Adomnán]]=[[Adhamhnán]]=[[Naomh Adhamhnán]], [[Senchus Fer n-Alban]]=[[Seanchas Fear Alban]], [[Duan Albanach]], [[Muirchertach mac Muiredaig]]=[[Muircheartach mac Muireadaigh]]-, [[Fergus Mór]]=[[Fearghas Mór]], [[Domangart Réti]]=[[Domhanghart Réite]], [[Gabrán mac Domangairt]]=[[Gabhrán mac Domhanghairt]]&rarr;[[Cenél nGabráin]]=[[Cineál Gabhráin]], [[Comgall mac Domangairt]]=[[Comhghall mac Domhanghairt]]>[[Cenél Comgaill]]=[[Cineál Comhghaill]], [[Eilne]], [[Loígis]], [[Sogain]]=[[Soghain]], [[Senchineoil]]=[[Seanchineál]], [[Uí Blathmaic]], [[Uí Echach Arda]], [[Conmhaícne]]=[[Conmhaicne]], [[Ciarraige]]=[[Ciarraí]], [[Corco Mruad]]=[[Corca Mrua]], [[Vita tripartita Sancti Patricii]]-, [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Ríthe Dáil Araidi]]=[[Ríthe Dhál Araí]], [[Dál nAraidi Mag Line]]=[[Dál Araí Mhaigh Line]], [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uíbh Eachach Cobha]], [[Uí Erca Céin]], [[Leath Cathail]]=[[Leath Chathail]], [[Tipraiti Tireach]]=[[Tiobraid Tíreach]], [[Ríthe na nUladh]], [[Muiredach Muinderg]]=[[Muireadhach Muindearg]], [[Eochaid mac Muiredaig Muinderg]]=[[Eochaidh mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Cairell mac Muiredaig Muinderg]]=[[Caireall mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Demmán mac Cairill]]=[[Deamán mac Cairill]], [[Báetán mac Cairill]]=[[Baotán mac Cairill]], [[Áed Dub mac Suibni]]=[[Aodh Dubh mac Suibne]], [[Eochaid mac Condlai]]=[[Eochaidh mac Connla]], [[Fergnae mac Oengusso Ibdaig]]=[[Feargna mac Aonghasa Iobhdaigh]], [[Fíachnae mac Báetáin]]=[[Fiachna mac Baotáin]], [[Fiachra Cáech]]=[[Fiachra Caoch]], [[Fiachnae mac Demmáin]]=[[Fiachna mac Deamáin]], [[Connad Cerr]]=[[Connadh Cearr]], [[Dúnchad mac Fiachnai]]=[[Dúnchadh mac Fiachna]], [[Máel Cobo mac Fiachnai]]=[[Maol Cobha mac Fiachna]], [[Blathmac mac Máele Cobo]]=[[Blathmac mac Maoil Chobha]], [[Congal Cennfota mac Dúnchada]]=[[Congal Ceannfhada mac Dúnchadha]], [[Mongán mac Fiachnai]]=[[Mongán mac Fiachna]], [[Bécc Bairrche mac Blathmaic]]=[[Béic Bairrche mac Blathmhaic]], [[Áedán mac Gabráin]]=[[Aodhán mac Gabhráin]], [[Congal Cáech]]=[[Conghal Caoch]] {{Navbox | name = Ulaid | title = [[Ulaid]] | state = {{{state|}}} | group1 = Finte agus clanna | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Dál nAraidi]] | list1 = [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]]&nbsp;* ''[[Loígis]]''&nbsp;* [[Soghain]] <!--{{Navbox|child | group1 = [[Uí Echach Cobo]] | list1 = [[MacGowan]]&nbsp;* [[Magennis]]&nbsp;* [[McCartan]]&nbsp;* [[Lynch (surname)|Lynch]] | group2 = [[Loígis]] | list2 = [[Moore (surname)|O'More]]&nbsp;* [[O'Kelly]]&nbsp;* O'Deevy&nbsp;* O'Doran&nbsp;* O'Lalor&nbsp;* [[O'Dowling]]&nbsp;* [[McEvoy|MacEvoy]]&nbsp;* [[Bergin|O'Bergin]]&nbsp;* O'Mulcahy | group3 = [[Soghain]] | list3 = O'Manning&nbsp;* [[Mac an Bhaird|MacWard]]&nbsp;* O'Scurry&nbsp;* [[Lennon|O'Lennon]]&nbsp;* MacCashin&nbsp;* [[Gilly]]&nbsp;* MacGing }}--> | group2 = [[Conmhaícne]] | list2 = Conmhaícne Mara&nbsp;* Conmaicne Magh Réin&nbsp;* Conmaicne Cuile Toladh&nbsp;* Conmaicne Mide <!--{{Navbox|child | group1 = [[Conmhaícne Mara]] | list1 = O'Kealy&nbsp;* MacConneely&nbsp;* O'Devaney&nbsp;* O'Cloherty&nbsp;* [[Folan|MacFolan]] | group2 = Conmaicne<br/>Magh Réin<br> | list2 = MacRannall&nbsp;* MacDorcy&nbsp;* O'Mulvey&nbsp;* [[O'Farrell]]&nbsp;* O'Beglin&nbsp;* [[Borden (surname)|Borden]]&nbsp;* [[Hallissey|O'Hallissy]]&nbsp;* O'Murry&nbsp;* O'Curneen&nbsp;* O'Mulooly&nbsp;* MacMullock&nbsp;* O'Doonan&nbsp;* O'Kearon&nbsp;* MacCoogan&nbsp;* [[Gaynor|MacGaynor]]&nbsp;* [[Quinn|O'Quinn]]&nbsp;* MacShaffrey&nbsp;* [[Connick|MacConnick]]&nbsp;* [[Keegan|O'Keegan]]&nbsp;* MacLeavy&nbsp;* MacMorrow&nbsp;* [[MacShane]]&nbsp;* O'Sullahan&nbsp;* [[O'Tormey]] | group3 = Conmaicne <br>Cuile Toladh | list3 = O'Tolleran&nbsp;* O'Colleran&nbsp;* O'Moran&nbsp;* [[Martin (surname)|Martin]] | group4 = Conmaicne Mide | list4 = MacRourke&nbsp;* O'Breen&nbsp;* O'Toler }}--> | group3 = ''[[Ciarraige]]'' | list3 = &nbsp;<!--[[Ó Céirín|O'Kieran (Kearns)]]&nbsp;* [[O'Conor Kerry]]&nbsp;* [[O'Murtagh]]&nbsp;* O'Neide--> | group4 = [[Corco Mruad]] | list4 = &nbsp;<!--[[Ó Conchubhair Corcomroe|O'Conor Corcomroe]]&nbsp;* [[Uí Lochlainn|O'Loughlin]]&nbsp;* [[O'Flaherty]]&nbsp;* O'Deely&nbsp;* [[O'Drennan]]&nbsp;* O'Melody&nbsp;* MacCurtin&nbsp;* [[O'Davoren]]--> }} | group2 = Pearsana | list2 = [[Cermna Finn]]&nbsp;* [[Sobairce]]&nbsp;* [[Ollom Fódla]]&nbsp;* [[Fínnachta]]&nbsp;* [[Slánoll]]&nbsp;* [[Géde Ollgothach]]&nbsp;* [[Fíachu Findoilches]]&nbsp;* [[Berngal]]&nbsp;* [[Ailill mac Slánuill]]&nbsp;* [[Finn mac Blatha]]&nbsp;* [[Sírlám]]&nbsp;* [[Airgetmar]]&nbsp;* [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]]&nbsp;* [[Macha]]&nbsp;* [[Rudraige mac Sithrigi]]&nbsp;* [[Congal Cláiringnech]]&nbsp;* [[Bresal Bó-Díbad]]&nbsp;* [[Fachtna Fáthach]]&nbsp;* [[Conchobar mac Nessa]]&nbsp;* [[Fergus mac Róich]]&nbsp;* [[Fedelm Noíchrothach]]&nbsp;* [[Deichtine]]&nbsp;* [[Cúscraid]]&nbsp;* [[Cormac Cond Longas]]&nbsp;* [[Findchóem]]&nbsp;* [[Amergin mac Eccit]]&nbsp;* [[Conall Cernach]]&nbsp;* [[Mal mac Rochride]]&nbsp;* [[Tipraiti Tireach]]&nbsp;* [[Fiacha Araidhe]]&nbsp;* [[Cáelbad]]&nbsp;* [[Fiachnae mac Báetáin]]&nbsp;* [[Congal Cáech]]&nbsp;* [[Fergus mac Áedáin]]&nbsp;* [[Máel Bressail mac Ailillo]]&nbsp;* [[Mac Creiche]] | group3 = Litríocht | list3 = ''[[Scéla Conchobair]]''&nbsp;* ''[[Táin Bó Cúailnge]]''&nbsp;* ''[[Compert Con Culainn]]''&nbsp;* ''[[Scéal Muc Mhic Dhathó]]''&nbsp;* ''[[Mesca Ulad]]''&nbsp;* ''[[Annála Uladh]]'' | group4 = Áiteanna | list4 = [[Eamhain Mhacha]]&nbsp;* [[Teamhair]]&nbsp;* [[Ros na Rí]] | group5 = Críocha | list5 = [[Airrther]]&nbsp;* [[Bairrche]]&nbsp;* [[Cineál Fhaghartaigh]]&nbsp;* [[Conaille Muirtheimne]]&nbsp;* [[Cruithne]]&nbsp;* [[Uí Echach Cobo|Cobha]]&nbsp;* [[Dál Fiatach]]&nbsp;* [[Dál mBuinne]]&nbsp;* [[Dál nAraidi]]&nbsp;* [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]&nbsp;* [[Dál nAraidi Mag Line]]&nbsp;* [[Dál Riada]]&nbsp;* [[An Duifrian]]&nbsp;* [[Eilne]]&nbsp;* [[Latharna]]&nbsp;* [[Leath Cathail]]&nbsp;* [[Na hArda]]&nbsp;* [[Semne]]&nbsp;* [[Uí Blathmaic]]&nbsp;* [[Uí Dercco Céin]] | group6 = Altanna gaolmhara | list6 = [[Clanna Rudraige]]&nbsp;* [[Craobh Rua]]&nbsp;* [[Cú Chulainn]]&nbsp;* [[Uoluntii]]&nbsp;* [[Geografaíocht (Tolamaes)]]&nbsp;* [[Rúraíocht]]&nbsp;* [[Ríthe na nUladh]]&nbsp;* [[Ríthe Dáil Araidi]]&nbsp;* [[Gaeil]]&nbsp;* [[Míl Espáine]]&nbsp;* }} {{navbox |name = Ríthe Dhál Riada |title = [[Ríthe Dhál Riada]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * [[Fergus Mór|Fergus&nbsp;Mór]] * [[Domangart Réti|Domangart&nbsp;Réti]] * [[Comgall mac Domangairt|Comgall]] * [[Gabrán mac Domangairt|Gabrán]] * [[Conall mac Comgaill|Conall]] * [[Áedán mac Gabráin|Áedán]] * [[Eochaid Buide|Eochaid&nbsp;Buide]] * [[Connad Cerr|Connad&nbsp;Cerr]] * [[Domnall Brecc|Domnall&nbsp;Brecc]] * [[Ferchar mac Connaid|Ferchar]] * [[Conall Crandomna|Conall&nbsp;Crandomna]] * [[Dúnchad mac Conaing|Dúnchad]] * [[Domangart mac Domnaill|Domangart]] * [[Máel Dúin mac Conaill|Máel&nbsp;Dúin]] * [[Domnall Donn|Domnall&nbsp;Donn]] * [[Ferchar Fota|Ferchar&nbsp;Fota]] * [[Eochaid mac Domangairt|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Domangairt]] * [[Ainbcellach mac Ferchair|Ainbcellach]] * [[Fiannamail ua Dúnchado|Fiannamail]] * [[Selbach mac Ferchair|Selbach]] * [[Dúnchad Bec|Dúnchad&nbsp;Bec]] * [[Dúngal mac Selbaig|Dúngal]] * [[Eochaid mac Echdach|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Echdach]] * [[Muiredach mac Ainbcellaig|Muiredach]] * [[Eógan mac Muiredaig|Eógan]] * Interregnum * [[Áed Find|Áed&nbsp;Find]] * [[Fergus mac Echdach|Fergus]] * [[Donncoirce]] * Interregnum? * [[Conall mac Taidg|Conall&nbsp;mac&nbsp;Taidg]] * [[Conall mac Áedáin|Conall&nbsp;mac&nbsp;Áedáin]] * [[Domnall mac Caustantín|Domnall]] * [[Áed mac Boanta|Áed&nbsp;mac&nbsp;Boanta]] }} ===Eile=== # ''via'' [https://books.google.ie/books?id=XhZtDwAAQBAJ&pg=PA139&lpg=PA139&dq=Fir+Ol+nEchmacht&source=bl&ots=6Qd9jwIFix&sig=ACfU3U1c4bcDTv3wZGSQRXYbA_I7VG5WMA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjC_9yr8rnhAhXYQxUIHay6Ax8Q6AEwB3oECAIQAQ#v=onepage&q=Fir%20Ol%20nEchmacht&f=false Everything about Ireland]: #* [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]] ## srl... # ''via'' [http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/munster.htm irlkik/ihm/munster], ''22 stipendiary princes of Muma were the Kings of ... #* Dál Cais - [[Dál gCais]] ## Gabhrán - [[Gabhrán (dream)]] ##* Eoghanacht (when not King of Cashel) - [[Eoghanachta]] ## Deise - [[Déisi]] ##* Ui Liathain - [[Uí Liatháin]], Raithleann - [[Eoghanacht Raithlinn]], Muscraighe - [[Múscraige]], Dairfhine - [[Dáirine]] ## Dairfhine of the mt. - [[xxx]] ##* L. Léin - [[Eoghanacht Locha Léin]], Ciarraighe Lúachra - [[Ciarraige]] Lúachra, Corca Bhaiscinn and Léim na Con - [[Corca Bhaiscinn]], Ui Chonaill Gabhra - [[Uí Chonaill Gabhra]]<[[Uí Fidgenti]], Ui Chairbre - [[Uí Chairbre Aobha]]<[[Uí Fidgenti]], Cliu - Cliú, [[Eoghanacht Airthir Cliach]], Uaithne - [[Uaithne (dream)]], Eile - [[Éile]], Glenn Amhnach - [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], Corcu Luigde - [[Corca Laidhe]], Corcu Duibne - [[Corca Dhuibhne]] ## Boirenn - [[Boirenn]] ## Sechtmodh - [[Sechtmodh]] ==Scéal-liosta ó de.wiki== * [[Aided Cheit maic Mágach]], [[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chonchobuir]]=[[Anbhás Chonchúir]], [[Aided Chon Culainn]]=[[Anbhás Chú Chulainn]], [[Aided Loegairi Buadaig]], [[Airne Fingein]], [[Baile Binnbérlach mac Buain]], [[Bóramha]], [[Cath Étair]]=[[Cath Éadair]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Maige Mucrama]], [[Compert Conchobuir]]=[[Coimpeart Chonchúir]], [[De chophur in da muccida]], [[Echtrae Nerai]], [[Immacallam in dá Thuarad]], [[Macgnímrada Con Culainn]], [[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]], [[Esnada Tige Buchet]], [[Orgain Denna Ríg]]=[[Argain Dinn Rí]] Daoine: * [[Achtan]], [[Adnae mac Uthidir]], [[Eithne Tháebfhota]]=[[Eithne Thaobhfhada]], [[Ferchertne]], [[Lugaid Lága]], [[Mes Gegra]]+[[Mesgegra]]=[[Meas Geagra]], [[Néde]]-[[Neidhe]], [[Tadhg mac Céin]] == Dlí, nós, aicme == ** [[Áes dána]]=[[Aos dána]], [[Alltar]], [[Emain Ablach]]=[[Eamhain Abhlach]], [[Mag Mell]]=[[Magh Meall]] # [[Mag Muirthemne]] #* [[Tech Duinn]]=[[Teach Doinn]], [[Tír na nÓg]], [[Uí Bhreasail]], [[Aithech fortha]], [[Ánradh]]-s, [[Bard]]* # [[Bean ní]] #* [[Breithem]]-s, [[Bretha Crólige]], [[Bruiden]]-[[Bruíon]], [[Briugu]]-[[Brughaidh]], [[Cana]]-s, [[Clí]]-s, [[Craobh Airgid]], [[Críth Gablach]], [[Curadhmhír]], [[Díchetal do chennaib]]-s=[[dícheadal do cheannaibh]]?, [[Féth fíada]], [[Fáith]] (Vates), [[Filid]], [[Fír flathemon]], [[Gáu flathemon]], [[Geis]], [[Glám dícenn]]=[[Glámh dícheann]]=[[Glámh dígeann]], [[Imbas forosnai]], [[Lóg n-enech]], [[Ollam Érenn]]=[[Ollamh Éireann]]*, [[Seanchaí]] # [[Sluaigh sí]] #* [[Tarbfeis]]-[[Tarbhfheis]], [[Teinm laída]]-s=[[Seinm laoidhte]]?, [[Trícha cét]]=[[Tríocha céad]], [[Túath]]=[[Tuath]] == Suíomhanna == * [[Corpus of Electronic Texts]] ==Lámhscríbhinní / Annála == * [[Betham 154]]=[[ARÉ 23 N 10]], [[Leabhar Leasa Mhóir]]=[[Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh]], [[Leabhar Ua Maine]]=[[Leabhar Uí Mhaine]] &larr; [[:en:Leabhar Ua Maine]], [[Egerton 88]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 88]], [[Egerton 90]]<[[Leabhar Uí Mhaine#Ábhar ar iarraidh]], [[Egerton 1782]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 1782]], [[Leabhar an Iarla Bháin]]=[[Laud 610]], [[Rawlinson B 502]] &larr; [[:en:Bodleian Library, MS Rawlinson B 502]], [[Rawlinson B 512]], Síolta: [[An Leabhar Breac]], [[Liber Flavus Fergusiorum]], [[Gníomhais Thuamhan]] (dlí), ''[[Bodleian Library]]'', ''[[British Library]]'' * [[Saltair Caisil]], [[Annála Tiarnaigh]], [[Chronicon Scotorum]]=[[Chronicum Scotorum]], [[Croinic na hÉireann]], [[Annála Mhainistir na Búille]], [[Annála Easpacha na hÉireann]], [[Annála Chluain Mhic Nóis]], [[Annála Connacht]], [[Annála Mhainistir an Dubhuisce]], [[Leabhar Oiris]], [[Annála an Aonaigh]], [[Leabhar Mhic Cárthaigh]], [[Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath]]?, [[Annála Gearra Thír Chonaill]], [[Annála Gearra Laighean]], [[Memoranda Gadelica]], [[Annála Gearra as Proibhinse Ard Macha]], [[Mír Annál Éireannach]]? == Deirdre et al == * [[Deirdre]] ** [[Naoise]] *# [[Longes Mac n-Uislenn]]=[[Longes mac nUislenn]] + [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] ** [[Ealbha]], [[Anbhás Chú Chulainn]], [[Liath Macha]], [[Cridenbél]], [[Calatin]]-[[Cailitin]], [[Lao]]=[[Lao mac Rianghabhra]]=[[Láeg mac Riangabra]], [[Cloch an Fhir Mhóir]], [[Cairbre mac Eithne]] == Teangacha == * [[Próit-Ind-Eorpais]] <> [[Na teangacha Ind-Eorpacha]], [[Prótai-Cheiltis]] <> [[Teangacha Ceilteacha]], [[Gaeilge Chianach]] ~ [[An Ghaeilge Ársa]], [[Sean-Ghaeilge]], [[Meán-Ghaeilge]], [[Gaeilge Chlasaiceach]], [[Gaeilge]], [[Gaeilge na hAlban]], [[Gaeilge Mhanann]], [[Breatnais]]=[[An Bhreatnais]], [[Briotáinis]]=[[An Bhriotáinis]] == Eile (2) == * [[Aos Sí]], [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Lámhscríbhinn Ghleann Masain]]-[[Lámhscríbhinn Ghleann Masáin]], [[Leipreachán]] * [[Na Cruithnigh]], [[Cernunnos]], [[Annála Inis Faithlinn]], [[Sé Aois an Domhain]] (''uath-imdhealú''), [[Sex Aetates Mundi]] (''síol''), [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] (''síol''), [[Nuadha]], [[Noínden Ulad]], [[Indech]], [[Octriallach]] = Bliain 3, 2020 - 2021 = * [[Dartraige]]=[[Dartraí (tuath)]], [[Masraige]]=[[Masraí]] == Feabhsú na Gaeilge (3) == Mar is gnách... féach thuas. == Féineachas == * [[Audacht Morainn]], [[Bechbretha]], [[Bretha Crólige]], [[Bretha Nemed Déidenach]], [[Cáin Adomnáin]], [[Críth Gablach]], ''[[De duodecim abusivis saeculi]]'', [[Derbfine]]=[[Dearbhfhine]], [[Fír flathemon]], [[Fortúatha]]=[[Forthuatha]], [[Gáu flathemon]], [[Gúbretha Caratniad]], [[Lóg n-enech]], [[Senchas Már]]=[[Seanchas Mór]], [[Tánaisteacht]], [[Tecosca Cormaic]]=[[Teagasc Chormaic]], [[Uraicecht na Ríar]]=[[Bunleabhar na Riar]], [[Uraicecht Becc]]=[[Bunleabhar Beag]], [[Éraic]]=[[Éiric]] == Bréifne == * [[Ríthe Bhréifne]], [[Bréifne Thoir]]-, [[Bréifne Thiar]]-, [[Tigernán Ua Ruairc]]=[[Tighearnán Ua Ruairc]]- ==Laigin== * [[Bran Becc mac Murchado]]=[[Bran Beag mac Murchadha]], [[Bran Mut mac Conaill]]=[[Bran Buta mac Conaill]], [[Fáelán mac Colmáin]]=[[Faolán mac Colmáin]], [[Rónán mac Colmáin]], [[Brandub mac Echach]]=[[Bran Dubh mac Eochach]], [[Cellach Cualann]]=[[Ceallach Chualann]], [[Fiannamail mac Maoil Tuile]]=[[Fiannamail mac Máele Tuile]], [[Áed Dibchine]]=[[Aodh Dibhchine]], [[Áed Dub mac Colmáin]]=[[Aodh Dubh mac Colmáin]], [[Crimthann mac Áedo]]=[[Criomhthann mac Aodha]], [[Murchad mac Brain Mut]], [[Dúnchad mac Murchado]]=[[Dúnchadh mac Murchadha]], [[Fáelán mac Murchado]]=[[Faolán mac Murchadha]], [[Muiredach mac Murchado]]=[[Muireadhach mac Murchadha]], [[Cellach mac Dúnchada]]=[[Ceallach mac Dúnchadha]], [[Ruaidrí mac Fáeláin]]=[[Ruairí mac Faoláin]], [[Bran Ardchenn]]=[[Bran Ardcheann]], [[Fínsnechta Cethardec]]=[[Fíonsneachta Ceathairdheach]], [[Muiredach mac Brain Ardchinn]]=[[Muireadhach mac Brain Ardchinn]], [[Muiredach mac Ruadrach]]=[[Muireadhach mac Ruairí]], [[Cellach mac Brain]]=[[Ceallach mac Brain]], [[Bran mac Fáeláin]]=[[Bran mac Faoláin]], [[Lorcán mac Cellaig]]=[[Lorcán mac Ceallaigh]], [[Túathal mac Máele-Brigte]]=[[Tuathal mac Maoilbhríde]], <strike>[[Ruarc mac Bran]]</strike>&rarr;[[Ruarc mac Brain]], [[Muirecán mac Diarmata]]=[[Muireacán mac Diarmada]], [[Dúnlaing mac Muiredaig]]=[[Dúnlaing mac Muireadhaigh]], [[Ailill mac Dúnlainge]], [[Domnall mac Muirecáin]]=[[Domhnall mac Muireacáin]], [[Muiredach mac Brain]]=[[Muireadhach mac Brain]], [[Crundmáel Erbuilc]]=[[Crannmhaol Anbholg]], [[Cerball mac Muirecáin]]=[[Cearbhall mac Muireacáin]], [[Fáelán mac Muiredach]]=[[Fáelán mac Muiredaig]]=[[Faolán mac Muireadhaigh]], [[Lorcán mac Fáeláin]]=[[Lorcán mac Faoláin]], [[Túathal mac Úgaire]]=[[Tuathal mac Aughaire]], [[Cellach mac Fáeláin]]=[[Ceallach mac Faoláin]], [[Úgaire mac Túathail]]=[[Aughaire mac Tuathail]], [[Domnall Cláen]]=[[Domhnall Claon mac Lorcáin]], [[Donnchad mac Domnall Claen]]?=[[Donnchad mac Domnaill Cláin]], ([[Máel Mórda mac Murchada]])=[[Maol Mórdha mac Murchadha]], [[Dúnlaing mac Túathail]]=[[Dúnlaing mac Tuathail]], [[Donncuan mac Dúnlainge]]=[[Donnchuan mac Dúnlainge]], [[Augaire mac Dúnlainge]]=[[Aughaire mac Dúnlainge]], [[Donnchad mac Dúnlainge]]=[[Donnchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Dúnlainge]]=[[Murchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Diarmata]]=[[Murchadh mac Diarmada]], [[Domhnall mac Murchadha (uathimdhealú)]]*, [[Domnall mac Murchada meic Diarmata]]≠[[Domhnall mac Murchadha]], [[Donnchad mac Domnaill Remair]]=[[Donnchadh mac Domhnaill Ramhair]], [[Énna mac Diarmata]]=[[Éanna mac Diarmada]], <strike>[[Diarmait mac Énna]]</strike>&rarr;[[Diarmait mac Énnai]]=[[Diarmaid mac Éanna]], [[Donnchad mac Murchada]]=[[Donnchadh mac Murchadha]], [[Diarmait mac Énna meic Murchada]]=[[Diarmaid mac Éanna mhic Mhurchadha]], [[Énna mac Donnchada meic Murchada]]=[[Énna Mac Murchada]]=[[Éanna mac Donnchadha mhic Mhurchadha]]=[[Éanna Mac Murchadha]], <strike>[[Bran Fionn mac Máelmórda]]</strike>&rarr;[[Bróen mac Máelmórda]]=[[Braon mac Maoilmhórdha]], <strike>[[Murchad mac Brain Fionn]]</strike>&rarr;[[Murchad mac Finn]]=[[Murchadh mac Fionn]] ==Uí Chinnsealaigh== * [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Cú Chongelt mac Con Mella]]=[[Cú Chongheilt mac Con Mealla]], [[Echu mac Muiredaig]]=[[Eochadh mac Muireadaigh]], [[Eterscél mac Áeda]]=[[Eidirscéal mac Aodha]]?, [[Laidcnén mac Con Mella]]=[[Laoghcheann mac Con Mealla]], [[Sechnassach mac Colggen]]=[[Seachnasach mac Colgan]], [[Crundmáel Bolg Luatha]]=[[Crannmhaol xxx Luatha]], [[Bran Ua Máele Dúin]] &#x2192; [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Élothach mac Fáelchon]]=[[Éalathach mac Faolcháin]], [[Donngal mac Laidcnén]]=[[Donnghal mac Laoghchinn]], [[Dub Calgaid mac Laidcnén]]=[[Dubh Cealgadh mac Laoghchinn]], [[Cennselach mac Brain]]=[[Cinnsealach mac Brain]], [[Cairpre mac Laidcnén]]=[[Cairbre mac Laoghchinn]], [[Cellach Tosach mac Donngaile]]=[[Ceallach Tosach mac Donnghaile]], [[Cathal mac Dúnlainge]] == Uí Fhailí == * [[Uí Failge]]=[[Uí Failghe]]=[[Uí Fhailí]], [[Ríthe Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]], [[Bruidge mac Nath Í]]=[[Bruí mac Nath Í]], [[Áed Rón mac Cathail]]=[[Aodh Rón mac Cathail]], [[Ailill mac Áedo Róin]]=[[Ailill mac Aodha Róin]], [[Cillíne mac Forannáin]], [[Fland Dá Chongal]]=[[Flann ó Congaile]], [[Forbassach Ua Congaile]]=[[Forbasach ó Congaile]], [[Ailill Corrach mac Flainn]], [[Flaithnia mac Flainn]], [[Cummascach mac Flainn]]=[[Cumascach mac Flainn]], [[Cináed mac Flainn]]=[[Cionaoth mac Flainn]], [[Mugrón mac Flainn]]=[[Mughrón mac Flainn]], [[Domnall mac Flaíthnia]]=[[Domhnall mac Flaíthnia]], [[Óengus mac Mugróin]]=[[Aonghas mac Mughróin]], [[Flaíthnia mac Cináeda]]=[[Flaithnia mac Cionaoith]], [[Cináed mac Mugróin]]=[[Cionaoth mac Mughróin]] ==Mumha== * [[Saltair Caisil]]=[[Saltair Chaisil]] * [[Coirpre Cromm mac Crimthainn]]=[[Cairbre Crom mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Coirpri Chruimm]]=[[Feilimí mac Cairbre Chroim]], [[Fergus Scandal mac Crimthainn]]=[[Fearghas Scannal mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Tigernaig]]=[[Feilimí mac Tiarnaigh]], [[Amalgaid mac Éndai]]=[[Amhalghaidh mac Éanna]], [[Garbán mac Éndai]]=[[Garbhán mac Éanna]], [[Cathal mac Áedo]]=[[Cathal mac Aodha]], [[Cúán mac Amalgado]]=[[Cúán mac Amhalghadha]], [[Máenach mac Fíngin]]=[[Maonach mac Finghin]], [[Cathal Cú-cen-máthair]]=[[Cathal Cú-gan-mháthair]], [[Colgú mac Faílbe Flaind]]=[[Colgú mac Failbhe Flainn]], [[Finguine mac Cathail]]=[[Finghin mac Cathail]], [[Ailill mac Cathail]], [[Cormac mac Ailello]]=[[Cormac mac Ailealla]], [[Eterscél mac Máele Umai]]=[[Eidirscéal mac Maoil Umha]], [[Cathussach mac Eterscélai]]=[[Cathasach mac Eidirscéil]], [[Máel Dúin mac Áedo]]=[[Maol Dúin mac Aodha]], [[Ólchobar mac Duib-Indrecht]]=[[Ólchúr mac Duibh-Ixxx]], [[Ólchobar mac Flainn]]=[[Ólchúr mac Flainn]], [[Artrí mac Cathail]]=[[Airtrí mac Cathail]], [[Tnúthgal mac Artrach]]=[[xxx]], [[Tnúthgal mac Donngaile]]=[[Tnúthghal mac Donnghaile]], [[Feidlimid mac Cremthainn]]=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Ólchobar mac Cináeda]]=[[Ólchúr mac Cxxx]], [[Áilgenán mac Donngaile]]=[[Áilgeanán mac Donnghaile]], [[Máel Gualae mac Donngaile]]=[[Maol Guala mac Donnghaile]], [[Cenn Fáelad hua Mugthigirn]]=[[Ceann Faoladh Ó Macthiarna]], [[Dúnchad mac Duib-dá-Bairenn]]=[[Dúnchadh mac Duibh-dá-Bhoireann]], [[Dub Lachtna mac Máele Gualae]]=[[Dubh Lachtna mac Maoil Gualainne]], [[Finguine Cenn nGécan mac Loégairi]]=[[Finghin Ceann Géagán mac Laoghaire]], [[Cormac mac Cuilennáin]]=[[Cormac mac Cuileannáin]], [[Flaithbertach mac Inmainén]]=[[Flaithbheartach mac Ionúin]], [[Lorcán mac Coinlígáin]]=[[Lorcán mac Coinlíogáin]], [[Cellachán Caisil]]=[[Ceallachán Chaisil]], [[Máel Fathardaig mac Flainn]]=[[Maol Fathardaigh mac Flainn]]-, [[Dub-dá-Bairenn mac Domnaill]]=[[Dubh-dá-Bhoireann mac Domhnaill]], [[Fer Gráid mac Cléirig]]=[[Fear Grá mac Cléirigh]], [[Donnchad mac Cellacháin]]=[[Donnchadh mac Ceallacháin]], [[Máel Muad mac Brain|Maol Muadh mac Brain]], [[Íomhar Luimnigh]]-, [[Mathgamain mac Cennétig]]=[[Mathúin mac Cinnéide]], [[Diarmait Ua Briain]]=[[Diarmaid Ó Briain]], [[Muirchertach Ua Briain]]=[[Muircheartach Ua Briain]]-, [[Cormac Mac Carthaigh]]=[[Cormac Mac Cárthaigh]], [[Conchobar Ua Briain]]=[[Conchúr Ó Briain]], <strike>[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ua Bhriain]]</strike>&rarr;[[Toirdhelbach mac Diarmata Ua Briain]]=[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ó Briain]], [[Domnall Mór Ua Briain]]=[[Domhnall Mór Ó Briain]], [[Dúngal mac Máel Fothardaig Ua Donnchada]]=[[Dúnghal mac Maoil Fhothardaigh Ó Donnchadha]], Murchad mac Donnchada, [[Brian mac Murchada Ua Briain]]=[[Brian mac Murchadha Ó Briain]] == Iarmhumha == * [[Coirpre Luachra mac Cuirc]]=[[Cairbre Luachra mac Coirc]], [[Dauí Iarlaithe mac Maithni]]=[[]], [[Máel Dúin mac Áedo Bennán]]=[[Maol Dúin mac Aodha Beannáin]], [[Congal mac Máele Dúin]]=[[Congal mac Maoil Dúin]] == Oirialla == * [[Gofraid mac Fergusa]]=[[Gofraidh mac Fearghasa]]-, [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ==Osraí== * [[Osraige]]=[[Osraí]], [[Cerball mac Dúnlainge]]=[[Cearbhall mac Dúnlainge]], [[Anmchad mac Con Cherca]]=[[Anmchadh mac Con Chearca]], [[Forbasach mac Ailella]]=[[Forbasach mac Ailealla]], [[Tóim Snáma mac Flainn]]=[[Tuaim Snámha mac Flainn]], [[Cellach mac Fáelchair]]=[[Ceallach mac Faolchair]], [[Dúngal mac Cellaig]]=[[Dúnghal mac Ceallaigh]], [[Donnchad mac Gilla Pátraic]]=[[Donnchadh mac Giolla Phádraig]] (1), [[Gilla Pátraic mac Donnchada]]=[[Giolla Phádraig mac Donnchadha]], [[Fáelchar Ua Máele Ódrain]]=[[Faolchar ó Maoil Ódrain]], [[Cú Cherca mac Fáeláin]]=[[Cú Chearca mac Faoláin]], [[Ailill mac Fáeláin]]=[[Ailill mac Faoláin]], [[Fáelán mac Forbasaig]]=[[Faolán mac Forbasaigh]], [[Fergal mac Anmchada]]=[[Fearghal mac Anmchadha]], [[Dúngal mac Fergaile]]=[[Dúnghal mac Fearghaile]], [[Riacán mac Dúnlainge]]=[[Riagán mac Dúnlainge]], [[Diarmait mac Cerbaill (rí Osraí)]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill (rí Osraí)]], [[Cellach mac Cerbaill]]=[[Ceallach mac Cearbhaill]] == Uí Néill == * [[Uí Néill]] ** [[Uí Néill an Tuaiscirt]] *** [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]] *** [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]] *** [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]] **** [[Ó Néill]] ** [[Uí Néill an Deiscirt]] *** [[Ríthe Bhreá]] **** [[Síol Aodha Sláine]] **** [[Cnóbha]] **** [[Loch Gabhair]] *** [[Ríocht na Mí]] **** [[Ríthe na Mí]] *** [[Tethba]]=[[Tethbae]]=[[Txxx]] **** [[Cenél Coirpri]] **** [[Cenél Maini]] *** [[Ríthe Uisnigh]] **** [[Clann Cholmáin]] ***** [[Clann Cholmáin Bhig]] ***** [[Clann Cholmáin Mhóir]] **** [[Ríthe Fhir Chúl Bhreá]] == Uí Néill an Deiscirt == === [[Ríthe Bhreá]] === * [[Conall Laeg Breg]] mac Aodha Sláine=[[Conall Laogh Bhreá]] mac Aodha Sláine, [[Congal mac Áedo Sláine]]=[[Conghal mac Aodha Sláine]], [[Ailill Cruitire]] mac Aodha Sláine, [[Conaing Cuirre]] mac Congaile=[[Conaing Coirre]] mac Conghaile, [[Congalach mac Conaing Cuirre]]=[[Conghalach mac Conaing Choirre]], [[Írgalach mac Conaing]]=[[Irgalach mac Conaing]] Cuirre=[[Iorghalach mac Conaing]] Choirre, [[Amalgaid mac Congalaig]]=[[Amhalaidh mac Conghalaigh]], [[Conall Grant]]=[[Conall Grant mac Cernaig]]=[[Conall Grant mac Cearnaigh]], [[Conaing mac Amalgado]]=[[Conaing mac Amhalaí]], [[Indrechtach mac Dungalaig]]=[[Indreachtach mac Dunghalaigh]], [[Dúngal mac Amalgado]]=[[Dúnghal mac Amhalaí]], [[Coirpre mac Fogartaig]]=[[Cairbre mac Fógartaigh]], [[Congalach mac Conaing]]=[[Conghalach mac Conaing]], [[Diarmait mac Conaing]]=[[Diarmaid mac Conaing]], [[Flann mac Congalaig]]=[[Flann mac Conghalaigh]], [[Cernach mac Congalaig]]=[[Cearnach mac Conghalaigh]], [[Cummascach mac Congalaig]]=[[Cumascach mac Conghalaigh]], [[Conaing mac Flainn]], [[Cináed mac Conaing]]=[[]], [[Flann mac Conaing]], [[Niall mac Cernaig Sotal]]=[[Niall mac Cearnaigh Sotal]], [[Maine mac Néill]], [[Cathal mac Néill]], [[Cathal mac Áeda]]=[[Cathal mac Aodha, rí Bhreá]], [[Cernach mac Fogartaig]]=[[Cearnach mac Fógartaigh]], [[Fergus mac Fogartaig]]=[[Fearghas mac Fógartaigh]], [[Niall mac Conaill]], [[Máel Dúin mac Fergusa]]=[[Maol Dúin mac Fearghasa]], [[Fogartach mac Cummascaig]]=[[Fógartach mac Cumascaigh]], [[Cummascach mac Fogartaig]]=[[Cumascach mac Fógartaigh]], [[Ailill mac Fergusa]]=[[Ailill mac Fearghasa]], [[Cernach mac Fergusa]]=[[Cearnach mac Fearghasa]], [[Tigernach mac Fócartai]]=[[Tiarnach mac Fógartaigh]] === [[Ríthe na Mí]] === * [[Fallomon mac Con Congalt]]=[[Fallamhain mac Con Congheilte]], [[Domnall mac Donnchada Midi]]=[[Domhnall mac Donnchadha na Mí]], [[Muiredach mac Domnaill Midi]]=[[Muireadhach mac Domhnaill na Mí]], [[Máel Ruanaid mac Donnchada Midi]]=[[Maol Rúnaí mac Donnchadha na Mí]], [[Lorcán mac Cathail]], [[Donnchad mac Aedacain]]=[[Donnchadh mac Aodhacáin]] === [[Ríthe Uisnigh]] === * [[Conall Cremthainne]] mac Néill=[[Conall Criomhthainn]], [[Fiachu mac Néill]]=[[Fiacha mac Néill]], [[Ardgal mac Conaill]]=[[Ardal mac Conaill]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], ([[Colmán Már mac Diarmato]]= [[Colmán Bec mac Diarmato]])=[[Colmán mac Diarmato]]=[[Colmán mac Diarmada]], [[Suibne mac Colmáin]]=[[Suibhne mac Colmáin]], [[Fergus mac Colmáin]]=[[Fearghas Mac Colmáin]], [[Óengus mac Colmáin]]=[[Aonghas mac Colmáin]], [[Conall Guthbinn]]=[[Conall Guthbinn mac Suibni]]=[[Conall Guthbhinn mac Suibhne]], [[Máel Dóid mac Suibni]]=[[Maol Dxxx mac Suibhne]], [[Diarmait Dian]]=[[Diarmaid Dian]], [[Murchad Midi]]=[[Murchadh na Mí]] === Ríthe Fir Chúl Bhreá === * [[Áed mac Dlúthaig]]=[[Aodh mac Dlúthaigh]], [[Flann mac Áedo]]=[[Flann mac Aodha]] === Tethba === * [[Cenél Coirpri]]/[[Cenél Maini]] &rarr; [[Tethba]]=[[Tethbae]] == Uí Néill an Tuaiscirt == * [[Uí Néill an Tuaiscirt]] &larr; [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]], [[Muiredach mac Eógain]]=[[Muireadhach mac Eoghain]], [[Colcu mac Domnaill]]=[[Colga mac Domhnaill]], [[Máel Fithrich mac Áedo]] Uaridnach=[[Maol Fithrigh mac Aodha]], [[Ernaine mac Fiachnai]]=[[Earnaine mac Fiachna]], [[Urthuile mac Máele Tuile]]-, [[Crundmáel mac Suibni]] Menn=[[Crannmhaol mac Suibhne]], [[Ferg mac Crundmaíl]]=[[Fearg mac Crannmhaoil]], [[Máel Dúin mac Máele Fithrich]]=[[Maol Dúin mac Maoil Fhithrigh]], [[Fland mac Máele Tuile]]=[[Flann mac Maoil Tuile]], [[Máel Dúin mac Áedo Alláin]]=[[Maol Dúin mac Aodha Alláin]], [[Murchad mac Máele Dúin]]=[[Murchadh mac Maoil Dúin]], [[Domnall mac Áeda]]=[[Domhnall mac Aodha (rí Ailigh)]], [[Muirchertach mac Néill]]=[[Muircheartach mac Néill]], [[Flaithbertach Ua Néill]]=[[Flaithbheartach Ó Néill]], [[Domnall Ua Lochlainn]]==[[Domhnall Mac Lochlainn]], [[Niall Mac Lochlainn]], [[Áed in Macáem Tóinlesc]] Ua Néill=[[Aodh an Macaomh Tóinleasc]] mac Muircheartaigh, [[Ríthe Thír Eoghain]], [[Grianán Ailigh#Miotaseolaíocht]], [[Conall Gulban]], [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]], [[Tír Chonaill]], [[Ríthe Thír Chonaill]], [[Conall Cú mac Áedo]]=[[Conall Cú mac Aodha]], [[Áed Muinderg]] mac Flaithbertaig=[[Aodh Muindearg]], [[Loingsech mac Flaithbertaig]]=[[Loingseach mac Flaithbheartaigh]], [[Murchad mac Flaithbertaig]]=[[Murchadh mac Flaithbheartaigh]], [[Domnall mac Áeda Muindeirg]]=[[Domhnall mac Aodha Mhuindeirg]], [[Eógan mac Néill]]=[[Eoghan mac Néill]], [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]], [[Tír Eoghain]], [[Ruaidrí ua Canannáin]] == Ulaid == * [[Dál Fiatach]], [[Uí Echach Cobo]], [[Fergus mac Áedáin]]=[[Fearghas mac Aodháin]], [[Cú Chuarán mac Dúngail Eilni]]=[[Cú Chuarán mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Róin mac Bécce Bairrche]]=[[Áed Róin]]=[[Aodh Róin]], [[Cathussach mac Ailello]]=[[Cathasach mac Ailealla]], [[Bressal mac Áedo Róin]]=[[Breasal mac Aodha Róin]], [[Fiachnae mac Áedo Róin]]=[[Fiachna mac Aodha Róin]], [[Tommaltach mac Indrechtaig]]=[[Tomaltach mac Ionrachtaigh]], [[Eochaid mac Fiachnai]]=[[Eochaidh mac Fiachna]], [[Cairell mac Fiachnai]]=[[Caireall mac Fiachna]], [[Máel Bressail mac Ailillo]]=[[Maol Bhreasail mac Ailealla]], [[Muiredach mac Eochada]]=[[Muireadhach mac Eochadha]], [[Matudán mac Muiredaig]]=[[Madadán mac Muireadhaigh]], [[Lethlobar mac Loingsig]]=[[Leathlobhar mac Loingsigh]], [[Cathalán mac Indrechtaig]]=[[Cathalán mac Ionrachtaigh]], [[Ainbíth mac Áedo]]=[[Ainbhioth mac Aodha]], [[Eochocán mac Áedo]]=[[Eochagán mac Aodha]], [[Airemón mac Áedo]]=[[Éireamhón mac Aodha]], [[Fiachnae mac Ainbítha]]=[[Fiachna mac Ainbhith]], [[Bécc mac Airemóin]]=[[Bxxx mac Éireamhóin]], [[Muiredach mac Eochocáin]]=[[Muireadhach mac Eochagáin]], [[Máel Mocheirge mac Indrechtaig]]=[[Maol Mochéirí mac Ionrachtaigh]], [[Aitíth mac Laigni]]=[[Axxx mac Lxxx]], [[Cenn Etig mac Lethlobair]]=[[Cenn Étig mac Lethlobair]]=[[Ceann Éidigh mac Leathlobhair]], [[Áed mac Eochocáin]]=[[Aodh mac Eochagáin]], <strike>[[Loingsech mac Cenn Étig]]</strike>=[[Loingsech mac Cinn Étig]], [[Áed mac Loingsig]]=[[Aodh mac Loingsigh]], [[Niall mac Eochada]]=[[Niall mac Eochadha]] * [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Dál nAraidi an Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uí Eachach Chobha]], [[Eilne]], [[Sárán mac Cóelbad]]=[[Sárán mac Caolbhaidh]], [[Condlae mac Cóelbad]]=[[Connla mac Caolbhaidh]], [[Fíachna Lonn mac Cóelbad]]=[[Fiachna Lonn mac Caolbhaidh]], [[Scandal mac Bécce]]=[[Scannal mac ''Bécce'']], [[Eochaid Iarlaithe mac Lurgain]]=[[Eochaid Iarlaithe]]=[[Eochaidh Iarlaithe]], [[Cathassach mac Lurgain]]=[[Cathasach mac Lorgan]], [[Dúngal Eilni mac Scandail]]=[[Dúnghal Eilne mac Scannail]], [[Cathassach mac Máele Cáich]]=[[Cathasach mac Maoil Chaoich]], [[Ailill mac Dúngaile Eilni]]=[[Ailill mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Aired]]=[[Aodh Aireach]], [[Lethlobar mac Echach]]=[[Leathlobhar mac Eachach]], [[Fiachra Cossalach]]=[[Fiachra Cosalach]], [[Indrechtach mac Lethlobair]]=[[Ionrachtach mac Leathlobhair]], [[Flathróe mac Fiachrach]]=[[Fxxx mac Fiachra]], [[Cináed Ciarrge mac Cathussaig]]&rarr;[[Cináed Cairge mac Cathussaig]]=[[Cxxx Cairge mac Cathasaigh]] ==Déise== * [[Déisi]]=[[Déise]], [[Dál Fiachrach Suighe]]=[[Dál Fhiachra Shuí]], [[Déisi Temro]]=[[Déise Theamhrach]], [[Déisi Becc]]=[[Déise Beag]], [[Déisi Muman]]=[[Déise Mumhan]]==[[Déisi Deiscirt]], <strike>[[Déisi in Tuaiscirt]]</strike>&rarr;[[Déisi Tuaiscirt]]=[[Déise an Tuaiscirt]], [[Ríthe Dhéise Mumhan]], [[Tairired na nDéssi]]=[[Tairshireadh na nDéis]] > [[Óengus Gaíbúaibthech]]=[[Aonghas Gabhuaibhtheach]], [[Ríocht Dyfed]]-, [[Cogad Gáedel re Gallaib]]=[[Cogadh Gael le Gaill]], [[Delbna]]=[[Dealbhna (dream)]] == Miotaseolaíocht == * [[Bradán feasa]] ==Ard-Ríthe== * [[Cellach mac Máele Coba]]=[[Ceallach mac Maoil Chobha]], [[Conall mac Máele Coba]]=[[Conall mac Maoil Chobha]]=[[Conall Cóel]]=[[Conall Caol]], [[Diarmait mac Áedo Sláine]]=[[Diarmaid mac Aodha Sláine]], [[Blathmac mac Áedo Sláine]]=[[Blathmac mac Aodha Sláine]], [[Sechnassach]]=[[Seachnasach]]=[[Sechnassach mac Blathmaic]]=[[Seachnassach mac Blathmaic]], [[Cenn Fáelad]]=[[Cenn Fáelad mac Blathmaic]]=[[Ceann Faoladh mac Blathmaic]], [[Fínsnechta Fledach]]=[[Fíonsneachta Fleách]]=[[Fínsnechta Fledach mac Dúnchada]]=[[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]], [[Loingsech mac Óengusso]]=[[Loingseach mac Aonghasa]], [[Congal Cennmagair]]=[[Conghal Ceannmhaghair]], [[Fergal mac Máele Dúin]]=[[Fearghal mac Maoil Dúin]], [[Fógartach mac Néill]], [[Cináed mac Írgalaig]]=[[Cxxx mac Iorghalaigh]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbeartach mac Loingsigh]], [[Áed Allán]]=[[Aodh Allán]], [[Domnall Midi]]&rarr;[[Domhnall Mac Murchadha]]=[[Domhnall Mí]]=[[Domhnall mac Murchadha]], [[Niall Frossach]]=[[Niall Frasach]], [[Donnchad Midi]]=[[Donnchadh Mí]], [[Aed Oirdnide]]=[[Aodh Oirdní]], [[Conchobar mac Donnchada]]=[[Conchúr mac Donnchadha]]], [[Niall Caille]] / [[Fedelmid mac Cremthainn]] ([[Annála Inis Faithlinn|AIF]]), [[Niall Noígíallach]] &larr; [[Níall Noígíallach]], ([[Fiachrae Cássan]]=)[[Fiachrae Cassán]]=[[Fiachra Casán]], [[Dáire Drechlethan]]=[[Dáire Dreachleathan]], [[Áed Findliath]]=[[Aodh Fionnliath]], [[Niall Glúndub]]=[[Niall Glúindubh]], [[Donnchad Donn]]=[[Donnchadh Donn]], [[Congalach Cnogba]]=[[Conghalach Cnobha]], [[Domnall ua Néill]]=[[Domhnall Ó Néill]], [[Donnchad mac Briain]]=[[Donnchadh mac Briain]], [[Diarmait mac Máel na mBó]]=[[Diarmait mac Maíl na mBó]]=[[Diarmaid mac Maoil na mBó]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbheartach mac Loingsigh]] ==Scéalta== * [[Scátháin na bhFlatha]], [[Sedulius Scottus]]-, [[Caithréim Chellacháin Chaisil]], [[Cogad Gáedel re Gallaib]], [[Senchas Fagbála Caisil]], [[Immram Curaig Maíle Dúin]]=[[Immram curaig Maíle Dúin]]=[[Máel Dúin]]=[[Maol Dúin]], [[Immram curaig Ua Corra]]=[[Iomramh Currach Uí Chorra]], [[Imrum Snedhghusa ocus Mic Ríagla]]=[[Iomramh S agus Mic Riagla]], [[Baile Suibne]]=[[Buile Shuibhne]], [[Cath Maige Rátha]], [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]]-, [[Mo Ling]]-, [[Fled Dúin na nGéd]], [[Aided Chlainne Tuirenn]]=[[Oidheadh Chlainne Tuireann]], [[Aided Muirchertaig meic Erca]], <strike>[[Aislinge Meic Chon Glinne]]</strike>&rarr;[[Aislinge Meic Con Glinne]], [[Amra Choluim Chille]], [[Caithréim Cellaig]], [[Compert Mongáin]]=[[Compert Mongáin ocus serc Duibe Lacha do Mongán]], [[Eachtra Thaidhg mhic Céin]]=[[Tadhg mac Céin#Eachtra Thaidhg mhic Céin]], [[Fingal Rónáin]], [[Máel Dúin (uathimdhealú)]]=[[Maol Dúin (uathimdhealú)]], [[Scéla Cano meic Gartnáin]], [[Tochmarc Becfola]], [[Duanaire Finn]], [[Eachtra an Mhadra Mhaoil]], [[Eachtra Mhacaoimh an Iolair]], [[Echtra Cormaic i Tír Tairngiri]] &rarr; [[Cormac mac Airt]], [[Eachtra Thaidhg Mhic Céin]] &rarr; [[Tadhg mac Céin]], [[Fotha Catha Cnucha]] &rarr; [[Cumall]], [[Navigatio Sancti Brendani Abbatis]] &rarr; [[Naomh Breandán]] == ''Ól nÉchmacht'' == * [[Annála Connacht]]=[[Annála Chonnacht]], [[Cóiced Ol nEchmacht]]=[[Cóiced Ól nÉchmacht]]=[[Cúige Dhál Éachmacht]], [[Fir Craibe]]=[[Fir Chraibhe]], [[Túatha Taíden]]=[[Tuatha Taiden]]=[[Tuatha Taoidhean]], [[Delbna Nuadat]]=[[Dealbhna Nuad]], [[Dealbhna Thír Dhá Loch]], ([[Corco Mogha]]), [[Cálraige]], [[Partraige]], [[Corco Fir Trí]]=[[Corca Fhir Thrí]], [[Cian d'Fhearaibh Bolg]]=[[Cian d'Fhir Bholg]] == Conmhaicne == * [[:Catagóir:Conmhaicne]], [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]], [[Conmaicne Mara]]=[[Conmhaicne Mara]] * [[Uí Fiachrach Finn]]=[[Uí Fhiachrach Fhionn]], [[Maigh Nissi]]&rarr;[[Liatroim, Barúntacht, Contae Liatroma]], [[Eolas mac Biobhsaigh]], [[Muintir Eolais]], [[Leabar Fidhnacha]]=[[Leabhar Fhíonacha]] === aí -> ai === * <strike>[[Conmaícne Dúna Móir]]=</strike>[[Conmaicne Dúna Móir]]=[[Conmhaicne Dhúin Mhóir]] # [[Trícha Máenmaige]]=[[Conmaícne Máenmaige]]=<strike>[[Conmhaicne Mheáinmhaigh]]=</strike>[[Conmhaicne Mheánmhaigh]] #* <strike>[[Conmaícne Cúile]]=</strike>[[Conmaicne Cúile]]=[[Conmhaicne Coille]] #* <strike>[[Cluain Conmhaícne]]=</strike>[[Cluain Conmaicne]]=[[Cluain Chonmhaicne]] #* <strike>[[Conmhaícne Cenel Luacháin]]=[[Conmaícne Cenél Luacháin]]=</strike>[[Conmaicne Cenél Luacháin]]=[[Conmhaicne Cineál Luacháin]] #* <strike>[[Conmaícne Carra]]=</strike>[[Conmaicne Cera]]=[[Conmhaicne Ceara]] #* [[Conmaicne Angaile]]=[[Conmhaicne Anghaile]] == Connachta == * [[Connachta]], [[Ríthe na gConnacht]], [[Brión mac Echach Mugmedóin]]=[[Brión mac Echach Muigmedóin]]=[[Brian mac xxx]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin]]=[[Ailill mac xxx]], [[Fiachrae]]=[[Fiachra]], [[Cairpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]], [[Aided Chrimthaind maic Fhidaig ocus Trí mac Echach Muigmedóin]], [[Ciarraige Aí]]=[[Ciarraí Aoi]], [[Ciarraige Locha na nÁirne]]=[[Ciarraí Locha na nAirní]], [[Ciarraige Airtig]]=[[Ciarraí Airtigh]], [[Ciarraige Óic Bethra]]=[[Ciarraí Óig Bheathra]], [[Aidne]]=[[Aidhne]], [[Áengus mac Umor]]=[[Aonghas mac Úmhór]], [[Amalgaid mac Fiachrach]]=[[Amhalaí mac Fiachra]], [[Dauí Tenga Uma]]=[[Dxxx Teanga Umha]], [[Duinsech ingen Duach]]=[[Duinseach ní Dhuach]], [[Eógan Bél]]=[[Eoghan Béal]], [[Ailill Inbanda]]=[[Ailill Baineanda]], [[Echu Tirmcharna]]=[[Eocha Tirimcharna]], [[Áed mac Echach]]=[[Aodh mac Eachach]], [[Uatu mac Áedo]]=[[Uada mac Aodha]], [[Colmán mac Cobthaig]]=[[Colmán mac Cobhthaigh]], [[Rogallach mac Uatach]], [[Loingsech mac Colmáin]], [[Guaire Aidne mac Colmáin]]=[[Guaire Aidhne mac Colmáin]], [[Cenn Fáelad mac Colgan]]=[[Ceann Faoladh mac Colgan]], [[Dúnchad Muirisci]]=[[Dúnchadh Mhuirisce]], [[Fergal Aidne mac Artgaile]]=[[Fearghal Aidhne mac Ardaile]], [[Muiredach Muillethan]]=[[Muireadhach Moilleathan]], [[Cellach mac Rogallaig]]=[[Ceallach mac Raghallaigh]], [[Indrechtach mac Dúnchado]]=[[Indreachtach mac Dúnchadha]], [[Indrechtach mac Muiredaig]]=[[Indreachtach mac Muireadhaigh]], [[Domnall mac Cellaig]]=[[Domhnall mac Ceallaigh]], [[Cathal mac Muiredaig]]=[[Cathal mac Muireadhaigh]], [[Áed Balb mac Indrechtaig]]=[[Aodh Balbh mac Indreachtaigh]], [[Forggus mac Cellaig]]=[[Fearghas mac Ceallaigh]], [[Ailill Medraige mac Indrechtaig]]=[[Ailill Mheadraí mac Indreachtaigh]], [[Dub-Indrecht mac Cathail|Dubh-Indreacht mac Cathail]], [[Donn Cothaid mac Cathail]]=[[Donn Cothú mac Cathail]], [[Flaithrí mac Domnaill]]=[[Flaithrí mac Domhnaill]], [[Artgal mac Cathail]]=[[Ardal mac Cathail]], [[Tipraite mac Taidg]]=[[Tiobraid mac Taidhg]], [[Cináed mac Artgail]]=[[Cináed mac Ardail]], [[Colla mac Fergusso]]=[[Colla mac Fearghasa]], [[Muirgius mac Tommaltaig]], [[Diarmait mac Tommaltaig]], [[Cathal mac Muirgiussa]]=[[Cathal mac Muiriosa]], [[Murchad mac Áedo]]=[[Murchadh mac Aodha]], [[Fergus mac Fothaid]]=[[Fearghas mac Fothaidh]], [[Finsnechta mac Tommaltaig]], [[Mugron mac Máele Cothaid]], [[Conchobar mac Taidg Móir]]=[[Conchúr mac Taidhg Mhóir]], [[Áed mac Conchobair]]=[[Aodh mac Conchúir]], [[Tadg mac Conchobair]]=[[Tadhg mac Conchúir]], [[Cathal mac Conchobair]]=[[Cathal mac Conchúir]], [[Tadg mac Cathail]]=[[Tadhg mac Cathail]], [[Fergal Ua Ruairc]]=[[Fearghal Ó Ruairc]], <strike>[[Conchobar mac Tadg]]</strike>=[[Conchobar mac Taidg]], <strike>[[Cathal mac Tadg]]</strike>=[[Cathal mac Taidg]]=[[Cathal mac Taidhg]], [[Cathal mac Conchobair maic Taidg]]=[[Cathal mac Conchúir mhic Thaidhg]], [[Tadg in Eich Gil]]=[[Tadhg an Eich Ghil]], [[Art Uallach Ua Ruairc]]=[[Art Ualach Ó Ruairc]], [[Áed in Gai Bernaig|Aodh an Gha Bhearnaigh]], [[Áed Ua Ruairc]]=[[Aodh Ó Ruairc]], [[Ruaidrí na Saide Buide]]=[[Ruairí na Saidhe Buí]], <strike>[[Flaithbertaigh Ua Flaithbertaigh]]</strike>=[[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaithbheartach Ó Flaithbheartaigh]], [[Tadg mac Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Tadhg mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Domnall Ua Ruairc]]=[[Domhnall Ó Ruairc]], [[Domnall Ua Conchobair]]=[[Domhnall Ó Conchúir]], [[Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]], [[Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Ruaidri mac Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Ruaidrí mac Tairrdelbaig Ua Conchobair]], [[Uí Briúin]]=[[Uí Bhriúin]] &larr; [[Uí Briúin Aí]]=[[Uí Bhriúin Aoi]] &larr; [[Uí Briúin Seóla]]=[[Uí Bhriúin Seola]] &larr; [[Uí Briúin Bréifne]]=[[Uí Bhriúin Bhréifne]] &larr; [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muireadhaigh]] &larr; [[Síl Cellaig]]=[[Síol Cheallaigh]] &larr; [[Síl Cathail]]=[[Síol Chathail]], [[Muintir Murchada]]=[[Muintir Mhurchadha]], [[Clann Fhergail]]=[[Clann Fhearghaile]], [[Clann Taidg]]=[[Clann Taidhg]], [[Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada]]=[[Críochadóireacht chiníoch dúchais Mhuintir Mhurchadha]], <strike>[[Uí Chonchúír]]</strike>&rarr;[[Uí Chonchúir]], [[Uí Fiachrach]]=[[Uí Fhiachrach]]=[[Uí Fiachra]], [[Uí Fiachrach Aidne]]=[[Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Uí Fiachrach Muaide]]=[[Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Cenél Áeda na hEchtge]]=[[Cineál Aodha na hEachtaí]], [[Seachnasach mac Donnchadha]], [[Uí Sheachnasaigh]], [[Uí Dhubhda]], [[Uí Ruairc]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]]=[[Muircheartach Nár mac Guaire]], [[Conchobar Maenmaige Ua Conchobair]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Conchúir]], [[Cathal Carragh Ua Conchobair]] {{Navbox | name = Ríocht na gConnacht | title = [[Ríocht na gConnacht]] | group1 = [[Tuath]]a | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Connachta]] | list1 = [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí Briúin|Uí Briúin Bréifne]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Umaill|Uí Briúin Maille]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Partraige]]&nbsp;• [[Uí Maine]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Finn]]&nbsp;• [[Cairbre Drom Cliabh]] | group2 = [[Ulaid]] | list2 = [[Conmhaicne Mara]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cenéoil Dubáin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cúile Tolad]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Maigh Réin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Meánmhaighe]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Sléibe Formaile]]&nbsp;• [[Ciarraige Aí]]&nbsp;• [[Ciarraige Locha na nÁirne]]&nbsp;• [[Ciarraige Airtech]]&nbsp;• [[Ciarraige Óic Bethra]] &nbsp;• [[Soghain]] | group3 = [[Deirgtine]] | list3 = [[Luigne Chonnacht|Luighne]]&nbsp;• [[Corca Fhir Trí]]&nbsp;• [[Gailenga]]&nbsp;• [[Delbna]]&nbsp;• [[Éile]] | group4 = [[Érainn]] | list4 = [[Cálraige]]&nbsp;• [[Dartraige]] | group5 = Eile | list5 = [[Fir Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Dál nDruithne]]&nbsp;• [[Gamanraige]]&nbsp;• [[Fir Domnann]]&nbsp;• [[Senchineoil]]&nbsp;• [[Grecraige]]&nbsp;• [[Delbhna|Delbhna Cuile Fabhair]]&nbsp;• [[Dealbhna Thír Dhá Loch|Delbna Tír Dhá Locha]]&nbsp;• [[Delbna Nuadat]]&nbsp;• [[Uaithne]]&nbsp;• [[Masraige]]&nbsp;• [[Corco Moga]] }} | group2 = Rítheaghlaigh | list2 = {{Navbox|child | group1 = Muintreacha | list1 = [[Uí Fiachrach]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Uí Briúin]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí nAilello]]&nbsp;• [[Uí Maine]] | group2 = Clanna | list2 = [[Uí Sheachnasaigh]]&nbsp;• [[Uí Chonchúir]]&nbsp;• [[Uí Dhubhda]]&nbsp;• [[Uí Fhlannagáin]]&nbsp;• [[Uí Ruairc]]&nbsp;• [[Uí Fhlaithbheartaigh]] }} | group10 = Ríochtaí comharbachta | list10 = [[Uí Maine]] ([[Síol Anmchadha]], [[Máenmaige]], [[Clann Uatach]])&nbsp;• [[Bréifne]] ([[Bréifne Thoir|Thoir]] agus [[Bréifne Thiar|Thiar]])&nbsp;• [[Uí Díarmata]]&nbsp;• [[Síl Máelruain]]&nbsp;• [[Magh Luir]]&nbsp;• [[Umaill]]&nbsp;• [[Iar Connacht]] | group11 = Ábhair | list11 = [[Ríthe na gConnacht]]&nbsp;• [[Ráth Cruachan]]&nbsp;• [[Annála Connacht]]&nbsp;• [[Táin Bó Flidais]]&nbsp;• [[Cóiced Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Nagnatae]]&nbsp;• [[Auteini]]&nbsp;• [[na Trí Tuatha]]&nbsp;• [[Clann Taidg]]&nbsp;• [[Clann Fhearghaile]]&nbsp;• [[Muintir Murchada]]&nbsp;• [[Maigh Seóla]] | belowclass = hlist | below = {{Icon|Category}} [[:Catagóir:Connachta|Category]]&nbsp;• {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Celts|WikiProject]] }} == Íochtar Chonnacht == * [[Íochtar Chonnacht]], [[Cairbre Drom Cliabh]]=[[Cairbre Dhroim Chliabh]], [[Corann]], [[Cúl ó bhFionn]] ([[Cúil Ó bhFinn]]-), [[Luigne Chonnacht]]=[[Luíne Chonnacht]], [[Tír Fíacrach Múaide]]=[[Tír Fhiacrach Mhuaidhe]], <strike>[[Tir Ollíol]]</strike>&rarr;[[Tír Ollíol]]=[[Tír Oirill]] == Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Goibnenn mac Conaill]]=[[Goibhneann mac Conaill]], [[Cobthach mac Gabráin]]=[[Cobhthach mac Gabhráin]], [[Cellach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guaire]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]], [[Conchobar mac Cummascaig]]=[[Conchúr mac Cumascaigh]], [[Art mac Flaitnia]]=[[Art mac Flaithnia]], [[Anluan mac Conchobhair]]=[[Anluan mac Cumascaigh]], [[Cathal Aidhne mac Ailealla]]-, [[Cléireach mac Ceadaigh]]-, [[Tighearnach mac Cathmogha]]=[[Tiarnach mac Cathmhogha]]-, [[Uathmharán mac Brocáin]]-, [[Mael Fabhaill mac Cléirigh]]=[[Maolfhabhaill mac Cléirigh]], [[Eidhean mac Cléirigh]], [[Tighearnach ua Cléirigh]], [[Mael Macduach]]=[[Maol xxx]]-, [[Domhnall mac Lorcáin]]-, [[Flann Ua Cléirigh]]-, [[Comhaltán Ua Cléirigh]], [[Mac Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Giolla Cheallaigh Ua Cléirigh]], [[Mael Ruanaidh na Paidre Ua hEidhin]], [[Ua Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Mael Fabhaill Ua hEidhin]], [[Giolla na Naomh Ua hEidhin]], [[Aodh Ua hEidhin]], [[Giolla Mo Choinne Ua Cathail]], [[Giolla Cheallaigh Ua hEidhin]]-, [[Muirgheas Ua hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin (II)]] == Maigh Sheola == * [[Maigh Seóla]]=[[Maigh Sheola]], [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Cléirchén mac Murchadha]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Murchadh mac Flainn mhic Gleithneacháin]], [[Ruaidhrí mac Coscraigh]], [[Maelcairearda]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]]- == Iar Chonnacht == * [[Iar Connacht]]=[[Iar Chonnacht]], (Maigh Sheola: [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]]), [[Cathal mac Tigernáin]]=[[Cathal mac Tiarnáin]], Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (I)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (I)]], [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (I)]], Mac meic Aedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Mac mic Aodha Ua Flaithbheartaigh]]=[[Mac mhic Aodha Ó Flaithearta]], [[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaitheartach Ó Flaithearta]], [[Brian Ua Flaithbheartaigh]]=[[Brian Ó Flaithearta]], [[Muireadhach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muireadhach Ó Flaithearta]], [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (I)]], Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (II)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (II)]], Áedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Aodh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (II)]], [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (II)]], Ruadhri Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (III)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (III)]], Murtough Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Muircheartach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muircheartach Ó Flaithearta]], Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (IV)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (IV)]], [[Aedh Mór Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Mór Ó Flaithearta]], Morogh Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Murchadh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Murchadh Ó Flaithearta]], Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (V)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (V)]] Cúigear Ruairí..! # Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1061.13: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1145.17: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh. # Ruadhri Ua Flaithbertaigh, AU 1186.7 LATE: Ruaidhri h-Ua Flaithbertaigh, ACM 1186.2: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh, ACM 1214.6: Brian mac Ruaidhri Í Fhlaithb<u>e</u>rtaigh # Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh, ACM 1256.9: Ruaidhri Ua Flaithb<u>e</u>rtaigh Beirt Aodh # [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1079.8: Aedh Ua Flaithbhertaigh # Áedh Ua Flaithbheartaigh, ACM 1178.10: Aodh Ua Flaithbertaigh Beirt Chonchúr # [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1132.11: Concobhar Ua Flaithbheartaigh, # [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]], AU 1186.7 LATE: Conchubhar h-Ua Flaithbhertaigh == Uí Dhiarmada == * [[Uí Díarmata]]=[[Uí Dhiarmada]], [[Ríthe Uí Dhiarmada]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]]=[[Tadhg Uí Dhiarmada]], [[Cú Cheanainn mac Taidhg]], [[Giolla Comáin mac Néill]], [[Muirghius mac Aodha]], [[Mac Con Cheanainn]], [[Muirgheas ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (I)]], [[Muirgheas Ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (II)]], [[Tadhg Ua Con Cheanainn]], [[Uada Ua Con Cheanainn]], [[Cú Cheanainn Ó Con Cheanainn]] == Síol Anmchadha == * [[Síol Anmchadha]], [[Ríthe Shíol Anmchadha]], [[Diarmaid mac Dúnadhaigh]], [[Cú Chonnacht mac Dúnadhaigh]], [[Madadhán mac Gadhra Mhóir]], [[Gadhra Mór mac Dúnadhaigh]], [[Doghra mac Dúnadhaigh]], [[Dúnadhach mac Con Chonnacht]], [[Diarmaid mac Madadháin]], [[Madadhán Reamhar Ua Madadháin]], [[Gilla Find mac Maic Uallacháin]]=[[Giolla Fionn mac Mhic Uallacháin]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Cú Choirne Ua Madadháin]], [[Madadhán Mór Ua Madadháin]], [[Maoileachlann Ua Madadháin]], [[Diarmaid Cléireach Ua Madadháin]], [[Madadhán Óg Ó Madadháin]], [[Cathal Ó Madadháin]] == Uí Mhaine == * [[Uí Maine]]=[[Uí Mhaine]], [[Máine Mór]]=[[Maine Mór]]?, [[Ríthe Uí Mhaine]], [[Bresal mac Maine Móir]]=[[Breasal mac Maine Mhóir]], [[Fiachra Finn]], [[Conall Cas Ciabhach]], [[Dallán mac Breasail]], [[Duach mac Dalláin]], [[Lughaidh mac Dalláin]], [[Feradhach mac Lughadha]]=[[Fearadhach mac Luighdheach]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], [[Marcán]], [[Cairbre Crom]], [[Brenainn mac Cairbre]], [[Aedh Buidhe]]=[[Aodh Buí]], [[Conall mac Maelduib]]=[[Conall mac Maolduibh]], [[Marcán mac Tommáin]]=[[Marcán mac Tomáin]], [[Fithceallach mac Flainn]]=[[Ficheallach mac Flainn]], [[Sechnassach mac Congail]]=[[Seachnasach mac Congail]], [[Dluthach mac Fithcheallaigh]]=[[Dlúthach mac Ficheallaigh]], [[Cathal Maenmaighe]]=[[Cathal Mheánmhaigh]], [[Ailill ua Daimine]]=[[Ailill ua Daimhine]]=[[Ailill ó Daimhine]], [[Inreachtach mac Dluthaigh]]=[[Inreachtach mac Dlúthaigh]], [[Aedh Ailghin]]=[[Aodh Ailghin]], [[Dunchadh ua Daimhine]]=[[Dúnchadh ó Daimhine]], [[Conall mac Fidhghaile]], [[Dunchadh mac Duib Da Tuadh]]=[[Dúnchadh mac Duibh Dhá Thuadh]], [[Amhalgaidh]], [[Ailill mac Inreachtaigh]], [[Dub Dá Leithe mac Tomaltaigh]]=[[Dubh Dhá Leath mac Tomaltaigh]], [[Cathal mac Murchadha]], [[Cathal mac Ailella]]=[[Cathal mac Ailealla]], [[Mughrón mac Sochlacháin]], [[Sochlachán mac Diarmata]]=[[Sochlachán mac Diarmada]], [[Murchadh mac Sochlacháin]], [[Murchadh mac Aodha Uí Mhaine]], [[Geibennach mac Aedha]]=[[Geibheannach mac Aodha]], [[Muirgheas mac Domhnaill]] * [[Tadg Mór Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Mór Ó Ceallaigh]], Gadhra mac Dúnadhaigh, [[Concobar mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Conchúr mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmait mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmaid mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Dunchadh Ua Cellaigh]]=[[Dúnchadh Ó Ceallaigh]], [[Aed Ua Cellaigh]]=[[Aodh Ó Ceallaigh]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Tadg Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Ó Ceallaigh]], [[Conchobar Maenmaige Ua Cellaigh]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Ceallaigh]], [[Murchad Ua Cellaigh]]=[[Murchadh Ó Ceallaigh]], [[Domnall Mór Ua Cellaigh]]=[[Domhnall Mór Ó Ceallaigh]] == Ríthe Shliabh Lugha == * [[Sliabh Lugha]]&rarr;[[Ríthe Sliabh Lugha]]=[[Ríthe Shliabh Lugha]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (I)]], [[Ruairí Ó Gadhra (I)]], [[Domhnall Ó Gadhra]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (III)]] == Magh Loirg == * [[Mag Luirg]]=[[Magh Loirg]], [[Ríthe Mhagh Loirg]], [[Maolruanaidh Mór mac Taidhg]], [[Muircheartach mac Maolruanaí Mhóir]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]], [[Maolruanaidh mac Taidhg]], [[Tadhg Mór mac Maolruanaí]], [[Maolseachlann mac Taidhg Mhóir]], <strike>[[Diarmad mac Taidhg Mhóir]]</strike>&rarr;[[Diarmaid mac Taidhg Mhóir]], [[Muirgheas mac Taidhg Mhóir]], [[Conchúr mac Diarmada]], [[Tomaltach na Cairge Mac Diarmata]]=[[Tomaltach na Carraige Mac Diarmada]], [[Cormac Mac Diarmada (I)]] == Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Aireachtach ua Dúnchadha Mhuirsce]], [[Connmhach mac Duinn Cothaidhe]]=[[Conmhach mac Doinn Cothaithe]], [[Dubhda mac Conmhaigh]], [[Aodh ua Dubhda]], [[Maol Ruanaidh Ua Dubhda]], [[Aedhuar Ua Dubhda]], [[Muircheartach An Collach Ua Dubhda]], [[Domhnall Fionn Ua Dubhda]], [[Mac Aodha Ua Dubhda]], [[Amhlaibh mac Domhnaill Fhionn Ua Dubhda]], [[Mac Domhnaill Ua Dubhda]], [[Aodh mac Muircheartaigh Ua Dubhda]], [[Ruaidhrí Mear Ua Dubhda]], [[An Cosnamhaigh Ua Dubhda]], [[Taichleach Ua Dubhda]] * Eile gan leathanaigh: Cathal mac Ailealla, Aodh mac Maoil Phádraig, Mael Cluiche mac Conchobair=Maol Cloiche mac Conchúir, ''Crichan mac Mael Muire'' == Umhaill == * <strike>[[Umall]]</strike>=[[Umaill]]=[[Umhaill]], [[Ríthe Umhaill]], [[Maille mac Conaill]], [[Flannabhra]], [[Dunghal mac Flaithniadh]], [[Aedhghal]], [[Flathghal mac Flannbhrath]], [[Cosgrach mac Flannbhrath]], [[Cairbre mac Cinaedh]], [[Gilla na nInghen Ua Cobhthaigh]], [[Domhnall Ó Máille (I)]], [[Domhnall Ó Máille (II)]] (Rua), [[Domhnall Ó Máille (III)]], [[Aodh Ó Máille]], [[Diarmaid Ó Máille]], [[Tadhg mac Diarmada Ó Máille]] == Ríthe Luíne Chonnacht == * [[Ríthe Luíne Chonnacht]], [[Eaghra Paiprigh mac Saorghais]] == Eile (3) == * [[Ríochtaí Éireann]] * [[Liosta de Bharúntachtaí]] = Bliain 4, 2021 - 2022 = == Feabhsú na Gaeilge (4) == Mar is gnách... féach thuas. == Ollaimh Éireann == * [[Adna mac Uthidir]], [[Torna Éices]], [[Dubhthach moccu Lughair]], ([[Dallán Forgaill]]), [[Senchán Torpéist]], <s>[[Máel Muire Otháin]]=</s>[[Máel Muire Othna]]=[[Maol Mhuire Fhathna]], [[Flann mac Lonáin]], <s>[[Torpaid mac Taicthech]]=</s>[[Torpaid mac Taicthich]]=[[]], [[Óengus mac Óengusa]]=[[Aonghas mac Aonghasa]], [[Bard Boinne]], [[Uallach ingen Muinecháin]], [[Cormacán Éigeas]], [[Cinaedh Ua hArtagáin]]=[[Cinaedh ua hArtagáin]]=[[Cionnaoth ó hArtagáin]], [[Eochaidh Ua Floinn]]=[[Eochaidh ua Floinn]], [[Urard mac Coise]], [[Clothna mac Aenghusa]], [[Muircheartach mac Con Cheartaigh Mac Liag]], [[Cúán úa Lothcháin]], [[Cú Mara mac Maic Liac]], [[Mac Beathaidh mac Ainmire]], [[Ceaunfaeladh ua Cuill]]=[[]], [[Flaithem mac Maele Gaimrid]], [[Cellach úa Rúanada]], [[Mael Isa ua Máilgiric]], [[Cú Collchaille Ua Baígilláin]], [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]], [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], [[Seán mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]=[[Seán mac Feargail Óig Ó hUiginn]] == Ginealas == * [[Ginealas Éireannach]], [[Leabhar na nGinealach]], [[Coimre na nGinealach]], [[An Leabhar Muimhneach]], [[Leabhar Cloinne Maoil Ruanaidh]]=[[Leabhar Chlann Mhaoil Ruanaidh]], [[Leabhar Clainne Suibhne]]=[[Leabhar Chlann Suibhne]], [[Leabhar Ádhaimh Uí Chianáin]] == Gineolaithe == * [[Eochaid ua Flannacáin]], [[Flann Mainistrech]]=[[Flann Mainistreach]], [[Gilla Cómáin mac Gilla Samthainde]], [[Gilla Críst Ua Máel Eóin]]=[[Giolla Chríost Ó Maoil Eoin]], [[Amhlaoibh Mór mac Fir Bhisigh]], [[Gilla na Naemh Ua Duinn]]=[[Giolla na Naomh Ó Duinn]], [[Giolla Íosa Mac Fir Bhisigh]], [[Tanaide Mór mac Dúinnín Ó Maolconaire]]=[[Tanaí Mór mac Dúinnín Ó Maolchonaire]], [[Domnall Ó Cuindlis]], [[Lúcás Ó Dalláin]], [[Seán Mór Ó Dubhagáin]], [[Ádhamh Ó Cianáin]], [[Ádhamh Cúisín]], [[Faolán Mac an Ghabhann na Scéal]], [[Giolla Íosa Mór Mac Firbhisigh]], [[Giolla na Naomh Ó hUidhrín]], [[Giolla na Naomh Mac Aodhagáin]], [[Cú Choigcríche Ó Cléirigh]]=[[Cú Choigríche Ó Cléirigh]], [[Lughaidh Ó Cléirigh]], [[Cú Choigcríche Ó Duibhgeannain]]=[[Cú Choigríche Ó Duibhgeannáin]], [[Triallam timcheall na Fodla]], [[Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh]], [[Críchad an Chaoilli]], [[Máel Muire mac Céilechair]]=[[Maol Mhuire mac Céileachair]]- == Scoláirí == * [[James Ware]]-, [[Uilliam Ó Duinnín]], [[Seán Ó Catháin]], [[Séarlas Ó Conchubhair Doinn]]=[[Séarlas Ó Conchúir Dhoinn]], [[John O'Donovan (scoláire)]]=([[Seán Ó Donnabháin]]), [[John O'Hart]]-, ([[Edward MacLysaght]]=[[Éamonn Mac Giolla Iasachta]]), [[Nollaig Ó Muraíle]]-, ([[Rudolf Thurneysen]]), [[Osborn Bergin]]-, [[R. I. Best]]=[[Richard Irvine Best]]-, ([[D. A. Binchy]]), ([[Kuno Meyer]]), ([[Eugene O'Curry]]=[[Eoghan Ó Comhraí]]), [[James Carney]], [[John Carey]], ([[T. F. O'Rahilly]]=[[Tomás Ó Rathile]]=[[Tomás Ó Rathaile]]), [[Francis J. Byrne]]=[[Francis John Byrne]], [[Edel Bhreathnach]], [[John T. Koch]]-, [[Celtica (iriseán)]], [[Éigse (iriseán)]], [[R. A. Stewart Macalister]], [[T. M. Charles-Edwards]]=[[Thomas Charles-Edwards]], [[Hubert T. Knox]]=[[Hubert Thomas Knox]], [[Donnchadh Ó Corráin]] == Déise == * [[Ríthe Dhéise Mumhan]] * [[Dál gCais]]+ ** [[Dál gCais#Stair]] == Suíomhanna == # [[A. G. van Hamel]], [[Stichting Van Hamel]], [[CODECS]], *selgā # [[Thesaurus Linguae Hibernicae]] (TLH) # [[Irish Script on Screen]], [[Meamram Páipéar Ríomhaire]] (ISoS, ISOS) # [[Celtic Digital Initiative]] (CDI) == Dál Riada == * [[Dál Riada]], [[Ríthe Dhál Riada]], [[Fearghas Mór mac Eirc]]=[[Fearghas Mór]], [[Domhanghart Réite]], [[Comhghall mac Domhanghairt]], [[Gabhrán mac Domhanghairt]], [[Conall mac Comgaill]], [[Aodhán mac Gabhráin]], [[Eochaid Buide]]=[[Eochaidh Buí]], [[Connad Cerr]], [[Domnall Brecc]]=[[Domhnall Breac]], [[Ferchar mac Connaid]]=[[Fearchar mac Connaidh]], [[Dúnchad mac Conaing]]=[[Dúnchadh mac Conaing]], [[Conall Crandomna]]=[[Conall Crannomhna]], [[Domangart mac Domnaill]]=[[Domhanghart mac Domhnaill]], [[Máel Dúin mac Conaill]]=[[Maol Dúin mac Conaill]], [[Domnall Donn]]=[[Domhnall Donn]], [[Ferchar Fota]]=[[Fearchar Fada]], [[Eochaid mac Domangairt]]=[[Eochaidh mac Domhanghairt]], [[Ainbcellach mac Ferchair]]=[[Ainfhaichilleach mac Fearchair]], [[Fiannamail ua Dúnchado]]=[[Fianamhail ó Dúnchadha]], [[Selbach mac Ferchair]]=[[Sealbhach mac Fearchair]], [[Dúngal mac Selbaig]]=[[Dúnghal mac Sealbhaigh]], [[Eochaid mac Echdach]]=[[Eochaidh mac Eochach]], [[Alpín mac Echdach]]=[[Ailpín mac Eochach]], [[Muiredach mac Ainbcellaig]]=[[Muireadhach mac Ainfhaichilligh]], [[Eógan mac Muiredaig]]=[[Eoghan mac Muireadhaigh]] # [[Áed Find]]=[[Aodh Fionn]] # [[Fergus mac Echdach]] # [[Donn Coirce]] # [[Eochaid mac Áeda Find]] # [[Constantine]] # [[Oengus]] # [[Drust]] # [[Eoganan]] # [[Alpin II]] # [[Coinneach I na hAlban|Coinneach]] == Connachta srl. == * [[Cairpre Gabra]]=[[Cairbre Ghabhra]], [[Senchán Torpéist]], [[Tromdámh Guaire]] == Tuamha == # Muircheartach mac Toirdhealbhach # Muircheartach Dall # Conchúr Rua == An Féineachas, srl == * [[An Féineachas]] *# [[Aithechtúatha]] *# [[Cóic Conara Fugill]] * [[Breithem]] *# [[Breithem#Stair]] &larr; [[:en:Brehon#History]] *# [[Breithem#Céilí Dé]] &larr; [[:en:Brehon#Brehon Laws and the Early Irish Church(Céilí Dé)]] *# [[Breithem#Na Normannaigh]] &larr; [[:en:Brehon#The Brehon laws and Anglo-Norman Invasion of 1169]] * [[Dubthach maccu Lugair]]=[[Dubhthach moccu Lughair]]=[[Dubhthach mhic Lughair]] # [[Odhrán (giolla Phádraig)]] &larr; [[:en:Odran (disciple of Saint Patrick)]] # [[Odrán]]=[[Órán]] &larr; [[:en:Odran]] #* [[Slat na ríghe]], [[Iomarbhágh na bhFileadh]]=[[Iomarbhá na bhFilí]] == Scéalta (4) == # [[Navigatio Sancti Brendani]], [[Aided Con Roí]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # Forfess Fer Fálgae agus Síaburcharpat Con Culainn #* [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]] # Cath Achadh Leithdheirg # Cath Móin Daire Lothair #* [[Cath Cairnd Chonaill]]=[[Cath Chairn Chonaill]] # [[:en:List of conflicts in Ireland]] == Ogham == # [[CIIC 1]] # [[CIIC 54]]=[[Cnámh Thulach Chumann]] &larr; [[:en:Tullycommon Bone]] # [[CIIC 362]] # [[CIIC 500]] &larr; [[:en:CIIC 500]] # [[CIIC 504]] &larr; [[:en:CIIC 504]] == Miotaseolaíocht (4) == * [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]], [[Déithe na gCeilteach]] == Ag líonadh na mbearnaí == * [[Rítheaghlaigh Ghaelacha]], [[Ceann na Fine]]-, [[Éire (bandia)]]+, [[Cúigí na hÉireann#Réamhstair]], [[Cúigí na hÉireann#Stair]], [[Cúige Chonnacht#Luathstair]], [[Hipitéis substráit Ghaeilise]], [[Ealaín na nOileán]]-, [[Cló na nOileán]], [[Teimpléad:Unicode chart Insular]], [[Uí Chléirigh]], [[Peter Schrijver]], [[Leabhar Ard Mhacha]]+, [[Ferdomnach]]=[[Feardhomhnach]], [[Muirchú moccu Machtheni]]-, [[Bachall Isu]]=[[Bachall Íosa]]-, [[Leabhar Dharú]], [[Cathach Cholm Cille]], [[Cúige Chonnacht#Ríocht na gConnacht]], [[Uí Chonchúir Dhoinn]], [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muiredaigh]]=[[Síol Mhuireadhaigh]]=[[Síol Mhuirí]], [[Uí Cellaigh]]=[[Uí Cheallaigh]], [[Cellach mac Fíonachta]]=[[Ceallach mac Fíonachta]], [[Cualu]]=[[Cuala]], [[James MacKillop]]-, [[Uí Flaithbertaigh]]=[[Uí Fhlaithbheartaigh]], [[Bé Binn iníon Urchadha]]=[[Béibhinn ní Urchadha]], [[Creassa iníon Urchadha]]=[[Creasa ní Urchadha]], [[Caineach iníon Urchadha]]=[[Caineach ní Urchadha]], [[Cainnech (ainm)]]=[[Caineach (ainm)]], [[Clann Cosgraigh]]=[[Clann Chosgraigh]], [[Muireadhach mac Aodha]], [[Ruaidhrí Mac Aodha]], [[Banfhlaith]]=[[Flaith]], [[Mhic Dhiarmada]], [[Cúige Laighean#Stair]], [[Uí Dúnchada]]=[[Uí Dhúnchadha]], [[Uí Fáeláin]]=[[Uí Fhaoláin]], [[Uí Muiredaig]]=[[Uí Mhuireadhaigh]]=[[Uí Mhuirí]], [[Uí Thuathail]], [[Uí Bhroin]], [[Leabhar Branach]], [[Mhic Giolla Phádraig]], [[Fir Cheall]], [[Uí Dhubhuir]], [[Cúige Mumhan#Stair]], [[Uí Eidirsceoil]], [[Uí Bhriain]], [[Lugaid Mend]]-, [[Conall Eachluath]]-, [[Tál Cas]], <strike>[[Lorcáin mac Lachtna]]</strike>→[[Lorcán mac Lachtna]], [[Muircheartach mac Toirdhealbhach Ua Briain]], [[Uí Ghrádaigh]], [[Uí Allmhuráin]], [[Mhic an Airchinnigh]], [[Uí Chinnéide]], [[Órlaith ingen Cennétig]], [[Mhic Cárthaigh]], [[Mhic Cárthaigh Mhúscraí]]-, [[Mhic Cárthaigh Riabhach]]-, [[Uí Ímair]]=[[Uí Íomhair]]-, [[Uí Chaoimh]], [[Mhic Giolla Chuda]], [[Mac Giolla Chuda na gCruach]], [[Uí Dhonnchadha na nGleann]], [[Uí Chonaill]], [[Conall (idirdhealú)]], [[Uí Shúilleabháin]]-, [[Uí Cheallacháin]]-, [[Uí Dhonnchadha]]-, [[Uí Dhonnabháin]]-, [[Uí Shéaghdha]], [[Cúige Uladh#Luathstair]], [[Mhic Lochlainn]], [[Uí Dhomhnaill]], [[Máelsechnaill Ua Domnaill]]=[[Maol Seachlainn Ó Domhnaill]], [[Gofraid Ua Domnaill]]=[[Gofraidh Ó Domhnaill]], [[Domnall Óg Ua Domnaill]]=[[Domhnall Óg Ó Domhnaill]], [[Uí Dhonnghaile]], [[Uí Raghallaigh]], [[An Anaíle]], [[Uí Fhaircheallaigh]], [[Liber Flavus Fergusiorum]]+, [[Uí Fhearghail]], [[Clann Somhairle]]-, [[Féilire Thamhlachta]], [[Seán Mac Colgan]]-, [[Saltair na Rann]], [[Táin Bó]], [[Táin Bó Regamon]] * [[Trecheng Breth Féne]], [[Echtra Cormaic]], [[Leabhar Dimma]]=[[Leabhar Dhioma]], [[Leabhar Mholing]], [[Codex Usserianus Primus]], [[Codex Usserianus Secundus]]=[[Ceithre Leabhar Bhinn Éadair]], [[Leabhar Aifrinn Lothra]]=[[Leabhar Aifrinn Stowe]], [[Leabhar Cloinne Aodha Buidhe]], [[ARÉ 24 P 33]], [[Leabhar Donn]], [[Soiscéalta Mhic Thornáin]], [[Leabhar Ghinealaigh Uí Chléirigh]], [[Cumdach]]=[[Cumhdach]]-, [[Teimpléad:Cumhdaigh]], [[Soiscél Molaisse]]=[[Soiscéal Mholaise]]-, [[Domnach Airgid]]=[[Domhnach Airgid]]-, [[An Míosach]]- * [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Máine Tethbae]], [[Uí Laoghaire]], [[Uí Dhálaigh]]-, [[Dáithí Ó Coimín]]=[[Dáithí Coimín]], [[Edward Gwynn]], [[Gearóid Mac Niocaill]], [[Margaret Dobbs]], [[Peter Berresford Ellis]], [[Marie-Louise Sjoestedt]], [[Pól Breathnach]]-, [[Kenneth Nicholls]], [[Patrick Weston Joyce]], [[Robert Dwyer Joyce]]-, [[Donncha Ó Cróinín]], [[Dáibhí Ó Cróinín]], [[Trevor Joyce]]-, [[Muireann Ní Bhrolcháin]], [[Meidhbhín Ní Úrdail]], [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]], [[Saltair Chaimín]], [[Leabhar Dhèir]]=[[Leabhar Dhéir]], [[Revue Celtique]]=[[Études Celtiques]], [[Uí Fergusa]]=[[Uí Fhearghasa]], [[Aedh Ua Conchobair]]=[[Aodh Ó Conchúir]]- mac Cathail Chrobhdheirg, [[Aedh mac Ruaidri Ua Conchobair]]=[[Aodh mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Altram Tige Dá Medar]], [[Éadbhard Ó Raghallaigh]], [[Gormflaith ingen Murchada]]=[[Gormlaith ní Mhurchadha]], Miotaseolaíocht na nGael (tuilleadh), [[Nodens]]-, [[Lugus]]-, [[Taranis]]-, [[Ogmios]]-, [[Catubodua]]-, [[Brigantia]]-, [[Lámhscríbhinn dhathmhaisithe]]-, [[Leabhar Soiscéal]]-, [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]], [[Ildiachas Ceilteach]]-=[[Sean-reiligiún Ceilteach?]] creideamh? creidimh? ársa?, [[Ceiltigh na nOileán]]-, [[Ceiltis na nOileán]]-, [[Ceiltis na Mór-Roinne]]-, [[Na Briotanaigh Cheilteacha]]-=[[Briotanaigh Cheilteacha]], [[Miotaseolaíocht na mBreatnach]]-, [[Ábhar na Breataine]]-, [[Triscéil]]-, [[Nora Kershaw Chadwick]]-, [[Léann Ceilteach]]-, [[Náisiúin Cheilteacha]]-, [[Peritia]], [[Teangacha Briotainice]]-, [[Briotainic Choiteann]]- [[Cruithnis]]-, [[Teimpléad:lang-br]], [[Epona]]-, [[Mearcair (miotaseolaíocht)]]-, [[Esus]]-, [[Teutates]]-, [[Bandia an fhlaithis]], [[Nuadha (ainm)]], [[Feis]]-, [[Ceiltibéaraigh]]-, [[Belenos]]-, [[Belisama]]-, [[Sucellus]]- == Eile (4) == * [[Cairpre Gabra]], [[Dál gCais#Stair]], [[Breithem#Stair]], [[Slat na ríghe]], [[Suíomhanna ríoga Éireann]], [[Donnabhán mac Cathail]]-, [[Tadc mac Briain]]=[[Tadhg mac Briain]], [[Ressad]]=[[Reasadh]], [[Na Ceiltigh#Réamhrá]], [[Déithe na gCeilteach]], [[Liosta de Dhéithe Ceilteacha]], [[Aibell]], [[Uirne]], [[Tadg mac Nuadat]]=[[Tadhg mac Nuad]], [[Bran agus Sceólang]]=[[]], [[Aonach]] * Dreamanna *# [[]] &larr; [[:en:List of Irish clans]] * Léarscáileanna *# [[Cairt phortalach]] *# [[Cairt Chatalóinise]] * Lámhscríbhinní *# [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]] &larr; [[:en:List of Irish manuscripts]] *#* [[Leabhar Ard Mhacha]] *# Book of Ballycummin (RIA MS 23 N 10) *#* [[Leabhar Dharú]], [[Lebor Cuanu]]=[[Leabhar Chuana]], [[Landnámabók]] * Ríochtaí *# [[Ríocht Átha Cliath]] *# [[Ríocht na nOileán]] *# [[Ríthe na gCruithneach]] *## [[Vipoig]] &larr; [[:en:Vipoig]] *# [[Fáistine Bhreacáin]] * Le meadú ** [[Cúirt an Mheán Oíche#Achoimre an dáin]] *# [[Gallóglach]] *# [[Cluain Catha]] (leac uaighe) *# [[Bard]] *# [[Seanchaí]] *#* [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]] *# [[Mo Ling]] = Bliain 5, 2025 - 2026 = Spreagtha ag ''[[:en:Wikipedia:Recent_additions/2025/March#8 March 2025|Recent additions, 8 March 2025]]'' == An Féineachas == [[An Féineachas]] (agus/nó b'fhéidir [[Seanchas]] / [[Béaloideas]]). ''[https://dil.ie/34117 othrus]'' ≈ fulaingt tinnis/othrais. Nuashonraithe (lámhscríbhinní): * [[Senchas Már]] (SM), [[Bechbretha]] ([[Senchas Már#Bechbretha agus Coibes Uisci Thairdne|SM #21]]), [[Bretha Crólige]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #33]]), [[Críth Gablach]] (MacA), [[Gúbretha Caratniad]] ([[Bodleian Library]], [[Rawlinson B 502]]) As nua, iomlán: * [[Corpus Iuris Hibernici]] (CIH), [[Sanas Uí Dhuibhdábhoireann]] (MacA), [[Cethairṡlicht Athgabálae]] ([[Senchas Már#Cethairslicht Athgabálae|SM #2]]), [[Sechtae]] ([[Senchas Már#Sechtae|SM #9]]), [[Recholl Breth]] (SM #13), [[Bretha Déin Chécht]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #34]]), [[Muirbretha]] ([[Senchas Már#Clár ábhar|SM #38]]) [[Anfuigell]] (m.s., CnaT, LS 1387; MacA), [[Berrad Airechta]] (CnaT, LS 1337), [[Bretha Étgid]] ([[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] LS 23 P 3) [[Cóic Conara Fugill]] (m.s., [[Uraicecht Becc]], [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Di Astud Chor]] (''via'' [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Mellbretha]] ([[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|CnaT]], LS 1363), [[Uí Lochlainn]], [[Uí Dhuibhdábhoireann]], [[CnaT BÁC, LS 1317]]=[[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, LS 1317]], [[Bóaire]], [[Coinmheadh is buannacht]], [[Brehon Law Commission]], [[Mac Aodhagáin]] &rightarrow; [[Mhic Aodhagáin]], [[John Lynch (Gratianus Lucius)]], [[Fearghas Ó Ceallaigh]], [[Leabharlann COBÁC]], [[Cathair Mhic Neachtain]], [[Thom McGinty]] As nua, síolta: * [[Dlí Ceilteach]]-, [[Gabháil chine]]-, [[Cyfraith Hywel]]-, [[Galanas]]-, [[Accessus ad auctores]]-, [[Hapax legomenon]]-, [[Robert Atkinson]]- == Foclóireacht == * [[Foclóireacht na Gaeilge]], [[Leabharlann an Ard Easpaig Marsh]]=[[Leabharlann Marsh]]-, [[foclóir.ie]]=[[focloir.ie]] == Litríoch == * [[Murúch]]-, [[Tongu do dia toinges mo thúath]]-, [[Remscéla]]=[[Réamhscéalta]], [[Bernhard Maier]], [[Lebor Bretnach]]=[[Leabhar Breatnach]], [[Annála Doiminiceacha Ros Comáin]], [[Irish Astronomical Tract]]=[[]], [[Ranna an aeir]] == Abhantrach na Sionainne == * [[Abhantrach na Sionainne]], [[Inis Cloithrinn]], [[Inis Bó Finne, Contae na hIarmhí]], [[Loch Bó Dearg]], [[Loch Bó Finne]] (idirdhealú) [[Loch Bó Finne (An tSionainn)]], [[Loch Bó Finne, Contae na Gaillimhe]]-, [[Loch Foirbis]] , [[Loch Teapa]]-, [[:Catagóir:An tSionainn]], [[Loc Albert]], [[Canáil Chill Srianáin]], [[Canáil na Leithcheathrún]], [[Abhainn na Mainistreach]], [[An Inthe]], [[An Eithne]], [[Abhainn Chalatroma]], [[Loch na gCurrach]], [[Loch Fuinseann]], [[Loch Éadaoine]], [[An Abhainn Mhór, Contae an Chabháin]] == Lochanna == * [[Liosta Lochanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Lochanna na hÉireann]] [[:Catagóir:Lochanna Chontae Aontroma]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Ard Mhacha]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Chabháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chiarraí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chill Mhantáin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chorcaí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhoire]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Dúin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Fhear Manach]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhuineacháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhaigh Eo]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Thír Eoghain]] * [[Loch Léin]], [[Loch Mhucrois]], [[An Loch Uachtarach]], [[Loch an Chuais]], [[Loch an Leaca Mór]], [[Loch an Leamhnachta]], [[Locha Lua]], [[Loch an Easaird]], [[Loch an Eanaigh Mhóir]], [[Loch an Iúir (loch)|Loch an Iúir]], ''[[Ardderry Lough]]''=[[ Loch na nArd-doiriú]], [[Loch Arbhach]], [[Loch an tSéideáin]], [[Loch an Tóraic]], [[Loch Eachros Beag]], [[Loch Bhaile Uí Chuirc]], [[Loch Bhaile na hInse]], [[Loch Beara]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Droim Dhá Thiar)]], [[Loch Bhéal Trá]], [[Loch Buinne]], [[Loch Charraig an Droichid]], [[Loch Bhaile Choille Fóir]], [[Loch Bhaile na hUamha]], [[Loch Oileán Uí Eadhna]], [[Loch Conbhuí]], [[Loch Chrathaí]], [[Loch Raithin]], [[Loch Collán]], [[Loch Choileáin Uí Shíoda]], [[Loch Cútra]], [[An Loch Uachtair]], [[Loch Dhoire an Chláir]], [[Loch Dúlocha]], [[Loch an Chlocháin Léith]], [[Loch Ghleann Mhac Muirinn]], [[Loch Gabhlach]], [[Loch Iascaí]], [[Loch Eirid]], [[Loch Fí]], [[Loch Fearna]], [[Loch na Foirnéise]], [[Loch Fionnmhaí]], [[Loch Gartáin]], [[Loch an Ghleanna Bhig]], [[Loch an Ghleanna Mhóir]], [[Loch Ghleann Éada]], [[Loch Ghleann an Chairthe]], [[Loch Ghleann Dá Loch]], [[Loch Eidhneach]], [[Loch Inse Chrónáin]], [[Loch Inse Uí Chuinn]], [[Loch Inis Cara]] (taiscumar), [[Loch Oileán Éadaí]], [[Loch Chill Ghlais]], [[Loch Choill an Iúir]], [[Loch Cinnéile]], [[Loch Chionn Droma]], [[Loch na Coille Móire]], [[Loch Leitir Creamha Rua]], [[Loch an Chrainn Chrín]], [[Loch Mac nÉan]], [[Loch Marbh]], [[Loch Mháimín]], [[Loch Míle]], [[Loch Míolach]], [[Loch Moirne]], [[Loch Mhuiceanach]], [[Loch Mucnú]], [[Loch na Cuinge Uachtarach]], [[Loch Uí Fhloinn]], [[Loch Riach]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Maothail)]], [[Loch an Rois]], [[Loch an Scoir]], [[Loch Sindile]], [[Loch Eoin]], [[Loch Sáile]], [[Loch Theach an Teampla]], [[Turlach Ráth Asáin]], [[Locha Chluain Í]], [[Loch Dhrom Mór]], [[Loch Dhoirinse]], [[Loch an Ghleanna]], [[Loch Mac nÉan Uachtair]], [[Loch Mám Aodha]], [[Loch na Breaclaí]] (~[[Loch Breaclaigh]]), ''[[Clea Lake]]'', [[Loch Chluain na Cloiche]], ''[[Lough Skean]]'', [[Loch Sceithí Uachtair]], [[Loch an Urláir]], [[An Loch Bán, Contae Mhuineacháin]], ''[[Lough Gullion]]'', ''[[Cloonagh Lough]]'', ''[[Lough Island Reavy]]'', ''[[Kiltooris Lough]]'', ''[[Lickeen Lough]]'', [[Lochanna Chill Airne]], [[Loch Charraig an Phoirt]], [[Loch Cheis Charraigín]], [[Loch Dhroim Dhá Liag]], [[Turlach Ghleann na Madadh]] == Timpeallacht == * [[Treoir maidir le hÉin]], [[Treoir maidir le Gnáthóga]], [[Láithreán a bhfuil Tábhacht Chomhphobail leis]], [[Réigiúin bhitíreolaíocha na hEorpa]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Artach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Atlantach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Bóireach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Ilchríochach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Alpach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Panónach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Steipeach]]=[[Réigiún Bitíreolaíoch Steipe]], [[Réigiún Bitíreolaíoch na Mara Duibhe]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Meánmhuirí]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Macarainéiseach]]=[[Réigiún Bitíreolaíoch na Macarainéise]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Anatólach]], {{tl|Réigiúin bhitíreolaíocha na hEorpa}} * [[Limistéar faoi chosaint]], [[Limistéar faoi Chosaint Speisialta]]=[[Limistéar Cosanta Speisialta]], [[Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta]]=[[Limistéar Caomhantais Speisialta]], [[Liosta de Limistéir Cosanta Speisialta na hÉireann]], [[Liosta de Limistéir Caomhantais Speisialta na hÉireann]], [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht]] (CEOLTAS), [[An Coinbhinsiún maidir le Caomhnú Fhiadhúlra agus Ghnáthóga Nádúrtha na hEorpa]]-=[[Coinbhinsiún Bheirn]], [[Limistéar Leasa Caomhantais Speisialta]], [[Líonra Smaragaide]], [[EUR-Lex]]-, [[Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh]]- == Aontas Iarthar na hEorpa == * [[Benelux]] (1944), [[Conradh Dunkirk]] (1947), [[Conradh na Bruiséile]] (1948, 1954), [[Aontas an Iarthair]] (1948), [[:Catagóir:Aontas an Iarthair]], [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]] (1949), [[Conradh ag bunú Chomhphobal Cosanta na hEorpa]] (1952), <strike>[[Comhphobal Polaitiúil Eorpach (1952)]]</strike>&rightarrow;[[Comhphobal Polaitiúil na hEorpa (1952)]], [[Conradh Ginearálta]]=[[Comhdhálacha Bonn–Pháras]] (1952/1955), [[Comhdhálacha Londan agus Pháras]] (1954), [[Aontas Iarthar na hEorpa]] (1954), [[:Catagóir:Aontas Iarthar na hEorpa]], [[Comhdháil Messina]] (1955) == An tAontas Eorpach == * [[Comhphobail Eorpacha]], [[Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach]]->[[Comhphobal Eorpach um Fhuinneamh Adamhach]]=<strike>[[Euratomm]]=</strike>[[Euratom]] (Eoradamh), [[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach]]=[[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach]], [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]]=an [[Comhphobal Eorpach]], [[Ballstát den Aontas Eorpach]] * [[Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa]], [[Beartas comhtháthaithe]]=[[Beartas Comhtháthaithe]], [[Ciste Sóisialta na hEorpa Plus]], an [[Ciste Comhtháthaithe]], [[Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa]], an [[Comhbheartas Talmhaíochta]], an [[Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe]], an [[Comhbheartas Iascaireachta]]=an [[Comhbheartas Iascaigh]], an [[Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe]], an [[Comhbheartas Eachtrach agus Slándála]] * [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]], [[Comhlachtaí comhairleacha an Aontais Eorpaigh]], [[Forais an Aontais Eorpaigh]], [[Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa]], [[Coiste Eorpach na Réigiún]], [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] * [[Banc Eorpach Infheistíochta]], [[Institiúid Ollscoile Eorpach]], [[Cúirt Aontaithe na bPaitinní]], [[Ombudsman Eorpach]], [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]], [[Coiste Polaitiúil agus Slándála]], [[Coiste Míleata an Aontais Eorpaigh]] * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]], {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh}}, [[Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip]]=[[Inter-Active Terminology for Europe]], [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] * [ [[Margadh aonair na hEorpa]], an margadh inmheánach Eorpach ], [[an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna]] (1975), [[Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú]] (1975), [[Foras Oiliúna na hEorpa]]->[[Foras Eorpach Oiliúna]] (1990/1993), [[Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh]] (1994) ua, [[Oifig an Chomhphobail um Chineálacha Plandaí]] (1994), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair]] (1994), [[Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh]] (1994), [[Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach]] (1995), [[An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia]] (2002), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí]] (2002), [[Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh]] (2004), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis]] (2004), [[An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach]] (2006), [[Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh]] (2009), [[An tÚdarás Eorpach Saothair]] (2019) * [ [[Comhbheartas Slándála agus Cosanta an Aontais Eorpaigh|Comhbheartas Slándála agus Cosanta]] (CBSC) ], [[Gníomhaireacht Eorpach um Chosaint]] (2004), [[Institiúid an Aontais Eorpaigh um Staidéar Slándála]] (1989 / 2001), [[Lárionad Satailítí an Aontais Eorpaigh]] (1992 / 2002) * [ [[Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[Limistéar saoirse, slándála agus ceartais]] (LSSC) ], [[Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh]] (1993), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí]]=[[Europol]] (1998), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí]] (2000), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil]]=[[Eurojust]] (2002), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta]]=[[Frontex]] (2004), [[Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne]] (2006), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann]] (2011), [[Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[eu-LISA]] (2011) * [ [[An Córas Eorpach um Maoirseacht Airgeadais]] (CEMA) ], [[An tÚdarás Baincéireachta Eorpach]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde]] (2011) * [ [[Aontas Baincéireachta Eorpach]]=[[Aontas baincéireachta Eorpach]] (ABE) ], [[Bord Réitigh Aonair]] (2015), [[An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid]]=[[an tÚdarás um an Sciúradh Airgid a Chomhrac]] (2024) * [[Conarthaí an Aontais Eorpaigh]], [[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach]]=[[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh]]=[[Conradh na Róimhe]] (19xx), [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach]]=[[Conradh na Róimhe]], [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (1957, 1992, 2007), <strike>[[Conradh Eoratom]]=</strike>[[Conradh Euratom]] (1957), [[Conradh Cumaisc]] (1965-1999), [[Conradh na Graonlainne]]=[[Tarraingt siar na Graonlainne as an Aontas Eorpach]] (1985), [[Ionstraim Eorpach Aonair]] (1986), [[Trí cholún an Aontais Eorpaigh]] (1993-2009), [[Conradh Amstardam]] (1997), [[Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh]] (2000, 2009), [[Conradh ag bunú Bunreachta don Eoraip]] (''2004''), [[Conradh ar an Aontas Eorpach]] (2007) * [[Conradh Aontachais]], [[:Catagóir:Conarthaí Aontachais leis an Aontas Eorpach]], [[Méadú an Aontais Eorpaigh]], [[Critéir Chóbanhávan]], [[Acquis communautaire]], [[Conradh Aontachais 1972]], [[Conradh Aontachais 1979]], [[Conradh Aontachais 1985]], [[Conradh Aontachais 1994]], [[Conradh Aontachais 2003]], [[Conradh Aontachais 2005]], [[Conradh Aontachais 2011]], [[Conarthaí buiséid na gComhphobal Eorpach]], [[Dlí an Aontais Eorpaigh]], [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]], [[Europa (tairseach gréasáin)]], [[Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh]]=[[Oifig na bhFoilseachán]], [[Teangacha an Aontais Eorpaigh]], [[CORDIS]] (Seirbhís Eolais um Thaighde agus um Fhorbraíocht Chomhphobail (SeoTaifeach)) * [[Gníomh dlí de chuid an Aontais Eorpaigh]], [[Rialachán (Aontas Eorpach)]], [[Treoir (Aontas Eorpach)]], [[Cinneadh (Aontas Eorpach)]], [[Moladh (Aontas Eorpach)]], [[Tuairim (Aontas Eorpach)]], [[Cearta bunúsacha]] == Réigiúin NUTS srl == * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]] (Acáise), [[NUTS céadleibhéil an Aontais Eorpaigh]], [[:Catagóir:Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]], * [[Réigiúin NUTS na hÉireann]], [[:Catagóir:Réigiúin NUTS na hÉireann]], {{tl|Réigiúin NUTS na hÉireann}}, [[Tionóil Réigiúnacha na hÉireann]], [[Toghlimistéar áitiúil]], [[Leabhar Reachtanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Teorainn Phoblacht na hÉireann–na Ríochta Aontaithe]], [[Réigiún an Tuaiscirt agus an Iarthair]]<-[[Tionól Réigiúnach an Tuaiscirt agus an Iarthair]], [[Réigiún na Teorann]], [[Réigiún an Iarthair]], [[Réigiún an Oirthir agus Lár Tíre]]<-[[Tionól Réigiúnach an Oirthir agus Lár Tíre]], [[Contae Bhaile Átha Cliath]]<-[[Réigiún Bhaile Átha Cliath]],[[Réigiún an Lár-Oirthir]], [[Réigiún Lár na Tíre]]≠[[Lár na Tíre (Éire)]], [[Réigiún an Deiscirt]]<-[[Tionól Réigiúnach an Deiscirt]], [[Réigiún an Lár-Iarthair]], [[Cathair Chinn Lis]], [[Eas Géitine]], [[Réigiún an Oirdheiscirt]], [[Réigiún an Iardheiscirt]] * {{tl|NUTS}}, AT [[Réigiúin NUTS na hOstaire]], BE [[Réigiúin NUTS na Beilge]], BG [[Réigiúin NUTS na Bulgáire]], CY [[Réigiúin NUTS na Cipire]], CZ [[Réigiúin NUTS na Seicia]], DE [[Réigiúin NUTS na Gearmáine]], DK [[Réigiúin NUTS na Danmhairge]], EE [[Réigiúin NUTS na hEastóine]], EL [[Réigiúin NUTS na Gréige]], ES [[Réigiúin NUTS na Spáinne]], FI [[Réigiúin NUTS na Fionlainne]], FR [[Réigiúin NUTS na Fraince]], HR [[Réigiúin NUTS na Cróite]], HU [[Réigiúin NUTS na hUngáire]], IE Éire, IT [[Réigiúin NUTS na hIodáile]], LT [[Réigiúin NUTS na Liotuáine]], LU [[Réigiúin NUTS Lucsamburg]], LV [[Réigiúin NUTS na Laitvia]], MT [[Réigiúin NUTS Mhálta]], NL [[Réigiúin NUTS na hÍsiltíre]], PL [[Réigiúin NUTS na Polainne]], PT [[Réigiúin NUTS na Portaingéile]], RO [[Réigiúin NUTS na Rómáine]], SE [[Réigiúin NUTS na Sualainne]], SI [[Réigiúin NUTS na Slóivéine]], SK [[Réigiúin NUTS na Slóvaice]] * AL [[Réigiúin NUTS na hAlbáine]], ME [[Réigiúin NUTS Mhontainéagró]], MK [[Réigiúin NUTS na Macadóine Thuaidh]], RS [[Réigiúin NUTS na Seirbia]], TR [[Réigiúin NUTS na Tuirce]], UA [[Réigiúin NUTS na hÚcráine]] * CH [[Réigiúin NUTS na hEilvéise]], IS [[Réigiúin NUTS na hÍoslainne]], LI [[Réigiúin NUTS Lichtinstéin]], NO [[Réigiúin NUTS na hIorua]] * [[Contaetha na hAlbáine]], [[Cúigí na Bulgáire]], [[:Catagóir:Cúigí na Bulgáire]], [[Contaetha na Cróite]], [[Contaetha na hEastóine]], [[:Catagóir:Contaetha na hEastóine]], [[Stair na hEastóine]], [[Réigiúin na Fraince]] Liostaí Wikidata, [[Réigiúin na hIodáile]], [[Contaetha na Liotuáine]] * {{tl|Cúigí na mBulgáir}}->{{tl|Cúigí na Bulgáire}}, {{tl|Réigiúin na hIodáile}}, {{tl|Contaetha na Liotuáine‎}}, {{tl|Contaetha na hAlbáine}}, {{tl|Contaetha na hEastóine}} == Turasóireacht i nÉirinn == * [[Turasóireacht in Éirinn]], [[Croíthailte Ceilte na hÉireann]], [[Ceantar na gCruach]], [[Sean-Oirthear na hÉireann]], [[Stair na hÉireann (400-800)]], [[Stair na hÉireann (1169-1536)]], ''[[Discover Ireland]]'', [[Spraoi]], [[Féile Cheoldráma Loch Garman]], [[Féile Ealaíon Chill Chainnigh]], [[Teach na Buiríse]] = Bliain 6, 2026 - = * [[New Dublin Voices]], [[Bernie Sherlock]] * [[Ceann Chorr Leice]] * {{tl|Na Scéalta Miotaseolaíochta}}, {{tl|Ríocht na gConnacht}}, <strike>{{tl|Laigín}}</strike>->{{tl|Laigin}} * [[Aided]]=[[Anbhás]], [[Aithed]]=[[Athadh]], [[Compert]]=[[Coimpeart]], [[Tochmarc]]=[[Tochmharc]] * {{tl|Aided}}, {{tl|Aithed}}, {{tl|Compert}}, {{tl|Tochmarc}} * [[:Catagóir:Aided]], [[:Catagóir:Aithed]], [[:Catagóir:Compert]], [[:Catagóir:Tochmarc]] * [[:Catagóir:Conmaicne]], [[:Catagóir:Dál gCais]] * ''[[The Abbot of Drimnagh]]''=[[Scéal an Ab Dhroimeanaigh]], [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Scéla Colmáin meic Duach ocus Guairi meic Colmáin]]=[[Scéal Cholmáin mhic Dhuach agus Ghuaire mhic Colmáin]], [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Meic Teléne]], [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Óenu moccu Loígse]], [[Scéla Mongáin ocus Echdach Rígéicis]]=[[Scéal Mhongáin agus Eochadha Rí-éigis]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Nad Crantail]]=[[Nath Chrantail]], [[Gormlaith ingen Conaing meic Flainn]]=[[Gormfhlaith ní Chonaing mhic Fhlainn]], [[Gormlaith ingen Flainn Sinna]]=[[Gormfhlaith ní Fhlainn Sionna]], [[Daniél ua Líahaiti]] * [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam Ó hAonghusa]], [[Proinsias Mac Cana]], [[Tomás Ó Floinn]], [[Vernam Hull]], [[James George O'Keeffe]]=[[Séamus Ó Caoimh]], [[Máirín Ní Dhonnchadha]] {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]], an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]], [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] 2hsp13b2y5hw3qhjx69e2ep2g2k0d3h 1324911 1324905 2026-08-14T11:36:44Z Marcas.oduinn 33120 /* Bliain 6, 2026 - */ 1324911 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir}} =Réamhrá= [ [https://www.teanglann.ie/ teanglann.ie] | [https://www.focloir.ie/ focloir.ie] | [https://www.tearma.ie/ tearma.ie] | [https://www.gaois.ie/ gaois.ie] | [http://dil.ie/ dil.ie] | [https://www.logainm.ie/ga/ logainm.ie] | [https://www.sraidainm.ie/ga/ sraidainm.ie] | [https://www.sloinne.ie sloinne.ie] | [https://en.wikisource.org/wiki/An_Etymological_Dictionary_of_the_Gaelic_Language MacBain] ] [CELT | CODECS | ISOS | THD | BILL | ... ] [ ''[https://medievalscotland.org/kmo/AnnalsIndex/index.shtml Index of Names in Irish Annals]''<!-- le Mari Elspeth nic Bryan--> | ''[https://www.libraryireland.com/names/contents.php Irish Names and Surnames]''<!-- le Rev Patrick Woulfe, ar Library Ireland--> | ''[https://www.dias.ie/ga/celt/celt-publications-2/onomasticon-goedelicum/ Onomasticum Goedelicum]'' <!--| ''[http://research.ucc.ie/doi/atlas Atlas of Names]''--> | ''[http://fmg.ac/Projects/MedLands/IRELAND.htm MEDIEVAL LANDS - Ireland]''<!-- ar fmg.ac--> ] Daoine: aicme, ciarraí, cine, cineál, clann, corca, dál, dream, duine/daoine, fine, muintir, pobal, síol, teaghlach, tuath; s/daor-chineál, sloinne Tosaíodh an obair seo ar an 6ú Meán Fómhair 2018, leis an leathanach [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] * Foinsí ar [https://www.ucc.ie/en/research-sites/celt/ CELT]: ** [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/text001.html LGÉ], [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/ LL], G800011A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100005A/ ACM, ARÉ LS 1220 ''srl.''], G100005A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100054/ FFÉ, OFM A 14 ''srl.''], G800054 * [http://exploringcelticciv.web.unc.edu/ Exploring Celtic Civilisation] * Sean-Ghaeilge ** [http://www.smo.uhi.ac.uk/liosta/old-irish-l/ OLD-IRISH-L] ** ''[https://www.digitalmedievalist.com/opinionated-celtic-faqs/how-to-learn-old-irish/ How to learn old irish]'' ** [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/iriol U-Texas] ** [https://www.ria.ie/research-projects/focloir-stairiuil-na-gaeilge Foclóir Stairiuil na Gaeilge] ar ARÉ * [https://omniglot.com/writing/irish.htm Gaeilge] ar omniglot * [https://tuairisc.ie/comhairle-ghramadai-no-comhairle-gramadai-an-seimhiu-agus-an-rosheimhiu/ ‘Comhairle ghramadaí’ nó ‘comhairle gramadaí’? An séimhiú agus an róshéimhiú…], Kevin Hickey, tuairisc.ie # ''[https://web.archive.org/web/20070807234048/http://www.carroll.co.uk/irish/chapt01.htm The Eberian Kings]'' # [https://celt.ucc.ie/published/E900000-003/ Early Irish Population-Groups], [[Eoin Mac Néill]] # [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/?next_url=/users/my_library/ Wikipedia Library] # Celtic Literature Collective (CLC) ## ''[http://www.maryjones.us/ctexts/index_irish.html Irish Literature]'', CLC ## ''[https://www.ancienttexts.org/library/celtic/ctexts/index_irish.html Irish index]'', Ancient Texts # [https://bill.celt.dias.ie/vol4/browseatsources.php Textual sources], CELT * [[:Teimpléad:cite web]] * [[:Teimpléad:cite book]] * [[:Teimpléad:citation]] * [[:Teimpléad:familytree]] * [[Speisialta:WhatLinksHere/Teimpléad:Glanadh-mar]] * [https://www.wikidata.org/wiki/Special:NewItem Earra nua] ar WikiData * [[Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Éireannacha]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] * Faiceachas {{tl|Scéalta miotaseolaíochta}} {{tl|An Rúraíocht}} {{tl|An Fhiannaíocht}} {{tl|Scéalaíocht na Ríthe}} {{tl|Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} =Bliain 1, 2018 - 2019= ==Céim 1 - An Rúraíócht== Cóipeáil agus aistriú go díreach ó wiki-suímh (en, de, srl) eile. * béim ar an Rúraíocht... * ... agus Tuatha Dé Danann agus Ardríthe na hÉireann a thagann isteach leis na scéalta úd. * ainm an phríomhleathnaigh as NuaGhaeilge; athsheoladh ann don ainm as SeanGhaeilge * [[Donn Cuailnge]], [[Finnbhennach]], [[Maol]], [[Liath Macha agus Dub Sainglend]], [[Caladbolg]], [[Fragarach]], [[Fedelm]], [[Dáire mac Fiachna]], [[Cairpre Nia Fer]], [[Fedelm Noíchrothach]], [[Erc mac Cairpri]], [[Achall]] * Naisc dhearga nó athsheolta go [[:en:Ulster Cycle]] ar en.wiki *# a/s, [[Cairbre Cuanach]] *# a/s, [[Condere mac Echach]] *# n/d, [[Fiachu mac Fir Febhe]] *# n/d, [[Folloman mac Conchobair]] *# n/d, [[Friuch]] *# n/d, [[Goll mac Carbada]] *#* [[Nechtan Scéne]] ==Céim 2 - Scéalta Miotaseolaíochta== * Gramadach ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Leathnaigh eile nach bhfuil fós an sna teimpléidí reatha * Scéalta Miotaseolaíochta: [[Cessair]], [[Partholón]], [[Nemed]], [[Fir Bolg]]; [[Fomhóraigh]]; (Tuatha Dé Danann agus Clann Mhíle í gcéim 3) ** [[Tuan mac Cairill]], [[Neimheadh]], [[Fiacha mac Delbaíth]], [[Mac Cuill]], [[Mac Gréine]], [[Cichol Gricenchos]], [[Fintán mac Bóchra]], [[Dealgnaid]], [[Bóinn (bandia)]], [[Ealcmhar]], [[Cethlenn]], [[Conand]], [[Elatha]], [[Tethra]], [[Glas Ghaibhneann]] * Leathanaigh eile: ** [[Leabhar Bhaile an Mhóta]], [[Tomhaidhm]] * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS srl ==Céim 3 - Tuatha Dé Danann, Clann Mhíle== * Gramadach (arís) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * [[Tuatha Dé Danann]] ** [[Éber Finn]] &rarr; [[Éibhear Fionn]], [[Érimón]] &rarr; [[Éiremhón]] &rarr; [[Éireamhón]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Bres]], [[Aislinge Oenguso]], [[Ábartach]], [[Abhean]], [[Áed]], [[Airmed]], [[Anu]], [[Aobh]], [[Aoi]], [[Aoife (iníon Bhodhbh Dheirg)]], [[Bec]], [[Bodb Derg]], [[Brea]], [[Brian (miotaseolaíocht)]], [[Caer Ibormeith]], [[Cermait]], [[Creidhne]], [[Dian Cécht]], [[Ethal]], [[Ecne]], [[Fionnuala]], [[Goibhniu]], [[Iuchar]], [[Iucharba]], [[Ler]], [[Luchtaine]], [[Miach]], [[Neit]], [[Uaithne]] * [[Clann Mhíle]] ** [[Goídel Glas]], [[Fénius Farsaid]], [[Scota]], [[Amergin Glúingel]], [[Bilé]], [[Donn]], [[Muimne, Luigne agus Laigne]], [[Ér, Orba, Ferón agus Fergna]], [[Íriel Fáid]], [[Ethriel]], [[Conmáel]], [[Tigernmas]] * Eile ** [[Biróg]], [[Immram Brain]] ([[Bran mac Feabhail]]), [[Carman]], [[Crobh Dearg]], [[Crom Cruach]], [[Cailleach]], [[Ceithre Sheod]] ==Céim 4 - Ard-Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]], [[Eochaid Étgudach]], [[Cearmna Finn]], [[Sobhairce]], [[Eochaid Faebar Glas]], [[Fiacha Labhrainne]], [[Eochaid Mumu]], [[Óengus Olmucaid]], [[Énna Airgdech]], [[Rothechtaid mac Main]] (I), [[Sétna Airt]] (I), [[Fíachu Fínscothach]], [[Muinemón]], [[Faildergdóid]], [[Ollom Fódla]], [[Fínnachta]], [[Slánoll]], [[Géde Ollgothach]], [[Fíachu Findoilches]], [[Berngal]], [[Ailill mac Slánuill]], [[Sírna Sáeglach]], [[Rothechtaid Rotha]], [[Elim Olfínechta]], [[Gíallchad]], [[Art Imlech]], [[Nuadu Finn Fáil]], [[Bres Rí]], [[Eochaid Apthach]], [[Finn mac Blatha]], [[Sétna Innarraid]] (II), [[Siomón Brecc]], [[Dui Finn]], [[Muiredach Bolgrach]], [[Énna Derg]], [[Lugaid Íardonn]], [[Sírlám]], [[Eochaid Uairches]], [[Eochaid Fíadmuine]], [[Conaing Begeclach]], [[Lugaid Lámderg]], [[Art mac Lugdach]], [[Fíachu Tolgrach]], [[Ailill Finn]], [[Eochaid mac Ailella]], [[Airgetmar]], [[Dui Ladgrach]], [[Lugaid Laigde]], [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]] ([[Áed Rúad]] ([[Áed Ruad]]), [[Díthorba]], [[Cimbáeth]]), [[Rechtaid Rígderg]], [[Úgaine Mór]], [[Bodbchad]], [[Lóegaire Lorc]], [[Cobthach Cóel Breg]], [[Labraid Loingsech]], [[Meilge Molbthach]], [[Mog Corb]], [[Óengus Ollom]], [[Irereo]], [[Fer Corb]], [[Connla Cáem]], [[Ailill Caisfiaclach]] ([[Ailill]]*), [[Adamair]], [[Eochaid Ailtlethan]], [[Fergus Fortamail]], [[Óengus Tuirmech Temrach]], [[Conall Collamrach]], [[Nia Segamain]], [[Énna Aignech]], [[Crimthann Coscrach]], [[Rudraige mac Sithrigi]] (III), [[Finnat Már]], [[Bresal Bó-Díbad]], [[Conchobar Abradruad]], [[Crimthann Nia Náir]], [[Cairbre Cinnchait]], [[Feradach Finnfechtnach]], [[Fíatach Finn]], [[Fíachu Finnolach]], [[Elim mac Conrach]], [[Túathal Techtmar]], [[Mal mac Rochride]], [[Fedlimid Rechtmar]], [[Cathair Mór]], [[Conn Cétchathach]], [[Conaire Cóem]], [[Art mac Cuinn]], [[Lugaid mac Con]] ([[Lughaidh]]*), [[Fergus Dubdétach]], [[Cormac mac Airt]], [[Eochaid Gonnat]] ([[Eochaidh]]*), [[Cairbre Lifechair]], [[Fothad Cairpthech]], [[Fothad Airgthech]], [[Fíachu Sroiptine]], [[Colla Uais]], [[Muiredach Tirech]], [[Cáelbad]], [[Eochaid Mugmedon]], [[Crimthann mac Fidaig]] ([[Criofan]]*), [[Níall Noígíallach]] &larr; [[[[Niall Noígíallach]]]], [[Nath Í mac Fiachrach]], [[Lóegaire mac Néill]] ==Céim 5 - ABCDEí== * [[Annála na hÉireann]], [[Banseanchas]], [[Cóir Anmann]], [[Dinnseanchas]], [[Echtra]] ([[Eachtra]]) agus [[Immram]] ([[Iomramh]]), [[Echtra Condla]], [[Echtra Fergusa maic Léti]], [[Eachtra Neara]], [[Sanas Cormaic]] ==Céim 6 - An Fhiannaíocht== * [[An Fhiannaíocht]], Na [[Fianna]] Daoine * [[Creidne]], [[Finn Eces]], [[Finn mac Cumaill]] &larr; [[Fionn mac Cumhaill]], [[Oisín]], [[Diarmuid Ua Duibne]], [[Gráinne (miotaseolaíocht)|Gráinne]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Bodhmall]], [[Muireann]], [[Plúr na mBan]], [[Sadb]] &rarr; [[Sadhbh]], [[Caílte mac Rónáin]], [[Conán mac Lia]], [[Conán mac Morna]], [[Cumall]], [[Goll mac Morna]], [[Liath Luachra]], [[Oscar mac Oisín]] Scéalta ar fáil * [[Agallamh Beag]], [[Agallamh na Seanórach]], [[Bruidhean Chaorthainn]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Gabhra]], [[Eachtra Bhodaigh an Chóta Lachtna]], [[Fianshruth]], [[Fionn agus Gráinne]], [[Macgnímartha Finn]], [[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] Scéalta nach bhfuil ar fáil ar wikipediae * [[Bruidhean Chéise Corainn]], [[Bruidhean Bheag na hAlmhaine]], [[Bruidhean Eochaidh Bhig Dheirg]] # [[Eachtra Iollainn Iolchrothaigh Mhic Ríogh na hEasbáinne]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Iollainn_Iolchrothaigh_Mhic_Ríogh_na_hEasbáinne en]''') # [[Eachtra an Ghiolla Dheacair]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_an_Ghiolla_Dheacair en]''') # [[Eachtra Lomnachtáin]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Lomnachtáin en]''') #* [[Fotha Catha Cnucha]] # [[Tóraíocht Taise Taoibhghile]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Taise_Taoibhghile en]''') # [[Tóraíocht Shaidhbhe Iníne Eoghain Óig]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Shaidhbhe_Iníne_Eoghain_Óig en]''') #* [[Nessa Ní Shéaghdha]], [[Máirín Ní Mhuiríosa]] ==Céim 7 - Scéalaíocht na Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]] ''thuas, céim 4'', [[Baile in Scáil]], [[Baile Chuinn Chétchathaig]] (scrios: [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaigh?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaigh], [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaig?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaig]), [[Sadb ingen Chuinn]] ==Céim 8 - Lámhscríbhinní== * [[Teimpléad:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] ** [[Leabhar Gabhála na hÉireann]] *# [[Leabhar Fhear Maí]] ** [[Leabhar na gCeart]], Oidheadh Chlainne x 3: [[Oidheadh Chlainne Lir|... Lir]] ([[Clann Lir]]), [[Oidheadh Chlainne Tuireann|... Tuireann]], [[Oidheadh Chlainne Uisnigh|... Uisnigh]] ==Céim 9 - Aithbhreithniú== * Glan / Cuir le roinnt leathnach ** [[Aengus]] &rarr; [[Aonghas]], [[Áine]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Breogán]], [[Brigit]], [[Cormac mac Airt]], [[Daghdha]], [[Enbarr]], [[An Fhiannaíocht]], [[Fionn mac Cumhaill]], [[Grian (bandia)]], [[Lugh]], [[Níall Noígíallach]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Oisín]] * Leathanaigh eile: ** ''[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/List of Irish mythological figures]]'' ** [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Na Scéalta Miotaseolaíochta]], [[An Rúraíocht]], [[An Fhiannaíocht]], [[Scéalaíocht na Ríthe]] ==Céim 10 - feabhsú na Gaeilge== * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Cruthaithe|Cruthaithe]] * Gramadach (arís eile) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha = Bliain 2, 2019 - 2020 = == Feabhsú na Gaeilge (2) == * Tuiseal ginideach ** Mo chuid airgid ''vs.'' Mo chuid den airgead ** Séimhithe * na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Ainmneacha Sean &rarr; Meán &rarr; Nua-Ghaeilge ** Eisceachtaí: [[Aengus]], [[Brigit]] (''vs.'' [[Naomh Bríd]]), [[Daghda]] nó [[Daghdha]] (ní *Dea-dhia), [[Lugh]] (ní [[Lú]]) == Tagairtí == * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS, WikiData * LGÉ, ACM, FFÉ go Gaeilge (go háirithe i leathanaigh na nArd-Ríthe) == Ath-bhreithniú == * [[Ceasair]], [[Parthalán]], [[Neimheadh]], [[Fir Bholg]] * [[Sláine mac Deala]]... [[Eochaid mac Eirc]] == Catagóirí == * [[:Catagóir:Dreamanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Éarainn]], [[:Catagóir:Ulaid]], [[:Catagóir:Eoghanachta]], [[:Catagóir:Ríthe na Teamhrach]] == Ogham, Aibítir == [[Aibítir]] * [[Ogham]], [[:Catagóir:Ogham]], [[Auraicept na n-Éces]], [[Bríatharogam]]=[[Briatharogham]], [[De Dúilib Feda na Forfid]], [[In Lebor Ogaim]]=[[An Leabhar Oghaim]], [[Inscríbhinní Oghaim]] * [[:Teimpléad:Litreacha Oghaim]], [[beith (ogham)|beith]]*, [[luis (ogham)|luis]], [[fearn (ogham)|fearn]], [[sail (ogham)|sail]], [[nion (ogham)|nion]] | [[uath (ogham)|uath]], [[dair (ogham)|dair]], [[tinne (ogham)|tinne]], [[coll (ogham)|coll]], [[ceirt (ogham)|ceirt]] | [[muin (ogham)|muin]], [[gort (ogham)|gort]], [[nGéadal (ogham)|nGéadal]]*, [[straif (ogham)|straif]], [[ruis (ogham)|ruis]] | [[ailm (ogham)|ailm]], [[onn (ogham)|onn]], [[úr (ogham)|úr]], [[eadhadh (ogham)|eadhadh]], [[iodhadh (ogham)|iodhadh]] | [[Forfeda]], ''[[Ébad (ogham)|Ébad]]-a, [[Oir (ogham)|Oir]]-a, [[Uillenn (ogham)|Uillenn]]-a,'' [[Iphín (ogham)|Iphín]]=[[Ifín (ogham)|Ifín]], ''[[Emancholl (ogham)|Emancholl]]-s'', [[Peith (ogham)|Peith]] * [[:Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]] * [[CIIC 2]]=[[Cloch Oghaim Chluain Muirís]] * [[CIIC 10]]=[[Cloch Oghaim Bhréisteach]] * [[CCIC 11]]=[[Ráth na Dromainne]] * [[CIIC 38]]=[[Cloch Oghaim Bhaile Mhuadáin]] * [[CIIC 47]]=[[Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin]] * [[CIIC 50]]<[[Ráth Chrois Uaithne]] * [[CIIC 57]]–58=[[Clocha Oghaim Phlácais]] * [[CIIC 66]]=[[Cloch Oghaim Bhéal an Churraigh Bháin]] * [[CIIC 145]]=[[Cloch Oghaim Airghleanna]] * [[CIIC 152]]-153=[[Clocha Oghaim Tulaigh Garráin]] * [[CIIC 155]]-163=[[Clocha Oghaim Bhaile an tSagairt]] * [[CIIC 170]]=[[Teampall Mhanachain]] * [[CIIC 172]]=<s>[[Bhaile Uí Bhaoithín]]=</s>[[Baile Uí Bhaoithín]] * [[CIIC 180]]=[[Caiseal Imileá an Bhóthair]] * [[CIIC 187]]=[[Cill Maoilchéadair]] * [[CIIC 193]]=[[Mám an Óraigh]] * [[CIIC 197]]–203=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]] * [[CIIC 206]]–213=[[Clocha Oghaim Chill Chuallachta Thoir]] * [[CIIC 220]]=<s>[[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin]]=</s>[[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin Beag]] * [[CIIC 230]]=[[Clochán Cárthainn]] * [[CIIC 241]]=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]] * [[CIIC 246]]=<s>[[Chlocha Oghaim Aird Chánachta]]=</s>[[Clocha Oghaim Aird Chánachta]] * [[CIIC 266]]-267=<s>[[Clochanna Oghaim Chill Tíre]]=</s>[[Clocha Oghaim Chill Tíre]] * [[CIIC 272]]-281=[[Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin]] * CICC iii=[[Cloch Oghaim Bhaile an Bhúlaeraigh Thuaidh]] * CIIC iii=[[Cloch Oghaim Dhún gCoimín]] * <<s>[[Teampall Ráth Theas]]=</s>[[Teampall Ráth Teas]] == Dreamanna == {| |- valign=top || [[Íomhá:Ptolemy's Ireland.png|mion|100px|Léarscáil Tolamaes]] || [[Íomhá:Ireland early peoples and politics.gif|mion|100px|Luath-dhreamanna]] || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px|Éire 900]] || [[Íomhá:Www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1014.gif|thumb|100px|Éire 1014]] || [[Íomhá:www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1300.gif|mion|100px|[[Tiarnas na hÉireann]], 1300]] || [[Íomhá:Ireland 1450.png|mion|100px|Éire 1450]] || [[Íomhá:IrelandBaronies1899Map.png|mion|105px|Barúntachtaí 1899]] |- valign=top || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Munster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Osraige-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Leinster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Mide-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Connacht-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Breifne-900.svg|mion|100px]] |- valign=top || [[Íomhá:UlsterDioceseKingdoms.png|mion|100px]] || [[Íomhá:NorthernUiNeill.png|mion|100px]] |} ===Luath-dhreamanna=== * [[Prótastair Éireann]]<[[Stair na hÉireann]], [[Periplus Massiliach]], [[Ora Maritima]], [[Almagest]]- ([[Úsáideoir:Ériugena|ÉG]]), [[Geografaíocht (Tolamaes)]]-, [[Scotti]], [[Attacotti]]-, [[Breatain (logainm)]], [[:Teimpléad:Éire Tholamaes]] * Connacht: [[Auteini]]=[[Uaithni]], [[Fir Ol nEchmacht]], [[Nagnatae]], [[Nagnata]]; Laigin: [[Brigantes (Éire)]], [[Cauci]], [[Coriondi]], [[Domnu]], [[Fir Domnann]], [[Gailióin]], <strike>[[Manapi]]</strike> &rarr; [[Manapii]]; Mide: [[Eblani]]=[[Ebdani]]=[[Blanii]], [[Eblana]]; Muma: [[Gangani]]=[[Concani]], [[Iverni]], [[Uellabori]], [[Uodiae]]=[[Usdiae]]; Uladh: [[Darini]], [[Erdini]], [[Uennicnii]] * Eile: [[Belgae]], [[Scotia]]-, [[Gleann Scoithín]], [[Albion]]-, [[Caledonia]]-, [[Damnonii]], [[Dumnonii]], [[Hibernia]]- * Le dáileadh: [[Indech]], [[Octriallach]], * [[Ríochtaí Éireann]], [[Cúigí na hÉireann]] * [[Dáire Doimthech]], [[Lugaid Loígde]] (Lugaid mac Con), [[Ríthe Éireann]], [[Flaith]], [[Tigerna]]=[[Tiarna]], [[Liosta Ríthe na hÉireann]], [[Ard-Ríthe na hÉireann]]-, [[Rí na Teamhrach]]=[[Ríthe na Teamhrach]], [[Coirpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]]-, [[Ailill Molt]], [[Lugaid mac Lóegairi]]=[[Lughaidh mac Laoghaire]], [[Ríocht na Mumhan]], [[Rí na Mumhan]]=[[Ríthe na Mumhan]], [[Rí na Deasmhumhan]]=[[Ríthe na Deasmhumhan]], [[Rí na Tuadhmhumhan]]=[[Ríthe na Tuadhmhumhan]], [[Rí na hIarmhumhan]]=[[Ríthe na hIarmhumhan]], [[Rí na hUrmhumhan]]=[[Ríthe na hUrmhumhan]], [[Liosta Ríthe Uladh]] &rarr; [[Rí na nUladh]]=[[Ríthe na nUladh]], [[An Dubhaltach Mac Fhirbhisigh]] &rarr; [[Dubhaltach Mac Firbhisigh]], [[Ríocht na Mí]], [[Rí na Mí]]=[[Ríthe na Mí]], [[Airgíalla]]=[[Oirialla]], <strike>[[Ríthe an Oiriall]]</strike> &rarr; [[Ríthe na nOiriall]]=[[Ríthe Oiriall]], [[Bréifne]], [[Ríthe na Bréifne]], [[Ríthe na Laighean]], [[Ríthe an Osraí]], [[Tiarnas na hÉireann]]-, [[Túathal mac Cormaic]]=[[Túathal Máelgarb]]=[[Tuathal Maolgharbh]], [[Diarmait mac Cerbaill]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill]]-, [[Domnall Ilchelgach]]=[[Domnall mac Muirchertaig]]=[[Domhnall mac Muircheartaigh]], [[Forggus mac Muirchertaig]]=[[Fearghas Mac Muircheartaigh]], [[Eochaid mac Domnaill]]=[[Eochaidh mac Domhnaill]], [[Báetán mac Muirchertaig]]=[[Baotán mac Muircheartaigh]], [[Ainmuire mac Sétnai]]=[[Ainmhire mac Seanna]], [[Báetán mac Ninnedo]]=[[Baotán mac Nínneadha]], [[Áed mac Ainmuirech]]=[[Aodh mac Ainmhireach]], [[Áed Sláine]]=[[Aodh Sláine]], [[Colmán Rímid]]=[[Colmán Ríomhaí]]=[[Colmán mac Báetáin]]=[[Colmán mac Baotáin]], [[Áed Uaridnach]]=[[Aodh Fuariodhnach]], [[Máel Coba mac Áedo]]=[[Maol Cobha mac Aodha]], [[Suibne Menn]]=[[Suibhne Meann]], [[Domnall mac Áedo]]=[[Domhnall mac Aodha]] {{Éire Tholamaes}} Féach ''[http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/ire000.htm IHM]'': {|class = wikitable ! width=10% | Dream ! width=10% | Treibh ! width=10% | As ! width=10% | Am ! width=20% | [[Leabhar Gabhála na hÉireann|LGÉ]] ! width=40% | Dál/Corca/Clann |- valign=top || [[Cruithne]] || [[Priteni]] || Breatain || 8u - 5ú RC || [[Fomhóraigh]]? || [[Dál nAraidi]], [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]], ''[[Loígis]]'', [[Soghain]] |- valign=top || [[Éarainn]] || [[Belgae]] || Breatain || 5ú - 3ú RC || [[Fir Bholg]] || ''Ulaid'' (Dál Riada, Dál Fiatach), [[Corca Laidhe]], [[Múscraí]], [[Corca Dhuibhne]], [[Corca Bhaiscinn]], [[Uí Mhaine]], [[Conmhaicne]] |- valign=top || [[Laigin]] || || Armorica || 3ú - 1ú RC || [[Tuatha Dé Danann]]? || [[Fir Domnann]], [[Gailióin]]; [[Uí Fhailí]], ''[[Uí Bairrche]]'', [[Uí Eineachghlais]]; [[Gailenga]]? |- valign=top || [[Gaeil]] || [[Míl Easpáine]] || Gall || 2ú - 1ú RC || [[Féine]] || [[Eoghanachta]], [[Connachta]] |} ===Breá=== * [[Brega]]=[[Breá]] ===Bréifne=== * [[Ríthe Bhréifne]] ===Ciannachta=== * [[Ciannachta]], [[Ciannachta Glen Geimin]]=[[Ciannacht Ghleann Geimhin]], [[Síl nÁedo Sláine]]=[[Síol Aodha Sláine]], [[Gailenga]] ===Iverni=== * =[[Érainn]]=[[Éarainn]], [[Dáire]], [[Darini]], [[Dáirine]], [[Corcu Loígde]]=[[Corca Laidhe]], [[Corc mac Luigthig]]=[[Conall Corc]], [[Dáire Doimthech]]*, [[Lugaid Loígde]]~[[Lugaid Laigdech]], [[Íar mac Dedad]], [[Óengus Bolg]]=[[Aonghas Boilg]], [[Aimend]]=[[Aimeann]], [[Deda mac Sin]]<[[Cland Dedad]], [[Dál gCais]]-, [[Dáire mac Dedad]], [[Síl Conairi]]=[[Síol Chonaire]], [[Cairpre]], [[Mairtine]], [[Múscraige]]=[[Múscraí]], [[Corcu Duibne]]=[[Corca Dhuibhne]], [[Corcu Baiscinn]]=[[Corca Bhaiscinn]], [[Dáire Cerbba]]=[[Dáire Cearba]], [[Uí Liatháin]], [[Uí Fidgenti]]=[[Uí Fiodhghinte]] ===''Laigin''=== * [[Laigin]], [[Uí Failgi]]=[[Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]]=[[xxx]], [[Fothairt]], [[Dál Cormaic]]-, [[Énnae Cennsalach]], [[Crimthann mac Énnai]]=[[Criomhthann mac Éanna]], [[Augaire mac Ailella]]=[[Agaire mac Ailealla]]?, ([[Diarmait Mac Murchada]]=[[Diarmaid Mac Murchadha]]), [[Domhnall Caomhánach]], [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]] * [[Uí Chinnsealaigh]], [[Áed mac Colggen]]=[[Aodh mac Colgan]] {{Navbox | name = Laigin | title = [[Laigin]] | state = {{{state|}}} | listclass = hlist | group1 = Kindreds and septs | list1 = {{Navbox|child | group1 = Dál Niad Cuirp | list1 = [[Uí Máil]]&nbsp;• [[Uí Dúnlainge]]&nbsp;• [[Uí Ceinnselaig]]&nbsp;• [[Uí Failge]]&nbsp;• [[Uí Bairrche]]&nbsp;• [[Uí Enechglaiss]]&nbsp;• Uí Crimthainn Áin<!-- {{Navbox|child | group1 = [[Uí Máil]] | list1 = O'Tighe&nbsp;* [[O'Kelly]] | group2 = [[Uí Dúnlainge]] | list2 = Fitzdermot&nbsp;* [[O'Toole family|O'Toole]]&nbsp;* [[O'Byrne family|O'Byrne]]&nbsp;* [[Cosgrave|O'Cosgrave]] | group3 = [[Uí Cheinnselaig]] | list3 = [[MacMurrough dynasty|MacMurrough Kavanagh]]&nbsp;* [[Kinsella]]&nbsp;* [[Kehoe]]&nbsp;* [[Finneran|O'Finneran]]&nbsp;* [[Murphy|O'Murphy]]&nbsp;* [[O'Garvey]]&nbsp;* [[Hartley (surname)|O'Hartley]]&nbsp;* [[O'Ryan]]&nbsp;* [[Morrow (surname)|Morrow]] | group4 = [[Uí Failghe]] | list4 = [[O'Connor Faly]]&nbsp;* [[O'Dunne]]&nbsp;* [[O'Dempsey]]&nbsp;* [[Kavanagh (surname)|Kavanagh]]&nbsp;* [[Branagh]]&nbsp;* [[Fitzpatrick (surname)|MacGilpatrick (Fitzpatrick)]]&nbsp;* [[O'Dwyer (surname)|O'Dwyer]]&nbsp;* [[O'Holohan]]&nbsp;* [[O'Hennessy]] | group5 = [[Uí Bairrche]] | list5 = [[MacGorman]]&nbsp;* [[Kearney (disambiguation)|Kearney]]&nbsp;* [[Tracy (name)|Tracy]]&nbsp;* [[Hughes (disambiguation)|Hughes]]&nbsp;* [[Mooney]]&nbsp;* [[Carney (surname)|Carney]] | group6 = [[Uí Enechglaiss]] | list6 = ''O'Feary | group7 = Uí Crimthainn Áin | list7 = ''O'Duff }}--> | group2 = Dál Cairpre Arad | list2 = O'Kealy | group3 = [[Dál Messin Corb]] | list3 = [[Uí Garrchon]] }} | group2 = Daoine | list2 = [[Úgaine Mór]]&nbsp;• [[Lóegaire Lorc]]&nbsp;• [[Labraid Loingsech]]&nbsp;• [[Óengus Ollom]]&nbsp;• [[Fergus Fortamail]]&nbsp;• [[Crimthann Coscrach]]&nbsp;• [[Nuadu Necht]]&nbsp;• [[Cumall|Cumhall]]&nbsp;• [[Fionn mac Cumhaill]]&nbsp;• [[Oisín]]&nbsp;• [[Oscar mac Oisín|Oscar]]&nbsp;• [[Conchobar Abradruad]]&nbsp;• [[Cathair Mór]]&nbsp;• [[Énnae Cennsalach]]&nbsp;• [[Crimthann mac Énnai]]&nbsp;• [[Áed mac Colggen]]&nbsp;• [[Augaire mac Ailella]]&nbsp;• [[Máel Mórda mac Murchada]]&nbsp;• [[Diarmait Mac Murchada]]&nbsp;• [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]]&nbsp;• [[Fiach Mac Aodha Ó Broin]] | group3 = Aiteanna | list3 = [[An Nás]]&nbsp;• [[Mullach Maistean]]&nbsp;• [[Cnoc Liamhna]] | group4 = Cathanna | list4 = [[Cath Cheann Fuait|Ceann Fuait]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Máma|Gleann Máma]]&nbsp;• [[Cath Chluain Tarbh|Cluain Tarbh]]&nbsp;• [[Cath na Móna Móire|Móin Mhór]]&nbsp;• [[Cath Ros Mhic Thriúin|Ros Mhic Thriúin]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Molúra|Gleann Molúra]] | group5 = Altanna gaolmhara | list5 = [[Gaeil]]&nbsp;• [[Míl Espáine]]&nbsp;• [[Érimón]]&nbsp;• [[Scéalta Miotaseolaíochta]]&nbsp;• [[An Fhiannaíocht]]&nbsp;• [[Dinnseanchas]]&nbsp;• [[Leabhar Laighneach]]&nbsp;• [[Ríthe na Laighean]]<!--&nbsp;• [[O'Rahilly's historical model]]&nbsp;• [[Gaelic nobility of Ireland]]&nbsp;• ''[[Follow Me up to Carlow]]''--> }} ===Mumha=== * [[Iarmumu]]=[[Iarmuman]]=[[Iarmhumha]]=[[Iarmhumhain]]=[[Iarumhain]], [[Tuadmumu]]=[[Tuadhmhumha]]=[[Tuadhmhumhain]]=[[Tuamhain]], [[Deasmumu]]=[[Deasmhumha]]=[[Deasmhumhain]]=[[Deasumhain]]-, [[Urmumu]]=[[Urmhumha]]=[[Urumhain]] * [[Éoganachta]]=[[Eoghanachta]], [[Mug Nuadat]]=[[Mogh Nuadhad]], [[Ailill Aulom]], [[Lugaid mac Con]], [[Mac Con]], [[Éogan Mór]]=[[Eógan Mór]]=[[Eoghan Mór]], [[Fiachu Muillethan]], [[Éile]], [[Eoghanacht Chaisil]], [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], [[Eoghanacht Áine]], [[Eoghanacht Locha Léin]], [[Eoghanacht Raithlinn]], [[Eoghanacht Oirthir Cliach]], [[Eóganacht Ninussa]], [[Mathghamhain]], [[Deirgtine]], [[Fiachu Muillethan]], [[Ailill Flann Bec]]=[[Ailill Flann Beag]], <strike>[[Feidlimid mac Cremthanin]]</strike>=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feidlimid mac Crimthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Mór Mumhan]], [[Óengus mac Nad Froích]], [[Feidlimid mac Óengusa]]=[[Feilimí mac Aonghasa]], [[Fíngen mac Áedo Duib]]=[[Finghin mac Aodha Dhuibh]], [[Eochaid mac Óengusa]]=[[Eochaidh mac Aonghasa]], [[Crimthann Srem mac Echado]]=[[Criomhthann Sreamh mac Eochada]], [[Áed Bennán mac Crimthainn]]=[[Aodh Beanmán mac Criomhthainn]], [[Nad Froích mac Cuirc]]=[[Nadh Fraoigh mac Coirc]], [[Bressal mac Ailello Thassaig]]=[[Bressal mac Ailello]]=[[Breasal mac Ailealla]], [[Angias]]=[[Angas]], [[Faílbe Flann mac Áedo Duib]]=[[Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh]], [[Cathal mac Finguine]] {{Mumhain}} ===Oirialla=== * [[Ríthe Oiriall]] # Dallán Forgaill # [[xxx]]=[[Rossa Buí Mac Mathúna]] &larr; [[:en:Rossa Buide Mac Mathúna]] #* [[Uí Tuirtri]]=[[Uí Thoirtre]], [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ===Osraí=== * [[Dál Birn]], [[Óengus Osrithe]]=[[Aonghas Osraithe]], [[Lóegaire Birn Búadach]]=[[Laoghaire Birn Buach]] ===''Ulaid'' / Cruithne=== * [[Ulaid]] (FFÉ: Oll-sháith), [[Clanna Rudraige]], [[Dál Riata]]=[[Dál Riada]]-, [[Dál Fiatach]], [[Cruthin]]=[[Cruithne]], Conall Anglonnach, [[Conaille Muirtheimne]], [[Dál mBuinne]], [[Erc Dhál Riada]], [[Loarn mac Eirc]]&rarr;[[Cenél Loairn]]=[[Cineál Loairn]], [[Aonghas mac Eirc]]&rarr;[[Cenél nÓengusa]]=[[Cineál Aonghasa]], [[Adomnán]]=[[Adhamhnán]]=[[Naomh Adhamhnán]], [[Senchus Fer n-Alban]]=[[Seanchas Fear Alban]], [[Duan Albanach]], [[Muirchertach mac Muiredaig]]=[[Muircheartach mac Muireadaigh]]-, [[Fergus Mór]]=[[Fearghas Mór]], [[Domangart Réti]]=[[Domhanghart Réite]], [[Gabrán mac Domangairt]]=[[Gabhrán mac Domhanghairt]]&rarr;[[Cenél nGabráin]]=[[Cineál Gabhráin]], [[Comgall mac Domangairt]]=[[Comhghall mac Domhanghairt]]>[[Cenél Comgaill]]=[[Cineál Comhghaill]], [[Eilne]], [[Loígis]], [[Sogain]]=[[Soghain]], [[Senchineoil]]=[[Seanchineál]], [[Uí Blathmaic]], [[Uí Echach Arda]], [[Conmhaícne]]=[[Conmhaicne]], [[Ciarraige]]=[[Ciarraí]], [[Corco Mruad]]=[[Corca Mrua]], [[Vita tripartita Sancti Patricii]]-, [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Ríthe Dáil Araidi]]=[[Ríthe Dhál Araí]], [[Dál nAraidi Mag Line]]=[[Dál Araí Mhaigh Line]], [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uíbh Eachach Cobha]], [[Uí Erca Céin]], [[Leath Cathail]]=[[Leath Chathail]], [[Tipraiti Tireach]]=[[Tiobraid Tíreach]], [[Ríthe na nUladh]], [[Muiredach Muinderg]]=[[Muireadhach Muindearg]], [[Eochaid mac Muiredaig Muinderg]]=[[Eochaidh mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Cairell mac Muiredaig Muinderg]]=[[Caireall mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Demmán mac Cairill]]=[[Deamán mac Cairill]], [[Báetán mac Cairill]]=[[Baotán mac Cairill]], [[Áed Dub mac Suibni]]=[[Aodh Dubh mac Suibne]], [[Eochaid mac Condlai]]=[[Eochaidh mac Connla]], [[Fergnae mac Oengusso Ibdaig]]=[[Feargna mac Aonghasa Iobhdaigh]], [[Fíachnae mac Báetáin]]=[[Fiachna mac Baotáin]], [[Fiachra Cáech]]=[[Fiachra Caoch]], [[Fiachnae mac Demmáin]]=[[Fiachna mac Deamáin]], [[Connad Cerr]]=[[Connadh Cearr]], [[Dúnchad mac Fiachnai]]=[[Dúnchadh mac Fiachna]], [[Máel Cobo mac Fiachnai]]=[[Maol Cobha mac Fiachna]], [[Blathmac mac Máele Cobo]]=[[Blathmac mac Maoil Chobha]], [[Congal Cennfota mac Dúnchada]]=[[Congal Ceannfhada mac Dúnchadha]], [[Mongán mac Fiachnai]]=[[Mongán mac Fiachna]], [[Bécc Bairrche mac Blathmaic]]=[[Béic Bairrche mac Blathmhaic]], [[Áedán mac Gabráin]]=[[Aodhán mac Gabhráin]], [[Congal Cáech]]=[[Conghal Caoch]] {{Navbox | name = Ulaid | title = [[Ulaid]] | state = {{{state|}}} | group1 = Finte agus clanna | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Dál nAraidi]] | list1 = [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]]&nbsp;* ''[[Loígis]]''&nbsp;* [[Soghain]] <!--{{Navbox|child | group1 = [[Uí Echach Cobo]] | list1 = [[MacGowan]]&nbsp;* [[Magennis]]&nbsp;* [[McCartan]]&nbsp;* [[Lynch (surname)|Lynch]] | group2 = [[Loígis]] | list2 = [[Moore (surname)|O'More]]&nbsp;* [[O'Kelly]]&nbsp;* O'Deevy&nbsp;* O'Doran&nbsp;* O'Lalor&nbsp;* [[O'Dowling]]&nbsp;* [[McEvoy|MacEvoy]]&nbsp;* [[Bergin|O'Bergin]]&nbsp;* O'Mulcahy | group3 = [[Soghain]] | list3 = O'Manning&nbsp;* [[Mac an Bhaird|MacWard]]&nbsp;* O'Scurry&nbsp;* [[Lennon|O'Lennon]]&nbsp;* MacCashin&nbsp;* [[Gilly]]&nbsp;* MacGing }}--> | group2 = [[Conmhaícne]] | list2 = Conmhaícne Mara&nbsp;* Conmaicne Magh Réin&nbsp;* Conmaicne Cuile Toladh&nbsp;* Conmaicne Mide <!--{{Navbox|child | group1 = [[Conmhaícne Mara]] | list1 = O'Kealy&nbsp;* MacConneely&nbsp;* O'Devaney&nbsp;* O'Cloherty&nbsp;* [[Folan|MacFolan]] | group2 = Conmaicne<br/>Magh Réin<br> | list2 = MacRannall&nbsp;* MacDorcy&nbsp;* O'Mulvey&nbsp;* [[O'Farrell]]&nbsp;* O'Beglin&nbsp;* [[Borden (surname)|Borden]]&nbsp;* [[Hallissey|O'Hallissy]]&nbsp;* O'Murry&nbsp;* O'Curneen&nbsp;* O'Mulooly&nbsp;* MacMullock&nbsp;* O'Doonan&nbsp;* O'Kearon&nbsp;* MacCoogan&nbsp;* [[Gaynor|MacGaynor]]&nbsp;* [[Quinn|O'Quinn]]&nbsp;* MacShaffrey&nbsp;* [[Connick|MacConnick]]&nbsp;* [[Keegan|O'Keegan]]&nbsp;* MacLeavy&nbsp;* MacMorrow&nbsp;* [[MacShane]]&nbsp;* O'Sullahan&nbsp;* [[O'Tormey]] | group3 = Conmaicne <br>Cuile Toladh | list3 = O'Tolleran&nbsp;* O'Colleran&nbsp;* O'Moran&nbsp;* [[Martin (surname)|Martin]] | group4 = Conmaicne Mide | list4 = MacRourke&nbsp;* O'Breen&nbsp;* O'Toler }}--> | group3 = ''[[Ciarraige]]'' | list3 = &nbsp;<!--[[Ó Céirín|O'Kieran (Kearns)]]&nbsp;* [[O'Conor Kerry]]&nbsp;* [[O'Murtagh]]&nbsp;* O'Neide--> | group4 = [[Corco Mruad]] | list4 = &nbsp;<!--[[Ó Conchubhair Corcomroe|O'Conor Corcomroe]]&nbsp;* [[Uí Lochlainn|O'Loughlin]]&nbsp;* [[O'Flaherty]]&nbsp;* O'Deely&nbsp;* [[O'Drennan]]&nbsp;* O'Melody&nbsp;* MacCurtin&nbsp;* [[O'Davoren]]--> }} | group2 = Pearsana | list2 = [[Cermna Finn]]&nbsp;* [[Sobairce]]&nbsp;* [[Ollom Fódla]]&nbsp;* [[Fínnachta]]&nbsp;* [[Slánoll]]&nbsp;* [[Géde Ollgothach]]&nbsp;* [[Fíachu Findoilches]]&nbsp;* [[Berngal]]&nbsp;* [[Ailill mac Slánuill]]&nbsp;* [[Finn mac Blatha]]&nbsp;* [[Sírlám]]&nbsp;* [[Airgetmar]]&nbsp;* [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]]&nbsp;* [[Macha]]&nbsp;* [[Rudraige mac Sithrigi]]&nbsp;* [[Congal Cláiringnech]]&nbsp;* [[Bresal Bó-Díbad]]&nbsp;* [[Fachtna Fáthach]]&nbsp;* [[Conchobar mac Nessa]]&nbsp;* [[Fergus mac Róich]]&nbsp;* [[Fedelm Noíchrothach]]&nbsp;* [[Deichtine]]&nbsp;* [[Cúscraid]]&nbsp;* [[Cormac Cond Longas]]&nbsp;* [[Findchóem]]&nbsp;* [[Amergin mac Eccit]]&nbsp;* [[Conall Cernach]]&nbsp;* [[Mal mac Rochride]]&nbsp;* [[Tipraiti Tireach]]&nbsp;* [[Fiacha Araidhe]]&nbsp;* [[Cáelbad]]&nbsp;* [[Fiachnae mac Báetáin]]&nbsp;* [[Congal Cáech]]&nbsp;* [[Fergus mac Áedáin]]&nbsp;* [[Máel Bressail mac Ailillo]]&nbsp;* [[Mac Creiche]] | group3 = Litríocht | list3 = ''[[Scéla Conchobair]]''&nbsp;* ''[[Táin Bó Cúailnge]]''&nbsp;* ''[[Compert Con Culainn]]''&nbsp;* ''[[Scéal Muc Mhic Dhathó]]''&nbsp;* ''[[Mesca Ulad]]''&nbsp;* ''[[Annála Uladh]]'' | group4 = Áiteanna | list4 = [[Eamhain Mhacha]]&nbsp;* [[Teamhair]]&nbsp;* [[Ros na Rí]] | group5 = Críocha | list5 = [[Airrther]]&nbsp;* [[Bairrche]]&nbsp;* [[Cineál Fhaghartaigh]]&nbsp;* [[Conaille Muirtheimne]]&nbsp;* [[Cruithne]]&nbsp;* [[Uí Echach Cobo|Cobha]]&nbsp;* [[Dál Fiatach]]&nbsp;* [[Dál mBuinne]]&nbsp;* [[Dál nAraidi]]&nbsp;* [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]&nbsp;* [[Dál nAraidi Mag Line]]&nbsp;* [[Dál Riada]]&nbsp;* [[An Duifrian]]&nbsp;* [[Eilne]]&nbsp;* [[Latharna]]&nbsp;* [[Leath Cathail]]&nbsp;* [[Na hArda]]&nbsp;* [[Semne]]&nbsp;* [[Uí Blathmaic]]&nbsp;* [[Uí Dercco Céin]] | group6 = Altanna gaolmhara | list6 = [[Clanna Rudraige]]&nbsp;* [[Craobh Rua]]&nbsp;* [[Cú Chulainn]]&nbsp;* [[Uoluntii]]&nbsp;* [[Geografaíocht (Tolamaes)]]&nbsp;* [[Rúraíocht]]&nbsp;* [[Ríthe na nUladh]]&nbsp;* [[Ríthe Dáil Araidi]]&nbsp;* [[Gaeil]]&nbsp;* [[Míl Espáine]]&nbsp;* }} {{navbox |name = Ríthe Dhál Riada |title = [[Ríthe Dhál Riada]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * [[Fergus Mór|Fergus&nbsp;Mór]] * [[Domangart Réti|Domangart&nbsp;Réti]] * [[Comgall mac Domangairt|Comgall]] * [[Gabrán mac Domangairt|Gabrán]] * [[Conall mac Comgaill|Conall]] * [[Áedán mac Gabráin|Áedán]] * [[Eochaid Buide|Eochaid&nbsp;Buide]] * [[Connad Cerr|Connad&nbsp;Cerr]] * [[Domnall Brecc|Domnall&nbsp;Brecc]] * [[Ferchar mac Connaid|Ferchar]] * [[Conall Crandomna|Conall&nbsp;Crandomna]] * [[Dúnchad mac Conaing|Dúnchad]] * [[Domangart mac Domnaill|Domangart]] * [[Máel Dúin mac Conaill|Máel&nbsp;Dúin]] * [[Domnall Donn|Domnall&nbsp;Donn]] * [[Ferchar Fota|Ferchar&nbsp;Fota]] * [[Eochaid mac Domangairt|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Domangairt]] * [[Ainbcellach mac Ferchair|Ainbcellach]] * [[Fiannamail ua Dúnchado|Fiannamail]] * [[Selbach mac Ferchair|Selbach]] * [[Dúnchad Bec|Dúnchad&nbsp;Bec]] * [[Dúngal mac Selbaig|Dúngal]] * [[Eochaid mac Echdach|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Echdach]] * [[Muiredach mac Ainbcellaig|Muiredach]] * [[Eógan mac Muiredaig|Eógan]] * Interregnum * [[Áed Find|Áed&nbsp;Find]] * [[Fergus mac Echdach|Fergus]] * [[Donncoirce]] * Interregnum? * [[Conall mac Taidg|Conall&nbsp;mac&nbsp;Taidg]] * [[Conall mac Áedáin|Conall&nbsp;mac&nbsp;Áedáin]] * [[Domnall mac Caustantín|Domnall]] * [[Áed mac Boanta|Áed&nbsp;mac&nbsp;Boanta]] }} ===Eile=== # ''via'' [https://books.google.ie/books?id=XhZtDwAAQBAJ&pg=PA139&lpg=PA139&dq=Fir+Ol+nEchmacht&source=bl&ots=6Qd9jwIFix&sig=ACfU3U1c4bcDTv3wZGSQRXYbA_I7VG5WMA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjC_9yr8rnhAhXYQxUIHay6Ax8Q6AEwB3oECAIQAQ#v=onepage&q=Fir%20Ol%20nEchmacht&f=false Everything about Ireland]: #* [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]] ## srl... # ''via'' [http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/munster.htm irlkik/ihm/munster], ''22 stipendiary princes of Muma were the Kings of ... #* Dál Cais - [[Dál gCais]] ## Gabhrán - [[Gabhrán (dream)]] ##* Eoghanacht (when not King of Cashel) - [[Eoghanachta]] ## Deise - [[Déisi]] ##* Ui Liathain - [[Uí Liatháin]], Raithleann - [[Eoghanacht Raithlinn]], Muscraighe - [[Múscraige]], Dairfhine - [[Dáirine]] ## Dairfhine of the mt. - [[xxx]] ##* L. Léin - [[Eoghanacht Locha Léin]], Ciarraighe Lúachra - [[Ciarraige]] Lúachra, Corca Bhaiscinn and Léim na Con - [[Corca Bhaiscinn]], Ui Chonaill Gabhra - [[Uí Chonaill Gabhra]]<[[Uí Fidgenti]], Ui Chairbre - [[Uí Chairbre Aobha]]<[[Uí Fidgenti]], Cliu - Cliú, [[Eoghanacht Airthir Cliach]], Uaithne - [[Uaithne (dream)]], Eile - [[Éile]], Glenn Amhnach - [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], Corcu Luigde - [[Corca Laidhe]], Corcu Duibne - [[Corca Dhuibhne]] ## Boirenn - [[Boirenn]] ## Sechtmodh - [[Sechtmodh]] ==Scéal-liosta ó de.wiki== * [[Aided Cheit maic Mágach]], [[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chonchobuir]]=[[Anbhás Chonchúir]], [[Aided Chon Culainn]]=[[Anbhás Chú Chulainn]], [[Aided Loegairi Buadaig]], [[Airne Fingein]], [[Baile Binnbérlach mac Buain]], [[Bóramha]], [[Cath Étair]]=[[Cath Éadair]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Maige Mucrama]], [[Compert Conchobuir]]=[[Coimpeart Chonchúir]], [[De chophur in da muccida]], [[Echtrae Nerai]], [[Immacallam in dá Thuarad]], [[Macgnímrada Con Culainn]], [[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]], [[Esnada Tige Buchet]], [[Orgain Denna Ríg]]=[[Argain Dinn Rí]] Daoine: * [[Achtan]], [[Adnae mac Uthidir]], [[Eithne Tháebfhota]]=[[Eithne Thaobhfhada]], [[Ferchertne]], [[Lugaid Lága]], [[Mes Gegra]]+[[Mesgegra]]=[[Meas Geagra]], [[Néde]]-[[Neidhe]], [[Tadhg mac Céin]] == Dlí, nós, aicme == ** [[Áes dána]]=[[Aos dána]], [[Alltar]], [[Emain Ablach]]=[[Eamhain Abhlach]], [[Mag Mell]]=[[Magh Meall]] # [[Mag Muirthemne]] #* [[Tech Duinn]]=[[Teach Doinn]], [[Tír na nÓg]], [[Uí Bhreasail]], [[Aithech fortha]], [[Ánradh]]-s, [[Bard]]* # [[Bean ní]] #* [[Breithem]]-s, [[Bretha Crólige]], [[Bruiden]]-[[Bruíon]], [[Briugu]]-[[Brughaidh]], [[Cana]]-s, [[Clí]]-s, [[Craobh Airgid]], [[Críth Gablach]], [[Curadhmhír]], [[Díchetal do chennaib]]-s=[[dícheadal do cheannaibh]]?, [[Féth fíada]], [[Fáith]] (Vates), [[Filid]], [[Fír flathemon]], [[Gáu flathemon]], [[Geis]], [[Glám dícenn]]=[[Glámh dícheann]]=[[Glámh dígeann]], [[Imbas forosnai]], [[Lóg n-enech]], [[Ollam Érenn]]=[[Ollamh Éireann]]*, [[Seanchaí]] # [[Sluaigh sí]] #* [[Tarbfeis]]-[[Tarbhfheis]], [[Teinm laída]]-s=[[Seinm laoidhte]]?, [[Trícha cét]]=[[Tríocha céad]], [[Túath]]=[[Tuath]] == Suíomhanna == * [[Corpus of Electronic Texts]] ==Lámhscríbhinní / Annála == * [[Betham 154]]=[[ARÉ 23 N 10]], [[Leabhar Leasa Mhóir]]=[[Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh]], [[Leabhar Ua Maine]]=[[Leabhar Uí Mhaine]] &larr; [[:en:Leabhar Ua Maine]], [[Egerton 88]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 88]], [[Egerton 90]]<[[Leabhar Uí Mhaine#Ábhar ar iarraidh]], [[Egerton 1782]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 1782]], [[Leabhar an Iarla Bháin]]=[[Laud 610]], [[Rawlinson B 502]] &larr; [[:en:Bodleian Library, MS Rawlinson B 502]], [[Rawlinson B 512]], Síolta: [[An Leabhar Breac]], [[Liber Flavus Fergusiorum]], [[Gníomhais Thuamhan]] (dlí), ''[[Bodleian Library]]'', ''[[British Library]]'' * [[Saltair Caisil]], [[Annála Tiarnaigh]], [[Chronicon Scotorum]]=[[Chronicum Scotorum]], [[Croinic na hÉireann]], [[Annála Mhainistir na Búille]], [[Annála Easpacha na hÉireann]], [[Annála Chluain Mhic Nóis]], [[Annála Connacht]], [[Annála Mhainistir an Dubhuisce]], [[Leabhar Oiris]], [[Annála an Aonaigh]], [[Leabhar Mhic Cárthaigh]], [[Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath]]?, [[Annála Gearra Thír Chonaill]], [[Annála Gearra Laighean]], [[Memoranda Gadelica]], [[Annála Gearra as Proibhinse Ard Macha]], [[Mír Annál Éireannach]]? == Deirdre et al == * [[Deirdre]] ** [[Naoise]] *# [[Longes Mac n-Uislenn]]=[[Longes mac nUislenn]] + [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] ** [[Ealbha]], [[Anbhás Chú Chulainn]], [[Liath Macha]], [[Cridenbél]], [[Calatin]]-[[Cailitin]], [[Lao]]=[[Lao mac Rianghabhra]]=[[Láeg mac Riangabra]], [[Cloch an Fhir Mhóir]], [[Cairbre mac Eithne]] == Teangacha == * [[Próit-Ind-Eorpais]] <> [[Na teangacha Ind-Eorpacha]], [[Prótai-Cheiltis]] <> [[Teangacha Ceilteacha]], [[Gaeilge Chianach]] ~ [[An Ghaeilge Ársa]], [[Sean-Ghaeilge]], [[Meán-Ghaeilge]], [[Gaeilge Chlasaiceach]], [[Gaeilge]], [[Gaeilge na hAlban]], [[Gaeilge Mhanann]], [[Breatnais]]=[[An Bhreatnais]], [[Briotáinis]]=[[An Bhriotáinis]] == Eile (2) == * [[Aos Sí]], [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Lámhscríbhinn Ghleann Masain]]-[[Lámhscríbhinn Ghleann Masáin]], [[Leipreachán]] * [[Na Cruithnigh]], [[Cernunnos]], [[Annála Inis Faithlinn]], [[Sé Aois an Domhain]] (''uath-imdhealú''), [[Sex Aetates Mundi]] (''síol''), [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] (''síol''), [[Nuadha]], [[Noínden Ulad]], [[Indech]], [[Octriallach]] = Bliain 3, 2020 - 2021 = * [[Dartraige]]=[[Dartraí (tuath)]], [[Masraige]]=[[Masraí]] == Feabhsú na Gaeilge (3) == Mar is gnách... féach thuas. == Féineachas == * [[Audacht Morainn]], [[Bechbretha]], [[Bretha Crólige]], [[Bretha Nemed Déidenach]], [[Cáin Adomnáin]], [[Críth Gablach]], ''[[De duodecim abusivis saeculi]]'', [[Derbfine]]=[[Dearbhfhine]], [[Fír flathemon]], [[Fortúatha]]=[[Forthuatha]], [[Gáu flathemon]], [[Gúbretha Caratniad]], [[Lóg n-enech]], [[Senchas Már]]=[[Seanchas Mór]], [[Tánaisteacht]], [[Tecosca Cormaic]]=[[Teagasc Chormaic]], [[Uraicecht na Ríar]]=[[Bunleabhar na Riar]], [[Uraicecht Becc]]=[[Bunleabhar Beag]], [[Éraic]]=[[Éiric]] == Bréifne == * [[Ríthe Bhréifne]], [[Bréifne Thoir]]-, [[Bréifne Thiar]]-, [[Tigernán Ua Ruairc]]=[[Tighearnán Ua Ruairc]]- ==Laigin== * [[Bran Becc mac Murchado]]=[[Bran Beag mac Murchadha]], [[Bran Mut mac Conaill]]=[[Bran Buta mac Conaill]], [[Fáelán mac Colmáin]]=[[Faolán mac Colmáin]], [[Rónán mac Colmáin]], [[Brandub mac Echach]]=[[Bran Dubh mac Eochach]], [[Cellach Cualann]]=[[Ceallach Chualann]], [[Fiannamail mac Maoil Tuile]]=[[Fiannamail mac Máele Tuile]], [[Áed Dibchine]]=[[Aodh Dibhchine]], [[Áed Dub mac Colmáin]]=[[Aodh Dubh mac Colmáin]], [[Crimthann mac Áedo]]=[[Criomhthann mac Aodha]], [[Murchad mac Brain Mut]], [[Dúnchad mac Murchado]]=[[Dúnchadh mac Murchadha]], [[Fáelán mac Murchado]]=[[Faolán mac Murchadha]], [[Muiredach mac Murchado]]=[[Muireadhach mac Murchadha]], [[Cellach mac Dúnchada]]=[[Ceallach mac Dúnchadha]], [[Ruaidrí mac Fáeláin]]=[[Ruairí mac Faoláin]], [[Bran Ardchenn]]=[[Bran Ardcheann]], [[Fínsnechta Cethardec]]=[[Fíonsneachta Ceathairdheach]], [[Muiredach mac Brain Ardchinn]]=[[Muireadhach mac Brain Ardchinn]], [[Muiredach mac Ruadrach]]=[[Muireadhach mac Ruairí]], [[Cellach mac Brain]]=[[Ceallach mac Brain]], [[Bran mac Fáeláin]]=[[Bran mac Faoláin]], [[Lorcán mac Cellaig]]=[[Lorcán mac Ceallaigh]], [[Túathal mac Máele-Brigte]]=[[Tuathal mac Maoilbhríde]], <strike>[[Ruarc mac Bran]]</strike>&rarr;[[Ruarc mac Brain]], [[Muirecán mac Diarmata]]=[[Muireacán mac Diarmada]], [[Dúnlaing mac Muiredaig]]=[[Dúnlaing mac Muireadhaigh]], [[Ailill mac Dúnlainge]], [[Domnall mac Muirecáin]]=[[Domhnall mac Muireacáin]], [[Muiredach mac Brain]]=[[Muireadhach mac Brain]], [[Crundmáel Erbuilc]]=[[Crannmhaol Anbholg]], [[Cerball mac Muirecáin]]=[[Cearbhall mac Muireacáin]], [[Fáelán mac Muiredach]]=[[Fáelán mac Muiredaig]]=[[Faolán mac Muireadhaigh]], [[Lorcán mac Fáeláin]]=[[Lorcán mac Faoláin]], [[Túathal mac Úgaire]]=[[Tuathal mac Aughaire]], [[Cellach mac Fáeláin]]=[[Ceallach mac Faoláin]], [[Úgaire mac Túathail]]=[[Aughaire mac Tuathail]], [[Domnall Cláen]]=[[Domhnall Claon mac Lorcáin]], [[Donnchad mac Domnall Claen]]?=[[Donnchad mac Domnaill Cláin]], ([[Máel Mórda mac Murchada]])=[[Maol Mórdha mac Murchadha]], [[Dúnlaing mac Túathail]]=[[Dúnlaing mac Tuathail]], [[Donncuan mac Dúnlainge]]=[[Donnchuan mac Dúnlainge]], [[Augaire mac Dúnlainge]]=[[Aughaire mac Dúnlainge]], [[Donnchad mac Dúnlainge]]=[[Donnchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Dúnlainge]]=[[Murchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Diarmata]]=[[Murchadh mac Diarmada]], [[Domhnall mac Murchadha (uathimdhealú)]]*, [[Domnall mac Murchada meic Diarmata]]≠[[Domhnall mac Murchadha]], [[Donnchad mac Domnaill Remair]]=[[Donnchadh mac Domhnaill Ramhair]], [[Énna mac Diarmata]]=[[Éanna mac Diarmada]], <strike>[[Diarmait mac Énna]]</strike>&rarr;[[Diarmait mac Énnai]]=[[Diarmaid mac Éanna]], [[Donnchad mac Murchada]]=[[Donnchadh mac Murchadha]], [[Diarmait mac Énna meic Murchada]]=[[Diarmaid mac Éanna mhic Mhurchadha]], [[Énna mac Donnchada meic Murchada]]=[[Énna Mac Murchada]]=[[Éanna mac Donnchadha mhic Mhurchadha]]=[[Éanna Mac Murchadha]], <strike>[[Bran Fionn mac Máelmórda]]</strike>&rarr;[[Bróen mac Máelmórda]]=[[Braon mac Maoilmhórdha]], <strike>[[Murchad mac Brain Fionn]]</strike>&rarr;[[Murchad mac Finn]]=[[Murchadh mac Fionn]] ==Uí Chinnsealaigh== * [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Cú Chongelt mac Con Mella]]=[[Cú Chongheilt mac Con Mealla]], [[Echu mac Muiredaig]]=[[Eochadh mac Muireadaigh]], [[Eterscél mac Áeda]]=[[Eidirscéal mac Aodha]]?, [[Laidcnén mac Con Mella]]=[[Laoghcheann mac Con Mealla]], [[Sechnassach mac Colggen]]=[[Seachnasach mac Colgan]], [[Crundmáel Bolg Luatha]]=[[Crannmhaol xxx Luatha]], [[Bran Ua Máele Dúin]] &#x2192; [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Élothach mac Fáelchon]]=[[Éalathach mac Faolcháin]], [[Donngal mac Laidcnén]]=[[Donnghal mac Laoghchinn]], [[Dub Calgaid mac Laidcnén]]=[[Dubh Cealgadh mac Laoghchinn]], [[Cennselach mac Brain]]=[[Cinnsealach mac Brain]], [[Cairpre mac Laidcnén]]=[[Cairbre mac Laoghchinn]], [[Cellach Tosach mac Donngaile]]=[[Ceallach Tosach mac Donnghaile]], [[Cathal mac Dúnlainge]] == Uí Fhailí == * [[Uí Failge]]=[[Uí Failghe]]=[[Uí Fhailí]], [[Ríthe Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]], [[Bruidge mac Nath Í]]=[[Bruí mac Nath Í]], [[Áed Rón mac Cathail]]=[[Aodh Rón mac Cathail]], [[Ailill mac Áedo Róin]]=[[Ailill mac Aodha Róin]], [[Cillíne mac Forannáin]], [[Fland Dá Chongal]]=[[Flann ó Congaile]], [[Forbassach Ua Congaile]]=[[Forbasach ó Congaile]], [[Ailill Corrach mac Flainn]], [[Flaithnia mac Flainn]], [[Cummascach mac Flainn]]=[[Cumascach mac Flainn]], [[Cináed mac Flainn]]=[[Cionaoth mac Flainn]], [[Mugrón mac Flainn]]=[[Mughrón mac Flainn]], [[Domnall mac Flaíthnia]]=[[Domhnall mac Flaíthnia]], [[Óengus mac Mugróin]]=[[Aonghas mac Mughróin]], [[Flaíthnia mac Cináeda]]=[[Flaithnia mac Cionaoith]], [[Cináed mac Mugróin]]=[[Cionaoth mac Mughróin]] ==Mumha== * [[Saltair Caisil]]=[[Saltair Chaisil]] * [[Coirpre Cromm mac Crimthainn]]=[[Cairbre Crom mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Coirpri Chruimm]]=[[Feilimí mac Cairbre Chroim]], [[Fergus Scandal mac Crimthainn]]=[[Fearghas Scannal mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Tigernaig]]=[[Feilimí mac Tiarnaigh]], [[Amalgaid mac Éndai]]=[[Amhalghaidh mac Éanna]], [[Garbán mac Éndai]]=[[Garbhán mac Éanna]], [[Cathal mac Áedo]]=[[Cathal mac Aodha]], [[Cúán mac Amalgado]]=[[Cúán mac Amhalghadha]], [[Máenach mac Fíngin]]=[[Maonach mac Finghin]], [[Cathal Cú-cen-máthair]]=[[Cathal Cú-gan-mháthair]], [[Colgú mac Faílbe Flaind]]=[[Colgú mac Failbhe Flainn]], [[Finguine mac Cathail]]=[[Finghin mac Cathail]], [[Ailill mac Cathail]], [[Cormac mac Ailello]]=[[Cormac mac Ailealla]], [[Eterscél mac Máele Umai]]=[[Eidirscéal mac Maoil Umha]], [[Cathussach mac Eterscélai]]=[[Cathasach mac Eidirscéil]], [[Máel Dúin mac Áedo]]=[[Maol Dúin mac Aodha]], [[Ólchobar mac Duib-Indrecht]]=[[Ólchúr mac Duibh-Ixxx]], [[Ólchobar mac Flainn]]=[[Ólchúr mac Flainn]], [[Artrí mac Cathail]]=[[Airtrí mac Cathail]], [[Tnúthgal mac Artrach]]=[[xxx]], [[Tnúthgal mac Donngaile]]=[[Tnúthghal mac Donnghaile]], [[Feidlimid mac Cremthainn]]=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Ólchobar mac Cináeda]]=[[Ólchúr mac Cxxx]], [[Áilgenán mac Donngaile]]=[[Áilgeanán mac Donnghaile]], [[Máel Gualae mac Donngaile]]=[[Maol Guala mac Donnghaile]], [[Cenn Fáelad hua Mugthigirn]]=[[Ceann Faoladh Ó Macthiarna]], [[Dúnchad mac Duib-dá-Bairenn]]=[[Dúnchadh mac Duibh-dá-Bhoireann]], [[Dub Lachtna mac Máele Gualae]]=[[Dubh Lachtna mac Maoil Gualainne]], [[Finguine Cenn nGécan mac Loégairi]]=[[Finghin Ceann Géagán mac Laoghaire]], [[Cormac mac Cuilennáin]]=[[Cormac mac Cuileannáin]], [[Flaithbertach mac Inmainén]]=[[Flaithbheartach mac Ionúin]], [[Lorcán mac Coinlígáin]]=[[Lorcán mac Coinlíogáin]], [[Cellachán Caisil]]=[[Ceallachán Chaisil]], [[Máel Fathardaig mac Flainn]]=[[Maol Fathardaigh mac Flainn]]-, [[Dub-dá-Bairenn mac Domnaill]]=[[Dubh-dá-Bhoireann mac Domhnaill]], [[Fer Gráid mac Cléirig]]=[[Fear Grá mac Cléirigh]], [[Donnchad mac Cellacháin]]=[[Donnchadh mac Ceallacháin]], [[Máel Muad mac Brain|Maol Muadh mac Brain]], [[Íomhar Luimnigh]]-, [[Mathgamain mac Cennétig]]=[[Mathúin mac Cinnéide]], [[Diarmait Ua Briain]]=[[Diarmaid Ó Briain]], [[Muirchertach Ua Briain]]=[[Muircheartach Ua Briain]]-, [[Cormac Mac Carthaigh]]=[[Cormac Mac Cárthaigh]], [[Conchobar Ua Briain]]=[[Conchúr Ó Briain]], <strike>[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ua Bhriain]]</strike>&rarr;[[Toirdhelbach mac Diarmata Ua Briain]]=[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ó Briain]], [[Domnall Mór Ua Briain]]=[[Domhnall Mór Ó Briain]], [[Dúngal mac Máel Fothardaig Ua Donnchada]]=[[Dúnghal mac Maoil Fhothardaigh Ó Donnchadha]], Murchad mac Donnchada, [[Brian mac Murchada Ua Briain]]=[[Brian mac Murchadha Ó Briain]] == Iarmhumha == * [[Coirpre Luachra mac Cuirc]]=[[Cairbre Luachra mac Coirc]], [[Dauí Iarlaithe mac Maithni]]=[[]], [[Máel Dúin mac Áedo Bennán]]=[[Maol Dúin mac Aodha Beannáin]], [[Congal mac Máele Dúin]]=[[Congal mac Maoil Dúin]] == Oirialla == * [[Gofraid mac Fergusa]]=[[Gofraidh mac Fearghasa]]-, [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ==Osraí== * [[Osraige]]=[[Osraí]], [[Cerball mac Dúnlainge]]=[[Cearbhall mac Dúnlainge]], [[Anmchad mac Con Cherca]]=[[Anmchadh mac Con Chearca]], [[Forbasach mac Ailella]]=[[Forbasach mac Ailealla]], [[Tóim Snáma mac Flainn]]=[[Tuaim Snámha mac Flainn]], [[Cellach mac Fáelchair]]=[[Ceallach mac Faolchair]], [[Dúngal mac Cellaig]]=[[Dúnghal mac Ceallaigh]], [[Donnchad mac Gilla Pátraic]]=[[Donnchadh mac Giolla Phádraig]] (1), [[Gilla Pátraic mac Donnchada]]=[[Giolla Phádraig mac Donnchadha]], [[Fáelchar Ua Máele Ódrain]]=[[Faolchar ó Maoil Ódrain]], [[Cú Cherca mac Fáeláin]]=[[Cú Chearca mac Faoláin]], [[Ailill mac Fáeláin]]=[[Ailill mac Faoláin]], [[Fáelán mac Forbasaig]]=[[Faolán mac Forbasaigh]], [[Fergal mac Anmchada]]=[[Fearghal mac Anmchadha]], [[Dúngal mac Fergaile]]=[[Dúnghal mac Fearghaile]], [[Riacán mac Dúnlainge]]=[[Riagán mac Dúnlainge]], [[Diarmait mac Cerbaill (rí Osraí)]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill (rí Osraí)]], [[Cellach mac Cerbaill]]=[[Ceallach mac Cearbhaill]] == Uí Néill == * [[Uí Néill]] ** [[Uí Néill an Tuaiscirt]] *** [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]] *** [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]] *** [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]] **** [[Ó Néill]] ** [[Uí Néill an Deiscirt]] *** [[Ríthe Bhreá]] **** [[Síol Aodha Sláine]] **** [[Cnóbha]] **** [[Loch Gabhair]] *** [[Ríocht na Mí]] **** [[Ríthe na Mí]] *** [[Tethba]]=[[Tethbae]]=[[Txxx]] **** [[Cenél Coirpri]] **** [[Cenél Maini]] *** [[Ríthe Uisnigh]] **** [[Clann Cholmáin]] ***** [[Clann Cholmáin Bhig]] ***** [[Clann Cholmáin Mhóir]] **** [[Ríthe Fhir Chúl Bhreá]] == Uí Néill an Deiscirt == === [[Ríthe Bhreá]] === * [[Conall Laeg Breg]] mac Aodha Sláine=[[Conall Laogh Bhreá]] mac Aodha Sláine, [[Congal mac Áedo Sláine]]=[[Conghal mac Aodha Sláine]], [[Ailill Cruitire]] mac Aodha Sláine, [[Conaing Cuirre]] mac Congaile=[[Conaing Coirre]] mac Conghaile, [[Congalach mac Conaing Cuirre]]=[[Conghalach mac Conaing Choirre]], [[Írgalach mac Conaing]]=[[Irgalach mac Conaing]] Cuirre=[[Iorghalach mac Conaing]] Choirre, [[Amalgaid mac Congalaig]]=[[Amhalaidh mac Conghalaigh]], [[Conall Grant]]=[[Conall Grant mac Cernaig]]=[[Conall Grant mac Cearnaigh]], [[Conaing mac Amalgado]]=[[Conaing mac Amhalaí]], [[Indrechtach mac Dungalaig]]=[[Indreachtach mac Dunghalaigh]], [[Dúngal mac Amalgado]]=[[Dúnghal mac Amhalaí]], [[Coirpre mac Fogartaig]]=[[Cairbre mac Fógartaigh]], [[Congalach mac Conaing]]=[[Conghalach mac Conaing]], [[Diarmait mac Conaing]]=[[Diarmaid mac Conaing]], [[Flann mac Congalaig]]=[[Flann mac Conghalaigh]], [[Cernach mac Congalaig]]=[[Cearnach mac Conghalaigh]], [[Cummascach mac Congalaig]]=[[Cumascach mac Conghalaigh]], [[Conaing mac Flainn]], [[Cináed mac Conaing]]=[[]], [[Flann mac Conaing]], [[Niall mac Cernaig Sotal]]=[[Niall mac Cearnaigh Sotal]], [[Maine mac Néill]], [[Cathal mac Néill]], [[Cathal mac Áeda]]=[[Cathal mac Aodha, rí Bhreá]], [[Cernach mac Fogartaig]]=[[Cearnach mac Fógartaigh]], [[Fergus mac Fogartaig]]=[[Fearghas mac Fógartaigh]], [[Niall mac Conaill]], [[Máel Dúin mac Fergusa]]=[[Maol Dúin mac Fearghasa]], [[Fogartach mac Cummascaig]]=[[Fógartach mac Cumascaigh]], [[Cummascach mac Fogartaig]]=[[Cumascach mac Fógartaigh]], [[Ailill mac Fergusa]]=[[Ailill mac Fearghasa]], [[Cernach mac Fergusa]]=[[Cearnach mac Fearghasa]], [[Tigernach mac Fócartai]]=[[Tiarnach mac Fógartaigh]] === [[Ríthe na Mí]] === * [[Fallomon mac Con Congalt]]=[[Fallamhain mac Con Congheilte]], [[Domnall mac Donnchada Midi]]=[[Domhnall mac Donnchadha na Mí]], [[Muiredach mac Domnaill Midi]]=[[Muireadhach mac Domhnaill na Mí]], [[Máel Ruanaid mac Donnchada Midi]]=[[Maol Rúnaí mac Donnchadha na Mí]], [[Lorcán mac Cathail]], [[Donnchad mac Aedacain]]=[[Donnchadh mac Aodhacáin]] === [[Ríthe Uisnigh]] === * [[Conall Cremthainne]] mac Néill=[[Conall Criomhthainn]], [[Fiachu mac Néill]]=[[Fiacha mac Néill]], [[Ardgal mac Conaill]]=[[Ardal mac Conaill]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], ([[Colmán Már mac Diarmato]]= [[Colmán Bec mac Diarmato]])=[[Colmán mac Diarmato]]=[[Colmán mac Diarmada]], [[Suibne mac Colmáin]]=[[Suibhne mac Colmáin]], [[Fergus mac Colmáin]]=[[Fearghas Mac Colmáin]], [[Óengus mac Colmáin]]=[[Aonghas mac Colmáin]], [[Conall Guthbinn]]=[[Conall Guthbinn mac Suibni]]=[[Conall Guthbhinn mac Suibhne]], [[Máel Dóid mac Suibni]]=[[Maol Dxxx mac Suibhne]], [[Diarmait Dian]]=[[Diarmaid Dian]], [[Murchad Midi]]=[[Murchadh na Mí]] === Ríthe Fir Chúl Bhreá === * [[Áed mac Dlúthaig]]=[[Aodh mac Dlúthaigh]], [[Flann mac Áedo]]=[[Flann mac Aodha]] === Tethba === * [[Cenél Coirpri]]/[[Cenél Maini]] &rarr; [[Tethba]]=[[Tethbae]] == Uí Néill an Tuaiscirt == * [[Uí Néill an Tuaiscirt]] &larr; [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]], [[Muiredach mac Eógain]]=[[Muireadhach mac Eoghain]], [[Colcu mac Domnaill]]=[[Colga mac Domhnaill]], [[Máel Fithrich mac Áedo]] Uaridnach=[[Maol Fithrigh mac Aodha]], [[Ernaine mac Fiachnai]]=[[Earnaine mac Fiachna]], [[Urthuile mac Máele Tuile]]-, [[Crundmáel mac Suibni]] Menn=[[Crannmhaol mac Suibhne]], [[Ferg mac Crundmaíl]]=[[Fearg mac Crannmhaoil]], [[Máel Dúin mac Máele Fithrich]]=[[Maol Dúin mac Maoil Fhithrigh]], [[Fland mac Máele Tuile]]=[[Flann mac Maoil Tuile]], [[Máel Dúin mac Áedo Alláin]]=[[Maol Dúin mac Aodha Alláin]], [[Murchad mac Máele Dúin]]=[[Murchadh mac Maoil Dúin]], [[Domnall mac Áeda]]=[[Domhnall mac Aodha (rí Ailigh)]], [[Muirchertach mac Néill]]=[[Muircheartach mac Néill]], [[Flaithbertach Ua Néill]]=[[Flaithbheartach Ó Néill]], [[Domnall Ua Lochlainn]]==[[Domhnall Mac Lochlainn]], [[Niall Mac Lochlainn]], [[Áed in Macáem Tóinlesc]] Ua Néill=[[Aodh an Macaomh Tóinleasc]] mac Muircheartaigh, [[Ríthe Thír Eoghain]], [[Grianán Ailigh#Miotaseolaíocht]], [[Conall Gulban]], [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]], [[Tír Chonaill]], [[Ríthe Thír Chonaill]], [[Conall Cú mac Áedo]]=[[Conall Cú mac Aodha]], [[Áed Muinderg]] mac Flaithbertaig=[[Aodh Muindearg]], [[Loingsech mac Flaithbertaig]]=[[Loingseach mac Flaithbheartaigh]], [[Murchad mac Flaithbertaig]]=[[Murchadh mac Flaithbheartaigh]], [[Domnall mac Áeda Muindeirg]]=[[Domhnall mac Aodha Mhuindeirg]], [[Eógan mac Néill]]=[[Eoghan mac Néill]], [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]], [[Tír Eoghain]], [[Ruaidrí ua Canannáin]] == Ulaid == * [[Dál Fiatach]], [[Uí Echach Cobo]], [[Fergus mac Áedáin]]=[[Fearghas mac Aodháin]], [[Cú Chuarán mac Dúngail Eilni]]=[[Cú Chuarán mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Róin mac Bécce Bairrche]]=[[Áed Róin]]=[[Aodh Róin]], [[Cathussach mac Ailello]]=[[Cathasach mac Ailealla]], [[Bressal mac Áedo Róin]]=[[Breasal mac Aodha Róin]], [[Fiachnae mac Áedo Róin]]=[[Fiachna mac Aodha Róin]], [[Tommaltach mac Indrechtaig]]=[[Tomaltach mac Ionrachtaigh]], [[Eochaid mac Fiachnai]]=[[Eochaidh mac Fiachna]], [[Cairell mac Fiachnai]]=[[Caireall mac Fiachna]], [[Máel Bressail mac Ailillo]]=[[Maol Bhreasail mac Ailealla]], [[Muiredach mac Eochada]]=[[Muireadhach mac Eochadha]], [[Matudán mac Muiredaig]]=[[Madadán mac Muireadhaigh]], [[Lethlobar mac Loingsig]]=[[Leathlobhar mac Loingsigh]], [[Cathalán mac Indrechtaig]]=[[Cathalán mac Ionrachtaigh]], [[Ainbíth mac Áedo]]=[[Ainbhioth mac Aodha]], [[Eochocán mac Áedo]]=[[Eochagán mac Aodha]], [[Airemón mac Áedo]]=[[Éireamhón mac Aodha]], [[Fiachnae mac Ainbítha]]=[[Fiachna mac Ainbhith]], [[Bécc mac Airemóin]]=[[Bxxx mac Éireamhóin]], [[Muiredach mac Eochocáin]]=[[Muireadhach mac Eochagáin]], [[Máel Mocheirge mac Indrechtaig]]=[[Maol Mochéirí mac Ionrachtaigh]], [[Aitíth mac Laigni]]=[[Axxx mac Lxxx]], [[Cenn Etig mac Lethlobair]]=[[Cenn Étig mac Lethlobair]]=[[Ceann Éidigh mac Leathlobhair]], [[Áed mac Eochocáin]]=[[Aodh mac Eochagáin]], <strike>[[Loingsech mac Cenn Étig]]</strike>=[[Loingsech mac Cinn Étig]], [[Áed mac Loingsig]]=[[Aodh mac Loingsigh]], [[Niall mac Eochada]]=[[Niall mac Eochadha]] * [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Dál nAraidi an Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uí Eachach Chobha]], [[Eilne]], [[Sárán mac Cóelbad]]=[[Sárán mac Caolbhaidh]], [[Condlae mac Cóelbad]]=[[Connla mac Caolbhaidh]], [[Fíachna Lonn mac Cóelbad]]=[[Fiachna Lonn mac Caolbhaidh]], [[Scandal mac Bécce]]=[[Scannal mac ''Bécce'']], [[Eochaid Iarlaithe mac Lurgain]]=[[Eochaid Iarlaithe]]=[[Eochaidh Iarlaithe]], [[Cathassach mac Lurgain]]=[[Cathasach mac Lorgan]], [[Dúngal Eilni mac Scandail]]=[[Dúnghal Eilne mac Scannail]], [[Cathassach mac Máele Cáich]]=[[Cathasach mac Maoil Chaoich]], [[Ailill mac Dúngaile Eilni]]=[[Ailill mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Aired]]=[[Aodh Aireach]], [[Lethlobar mac Echach]]=[[Leathlobhar mac Eachach]], [[Fiachra Cossalach]]=[[Fiachra Cosalach]], [[Indrechtach mac Lethlobair]]=[[Ionrachtach mac Leathlobhair]], [[Flathróe mac Fiachrach]]=[[Fxxx mac Fiachra]], [[Cináed Ciarrge mac Cathussaig]]&rarr;[[Cináed Cairge mac Cathussaig]]=[[Cxxx Cairge mac Cathasaigh]] ==Déise== * [[Déisi]]=[[Déise]], [[Dál Fiachrach Suighe]]=[[Dál Fhiachra Shuí]], [[Déisi Temro]]=[[Déise Theamhrach]], [[Déisi Becc]]=[[Déise Beag]], [[Déisi Muman]]=[[Déise Mumhan]]==[[Déisi Deiscirt]], <strike>[[Déisi in Tuaiscirt]]</strike>&rarr;[[Déisi Tuaiscirt]]=[[Déise an Tuaiscirt]], [[Ríthe Dhéise Mumhan]], [[Tairired na nDéssi]]=[[Tairshireadh na nDéis]] > [[Óengus Gaíbúaibthech]]=[[Aonghas Gabhuaibhtheach]], [[Ríocht Dyfed]]-, [[Cogad Gáedel re Gallaib]]=[[Cogadh Gael le Gaill]], [[Delbna]]=[[Dealbhna (dream)]] == Miotaseolaíocht == * [[Bradán feasa]] ==Ard-Ríthe== * [[Cellach mac Máele Coba]]=[[Ceallach mac Maoil Chobha]], [[Conall mac Máele Coba]]=[[Conall mac Maoil Chobha]]=[[Conall Cóel]]=[[Conall Caol]], [[Diarmait mac Áedo Sláine]]=[[Diarmaid mac Aodha Sláine]], [[Blathmac mac Áedo Sláine]]=[[Blathmac mac Aodha Sláine]], [[Sechnassach]]=[[Seachnasach]]=[[Sechnassach mac Blathmaic]]=[[Seachnassach mac Blathmaic]], [[Cenn Fáelad]]=[[Cenn Fáelad mac Blathmaic]]=[[Ceann Faoladh mac Blathmaic]], [[Fínsnechta Fledach]]=[[Fíonsneachta Fleách]]=[[Fínsnechta Fledach mac Dúnchada]]=[[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]], [[Loingsech mac Óengusso]]=[[Loingseach mac Aonghasa]], [[Congal Cennmagair]]=[[Conghal Ceannmhaghair]], [[Fergal mac Máele Dúin]]=[[Fearghal mac Maoil Dúin]], [[Fógartach mac Néill]], [[Cináed mac Írgalaig]]=[[Cxxx mac Iorghalaigh]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbeartach mac Loingsigh]], [[Áed Allán]]=[[Aodh Allán]], [[Domnall Midi]]&rarr;[[Domhnall Mac Murchadha]]=[[Domhnall Mí]]=[[Domhnall mac Murchadha]], [[Niall Frossach]]=[[Niall Frasach]], [[Donnchad Midi]]=[[Donnchadh Mí]], [[Aed Oirdnide]]=[[Aodh Oirdní]], [[Conchobar mac Donnchada]]=[[Conchúr mac Donnchadha]]], [[Niall Caille]] / [[Fedelmid mac Cremthainn]] ([[Annála Inis Faithlinn|AIF]]), [[Niall Noígíallach]] &larr; [[Níall Noígíallach]], ([[Fiachrae Cássan]]=)[[Fiachrae Cassán]]=[[Fiachra Casán]], [[Dáire Drechlethan]]=[[Dáire Dreachleathan]], [[Áed Findliath]]=[[Aodh Fionnliath]], [[Niall Glúndub]]=[[Niall Glúindubh]], [[Donnchad Donn]]=[[Donnchadh Donn]], [[Congalach Cnogba]]=[[Conghalach Cnobha]], [[Domnall ua Néill]]=[[Domhnall Ó Néill]], [[Donnchad mac Briain]]=[[Donnchadh mac Briain]], [[Diarmait mac Máel na mBó]]=[[Diarmait mac Maíl na mBó]]=[[Diarmaid mac Maoil na mBó]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbheartach mac Loingsigh]] ==Scéalta== * [[Scátháin na bhFlatha]], [[Sedulius Scottus]]-, [[Caithréim Chellacháin Chaisil]], [[Cogad Gáedel re Gallaib]], [[Senchas Fagbála Caisil]], [[Immram Curaig Maíle Dúin]]=[[Immram curaig Maíle Dúin]]=[[Máel Dúin]]=[[Maol Dúin]], [[Immram curaig Ua Corra]]=[[Iomramh Currach Uí Chorra]], [[Imrum Snedhghusa ocus Mic Ríagla]]=[[Iomramh S agus Mic Riagla]], [[Baile Suibne]]=[[Buile Shuibhne]], [[Cath Maige Rátha]], [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]]-, [[Mo Ling]]-, [[Fled Dúin na nGéd]], [[Aided Chlainne Tuirenn]]=[[Oidheadh Chlainne Tuireann]], [[Aided Muirchertaig meic Erca]], <strike>[[Aislinge Meic Chon Glinne]]</strike>&rarr;[[Aislinge Meic Con Glinne]], [[Amra Choluim Chille]], [[Caithréim Cellaig]], [[Compert Mongáin]]=[[Compert Mongáin ocus serc Duibe Lacha do Mongán]], [[Eachtra Thaidhg mhic Céin]]=[[Tadhg mac Céin#Eachtra Thaidhg mhic Céin]], [[Fingal Rónáin]], [[Máel Dúin (uathimdhealú)]]=[[Maol Dúin (uathimdhealú)]], [[Scéla Cano meic Gartnáin]], [[Tochmarc Becfola]], [[Duanaire Finn]], [[Eachtra an Mhadra Mhaoil]], [[Eachtra Mhacaoimh an Iolair]], [[Echtra Cormaic i Tír Tairngiri]] &rarr; [[Cormac mac Airt]], [[Eachtra Thaidhg Mhic Céin]] &rarr; [[Tadhg mac Céin]], [[Fotha Catha Cnucha]] &rarr; [[Cumall]], [[Navigatio Sancti Brendani Abbatis]] &rarr; [[Naomh Breandán]] == ''Ól nÉchmacht'' == * [[Annála Connacht]]=[[Annála Chonnacht]], [[Cóiced Ol nEchmacht]]=[[Cóiced Ól nÉchmacht]]=[[Cúige Dhál Éachmacht]], [[Fir Craibe]]=[[Fir Chraibhe]], [[Túatha Taíden]]=[[Tuatha Taiden]]=[[Tuatha Taoidhean]], [[Delbna Nuadat]]=[[Dealbhna Nuad]], [[Dealbhna Thír Dhá Loch]], ([[Corco Mogha]]), [[Cálraige]], [[Partraige]], [[Corco Fir Trí]]=[[Corca Fhir Thrí]], [[Cian d'Fhearaibh Bolg]]=[[Cian d'Fhir Bholg]] == Conmhaicne == * [[:Catagóir:Conmhaicne]], [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]], [[Conmaicne Mara]]=[[Conmhaicne Mara]] * [[Uí Fiachrach Finn]]=[[Uí Fhiachrach Fhionn]], [[Maigh Nissi]]&rarr;[[Liatroim, Barúntacht, Contae Liatroma]], [[Eolas mac Biobhsaigh]], [[Muintir Eolais]], [[Leabar Fidhnacha]]=[[Leabhar Fhíonacha]] === aí -> ai === * <strike>[[Conmaícne Dúna Móir]]=</strike>[[Conmaicne Dúna Móir]]=[[Conmhaicne Dhúin Mhóir]] # [[Trícha Máenmaige]]=[[Conmaícne Máenmaige]]=<strike>[[Conmhaicne Mheáinmhaigh]]=</strike>[[Conmhaicne Mheánmhaigh]] #* <strike>[[Conmaícne Cúile]]=</strike>[[Conmaicne Cúile]]=[[Conmhaicne Coille]] #* <strike>[[Cluain Conmhaícne]]=</strike>[[Cluain Conmaicne]]=[[Cluain Chonmhaicne]] #* <strike>[[Conmhaícne Cenel Luacháin]]=[[Conmaícne Cenél Luacháin]]=</strike>[[Conmaicne Cenél Luacháin]]=[[Conmhaicne Cineál Luacháin]] #* <strike>[[Conmaícne Carra]]=</strike>[[Conmaicne Cera]]=[[Conmhaicne Ceara]] #* [[Conmaicne Angaile]]=[[Conmhaicne Anghaile]] == Connachta == * [[Connachta]], [[Ríthe na gConnacht]], [[Brión mac Echach Mugmedóin]]=[[Brión mac Echach Muigmedóin]]=[[Brian mac xxx]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin]]=[[Ailill mac xxx]], [[Fiachrae]]=[[Fiachra]], [[Cairpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]], [[Aided Chrimthaind maic Fhidaig ocus Trí mac Echach Muigmedóin]], [[Ciarraige Aí]]=[[Ciarraí Aoi]], [[Ciarraige Locha na nÁirne]]=[[Ciarraí Locha na nAirní]], [[Ciarraige Airtig]]=[[Ciarraí Airtigh]], [[Ciarraige Óic Bethra]]=[[Ciarraí Óig Bheathra]], [[Aidne]]=[[Aidhne]], [[Áengus mac Umor]]=[[Aonghas mac Úmhór]], [[Amalgaid mac Fiachrach]]=[[Amhalaí mac Fiachra]], [[Dauí Tenga Uma]]=[[Dxxx Teanga Umha]], [[Duinsech ingen Duach]]=[[Duinseach ní Dhuach]], [[Eógan Bél]]=[[Eoghan Béal]], [[Ailill Inbanda]]=[[Ailill Baineanda]], [[Echu Tirmcharna]]=[[Eocha Tirimcharna]], [[Áed mac Echach]]=[[Aodh mac Eachach]], [[Uatu mac Áedo]]=[[Uada mac Aodha]], [[Colmán mac Cobthaig]]=[[Colmán mac Cobhthaigh]], [[Rogallach mac Uatach]], [[Loingsech mac Colmáin]], [[Guaire Aidne mac Colmáin]]=[[Guaire Aidhne mac Colmáin]], [[Cenn Fáelad mac Colgan]]=[[Ceann Faoladh mac Colgan]], [[Dúnchad Muirisci]]=[[Dúnchadh Mhuirisce]], [[Fergal Aidne mac Artgaile]]=[[Fearghal Aidhne mac Ardaile]], [[Muiredach Muillethan]]=[[Muireadhach Moilleathan]], [[Cellach mac Rogallaig]]=[[Ceallach mac Raghallaigh]], [[Indrechtach mac Dúnchado]]=[[Indreachtach mac Dúnchadha]], [[Indrechtach mac Muiredaig]]=[[Indreachtach mac Muireadhaigh]], [[Domnall mac Cellaig]]=[[Domhnall mac Ceallaigh]], [[Cathal mac Muiredaig]]=[[Cathal mac Muireadhaigh]], [[Áed Balb mac Indrechtaig]]=[[Aodh Balbh mac Indreachtaigh]], [[Forggus mac Cellaig]]=[[Fearghas mac Ceallaigh]], [[Ailill Medraige mac Indrechtaig]]=[[Ailill Mheadraí mac Indreachtaigh]], [[Dub-Indrecht mac Cathail|Dubh-Indreacht mac Cathail]], [[Donn Cothaid mac Cathail]]=[[Donn Cothú mac Cathail]], [[Flaithrí mac Domnaill]]=[[Flaithrí mac Domhnaill]], [[Artgal mac Cathail]]=[[Ardal mac Cathail]], [[Tipraite mac Taidg]]=[[Tiobraid mac Taidhg]], [[Cináed mac Artgail]]=[[Cináed mac Ardail]], [[Colla mac Fergusso]]=[[Colla mac Fearghasa]], [[Muirgius mac Tommaltaig]], [[Diarmait mac Tommaltaig]], [[Cathal mac Muirgiussa]]=[[Cathal mac Muiriosa]], [[Murchad mac Áedo]]=[[Murchadh mac Aodha]], [[Fergus mac Fothaid]]=[[Fearghas mac Fothaidh]], [[Finsnechta mac Tommaltaig]], [[Mugron mac Máele Cothaid]], [[Conchobar mac Taidg Móir]]=[[Conchúr mac Taidhg Mhóir]], [[Áed mac Conchobair]]=[[Aodh mac Conchúir]], [[Tadg mac Conchobair]]=[[Tadhg mac Conchúir]], [[Cathal mac Conchobair]]=[[Cathal mac Conchúir]], [[Tadg mac Cathail]]=[[Tadhg mac Cathail]], [[Fergal Ua Ruairc]]=[[Fearghal Ó Ruairc]], <strike>[[Conchobar mac Tadg]]</strike>=[[Conchobar mac Taidg]], <strike>[[Cathal mac Tadg]]</strike>=[[Cathal mac Taidg]]=[[Cathal mac Taidhg]], [[Cathal mac Conchobair maic Taidg]]=[[Cathal mac Conchúir mhic Thaidhg]], [[Tadg in Eich Gil]]=[[Tadhg an Eich Ghil]], [[Art Uallach Ua Ruairc]]=[[Art Ualach Ó Ruairc]], [[Áed in Gai Bernaig|Aodh an Gha Bhearnaigh]], [[Áed Ua Ruairc]]=[[Aodh Ó Ruairc]], [[Ruaidrí na Saide Buide]]=[[Ruairí na Saidhe Buí]], <strike>[[Flaithbertaigh Ua Flaithbertaigh]]</strike>=[[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaithbheartach Ó Flaithbheartaigh]], [[Tadg mac Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Tadhg mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Domnall Ua Ruairc]]=[[Domhnall Ó Ruairc]], [[Domnall Ua Conchobair]]=[[Domhnall Ó Conchúir]], [[Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]], [[Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Ruaidri mac Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Ruaidrí mac Tairrdelbaig Ua Conchobair]], [[Uí Briúin]]=[[Uí Bhriúin]] &larr; [[Uí Briúin Aí]]=[[Uí Bhriúin Aoi]] &larr; [[Uí Briúin Seóla]]=[[Uí Bhriúin Seola]] &larr; [[Uí Briúin Bréifne]]=[[Uí Bhriúin Bhréifne]] &larr; [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muireadhaigh]] &larr; [[Síl Cellaig]]=[[Síol Cheallaigh]] &larr; [[Síl Cathail]]=[[Síol Chathail]], [[Muintir Murchada]]=[[Muintir Mhurchadha]], [[Clann Fhergail]]=[[Clann Fhearghaile]], [[Clann Taidg]]=[[Clann Taidhg]], [[Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada]]=[[Críochadóireacht chiníoch dúchais Mhuintir Mhurchadha]], <strike>[[Uí Chonchúír]]</strike>&rarr;[[Uí Chonchúir]], [[Uí Fiachrach]]=[[Uí Fhiachrach]]=[[Uí Fiachra]], [[Uí Fiachrach Aidne]]=[[Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Uí Fiachrach Muaide]]=[[Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Cenél Áeda na hEchtge]]=[[Cineál Aodha na hEachtaí]], [[Seachnasach mac Donnchadha]], [[Uí Sheachnasaigh]], [[Uí Dhubhda]], [[Uí Ruairc]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]]=[[Muircheartach Nár mac Guaire]], [[Conchobar Maenmaige Ua Conchobair]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Conchúir]], [[Cathal Carragh Ua Conchobair]] {{Navbox | name = Ríocht na gConnacht | title = [[Ríocht na gConnacht]] | group1 = [[Tuath]]a | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Connachta]] | list1 = [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí Briúin|Uí Briúin Bréifne]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Umaill|Uí Briúin Maille]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Partraige]]&nbsp;• [[Uí Maine]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Finn]]&nbsp;• [[Cairbre Drom Cliabh]] | group2 = [[Ulaid]] | list2 = [[Conmhaicne Mara]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cenéoil Dubáin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cúile Tolad]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Maigh Réin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Meánmhaighe]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Sléibe Formaile]]&nbsp;• [[Ciarraige Aí]]&nbsp;• [[Ciarraige Locha na nÁirne]]&nbsp;• [[Ciarraige Airtech]]&nbsp;• [[Ciarraige Óic Bethra]] &nbsp;• [[Soghain]] | group3 = [[Deirgtine]] | list3 = [[Luigne Chonnacht|Luighne]]&nbsp;• [[Corca Fhir Trí]]&nbsp;• [[Gailenga]]&nbsp;• [[Delbna]]&nbsp;• [[Éile]] | group4 = [[Érainn]] | list4 = [[Cálraige]]&nbsp;• [[Dartraige]] | group5 = Eile | list5 = [[Fir Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Dál nDruithne]]&nbsp;• [[Gamanraige]]&nbsp;• [[Fir Domnann]]&nbsp;• [[Senchineoil]]&nbsp;• [[Grecraige]]&nbsp;• [[Delbhna|Delbhna Cuile Fabhair]]&nbsp;• [[Dealbhna Thír Dhá Loch|Delbna Tír Dhá Locha]]&nbsp;• [[Delbna Nuadat]]&nbsp;• [[Uaithne]]&nbsp;• [[Masraige]]&nbsp;• [[Corco Moga]] }} | group2 = Rítheaghlaigh | list2 = {{Navbox|child | group1 = Muintreacha | list1 = [[Uí Fiachrach]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Uí Briúin]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí nAilello]]&nbsp;• [[Uí Maine]] | group2 = Clanna | list2 = [[Uí Sheachnasaigh]]&nbsp;• [[Uí Chonchúir]]&nbsp;• [[Uí Dhubhda]]&nbsp;• [[Uí Fhlannagáin]]&nbsp;• [[Uí Ruairc]]&nbsp;• [[Uí Fhlaithbheartaigh]] }} | group10 = Ríochtaí comharbachta | list10 = [[Uí Maine]] ([[Síol Anmchadha]], [[Máenmaige]], [[Clann Uatach]])&nbsp;• [[Bréifne]] ([[Bréifne Thoir|Thoir]] agus [[Bréifne Thiar|Thiar]])&nbsp;• [[Uí Díarmata]]&nbsp;• [[Síl Máelruain]]&nbsp;• [[Magh Luir]]&nbsp;• [[Umaill]]&nbsp;• [[Iar Connacht]] | group11 = Ábhair | list11 = [[Ríthe na gConnacht]]&nbsp;• [[Ráth Cruachan]]&nbsp;• [[Annála Connacht]]&nbsp;• [[Táin Bó Flidais]]&nbsp;• [[Cóiced Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Nagnatae]]&nbsp;• [[Auteini]]&nbsp;• [[na Trí Tuatha]]&nbsp;• [[Clann Taidg]]&nbsp;• [[Clann Fhearghaile]]&nbsp;• [[Muintir Murchada]]&nbsp;• [[Maigh Seóla]] | belowclass = hlist | below = {{Icon|Category}} [[:Catagóir:Connachta|Category]]&nbsp;• {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Celts|WikiProject]] }} == Íochtar Chonnacht == * [[Íochtar Chonnacht]], [[Cairbre Drom Cliabh]]=[[Cairbre Dhroim Chliabh]], [[Corann]], [[Cúl ó bhFionn]] ([[Cúil Ó bhFinn]]-), [[Luigne Chonnacht]]=[[Luíne Chonnacht]], [[Tír Fíacrach Múaide]]=[[Tír Fhiacrach Mhuaidhe]], <strike>[[Tir Ollíol]]</strike>&rarr;[[Tír Ollíol]]=[[Tír Oirill]] == Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Goibnenn mac Conaill]]=[[Goibhneann mac Conaill]], [[Cobthach mac Gabráin]]=[[Cobhthach mac Gabhráin]], [[Cellach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guaire]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]], [[Conchobar mac Cummascaig]]=[[Conchúr mac Cumascaigh]], [[Art mac Flaitnia]]=[[Art mac Flaithnia]], [[Anluan mac Conchobhair]]=[[Anluan mac Cumascaigh]], [[Cathal Aidhne mac Ailealla]]-, [[Cléireach mac Ceadaigh]]-, [[Tighearnach mac Cathmogha]]=[[Tiarnach mac Cathmhogha]]-, [[Uathmharán mac Brocáin]]-, [[Mael Fabhaill mac Cléirigh]]=[[Maolfhabhaill mac Cléirigh]], [[Eidhean mac Cléirigh]], [[Tighearnach ua Cléirigh]], [[Mael Macduach]]=[[Maol xxx]]-, [[Domhnall mac Lorcáin]]-, [[Flann Ua Cléirigh]]-, [[Comhaltán Ua Cléirigh]], [[Mac Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Giolla Cheallaigh Ua Cléirigh]], [[Mael Ruanaidh na Paidre Ua hEidhin]], [[Ua Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Mael Fabhaill Ua hEidhin]], [[Giolla na Naomh Ua hEidhin]], [[Aodh Ua hEidhin]], [[Giolla Mo Choinne Ua Cathail]], [[Giolla Cheallaigh Ua hEidhin]]-, [[Muirgheas Ua hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin (II)]] == Maigh Sheola == * [[Maigh Seóla]]=[[Maigh Sheola]], [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Cléirchén mac Murchadha]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Murchadh mac Flainn mhic Gleithneacháin]], [[Ruaidhrí mac Coscraigh]], [[Maelcairearda]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]]- == Iar Chonnacht == * [[Iar Connacht]]=[[Iar Chonnacht]], (Maigh Sheola: [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]]), [[Cathal mac Tigernáin]]=[[Cathal mac Tiarnáin]], Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (I)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (I)]], [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (I)]], Mac meic Aedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Mac mic Aodha Ua Flaithbheartaigh]]=[[Mac mhic Aodha Ó Flaithearta]], [[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaitheartach Ó Flaithearta]], [[Brian Ua Flaithbheartaigh]]=[[Brian Ó Flaithearta]], [[Muireadhach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muireadhach Ó Flaithearta]], [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (I)]], Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (II)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (II)]], Áedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Aodh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (II)]], [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (II)]], Ruadhri Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (III)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (III)]], Murtough Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Muircheartach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muircheartach Ó Flaithearta]], Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (IV)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (IV)]], [[Aedh Mór Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Mór Ó Flaithearta]], Morogh Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Murchadh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Murchadh Ó Flaithearta]], Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (V)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (V)]] Cúigear Ruairí..! # Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1061.13: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1145.17: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh. # Ruadhri Ua Flaithbertaigh, AU 1186.7 LATE: Ruaidhri h-Ua Flaithbertaigh, ACM 1186.2: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh, ACM 1214.6: Brian mac Ruaidhri Í Fhlaithb<u>e</u>rtaigh # Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh, ACM 1256.9: Ruaidhri Ua Flaithb<u>e</u>rtaigh Beirt Aodh # [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1079.8: Aedh Ua Flaithbhertaigh # Áedh Ua Flaithbheartaigh, ACM 1178.10: Aodh Ua Flaithbertaigh Beirt Chonchúr # [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1132.11: Concobhar Ua Flaithbheartaigh, # [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]], AU 1186.7 LATE: Conchubhar h-Ua Flaithbhertaigh == Uí Dhiarmada == * [[Uí Díarmata]]=[[Uí Dhiarmada]], [[Ríthe Uí Dhiarmada]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]]=[[Tadhg Uí Dhiarmada]], [[Cú Cheanainn mac Taidhg]], [[Giolla Comáin mac Néill]], [[Muirghius mac Aodha]], [[Mac Con Cheanainn]], [[Muirgheas ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (I)]], [[Muirgheas Ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (II)]], [[Tadhg Ua Con Cheanainn]], [[Uada Ua Con Cheanainn]], [[Cú Cheanainn Ó Con Cheanainn]] == Síol Anmchadha == * [[Síol Anmchadha]], [[Ríthe Shíol Anmchadha]], [[Diarmaid mac Dúnadhaigh]], [[Cú Chonnacht mac Dúnadhaigh]], [[Madadhán mac Gadhra Mhóir]], [[Gadhra Mór mac Dúnadhaigh]], [[Doghra mac Dúnadhaigh]], [[Dúnadhach mac Con Chonnacht]], [[Diarmaid mac Madadháin]], [[Madadhán Reamhar Ua Madadháin]], [[Gilla Find mac Maic Uallacháin]]=[[Giolla Fionn mac Mhic Uallacháin]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Cú Choirne Ua Madadháin]], [[Madadhán Mór Ua Madadháin]], [[Maoileachlann Ua Madadháin]], [[Diarmaid Cléireach Ua Madadháin]], [[Madadhán Óg Ó Madadháin]], [[Cathal Ó Madadháin]] == Uí Mhaine == * [[Uí Maine]]=[[Uí Mhaine]], [[Máine Mór]]=[[Maine Mór]]?, [[Ríthe Uí Mhaine]], [[Bresal mac Maine Móir]]=[[Breasal mac Maine Mhóir]], [[Fiachra Finn]], [[Conall Cas Ciabhach]], [[Dallán mac Breasail]], [[Duach mac Dalláin]], [[Lughaidh mac Dalláin]], [[Feradhach mac Lughadha]]=[[Fearadhach mac Luighdheach]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], [[Marcán]], [[Cairbre Crom]], [[Brenainn mac Cairbre]], [[Aedh Buidhe]]=[[Aodh Buí]], [[Conall mac Maelduib]]=[[Conall mac Maolduibh]], [[Marcán mac Tommáin]]=[[Marcán mac Tomáin]], [[Fithceallach mac Flainn]]=[[Ficheallach mac Flainn]], [[Sechnassach mac Congail]]=[[Seachnasach mac Congail]], [[Dluthach mac Fithcheallaigh]]=[[Dlúthach mac Ficheallaigh]], [[Cathal Maenmaighe]]=[[Cathal Mheánmhaigh]], [[Ailill ua Daimine]]=[[Ailill ua Daimhine]]=[[Ailill ó Daimhine]], [[Inreachtach mac Dluthaigh]]=[[Inreachtach mac Dlúthaigh]], [[Aedh Ailghin]]=[[Aodh Ailghin]], [[Dunchadh ua Daimhine]]=[[Dúnchadh ó Daimhine]], [[Conall mac Fidhghaile]], [[Dunchadh mac Duib Da Tuadh]]=[[Dúnchadh mac Duibh Dhá Thuadh]], [[Amhalgaidh]], [[Ailill mac Inreachtaigh]], [[Dub Dá Leithe mac Tomaltaigh]]=[[Dubh Dhá Leath mac Tomaltaigh]], [[Cathal mac Murchadha]], [[Cathal mac Ailella]]=[[Cathal mac Ailealla]], [[Mughrón mac Sochlacháin]], [[Sochlachán mac Diarmata]]=[[Sochlachán mac Diarmada]], [[Murchadh mac Sochlacháin]], [[Murchadh mac Aodha Uí Mhaine]], [[Geibennach mac Aedha]]=[[Geibheannach mac Aodha]], [[Muirgheas mac Domhnaill]] * [[Tadg Mór Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Mór Ó Ceallaigh]], Gadhra mac Dúnadhaigh, [[Concobar mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Conchúr mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmait mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmaid mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Dunchadh Ua Cellaigh]]=[[Dúnchadh Ó Ceallaigh]], [[Aed Ua Cellaigh]]=[[Aodh Ó Ceallaigh]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Tadg Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Ó Ceallaigh]], [[Conchobar Maenmaige Ua Cellaigh]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Ceallaigh]], [[Murchad Ua Cellaigh]]=[[Murchadh Ó Ceallaigh]], [[Domnall Mór Ua Cellaigh]]=[[Domhnall Mór Ó Ceallaigh]] == Ríthe Shliabh Lugha == * [[Sliabh Lugha]]&rarr;[[Ríthe Sliabh Lugha]]=[[Ríthe Shliabh Lugha]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (I)]], [[Ruairí Ó Gadhra (I)]], [[Domhnall Ó Gadhra]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (III)]] == Magh Loirg == * [[Mag Luirg]]=[[Magh Loirg]], [[Ríthe Mhagh Loirg]], [[Maolruanaidh Mór mac Taidhg]], [[Muircheartach mac Maolruanaí Mhóir]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]], [[Maolruanaidh mac Taidhg]], [[Tadhg Mór mac Maolruanaí]], [[Maolseachlann mac Taidhg Mhóir]], <strike>[[Diarmad mac Taidhg Mhóir]]</strike>&rarr;[[Diarmaid mac Taidhg Mhóir]], [[Muirgheas mac Taidhg Mhóir]], [[Conchúr mac Diarmada]], [[Tomaltach na Cairge Mac Diarmata]]=[[Tomaltach na Carraige Mac Diarmada]], [[Cormac Mac Diarmada (I)]] == Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Aireachtach ua Dúnchadha Mhuirsce]], [[Connmhach mac Duinn Cothaidhe]]=[[Conmhach mac Doinn Cothaithe]], [[Dubhda mac Conmhaigh]], [[Aodh ua Dubhda]], [[Maol Ruanaidh Ua Dubhda]], [[Aedhuar Ua Dubhda]], [[Muircheartach An Collach Ua Dubhda]], [[Domhnall Fionn Ua Dubhda]], [[Mac Aodha Ua Dubhda]], [[Amhlaibh mac Domhnaill Fhionn Ua Dubhda]], [[Mac Domhnaill Ua Dubhda]], [[Aodh mac Muircheartaigh Ua Dubhda]], [[Ruaidhrí Mear Ua Dubhda]], [[An Cosnamhaigh Ua Dubhda]], [[Taichleach Ua Dubhda]] * Eile gan leathanaigh: Cathal mac Ailealla, Aodh mac Maoil Phádraig, Mael Cluiche mac Conchobair=Maol Cloiche mac Conchúir, ''Crichan mac Mael Muire'' == Umhaill == * <strike>[[Umall]]</strike>=[[Umaill]]=[[Umhaill]], [[Ríthe Umhaill]], [[Maille mac Conaill]], [[Flannabhra]], [[Dunghal mac Flaithniadh]], [[Aedhghal]], [[Flathghal mac Flannbhrath]], [[Cosgrach mac Flannbhrath]], [[Cairbre mac Cinaedh]], [[Gilla na nInghen Ua Cobhthaigh]], [[Domhnall Ó Máille (I)]], [[Domhnall Ó Máille (II)]] (Rua), [[Domhnall Ó Máille (III)]], [[Aodh Ó Máille]], [[Diarmaid Ó Máille]], [[Tadhg mac Diarmada Ó Máille]] == Ríthe Luíne Chonnacht == * [[Ríthe Luíne Chonnacht]], [[Eaghra Paiprigh mac Saorghais]] == Eile (3) == * [[Ríochtaí Éireann]] * [[Liosta de Bharúntachtaí]] = Bliain 4, 2021 - 2022 = == Feabhsú na Gaeilge (4) == Mar is gnách... féach thuas. == Ollaimh Éireann == * [[Adna mac Uthidir]], [[Torna Éices]], [[Dubhthach moccu Lughair]], ([[Dallán Forgaill]]), [[Senchán Torpéist]], <s>[[Máel Muire Otháin]]=</s>[[Máel Muire Othna]]=[[Maol Mhuire Fhathna]], [[Flann mac Lonáin]], <s>[[Torpaid mac Taicthech]]=</s>[[Torpaid mac Taicthich]]=[[]], [[Óengus mac Óengusa]]=[[Aonghas mac Aonghasa]], [[Bard Boinne]], [[Uallach ingen Muinecháin]], [[Cormacán Éigeas]], [[Cinaedh Ua hArtagáin]]=[[Cinaedh ua hArtagáin]]=[[Cionnaoth ó hArtagáin]], [[Eochaidh Ua Floinn]]=[[Eochaidh ua Floinn]], [[Urard mac Coise]], [[Clothna mac Aenghusa]], [[Muircheartach mac Con Cheartaigh Mac Liag]], [[Cúán úa Lothcháin]], [[Cú Mara mac Maic Liac]], [[Mac Beathaidh mac Ainmire]], [[Ceaunfaeladh ua Cuill]]=[[]], [[Flaithem mac Maele Gaimrid]], [[Cellach úa Rúanada]], [[Mael Isa ua Máilgiric]], [[Cú Collchaille Ua Baígilláin]], [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]], [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], [[Seán mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]=[[Seán mac Feargail Óig Ó hUiginn]] == Ginealas == * [[Ginealas Éireannach]], [[Leabhar na nGinealach]], [[Coimre na nGinealach]], [[An Leabhar Muimhneach]], [[Leabhar Cloinne Maoil Ruanaidh]]=[[Leabhar Chlann Mhaoil Ruanaidh]], [[Leabhar Clainne Suibhne]]=[[Leabhar Chlann Suibhne]], [[Leabhar Ádhaimh Uí Chianáin]] == Gineolaithe == * [[Eochaid ua Flannacáin]], [[Flann Mainistrech]]=[[Flann Mainistreach]], [[Gilla Cómáin mac Gilla Samthainde]], [[Gilla Críst Ua Máel Eóin]]=[[Giolla Chríost Ó Maoil Eoin]], [[Amhlaoibh Mór mac Fir Bhisigh]], [[Gilla na Naemh Ua Duinn]]=[[Giolla na Naomh Ó Duinn]], [[Giolla Íosa Mac Fir Bhisigh]], [[Tanaide Mór mac Dúinnín Ó Maolconaire]]=[[Tanaí Mór mac Dúinnín Ó Maolchonaire]], [[Domnall Ó Cuindlis]], [[Lúcás Ó Dalláin]], [[Seán Mór Ó Dubhagáin]], [[Ádhamh Ó Cianáin]], [[Ádhamh Cúisín]], [[Faolán Mac an Ghabhann na Scéal]], [[Giolla Íosa Mór Mac Firbhisigh]], [[Giolla na Naomh Ó hUidhrín]], [[Giolla na Naomh Mac Aodhagáin]], [[Cú Choigcríche Ó Cléirigh]]=[[Cú Choigríche Ó Cléirigh]], [[Lughaidh Ó Cléirigh]], [[Cú Choigcríche Ó Duibhgeannain]]=[[Cú Choigríche Ó Duibhgeannáin]], [[Triallam timcheall na Fodla]], [[Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh]], [[Críchad an Chaoilli]], [[Máel Muire mac Céilechair]]=[[Maol Mhuire mac Céileachair]]- == Scoláirí == * [[James Ware]]-, [[Uilliam Ó Duinnín]], [[Seán Ó Catháin]], [[Séarlas Ó Conchubhair Doinn]]=[[Séarlas Ó Conchúir Dhoinn]], [[John O'Donovan (scoláire)]]=([[Seán Ó Donnabháin]]), [[John O'Hart]]-, ([[Edward MacLysaght]]=[[Éamonn Mac Giolla Iasachta]]), [[Nollaig Ó Muraíle]]-, ([[Rudolf Thurneysen]]), [[Osborn Bergin]]-, [[R. I. Best]]=[[Richard Irvine Best]]-, ([[D. A. Binchy]]), ([[Kuno Meyer]]), ([[Eugene O'Curry]]=[[Eoghan Ó Comhraí]]), [[James Carney]], [[John Carey]], ([[T. F. O'Rahilly]]=[[Tomás Ó Rathile]]=[[Tomás Ó Rathaile]]), [[Francis J. Byrne]]=[[Francis John Byrne]], [[Edel Bhreathnach]], [[John T. Koch]]-, [[Celtica (iriseán)]], [[Éigse (iriseán)]], [[R. A. Stewart Macalister]], [[T. M. Charles-Edwards]]=[[Thomas Charles-Edwards]], [[Hubert T. Knox]]=[[Hubert Thomas Knox]], [[Donnchadh Ó Corráin]] == Déise == * [[Ríthe Dhéise Mumhan]] * [[Dál gCais]]+ ** [[Dál gCais#Stair]] == Suíomhanna == # [[A. G. van Hamel]], [[Stichting Van Hamel]], [[CODECS]], *selgā # [[Thesaurus Linguae Hibernicae]] (TLH) # [[Irish Script on Screen]], [[Meamram Páipéar Ríomhaire]] (ISoS, ISOS) # [[Celtic Digital Initiative]] (CDI) == Dál Riada == * [[Dál Riada]], [[Ríthe Dhál Riada]], [[Fearghas Mór mac Eirc]]=[[Fearghas Mór]], [[Domhanghart Réite]], [[Comhghall mac Domhanghairt]], [[Gabhrán mac Domhanghairt]], [[Conall mac Comgaill]], [[Aodhán mac Gabhráin]], [[Eochaid Buide]]=[[Eochaidh Buí]], [[Connad Cerr]], [[Domnall Brecc]]=[[Domhnall Breac]], [[Ferchar mac Connaid]]=[[Fearchar mac Connaidh]], [[Dúnchad mac Conaing]]=[[Dúnchadh mac Conaing]], [[Conall Crandomna]]=[[Conall Crannomhna]], [[Domangart mac Domnaill]]=[[Domhanghart mac Domhnaill]], [[Máel Dúin mac Conaill]]=[[Maol Dúin mac Conaill]], [[Domnall Donn]]=[[Domhnall Donn]], [[Ferchar Fota]]=[[Fearchar Fada]], [[Eochaid mac Domangairt]]=[[Eochaidh mac Domhanghairt]], [[Ainbcellach mac Ferchair]]=[[Ainfhaichilleach mac Fearchair]], [[Fiannamail ua Dúnchado]]=[[Fianamhail ó Dúnchadha]], [[Selbach mac Ferchair]]=[[Sealbhach mac Fearchair]], [[Dúngal mac Selbaig]]=[[Dúnghal mac Sealbhaigh]], [[Eochaid mac Echdach]]=[[Eochaidh mac Eochach]], [[Alpín mac Echdach]]=[[Ailpín mac Eochach]], [[Muiredach mac Ainbcellaig]]=[[Muireadhach mac Ainfhaichilligh]], [[Eógan mac Muiredaig]]=[[Eoghan mac Muireadhaigh]] # [[Áed Find]]=[[Aodh Fionn]] # [[Fergus mac Echdach]] # [[Donn Coirce]] # [[Eochaid mac Áeda Find]] # [[Constantine]] # [[Oengus]] # [[Drust]] # [[Eoganan]] # [[Alpin II]] # [[Coinneach I na hAlban|Coinneach]] == Connachta srl. == * [[Cairpre Gabra]]=[[Cairbre Ghabhra]], [[Senchán Torpéist]], [[Tromdámh Guaire]] == Tuamha == # Muircheartach mac Toirdhealbhach # Muircheartach Dall # Conchúr Rua == An Féineachas, srl == * [[An Féineachas]] *# [[Aithechtúatha]] *# [[Cóic Conara Fugill]] * [[Breithem]] *# [[Breithem#Stair]] &larr; [[:en:Brehon#History]] *# [[Breithem#Céilí Dé]] &larr; [[:en:Brehon#Brehon Laws and the Early Irish Church(Céilí Dé)]] *# [[Breithem#Na Normannaigh]] &larr; [[:en:Brehon#The Brehon laws and Anglo-Norman Invasion of 1169]] * [[Dubthach maccu Lugair]]=[[Dubhthach moccu Lughair]]=[[Dubhthach mhic Lughair]] # [[Odhrán (giolla Phádraig)]] &larr; [[:en:Odran (disciple of Saint Patrick)]] # [[Odrán]]=[[Órán]] &larr; [[:en:Odran]] #* [[Slat na ríghe]], [[Iomarbhágh na bhFileadh]]=[[Iomarbhá na bhFilí]] == Scéalta (4) == # [[Navigatio Sancti Brendani]], [[Aided Con Roí]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # Forfess Fer Fálgae agus Síaburcharpat Con Culainn #* [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]] # Cath Achadh Leithdheirg # Cath Móin Daire Lothair #* [[Cath Cairnd Chonaill]]=[[Cath Chairn Chonaill]] # [[:en:List of conflicts in Ireland]] == Ogham == # [[CIIC 1]] # [[CIIC 54]]=[[Cnámh Thulach Chumann]] &larr; [[:en:Tullycommon Bone]] # [[CIIC 362]] # [[CIIC 500]] &larr; [[:en:CIIC 500]] # [[CIIC 504]] &larr; [[:en:CIIC 504]] == Miotaseolaíocht (4) == * [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]], [[Déithe na gCeilteach]] == Ag líonadh na mbearnaí == * [[Rítheaghlaigh Ghaelacha]], [[Ceann na Fine]]-, [[Éire (bandia)]]+, [[Cúigí na hÉireann#Réamhstair]], [[Cúigí na hÉireann#Stair]], [[Cúige Chonnacht#Luathstair]], [[Hipitéis substráit Ghaeilise]], [[Ealaín na nOileán]]-, [[Cló na nOileán]], [[Teimpléad:Unicode chart Insular]], [[Uí Chléirigh]], [[Peter Schrijver]], [[Leabhar Ard Mhacha]]+, [[Ferdomnach]]=[[Feardhomhnach]], [[Muirchú moccu Machtheni]]-, [[Bachall Isu]]=[[Bachall Íosa]]-, [[Leabhar Dharú]], [[Cathach Cholm Cille]], [[Cúige Chonnacht#Ríocht na gConnacht]], [[Uí Chonchúir Dhoinn]], [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muiredaigh]]=[[Síol Mhuireadhaigh]]=[[Síol Mhuirí]], [[Uí Cellaigh]]=[[Uí Cheallaigh]], [[Cellach mac Fíonachta]]=[[Ceallach mac Fíonachta]], [[Cualu]]=[[Cuala]], [[James MacKillop]]-, [[Uí Flaithbertaigh]]=[[Uí Fhlaithbheartaigh]], [[Bé Binn iníon Urchadha]]=[[Béibhinn ní Urchadha]], [[Creassa iníon Urchadha]]=[[Creasa ní Urchadha]], [[Caineach iníon Urchadha]]=[[Caineach ní Urchadha]], [[Cainnech (ainm)]]=[[Caineach (ainm)]], [[Clann Cosgraigh]]=[[Clann Chosgraigh]], [[Muireadhach mac Aodha]], [[Ruaidhrí Mac Aodha]], [[Banfhlaith]]=[[Flaith]], [[Mhic Dhiarmada]], [[Cúige Laighean#Stair]], [[Uí Dúnchada]]=[[Uí Dhúnchadha]], [[Uí Fáeláin]]=[[Uí Fhaoláin]], [[Uí Muiredaig]]=[[Uí Mhuireadhaigh]]=[[Uí Mhuirí]], [[Uí Thuathail]], [[Uí Bhroin]], [[Leabhar Branach]], [[Mhic Giolla Phádraig]], [[Fir Cheall]], [[Uí Dhubhuir]], [[Cúige Mumhan#Stair]], [[Uí Eidirsceoil]], [[Uí Bhriain]], [[Lugaid Mend]]-, [[Conall Eachluath]]-, [[Tál Cas]], <strike>[[Lorcáin mac Lachtna]]</strike>→[[Lorcán mac Lachtna]], [[Muircheartach mac Toirdhealbhach Ua Briain]], [[Uí Ghrádaigh]], [[Uí Allmhuráin]], [[Mhic an Airchinnigh]], [[Uí Chinnéide]], [[Órlaith ingen Cennétig]], [[Mhic Cárthaigh]], [[Mhic Cárthaigh Mhúscraí]]-, [[Mhic Cárthaigh Riabhach]]-, [[Uí Ímair]]=[[Uí Íomhair]]-, [[Uí Chaoimh]], [[Mhic Giolla Chuda]], [[Mac Giolla Chuda na gCruach]], [[Uí Dhonnchadha na nGleann]], [[Uí Chonaill]], [[Conall (idirdhealú)]], [[Uí Shúilleabháin]]-, [[Uí Cheallacháin]]-, [[Uí Dhonnchadha]]-, [[Uí Dhonnabháin]]-, [[Uí Shéaghdha]], [[Cúige Uladh#Luathstair]], [[Mhic Lochlainn]], [[Uí Dhomhnaill]], [[Máelsechnaill Ua Domnaill]]=[[Maol Seachlainn Ó Domhnaill]], [[Gofraid Ua Domnaill]]=[[Gofraidh Ó Domhnaill]], [[Domnall Óg Ua Domnaill]]=[[Domhnall Óg Ó Domhnaill]], [[Uí Dhonnghaile]], [[Uí Raghallaigh]], [[An Anaíle]], [[Uí Fhaircheallaigh]], [[Liber Flavus Fergusiorum]]+, [[Uí Fhearghail]], [[Clann Somhairle]]-, [[Féilire Thamhlachta]], [[Seán Mac Colgan]]-, [[Saltair na Rann]], [[Táin Bó]], [[Táin Bó Regamon]] * [[Trecheng Breth Féne]], [[Echtra Cormaic]], [[Leabhar Dimma]]=[[Leabhar Dhioma]], [[Leabhar Mholing]], [[Codex Usserianus Primus]], [[Codex Usserianus Secundus]]=[[Ceithre Leabhar Bhinn Éadair]], [[Leabhar Aifrinn Lothra]]=[[Leabhar Aifrinn Stowe]], [[Leabhar Cloinne Aodha Buidhe]], [[ARÉ 24 P 33]], [[Leabhar Donn]], [[Soiscéalta Mhic Thornáin]], [[Leabhar Ghinealaigh Uí Chléirigh]], [[Cumdach]]=[[Cumhdach]]-, [[Teimpléad:Cumhdaigh]], [[Soiscél Molaisse]]=[[Soiscéal Mholaise]]-, [[Domnach Airgid]]=[[Domhnach Airgid]]-, [[An Míosach]]- * [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Máine Tethbae]], [[Uí Laoghaire]], [[Uí Dhálaigh]]-, [[Dáithí Ó Coimín]]=[[Dáithí Coimín]], [[Edward Gwynn]], [[Gearóid Mac Niocaill]], [[Margaret Dobbs]], [[Peter Berresford Ellis]], [[Marie-Louise Sjoestedt]], [[Pól Breathnach]]-, [[Kenneth Nicholls]], [[Patrick Weston Joyce]], [[Robert Dwyer Joyce]]-, [[Donncha Ó Cróinín]], [[Dáibhí Ó Cróinín]], [[Trevor Joyce]]-, [[Muireann Ní Bhrolcháin]], [[Meidhbhín Ní Úrdail]], [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]], [[Saltair Chaimín]], [[Leabhar Dhèir]]=[[Leabhar Dhéir]], [[Revue Celtique]]=[[Études Celtiques]], [[Uí Fergusa]]=[[Uí Fhearghasa]], [[Aedh Ua Conchobair]]=[[Aodh Ó Conchúir]]- mac Cathail Chrobhdheirg, [[Aedh mac Ruaidri Ua Conchobair]]=[[Aodh mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Altram Tige Dá Medar]], [[Éadbhard Ó Raghallaigh]], [[Gormflaith ingen Murchada]]=[[Gormlaith ní Mhurchadha]], Miotaseolaíocht na nGael (tuilleadh), [[Nodens]]-, [[Lugus]]-, [[Taranis]]-, [[Ogmios]]-, [[Catubodua]]-, [[Brigantia]]-, [[Lámhscríbhinn dhathmhaisithe]]-, [[Leabhar Soiscéal]]-, [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]], [[Ildiachas Ceilteach]]-=[[Sean-reiligiún Ceilteach?]] creideamh? creidimh? ársa?, [[Ceiltigh na nOileán]]-, [[Ceiltis na nOileán]]-, [[Ceiltis na Mór-Roinne]]-, [[Na Briotanaigh Cheilteacha]]-=[[Briotanaigh Cheilteacha]], [[Miotaseolaíocht na mBreatnach]]-, [[Ábhar na Breataine]]-, [[Triscéil]]-, [[Nora Kershaw Chadwick]]-, [[Léann Ceilteach]]-, [[Náisiúin Cheilteacha]]-, [[Peritia]], [[Teangacha Briotainice]]-, [[Briotainic Choiteann]]- [[Cruithnis]]-, [[Teimpléad:lang-br]], [[Epona]]-, [[Mearcair (miotaseolaíocht)]]-, [[Esus]]-, [[Teutates]]-, [[Bandia an fhlaithis]], [[Nuadha (ainm)]], [[Feis]]-, [[Ceiltibéaraigh]]-, [[Belenos]]-, [[Belisama]]-, [[Sucellus]]- == Eile (4) == * [[Cairpre Gabra]], [[Dál gCais#Stair]], [[Breithem#Stair]], [[Slat na ríghe]], [[Suíomhanna ríoga Éireann]], [[Donnabhán mac Cathail]]-, [[Tadc mac Briain]]=[[Tadhg mac Briain]], [[Ressad]]=[[Reasadh]], [[Na Ceiltigh#Réamhrá]], [[Déithe na gCeilteach]], [[Liosta de Dhéithe Ceilteacha]], [[Aibell]], [[Uirne]], [[Tadg mac Nuadat]]=[[Tadhg mac Nuad]], [[Bran agus Sceólang]]=[[]], [[Aonach]] * Dreamanna *# [[]] &larr; [[:en:List of Irish clans]] * Léarscáileanna *# [[Cairt phortalach]] *# [[Cairt Chatalóinise]] * Lámhscríbhinní *# [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]] &larr; [[:en:List of Irish manuscripts]] *#* [[Leabhar Ard Mhacha]] *# Book of Ballycummin (RIA MS 23 N 10) *#* [[Leabhar Dharú]], [[Lebor Cuanu]]=[[Leabhar Chuana]], [[Landnámabók]] * Ríochtaí *# [[Ríocht Átha Cliath]] *# [[Ríocht na nOileán]] *# [[Ríthe na gCruithneach]] *## [[Vipoig]] &larr; [[:en:Vipoig]] *# [[Fáistine Bhreacáin]] * Le meadú ** [[Cúirt an Mheán Oíche#Achoimre an dáin]] *# [[Gallóglach]] *# [[Cluain Catha]] (leac uaighe) *# [[Bard]] *# [[Seanchaí]] *#* [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]] *# [[Mo Ling]] = Bliain 5, 2025 - 2026 = Spreagtha ag ''[[:en:Wikipedia:Recent_additions/2025/March#8 March 2025|Recent additions, 8 March 2025]]'' == An Féineachas == [[An Féineachas]] (agus/nó b'fhéidir [[Seanchas]] / [[Béaloideas]]). ''[https://dil.ie/34117 othrus]'' ≈ fulaingt tinnis/othrais. Nuashonraithe (lámhscríbhinní): * [[Senchas Már]] (SM), [[Bechbretha]] ([[Senchas Már#Bechbretha agus Coibes Uisci Thairdne|SM #21]]), [[Bretha Crólige]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #33]]), [[Críth Gablach]] (MacA), [[Gúbretha Caratniad]] ([[Bodleian Library]], [[Rawlinson B 502]]) As nua, iomlán: * [[Corpus Iuris Hibernici]] (CIH), [[Sanas Uí Dhuibhdábhoireann]] (MacA), [[Cethairṡlicht Athgabálae]] ([[Senchas Már#Cethairslicht Athgabálae|SM #2]]), [[Sechtae]] ([[Senchas Már#Sechtae|SM #9]]), [[Recholl Breth]] (SM #13), [[Bretha Déin Chécht]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #34]]), [[Muirbretha]] ([[Senchas Már#Clár ábhar|SM #38]]) [[Anfuigell]] (m.s., CnaT, LS 1387; MacA), [[Berrad Airechta]] (CnaT, LS 1337), [[Bretha Étgid]] ([[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] LS 23 P 3) [[Cóic Conara Fugill]] (m.s., [[Uraicecht Becc]], [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Di Astud Chor]] (''via'' [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Mellbretha]] ([[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|CnaT]], LS 1363), [[Uí Lochlainn]], [[Uí Dhuibhdábhoireann]], [[CnaT BÁC, LS 1317]]=[[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, LS 1317]], [[Bóaire]], [[Coinmheadh is buannacht]], [[Brehon Law Commission]], [[Mac Aodhagáin]] &rightarrow; [[Mhic Aodhagáin]], [[John Lynch (Gratianus Lucius)]], [[Fearghas Ó Ceallaigh]], [[Leabharlann COBÁC]], [[Cathair Mhic Neachtain]], [[Thom McGinty]] As nua, síolta: * [[Dlí Ceilteach]]-, [[Gabháil chine]]-, [[Cyfraith Hywel]]-, [[Galanas]]-, [[Accessus ad auctores]]-, [[Hapax legomenon]]-, [[Robert Atkinson]]- == Foclóireacht == * [[Foclóireacht na Gaeilge]], [[Leabharlann an Ard Easpaig Marsh]]=[[Leabharlann Marsh]]-, [[foclóir.ie]]=[[focloir.ie]] == Litríoch == * [[Murúch]]-, [[Tongu do dia toinges mo thúath]]-, [[Remscéla]]=[[Réamhscéalta]], [[Bernhard Maier]], [[Lebor Bretnach]]=[[Leabhar Breatnach]], [[Annála Doiminiceacha Ros Comáin]], [[Irish Astronomical Tract]]=[[]], [[Ranna an aeir]] == Abhantrach na Sionainne == * [[Abhantrach na Sionainne]], [[Inis Cloithrinn]], [[Inis Bó Finne, Contae na hIarmhí]], [[Loch Bó Dearg]], [[Loch Bó Finne]] (idirdhealú) [[Loch Bó Finne (An tSionainn)]], [[Loch Bó Finne, Contae na Gaillimhe]]-, [[Loch Foirbis]] , [[Loch Teapa]]-, [[:Catagóir:An tSionainn]], [[Loc Albert]], [[Canáil Chill Srianáin]], [[Canáil na Leithcheathrún]], [[Abhainn na Mainistreach]], [[An Inthe]], [[An Eithne]], [[Abhainn Chalatroma]], [[Loch na gCurrach]], [[Loch Fuinseann]], [[Loch Éadaoine]], [[An Abhainn Mhór, Contae an Chabháin]] == Lochanna == * [[Liosta Lochanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Lochanna na hÉireann]] [[:Catagóir:Lochanna Chontae Aontroma]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Ard Mhacha]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Chabháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chiarraí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chill Mhantáin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chorcaí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhoire]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Dúin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Fhear Manach]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhuineacháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhaigh Eo]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Thír Eoghain]] * [[Loch Léin]], [[Loch Mhucrois]], [[An Loch Uachtarach]], [[Loch an Chuais]], [[Loch an Leaca Mór]], [[Loch an Leamhnachta]], [[Locha Lua]], [[Loch an Easaird]], [[Loch an Eanaigh Mhóir]], [[Loch an Iúir (loch)|Loch an Iúir]], ''[[Ardderry Lough]]''=[[ Loch na nArd-doiriú]], [[Loch Arbhach]], [[Loch an tSéideáin]], [[Loch an Tóraic]], [[Loch Eachros Beag]], [[Loch Bhaile Uí Chuirc]], [[Loch Bhaile na hInse]], [[Loch Beara]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Droim Dhá Thiar)]], [[Loch Bhéal Trá]], [[Loch Buinne]], [[Loch Charraig an Droichid]], [[Loch Bhaile Choille Fóir]], [[Loch Bhaile na hUamha]], [[Loch Oileán Uí Eadhna]], [[Loch Conbhuí]], [[Loch Chrathaí]], [[Loch Raithin]], [[Loch Collán]], [[Loch Choileáin Uí Shíoda]], [[Loch Cútra]], [[An Loch Uachtair]], [[Loch Dhoire an Chláir]], [[Loch Dúlocha]], [[Loch an Chlocháin Léith]], [[Loch Ghleann Mhac Muirinn]], [[Loch Gabhlach]], [[Loch Iascaí]], [[Loch Eirid]], [[Loch Fí]], [[Loch Fearna]], [[Loch na Foirnéise]], [[Loch Fionnmhaí]], [[Loch Gartáin]], [[Loch an Ghleanna Bhig]], [[Loch an Ghleanna Mhóir]], [[Loch Ghleann Éada]], [[Loch Ghleann an Chairthe]], [[Loch Ghleann Dá Loch]], [[Loch Eidhneach]], [[Loch Inse Chrónáin]], [[Loch Inse Uí Chuinn]], [[Loch Inis Cara]] (taiscumar), [[Loch Oileán Éadaí]], [[Loch Chill Ghlais]], [[Loch Choill an Iúir]], [[Loch Cinnéile]], [[Loch Chionn Droma]], [[Loch na Coille Móire]], [[Loch Leitir Creamha Rua]], [[Loch an Chrainn Chrín]], [[Loch Mac nÉan]], [[Loch Marbh]], [[Loch Mháimín]], [[Loch Míle]], [[Loch Míolach]], [[Loch Moirne]], [[Loch Mhuiceanach]], [[Loch Mucnú]], [[Loch na Cuinge Uachtarach]], [[Loch Uí Fhloinn]], [[Loch Riach]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Maothail)]], [[Loch an Rois]], [[Loch an Scoir]], [[Loch Sindile]], [[Loch Eoin]], [[Loch Sáile]], [[Loch Theach an Teampla]], [[Turlach Ráth Asáin]], [[Locha Chluain Í]], [[Loch Dhrom Mór]], [[Loch Dhoirinse]], [[Loch an Ghleanna]], [[Loch Mac nÉan Uachtair]], [[Loch Mám Aodha]], [[Loch na Breaclaí]] (~[[Loch Breaclaigh]]), ''[[Clea Lake]]'', [[Loch Chluain na Cloiche]], ''[[Lough Skean]]'', [[Loch Sceithí Uachtair]], [[Loch an Urláir]], [[An Loch Bán, Contae Mhuineacháin]], ''[[Lough Gullion]]'', ''[[Cloonagh Lough]]'', ''[[Lough Island Reavy]]'', ''[[Kiltooris Lough]]'', ''[[Lickeen Lough]]'', [[Lochanna Chill Airne]], [[Loch Charraig an Phoirt]], [[Loch Cheis Charraigín]], [[Loch Dhroim Dhá Liag]], [[Turlach Ghleann na Madadh]] == Timpeallacht == * [[Treoir maidir le hÉin]], [[Treoir maidir le Gnáthóga]], [[Láithreán a bhfuil Tábhacht Chomhphobail leis]], [[Réigiúin bhitíreolaíocha na hEorpa]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Artach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Atlantach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Bóireach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Ilchríochach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Alpach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Panónach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Steipeach]]=[[Réigiún Bitíreolaíoch Steipe]], [[Réigiún Bitíreolaíoch na Mara Duibhe]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Meánmhuirí]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Macarainéiseach]]=[[Réigiún Bitíreolaíoch na Macarainéise]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Anatólach]], {{tl|Réigiúin bhitíreolaíocha na hEorpa}} * [[Limistéar faoi chosaint]], [[Limistéar faoi Chosaint Speisialta]]=[[Limistéar Cosanta Speisialta]], [[Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta]]=[[Limistéar Caomhantais Speisialta]], [[Liosta de Limistéir Cosanta Speisialta na hÉireann]], [[Liosta de Limistéir Caomhantais Speisialta na hÉireann]], [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht]] (CEOLTAS), [[An Coinbhinsiún maidir le Caomhnú Fhiadhúlra agus Ghnáthóga Nádúrtha na hEorpa]]-=[[Coinbhinsiún Bheirn]], [[Limistéar Leasa Caomhantais Speisialta]], [[Líonra Smaragaide]], [[EUR-Lex]]-, [[Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh]]- == Aontas Iarthar na hEorpa == * [[Benelux]] (1944), [[Conradh Dunkirk]] (1947), [[Conradh na Bruiséile]] (1948, 1954), [[Aontas an Iarthair]] (1948), [[:Catagóir:Aontas an Iarthair]], [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]] (1949), [[Conradh ag bunú Chomhphobal Cosanta na hEorpa]] (1952), <strike>[[Comhphobal Polaitiúil Eorpach (1952)]]</strike>&rightarrow;[[Comhphobal Polaitiúil na hEorpa (1952)]], [[Conradh Ginearálta]]=[[Comhdhálacha Bonn–Pháras]] (1952/1955), [[Comhdhálacha Londan agus Pháras]] (1954), [[Aontas Iarthar na hEorpa]] (1954), [[:Catagóir:Aontas Iarthar na hEorpa]], [[Comhdháil Messina]] (1955) == An tAontas Eorpach == * [[Comhphobail Eorpacha]], [[Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach]]->[[Comhphobal Eorpach um Fhuinneamh Adamhach]]=<strike>[[Euratomm]]=</strike>[[Euratom]] (Eoradamh), [[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach]]=[[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach]], [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]]=an [[Comhphobal Eorpach]], [[Ballstát den Aontas Eorpach]] * [[Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa]], [[Beartas comhtháthaithe]]=[[Beartas Comhtháthaithe]], [[Ciste Sóisialta na hEorpa Plus]], an [[Ciste Comhtháthaithe]], [[Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa]], an [[Comhbheartas Talmhaíochta]], an [[Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe]], an [[Comhbheartas Iascaireachta]]=an [[Comhbheartas Iascaigh]], an [[Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe]], an [[Comhbheartas Eachtrach agus Slándála]] * [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]], [[Comhlachtaí comhairleacha an Aontais Eorpaigh]], [[Forais an Aontais Eorpaigh]], [[Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa]], [[Coiste Eorpach na Réigiún]], [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] * [[Banc Eorpach Infheistíochta]], [[Institiúid Ollscoile Eorpach]], [[Cúirt Aontaithe na bPaitinní]], [[Ombudsman Eorpach]], [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]], [[Coiste Polaitiúil agus Slándála]], [[Coiste Míleata an Aontais Eorpaigh]] * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]], {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh}}, [[Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip]]=[[Inter-Active Terminology for Europe]], [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] * [ [[Margadh aonair na hEorpa]], an margadh inmheánach Eorpach ], [[an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna]] (1975), [[Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú]] (1975), [[Foras Oiliúna na hEorpa]]->[[Foras Eorpach Oiliúna]] (1990/1993), [[Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh]] (1994) ua, [[Oifig an Chomhphobail um Chineálacha Plandaí]] (1994), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair]] (1994), [[Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh]] (1994), [[Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach]] (1995), [[An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia]] (2002), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí]] (2002), [[Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh]] (2004), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis]] (2004), [[An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach]] (2006), [[Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh]] (2009), [[An tÚdarás Eorpach Saothair]] (2019) * [ [[Comhbheartas Slándála agus Cosanta an Aontais Eorpaigh|Comhbheartas Slándála agus Cosanta]] (CBSC) ], [[Gníomhaireacht Eorpach um Chosaint]] (2004), [[Institiúid an Aontais Eorpaigh um Staidéar Slándála]] (1989 / 2001), [[Lárionad Satailítí an Aontais Eorpaigh]] (1992 / 2002) * [ [[Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[Limistéar saoirse, slándála agus ceartais]] (LSSC) ], [[Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh]] (1993), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí]]=[[Europol]] (1998), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí]] (2000), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil]]=[[Eurojust]] (2002), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta]]=[[Frontex]] (2004), [[Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne]] (2006), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann]] (2011), [[Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[eu-LISA]] (2011) * [ [[An Córas Eorpach um Maoirseacht Airgeadais]] (CEMA) ], [[An tÚdarás Baincéireachta Eorpach]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde]] (2011) * [ [[Aontas Baincéireachta Eorpach]]=[[Aontas baincéireachta Eorpach]] (ABE) ], [[Bord Réitigh Aonair]] (2015), [[An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid]]=[[an tÚdarás um an Sciúradh Airgid a Chomhrac]] (2024) * [[Conarthaí an Aontais Eorpaigh]], [[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach]]=[[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh]]=[[Conradh na Róimhe]] (19xx), [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach]]=[[Conradh na Róimhe]], [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (1957, 1992, 2007), <strike>[[Conradh Eoratom]]=</strike>[[Conradh Euratom]] (1957), [[Conradh Cumaisc]] (1965-1999), [[Conradh na Graonlainne]]=[[Tarraingt siar na Graonlainne as an Aontas Eorpach]] (1985), [[Ionstraim Eorpach Aonair]] (1986), [[Trí cholún an Aontais Eorpaigh]] (1993-2009), [[Conradh Amstardam]] (1997), [[Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh]] (2000, 2009), [[Conradh ag bunú Bunreachta don Eoraip]] (''2004''), [[Conradh ar an Aontas Eorpach]] (2007) * [[Conradh Aontachais]], [[:Catagóir:Conarthaí Aontachais leis an Aontas Eorpach]], [[Méadú an Aontais Eorpaigh]], [[Critéir Chóbanhávan]], [[Acquis communautaire]], [[Conradh Aontachais 1972]], [[Conradh Aontachais 1979]], [[Conradh Aontachais 1985]], [[Conradh Aontachais 1994]], [[Conradh Aontachais 2003]], [[Conradh Aontachais 2005]], [[Conradh Aontachais 2011]], [[Conarthaí buiséid na gComhphobal Eorpach]], [[Dlí an Aontais Eorpaigh]], [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]], [[Europa (tairseach gréasáin)]], [[Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh]]=[[Oifig na bhFoilseachán]], [[Teangacha an Aontais Eorpaigh]], [[CORDIS]] (Seirbhís Eolais um Thaighde agus um Fhorbraíocht Chomhphobail (SeoTaifeach)) * [[Gníomh dlí de chuid an Aontais Eorpaigh]], [[Rialachán (Aontas Eorpach)]], [[Treoir (Aontas Eorpach)]], [[Cinneadh (Aontas Eorpach)]], [[Moladh (Aontas Eorpach)]], [[Tuairim (Aontas Eorpach)]], [[Cearta bunúsacha]] == Réigiúin NUTS srl == * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]] (Acáise), [[NUTS céadleibhéil an Aontais Eorpaigh]], [[:Catagóir:Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]], * [[Réigiúin NUTS na hÉireann]], [[:Catagóir:Réigiúin NUTS na hÉireann]], {{tl|Réigiúin NUTS na hÉireann}}, [[Tionóil Réigiúnacha na hÉireann]], [[Toghlimistéar áitiúil]], [[Leabhar Reachtanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Teorainn Phoblacht na hÉireann–na Ríochta Aontaithe]], [[Réigiún an Tuaiscirt agus an Iarthair]]<-[[Tionól Réigiúnach an Tuaiscirt agus an Iarthair]], [[Réigiún na Teorann]], [[Réigiún an Iarthair]], [[Réigiún an Oirthir agus Lár Tíre]]<-[[Tionól Réigiúnach an Oirthir agus Lár Tíre]], [[Contae Bhaile Átha Cliath]]<-[[Réigiún Bhaile Átha Cliath]],[[Réigiún an Lár-Oirthir]], [[Réigiún Lár na Tíre]]≠[[Lár na Tíre (Éire)]], [[Réigiún an Deiscirt]]<-[[Tionól Réigiúnach an Deiscirt]], [[Réigiún an Lár-Iarthair]], [[Cathair Chinn Lis]], [[Eas Géitine]], [[Réigiún an Oirdheiscirt]], [[Réigiún an Iardheiscirt]] * {{tl|NUTS}}, AT [[Réigiúin NUTS na hOstaire]], BE [[Réigiúin NUTS na Beilge]], BG [[Réigiúin NUTS na Bulgáire]], CY [[Réigiúin NUTS na Cipire]], CZ [[Réigiúin NUTS na Seicia]], DE [[Réigiúin NUTS na Gearmáine]], DK [[Réigiúin NUTS na Danmhairge]], EE [[Réigiúin NUTS na hEastóine]], EL [[Réigiúin NUTS na Gréige]], ES [[Réigiúin NUTS na Spáinne]], FI [[Réigiúin NUTS na Fionlainne]], FR [[Réigiúin NUTS na Fraince]], HR [[Réigiúin NUTS na Cróite]], HU [[Réigiúin NUTS na hUngáire]], IE Éire, IT [[Réigiúin NUTS na hIodáile]], LT [[Réigiúin NUTS na Liotuáine]], LU [[Réigiúin NUTS Lucsamburg]], LV [[Réigiúin NUTS na Laitvia]], MT [[Réigiúin NUTS Mhálta]], NL [[Réigiúin NUTS na hÍsiltíre]], PL [[Réigiúin NUTS na Polainne]], PT [[Réigiúin NUTS na Portaingéile]], RO [[Réigiúin NUTS na Rómáine]], SE [[Réigiúin NUTS na Sualainne]], SI [[Réigiúin NUTS na Slóivéine]], SK [[Réigiúin NUTS na Slóvaice]] * AL [[Réigiúin NUTS na hAlbáine]], ME [[Réigiúin NUTS Mhontainéagró]], MK [[Réigiúin NUTS na Macadóine Thuaidh]], RS [[Réigiúin NUTS na Seirbia]], TR [[Réigiúin NUTS na Tuirce]], UA [[Réigiúin NUTS na hÚcráine]] * CH [[Réigiúin NUTS na hEilvéise]], IS [[Réigiúin NUTS na hÍoslainne]], LI [[Réigiúin NUTS Lichtinstéin]], NO [[Réigiúin NUTS na hIorua]] * [[Contaetha na hAlbáine]], [[Cúigí na Bulgáire]], [[:Catagóir:Cúigí na Bulgáire]], [[Contaetha na Cróite]], [[Contaetha na hEastóine]], [[:Catagóir:Contaetha na hEastóine]], [[Stair na hEastóine]], [[Réigiúin na Fraince]] Liostaí Wikidata, [[Réigiúin na hIodáile]], [[Contaetha na Liotuáine]] * {{tl|Cúigí na mBulgáir}}->{{tl|Cúigí na Bulgáire}}, {{tl|Réigiúin na hIodáile}}, {{tl|Contaetha na Liotuáine‎}}, {{tl|Contaetha na hAlbáine}}, {{tl|Contaetha na hEastóine}} == Turasóireacht i nÉirinn == * [[Turasóireacht in Éirinn]], [[Croíthailte Ceilte na hÉireann]], [[Ceantar na gCruach]], [[Sean-Oirthear na hÉireann]], [[Stair na hÉireann (400-800)]], [[Stair na hÉireann (1169-1536)]], ''[[Discover Ireland]]'', [[Spraoi]], [[Féile Cheoldráma Loch Garman]], [[Féile Ealaíon Chill Chainnigh]], [[Teach na Buiríse]] = Bliain 6, 2026 - = * [[New Dublin Voices]], [[Bernie Sherlock]] * [[Cecile O'Rahilly]]=[[Sisile Ní Rathaille]] * [[Ceann Chorr Leice]] * {{tl|Na Scéalta Miotaseolaíochta}}, {{tl|Ríocht na gConnacht}}, <strike>{{tl|Laigín}}</strike>->{{tl|Laigin}} * [[Aided]]=[[Anbhás]], [[Aithed]]=[[Athadh]], [[Compert]]=[[Coimpeart]], [[Tochmarc]]=[[Tochmharc]] * {{tl|Aided}}, {{tl|Aithed}}, {{tl|Compert}}, {{tl|Tochmarc}} * [[:Catagóir:Aided]], [[:Catagóir:Aithed]], [[:Catagóir:Compert]], [[:Catagóir:Tochmarc]] * [[:Catagóir:Conmaicne]], [[:Catagóir:Dál gCais]] * ''[[The Abbot of Drimnagh]]''=[[Scéal an Ab Dhroimeanaigh]], [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Scéla Colmáin meic Duach ocus Guairi meic Colmáin]]=[[Scéal Cholmáin mhic Dhuach agus Ghuaire mhic Colmáin]], [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Meic Teléne]], [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Óenu moccu Loígse]], [[Scéla Mongáin ocus Echdach Rígéicis]]=[[Scéal Mhongáin agus Eochadha Rí-éigis]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Nad Crantail]]=[[Nath Chrantail]], [[Gormlaith ingen Conaing meic Flainn]]=[[Gormfhlaith ní Chonaing mhic Fhlainn]], [[Gormlaith ingen Flainn Sinna]]=[[Gormfhlaith ní Fhlainn Sionna]], [[Daniél ua Líahaiti]] * [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam Ó hAonghusa]], [[Proinsias Mac Cana]], [[Tomás Ó Floinn]], [[Vernam Hull]], [[James George O'Keeffe]]=[[Séamus Ó Caoimh]], [[Máirín Ní Dhonnchadha]] {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]], an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]], [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] ct2551jp1oc137zbqpmqnn25y4xvuwg 1324917 1324911 2026-08-14T11:40:26Z Marcas.oduinn 33120 1324917 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir}} =Réamhrá= [ [https://www.teanglann.ie/ teanglann.ie] | [https://www.focloir.ie/ focloir.ie] | [https://www.tearma.ie/ tearma.ie] | [https://www.gaois.ie/ gaois.ie] | [http://dil.ie/ dil.ie] | [https://www.logainm.ie/ga/ logainm.ie] | [https://www.sraidainm.ie/ga/ sraidainm.ie] | [https://www.sloinne.ie sloinne.ie] | [https://en.wikisource.org/wiki/An_Etymological_Dictionary_of_the_Gaelic_Language MacBain] ] [CELT | CODECS | ISOS | THD | BILL | ... ] [ ''[https://medievalscotland.org/kmo/AnnalsIndex/index.shtml Index of Names in Irish Annals]''<!-- le Mari Elspeth nic Bryan--> | ''[https://www.libraryireland.com/names/contents.php Irish Names and Surnames]''<!-- le Rev Patrick Woulfe, ar Library Ireland--> | ''[https://www.dias.ie/ga/celt/celt-publications-2/onomasticon-goedelicum/ Onomasticum Goedelicum]'' <!--| ''[http://research.ucc.ie/doi/atlas Atlas of Names]''--> | ''[http://fmg.ac/Projects/MedLands/IRELAND.htm MEDIEVAL LANDS - Ireland]''<!-- ar fmg.ac--> ] Daoine: aicme, ciarraí, cine, cineál, clann, corca, dál, dream, duine/daoine, fine, muintir, pobal, síol, teaghlach, tuath; s/daor-chineál, sloinne Tosaíodh an obair seo ar an 6ú Meán Fómhair 2018, leis an leathanach [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] * Foinsí ar [https://www.ucc.ie/en/research-sites/celt/ CELT]: ** [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/text001.html LGÉ], [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/ LL], G800011A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100005A/ ACM, ARÉ LS 1220 ''srl.''], G100005A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100054/ FFÉ, OFM A 14 ''srl.''], G800054 * [http://exploringcelticciv.web.unc.edu/ Exploring Celtic Civilisation] * Sean-Ghaeilge ** [http://www.smo.uhi.ac.uk/liosta/old-irish-l/ OLD-IRISH-L] ** ''[https://www.digitalmedievalist.com/opinionated-celtic-faqs/how-to-learn-old-irish/ How to learn old irish]'' ** [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/iriol U-Texas] ** [https://www.ria.ie/research-projects/focloir-stairiuil-na-gaeilge Foclóir Stairiuil na Gaeilge] ar ARÉ * [https://omniglot.com/writing/irish.htm Gaeilge] ar omniglot * [https://tuairisc.ie/comhairle-ghramadai-no-comhairle-gramadai-an-seimhiu-agus-an-rosheimhiu/ ‘Comhairle ghramadaí’ nó ‘comhairle gramadaí’? An séimhiú agus an róshéimhiú…], Kevin Hickey, tuairisc.ie # ''[https://web.archive.org/web/20070807234048/http://www.carroll.co.uk/irish/chapt01.htm The Eberian Kings]'' # [https://celt.ucc.ie/published/E900000-003/ Early Irish Population-Groups], [[Eoin Mac Néill]] # [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/?next_url=/users/my_library/ Wikipedia Library] # Celtic Literature Collective (CLC) ## ''[http://www.maryjones.us/ctexts/index_irish.html Irish Literature]'', CLC ## ''[https://www.ancienttexts.org/library/celtic/ctexts/index_irish.html Irish index]'', Ancient Texts # [https://bill.celt.dias.ie/vol4/browseatsources.php Textual sources], CELT * [[:Teimpléad:cite web]] * [[:Teimpléad:cite book]] * [[:Teimpléad:citation]] * [[:Teimpléad:familytree]] * [[Speisialta:WhatLinksHere/Teimpléad:Glanadh-mar]] * [https://www.wikidata.org/wiki/Special:NewItem Earra nua] ar WikiData * [[Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Éireannacha]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] * Faiceachas {{tl|Scéalta miotaseolaíochta}} {{tl|An Rúraíocht}} {{tl|An Fhiannaíocht}} {{tl|Scéalaíocht na Ríthe}} {{tl|Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} =Bliain 1, 2018 - 2019= ==Céim 1 - An Rúraíócht== Cóipeáil agus aistriú go díreach ó wiki-suímh (en, de, srl) eile. * béim ar an Rúraíocht... * ... agus Tuatha Dé Danann agus Ardríthe na hÉireann a thagann isteach leis na scéalta úd. * ainm an phríomhleathnaigh as NuaGhaeilge; athsheoladh ann don ainm as SeanGhaeilge * [[Donn Cuailnge]], [[Finnbhennach]], [[Maol]], [[Liath Macha agus Dub Sainglend]], [[Caladbolg]], [[Fragarach]], [[Fedelm]], [[Dáire mac Fiachna]], [[Cairpre Nia Fer]], [[Fedelm Noíchrothach]], [[Erc mac Cairpri]], [[Achall]] * Naisc dhearga nó athsheolta go [[:en:Ulster Cycle]] ar en.wiki *# a/s, [[Cairbre Cuanach]] *# a/s, [[Condere mac Echach]] *# n/d, [[Fiachu mac Fir Febhe]] *# n/d, [[Folloman mac Conchobair]] *# n/d, [[Friuch]] *# n/d, [[Goll mac Carbada]] *#* [[Nechtan Scéne]] ==Céim 2 - Scéalta Miotaseolaíochta== * Gramadach ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Leathnaigh eile nach bhfuil fós an sna teimpléidí reatha * Scéalta Miotaseolaíochta: [[Cessair]], [[Partholón]], [[Nemed]], [[Fir Bolg]]; [[Fomhóraigh]]; (Tuatha Dé Danann agus Clann Mhíle í gcéim 3) ** [[Tuan mac Cairill]], [[Neimheadh]], [[Fiacha mac Delbaíth]], [[Mac Cuill]], [[Mac Gréine]], [[Cichol Gricenchos]], [[Fintán mac Bóchra]], [[Dealgnaid]], [[Bóinn (bandia)]], [[Ealcmhar]], [[Cethlenn]], [[Conand]], [[Elatha]], [[Tethra]], [[Glas Ghaibhneann]] * Leathanaigh eile: ** [[Leabhar Bhaile an Mhóta]], [[Tomhaidhm]] * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS srl ==Céim 3 - Tuatha Dé Danann, Clann Mhíle== * Gramadach (arís) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * [[Tuatha Dé Danann]] ** [[Éber Finn]] &rarr; [[Éibhear Fionn]], [[Érimón]] &rarr; [[Éiremhón]] &rarr; [[Éireamhón]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Bres]], [[Aislinge Oenguso]], [[Ábartach]], [[Abhean]], [[Áed]], [[Airmed]], [[Anu]], [[Aobh]], [[Aoi]], [[Aoife (iníon Bhodhbh Dheirg)]], [[Bec]], [[Bodb Derg]], [[Brea]], [[Brian (miotaseolaíocht)]], [[Caer Ibormeith]], [[Cermait]], [[Creidhne]], [[Dian Cécht]], [[Ethal]], [[Ecne]], [[Fionnuala]], [[Goibhniu]], [[Iuchar]], [[Iucharba]], [[Ler]], [[Luchtaine]], [[Miach]], [[Neit]], [[Uaithne]] * [[Clann Mhíle]] ** [[Goídel Glas]], [[Fénius Farsaid]], [[Scota]], [[Amergin Glúingel]], [[Bilé]], [[Donn]], [[Muimne, Luigne agus Laigne]], [[Ér, Orba, Ferón agus Fergna]], [[Íriel Fáid]], [[Ethriel]], [[Conmáel]], [[Tigernmas]] * Eile ** [[Biróg]], [[Immram Brain]] ([[Bran mac Feabhail]]), [[Carman]], [[Crobh Dearg]], [[Crom Cruach]], [[Cailleach]], [[Ceithre Sheod]] ==Céim 4 - Ard-Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]], [[Eochaid Étgudach]], [[Cearmna Finn]], [[Sobhairce]], [[Eochaid Faebar Glas]], [[Fiacha Labhrainne]], [[Eochaid Mumu]], [[Óengus Olmucaid]], [[Énna Airgdech]], [[Rothechtaid mac Main]] (I), [[Sétna Airt]] (I), [[Fíachu Fínscothach]], [[Muinemón]], [[Faildergdóid]], [[Ollom Fódla]], [[Fínnachta]], [[Slánoll]], [[Géde Ollgothach]], [[Fíachu Findoilches]], [[Berngal]], [[Ailill mac Slánuill]], [[Sírna Sáeglach]], [[Rothechtaid Rotha]], [[Elim Olfínechta]], [[Gíallchad]], [[Art Imlech]], [[Nuadu Finn Fáil]], [[Bres Rí]], [[Eochaid Apthach]], [[Finn mac Blatha]], [[Sétna Innarraid]] (II), [[Siomón Brecc]], [[Dui Finn]], [[Muiredach Bolgrach]], [[Énna Derg]], [[Lugaid Íardonn]], [[Sírlám]], [[Eochaid Uairches]], [[Eochaid Fíadmuine]], [[Conaing Begeclach]], [[Lugaid Lámderg]], [[Art mac Lugdach]], [[Fíachu Tolgrach]], [[Ailill Finn]], [[Eochaid mac Ailella]], [[Airgetmar]], [[Dui Ladgrach]], [[Lugaid Laigde]], [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]] ([[Áed Rúad]] ([[Áed Ruad]]), [[Díthorba]], [[Cimbáeth]]), [[Rechtaid Rígderg]], [[Úgaine Mór]], [[Bodbchad]], [[Lóegaire Lorc]], [[Cobthach Cóel Breg]], [[Labraid Loingsech]], [[Meilge Molbthach]], [[Mog Corb]], [[Óengus Ollom]], [[Irereo]], [[Fer Corb]], [[Connla Cáem]], [[Ailill Caisfiaclach]] ([[Ailill]]*), [[Adamair]], [[Eochaid Ailtlethan]], [[Fergus Fortamail]], [[Óengus Tuirmech Temrach]], [[Conall Collamrach]], [[Nia Segamain]], [[Énna Aignech]], [[Crimthann Coscrach]], [[Rudraige mac Sithrigi]] (III), [[Finnat Már]], [[Bresal Bó-Díbad]], [[Conchobar Abradruad]], [[Crimthann Nia Náir]], [[Cairbre Cinnchait]], [[Feradach Finnfechtnach]], [[Fíatach Finn]], [[Fíachu Finnolach]], [[Elim mac Conrach]], [[Túathal Techtmar]], [[Mal mac Rochride]], [[Fedlimid Rechtmar]], [[Cathair Mór]], [[Conn Cétchathach]], [[Conaire Cóem]], [[Art mac Cuinn]], [[Lugaid mac Con]] ([[Lughaidh]]*), [[Fergus Dubdétach]], [[Cormac mac Airt]], [[Eochaid Gonnat]] ([[Eochaidh]]*), [[Cairbre Lifechair]], [[Fothad Cairpthech]], [[Fothad Airgthech]], [[Fíachu Sroiptine]], [[Colla Uais]], [[Muiredach Tirech]], [[Cáelbad]], [[Eochaid Mugmedon]], [[Crimthann mac Fidaig]] ([[Criofan]]*), [[Níall Noígíallach]] &larr; [[[[Niall Noígíallach]]]], [[Nath Í mac Fiachrach]], [[Lóegaire mac Néill]] ==Céim 5 - ABCDEí== * [[Annála na hÉireann]], [[Banseanchas]], [[Cóir Anmann]], [[Dinnseanchas]], [[Echtra]] ([[Eachtra]]) agus [[Immram]] ([[Iomramh]]), [[Echtra Condla]], [[Echtra Fergusa maic Léti]], [[Eachtra Neara]], [[Sanas Cormaic]] ==Céim 6 - An Fhiannaíocht== * [[An Fhiannaíocht]], Na [[Fianna]] Daoine * [[Creidne]], [[Finn Eces]], [[Finn mac Cumaill]] &larr; [[Fionn mac Cumhaill]], [[Oisín]], [[Diarmuid Ua Duibne]], [[Gráinne (miotaseolaíocht)|Gráinne]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Bodhmall]], [[Muireann]], [[Plúr na mBan]], [[Sadb]] &rarr; [[Sadhbh]], [[Caílte mac Rónáin]], [[Conán mac Lia]], [[Conán mac Morna]], [[Cumall]], [[Goll mac Morna]], [[Liath Luachra]], [[Oscar mac Oisín]] Scéalta ar fáil * [[Agallamh Beag]], [[Agallamh na Seanórach]], [[Bruidhean Chaorthainn]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Gabhra]], [[Eachtra Bhodaigh an Chóta Lachtna]], [[Fianshruth]], [[Fionn agus Gráinne]], [[Macgnímartha Finn]], [[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] Scéalta nach bhfuil ar fáil ar wikipediae * [[Bruidhean Chéise Corainn]], [[Bruidhean Bheag na hAlmhaine]], [[Bruidhean Eochaidh Bhig Dheirg]] # [[Eachtra Iollainn Iolchrothaigh Mhic Ríogh na hEasbáinne]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Iollainn_Iolchrothaigh_Mhic_Ríogh_na_hEasbáinne en]''') # [[Eachtra an Ghiolla Dheacair]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_an_Ghiolla_Dheacair en]''') # [[Eachtra Lomnachtáin]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Lomnachtáin en]''') #* [[Fotha Catha Cnucha]] # [[Tóraíocht Taise Taoibhghile]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Taise_Taoibhghile en]''') # [[Tóraíocht Shaidhbhe Iníne Eoghain Óig]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Shaidhbhe_Iníne_Eoghain_Óig en]''') #* [[Nessa Ní Shéaghdha]], [[Máirín Ní Mhuiríosa]] ==Céim 7 - Scéalaíocht na Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]] ''thuas, céim 4'', [[Baile in Scáil]], [[Baile Chuinn Chétchathaig]] (scrios: [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaigh?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaigh], [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaig?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaig]), [[Sadb ingen Chuinn]] ==Céim 8 - Lámhscríbhinní== * [[Teimpléad:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] ** [[Leabhar Gabhála na hÉireann]] *# [[Leabhar Fhear Maí]] ** [[Leabhar na gCeart]], Oidheadh Chlainne x 3: [[Oidheadh Chlainne Lir|... Lir]] ([[Clann Lir]]), [[Oidheadh Chlainne Tuireann|... Tuireann]], [[Oidheadh Chlainne Uisnigh|... Uisnigh]] ==Céim 9 - Aithbhreithniú== * Glan / Cuir le roinnt leathnach ** [[Aengus]] &rarr; [[Aonghas]], [[Áine]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Breogán]], [[Brigit]], [[Cormac mac Airt]], [[Daghdha]], [[Enbarr]], [[An Fhiannaíocht]], [[Fionn mac Cumhaill]], [[Grian (bandia)]], [[Lugh]], [[Níall Noígíallach]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Oisín]] * Leathanaigh eile: ** ''[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/List of Irish mythological figures]]'' ** [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Na Scéalta Miotaseolaíochta]], [[An Rúraíocht]], [[An Fhiannaíocht]], [[Scéalaíocht na Ríthe]] ==Céim 10 - feabhsú na Gaeilge== * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Cruthaithe|Cruthaithe]] * Gramadach (arís eile) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha = Bliain 2, 2019 - 2020 = == Feabhsú na Gaeilge (2) == * Tuiseal ginideach ** Mo chuid airgid ''vs.'' Mo chuid den airgead ** Séimhithe * na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Ainmneacha Sean &rarr; Meán &rarr; Nua-Ghaeilge ** Eisceachtaí: [[Aengus]], [[Brigit]] (''vs.'' [[Naomh Bríd]]), [[Daghda]] nó [[Daghdha]] (ní *Dea-dhia), [[Lugh]] (ní [[Lú]]) == Tagairtí == * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS, WikiData * LGÉ, ACM, FFÉ go Gaeilge (go háirithe i leathanaigh na nArd-Ríthe) == Ath-bhreithniú == * [[Ceasair]], [[Parthalán]], [[Neimheadh]], [[Fir Bholg]] * [[Sláine mac Deala]]... [[Eochaid mac Eirc]] == Catagóirí == * [[:Catagóir:Dreamanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Éarainn]], [[:Catagóir:Ulaid]], [[:Catagóir:Eoghanachta]], [[:Catagóir:Ríthe na Teamhrach]] == Ogham, Aibítir == [[Aibítir]] * [[Ogham]], [[:Catagóir:Ogham]], [[Auraicept na n-Éces]], [[Bríatharogam]]=[[Briatharogham]], [[De Dúilib Feda na Forfid]], [[In Lebor Ogaim]]=[[An Leabhar Oghaim]], [[Inscríbhinní Oghaim]] * [[:Teimpléad:Litreacha Oghaim]], [[beith (ogham)|beith]]*, [[luis (ogham)|luis]], [[fearn (ogham)|fearn]], [[sail (ogham)|sail]], [[nion (ogham)|nion]] | [[uath (ogham)|uath]], [[dair (ogham)|dair]], [[tinne (ogham)|tinne]], [[coll (ogham)|coll]], [[ceirt (ogham)|ceirt]] | [[muin (ogham)|muin]], [[gort (ogham)|gort]], [[nGéadal (ogham)|nGéadal]]*, [[straif (ogham)|straif]], [[ruis (ogham)|ruis]] | [[ailm (ogham)|ailm]], [[onn (ogham)|onn]], [[úr (ogham)|úr]], [[eadhadh (ogham)|eadhadh]], [[iodhadh (ogham)|iodhadh]] | [[Forfeda]], ''[[Ébad (ogham)|Ébad]]-a, [[Oir (ogham)|Oir]]-a, [[Uillenn (ogham)|Uillenn]]-a,'' [[Iphín (ogham)|Iphín]]=[[Ifín (ogham)|Ifín]], ''[[Emancholl (ogham)|Emancholl]]-s'', [[Peith (ogham)|Peith]] * [[:Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]] * [[CIIC 2]]=[[Cloch Oghaim Chluain Muirís]] * [[CIIC 10]]=[[Cloch Oghaim Bhréisteach]] * [[CCIC 11]]=[[Ráth na Dromainne]] * [[CIIC 38]]=[[Cloch Oghaim Bhaile Mhuadáin]] * [[CIIC 47]]=[[Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin]] * [[CIIC 50]]<[[Ráth Chrois Uaithne]] * [[CIIC 57]]–58=[[Clocha Oghaim Phlácais]] * [[CIIC 66]]=[[Cloch Oghaim Bhéal an Churraigh Bháin]] * [[CIIC 145]]=[[Cloch Oghaim Airghleanna]] * [[CIIC 152]]-153=[[Clocha Oghaim Tulaigh Garráin]] * [[CIIC 155]]-163=[[Clocha Oghaim Bhaile an tSagairt]] * [[CIIC 170]]=[[Teampall Mhanachain]] * [[CIIC 172]]=<s>[[Bhaile Uí Bhaoithín]]=</s>[[Baile Uí Bhaoithín]] * [[CIIC 180]]=[[Caiseal Imileá an Bhóthair]] * [[CIIC 187]]=[[Cill Maoilchéadair]] * [[CIIC 193]]=[[Mám an Óraigh]] * [[CIIC 197]]–203=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]] * [[CIIC 206]]–213=[[Clocha Oghaim Chill Chuallachta Thoir]] * [[CIIC 220]]=<s>[[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin]]=</s>[[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin Beag]] * [[CIIC 230]]=[[Clochán Cárthainn]] * [[CIIC 241]]=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]] * [[CIIC 246]]=<s>[[Chlocha Oghaim Aird Chánachta]]=</s>[[Clocha Oghaim Aird Chánachta]] * [[CIIC 266]]-267=<s>[[Clochanna Oghaim Chill Tíre]]=</s>[[Clocha Oghaim Chill Tíre]] * [[CIIC 272]]-281=[[Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin]] * CICC iii=[[Cloch Oghaim Bhaile an Bhúlaeraigh Thuaidh]] * CIIC iii=[[Cloch Oghaim Dhún gCoimín]] * <<s>[[Teampall Ráth Theas]]=</s>[[Teampall Ráth Teas]] == Dreamanna == {| |- valign=top || [[Íomhá:Ptolemy's Ireland.png|mion|100px|Léarscáil Tolamaes]] || [[Íomhá:Ireland early peoples and politics.gif|mion|100px|Luath-dhreamanna]] || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px|Éire 900]] || [[Íomhá:Www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1014.gif|thumb|100px|Éire 1014]] || [[Íomhá:www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1300.gif|mion|100px|[[Tiarnas na hÉireann]], 1300]] || [[Íomhá:Ireland 1450.png|mion|100px|Éire 1450]] || [[Íomhá:IrelandBaronies1899Map.png|mion|105px|Barúntachtaí 1899]] |- valign=top || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Munster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Osraige-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Leinster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Mide-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Connacht-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Breifne-900.svg|mion|100px]] |- valign=top || [[Íomhá:UlsterDioceseKingdoms.png|mion|100px]] || [[Íomhá:NorthernUiNeill.png|mion|100px]] |} ===Luath-dhreamanna=== * [[Prótastair Éireann]]<[[Stair na hÉireann]], [[Periplus Massiliach]], [[Ora Maritima]], [[Almagest]]- ([[Úsáideoir:Ériugena|ÉG]]), [[Geografaíocht (Tolamaes)]]-, [[Scotti]], [[Attacotti]]-, [[Breatain (logainm)]], [[:Teimpléad:Éire Tholamaes]] * Connacht: [[Auteini]]=[[Uaithni]], [[Fir Ol nEchmacht]], [[Nagnatae]], [[Nagnata]]; Laigin: [[Brigantes (Éire)]], [[Cauci]], [[Coriondi]], [[Domnu]], [[Fir Domnann]], [[Gailióin]], <strike>[[Manapi]]</strike> &rarr; [[Manapii]]; Mide: [[Eblani]]=[[Ebdani]]=[[Blanii]], [[Eblana]]; Muma: [[Gangani]]=[[Concani]], [[Iverni]], [[Uellabori]], [[Uodiae]]=[[Usdiae]]; Uladh: [[Darini]], [[Erdini]], [[Uennicnii]] * Eile: [[Belgae]], [[Scotia]]-, [[Gleann Scoithín]], [[Albion]]-, [[Caledonia]]-, [[Damnonii]], [[Dumnonii]], [[Hibernia]]- * Le dáileadh: [[Indech]], [[Octriallach]], * [[Ríochtaí Éireann]], [[Cúigí na hÉireann]] * [[Dáire Doimthech]], [[Lugaid Loígde]] (Lugaid mac Con), [[Ríthe Éireann]], [[Flaith]], [[Tigerna]]=[[Tiarna]], [[Liosta Ríthe na hÉireann]], [[Ard-Ríthe na hÉireann]]-, [[Rí na Teamhrach]]=[[Ríthe na Teamhrach]], [[Coirpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]]-, [[Ailill Molt]], [[Lugaid mac Lóegairi]]=[[Lughaidh mac Laoghaire]], [[Ríocht na Mumhan]], [[Rí na Mumhan]]=[[Ríthe na Mumhan]], [[Rí na Deasmhumhan]]=[[Ríthe na Deasmhumhan]], [[Rí na Tuadhmhumhan]]=[[Ríthe na Tuadhmhumhan]], [[Rí na hIarmhumhan]]=[[Ríthe na hIarmhumhan]], [[Rí na hUrmhumhan]]=[[Ríthe na hUrmhumhan]], [[Liosta Ríthe Uladh]] &rarr; [[Rí na nUladh]]=[[Ríthe na nUladh]], [[An Dubhaltach Mac Fhirbhisigh]] &rarr; [[Dubhaltach Mac Firbhisigh]], [[Ríocht na Mí]], [[Rí na Mí]]=[[Ríthe na Mí]], [[Airgíalla]]=[[Oirialla]], <strike>[[Ríthe an Oiriall]]</strike> &rarr; [[Ríthe na nOiriall]]=[[Ríthe Oiriall]], [[Bréifne]], [[Ríthe na Bréifne]], [[Ríthe na Laighean]], [[Ríthe an Osraí]], [[Tiarnas na hÉireann]]-, [[Túathal mac Cormaic]]=[[Túathal Máelgarb]]=[[Tuathal Maolgharbh]], [[Diarmait mac Cerbaill]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill]]-, [[Domnall Ilchelgach]]=[[Domnall mac Muirchertaig]]=[[Domhnall mac Muircheartaigh]], [[Forggus mac Muirchertaig]]=[[Fearghas Mac Muircheartaigh]], [[Eochaid mac Domnaill]]=[[Eochaidh mac Domhnaill]], [[Báetán mac Muirchertaig]]=[[Baotán mac Muircheartaigh]], [[Ainmuire mac Sétnai]]=[[Ainmhire mac Seanna]], [[Báetán mac Ninnedo]]=[[Baotán mac Nínneadha]], [[Áed mac Ainmuirech]]=[[Aodh mac Ainmhireach]], [[Áed Sláine]]=[[Aodh Sláine]], [[Colmán Rímid]]=[[Colmán Ríomhaí]]=[[Colmán mac Báetáin]]=[[Colmán mac Baotáin]], [[Áed Uaridnach]]=[[Aodh Fuariodhnach]], [[Máel Coba mac Áedo]]=[[Maol Cobha mac Aodha]], [[Suibne Menn]]=[[Suibhne Meann]], [[Domnall mac Áedo]]=[[Domhnall mac Aodha]] {{Éire Tholamaes}} Féach ''[http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/ire000.htm IHM]'': {|class = wikitable ! width=10% | Dream ! width=10% | Treibh ! width=10% | As ! width=10% | Am ! width=20% | [[Leabhar Gabhála na hÉireann|LGÉ]] ! width=40% | Dál/Corca/Clann |- valign=top || [[Cruithne]] || [[Priteni]] || Breatain || 8u - 5ú RC || [[Fomhóraigh]]? || [[Dál nAraidi]], [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]], ''[[Loígis]]'', [[Soghain]] |- valign=top || [[Éarainn]] || [[Belgae]] || Breatain || 5ú - 3ú RC || [[Fir Bholg]] || ''Ulaid'' (Dál Riada, Dál Fiatach), [[Corca Laidhe]], [[Múscraí]], [[Corca Dhuibhne]], [[Corca Bhaiscinn]], [[Uí Mhaine]], [[Conmhaicne]] |- valign=top || [[Laigin]] || || Armorica || 3ú - 1ú RC || [[Tuatha Dé Danann]]? || [[Fir Domnann]], [[Gailióin]]; [[Uí Fhailí]], ''[[Uí Bairrche]]'', [[Uí Eineachghlais]]; [[Gailenga]]? |- valign=top || [[Gaeil]] || [[Míl Easpáine]] || Gall || 2ú - 1ú RC || [[Féine]] || [[Eoghanachta]], [[Connachta]] |} ===Breá=== * [[Brega]]=[[Breá]] ===Bréifne=== * [[Ríthe Bhréifne]] ===Ciannachta=== * [[Ciannachta]], [[Ciannachta Glen Geimin]]=[[Ciannacht Ghleann Geimhin]], [[Síl nÁedo Sláine]]=[[Síol Aodha Sláine]], [[Gailenga]] ===Iverni=== * =[[Érainn]]=[[Éarainn]], [[Dáire]], [[Darini]], [[Dáirine]], [[Corcu Loígde]]=[[Corca Laidhe]], [[Corc mac Luigthig]]=[[Conall Corc]], [[Dáire Doimthech]]*, [[Lugaid Loígde]]~[[Lugaid Laigdech]], [[Íar mac Dedad]], [[Óengus Bolg]]=[[Aonghas Boilg]], [[Aimend]]=[[Aimeann]], [[Deda mac Sin]]<[[Cland Dedad]], [[Dál gCais]]-, [[Dáire mac Dedad]], [[Síl Conairi]]=[[Síol Chonaire]], [[Cairpre]], [[Mairtine]], [[Múscraige]]=[[Múscraí]], [[Corcu Duibne]]=[[Corca Dhuibhne]], [[Corcu Baiscinn]]=[[Corca Bhaiscinn]], [[Dáire Cerbba]]=[[Dáire Cearba]], [[Uí Liatháin]], [[Uí Fidgenti]]=[[Uí Fiodhghinte]] ===''Laigin''=== * [[Laigin]], [[Uí Failgi]]=[[Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]]=[[xxx]], [[Fothairt]], [[Dál Cormaic]]-, [[Énnae Cennsalach]], [[Crimthann mac Énnai]]=[[Criomhthann mac Éanna]], [[Augaire mac Ailella]]=[[Agaire mac Ailealla]]?, ([[Diarmait Mac Murchada]]=[[Diarmaid Mac Murchadha]]), [[Domhnall Caomhánach]], [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]] * [[Uí Chinnsealaigh]], [[Áed mac Colggen]]=[[Aodh mac Colgan]] {{Navbox | name = Laigin | title = [[Laigin]] | state = {{{state|}}} | listclass = hlist | group1 = Kindreds and septs | list1 = {{Navbox|child | group1 = Dál Niad Cuirp | list1 = [[Uí Máil]]&nbsp;• [[Uí Dúnlainge]]&nbsp;• [[Uí Ceinnselaig]]&nbsp;• [[Uí Failge]]&nbsp;• [[Uí Bairrche]]&nbsp;• [[Uí Enechglaiss]]&nbsp;• Uí Crimthainn Áin<!-- {{Navbox|child | group1 = [[Uí Máil]] | list1 = O'Tighe&nbsp;* [[O'Kelly]] | group2 = [[Uí Dúnlainge]] | list2 = Fitzdermot&nbsp;* [[O'Toole family|O'Toole]]&nbsp;* [[O'Byrne family|O'Byrne]]&nbsp;* [[Cosgrave|O'Cosgrave]] | group3 = [[Uí Cheinnselaig]] | list3 = [[MacMurrough dynasty|MacMurrough Kavanagh]]&nbsp;* [[Kinsella]]&nbsp;* [[Kehoe]]&nbsp;* [[Finneran|O'Finneran]]&nbsp;* [[Murphy|O'Murphy]]&nbsp;* [[O'Garvey]]&nbsp;* [[Hartley (surname)|O'Hartley]]&nbsp;* [[O'Ryan]]&nbsp;* [[Morrow (surname)|Morrow]] | group4 = [[Uí Failghe]] | list4 = [[O'Connor Faly]]&nbsp;* [[O'Dunne]]&nbsp;* [[O'Dempsey]]&nbsp;* [[Kavanagh (surname)|Kavanagh]]&nbsp;* [[Branagh]]&nbsp;* [[Fitzpatrick (surname)|MacGilpatrick (Fitzpatrick)]]&nbsp;* [[O'Dwyer (surname)|O'Dwyer]]&nbsp;* [[O'Holohan]]&nbsp;* [[O'Hennessy]] | group5 = [[Uí Bairrche]] | list5 = [[MacGorman]]&nbsp;* [[Kearney (disambiguation)|Kearney]]&nbsp;* [[Tracy (name)|Tracy]]&nbsp;* [[Hughes (disambiguation)|Hughes]]&nbsp;* [[Mooney]]&nbsp;* [[Carney (surname)|Carney]] | group6 = [[Uí Enechglaiss]] | list6 = ''O'Feary | group7 = Uí Crimthainn Áin | list7 = ''O'Duff }}--> | group2 = Dál Cairpre Arad | list2 = O'Kealy | group3 = [[Dál Messin Corb]] | list3 = [[Uí Garrchon]] }} | group2 = Daoine | list2 = [[Úgaine Mór]]&nbsp;• [[Lóegaire Lorc]]&nbsp;• [[Labraid Loingsech]]&nbsp;• [[Óengus Ollom]]&nbsp;• [[Fergus Fortamail]]&nbsp;• [[Crimthann Coscrach]]&nbsp;• [[Nuadu Necht]]&nbsp;• [[Cumall|Cumhall]]&nbsp;• [[Fionn mac Cumhaill]]&nbsp;• [[Oisín]]&nbsp;• [[Oscar mac Oisín|Oscar]]&nbsp;• [[Conchobar Abradruad]]&nbsp;• [[Cathair Mór]]&nbsp;• [[Énnae Cennsalach]]&nbsp;• [[Crimthann mac Énnai]]&nbsp;• [[Áed mac Colggen]]&nbsp;• [[Augaire mac Ailella]]&nbsp;• [[Máel Mórda mac Murchada]]&nbsp;• [[Diarmait Mac Murchada]]&nbsp;• [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]]&nbsp;• [[Fiach Mac Aodha Ó Broin]] | group3 = Aiteanna | list3 = [[An Nás]]&nbsp;• [[Mullach Maistean]]&nbsp;• [[Cnoc Liamhna]] | group4 = Cathanna | list4 = [[Cath Cheann Fuait|Ceann Fuait]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Máma|Gleann Máma]]&nbsp;• [[Cath Chluain Tarbh|Cluain Tarbh]]&nbsp;• [[Cath na Móna Móire|Móin Mhór]]&nbsp;• [[Cath Ros Mhic Thriúin|Ros Mhic Thriúin]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Molúra|Gleann Molúra]] | group5 = Altanna gaolmhara | list5 = [[Gaeil]]&nbsp;• [[Míl Espáine]]&nbsp;• [[Érimón]]&nbsp;• [[Scéalta Miotaseolaíochta]]&nbsp;• [[An Fhiannaíocht]]&nbsp;• [[Dinnseanchas]]&nbsp;• [[Leabhar Laighneach]]&nbsp;• [[Ríthe na Laighean]]<!--&nbsp;• [[O'Rahilly's historical model]]&nbsp;• [[Gaelic nobility of Ireland]]&nbsp;• ''[[Follow Me up to Carlow]]''--> }} ===Mumha=== * [[Iarmumu]]=[[Iarmuman]]=[[Iarmhumha]]=[[Iarmhumhain]]=[[Iarumhain]], [[Tuadmumu]]=[[Tuadhmhumha]]=[[Tuadhmhumhain]]=[[Tuamhain]], [[Deasmumu]]=[[Deasmhumha]]=[[Deasmhumhain]]=[[Deasumhain]]-, [[Urmumu]]=[[Urmhumha]]=[[Urumhain]] * [[Éoganachta]]=[[Eoghanachta]], [[Mug Nuadat]]=[[Mogh Nuadhad]], [[Ailill Aulom]], [[Lugaid mac Con]], [[Mac Con]], [[Éogan Mór]]=[[Eógan Mór]]=[[Eoghan Mór]], [[Fiachu Muillethan]], [[Éile]], [[Eoghanacht Chaisil]], [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], [[Eoghanacht Áine]], [[Eoghanacht Locha Léin]], [[Eoghanacht Raithlinn]], [[Eoghanacht Oirthir Cliach]], [[Eóganacht Ninussa]], [[Mathghamhain]], [[Deirgtine]], [[Fiachu Muillethan]], [[Ailill Flann Bec]]=[[Ailill Flann Beag]], <strike>[[Feidlimid mac Cremthanin]]</strike>=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feidlimid mac Crimthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Mór Mumhan]], [[Óengus mac Nad Froích]], [[Feidlimid mac Óengusa]]=[[Feilimí mac Aonghasa]], [[Fíngen mac Áedo Duib]]=[[Finghin mac Aodha Dhuibh]], [[Eochaid mac Óengusa]]=[[Eochaidh mac Aonghasa]], [[Crimthann Srem mac Echado]]=[[Criomhthann Sreamh mac Eochada]], [[Áed Bennán mac Crimthainn]]=[[Aodh Beanmán mac Criomhthainn]], [[Nad Froích mac Cuirc]]=[[Nadh Fraoigh mac Coirc]], [[Bressal mac Ailello Thassaig]]=[[Bressal mac Ailello]]=[[Breasal mac Ailealla]], [[Angias]]=[[Angas]], [[Faílbe Flann mac Áedo Duib]]=[[Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh]], [[Cathal mac Finguine]] {{Mumhain}} ===Oirialla=== * [[Ríthe Oiriall]] # Dallán Forgaill # [[xxx]]=[[Rossa Buí Mac Mathúna]] &larr; [[:en:Rossa Buide Mac Mathúna]] #* [[Uí Tuirtri]]=[[Uí Thoirtre]], [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ===Osraí=== * [[Dál Birn]], [[Óengus Osrithe]]=[[Aonghas Osraithe]], [[Lóegaire Birn Búadach]]=[[Laoghaire Birn Buach]] ===''Ulaid'' / Cruithne=== * [[Ulaid]] (FFÉ: Oll-sháith), [[Clanna Rudraige]], [[Dál Riata]]=[[Dál Riada]]-, [[Dál Fiatach]], [[Cruthin]]=[[Cruithne]], Conall Anglonnach, [[Conaille Muirtheimne]], [[Dál mBuinne]], [[Erc Dhál Riada]], [[Loarn mac Eirc]]&rarr;[[Cenél Loairn]]=[[Cineál Loairn]], [[Aonghas mac Eirc]]&rarr;[[Cenél nÓengusa]]=[[Cineál Aonghasa]], [[Adomnán]]=[[Adhamhnán]]=[[Naomh Adhamhnán]], [[Senchus Fer n-Alban]]=[[Seanchas Fear Alban]], [[Duan Albanach]], [[Muirchertach mac Muiredaig]]=[[Muircheartach mac Muireadaigh]]-, [[Fergus Mór]]=[[Fearghas Mór]], [[Domangart Réti]]=[[Domhanghart Réite]], [[Gabrán mac Domangairt]]=[[Gabhrán mac Domhanghairt]]&rarr;[[Cenél nGabráin]]=[[Cineál Gabhráin]], [[Comgall mac Domangairt]]=[[Comhghall mac Domhanghairt]]>[[Cenél Comgaill]]=[[Cineál Comhghaill]], [[Eilne]], [[Loígis]], [[Sogain]]=[[Soghain]], [[Senchineoil]]=[[Seanchineál]], [[Uí Blathmaic]], [[Uí Echach Arda]], [[Conmhaícne]]=[[Conmhaicne]], [[Ciarraige]]=[[Ciarraí]], [[Corco Mruad]]=[[Corca Mrua]], [[Vita tripartita Sancti Patricii]]-, [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Ríthe Dáil Araidi]]=[[Ríthe Dhál Araí]], [[Dál nAraidi Mag Line]]=[[Dál Araí Mhaigh Line]], [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uíbh Eachach Cobha]], [[Uí Erca Céin]], [[Leath Cathail]]=[[Leath Chathail]], [[Tipraiti Tireach]]=[[Tiobraid Tíreach]], [[Ríthe na nUladh]], [[Muiredach Muinderg]]=[[Muireadhach Muindearg]], [[Eochaid mac Muiredaig Muinderg]]=[[Eochaidh mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Cairell mac Muiredaig Muinderg]]=[[Caireall mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Demmán mac Cairill]]=[[Deamán mac Cairill]], [[Báetán mac Cairill]]=[[Baotán mac Cairill]], [[Áed Dub mac Suibni]]=[[Aodh Dubh mac Suibne]], [[Eochaid mac Condlai]]=[[Eochaidh mac Connla]], [[Fergnae mac Oengusso Ibdaig]]=[[Feargna mac Aonghasa Iobhdaigh]], [[Fíachnae mac Báetáin]]=[[Fiachna mac Baotáin]], [[Fiachra Cáech]]=[[Fiachra Caoch]], [[Fiachnae mac Demmáin]]=[[Fiachna mac Deamáin]], [[Connad Cerr]]=[[Connadh Cearr]], [[Dúnchad mac Fiachnai]]=[[Dúnchadh mac Fiachna]], [[Máel Cobo mac Fiachnai]]=[[Maol Cobha mac Fiachna]], [[Blathmac mac Máele Cobo]]=[[Blathmac mac Maoil Chobha]], [[Congal Cennfota mac Dúnchada]]=[[Congal Ceannfhada mac Dúnchadha]], [[Mongán mac Fiachnai]]=[[Mongán mac Fiachna]], [[Bécc Bairrche mac Blathmaic]]=[[Béic Bairrche mac Blathmhaic]], [[Áedán mac Gabráin]]=[[Aodhán mac Gabhráin]], [[Congal Cáech]]=[[Conghal Caoch]] {{Navbox | name = Ulaid | title = [[Ulaid]] | state = {{{state|}}} | group1 = Finte agus clanna | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Dál nAraidi]] | list1 = [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]]&nbsp;* ''[[Loígis]]''&nbsp;* [[Soghain]] <!--{{Navbox|child | group1 = [[Uí Echach Cobo]] | list1 = [[MacGowan]]&nbsp;* [[Magennis]]&nbsp;* [[McCartan]]&nbsp;* [[Lynch (surname)|Lynch]] | group2 = [[Loígis]] | list2 = [[Moore (surname)|O'More]]&nbsp;* [[O'Kelly]]&nbsp;* O'Deevy&nbsp;* O'Doran&nbsp;* O'Lalor&nbsp;* [[O'Dowling]]&nbsp;* [[McEvoy|MacEvoy]]&nbsp;* [[Bergin|O'Bergin]]&nbsp;* O'Mulcahy | group3 = [[Soghain]] | list3 = O'Manning&nbsp;* [[Mac an Bhaird|MacWard]]&nbsp;* O'Scurry&nbsp;* [[Lennon|O'Lennon]]&nbsp;* MacCashin&nbsp;* [[Gilly]]&nbsp;* MacGing }}--> | group2 = [[Conmhaícne]] | list2 = Conmhaícne Mara&nbsp;* Conmaicne Magh Réin&nbsp;* Conmaicne Cuile Toladh&nbsp;* Conmaicne Mide <!--{{Navbox|child | group1 = [[Conmhaícne Mara]] | list1 = O'Kealy&nbsp;* MacConneely&nbsp;* O'Devaney&nbsp;* O'Cloherty&nbsp;* [[Folan|MacFolan]] | group2 = Conmaicne<br/>Magh Réin<br> | list2 = MacRannall&nbsp;* MacDorcy&nbsp;* O'Mulvey&nbsp;* [[O'Farrell]]&nbsp;* O'Beglin&nbsp;* [[Borden (surname)|Borden]]&nbsp;* [[Hallissey|O'Hallissy]]&nbsp;* O'Murry&nbsp;* O'Curneen&nbsp;* O'Mulooly&nbsp;* MacMullock&nbsp;* O'Doonan&nbsp;* O'Kearon&nbsp;* MacCoogan&nbsp;* [[Gaynor|MacGaynor]]&nbsp;* [[Quinn|O'Quinn]]&nbsp;* MacShaffrey&nbsp;* [[Connick|MacConnick]]&nbsp;* [[Keegan|O'Keegan]]&nbsp;* MacLeavy&nbsp;* MacMorrow&nbsp;* [[MacShane]]&nbsp;* O'Sullahan&nbsp;* [[O'Tormey]] | group3 = Conmaicne <br>Cuile Toladh | list3 = O'Tolleran&nbsp;* O'Colleran&nbsp;* O'Moran&nbsp;* [[Martin (surname)|Martin]] | group4 = Conmaicne Mide | list4 = MacRourke&nbsp;* O'Breen&nbsp;* O'Toler }}--> | group3 = ''[[Ciarraige]]'' | list3 = &nbsp;<!--[[Ó Céirín|O'Kieran (Kearns)]]&nbsp;* [[O'Conor Kerry]]&nbsp;* [[O'Murtagh]]&nbsp;* O'Neide--> | group4 = [[Corco Mruad]] | list4 = &nbsp;<!--[[Ó Conchubhair Corcomroe|O'Conor Corcomroe]]&nbsp;* [[Uí Lochlainn|O'Loughlin]]&nbsp;* [[O'Flaherty]]&nbsp;* O'Deely&nbsp;* [[O'Drennan]]&nbsp;* O'Melody&nbsp;* MacCurtin&nbsp;* [[O'Davoren]]--> }} | group2 = Pearsana | list2 = [[Cermna Finn]]&nbsp;* [[Sobairce]]&nbsp;* [[Ollom Fódla]]&nbsp;* [[Fínnachta]]&nbsp;* [[Slánoll]]&nbsp;* [[Géde Ollgothach]]&nbsp;* [[Fíachu Findoilches]]&nbsp;* [[Berngal]]&nbsp;* [[Ailill mac Slánuill]]&nbsp;* [[Finn mac Blatha]]&nbsp;* [[Sírlám]]&nbsp;* [[Airgetmar]]&nbsp;* [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]]&nbsp;* [[Macha]]&nbsp;* [[Rudraige mac Sithrigi]]&nbsp;* [[Congal Cláiringnech]]&nbsp;* [[Bresal Bó-Díbad]]&nbsp;* [[Fachtna Fáthach]]&nbsp;* [[Conchobar mac Nessa]]&nbsp;* [[Fergus mac Róich]]&nbsp;* [[Fedelm Noíchrothach]]&nbsp;* [[Deichtine]]&nbsp;* [[Cúscraid]]&nbsp;* [[Cormac Cond Longas]]&nbsp;* [[Findchóem]]&nbsp;* [[Amergin mac Eccit]]&nbsp;* [[Conall Cernach]]&nbsp;* [[Mal mac Rochride]]&nbsp;* [[Tipraiti Tireach]]&nbsp;* [[Fiacha Araidhe]]&nbsp;* [[Cáelbad]]&nbsp;* [[Fiachnae mac Báetáin]]&nbsp;* [[Congal Cáech]]&nbsp;* [[Fergus mac Áedáin]]&nbsp;* [[Máel Bressail mac Ailillo]]&nbsp;* [[Mac Creiche]] | group3 = Litríocht | list3 = ''[[Scéla Conchobair]]''&nbsp;* ''[[Táin Bó Cúailnge]]''&nbsp;* ''[[Compert Con Culainn]]''&nbsp;* ''[[Scéal Muc Mhic Dhathó]]''&nbsp;* ''[[Mesca Ulad]]''&nbsp;* ''[[Annála Uladh]]'' | group4 = Áiteanna | list4 = [[Eamhain Mhacha]]&nbsp;* [[Teamhair]]&nbsp;* [[Ros na Rí]] | group5 = Críocha | list5 = [[Airrther]]&nbsp;* [[Bairrche]]&nbsp;* [[Cineál Fhaghartaigh]]&nbsp;* [[Conaille Muirtheimne]]&nbsp;* [[Cruithne]]&nbsp;* [[Uí Echach Cobo|Cobha]]&nbsp;* [[Dál Fiatach]]&nbsp;* [[Dál mBuinne]]&nbsp;* [[Dál nAraidi]]&nbsp;* [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]&nbsp;* [[Dál nAraidi Mag Line]]&nbsp;* [[Dál Riada]]&nbsp;* [[An Duifrian]]&nbsp;* [[Eilne]]&nbsp;* [[Latharna]]&nbsp;* [[Leath Cathail]]&nbsp;* [[Na hArda]]&nbsp;* [[Semne]]&nbsp;* [[Uí Blathmaic]]&nbsp;* [[Uí Dercco Céin]] | group6 = Altanna gaolmhara | list6 = [[Clanna Rudraige]]&nbsp;* [[Craobh Rua]]&nbsp;* [[Cú Chulainn]]&nbsp;* [[Uoluntii]]&nbsp;* [[Geografaíocht (Tolamaes)]]&nbsp;* [[Rúraíocht]]&nbsp;* [[Ríthe na nUladh]]&nbsp;* [[Ríthe Dáil Araidi]]&nbsp;* [[Gaeil]]&nbsp;* [[Míl Espáine]]&nbsp;* }} {{navbox |name = Ríthe Dhál Riada |title = [[Ríthe Dhál Riada]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * [[Fergus Mór|Fergus&nbsp;Mór]] * [[Domangart Réti|Domangart&nbsp;Réti]] * [[Comgall mac Domangairt|Comgall]] * [[Gabrán mac Domangairt|Gabrán]] * [[Conall mac Comgaill|Conall]] * [[Áedán mac Gabráin|Áedán]] * [[Eochaid Buide|Eochaid&nbsp;Buide]] * [[Connad Cerr|Connad&nbsp;Cerr]] * [[Domnall Brecc|Domnall&nbsp;Brecc]] * [[Ferchar mac Connaid|Ferchar]] * [[Conall Crandomna|Conall&nbsp;Crandomna]] * [[Dúnchad mac Conaing|Dúnchad]] * [[Domangart mac Domnaill|Domangart]] * [[Máel Dúin mac Conaill|Máel&nbsp;Dúin]] * [[Domnall Donn|Domnall&nbsp;Donn]] * [[Ferchar Fota|Ferchar&nbsp;Fota]] * [[Eochaid mac Domangairt|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Domangairt]] * [[Ainbcellach mac Ferchair|Ainbcellach]] * [[Fiannamail ua Dúnchado|Fiannamail]] * [[Selbach mac Ferchair|Selbach]] * [[Dúnchad Bec|Dúnchad&nbsp;Bec]] * [[Dúngal mac Selbaig|Dúngal]] * [[Eochaid mac Echdach|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Echdach]] * [[Muiredach mac Ainbcellaig|Muiredach]] * [[Eógan mac Muiredaig|Eógan]] * Interregnum * [[Áed Find|Áed&nbsp;Find]] * [[Fergus mac Echdach|Fergus]] * [[Donncoirce]] * Interregnum? * [[Conall mac Taidg|Conall&nbsp;mac&nbsp;Taidg]] * [[Conall mac Áedáin|Conall&nbsp;mac&nbsp;Áedáin]] * [[Domnall mac Caustantín|Domnall]] * [[Áed mac Boanta|Áed&nbsp;mac&nbsp;Boanta]] }} ===Eile=== # ''via'' [https://books.google.ie/books?id=XhZtDwAAQBAJ&pg=PA139&lpg=PA139&dq=Fir+Ol+nEchmacht&source=bl&ots=6Qd9jwIFix&sig=ACfU3U1c4bcDTv3wZGSQRXYbA_I7VG5WMA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjC_9yr8rnhAhXYQxUIHay6Ax8Q6AEwB3oECAIQAQ#v=onepage&q=Fir%20Ol%20nEchmacht&f=false Everything about Ireland]: #* [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]] ## srl... # ''via'' [http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/munster.htm irlkik/ihm/munster], ''22 stipendiary princes of Muma were the Kings of ... #* Dál Cais - [[Dál gCais]] ## Gabhrán - [[Gabhrán (dream)]] ##* Eoghanacht (when not King of Cashel) - [[Eoghanachta]] ## Deise - [[Déisi]] ##* Ui Liathain - [[Uí Liatháin]], Raithleann - [[Eoghanacht Raithlinn]], Muscraighe - [[Múscraige]], Dairfhine - [[Dáirine]] ## Dairfhine of the mt. - [[xxx]] ##* L. Léin - [[Eoghanacht Locha Léin]], Ciarraighe Lúachra - [[Ciarraige]] Lúachra, Corca Bhaiscinn and Léim na Con - [[Corca Bhaiscinn]], Ui Chonaill Gabhra - [[Uí Chonaill Gabhra]]<[[Uí Fidgenti]], Ui Chairbre - [[Uí Chairbre Aobha]]<[[Uí Fidgenti]], Cliu - Cliú, [[Eoghanacht Airthir Cliach]], Uaithne - [[Uaithne (dream)]], Eile - [[Éile]], Glenn Amhnach - [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], Corcu Luigde - [[Corca Laidhe]], Corcu Duibne - [[Corca Dhuibhne]] ## Boirenn - [[Boirenn]] ## Sechtmodh - [[Sechtmodh]] ==Scéal-liosta ó de.wiki== * [[Aided Cheit maic Mágach]], [[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chonchobuir]]=[[Anbhás Chonchúir]], [[Aided Chon Culainn]]=[[Anbhás Chú Chulainn]], [[Aided Loegairi Buadaig]], [[Airne Fingein]], [[Baile Binnbérlach mac Buain]], [[Bóramha]], [[Cath Étair]]=[[Cath Éadair]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Maige Mucrama]], [[Compert Conchobuir]]=[[Coimpeart Chonchúir]], [[De chophur in da muccida]], [[Echtrae Nerai]], [[Immacallam in dá Thuarad]], [[Macgnímrada Con Culainn]], [[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]], [[Esnada Tige Buchet]], [[Orgain Denna Ríg]]=[[Argain Dinn Rí]] Daoine: * [[Achtan]], [[Adnae mac Uthidir]], [[Eithne Tháebfhota]]=[[Eithne Thaobhfhada]], [[Ferchertne]], [[Lugaid Lága]], [[Mes Gegra]]+[[Mesgegra]]=[[Meas Geagra]], [[Néde]]-[[Neidhe]], [[Tadhg mac Céin]] == Dlí, nós, aicme == ** [[Áes dána]]=[[Aos dána]], [[Alltar]], [[Emain Ablach]]=[[Eamhain Abhlach]], [[Mag Mell]]=[[Magh Meall]] # [[Mag Muirthemne]] #* [[Tech Duinn]]=[[Teach Doinn]], [[Tír na nÓg]], [[Uí Bhreasail]], [[Aithech fortha]], [[Ánradh]]-s, [[Bard]]* # [[Bean ní]] #* [[Breithem]]-s, [[Bretha Crólige]], [[Bruiden]]-[[Bruíon]], [[Briugu]]-[[Brughaidh]], [[Cana]]-s, [[Clí]]-s, [[Craobh Airgid]], [[Críth Gablach]], [[Curadhmhír]], [[Díchetal do chennaib]]-s=[[dícheadal do cheannaibh]]?, [[Féth fíada]], [[Fáith]] (Vates), [[Filid]], [[Fír flathemon]], [[Gáu flathemon]], [[Geis]], [[Glám dícenn]]=[[Glámh dícheann]]=[[Glámh dígeann]], [[Imbas forosnai]], [[Lóg n-enech]], [[Ollam Érenn]]=[[Ollamh Éireann]]*, [[Seanchaí]] # [[Sluaigh sí]] #* [[Tarbfeis]]-[[Tarbhfheis]], [[Teinm laída]]-s=[[Seinm laoidhte]]?, [[Trícha cét]]=[[Tríocha céad]], [[Túath]]=[[Tuath]] == Suíomhanna == * [[Corpus of Electronic Texts]] ==Lámhscríbhinní / Annála == * [[Betham 154]]=[[ARÉ 23 N 10]], [[Leabhar Leasa Mhóir]]=[[Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh]], [[Leabhar Ua Maine]]=[[Leabhar Uí Mhaine]] &larr; [[:en:Leabhar Ua Maine]], [[Egerton 88]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 88]], [[Egerton 90]]<[[Leabhar Uí Mhaine#Ábhar ar iarraidh]], [[Egerton 1782]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 1782]], [[Leabhar an Iarla Bháin]]=[[Laud 610]], [[Rawlinson B 502]] &larr; [[:en:Bodleian Library, MS Rawlinson B 502]], [[Rawlinson B 512]], Síolta: [[An Leabhar Breac]], [[Liber Flavus Fergusiorum]], [[Gníomhais Thuamhan]] (dlí), ''[[Bodleian Library]]'', ''[[British Library]]'' * [[Saltair Caisil]], [[Annála Tiarnaigh]], [[Chronicon Scotorum]]=[[Chronicum Scotorum]], [[Croinic na hÉireann]], [[Annála Mhainistir na Búille]], [[Annála Easpacha na hÉireann]], [[Annála Chluain Mhic Nóis]], [[Annála Connacht]], [[Annála Mhainistir an Dubhuisce]], [[Leabhar Oiris]], [[Annála an Aonaigh]], [[Leabhar Mhic Cárthaigh]], [[Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath]]?, [[Annála Gearra Thír Chonaill]], [[Annála Gearra Laighean]], [[Memoranda Gadelica]], [[Annála Gearra as Proibhinse Ard Macha]], [[Mír Annál Éireannach]]? == Deirdre et al == * [[Deirdre]] ** [[Naoise]] *# [[Longes Mac n-Uislenn]]=[[Longes mac nUislenn]] + [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] ** [[Ealbha]], [[Anbhás Chú Chulainn]], [[Liath Macha]], [[Cridenbél]], [[Calatin]]-[[Cailitin]], [[Lao]]=[[Lao mac Rianghabhra]]=[[Láeg mac Riangabra]], [[Cloch an Fhir Mhóir]], [[Cairbre mac Eithne]] == Teangacha == * [[Próit-Ind-Eorpais]] <> [[Na teangacha Ind-Eorpacha]], [[Prótai-Cheiltis]] <> [[Teangacha Ceilteacha]], [[Gaeilge Chianach]] ~ [[An Ghaeilge Ársa]], [[Sean-Ghaeilge]], [[Meán-Ghaeilge]], [[Gaeilge Chlasaiceach]], [[Gaeilge]], [[Gaeilge na hAlban]], [[Gaeilge Mhanann]], [[Breatnais]]=[[An Bhreatnais]], [[Briotáinis]]=[[An Bhriotáinis]] == Eile (2) == * [[Aos Sí]], [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Lámhscríbhinn Ghleann Masain]]-[[Lámhscríbhinn Ghleann Masáin]], [[Leipreachán]] * [[Na Cruithnigh]], [[Cernunnos]], [[Annála Inis Faithlinn]], [[Sé Aois an Domhain]] (''uath-imdhealú''), [[Sex Aetates Mundi]] (''síol''), [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] (''síol''), [[Nuadha]], [[Noínden Ulad]], [[Indech]], [[Octriallach]] = Bliain 3, 2020 - 2021 = * [[Dartraige]]=[[Dartraí (tuath)]], [[Masraige]]=[[Masraí]] == Feabhsú na Gaeilge (3) == Mar is gnách... féach thuas. == Féineachas == * [[Audacht Morainn]], [[Bechbretha]], [[Bretha Crólige]], [[Bretha Nemed Déidenach]], [[Cáin Adomnáin]], [[Críth Gablach]], ''[[De duodecim abusivis saeculi]]'', [[Derbfine]]=[[Dearbhfhine]], [[Fír flathemon]], [[Fortúatha]]=[[Forthuatha]], [[Gáu flathemon]], [[Gúbretha Caratniad]], [[Lóg n-enech]], [[Senchas Már]]=[[Seanchas Mór]], [[Tánaisteacht]], [[Tecosca Cormaic]]=[[Teagasc Chormaic]], [[Uraicecht na Ríar]]=[[Bunleabhar na Riar]], [[Uraicecht Becc]]=[[Bunleabhar Beag]], [[Éraic]]=[[Éiric]] == Bréifne == * [[Ríthe Bhréifne]], [[Bréifne Thoir]]-, [[Bréifne Thiar]]-, [[Tigernán Ua Ruairc]]=[[Tighearnán Ua Ruairc]]- ==Laigin== * [[Bran Becc mac Murchado]]=[[Bran Beag mac Murchadha]], [[Bran Mut mac Conaill]]=[[Bran Buta mac Conaill]], [[Fáelán mac Colmáin]]=[[Faolán mac Colmáin]], [[Rónán mac Colmáin]], [[Brandub mac Echach]]=[[Bran Dubh mac Eochach]], [[Cellach Cualann]]=[[Ceallach Chualann]], [[Fiannamail mac Maoil Tuile]]=[[Fiannamail mac Máele Tuile]], [[Áed Dibchine]]=[[Aodh Dibhchine]], [[Áed Dub mac Colmáin]]=[[Aodh Dubh mac Colmáin]], [[Crimthann mac Áedo]]=[[Criomhthann mac Aodha]], [[Murchad mac Brain Mut]], [[Dúnchad mac Murchado]]=[[Dúnchadh mac Murchadha]], [[Fáelán mac Murchado]]=[[Faolán mac Murchadha]], [[Muiredach mac Murchado]]=[[Muireadhach mac Murchadha]], [[Cellach mac Dúnchada]]=[[Ceallach mac Dúnchadha]], [[Ruaidrí mac Fáeláin]]=[[Ruairí mac Faoláin]], [[Bran Ardchenn]]=[[Bran Ardcheann]], [[Fínsnechta Cethardec]]=[[Fíonsneachta Ceathairdheach]], [[Muiredach mac Brain Ardchinn]]=[[Muireadhach mac Brain Ardchinn]], [[Muiredach mac Ruadrach]]=[[Muireadhach mac Ruairí]], [[Cellach mac Brain]]=[[Ceallach mac Brain]], [[Bran mac Fáeláin]]=[[Bran mac Faoláin]], [[Lorcán mac Cellaig]]=[[Lorcán mac Ceallaigh]], [[Túathal mac Máele-Brigte]]=[[Tuathal mac Maoilbhríde]], <strike>[[Ruarc mac Bran]]</strike>&rarr;[[Ruarc mac Brain]], [[Muirecán mac Diarmata]]=[[Muireacán mac Diarmada]], [[Dúnlaing mac Muiredaig]]=[[Dúnlaing mac Muireadhaigh]], [[Ailill mac Dúnlainge]], [[Domnall mac Muirecáin]]=[[Domhnall mac Muireacáin]], [[Muiredach mac Brain]]=[[Muireadhach mac Brain]], [[Crundmáel Erbuilc]]=[[Crannmhaol Anbholg]], [[Cerball mac Muirecáin]]=[[Cearbhall mac Muireacáin]], [[Fáelán mac Muiredach]]=[[Fáelán mac Muiredaig]]=[[Faolán mac Muireadhaigh]], [[Lorcán mac Fáeláin]]=[[Lorcán mac Faoláin]], [[Túathal mac Úgaire]]=[[Tuathal mac Aughaire]], [[Cellach mac Fáeláin]]=[[Ceallach mac Faoláin]], [[Úgaire mac Túathail]]=[[Aughaire mac Tuathail]], [[Domnall Cláen]]=[[Domhnall Claon mac Lorcáin]], [[Donnchad mac Domnall Claen]]?=[[Donnchad mac Domnaill Cláin]], ([[Máel Mórda mac Murchada]])=[[Maol Mórdha mac Murchadha]], [[Dúnlaing mac Túathail]]=[[Dúnlaing mac Tuathail]], [[Donncuan mac Dúnlainge]]=[[Donnchuan mac Dúnlainge]], [[Augaire mac Dúnlainge]]=[[Aughaire mac Dúnlainge]], [[Donnchad mac Dúnlainge]]=[[Donnchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Dúnlainge]]=[[Murchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Diarmata]]=[[Murchadh mac Diarmada]], [[Domhnall mac Murchadha (uathimdhealú)]]*, [[Domnall mac Murchada meic Diarmata]]≠[[Domhnall mac Murchadha]], [[Donnchad mac Domnaill Remair]]=[[Donnchadh mac Domhnaill Ramhair]], [[Énna mac Diarmata]]=[[Éanna mac Diarmada]], <strike>[[Diarmait mac Énna]]</strike>&rarr;[[Diarmait mac Énnai]]=[[Diarmaid mac Éanna]], [[Donnchad mac Murchada]]=[[Donnchadh mac Murchadha]], [[Diarmait mac Énna meic Murchada]]=[[Diarmaid mac Éanna mhic Mhurchadha]], [[Énna mac Donnchada meic Murchada]]=[[Énna Mac Murchada]]=[[Éanna mac Donnchadha mhic Mhurchadha]]=[[Éanna Mac Murchadha]], <strike>[[Bran Fionn mac Máelmórda]]</strike>&rarr;[[Bróen mac Máelmórda]]=[[Braon mac Maoilmhórdha]], <strike>[[Murchad mac Brain Fionn]]</strike>&rarr;[[Murchad mac Finn]]=[[Murchadh mac Fionn]] ==Uí Chinnsealaigh== * [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Cú Chongelt mac Con Mella]]=[[Cú Chongheilt mac Con Mealla]], [[Echu mac Muiredaig]]=[[Eochadh mac Muireadaigh]], [[Eterscél mac Áeda]]=[[Eidirscéal mac Aodha]]?, [[Laidcnén mac Con Mella]]=[[Laoghcheann mac Con Mealla]], [[Sechnassach mac Colggen]]=[[Seachnasach mac Colgan]], [[Crundmáel Bolg Luatha]]=[[Crannmhaol xxx Luatha]], [[Bran Ua Máele Dúin]] &#x2192; [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Élothach mac Fáelchon]]=[[Éalathach mac Faolcháin]], [[Donngal mac Laidcnén]]=[[Donnghal mac Laoghchinn]], [[Dub Calgaid mac Laidcnén]]=[[Dubh Cealgadh mac Laoghchinn]], [[Cennselach mac Brain]]=[[Cinnsealach mac Brain]], [[Cairpre mac Laidcnén]]=[[Cairbre mac Laoghchinn]], [[Cellach Tosach mac Donngaile]]=[[Ceallach Tosach mac Donnghaile]], [[Cathal mac Dúnlainge]] == Uí Fhailí == * [[Uí Failge]]=[[Uí Failghe]]=[[Uí Fhailí]], [[Ríthe Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]], [[Bruidge mac Nath Í]]=[[Bruí mac Nath Í]], [[Áed Rón mac Cathail]]=[[Aodh Rón mac Cathail]], [[Ailill mac Áedo Róin]]=[[Ailill mac Aodha Róin]], [[Cillíne mac Forannáin]], [[Fland Dá Chongal]]=[[Flann ó Congaile]], [[Forbassach Ua Congaile]]=[[Forbasach ó Congaile]], [[Ailill Corrach mac Flainn]], [[Flaithnia mac Flainn]], [[Cummascach mac Flainn]]=[[Cumascach mac Flainn]], [[Cináed mac Flainn]]=[[Cionaoth mac Flainn]], [[Mugrón mac Flainn]]=[[Mughrón mac Flainn]], [[Domnall mac Flaíthnia]]=[[Domhnall mac Flaíthnia]], [[Óengus mac Mugróin]]=[[Aonghas mac Mughróin]], [[Flaíthnia mac Cináeda]]=[[Flaithnia mac Cionaoith]], [[Cináed mac Mugróin]]=[[Cionaoth mac Mughróin]] ==Mumha== * [[Saltair Caisil]]=[[Saltair Chaisil]] * [[Coirpre Cromm mac Crimthainn]]=[[Cairbre Crom mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Coirpri Chruimm]]=[[Feilimí mac Cairbre Chroim]], [[Fergus Scandal mac Crimthainn]]=[[Fearghas Scannal mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Tigernaig]]=[[Feilimí mac Tiarnaigh]], [[Amalgaid mac Éndai]]=[[Amhalghaidh mac Éanna]], [[Garbán mac Éndai]]=[[Garbhán mac Éanna]], [[Cathal mac Áedo]]=[[Cathal mac Aodha]], [[Cúán mac Amalgado]]=[[Cúán mac Amhalghadha]], [[Máenach mac Fíngin]]=[[Maonach mac Finghin]], [[Cathal Cú-cen-máthair]]=[[Cathal Cú-gan-mháthair]], [[Colgú mac Faílbe Flaind]]=[[Colgú mac Failbhe Flainn]], [[Finguine mac Cathail]]=[[Finghin mac Cathail]], [[Ailill mac Cathail]], [[Cormac mac Ailello]]=[[Cormac mac Ailealla]], [[Eterscél mac Máele Umai]]=[[Eidirscéal mac Maoil Umha]], [[Cathussach mac Eterscélai]]=[[Cathasach mac Eidirscéil]], [[Máel Dúin mac Áedo]]=[[Maol Dúin mac Aodha]], [[Ólchobar mac Duib-Indrecht]]=[[Ólchúr mac Duibh-Ixxx]], [[Ólchobar mac Flainn]]=[[Ólchúr mac Flainn]], [[Artrí mac Cathail]]=[[Airtrí mac Cathail]], [[Tnúthgal mac Artrach]]=[[xxx]], [[Tnúthgal mac Donngaile]]=[[Tnúthghal mac Donnghaile]], [[Feidlimid mac Cremthainn]]=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Ólchobar mac Cináeda]]=[[Ólchúr mac Cxxx]], [[Áilgenán mac Donngaile]]=[[Áilgeanán mac Donnghaile]], [[Máel Gualae mac Donngaile]]=[[Maol Guala mac Donnghaile]], [[Cenn Fáelad hua Mugthigirn]]=[[Ceann Faoladh Ó Macthiarna]], [[Dúnchad mac Duib-dá-Bairenn]]=[[Dúnchadh mac Duibh-dá-Bhoireann]], [[Dub Lachtna mac Máele Gualae]]=[[Dubh Lachtna mac Maoil Gualainne]], [[Finguine Cenn nGécan mac Loégairi]]=[[Finghin Ceann Géagán mac Laoghaire]], [[Cormac mac Cuilennáin]]=[[Cormac mac Cuileannáin]], [[Flaithbertach mac Inmainén]]=[[Flaithbheartach mac Ionúin]], [[Lorcán mac Coinlígáin]]=[[Lorcán mac Coinlíogáin]], [[Cellachán Caisil]]=[[Ceallachán Chaisil]], [[Máel Fathardaig mac Flainn]]=[[Maol Fathardaigh mac Flainn]]-, [[Dub-dá-Bairenn mac Domnaill]]=[[Dubh-dá-Bhoireann mac Domhnaill]], [[Fer Gráid mac Cléirig]]=[[Fear Grá mac Cléirigh]], [[Donnchad mac Cellacháin]]=[[Donnchadh mac Ceallacháin]], [[Máel Muad mac Brain|Maol Muadh mac Brain]], [[Íomhar Luimnigh]]-, [[Mathgamain mac Cennétig]]=[[Mathúin mac Cinnéide]], [[Diarmait Ua Briain]]=[[Diarmaid Ó Briain]], [[Muirchertach Ua Briain]]=[[Muircheartach Ua Briain]]-, [[Cormac Mac Carthaigh]]=[[Cormac Mac Cárthaigh]], [[Conchobar Ua Briain]]=[[Conchúr Ó Briain]], <strike>[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ua Bhriain]]</strike>&rarr;[[Toirdhelbach mac Diarmata Ua Briain]]=[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ó Briain]], [[Domnall Mór Ua Briain]]=[[Domhnall Mór Ó Briain]], [[Dúngal mac Máel Fothardaig Ua Donnchada]]=[[Dúnghal mac Maoil Fhothardaigh Ó Donnchadha]], Murchad mac Donnchada, [[Brian mac Murchada Ua Briain]]=[[Brian mac Murchadha Ó Briain]] == Iarmhumha == * [[Coirpre Luachra mac Cuirc]]=[[Cairbre Luachra mac Coirc]], [[Dauí Iarlaithe mac Maithni]]=[[]], [[Máel Dúin mac Áedo Bennán]]=[[Maol Dúin mac Aodha Beannáin]], [[Congal mac Máele Dúin]]=[[Congal mac Maoil Dúin]] == Oirialla == * [[Gofraid mac Fergusa]]=[[Gofraidh mac Fearghasa]]-, [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ==Osraí== * [[Osraige]]=[[Osraí]], [[Cerball mac Dúnlainge]]=[[Cearbhall mac Dúnlainge]], [[Anmchad mac Con Cherca]]=[[Anmchadh mac Con Chearca]], [[Forbasach mac Ailella]]=[[Forbasach mac Ailealla]], [[Tóim Snáma mac Flainn]]=[[Tuaim Snámha mac Flainn]], [[Cellach mac Fáelchair]]=[[Ceallach mac Faolchair]], [[Dúngal mac Cellaig]]=[[Dúnghal mac Ceallaigh]], [[Donnchad mac Gilla Pátraic]]=[[Donnchadh mac Giolla Phádraig]] (1), [[Gilla Pátraic mac Donnchada]]=[[Giolla Phádraig mac Donnchadha]], [[Fáelchar Ua Máele Ódrain]]=[[Faolchar ó Maoil Ódrain]], [[Cú Cherca mac Fáeláin]]=[[Cú Chearca mac Faoláin]], [[Ailill mac Fáeláin]]=[[Ailill mac Faoláin]], [[Fáelán mac Forbasaig]]=[[Faolán mac Forbasaigh]], [[Fergal mac Anmchada]]=[[Fearghal mac Anmchadha]], [[Dúngal mac Fergaile]]=[[Dúnghal mac Fearghaile]], [[Riacán mac Dúnlainge]]=[[Riagán mac Dúnlainge]], [[Diarmait mac Cerbaill (rí Osraí)]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill (rí Osraí)]], [[Cellach mac Cerbaill]]=[[Ceallach mac Cearbhaill]] == Uí Néill == * [[Uí Néill]] ** [[Uí Néill an Tuaiscirt]] *** [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]] *** [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]] *** [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]] **** [[Ó Néill]] ** [[Uí Néill an Deiscirt]] *** [[Ríthe Bhreá]] **** [[Síol Aodha Sláine]] **** [[Cnóbha]] **** [[Loch Gabhair]] *** [[Ríocht na Mí]] **** [[Ríthe na Mí]] *** [[Tethba]]=[[Tethbae]]=[[Txxx]] **** [[Cenél Coirpri]] **** [[Cenél Maini]] *** [[Ríthe Uisnigh]] **** [[Clann Cholmáin]] ***** [[Clann Cholmáin Bhig]] ***** [[Clann Cholmáin Mhóir]] **** [[Ríthe Fhir Chúl Bhreá]] == Uí Néill an Deiscirt == === [[Ríthe Bhreá]] === * [[Conall Laeg Breg]] mac Aodha Sláine=[[Conall Laogh Bhreá]] mac Aodha Sláine, [[Congal mac Áedo Sláine]]=[[Conghal mac Aodha Sláine]], [[Ailill Cruitire]] mac Aodha Sláine, [[Conaing Cuirre]] mac Congaile=[[Conaing Coirre]] mac Conghaile, [[Congalach mac Conaing Cuirre]]=[[Conghalach mac Conaing Choirre]], [[Írgalach mac Conaing]]=[[Irgalach mac Conaing]] Cuirre=[[Iorghalach mac Conaing]] Choirre, [[Amalgaid mac Congalaig]]=[[Amhalaidh mac Conghalaigh]], [[Conall Grant]]=[[Conall Grant mac Cernaig]]=[[Conall Grant mac Cearnaigh]], [[Conaing mac Amalgado]]=[[Conaing mac Amhalaí]], [[Indrechtach mac Dungalaig]]=[[Indreachtach mac Dunghalaigh]], [[Dúngal mac Amalgado]]=[[Dúnghal mac Amhalaí]], [[Coirpre mac Fogartaig]]=[[Cairbre mac Fógartaigh]], [[Congalach mac Conaing]]=[[Conghalach mac Conaing]], [[Diarmait mac Conaing]]=[[Diarmaid mac Conaing]], [[Flann mac Congalaig]]=[[Flann mac Conghalaigh]], [[Cernach mac Congalaig]]=[[Cearnach mac Conghalaigh]], [[Cummascach mac Congalaig]]=[[Cumascach mac Conghalaigh]], [[Conaing mac Flainn]], [[Cináed mac Conaing]]=[[]], [[Flann mac Conaing]], [[Niall mac Cernaig Sotal]]=[[Niall mac Cearnaigh Sotal]], [[Maine mac Néill]], [[Cathal mac Néill]], [[Cathal mac Áeda]]=[[Cathal mac Aodha, rí Bhreá]], [[Cernach mac Fogartaig]]=[[Cearnach mac Fógartaigh]], [[Fergus mac Fogartaig]]=[[Fearghas mac Fógartaigh]], [[Niall mac Conaill]], [[Máel Dúin mac Fergusa]]=[[Maol Dúin mac Fearghasa]], [[Fogartach mac Cummascaig]]=[[Fógartach mac Cumascaigh]], [[Cummascach mac Fogartaig]]=[[Cumascach mac Fógartaigh]], [[Ailill mac Fergusa]]=[[Ailill mac Fearghasa]], [[Cernach mac Fergusa]]=[[Cearnach mac Fearghasa]], [[Tigernach mac Fócartai]]=[[Tiarnach mac Fógartaigh]] === [[Ríthe na Mí]] === * [[Fallomon mac Con Congalt]]=[[Fallamhain mac Con Congheilte]], [[Domnall mac Donnchada Midi]]=[[Domhnall mac Donnchadha na Mí]], [[Muiredach mac Domnaill Midi]]=[[Muireadhach mac Domhnaill na Mí]], [[Máel Ruanaid mac Donnchada Midi]]=[[Maol Rúnaí mac Donnchadha na Mí]], [[Lorcán mac Cathail]], [[Donnchad mac Aedacain]]=[[Donnchadh mac Aodhacáin]] === [[Ríthe Uisnigh]] === * [[Conall Cremthainne]] mac Néill=[[Conall Criomhthainn]], [[Fiachu mac Néill]]=[[Fiacha mac Néill]], [[Ardgal mac Conaill]]=[[Ardal mac Conaill]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], ([[Colmán Már mac Diarmato]]= [[Colmán Bec mac Diarmato]])=[[Colmán mac Diarmato]]=[[Colmán mac Diarmada]], [[Suibne mac Colmáin]]=[[Suibhne mac Colmáin]], [[Fergus mac Colmáin]]=[[Fearghas Mac Colmáin]], [[Óengus mac Colmáin]]=[[Aonghas mac Colmáin]], [[Conall Guthbinn]]=[[Conall Guthbinn mac Suibni]]=[[Conall Guthbhinn mac Suibhne]], [[Máel Dóid mac Suibni]]=[[Maol Dxxx mac Suibhne]], [[Diarmait Dian]]=[[Diarmaid Dian]], [[Murchad Midi]]=[[Murchadh na Mí]] === Ríthe Fir Chúl Bhreá === * [[Áed mac Dlúthaig]]=[[Aodh mac Dlúthaigh]], [[Flann mac Áedo]]=[[Flann mac Aodha]] === Tethba === * [[Cenél Coirpri]]/[[Cenél Maini]] &rarr; [[Tethba]]=[[Tethbae]] == Uí Néill an Tuaiscirt == * [[Uí Néill an Tuaiscirt]] &larr; [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]], [[Muiredach mac Eógain]]=[[Muireadhach mac Eoghain]], [[Colcu mac Domnaill]]=[[Colga mac Domhnaill]], [[Máel Fithrich mac Áedo]] Uaridnach=[[Maol Fithrigh mac Aodha]], [[Ernaine mac Fiachnai]]=[[Earnaine mac Fiachna]], [[Urthuile mac Máele Tuile]]-, [[Crundmáel mac Suibni]] Menn=[[Crannmhaol mac Suibhne]], [[Ferg mac Crundmaíl]]=[[Fearg mac Crannmhaoil]], [[Máel Dúin mac Máele Fithrich]]=[[Maol Dúin mac Maoil Fhithrigh]], [[Fland mac Máele Tuile]]=[[Flann mac Maoil Tuile]], [[Máel Dúin mac Áedo Alláin]]=[[Maol Dúin mac Aodha Alláin]], [[Murchad mac Máele Dúin]]=[[Murchadh mac Maoil Dúin]], [[Domnall mac Áeda]]=[[Domhnall mac Aodha (rí Ailigh)]], [[Muirchertach mac Néill]]=[[Muircheartach mac Néill]], [[Flaithbertach Ua Néill]]=[[Flaithbheartach Ó Néill]], [[Domnall Ua Lochlainn]]==[[Domhnall Mac Lochlainn]], [[Niall Mac Lochlainn]], [[Áed in Macáem Tóinlesc]] Ua Néill=[[Aodh an Macaomh Tóinleasc]] mac Muircheartaigh, [[Ríthe Thír Eoghain]], [[Grianán Ailigh#Miotaseolaíocht]], [[Conall Gulban]], [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]], [[Tír Chonaill]], [[Ríthe Thír Chonaill]], [[Conall Cú mac Áedo]]=[[Conall Cú mac Aodha]], [[Áed Muinderg]] mac Flaithbertaig=[[Aodh Muindearg]], [[Loingsech mac Flaithbertaig]]=[[Loingseach mac Flaithbheartaigh]], [[Murchad mac Flaithbertaig]]=[[Murchadh mac Flaithbheartaigh]], [[Domnall mac Áeda Muindeirg]]=[[Domhnall mac Aodha Mhuindeirg]], [[Eógan mac Néill]]=[[Eoghan mac Néill]], [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]], [[Tír Eoghain]], [[Ruaidrí ua Canannáin]] == Ulaid == * [[Dál Fiatach]], [[Uí Echach Cobo]], [[Fergus mac Áedáin]]=[[Fearghas mac Aodháin]], [[Cú Chuarán mac Dúngail Eilni]]=[[Cú Chuarán mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Róin mac Bécce Bairrche]]=[[Áed Róin]]=[[Aodh Róin]], [[Cathussach mac Ailello]]=[[Cathasach mac Ailealla]], [[Bressal mac Áedo Róin]]=[[Breasal mac Aodha Róin]], [[Fiachnae mac Áedo Róin]]=[[Fiachna mac Aodha Róin]], [[Tommaltach mac Indrechtaig]]=[[Tomaltach mac Ionrachtaigh]], [[Eochaid mac Fiachnai]]=[[Eochaidh mac Fiachna]], [[Cairell mac Fiachnai]]=[[Caireall mac Fiachna]], [[Máel Bressail mac Ailillo]]=[[Maol Bhreasail mac Ailealla]], [[Muiredach mac Eochada]]=[[Muireadhach mac Eochadha]], [[Matudán mac Muiredaig]]=[[Madadán mac Muireadhaigh]], [[Lethlobar mac Loingsig]]=[[Leathlobhar mac Loingsigh]], [[Cathalán mac Indrechtaig]]=[[Cathalán mac Ionrachtaigh]], [[Ainbíth mac Áedo]]=[[Ainbhioth mac Aodha]], [[Eochocán mac Áedo]]=[[Eochagán mac Aodha]], [[Airemón mac Áedo]]=[[Éireamhón mac Aodha]], [[Fiachnae mac Ainbítha]]=[[Fiachna mac Ainbhith]], [[Bécc mac Airemóin]]=[[Bxxx mac Éireamhóin]], [[Muiredach mac Eochocáin]]=[[Muireadhach mac Eochagáin]], [[Máel Mocheirge mac Indrechtaig]]=[[Maol Mochéirí mac Ionrachtaigh]], [[Aitíth mac Laigni]]=[[Axxx mac Lxxx]], [[Cenn Etig mac Lethlobair]]=[[Cenn Étig mac Lethlobair]]=[[Ceann Éidigh mac Leathlobhair]], [[Áed mac Eochocáin]]=[[Aodh mac Eochagáin]], <strike>[[Loingsech mac Cenn Étig]]</strike>=[[Loingsech mac Cinn Étig]], [[Áed mac Loingsig]]=[[Aodh mac Loingsigh]], [[Niall mac Eochada]]=[[Niall mac Eochadha]] * [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Dál nAraidi an Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uí Eachach Chobha]], [[Eilne]], [[Sárán mac Cóelbad]]=[[Sárán mac Caolbhaidh]], [[Condlae mac Cóelbad]]=[[Connla mac Caolbhaidh]], [[Fíachna Lonn mac Cóelbad]]=[[Fiachna Lonn mac Caolbhaidh]], [[Scandal mac Bécce]]=[[Scannal mac ''Bécce'']], [[Eochaid Iarlaithe mac Lurgain]]=[[Eochaid Iarlaithe]]=[[Eochaidh Iarlaithe]], [[Cathassach mac Lurgain]]=[[Cathasach mac Lorgan]], [[Dúngal Eilni mac Scandail]]=[[Dúnghal Eilne mac Scannail]], [[Cathassach mac Máele Cáich]]=[[Cathasach mac Maoil Chaoich]], [[Ailill mac Dúngaile Eilni]]=[[Ailill mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Aired]]=[[Aodh Aireach]], [[Lethlobar mac Echach]]=[[Leathlobhar mac Eachach]], [[Fiachra Cossalach]]=[[Fiachra Cosalach]], [[Indrechtach mac Lethlobair]]=[[Ionrachtach mac Leathlobhair]], [[Flathróe mac Fiachrach]]=[[Fxxx mac Fiachra]], [[Cináed Ciarrge mac Cathussaig]]&rarr;[[Cináed Cairge mac Cathussaig]]=[[Cxxx Cairge mac Cathasaigh]] ==Déise== * [[Déisi]]=[[Déise]], [[Dál Fiachrach Suighe]]=[[Dál Fhiachra Shuí]], [[Déisi Temro]]=[[Déise Theamhrach]], [[Déisi Becc]]=[[Déise Beag]], [[Déisi Muman]]=[[Déise Mumhan]]==[[Déisi Deiscirt]], <strike>[[Déisi in Tuaiscirt]]</strike>&rarr;[[Déisi Tuaiscirt]]=[[Déise an Tuaiscirt]], [[Ríthe Dhéise Mumhan]], [[Tairired na nDéssi]]=[[Tairshireadh na nDéis]] > [[Óengus Gaíbúaibthech]]=[[Aonghas Gabhuaibhtheach]], [[Ríocht Dyfed]]-, [[Cogad Gáedel re Gallaib]]=[[Cogadh Gael le Gaill]], [[Delbna]]=[[Dealbhna (dream)]] == Miotaseolaíocht == * [[Bradán feasa]] ==Ard-Ríthe== * [[Cellach mac Máele Coba]]=[[Ceallach mac Maoil Chobha]], [[Conall mac Máele Coba]]=[[Conall mac Maoil Chobha]]=[[Conall Cóel]]=[[Conall Caol]], [[Diarmait mac Áedo Sláine]]=[[Diarmaid mac Aodha Sláine]], [[Blathmac mac Áedo Sláine]]=[[Blathmac mac Aodha Sláine]], [[Sechnassach]]=[[Seachnasach]]=[[Sechnassach mac Blathmaic]]=[[Seachnassach mac Blathmaic]], [[Cenn Fáelad]]=[[Cenn Fáelad mac Blathmaic]]=[[Ceann Faoladh mac Blathmaic]], [[Fínsnechta Fledach]]=[[Fíonsneachta Fleách]]=[[Fínsnechta Fledach mac Dúnchada]]=[[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]], [[Loingsech mac Óengusso]]=[[Loingseach mac Aonghasa]], [[Congal Cennmagair]]=[[Conghal Ceannmhaghair]], [[Fergal mac Máele Dúin]]=[[Fearghal mac Maoil Dúin]], [[Fógartach mac Néill]], [[Cináed mac Írgalaig]]=[[Cxxx mac Iorghalaigh]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbeartach mac Loingsigh]], [[Áed Allán]]=[[Aodh Allán]], [[Domnall Midi]]&rarr;[[Domhnall Mac Murchadha]]=[[Domhnall Mí]]=[[Domhnall mac Murchadha]], [[Niall Frossach]]=[[Niall Frasach]], [[Donnchad Midi]]=[[Donnchadh Mí]], [[Aed Oirdnide]]=[[Aodh Oirdní]], [[Conchobar mac Donnchada]]=[[Conchúr mac Donnchadha]]], [[Niall Caille]] / [[Fedelmid mac Cremthainn]] ([[Annála Inis Faithlinn|AIF]]), [[Niall Noígíallach]] &larr; [[Níall Noígíallach]], ([[Fiachrae Cássan]]=)[[Fiachrae Cassán]]=[[Fiachra Casán]], [[Dáire Drechlethan]]=[[Dáire Dreachleathan]], [[Áed Findliath]]=[[Aodh Fionnliath]], [[Niall Glúndub]]=[[Niall Glúindubh]], [[Donnchad Donn]]=[[Donnchadh Donn]], [[Congalach Cnogba]]=[[Conghalach Cnobha]], [[Domnall ua Néill]]=[[Domhnall Ó Néill]], [[Donnchad mac Briain]]=[[Donnchadh mac Briain]], [[Diarmait mac Máel na mBó]]=[[Diarmait mac Maíl na mBó]]=[[Diarmaid mac Maoil na mBó]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbheartach mac Loingsigh]] ==Scéalta== * [[Scátháin na bhFlatha]], [[Sedulius Scottus]]-, [[Caithréim Chellacháin Chaisil]], [[Cogad Gáedel re Gallaib]], [[Senchas Fagbála Caisil]], [[Immram Curaig Maíle Dúin]]=[[Immram curaig Maíle Dúin]]=[[Máel Dúin]]=[[Maol Dúin]], [[Immram curaig Ua Corra]]=[[Iomramh Currach Uí Chorra]], [[Imrum Snedhghusa ocus Mic Ríagla]]=[[Iomramh S agus Mic Riagla]], [[Baile Suibne]]=[[Buile Shuibhne]], [[Cath Maige Rátha]], [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]]-, [[Mo Ling]]-, [[Fled Dúin na nGéd]], [[Aided Chlainne Tuirenn]]=[[Oidheadh Chlainne Tuireann]], [[Aided Muirchertaig meic Erca]], <strike>[[Aislinge Meic Chon Glinne]]</strike>&rarr;[[Aislinge Meic Con Glinne]], [[Amra Choluim Chille]], [[Caithréim Cellaig]], [[Compert Mongáin]]=[[Compert Mongáin ocus serc Duibe Lacha do Mongán]], [[Eachtra Thaidhg mhic Céin]]=[[Tadhg mac Céin#Eachtra Thaidhg mhic Céin]], [[Fingal Rónáin]], [[Máel Dúin (uathimdhealú)]]=[[Maol Dúin (uathimdhealú)]], [[Scéla Cano meic Gartnáin]], [[Tochmarc Becfola]], [[Duanaire Finn]], [[Eachtra an Mhadra Mhaoil]], [[Eachtra Mhacaoimh an Iolair]], [[Echtra Cormaic i Tír Tairngiri]] &rarr; [[Cormac mac Airt]], [[Eachtra Thaidhg Mhic Céin]] &rarr; [[Tadhg mac Céin]], [[Fotha Catha Cnucha]] &rarr; [[Cumall]], [[Navigatio Sancti Brendani Abbatis]] &rarr; [[Naomh Breandán]] == ''Ól nÉchmacht'' == * [[Annála Connacht]]=[[Annála Chonnacht]], [[Cóiced Ol nEchmacht]]=[[Cóiced Ól nÉchmacht]]=[[Cúige Dhál Éachmacht]], [[Fir Craibe]]=[[Fir Chraibhe]], [[Túatha Taíden]]=[[Tuatha Taiden]]=[[Tuatha Taoidhean]], [[Delbna Nuadat]]=[[Dealbhna Nuad]], [[Dealbhna Thír Dhá Loch]], ([[Corco Mogha]]), [[Cálraige]], [[Partraige]], [[Corco Fir Trí]]=[[Corca Fhir Thrí]], [[Cian d'Fhearaibh Bolg]]=[[Cian d'Fhir Bholg]] == Conmhaicne == * [[:Catagóir:Conmhaicne]], [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]], [[Conmaicne Mara]]=[[Conmhaicne Mara]] * [[Uí Fiachrach Finn]]=[[Uí Fhiachrach Fhionn]], [[Maigh Nissi]]&rarr;[[Liatroim, Barúntacht, Contae Liatroma]], [[Eolas mac Biobhsaigh]], [[Muintir Eolais]], [[Leabar Fidhnacha]]=[[Leabhar Fhíonacha]] === aí -> ai === * <strike>[[Conmaícne Dúna Móir]]=</strike>[[Conmaicne Dúna Móir]]=[[Conmhaicne Dhúin Mhóir]] # [[Trícha Máenmaige]]=[[Conmaícne Máenmaige]]=<strike>[[Conmhaicne Mheáinmhaigh]]=</strike>[[Conmhaicne Mheánmhaigh]] #* <strike>[[Conmaícne Cúile]]=</strike>[[Conmaicne Cúile]]=[[Conmhaicne Coille]] #* <strike>[[Cluain Conmhaícne]]=</strike>[[Cluain Conmaicne]]=[[Cluain Chonmhaicne]] #* <strike>[[Conmhaícne Cenel Luacháin]]=[[Conmaícne Cenél Luacháin]]=</strike>[[Conmaicne Cenél Luacháin]]=[[Conmhaicne Cineál Luacháin]] #* <strike>[[Conmaícne Carra]]=</strike>[[Conmaicne Cera]]=[[Conmhaicne Ceara]] #* [[Conmaicne Angaile]]=[[Conmhaicne Anghaile]] == Connachta == * [[Connachta]], [[Ríthe na gConnacht]], [[Brión mac Echach Mugmedóin]]=[[Brión mac Echach Muigmedóin]]=[[Brian mac xxx]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin]]=[[Ailill mac xxx]], [[Fiachrae]]=[[Fiachra]], [[Cairpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]], [[Aided Chrimthaind maic Fhidaig ocus Trí mac Echach Muigmedóin]], [[Ciarraige Aí]]=[[Ciarraí Aoi]], [[Ciarraige Locha na nÁirne]]=[[Ciarraí Locha na nAirní]], [[Ciarraige Airtig]]=[[Ciarraí Airtigh]], [[Ciarraige Óic Bethra]]=[[Ciarraí Óig Bheathra]], [[Aidne]]=[[Aidhne]], [[Áengus mac Umor]]=[[Aonghas mac Úmhór]], [[Amalgaid mac Fiachrach]]=[[Amhalaí mac Fiachra]], [[Dauí Tenga Uma]]=[[Dxxx Teanga Umha]], [[Duinsech ingen Duach]]=[[Duinseach ní Dhuach]], [[Eógan Bél]]=[[Eoghan Béal]], [[Ailill Inbanda]]=[[Ailill Baineanda]], [[Echu Tirmcharna]]=[[Eocha Tirimcharna]], [[Áed mac Echach]]=[[Aodh mac Eachach]], [[Uatu mac Áedo]]=[[Uada mac Aodha]], [[Colmán mac Cobthaig]]=[[Colmán mac Cobhthaigh]], [[Rogallach mac Uatach]], [[Loingsech mac Colmáin]], [[Guaire Aidne mac Colmáin]]=[[Guaire Aidhne mac Colmáin]], [[Cenn Fáelad mac Colgan]]=[[Ceann Faoladh mac Colgan]], [[Dúnchad Muirisci]]=[[Dúnchadh Mhuirisce]], [[Fergal Aidne mac Artgaile]]=[[Fearghal Aidhne mac Ardaile]], [[Muiredach Muillethan]]=[[Muireadhach Moilleathan]], [[Cellach mac Rogallaig]]=[[Ceallach mac Raghallaigh]], [[Indrechtach mac Dúnchado]]=[[Indreachtach mac Dúnchadha]], [[Indrechtach mac Muiredaig]]=[[Indreachtach mac Muireadhaigh]], [[Domnall mac Cellaig]]=[[Domhnall mac Ceallaigh]], [[Cathal mac Muiredaig]]=[[Cathal mac Muireadhaigh]], [[Áed Balb mac Indrechtaig]]=[[Aodh Balbh mac Indreachtaigh]], [[Forggus mac Cellaig]]=[[Fearghas mac Ceallaigh]], [[Ailill Medraige mac Indrechtaig]]=[[Ailill Mheadraí mac Indreachtaigh]], [[Dub-Indrecht mac Cathail|Dubh-Indreacht mac Cathail]], [[Donn Cothaid mac Cathail]]=[[Donn Cothú mac Cathail]], [[Flaithrí mac Domnaill]]=[[Flaithrí mac Domhnaill]], [[Artgal mac Cathail]]=[[Ardal mac Cathail]], [[Tipraite mac Taidg]]=[[Tiobraid mac Taidhg]], [[Cináed mac Artgail]]=[[Cináed mac Ardail]], [[Colla mac Fergusso]]=[[Colla mac Fearghasa]], [[Muirgius mac Tommaltaig]], [[Diarmait mac Tommaltaig]], [[Cathal mac Muirgiussa]]=[[Cathal mac Muiriosa]], [[Murchad mac Áedo]]=[[Murchadh mac Aodha]], [[Fergus mac Fothaid]]=[[Fearghas mac Fothaidh]], [[Finsnechta mac Tommaltaig]], [[Mugron mac Máele Cothaid]], [[Conchobar mac Taidg Móir]]=[[Conchúr mac Taidhg Mhóir]], [[Áed mac Conchobair]]=[[Aodh mac Conchúir]], [[Tadg mac Conchobair]]=[[Tadhg mac Conchúir]], [[Cathal mac Conchobair]]=[[Cathal mac Conchúir]], [[Tadg mac Cathail]]=[[Tadhg mac Cathail]], [[Fergal Ua Ruairc]]=[[Fearghal Ó Ruairc]], <strike>[[Conchobar mac Tadg]]</strike>=[[Conchobar mac Taidg]], <strike>[[Cathal mac Tadg]]</strike>=[[Cathal mac Taidg]]=[[Cathal mac Taidhg]], [[Cathal mac Conchobair maic Taidg]]=[[Cathal mac Conchúir mhic Thaidhg]], [[Tadg in Eich Gil]]=[[Tadhg an Eich Ghil]], [[Art Uallach Ua Ruairc]]=[[Art Ualach Ó Ruairc]], [[Áed in Gai Bernaig|Aodh an Gha Bhearnaigh]], [[Áed Ua Ruairc]]=[[Aodh Ó Ruairc]], [[Ruaidrí na Saide Buide]]=[[Ruairí na Saidhe Buí]], <strike>[[Flaithbertaigh Ua Flaithbertaigh]]</strike>=[[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaithbheartach Ó Flaithbheartaigh]], [[Tadg mac Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Tadhg mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Domnall Ua Ruairc]]=[[Domhnall Ó Ruairc]], [[Domnall Ua Conchobair]]=[[Domhnall Ó Conchúir]], [[Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]], [[Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Ruaidri mac Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Ruaidrí mac Tairrdelbaig Ua Conchobair]], [[Uí Briúin]]=[[Uí Bhriúin]] &larr; [[Uí Briúin Aí]]=[[Uí Bhriúin Aoi]] &larr; [[Uí Briúin Seóla]]=[[Uí Bhriúin Seola]] &larr; [[Uí Briúin Bréifne]]=[[Uí Bhriúin Bhréifne]] &larr; [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muireadhaigh]] &larr; [[Síl Cellaig]]=[[Síol Cheallaigh]] &larr; [[Síl Cathail]]=[[Síol Chathail]], [[Muintir Murchada]]=[[Muintir Mhurchadha]], [[Clann Fhergail]]=[[Clann Fhearghaile]], [[Clann Taidg]]=[[Clann Taidhg]], [[Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada]]=[[Críochadóireacht chiníoch dúchais Mhuintir Mhurchadha]], <strike>[[Uí Chonchúír]]</strike>&rarr;[[Uí Chonchúir]], [[Uí Fiachrach]]=[[Uí Fhiachrach]]=[[Uí Fiachra]], [[Uí Fiachrach Aidne]]=[[Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Uí Fiachrach Muaide]]=[[Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Cenél Áeda na hEchtge]]=[[Cineál Aodha na hEachtaí]], [[Seachnasach mac Donnchadha]], [[Uí Sheachnasaigh]], [[Uí Dhubhda]], [[Uí Ruairc]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]]=[[Muircheartach Nár mac Guaire]], [[Conchobar Maenmaige Ua Conchobair]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Conchúir]], [[Cathal Carragh Ua Conchobair]] {{Navbox | name = Ríocht na gConnacht | title = [[Ríocht na gConnacht]] | group1 = [[Tuath]]a | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Connachta]] | list1 = [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí Briúin|Uí Briúin Bréifne]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Umaill|Uí Briúin Maille]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Partraige]]&nbsp;• [[Uí Maine]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Finn]]&nbsp;• [[Cairbre Drom Cliabh]] | group2 = [[Ulaid]] | list2 = [[Conmhaicne Mara]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cenéoil Dubáin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cúile Tolad]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Maigh Réin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Meánmhaighe]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Sléibe Formaile]]&nbsp;• [[Ciarraige Aí]]&nbsp;• [[Ciarraige Locha na nÁirne]]&nbsp;• [[Ciarraige Airtech]]&nbsp;• [[Ciarraige Óic Bethra]] &nbsp;• [[Soghain]] | group3 = [[Deirgtine]] | list3 = [[Luigne Chonnacht|Luighne]]&nbsp;• [[Corca Fhir Trí]]&nbsp;• [[Gailenga]]&nbsp;• [[Delbna]]&nbsp;• [[Éile]] | group4 = [[Érainn]] | list4 = [[Cálraige]]&nbsp;• [[Dartraige]] | group5 = Eile | list5 = [[Fir Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Dál nDruithne]]&nbsp;• [[Gamanraige]]&nbsp;• [[Fir Domnann]]&nbsp;• [[Senchineoil]]&nbsp;• [[Grecraige]]&nbsp;• [[Delbhna|Delbhna Cuile Fabhair]]&nbsp;• [[Dealbhna Thír Dhá Loch|Delbna Tír Dhá Locha]]&nbsp;• [[Delbna Nuadat]]&nbsp;• [[Uaithne]]&nbsp;• [[Masraige]]&nbsp;• [[Corco Moga]] }} | group2 = Rítheaghlaigh | list2 = {{Navbox|child | group1 = Muintreacha | list1 = [[Uí Fiachrach]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Uí Briúin]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí nAilello]]&nbsp;• [[Uí Maine]] | group2 = Clanna | list2 = [[Uí Sheachnasaigh]]&nbsp;• [[Uí Chonchúir]]&nbsp;• [[Uí Dhubhda]]&nbsp;• [[Uí Fhlannagáin]]&nbsp;• [[Uí Ruairc]]&nbsp;• [[Uí Fhlaithbheartaigh]] }} | group10 = Ríochtaí comharbachta | list10 = [[Uí Maine]] ([[Síol Anmchadha]], [[Máenmaige]], [[Clann Uatach]])&nbsp;• [[Bréifne]] ([[Bréifne Thoir|Thoir]] agus [[Bréifne Thiar|Thiar]])&nbsp;• [[Uí Díarmata]]&nbsp;• [[Síl Máelruain]]&nbsp;• [[Magh Luir]]&nbsp;• [[Umaill]]&nbsp;• [[Iar Connacht]] | group11 = Ábhair | list11 = [[Ríthe na gConnacht]]&nbsp;• [[Ráth Cruachan]]&nbsp;• [[Annála Connacht]]&nbsp;• [[Táin Bó Flidais]]&nbsp;• [[Cóiced Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Nagnatae]]&nbsp;• [[Auteini]]&nbsp;• [[na Trí Tuatha]]&nbsp;• [[Clann Taidg]]&nbsp;• [[Clann Fhearghaile]]&nbsp;• [[Muintir Murchada]]&nbsp;• [[Maigh Seóla]] | belowclass = hlist | below = {{Icon|Category}} [[:Catagóir:Connachta|Category]]&nbsp;• {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Celts|WikiProject]] }} == Íochtar Chonnacht == * [[Íochtar Chonnacht]], [[Cairbre Drom Cliabh]]=[[Cairbre Dhroim Chliabh]], [[Corann]], [[Cúl ó bhFionn]] ([[Cúil Ó bhFinn]]-), [[Luigne Chonnacht]]=[[Luíne Chonnacht]], [[Tír Fíacrach Múaide]]=[[Tír Fhiacrach Mhuaidhe]], <strike>[[Tir Ollíol]]</strike>&rarr;[[Tír Ollíol]]=[[Tír Oirill]] == Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Goibnenn mac Conaill]]=[[Goibhneann mac Conaill]], [[Cobthach mac Gabráin]]=[[Cobhthach mac Gabhráin]], [[Cellach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guaire]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]], [[Conchobar mac Cummascaig]]=[[Conchúr mac Cumascaigh]], [[Art mac Flaitnia]]=[[Art mac Flaithnia]], [[Anluan mac Conchobhair]]=[[Anluan mac Cumascaigh]], [[Cathal Aidhne mac Ailealla]]-, [[Cléireach mac Ceadaigh]]-, [[Tighearnach mac Cathmogha]]=[[Tiarnach mac Cathmhogha]]-, [[Uathmharán mac Brocáin]]-, [[Mael Fabhaill mac Cléirigh]]=[[Maolfhabhaill mac Cléirigh]], [[Eidhean mac Cléirigh]], [[Tighearnach ua Cléirigh]], [[Mael Macduach]]=[[Maol xxx]]-, [[Domhnall mac Lorcáin]]-, [[Flann Ua Cléirigh]]-, [[Comhaltán Ua Cléirigh]], [[Mac Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Giolla Cheallaigh Ua Cléirigh]], [[Mael Ruanaidh na Paidre Ua hEidhin]], [[Ua Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Mael Fabhaill Ua hEidhin]], [[Giolla na Naomh Ua hEidhin]], [[Aodh Ua hEidhin]], [[Giolla Mo Choinne Ua Cathail]], [[Giolla Cheallaigh Ua hEidhin]]-, [[Muirgheas Ua hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin (II)]] == Maigh Sheola == * [[Maigh Seóla]]=[[Maigh Sheola]], [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Cléirchén mac Murchadha]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Murchadh mac Flainn mhic Gleithneacháin]], [[Ruaidhrí mac Coscraigh]], [[Maelcairearda]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]]- == Iar Chonnacht == * [[Iar Connacht]]=[[Iar Chonnacht]], (Maigh Sheola: [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]]), [[Cathal mac Tigernáin]]=[[Cathal mac Tiarnáin]], Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (I)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (I)]], [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (I)]], Mac meic Aedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Mac mic Aodha Ua Flaithbheartaigh]]=[[Mac mhic Aodha Ó Flaithearta]], [[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaitheartach Ó Flaithearta]], [[Brian Ua Flaithbheartaigh]]=[[Brian Ó Flaithearta]], [[Muireadhach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muireadhach Ó Flaithearta]], [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (I)]], Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (II)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (II)]], Áedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Aodh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (II)]], [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (II)]], Ruadhri Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (III)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (III)]], Murtough Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Muircheartach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muircheartach Ó Flaithearta]], Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (IV)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (IV)]], [[Aedh Mór Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Mór Ó Flaithearta]], Morogh Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Murchadh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Murchadh Ó Flaithearta]], Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (V)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (V)]] Cúigear Ruairí..! # Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1061.13: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1145.17: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh. # Ruadhri Ua Flaithbertaigh, AU 1186.7 LATE: Ruaidhri h-Ua Flaithbertaigh, ACM 1186.2: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh, ACM 1214.6: Brian mac Ruaidhri Í Fhlaithb<u>e</u>rtaigh # Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh, ACM 1256.9: Ruaidhri Ua Flaithb<u>e</u>rtaigh Beirt Aodh # [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1079.8: Aedh Ua Flaithbhertaigh # Áedh Ua Flaithbheartaigh, ACM 1178.10: Aodh Ua Flaithbertaigh Beirt Chonchúr # [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1132.11: Concobhar Ua Flaithbheartaigh, # [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]], AU 1186.7 LATE: Conchubhar h-Ua Flaithbhertaigh == Uí Dhiarmada == * [[Uí Díarmata]]=[[Uí Dhiarmada]], [[Ríthe Uí Dhiarmada]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]]=[[Tadhg Uí Dhiarmada]], [[Cú Cheanainn mac Taidhg]], [[Giolla Comáin mac Néill]], [[Muirghius mac Aodha]], [[Mac Con Cheanainn]], [[Muirgheas ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (I)]], [[Muirgheas Ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (II)]], [[Tadhg Ua Con Cheanainn]], [[Uada Ua Con Cheanainn]], [[Cú Cheanainn Ó Con Cheanainn]] == Síol Anmchadha == * [[Síol Anmchadha]], [[Ríthe Shíol Anmchadha]], [[Diarmaid mac Dúnadhaigh]], [[Cú Chonnacht mac Dúnadhaigh]], [[Madadhán mac Gadhra Mhóir]], [[Gadhra Mór mac Dúnadhaigh]], [[Doghra mac Dúnadhaigh]], [[Dúnadhach mac Con Chonnacht]], [[Diarmaid mac Madadháin]], [[Madadhán Reamhar Ua Madadháin]], [[Gilla Find mac Maic Uallacháin]]=[[Giolla Fionn mac Mhic Uallacháin]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Cú Choirne Ua Madadháin]], [[Madadhán Mór Ua Madadháin]], [[Maoileachlann Ua Madadháin]], [[Diarmaid Cléireach Ua Madadháin]], [[Madadhán Óg Ó Madadháin]], [[Cathal Ó Madadháin]] == Uí Mhaine == * [[Uí Maine]]=[[Uí Mhaine]], [[Máine Mór]]=[[Maine Mór]]?, [[Ríthe Uí Mhaine]], [[Bresal mac Maine Móir]]=[[Breasal mac Maine Mhóir]], [[Fiachra Finn]], [[Conall Cas Ciabhach]], [[Dallán mac Breasail]], [[Duach mac Dalláin]], [[Lughaidh mac Dalláin]], [[Feradhach mac Lughadha]]=[[Fearadhach mac Luighdheach]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], [[Marcán]], [[Cairbre Crom]], [[Brenainn mac Cairbre]], [[Aedh Buidhe]]=[[Aodh Buí]], [[Conall mac Maelduib]]=[[Conall mac Maolduibh]], [[Marcán mac Tommáin]]=[[Marcán mac Tomáin]], [[Fithceallach mac Flainn]]=[[Ficheallach mac Flainn]], [[Sechnassach mac Congail]]=[[Seachnasach mac Congail]], [[Dluthach mac Fithcheallaigh]]=[[Dlúthach mac Ficheallaigh]], [[Cathal Maenmaighe]]=[[Cathal Mheánmhaigh]], [[Ailill ua Daimine]]=[[Ailill ua Daimhine]]=[[Ailill ó Daimhine]], [[Inreachtach mac Dluthaigh]]=[[Inreachtach mac Dlúthaigh]], [[Aedh Ailghin]]=[[Aodh Ailghin]], [[Dunchadh ua Daimhine]]=[[Dúnchadh ó Daimhine]], [[Conall mac Fidhghaile]], [[Dunchadh mac Duib Da Tuadh]]=[[Dúnchadh mac Duibh Dhá Thuadh]], [[Amhalgaidh]], [[Ailill mac Inreachtaigh]], [[Dub Dá Leithe mac Tomaltaigh]]=[[Dubh Dhá Leath mac Tomaltaigh]], [[Cathal mac Murchadha]], [[Cathal mac Ailella]]=[[Cathal mac Ailealla]], [[Mughrón mac Sochlacháin]], [[Sochlachán mac Diarmata]]=[[Sochlachán mac Diarmada]], [[Murchadh mac Sochlacháin]], [[Murchadh mac Aodha Uí Mhaine]], [[Geibennach mac Aedha]]=[[Geibheannach mac Aodha]], [[Muirgheas mac Domhnaill]] * [[Tadg Mór Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Mór Ó Ceallaigh]], Gadhra mac Dúnadhaigh, [[Concobar mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Conchúr mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmait mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmaid mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Dunchadh Ua Cellaigh]]=[[Dúnchadh Ó Ceallaigh]], [[Aed Ua Cellaigh]]=[[Aodh Ó Ceallaigh]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Tadg Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Ó Ceallaigh]], [[Conchobar Maenmaige Ua Cellaigh]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Ceallaigh]], [[Murchad Ua Cellaigh]]=[[Murchadh Ó Ceallaigh]], [[Domnall Mór Ua Cellaigh]]=[[Domhnall Mór Ó Ceallaigh]] == Ríthe Shliabh Lugha == * [[Sliabh Lugha]]&rarr;[[Ríthe Sliabh Lugha]]=[[Ríthe Shliabh Lugha]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (I)]], [[Ruairí Ó Gadhra (I)]], [[Domhnall Ó Gadhra]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (III)]] == Magh Loirg == * [[Mag Luirg]]=[[Magh Loirg]], [[Ríthe Mhagh Loirg]], [[Maolruanaidh Mór mac Taidhg]], [[Muircheartach mac Maolruanaí Mhóir]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]], [[Maolruanaidh mac Taidhg]], [[Tadhg Mór mac Maolruanaí]], [[Maolseachlann mac Taidhg Mhóir]], <strike>[[Diarmad mac Taidhg Mhóir]]</strike>&rarr;[[Diarmaid mac Taidhg Mhóir]], [[Muirgheas mac Taidhg Mhóir]], [[Conchúr mac Diarmada]], [[Tomaltach na Cairge Mac Diarmata]]=[[Tomaltach na Carraige Mac Diarmada]], [[Cormac Mac Diarmada (I)]] == Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Aireachtach ua Dúnchadha Mhuirsce]], [[Connmhach mac Duinn Cothaidhe]]=[[Conmhach mac Doinn Cothaithe]], [[Dubhda mac Conmhaigh]], [[Aodh ua Dubhda]], [[Maol Ruanaidh Ua Dubhda]], [[Aedhuar Ua Dubhda]], [[Muircheartach An Collach Ua Dubhda]], [[Domhnall Fionn Ua Dubhda]], [[Mac Aodha Ua Dubhda]], [[Amhlaibh mac Domhnaill Fhionn Ua Dubhda]], [[Mac Domhnaill Ua Dubhda]], [[Aodh mac Muircheartaigh Ua Dubhda]], [[Ruaidhrí Mear Ua Dubhda]], [[An Cosnamhaigh Ua Dubhda]], [[Taichleach Ua Dubhda]] * Eile gan leathanaigh: Cathal mac Ailealla, Aodh mac Maoil Phádraig, Mael Cluiche mac Conchobair=Maol Cloiche mac Conchúir, ''Crichan mac Mael Muire'' == Umhaill == * <strike>[[Umall]]</strike>=[[Umaill]]=[[Umhaill]], [[Ríthe Umhaill]], [[Maille mac Conaill]], [[Flannabhra]], [[Dunghal mac Flaithniadh]], [[Aedhghal]], [[Flathghal mac Flannbhrath]], [[Cosgrach mac Flannbhrath]], [[Cairbre mac Cinaedh]], [[Gilla na nInghen Ua Cobhthaigh]], [[Domhnall Ó Máille (I)]], [[Domhnall Ó Máille (II)]] (Rua), [[Domhnall Ó Máille (III)]], [[Aodh Ó Máille]], [[Diarmaid Ó Máille]], [[Tadhg mac Diarmada Ó Máille]] == Ríthe Luíne Chonnacht == * [[Ríthe Luíne Chonnacht]], [[Eaghra Paiprigh mac Saorghais]] == Eile (3) == * [[Ríochtaí Éireann]] * [[Liosta de Bharúntachtaí]] = Bliain 4, 2021 - 2022 = == Feabhsú na Gaeilge (4) == Mar is gnách... féach thuas. == Ollaimh Éireann == * [[Adna mac Uthidir]], [[Torna Éices]], [[Dubhthach moccu Lughair]], ([[Dallán Forgaill]]), [[Senchán Torpéist]], <s>[[Máel Muire Otháin]]=</s>[[Máel Muire Othna]]=[[Maol Mhuire Fhathna]], [[Flann mac Lonáin]], <s>[[Torpaid mac Taicthech]]=</s>[[Torpaid mac Taicthich]]=[[]], [[Óengus mac Óengusa]]=[[Aonghas mac Aonghasa]], [[Bard Boinne]], [[Uallach ingen Muinecháin]], [[Cormacán Éigeas]], [[Cinaedh Ua hArtagáin]]=[[Cinaedh ua hArtagáin]]=[[Cionnaoth ó hArtagáin]], [[Eochaidh Ua Floinn]]=[[Eochaidh ua Floinn]], [[Urard mac Coise]], [[Clothna mac Aenghusa]], [[Muircheartach mac Con Cheartaigh Mac Liag]], [[Cúán úa Lothcháin]], [[Cú Mara mac Maic Liac]], [[Mac Beathaidh mac Ainmire]], [[Ceaunfaeladh ua Cuill]]=[[]], [[Flaithem mac Maele Gaimrid]], [[Cellach úa Rúanada]], [[Mael Isa ua Máilgiric]], [[Cú Collchaille Ua Baígilláin]], [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]], [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], [[Seán mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]]=[[Seán mac Feargail Óig Ó hUiginn]] == Ginealas == * [[Ginealas Éireannach]], [[Leabhar na nGinealach]], [[Coimre na nGinealach]], [[An Leabhar Muimhneach]], [[Leabhar Cloinne Maoil Ruanaidh]]=[[Leabhar Chlann Mhaoil Ruanaidh]], [[Leabhar Clainne Suibhne]]=[[Leabhar Chlann Suibhne]], [[Leabhar Ádhaimh Uí Chianáin]] == Gineolaithe == * [[Eochaid ua Flannacáin]], [[Flann Mainistrech]]=[[Flann Mainistreach]], [[Gilla Cómáin mac Gilla Samthainde]], [[Gilla Críst Ua Máel Eóin]]=[[Giolla Chríost Ó Maoil Eoin]], [[Amhlaoibh Mór mac Fir Bhisigh]], [[Gilla na Naemh Ua Duinn]]=[[Giolla na Naomh Ó Duinn]], [[Giolla Íosa Mac Fir Bhisigh]], [[Tanaide Mór mac Dúinnín Ó Maolconaire]]=[[Tanaí Mór mac Dúinnín Ó Maolchonaire]], [[Domnall Ó Cuindlis]], [[Lúcás Ó Dalláin]], [[Seán Mór Ó Dubhagáin]], [[Ádhamh Ó Cianáin]], [[Ádhamh Cúisín]], [[Faolán Mac an Ghabhann na Scéal]], [[Giolla Íosa Mór Mac Firbhisigh]], [[Giolla na Naomh Ó hUidhrín]], [[Giolla na Naomh Mac Aodhagáin]], [[Cú Choigcríche Ó Cléirigh]]=[[Cú Choigríche Ó Cléirigh]], [[Lughaidh Ó Cléirigh]], [[Cú Choigcríche Ó Duibhgeannain]]=[[Cú Choigríche Ó Duibhgeannáin]], [[Triallam timcheall na Fodla]], [[Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh]], [[Críchad an Chaoilli]], [[Máel Muire mac Céilechair]]=[[Maol Mhuire mac Céileachair]]- == Scoláirí == * [[James Ware]]-, [[Uilliam Ó Duinnín]], [[Seán Ó Catháin]], [[Séarlas Ó Conchubhair Doinn]]=[[Séarlas Ó Conchúir Dhoinn]], [[John O'Donovan (scoláire)]]=([[Seán Ó Donnabháin]]), [[John O'Hart]]-, ([[Edward MacLysaght]]=[[Éamonn Mac Giolla Iasachta]]), [[Nollaig Ó Muraíle]]-, ([[Rudolf Thurneysen]]), [[Osborn Bergin]]-, [[R. I. Best]]=[[Richard Irvine Best]]-, ([[D. A. Binchy]]), ([[Kuno Meyer]]), ([[Eugene O'Curry]]=[[Eoghan Ó Comhraí]]), [[James Carney]], [[John Carey]], ([[T. F. O'Rahilly]]=[[Tomás Ó Rathile]]=[[Tomás Ó Rathaile]]), [[Francis J. Byrne]]=[[Francis John Byrne]], [[Edel Bhreathnach]], [[John T. Koch]]-, [[Celtica (iriseán)]], [[Éigse (iriseán)]], [[R. A. Stewart Macalister]], [[T. M. Charles-Edwards]]=[[Thomas Charles-Edwards]], [[Hubert T. Knox]]=[[Hubert Thomas Knox]], [[Donnchadh Ó Corráin]] == Déise == * [[Ríthe Dhéise Mumhan]] * [[Dál gCais]]+ ** [[Dál gCais#Stair]] == Suíomhanna == # [[A. G. van Hamel]], [[Stichting Van Hamel]], [[CODECS]], *selgā # [[Thesaurus Linguae Hibernicae]] (TLH) # [[Irish Script on Screen]], [[Meamram Páipéar Ríomhaire]] (ISoS, ISOS) # [[Celtic Digital Initiative]] (CDI) == Dál Riada == * [[Dál Riada]], [[Ríthe Dhál Riada]], [[Fearghas Mór mac Eirc]]=[[Fearghas Mór]], [[Domhanghart Réite]], [[Comhghall mac Domhanghairt]], [[Gabhrán mac Domhanghairt]], [[Conall mac Comgaill]], [[Aodhán mac Gabhráin]], [[Eochaid Buide]]=[[Eochaidh Buí]], [[Connad Cerr]], [[Domnall Brecc]]=[[Domhnall Breac]], [[Ferchar mac Connaid]]=[[Fearchar mac Connaidh]], [[Dúnchad mac Conaing]]=[[Dúnchadh mac Conaing]], [[Conall Crandomna]]=[[Conall Crannomhna]], [[Domangart mac Domnaill]]=[[Domhanghart mac Domhnaill]], [[Máel Dúin mac Conaill]]=[[Maol Dúin mac Conaill]], [[Domnall Donn]]=[[Domhnall Donn]], [[Ferchar Fota]]=[[Fearchar Fada]], [[Eochaid mac Domangairt]]=[[Eochaidh mac Domhanghairt]], [[Ainbcellach mac Ferchair]]=[[Ainfhaichilleach mac Fearchair]], [[Fiannamail ua Dúnchado]]=[[Fianamhail ó Dúnchadha]], [[Selbach mac Ferchair]]=[[Sealbhach mac Fearchair]], [[Dúngal mac Selbaig]]=[[Dúnghal mac Sealbhaigh]], [[Eochaid mac Echdach]]=[[Eochaidh mac Eochach]], [[Alpín mac Echdach]]=[[Ailpín mac Eochach]], [[Muiredach mac Ainbcellaig]]=[[Muireadhach mac Ainfhaichilligh]], [[Eógan mac Muiredaig]]=[[Eoghan mac Muireadhaigh]] # [[Áed Find]]=[[Aodh Fionn]] # [[Fergus mac Echdach]] # [[Donn Coirce]] # [[Eochaid mac Áeda Find]] # [[Constantine]] # [[Oengus]] # [[Drust]] # [[Eoganan]] # [[Alpin II]] # [[Coinneach I na hAlban|Coinneach]] == Connachta srl. == * [[Cairpre Gabra]]=[[Cairbre Ghabhra]], [[Senchán Torpéist]], [[Tromdámh Guaire]] == Tuamha == # Muircheartach mac Toirdhealbhach # Muircheartach Dall # Conchúr Rua == An Féineachas, srl == * [[An Féineachas]] *# [[Aithechtúatha]] *# [[Cóic Conara Fugill]] * [[Breithem]] *# [[Breithem#Stair]] &larr; [[:en:Brehon#History]] *# [[Breithem#Céilí Dé]] &larr; [[:en:Brehon#Brehon Laws and the Early Irish Church(Céilí Dé)]] *# [[Breithem#Na Normannaigh]] &larr; [[:en:Brehon#The Brehon laws and Anglo-Norman Invasion of 1169]] * [[Dubthach maccu Lugair]]=[[Dubhthach moccu Lughair]]=[[Dubhthach mhic Lughair]] # [[Odhrán (giolla Phádraig)]] &larr; [[:en:Odran (disciple of Saint Patrick)]] # [[Odrán]]=[[Órán]] &larr; [[:en:Odran]] #* [[Slat na ríghe]], [[Iomarbhágh na bhFileadh]]=[[Iomarbhá na bhFilí]] == Scéalta (4) == # [[Navigatio Sancti Brendani]], [[Aided Con Roí]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # Forfess Fer Fálgae agus Síaburcharpat Con Culainn #* [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]] # Cath Achadh Leithdheirg # Cath Móin Daire Lothair #* [[Cath Cairnd Chonaill]]=[[Cath Chairn Chonaill]] # [[:en:List of conflicts in Ireland]] == Ogham == # [[CIIC 1]] # [[CIIC 54]]=[[Cnámh Thulach Chumann]] &larr; [[:en:Tullycommon Bone]] # [[CIIC 362]] # [[CIIC 500]] &larr; [[:en:CIIC 500]] # [[CIIC 504]] &larr; [[:en:CIIC 504]] == Miotaseolaíocht (4) == * [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]], [[Déithe na gCeilteach]] == Ag líonadh na mbearnaí == * [[Rítheaghlaigh Ghaelacha]], [[Ceann na Fine]]-, [[Éire (bandia)]]+, [[Cúigí na hÉireann#Réamhstair]], [[Cúigí na hÉireann#Stair]], [[Cúige Chonnacht#Luathstair]], [[Hipitéis substráit Ghaeilise]], [[Ealaín na nOileán]]-, [[Cló na nOileán]], [[Teimpléad:Unicode chart Insular]], [[Uí Chléirigh]], [[Peter Schrijver]], [[Leabhar Ard Mhacha]]+, [[Ferdomnach]]=[[Feardhomhnach]], [[Muirchú moccu Machtheni]]-, [[Bachall Isu]]=[[Bachall Íosa]]-, [[Leabhar Dharú]], [[Cathach Cholm Cille]], [[Cúige Chonnacht#Ríocht na gConnacht]], [[Uí Chonchúir Dhoinn]], [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muiredaigh]]=[[Síol Mhuireadhaigh]]=[[Síol Mhuirí]], [[Uí Cellaigh]]=[[Uí Cheallaigh]], [[Cellach mac Fíonachta]]=[[Ceallach mac Fíonachta]], [[Cualu]]=[[Cuala]], [[James MacKillop]]-, [[Uí Flaithbertaigh]]=[[Uí Fhlaithbheartaigh]], [[Bé Binn iníon Urchadha]]=[[Béibhinn ní Urchadha]], [[Creassa iníon Urchadha]]=[[Creasa ní Urchadha]], [[Caineach iníon Urchadha]]=[[Caineach ní Urchadha]], [[Cainnech (ainm)]]=[[Caineach (ainm)]], [[Clann Cosgraigh]]=[[Clann Chosgraigh]], [[Muireadhach mac Aodha]], [[Ruaidhrí Mac Aodha]], [[Banfhlaith]]=[[Flaith]], [[Mhic Dhiarmada]], [[Cúige Laighean#Stair]], [[Uí Dúnchada]]=[[Uí Dhúnchadha]], [[Uí Fáeláin]]=[[Uí Fhaoláin]], [[Uí Muiredaig]]=[[Uí Mhuireadhaigh]]=[[Uí Mhuirí]], [[Uí Thuathail]], [[Uí Bhroin]], [[Leabhar Branach]], [[Mhic Giolla Phádraig]], [[Fir Cheall]], [[Uí Dhubhuir]], [[Cúige Mumhan#Stair]], [[Uí Eidirsceoil]], [[Uí Bhriain]], [[Lugaid Mend]]-, [[Conall Eachluath]]-, [[Tál Cas]], <strike>[[Lorcáin mac Lachtna]]</strike>→[[Lorcán mac Lachtna]], [[Muircheartach mac Toirdhealbhach Ua Briain]], [[Uí Ghrádaigh]], [[Uí Allmhuráin]], [[Mhic an Airchinnigh]], [[Uí Chinnéide]], [[Órlaith ingen Cennétig]], [[Mhic Cárthaigh]], [[Mhic Cárthaigh Mhúscraí]]-, [[Mhic Cárthaigh Riabhach]]-, [[Uí Ímair]]=[[Uí Íomhair]]-, [[Uí Chaoimh]], [[Mhic Giolla Chuda]], [[Mac Giolla Chuda na gCruach]], [[Uí Dhonnchadha na nGleann]], [[Uí Chonaill]], [[Conall (idirdhealú)]], [[Uí Shúilleabháin]]-, [[Uí Cheallacháin]]-, [[Uí Dhonnchadha]]-, [[Uí Dhonnabháin]]-, [[Uí Shéaghdha]], [[Cúige Uladh#Luathstair]], [[Mhic Lochlainn]], [[Uí Dhomhnaill]], [[Máelsechnaill Ua Domnaill]]=[[Maol Seachlainn Ó Domhnaill]], [[Gofraid Ua Domnaill]]=[[Gofraidh Ó Domhnaill]], [[Domnall Óg Ua Domnaill]]=[[Domhnall Óg Ó Domhnaill]], [[Uí Dhonnghaile]], [[Uí Raghallaigh]], [[An Anaíle]], [[Uí Fhaircheallaigh]], [[Liber Flavus Fergusiorum]]+, [[Uí Fhearghail]], [[Clann Somhairle]]-, [[Féilire Thamhlachta]], [[Seán Mac Colgan]]-, [[Saltair na Rann]], [[Táin Bó]], [[Táin Bó Regamon]] * [[Trecheng Breth Féne]], [[Echtra Cormaic]], [[Leabhar Dimma]]=[[Leabhar Dhioma]], [[Leabhar Mholing]], [[Codex Usserianus Primus]], [[Codex Usserianus Secundus]]=[[Ceithre Leabhar Bhinn Éadair]], [[Leabhar Aifrinn Lothra]]=[[Leabhar Aifrinn Stowe]], [[Leabhar Cloinne Aodha Buidhe]], [[ARÉ 24 P 33]], [[Leabhar Donn]], [[Soiscéalta Mhic Thornáin]], [[Leabhar Ghinealaigh Uí Chléirigh]], [[Cumdach]]=[[Cumhdach]]-, [[Teimpléad:Cumhdaigh]], [[Soiscél Molaisse]]=[[Soiscéal Mholaise]]-, [[Domnach Airgid]]=[[Domhnach Airgid]]-, [[An Míosach]]- * [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Máine Tethbae]], [[Uí Laoghaire]], [[Uí Dhálaigh]]-, [[Dáithí Ó Coimín]]=[[Dáithí Coimín]], [[Edward Gwynn]], [[Gearóid Mac Niocaill]], [[Margaret Dobbs]], [[Peter Berresford Ellis]], [[Marie-Louise Sjoestedt]], [[Pól Breathnach]]-, [[Kenneth Nicholls]], [[Patrick Weston Joyce]], [[Robert Dwyer Joyce]]-, [[Donncha Ó Cróinín]], [[Dáibhí Ó Cróinín]], [[Trevor Joyce]]-, [[Muireann Ní Bhrolcháin]], [[Meidhbhín Ní Úrdail]], [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]], [[Saltair Chaimín]], [[Leabhar Dhèir]]=[[Leabhar Dhéir]], [[Revue Celtique]]=[[Études Celtiques]], [[Uí Fergusa]]=[[Uí Fhearghasa]], [[Aedh Ua Conchobair]]=[[Aodh Ó Conchúir]]- mac Cathail Chrobhdheirg, [[Aedh mac Ruaidri Ua Conchobair]]=[[Aodh mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Altram Tige Dá Medar]], [[Éadbhard Ó Raghallaigh]], [[Gormflaith ingen Murchada]]=[[Gormlaith ní Mhurchadha]], Miotaseolaíocht na nGael (tuilleadh), [[Nodens]]-, [[Lugus]]-, [[Taranis]]-, [[Ogmios]]-, [[Catubodua]]-, [[Brigantia]]-, [[Lámhscríbhinn dhathmhaisithe]]-, [[Leabhar Soiscéal]]-, [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]], [[Ildiachas Ceilteach]]-=[[Sean-reiligiún Ceilteach?]] creideamh? creidimh? ársa?, [[Ceiltigh na nOileán]]-, [[Ceiltis na nOileán]]-, [[Ceiltis na Mór-Roinne]]-, [[Na Briotanaigh Cheilteacha]]-=[[Briotanaigh Cheilteacha]], [[Miotaseolaíocht na mBreatnach]]-, [[Ábhar na Breataine]]-, [[Triscéil]]-, [[Nora Kershaw Chadwick]]-, [[Léann Ceilteach]]-, [[Náisiúin Cheilteacha]]-, [[Peritia]], [[Teangacha Briotainice]]-, [[Briotainic Choiteann]]- [[Cruithnis]]-, [[Teimpléad:lang-br]], [[Epona]]-, [[Mearcair (miotaseolaíocht)]]-, [[Esus]]-, [[Teutates]]-, [[Bandia an fhlaithis]], [[Nuadha (ainm)]], [[Feis]]-, [[Ceiltibéaraigh]]-, [[Belenos]]-, [[Belisama]]-, [[Sucellus]]- == Eile (4) == * [[Cairpre Gabra]], [[Dál gCais#Stair]], [[Breithem#Stair]], [[Slat na ríghe]], [[Suíomhanna ríoga Éireann]], [[Donnabhán mac Cathail]]-, [[Tadc mac Briain]]=[[Tadhg mac Briain]], [[Ressad]]=[[Reasadh]], [[Na Ceiltigh#Réamhrá]], [[Déithe na gCeilteach]], [[Liosta de Dhéithe Ceilteacha]], [[Aibell]], [[Uirne]], [[Tadg mac Nuadat]]=[[Tadhg mac Nuad]], [[Bran agus Sceólang]]=[[]], [[Aonach]] * Dreamanna *# [[]] &larr; [[:en:List of Irish clans]] * Léarscáileanna *# [[Cairt phortalach]] *# [[Cairt Chatalóinise]] * Lámhscríbhinní *# [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]] &larr; [[:en:List of Irish manuscripts]] *#* [[Leabhar Ard Mhacha]] *# Book of Ballycummin (RIA MS 23 N 10) *#* [[Leabhar Dharú]], [[Lebor Cuanu]]=[[Leabhar Chuana]], [[Landnámabók]] * Ríochtaí *# [[Ríocht Átha Cliath]] *# [[Ríocht na nOileán]] *# [[Ríthe na gCruithneach]] *## [[Vipoig]] &larr; [[:en:Vipoig]] *# [[Fáistine Bhreacáin]] * Le meadú ** [[Cúirt an Mheán Oíche#Achoimre an dáin]] *# [[Gallóglach]] *# [[Cluain Catha]] (leac uaighe) *# [[Bard]] *# [[Seanchaí]] *#* [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]] *# [[Mo Ling]] = Bliain 5, 2025 - 2026 = Spreagtha ag ''[[:en:Wikipedia:Recent_additions/2025/March#8 March 2025|Recent additions, 8 March 2025]]'' == An Féineachas == [[An Féineachas]] (agus/nó b'fhéidir [[Seanchas]] / [[Béaloideas]]). ''[https://dil.ie/34117 othrus]'' ≈ fulaingt tinnis/othrais. Nuashonraithe (lámhscríbhinní): * [[Senchas Már]] (SM), [[Bechbretha]] ([[Senchas Már#Bechbretha agus Coibes Uisci Thairdne|SM #21]]), [[Bretha Crólige]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #33]]), [[Críth Gablach]] (MacA), [[Gúbretha Caratniad]] ([[Bodleian Library]], [[Rawlinson B 502]]) As nua, iomlán: * [[Corpus Iuris Hibernici]] (CIH), [[Sanas Uí Dhuibhdábhoireann]] (MacA), [[Cethairṡlicht Athgabálae]] ([[Senchas Már#Cethairslicht Athgabálae|SM #2]]), [[Sechtae]] ([[Senchas Már#Sechtae|SM #9]]), [[Recholl Breth]] (SM #13), [[Bretha Déin Chécht]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #34]]), [[Muirbretha]] ([[Senchas Már#Clár ábhar|SM #38]]) [[Anfuigell]] (m.s., CnaT, LS 1387; MacA), [[Berrad Airechta]] (CnaT, LS 1337), [[Bretha Étgid]] ([[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] LS 23 P 3) [[Cóic Conara Fugill]] (m.s., [[Uraicecht Becc]], [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Di Astud Chor]] (''via'' [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Mellbretha]] ([[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|CnaT]], LS 1363), [[Uí Lochlainn]], [[Uí Dhuibhdábhoireann]], [[CnaT BÁC, LS 1317]]=[[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, LS 1317]], [[Bóaire]], [[Coinmheadh is buannacht]], [[Brehon Law Commission]], [[Mac Aodhagáin]] &rightarrow; [[Mhic Aodhagáin]], [[John Lynch (Gratianus Lucius)]], [[Fearghas Ó Ceallaigh]], [[Leabharlann COBÁC]], [[Cathair Mhic Neachtain]], [[Thom McGinty]] As nua, síolta: * [[Dlí Ceilteach]]-, [[Gabháil chine]]-, [[Cyfraith Hywel]]-, [[Galanas]]-, [[Accessus ad auctores]]-, [[Hapax legomenon]]-, [[Robert Atkinson]]- == Foclóireacht == * [[Foclóireacht na Gaeilge]], [[Leabharlann an Ard Easpaig Marsh]]=[[Leabharlann Marsh]]-, [[foclóir.ie]]=[[focloir.ie]] == Litríoch == * [[Murúch]]-, [[Tongu do dia toinges mo thúath]]-, [[Remscéla]]=[[Réamhscéalta]], [[Bernhard Maier]], [[Lebor Bretnach]]=[[Leabhar Breatnach]], [[Annála Doiminiceacha Ros Comáin]], [[Irish Astronomical Tract]]=[[]], [[Ranna an aeir]] == Abhantrach na Sionainne == * [[Abhantrach na Sionainne]], [[Inis Cloithrinn]], [[Inis Bó Finne, Contae na hIarmhí]], [[Loch Bó Dearg]], [[Loch Bó Finne]] (idirdhealú) [[Loch Bó Finne (An tSionainn)]], [[Loch Bó Finne, Contae na Gaillimhe]]-, [[Loch Foirbis]] , [[Loch Teapa]]-, [[:Catagóir:An tSionainn]], [[Loc Albert]], [[Canáil Chill Srianáin]], [[Canáil na Leithcheathrún]], [[Abhainn na Mainistreach]], [[An Inthe]], [[An Eithne]], [[Abhainn Chalatroma]], [[Loch na gCurrach]], [[Loch Fuinseann]], [[Loch Éadaoine]], [[An Abhainn Mhór, Contae an Chabháin]] == Lochanna == * [[Liosta Lochanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Lochanna na hÉireann]] [[:Catagóir:Lochanna Chontae Aontroma]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Ard Mhacha]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Chabháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chiarraí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chill Mhantáin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chorcaí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhoire]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Dúin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Fhear Manach]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhuineacháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhaigh Eo]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Thír Eoghain]] * [[Loch Léin]], [[Loch Mhucrois]], [[An Loch Uachtarach]], [[Loch an Chuais]], [[Loch an Leaca Mór]], [[Loch an Leamhnachta]], [[Locha Lua]], [[Loch an Easaird]], [[Loch an Eanaigh Mhóir]], [[Loch an Iúir (loch)|Loch an Iúir]], ''[[Ardderry Lough]]''=[[ Loch na nArd-doiriú]], [[Loch Arbhach]], [[Loch an tSéideáin]], [[Loch an Tóraic]], [[Loch Eachros Beag]], [[Loch Bhaile Uí Chuirc]], [[Loch Bhaile na hInse]], [[Loch Beara]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Droim Dhá Thiar)]], [[Loch Bhéal Trá]], [[Loch Buinne]], [[Loch Charraig an Droichid]], [[Loch Bhaile Choille Fóir]], [[Loch Bhaile na hUamha]], [[Loch Oileán Uí Eadhna]], [[Loch Conbhuí]], [[Loch Chrathaí]], [[Loch Raithin]], [[Loch Collán]], [[Loch Choileáin Uí Shíoda]], [[Loch Cútra]], [[An Loch Uachtair]], [[Loch Dhoire an Chláir]], [[Loch Dúlocha]], [[Loch an Chlocháin Léith]], [[Loch Ghleann Mhac Muirinn]], [[Loch Gabhlach]], [[Loch Iascaí]], [[Loch Eirid]], [[Loch Fí]], [[Loch Fearna]], [[Loch na Foirnéise]], [[Loch Fionnmhaí]], [[Loch Gartáin]], [[Loch an Ghleanna Bhig]], [[Loch an Ghleanna Mhóir]], [[Loch Ghleann Éada]], [[Loch Ghleann an Chairthe]], [[Loch Ghleann Dá Loch]], [[Loch Eidhneach]], [[Loch Inse Chrónáin]], [[Loch Inse Uí Chuinn]], [[Loch Inis Cara]] (taiscumar), [[Loch Oileán Éadaí]], [[Loch Chill Ghlais]], [[Loch Choill an Iúir]], [[Loch Cinnéile]], [[Loch Chionn Droma]], [[Loch na Coille Móire]], [[Loch Leitir Creamha Rua]], [[Loch an Chrainn Chrín]], [[Loch Mac nÉan]], [[Loch Marbh]], [[Loch Mháimín]], [[Loch Míle]], [[Loch Míolach]], [[Loch Moirne]], [[Loch Mhuiceanach]], [[Loch Mucnú]], [[Loch na Cuinge Uachtarach]], [[Loch Uí Fhloinn]], [[Loch Riach]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Maothail)]], [[Loch an Rois]], [[Loch an Scoir]], [[Loch Sindile]], [[Loch Eoin]], [[Loch Sáile]], [[Loch Theach an Teampla]], [[Turlach Ráth Asáin]], [[Locha Chluain Í]], [[Loch Dhrom Mór]], [[Loch Dhoirinse]], [[Loch an Ghleanna]], [[Loch Mac nÉan Uachtair]], [[Loch Mám Aodha]], [[Loch na Breaclaí]] (~[[Loch Breaclaigh]]), ''[[Clea Lake]]'', [[Loch Chluain na Cloiche]], ''[[Lough Skean]]'', [[Loch Sceithí Uachtair]], [[Loch an Urláir]], [[An Loch Bán, Contae Mhuineacháin]], ''[[Lough Gullion]]'', ''[[Cloonagh Lough]]'', ''[[Lough Island Reavy]]'', ''[[Kiltooris Lough]]'', ''[[Lickeen Lough]]'', [[Lochanna Chill Airne]], [[Loch Charraig an Phoirt]], [[Loch Cheis Charraigín]], [[Loch Dhroim Dhá Liag]], [[Turlach Ghleann na Madadh]] * [[Liosta de Lochanna na hÉireann]]<!--[[:Catagóir:Lochanna na hÉireann|] [[:Catagóir:Tíreolaíocht Chontae |Loch]-->, Gníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (Éire), Suirbhéireacht Ordanáis na hÉireann, [[Iascach Intíre Éireann]], [[Portach ardaithe]], [[Uiscebhealaí Éireann]], [[Sliabh an Iarainn]]+, [[An Ribhéar]], [[Liosta Canálacha na hÉireann]], [[Innéacs Staide Trófaí]] * ''[[Lough Island Reavy]]''=[[Loch Inse Riabhaí]], ''[[Clea Lake]]''=[[Loch Chléithe]], [[Loch na Croise (idirdhealú)]] == Timpeallacht == * [[Treoir maidir le hÉin]], [[Treoir maidir le Gnáthóga]], [[Láithreán a bhfuil Tábhacht Chomhphobail leis]], [[Réigiúin bhitíreolaíocha na hEorpa]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Artach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Atlantach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Bóireach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Ilchríochach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Alpach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Panónach]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Steipeach]]=[[Réigiún Bitíreolaíoch Steipe]], [[Réigiún Bitíreolaíoch na Mara Duibhe]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Meánmhuirí]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Macarainéiseach]]=[[Réigiún Bitíreolaíoch na Macarainéise]], [[Réigiún Bitíreolaíoch Anatólach]], {{tl|Réigiúin bhitíreolaíocha na hEorpa}} * [[Limistéar faoi chosaint]], [[Limistéar faoi Chosaint Speisialta]]=[[Limistéar Cosanta Speisialta]], [[Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta]]=[[Limistéar Caomhantais Speisialta]], [[Liosta de Limistéir Cosanta Speisialta na hÉireann]], [[Liosta de Limistéir Caomhantais Speisialta na hÉireann]], [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht]] (CEOLTAS), [[An Coinbhinsiún maidir le Caomhnú Fhiadhúlra agus Ghnáthóga Nádúrtha na hEorpa]]-=[[Coinbhinsiún Bheirn]], [[Limistéar Leasa Caomhantais Speisialta]], [[Líonra Smaragaide]], [[EUR-Lex]]-, [[Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh]]- == Aontas Iarthar na hEorpa == * [[Benelux]] (1944), [[Conradh Dunkirk]] (1947), [[Conradh na Bruiséile]] (1948, 1954), [[Aontas an Iarthair]] (1948), [[:Catagóir:Aontas an Iarthair]], [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]] (1949), [[Conradh ag bunú Chomhphobal Cosanta na hEorpa]] (1952), <strike>[[Comhphobal Polaitiúil Eorpach (1952)]]</strike>&rightarrow;[[Comhphobal Polaitiúil na hEorpa (1952)]], [[Conradh Ginearálta]]=[[Comhdhálacha Bonn–Pháras]] (1952/1955), [[Comhdhálacha Londan agus Pháras]] (1954), [[Aontas Iarthar na hEorpa]] (1954), [[:Catagóir:Aontas Iarthar na hEorpa]], [[Comhdháil Messina]] (1955) == An tAontas Eorpach == * [[Comhphobail Eorpacha]], [[Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach]]->[[Comhphobal Eorpach um Fhuinneamh Adamhach]]=<strike>[[Euratomm]]=</strike>[[Euratom]] (Eoradamh), [[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach]]=[[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach]], [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]]=an [[Comhphobal Eorpach]], [[Ballstát den Aontas Eorpach]] * [[Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa]], [[Beartas comhtháthaithe]]=[[Beartas Comhtháthaithe]], [[Ciste Sóisialta na hEorpa Plus]], an [[Ciste Comhtháthaithe]], [[Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa]], an [[Comhbheartas Talmhaíochta]], an [[Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe]], an [[Comhbheartas Iascaireachta]]=an [[Comhbheartas Iascaigh]], an [[Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe]], an [[Comhbheartas Eachtrach agus Slándála]] * [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]], [[Comhlachtaí comhairleacha an Aontais Eorpaigh]], [[Forais an Aontais Eorpaigh]], [[Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa]], [[Coiste Eorpach na Réigiún]], [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] * [[Banc Eorpach Infheistíochta]], [[Institiúid Ollscoile Eorpach]], [[Cúirt Aontaithe na bPaitinní]], [[Ombudsman Eorpach]], [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]], [[Coiste Polaitiúil agus Slándála]], [[Coiste Míleata an Aontais Eorpaigh]] * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]], {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh}}, [[Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip]]=[[Inter-Active Terminology for Europe]], [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] * [ [[Margadh aonair na hEorpa]], an margadh inmheánach Eorpach ], [[an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna]] (1975), [[Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú]] (1975), [[Foras Oiliúna na hEorpa]]->[[Foras Eorpach Oiliúna]] (1990/1993), [[Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh]] (1994) ua, [[Oifig an Chomhphobail um Chineálacha Plandaí]] (1994), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair]] (1994), [[Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh]] (1994), [[Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach]] (1995), [[An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia]] (2002), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí]] (2002), [[Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh]] (2004), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis]] (2004), [[An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach]] (2006), [[Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh]] (2009), [[An tÚdarás Eorpach Saothair]] (2019) * [ [[Comhbheartas Slándála agus Cosanta an Aontais Eorpaigh|Comhbheartas Slándála agus Cosanta]] (CBSC) ], [[Gníomhaireacht Eorpach um Chosaint]] (2004), [[Institiúid an Aontais Eorpaigh um Staidéar Slándála]] (1989 / 2001), [[Lárionad Satailítí an Aontais Eorpaigh]] (1992 / 2002) * [ [[Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[Limistéar saoirse, slándála agus ceartais]] (LSSC) ], [[Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh]] (1993), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí]]=[[Europol]] (1998), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí]] (2000), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil]]=[[Eurojust]] (2002), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta]]=[[Frontex]] (2004), [[Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne]] (2006), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann]] (2011), [[Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[eu-LISA]] (2011) * [ [[An Córas Eorpach um Maoirseacht Airgeadais]] (CEMA) ], [[An tÚdarás Baincéireachta Eorpach]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde]] (2011) * [ [[Aontas Baincéireachta Eorpach]]=[[Aontas baincéireachta Eorpach]] (ABE) ], [[Bord Réitigh Aonair]] (2015), [[An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid]]=[[an tÚdarás um an Sciúradh Airgid a Chomhrac]] (2024) * [[Conarthaí an Aontais Eorpaigh]], [[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach]]=[[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh]]=[[Conradh na Róimhe]] (19xx), [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach]]=[[Conradh na Róimhe]], [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (1957, 1992, 2007), <strike>[[Conradh Eoratom]]=</strike>[[Conradh Euratom]] (1957), [[Conradh Cumaisc]] (1965-1999), [[Conradh na Graonlainne]]=[[Tarraingt siar na Graonlainne as an Aontas Eorpach]] (1985), [[Ionstraim Eorpach Aonair]] (1986), [[Trí cholún an Aontais Eorpaigh]] (1993-2009), [[Conradh Amstardam]] (1997), [[Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh]] (2000, 2009), [[Conradh ag bunú Bunreachta don Eoraip]] (''2004''), [[Conradh ar an Aontas Eorpach]] (2007) * [[Conradh Aontachais]], [[:Catagóir:Conarthaí Aontachais leis an Aontas Eorpach]], [[Méadú an Aontais Eorpaigh]], [[Critéir Chóbanhávan]], [[Acquis communautaire]], [[Conradh Aontachais 1972]], [[Conradh Aontachais 1979]], [[Conradh Aontachais 1985]], [[Conradh Aontachais 1994]], [[Conradh Aontachais 2003]], [[Conradh Aontachais 2005]], [[Conradh Aontachais 2011]], [[Conarthaí buiséid na gComhphobal Eorpach]], [[Dlí an Aontais Eorpaigh]], [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]], [[Europa (tairseach gréasáin)]], [[Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh]]=[[Oifig na bhFoilseachán]], [[Teangacha an Aontais Eorpaigh]], [[CORDIS]] (Seirbhís Eolais um Thaighde agus um Fhorbraíocht Chomhphobail (SeoTaifeach)) * [[Gníomh dlí de chuid an Aontais Eorpaigh]], [[Rialachán (Aontas Eorpach)]], [[Treoir (Aontas Eorpach)]], [[Cinneadh (Aontas Eorpach)]], [[Moladh (Aontas Eorpach)]], [[Tuairim (Aontas Eorpach)]], [[Cearta bunúsacha]] == Réigiúin NUTS srl == * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]] (Acáise), [[NUTS céadleibhéil an Aontais Eorpaigh]], [[:Catagóir:Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]], * [[Réigiúin NUTS na hÉireann]], [[:Catagóir:Réigiúin NUTS na hÉireann]], {{tl|Réigiúin NUTS na hÉireann}}, [[Tionóil Réigiúnacha na hÉireann]], [[Toghlimistéar áitiúil]], [[Leabhar Reachtanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Teorainn Phoblacht na hÉireann–na Ríochta Aontaithe]], [[Réigiún an Tuaiscirt agus an Iarthair]]<-[[Tionól Réigiúnach an Tuaiscirt agus an Iarthair]], [[Réigiún na Teorann]], [[Réigiún an Iarthair]], [[Réigiún an Oirthir agus Lár Tíre]]<-[[Tionól Réigiúnach an Oirthir agus Lár Tíre]], [[Contae Bhaile Átha Cliath]]<-[[Réigiún Bhaile Átha Cliath]],[[Réigiún an Lár-Oirthir]], [[Réigiún Lár na Tíre]]≠[[Lár na Tíre (Éire)]], [[Réigiún an Deiscirt]]<-[[Tionól Réigiúnach an Deiscirt]], [[Réigiún an Lár-Iarthair]], [[Cathair Chinn Lis]], [[Eas Géitine]], [[Réigiún an Oirdheiscirt]], [[Réigiún an Iardheiscirt]] * {{tl|NUTS}}, AT [[Réigiúin NUTS na hOstaire]], BE [[Réigiúin NUTS na Beilge]], BG [[Réigiúin NUTS na Bulgáire]], CY [[Réigiúin NUTS na Cipire]], CZ [[Réigiúin NUTS na Seicia]], DE [[Réigiúin NUTS na Gearmáine]], DK [[Réigiúin NUTS na Danmhairge]], EE [[Réigiúin NUTS na hEastóine]], EL [[Réigiúin NUTS na Gréige]], ES [[Réigiúin NUTS na Spáinne]], FI [[Réigiúin NUTS na Fionlainne]], FR [[Réigiúin NUTS na Fraince]], HR [[Réigiúin NUTS na Cróite]], HU [[Réigiúin NUTS na hUngáire]], IE Éire, IT [[Réigiúin NUTS na hIodáile]], LT [[Réigiúin NUTS na Liotuáine]], LU [[Réigiúin NUTS Lucsamburg]], LV [[Réigiúin NUTS na Laitvia]], MT [[Réigiúin NUTS Mhálta]], NL [[Réigiúin NUTS na hÍsiltíre]], PL [[Réigiúin NUTS na Polainne]], PT [[Réigiúin NUTS na Portaingéile]], RO [[Réigiúin NUTS na Rómáine]], SE [[Réigiúin NUTS na Sualainne]], SI [[Réigiúin NUTS na Slóivéine]], SK [[Réigiúin NUTS na Slóvaice]] * AL [[Réigiúin NUTS na hAlbáine]], ME [[Réigiúin NUTS Mhontainéagró]], MK [[Réigiúin NUTS na Macadóine Thuaidh]], RS [[Réigiúin NUTS na Seirbia]], TR [[Réigiúin NUTS na Tuirce]], UA [[Réigiúin NUTS na hÚcráine]] * CH [[Réigiúin NUTS na hEilvéise]], IS [[Réigiúin NUTS na hÍoslainne]], LI [[Réigiúin NUTS Lichtinstéin]], NO [[Réigiúin NUTS na hIorua]] * [[Contaetha na hAlbáine]], [[Cúigí na Bulgáire]], [[:Catagóir:Cúigí na Bulgáire]], [[Contaetha na Cróite]], [[Contaetha na hEastóine]], [[:Catagóir:Contaetha na hEastóine]], [[Stair na hEastóine]], [[Réigiúin na Fraince]] Liostaí Wikidata, [[Réigiúin na hIodáile]], [[Contaetha na Liotuáine]] * {{tl|Cúigí na mBulgáir}}->{{tl|Cúigí na Bulgáire}}, {{tl|Réigiúin na hIodáile}}, {{tl|Contaetha na Liotuáine‎}}, {{tl|Contaetha na hAlbáine}}, {{tl|Contaetha na hEastóine}} == Turasóireacht i nÉirinn == * [[Turasóireacht in Éirinn]], [[Croíthailte Ceilte na hÉireann]], [[Ceantar na gCruach]], [[Sean-Oirthear na hÉireann]], [[Stair na hÉireann (400-800)]], [[Stair na hÉireann (1169-1536)]], ''[[Discover Ireland]]'', [[Spraoi]], [[Féile Cheoldráma Loch Garman]], [[Féile Ealaíon Chill Chainnigh]], [[Teach na Buiríse]] = Bliain 6, 2026 - = * [[New Dublin Voices]], [[Bernie Sherlock]] * [[Cecile O'Rahilly]]=[[Sisile Ní Rathaille]] * [[Ceann Chorr Leice]] * {{tl|Na Scéalta Miotaseolaíochta}}, {{tl|Ríocht na gConnacht}}, <strike>{{tl|Laigín}}</strike>->{{tl|Laigin}} * [[Aided]]=[[Anbhás]], [[Aithed]]=[[Athadh]], [[Compert]]=[[Coimpeart]], [[Tochmarc]]=[[Tochmharc]] * {{tl|Aided}}, {{tl|Aithed}}, {{tl|Compert}}, {{tl|Tochmarc}} * [[:Catagóir:Aided]], [[:Catagóir:Aithed]], [[:Catagóir:Compert]], [[:Catagóir:Tochmarc]] * [[:Catagóir:Conmaicne]], [[:Catagóir:Dál gCais]] * ''[[The Abbot of Drimnagh]]''=[[Scéal an Ab Dhroimeanaigh]], [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]], [[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]=[[Eachtra Mac Eochadha Mhoighmheadhóin]], [[Feis tighe Chonáin]]=[[Feis Tí Chonáin]], [[Forbuis Droma Damhghaire]]=[[Forbhais Dhroim Dámhgháire]], [[Genemuin Chormaic]]=[[Giniúint Chormaic]], ''[[Oenach indiu luid in rí]]'', [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]]=[[Argain trí mhac Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Scéla Colmáin meic Duach ocus Guairi meic Colmáin]]=[[Scéal Cholmáin mhic Dhuach agus Ghuaire mhic Colmáin]], [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Meic Teléne]], [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Óenu moccu Loígse]], [[Scéla Mongáin ocus Echdach Rígéicis]]=[[Scéal Mhongáin agus Eochadha Rí-éigis]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Nad Crantail]]=[[Nath Chrantail]], [[Gormlaith ingen Conaing meic Flainn]]=[[Gormfhlaith ní Chonaing mhic Fhlainn]], [[Gormlaith ingen Flainn Sinna]]=[[Gormfhlaith ní Fhlainn Sionna]], [[Daniél ua Líahaiti]] * [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam Ó hAonghusa]], [[Proinsias Mac Cana]], [[Tomás Ó Floinn]], [[Vernam Hull]], [[James George O'Keeffe]]=[[Séamus Ó Caoimh]], [[Máirín Ní Dhonnchadha]] {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]], an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]], [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] ndxsjvgllch0wbtajrg59ag4kl45htt 2 90646 1324889 1286358 2026-08-14T10:14:12Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1324889 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh|Clár Dubh]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionchar|Tionchar]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Cruthaithe|Cruthaithe]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Suíomhanna|Suíomhanna]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scoláirí agus údair|Scoláirí agus údair]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Lámhscríbhinní|Lámhscríbhinní]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Annála|Annála]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B|Scéalta A&B]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Miotaseolaíocht na nGael|Miotaseolaíocht na nGael]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Na Scéalta Miotaseolaíochta|Na Scéalta Miotaseolaíochta]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/An Rúraíocht|An Rúraíocht]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/An Fhiannaíocht|An Fhiannaíocht]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalaíocht na Ríthe|Scéalaíocht na Ríthe]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Eachtra agus Iomhramh|Eachtra agus Iomhramh]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Lonnaitheoirí|Lonnaitheoirí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Fomhóraigh|Fomhóraigh]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Fir Bholg|Fir Bholg]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tuatha Dé Danann|Tuatha Dé Danann]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clann Mhíle|Clann Mhíle]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ciníocha|Ciníocha]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ríochtaí|Ríochtaí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Connachta|Connachta]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Laigin|Laigin]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Mí|Mí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Mumha|Mumha]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Osraí|Osraí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ulaid|Ulaid]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ginealas Éireann|Ginealas Éireann]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Seanchas|Seanchas]] == [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/An Féineachas|An Féineachas]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ogham|Ogham]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Inscríbhinní Oghaim|Inscríbhinní Oghaim]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Contaetha|Contaetha]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Barúntachtaí|Barúntachtaí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Abhantrach na Sionainne|Abhantrach na Sionainne]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Lochanna|Lochanna]] | Limistéir ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Conarthaí agus Dlí|Conarthaí agus Dlí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Comhlachtaí|Comhlachtaí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Réigiúin NUTS|Réigiúin NUTS]] ] p43vnkh748dkrcqkcx3v5hsyrph8wa1 1324890 1324889 2026-08-14T10:14:52Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1324890 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh|Clár Dubh]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Cruthaithe|Cruthaithe]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionchar|Tionchar]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Suíomhanna|Suíomhanna]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scoláirí agus údair|Scoláirí agus údair]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Lámhscríbhinní|Lámhscríbhinní]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Annála|Annála]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B|Scéalta A&B]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Miotaseolaíocht na nGael|Miotaseolaíocht na nGael]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Na Scéalta Miotaseolaíochta|Na Scéalta Miotaseolaíochta]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/An Rúraíocht|An Rúraíocht]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/An Fhiannaíocht|An Fhiannaíocht]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalaíocht na Ríthe|Scéalaíocht na Ríthe]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Eachtra agus Iomhramh|Eachtra agus Iomhramh]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Lonnaitheoirí|Lonnaitheoirí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Fomhóraigh|Fomhóraigh]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Fir Bholg|Fir Bholg]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tuatha Dé Danann|Tuatha Dé Danann]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clann Mhíle|Clann Mhíle]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ciníocha|Ciníocha]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ríochtaí|Ríochtaí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Connachta|Connachta]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Laigin|Laigin]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Mí|Mí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Mumha|Mumha]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Osraí|Osraí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ulaid|Ulaid]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ginealas Éireann|Ginealas Éireann]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Seanchas|Seanchas]] == [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/An Féineachas|An Féineachas]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Ogham|Ogham]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Inscríbhinní Oghaim|Inscríbhinní Oghaim]] ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Contaetha|Contaetha]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Barúntachtaí|Barúntachtaí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Abhantrach na Sionainne|Abhantrach na Sionainne]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Lochanna|Lochanna]] | Limistéir ] [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Conarthaí agus Dlí|Conarthaí agus Dlí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Comhlachtaí|Comhlachtaí]] | [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Réigiúin NUTS|Réigiúin NUTS]] ] 1ufzhjninkwa9pm92djct54kvhq9unr 0 92580 1324701 1323212 2026-08-13T19:18:00Z An Sionnach Rua 29036 1324701 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] í an '''chorr leitheadach Eoráiseach'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Platalea%20leucorodia/|title=“Platalea leucorodia” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Threskiornithidae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Corr leitheadach Eoraiseach}} [[Catagóir:Platalea]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] qvvm9xpqe78go4tc8sglkh6tz55ozow 0 92663 1324677 1323220 2026-08-13T18:08:44Z An Sionnach Rua 29036 1324677 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é '''an cromán móna iartharach'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Circus%20aeruginosus/|title=“Circus aeruginosus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Accipitridae é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Croman mona iartharach}} [[Catagóir:Circus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] goh79hc1ag4kfh8ijcev4p2dcbz7km4 0 92664 1324693 1323222 2026-08-13T18:22:52Z An Sionnach Rua 29036 1324693 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é an '''cromán bánlíoch'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Circus%20macrourus/|title=“Circus macrourus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Accipitridae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Croman banlioch}} [[Catagóir:Circus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1770]] 62gtap6v5uc92l23qfkyc5eotonnnng 0 92745 1324927 1164836 2026-08-14T11:57:14Z An Sionnach Rua 29036 1324927 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é '''mionphocaire gaoithe'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20naumanni/|title=“Falco naumanni” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Accipitridae é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Mionphocaire gaoithe}} [[Catagóir:Falco (géineas)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1818]] nd13mp3oufph5jla8gu21v9eera832u 0 92766 1324926 1323291 2026-08-14T11:54:25Z An Sionnach Rua 29036 1324926 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é '''fabhcún cosdearg'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20vespertinus/|title=“Falco vespertinus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Accipitridae é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Fabhcun cosdearg}} [[Catagóir:Falco (foghéineas)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1766]] k4yqrjcuvbohvj4worhn9wz8l0gmcfi 0 92769 1324920 1323290 2026-08-14T11:47:58Z An Sionnach Rua 29036 1324920 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é '''fabhcún Lanner''' (''Falco biarmicus'').<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20biarmicus/|title=“Falco biarmicus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-27}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Fabhcun Lanner}} [[Catagóir:Hierofalco]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1825]] j0lpfbkh8mt3v1jajfncv7vcud2h797 0 92783 1324921 1323289 2026-08-14T11:48:45Z An Sionnach Rua 29036 1324921 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é '''fabhcún Saker'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Falco%20cherrug/|title=“Falco cherrug” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (''Falco cherrug''). Is baill d'fhine na Accipitridae iad. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Fabhcun Saker}} [[Catagóir:Hierofalco]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1834]] lihk8qo60zh03l9m528uxbm368w8vvi 0 92794 1324593 1322908 2026-08-13T15:55:06Z An Sionnach Rua 29036 1324593 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é '''bustard mór'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Otis%20tarda/|title=“Otis tarda” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (''Otis tarda''). Is ball d'fhine na Otidiformes é, agus is é an t-aon bhall den ghéineas ''Otis'' é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Bustard mor}} [[Catagóir:Otis]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] 80fzms2ip06d9sseycftrr2jfaaka5s 0 92898 1324591 1322906 2026-08-13T15:54:21Z An Sionnach Rua 29036 1324591 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é '''bustard Houbara'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Chlamydotis%20undulata/|title=“Chlamydotis undulata” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Otididae é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Bustard Houbara}} [[Catagóir:Chlamydotis]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1784]] aiuikf0ejnloyu5baom1qfvrz6rs4fb 0 92899 1324588 1322905 2026-08-13T15:52:36Z An Sionnach Rua 29036 1324588 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] é '''bustard beag'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Tetrax%20tetrax/|title=“Tetrax tetrax” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> Is baill d'fhine na Otididae é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Bustard beag}} [[Catagóir:Tetrax]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] 8xy25cvxhbi35pd9aazpgi50fscowtt 0 93299 1324856 1139166 2026-08-14T09:37:15Z An Sionnach Rua 29036 1324856 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is pór [[éan|éin]] í '''an ghé shneachta''' (''Anser caerulescens'').<ref name='NEID'>{{Cite web-en|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/snow%20goose|title=snow goose — Aistriúchán Gaeilge ar snow goose (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|editor=[[Pádraig Ó Mianáin]], eag.|year=2020|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-0320034510|access-date=2023-05-30|language=ga}}</ref> Tá dhá fhospeiceas ann; [[Mórghé shneachta|an mhórghé shneachta]] (''Anser caerulescens atlanticus'')<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/m%F3rgh%E9%20shneachta/|title=“mórghé shneachta” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-30}}</ref> agus [[Mionghé shneachta|an mhionghé shneachta]] (''Anser caerulescens caerulescens'').<ref name='Tearma2'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/miongh%E9%20shneachta/|title=“mionghé shneachta” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-30}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Gé shneachta}} [[Catagóir:Anser (éan)]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] le8lqkdkuljt44wpjl63oh5n1hhpsp9 0 93349 1324803 1323267 2026-08-14T08:19:49Z An Sionnach Rua 29036 1324803 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Whistling Swan RWD2.jpg|thumb|''C. c. columbianus'']] Is [[éan]] í an '''eala thundra''' (''Cygnus columbianus'').<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Cygnus%20columbianus/|title=“Cygnus columbianus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-05-23}}</ref> Tá dhá fhospeiceas ann, ''Cygnus columbianus columbianus'' le gob dubh ([[Béarla]]: ''whistling swan''), agus [[Eala Bewick]] (''Cygnus columbianus beweckii'') le gob dubh agus buí. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol}} [[Catagóir:Cygnus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1815]] 8can4ul3sb7loel9kd46xejtyzd2cnx 0 93365 1324788 1323255 2026-08-14T08:07:20Z An Sionnach Rua 29036 1324788 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} :''Baineann an t-alt seo leis an speiceas coitianta Troglodytes troglodytes; má tá suim agat in éin eile a dtugtar “dreoilín” orthu, féach [[Dreoilín (fine)]]. [[Éan]] beag ceoil atá sa dá leathsféar den domhan, ach clanna éagsúla sa dá cheann, is ea an '''dreoilín'''. [[File:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.17.jpg|thumb| ''Cuculus canorus canorus'' + ''Troglodytes troglodytes''|clé]] [[File:Troglodytes troglodytes troglodytes MHNT.ZOO.2010.11.183.17.jpg|thumb|''Troglodytes troglodytes troglodytes''|clé]] == Tréithe == An-fhlúirseach i Meiriceá teochreasach. A chlúmh donn nó scothdhearg in uachtar, agus bán, liath nó donnbhuí in íochtar. Patrún gleoite rialta ar a sciatháin is an dá thaobh dá bholg. Gob fada air, is a eireaball in airde. Itheann sé feithidí is damháin alla. Déanann an fireannach an-chuid ceoil, tríleach ard thar cheol aon éin eile. Déanann sé nead i gcruth sféar agus poll sa taobh mar bhealach isteach is amach, as caonach is féar, le cleití mar líneáil. Tógann sé dhá ál sa bhliain. [[Íomhá:Deochandreoilín.jpeg|clé|mion|312x312px|Deoch an Dreoilín]] == In Éirinn == Is é an dara éan is lú in Éirinn, ach “rí na n-éan”.<ref name="Freamh">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Dreoilín|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]}}</ref> In [[Éire|Éirinn]], tugtar [[Lá an Dreoilín]] ar an [[26 Nollaig]], nó [[Lá Fhéile Stiofáin]], is é sin fiach an dreoilín. Tá sé de nós ag lucht an dreoilín - agus / nó ná cleamairí - dul amach ag fiach chun an dreoilín bocht a mharú Lá Fhéile Stiofáin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2024/12/la-an-dreoilin/|teideal=Lá an Dreoilín – An Páipéar|údar=Caoimhín Ó Cadhla|dáta=2024-12-21|language=ga-IE|dátarochtana=2024-12-22}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Dreoilin donn}} [[Catagóir:Troglodytes]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] 1b20zf0r0i8c4vf8zy77iotzbo1z0fh 0 93570 1324793 1215169 2026-08-14T08:13:07Z An Sionnach Rua 29036 1324793 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[éan]] [[pasaireach]] meánmhéide san fhine [[Sturnidae]] é '''druid choiteann''' nó, sa ghnáthchaint, an '''druid'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Sturnus%20vulgaris/|title=“Sturnus vulgaris” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> (''Sturnus vulgaris''). Tá sé thart ar 20 cm fada agus tá cluimhreach dhorcha le loinnir mhiotalach aici, a bhíonn breac le dath bán ag amanna áirithe den bhliain. Tá na cosa bándearg agus tá an gob dubh sa gheimhreadh agus buí sa samhradh; bíonn cluimhreach níos doinne ag éin óga ná ag na hainmhithe fásta. Is éan fuaimiúil é, go háirithe i bhfaraí comhroinnte agus i gcásanna tréadúla eile, le hamhrán neamh-cheolmhar ach éagsúil. Tá a bua na haithrise tugtha faoi deara sa litríocht lena n-áirítear na ''[[Mabinogi|Mabinogion]]'' agus saothair Phlinias Mhóir agus [[William Shakespeare]]. [[File:Druid_coiteann_le_cleite_bán_ina_eireaball.jpg|thumb|Druid coiteann le cleite bán ar a eireaball.]] ==Tagairtí== [[Catagóir: Sturnus |Druid choiteann]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] [[Catagóir: Éin Lár na hÁise]] [[Catagóir: Éin na hEorpa]] [[Catagóir: Éin Mheiriceá Thuaidh]] <references /> [[Catagóir:Éin imirceacha (leathsféar an oirthir)]] [[Catagóir:Éin a labhraíonn]] [[Catagóir:Speicis i mbaol in Éirinn agus sa Bhreatain Mhór]] fmjtxocqypk3n4uxo1oqjhnk5zzcb3d 0 93729 1324646 1323194 2026-08-13T16:34:52Z An Sionnach Rua 29036 1324646 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[File:Sitta neumayer syriaca MHNT.ZOO.2010.11.183.14.jpg|thumb|''Sitta neumayer syriaca'']] Is [[éan]] é an '''Cnóshnag Neumayer''' (''Sitta neumayer''). Is ball d'fhine na Sittidae é. Tá sé dúchasach i réigiún a shíneann ón g[[An Chróit|Cróit]] soir go dtí an [[An Iaráin|Iaráin]]. Itheann sé [[feithid]]í agus [[Damhán alla|damháin alla]], chomh maith le síolta sa gheimhreadh. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol ainmhí}} {{DEFAULTSORT:Cnoshnag Neumayer}} [[Catagóir:Sitta]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1830]] ebrp1nmm2lb1zly7jh4pmqbo4hhtehm 0 94358 1324868 1323859 2026-08-14T09:45:28Z TGcoa 21229 1324868 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} [[Íomhá:Cath Thaobh an Bhogaigh.jpg|mion|300px|Taobh an Bhogaigh le linn an chatha, Lúnasa 1969]] '''Cath Thaobh an Bhogaigh''' an t-ainm a thugtar ar chíréib mhór a mhair trí lá, ón [[12 Lúnasa]] go dtí an [[14 Lúnasa]] [[1969]], i n[[Doire]] i dTuaisceart Éireann. Throid na mílte cónaitheoir Caitliceach agus náisiúnaíoch as Taobh an Bhogaigh in aghaidh na [[Constáblacht Ríoga Uladh|Constáblachta Ríoga Uladh]] (CRU) agus dílseoirí áitiúla, agus d'éirigh leo na húdaráis a choinneáil amach as an gceantar ar feadh trí lá. Ba iad na [[Printísigh Dhoire]] – cumann bráithriúil Protastúnach – a spreag an chéad achrann, agus iad ag máirseáil thar bhallaí na cathrach ar a lá cuimhneacháin bliantúil. Spreag an cath círéibeacha ar fud Thuaisceart Éireann, go háirithe i mBéal Feirste, agus dá bharr sin cuireadh [[Arm na Breataine]] ar shráideanna an tuaiscirt den chéad uair ó bunaíodh an stát – tús [[Oibríocht Banner]]. Is minic a mheasann staraithe gurb é seo tús [[Na Trioblóidí]], an choimhlint fhoréigneach a mhair beagnach tríocha bliain ina dhiaidh sin. Bhí an choimhlint phobail ag dul in olcas i nDoire ar feadh na bliana roimhe sin, go háirithe tar éis d'fhórsaí dílseacha ionsaí a dhéanamh ar mháirseáil de chuid [[Daonlathas an Phobail]] ag Droichead Bhun Tolaide i mí Eanáir 1969. Nuair a mháirseáil na Printísigh thar bhallaí na cathrach an 12 Lúnasa, chaith dílseoirí agus Caitlicigh clocha ar a chéile, rud a spreag an CRU chun ruathar a dhéanamh ar Thaobh an Bhogaigh féin. Chuir cónaitheoirí an cheantair – a bhí eagraithe faoin ainm ''Derry Citizens' Defence Association'' (DCDA), cumann a bunaíodh chun an ceantar a chosaint dá mba ghá – in aghaidh na bpóilíní le clocha agus buamaí peitril, agus scaoil an CRU gás CS isteach sa cheantar, an chéad uair riamh a d'úsáid póilíní sa Ríocht Aontaithe an gás sin. Tháinig Arm na Breataine i dtír i nDoire tráthnóna an 14 Lúnasa agus tháinig deireadh leis an troid, cé gur fhan Taobh an Bhogaigh ina cheantar nach dtiocfadh na húdaráis isteach ann – "Saor Dhoire" – go dtí mí Dheireadh Fómhair na bliana céanna. == Cúlra == Ba Chaitlicigh agus náisiúnaithe iad an chuid ba mhó de mhuintir Dhoire: 36,049 as daonra iomlán 53,744 de réir dhaonáireamh 1961.<ref name="foot">{{Lua idirlín|url=https://www.marxists.org/archive/foot-paul/1968/12/derry.html|teideal=Derry – the grim facts about Ulster's divide and rule city|údar=Paul Foot|dáta=1968-12-21|language=en|work=The Sunday Times|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ach ó bunaíodh Tuaisceart Éireann bhí an chathair á rialú go leanúnach ag na hAontachtaithe, de bharr claonroinnt na dtoghlach agus srianta ar cheart vótála i dtoghcháin áitiúla; in ainneoin gur Caitlicigh 60% de mhuintir na cathrach, ní raibh ach ocht suíochán as fiche ar an gcomhairle chathrach ag na náisiúnaithe.<ref name="foot" /> Bhí idirdhealú in aghaidh Caitlicigh coitianta freisin i dtithíocht phoiblí agus i bhfostaíocht – ba as an éagóir sin a d'fhás [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann|gluaiseacht na gceart sibhialta]] i nDoire ó 1968 ar aghaidh. D'éirigh an choimhlint níos géire i 1968–69. Bhuail an CRU mórshiúlaithe de chuid [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann|Chumann na gCeart Sibhialta]] (NICRA) le batái i lár Dhoire an [[5 Deireadh Fómhair]] [[1968]], agus buaileadh roinnt Feisirí Parlaiminte, ina measc [[Gerry Fitt]], os comhair ceamaraí teilifíse – eachtra a chraobhscaoil an fheachtas ar son na gceart sibhialta ar fud an domhain.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/derry/chron.htm|teideal=The Derry March – Chronology of Events Surrounding the March|údar=Martin Melaugh|work=CAIN|language=en|archivedate=2009-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091005015113/http://cain.ulst.ac.uk/events/derry/chron.htm|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Eanáir 1969, chuir dílseoirí, ina measc baill fhosta de chuid [[Constáblacht Speisialta Uladh|Chonstáblacht Speisialta Uladh]] (na ''B-Speisialtaigh''), ruathar faoi mhórshiúl de chuid [[Daonlathas an Phobail]] ag Droichead Bhun Tolaide<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/1165145?s=Droichead+Bhun+Tolaide|teideal=Droichead Bhun Tolaide/Burntollet Bridge|language=ga|work=Logainm.ie|dátarochtana=2020-08-14}}</ref> i g[[Contae Dhoire]] an [[4 Eanáir]] [[1969]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/ireland/irish-news/attack-on-burntollet-march-in-derry-occurred-50-years-ago-today-1.3746978|teideal=Attack on Burntollet march in Derry occurred 50 years ago today|údar=Freya McClements|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-08-14}}</ref> Lochtaíodh an CRU as nach raibh siad ábalta ná sásta lucht na máirseála a chosaint, agus an oíche sin bhris póilíní isteach i dtithe i dTaobh an Bhogaigh agus rinne siad ionsaí ar chónaitheoirí; fuair Coimisiún Cameron, a bhí ag fiosrú na gcíréibeacha ó 1968 i leith, go raibh roinnt póilíní ciontach in ionsaí, i ndochar mailíseach do mhaoin agus in úsáid caint sheicteach agus pholaitiúil ghríosaithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/hmso/cameron.htm|teideal=Disturbances in Northern Ireland – Report of the Cameron Commission|work=CAIN|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ina dhiaidh sin, thóg na Caitlicigh baracáidí i dTaobh an Bhogaigh den chéad uair, agus péinteáladh an mana cáiliúil "You Are Now Entering Free Derry" ar bhalla sa cheantar timpeall an ama sin. An [[19 Aibreán]] [[1969]], bhuail an CRU Samuel Devenny (42) go dona ina theach féin i dTaobh an Bhogaigh, cé nach raibh baint aige leis an gcíréib a bhí ar siúl; fuair sé bás dá chuid gortuithe an [[17 Iúil]], agus is minic a áirítear é ar an gcéad duine a maraíodh mar chuid de na Trioblóidí. An [[12]]–[[13 Iúil]] [[1969]], le linn mhórshiúlta bliantúla an Oird Oráistigh, bhris círéibeacha amach i nDoire, i mBéal Feirste agus sa Dún Geimhin (Dungiven); sa Dún Geimhin, bhuail an CRU Francis McCloskey (67) lena mbataí, agus fuair sé bás lá arna mhárach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1047-growing-tension/320375-dungiven-disturbances/|teideal=Dungiven Disturbances / Death of Francis McCloskey in Dungiven|údar=RTÉ|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I ndiaidh na n-eachtraí seo, bhunaigh poblachtánaigh áitiúla an DCDA – an ''Derry Citizens' Defence Association'' – chun Taobh an Bhogaigh a chosaint dá mba ghá, agus chnuasaigh siad ábhar le haghaidh baracáidí agus diúracán roimh mhórshiúl bliantúil na bPrintíseach an 12 Lúnasa. == Imeachtaí (12–14 Lúnasa) == Ceiliúrann na Printísigh Dhoire an léigear a rinneadh ar an gcathair sa bhliain 1689 gach bliain an 12 Lúnasa le mórshiúl thart ar bhallaí na cathrach. Cé nach ngabhann an mórshiúl trí Thaobh an Bhogaigh féin, téann sé an-ghar dó ag Cearnóg Waterloo agus ar Shráid William. Le linn mhórshiúl 1969, chaith dílseoirí pinginí anuas ó na ballaí ar na Caitlicigh thíos fúthu, agus d'fhreagair na Caitlicigh ar an dóigh chéanna; de réir mar a shiúil an paráid thar imeall Thaobh an Bhogaigh, chaith na Caitlicigh clocha agus tairní, agus rinne an CRU ruathar ar an slua náisiúnach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://museumoffreederry.org/articles/battle-of-the-bogside/|teideal=Battle of the Bogside|work=The Museum of Free Derry|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Bhog na póilíní ansin chun an baracáid ar Shráid Rossville a bhaint agus dul isteach i dTaobh an Bhogaigh, de chois agus i bhfeithiclí armúrtha araon; d'úsáid dílseoirí an bhearna chéanna le dul isteach sa cheantar, agus thosaigh siad ag briseadh fuinneoga tithe Caitliceacha. D'fhreagair na náisiúnaithe le clocha agus buamaí peitril ó dhíon Árasáin Rossville, rud a stop dul chun cinn na bpóilíní agus a ghortaigh 43 as na 59 n-oifigeach a bhí sa chéad ruathar isteach.<ref name="stetler">{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/battlebogside/stetler/stetler70.htm|teideal=The Battle of Bogside: The Politics of Violence in Northern Ireland|údar=Russell Stetler|work=CAIN|language=en|archivedate=2019-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190723065349/https://cain.ulster.ac.uk/events/battlebogside/stetler/stetler70.htm|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Bhunaigh an DCDA ceanncheathrú i dteach Paddy Doherty ar Shráid Westland, agus d'eagraigh sí ceardlanna chun buamaí peitril a dhéanamh agus poist garchabhrach. Chuir stáisiún raidió darbh ainm ''Radio Free Derry'' teachtaireachtaí amach ag iarraidh ar "gach fear ábalta in Éirinn a chreideann sa tsaoirse" cabhrú le Taobh an Bhogaigh a chosaint.<ref name="stetler" /> Ní raibh an CRU réidh don chíréib: bhí a sciatha círéibe róbheag, ní raibh a n-éidí dó-dhíonach, agus toisc nach raibh córas sealaíochta ann, b'éigean do na póilíní céanna fanacht ag troid ar feadh trí lá gan mórán sosa.<ref name="stetler" /> Go déanach an 12 Lúnasa, thosaigh an CRU ag scaoileadh gás CS isteach sa cheantar dlúthdhaonra – 1091 chartús ina raibh 12.5g den ghás agus 14 chartús ina raibh 50g – an chéad uair riamh a d'úsáid póilíní sa Ríocht Aontaithe an gás sin.<ref>{{Lua idirlín|url=http://cain.ulst.ac.uk/events/bsunday/mcclean.htm|teideal=The Road to Bloody Sunday|údar=Raymond McClean|work=CAIN|language=en|archivedate=2019-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109080513/http://cain.ulst.ac.uk/events/bsunday/mcclean.htm|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Rialtas sa deisceart === D'eisigh [[Seán Ó Loingsigh]] (Jack Lynch), Taoiseach na Poblachta, ráiteas teilifíse an 13 Lúnasa ag léiriú a bhuartha faoin staid, agus bhog sé saighdiúirí agus otharlanna machaire go dtí an teorainn. Dúirt sé:<blockquote>"Is léir nach bhfuil smacht ag rialtas Stormont níos mó … is léir fosta nach féidir le [[rialtas na hÉireann]] seasamh siar agus fanacht go díomhaoin nuair atá daoine neamhurchóideacha á ngortú agus b'fhéidir níos measa fiú."</blockquote>D'iarr sé freisin go gcuirfeadh an [[Náisiúin Aontaithe|Náisiúin Aontaithe]] fórsa síochánaíochta go Doire.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/nai/1969/nai_TSCH-2000-6-657_1969-08-13_b.pdf|teideal=Statement by the Taoiseach, Jack Lynch, regarding events in Northern Ireland (13 August 1969)|work=Cartlann Náisiúnta na hÉireann, via CAIN|language=en|archivedate=2019-07-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190723010524/https://cain.ulster.ac.uk/nai/1969/nai_TSCH-2000-6-657_1969-08-13_b.pdf|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Chuir sé seo leis an teannas, ó chreid go leor i dTaobh an Bhogaigh go raibh trúpaí na hÉireann ar tí an teorainn a thrasnú lena gcosaint. === Deireadh an chatha === An [[14 Lúnasa]], shroich an troid buaic; spreag ráflaí bréagacha gur ionsaigh dílseoirí ardeaglais Chaitliceach na cathrach go leor eile de mhuintir Thaobh an Bhogaigh chun dul i mbun troda, cé nach raibh bunús ar bith leis an scéal. Thosaigh na póilíní ag úsáid airm thine – gortaíodh beirt círéibeach le piléir ar Shráid Great James – agus glaodh isteach ar an gConstáblacht Speisialta Uladh. Bhí eagla ar chónaitheoirí Thaobh an Bhogaigh go seolfaí na B-Speisialtaigh isteach sa cheantar agus go ndéanfaidís ár ar na Caitlicigh.<ref name="stetler" /> Um thráthnóna, d'iarr [[James Chichester-Clark]], Príomh-Aire Thuaisceart Éireann, ar Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe, [[Harold Wilson]], Arm na Breataine a chur go Doire. Ag thart ar 5.15in., tháinig complacht den Prince of Wales's Own Regiment i dtír agus ghlac sé áit na bpóilíní; d'aontaigh na saighdiúirí gan na baracáidí a bhriseadh ná dul isteach i dTaobh an Bhogaigh féin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1048-august-1969/320426-british-troops-in-bogside-derry/|teideal=British Troops in Bogside, Derry|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2019-08-14}}</ref> Ba é seo an chéad uair ó chríochdheighilt na hÉireann gur cuireadh trúpaí Arm na Breataine i mbun oibre in Éirinn, agus mar sin cuireadh tús le [[Oibríocht Banner]]. Ar dtús, chuir na náisiúnaithe fáilte chroíúil roimh na saighdiúirí – fuair siad fiú ceapairí agus tae ó na Caitlicigh – ó cheap siad go mbeadh an tArm níos neodraí agus níos cothroime ná an CRU nó na B-Speisialtaigh. Ba í [[Bernadette Devlin (McAliskey)|Bernadette Devlin]] M.P., 22 bliain d'aois ag an am, an duine ba shuntasaí a chuir ina choinne. De réir a chéile, áfach, chuaigh an caidreamh idir an tArm agus na Caitlicigh chun donais.<ref name="stetler" /> Níor maraíodh aon duine i nDoire féin le linn an chatha, cé gur gortaíodh os cionn 1000 duine ann.<ref name="stetler" /> Cuireadh 691 póilín ag obair sa chathair i rith an chíréibe; faoi 12.30in. an 15 Lúnasa, níorbh ann ach do 255 acu a bhí fós ábalta feidhmiú, figiúr a thugann le fios gur gortaíodh go dona thart ar 350 díobh.<ref name="stetler" /> D'fhan Taobh an Bhogaigh ina cheantar nach dtiocfadh na húdaráis isteach ann go dtí mí Dheireadh Fómhair 1969 – tréimhse ar tugadh [[Saor Dhoire]] uirthi. === Na meáin idirnáisiúnta === Rinneadh tuairisciú forleathan sna meáin idirnáisiúnta ar na himeachtaí seo den chéad uair; níorbh é seo an chéad uair a tharla foréigean dá leithéid, ach an babhta seo bhí ceamaraí i láthair.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-ni-mor-do-na-polaiteoiri-ceacht-a-fhoghlaim-on-sta.aspx|teideal=Ní mór do na polaiteoirí ceacht a fhoghlaim ón stair|údar=Dónall Ó Maolfabhail|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-08-12}}</ref> Chonaic an domhan ar fad radhairc de phóilíní de chuid an CRU agus na ''B-Speisialtaigh'' ag tabhairt bascadh don phobal Caitliceach. Thaistil Bernadette Devlin go dtí na Stáit Aontaithe go luath ina dhiaidh sin, áit ar chas sí le hArd-Rúnaí na Náisiún Aontaithe, U Thant, agus ar bronnadh eochair chathair Nua-Eabhrac uirthi ag méara na cathrach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/bernadette-devlin|teideal=Bernadette Devlin|work=Encyclopedia.com|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Thug sí an eochair sin do bhaill de chuid [[Páirtí na bPantar Dubh]], rud a chuir olc ar go leor Éireannach Meiriceánach coimeádach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://historyireland.com/fidel-castro-in-a-miniskirt-bernadette-devlins-first-us-tour/|teideal='Fidel Castro in a miniskirt': Bernadette Devlin's first US tour|údar=Sarah-Anne Buckley|work=History Ireland|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Nuair a tháinig sí ar ais go Tuaisceart Éireann, cúisíodh í as gríosú chun círéibe de dheasca a ról i gCath Thaobh an Bhogaigh, agus i mí na Nollag 1969 daoradh í chun sé mhí i bpríosún.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.herstory.ie/news/2022/7/8/bernadette-devlin-mcaliskey|teideal=Bernadette Devlin McAliskey|work=HerStory|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> [[Íomhá:Castro in a Mini Skirt.jpg|mion|[[Bernadette Devlin (McAliskey)|Bernadette Devlin]] M.P., 22 bliain d'aois ag an am]] == Iarmhairtí == === Leathnú an fhoréigin === An [[13 Lúnasa]], ghlaoigh NICRA ar agóidí ag stáisiúin phóilíneachta ar fud an tuaiscirt – i mBéal Feirste, an tIúr, Ard Mhacha, Dún Geanainn, an Chloch Liath agus an Dún Geimhin ina measc – chun brú a bhaint de na póilíní i nDoire.<ref name="1969riots">{{Lua idirlín|url=http://cain.ulst.ac.uk/othelem/chron/ch69.htm|teideal=CAIN Chronology of the Conflict – 1969|work=CAIN|language=en|archivedate=2010-12-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101206184139/http://cain.ulst.ac.uk/othelem/chron/ch69.htm|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ba mheasa an foréigean i mBéal Feirste ná in aon áit eile: throid náisiúnaithe in aghaidh na bpóilíní agus in aghaidh dílseoirí araon, agus rinne dílseoirí slad ar cheantair Chaitliceacha, ag cur go leor tithe agus gnólachtaí trí thine – os cionn 150 teach agus 275 gnólacht, arbh le Caitlicigh 83% díobh.<ref name="1969riots" /> Rinne baill den IRA cosaint ar roinnt ceantar Caitliceach, agus i gcuid de na scliúchais úsáideadh airm thine ar an dá thaobh. I rith an fhoréigin i mí Lúnasa 1969 ar fad, maraíodh ochtar duine – cúigear Caitliceach a lámhach an CRU, ball amháin d'Fhianna Éireann (Caitliceach freisin) a lámhach dílseoirí, agus beirt Phrotastúnach a lámhach lámhachóirí náisiúnacha<ref>{{Lua idirlín|url=http://cain.ulst.ac.uk/sutton/chron/1969.html|teideal=Sutton Index of Deaths: 1969|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN|language=en|archivedate=2012-02-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219010535/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/chron/1969.html|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> – agus gortaíodh os cionn 750 duine, 133 díobh le piléir.<ref>{{Lua idirlín|url=http://cain.ulst.ac.uk/events/battlebogside/stetler/stetler70.htm|teideal=The Battle of Bogside: The Politics of Violence in Northern Ireland (caibidil 3)|údar=Russell Stetler|work=CAIN|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ruaigeadh os cionn 1820 teaghlach as a mbailte idir mhí Iúil agus mhí Mheán Fómhair 1969, 1505 acu ina dteaghlaigh Chaitliceacha agus 315 ina dteaghlaigh Phrotastúnacha – beagnach cúig oiread níos mó teaghlach Caitliceach ná Protastúnach a díbríodh.<ref name="1969riots" /> Dúirt sagart Caitliceach amháin i mBéal Feirste gurbh í an chiall a bhain roinnt dá phobal as na litreacha "IRA" ná ''I Ran Away'' ("d'imigh mé ag rith"), toisc nár chosain an eagraíocht cuid mhór de na ceantair Chaitliceacha le linn na gcíréibeacha.<ref name="1969riots" /> === An freagra polaitiúil === Cúpla lá ina dhiaidh sin, gheall rialtas na Breataine athchóirithe i [[Forógra Shráid Downing]] an [[19 Lúnasa]], agus dhearbhaigh sé fós go bhfanfadh Tuaisceart Éireann mar chuid den Ríocht Aontaithe fad is a thoileodh tromlach a mhuintire leis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.stmarys-belfast.ac.uk/aisaonad/comhaid/tuaisc_4.pdf|teideal=Tuaisceart Éireann 1965 — 1985|údar=St Mary's Béal Feirste|dátarochtana=2020|archivedate=2021-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210812225915/https://www.stmarys-belfast.ac.uk/aisaonad/comhaid/tuaisc_4.pdf}}</ref> Bunaíodh Binse Fiosrúcháin faoi stiúir an Bhreithimh Scarman chun na círéibeacha a iniúchadh; fuair sé locht ar an CRU as roinnt gníomhartha – go háirithe as meaisínghunnaí troma a úsáid i gceantair thógtha agus as gan cosc a chur ar dhílseoirí tithe Caitliceacha a loscadh – ach dhiúltaigh sé don tuairim gur fórsa claonta a bhí ann a bhí ag comhoibriú go rialta le sluaite Protastúnacha.<ref>{{Lua idirlín|url=http://cain.ulst.ac.uk/hmso/scarman.htm|teideal=Violence and Civil Disturbances in Northern Ireland in 1969 – Report of Tribunal of Inquiry (Tuarascáil Scarman)|work=CAIN|language=en|archivedate=2011-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827142651/http://cain.ulst.ac.uk/hmso/scarman.htm|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Mhol coiste faoi stiúir an Bharúin Hunt athchóiriú a dhéanamh ar phóilíneacht Thuaisceart Éireann; dá bharr sin, díscaoileadh an Chonstáblacht Speisialta Uladh sa deireadh.<ref name="1969riots" /> === Scoilt an IRA agus fás na bparaimíleatach === Chreid go leor Caitlicigh gur theip ar an IRA a bpobail a chosaint le linn imeachtaí Lúnasa 1969 – ba as sin a d'eascair an magadh "IRA - I Ran Away" thuasluaite – agus tháinig méadú mór ar líon na n-earcach a chuaigh isteach san eagraíocht dá bharr.<ref name="1969riots" /> I mí na Nollag 1969, scoilt an IRA idir an sciathán ba dílse do sheanchleachtas polaitiúil na heagraíochta – an tIRA Oifigiúil – agus sciathán nua, an tIRA Sealadach, a bunaíodh ag daoine a bhí den tuairim nach ndearna ceannaireacht na heagraíochta go leor chun ceantair Chaitliceacha a chosaint le harm.<ref name="1969riots" /> D'fhás paraimíleatachas dílseach go tréan freisin sa tréimhse chéanna, go háirithe Fórsa Óglaigh Uladh (UVF), agus i 1971 bunaíodh Cumann Cosanta Uladh (UDA) as cumaisc de ghrúpaí dílseacha a bhí gníomhach ó Lúnasa 1969 i leith. == Cuimhneachán == Bhuaigh an clár faisnéise ''Battle of the Bogside'' (2004), a léirigh Vinny Cunningham agus a scríobh John Peto, gradam don Chlár Faisnéise is Fearr ag Gradaim Scannán agus Teilifíse na hÉireann i mí Dheireadh Fómhair 2004. Tá dealbh chuimhneacháin de chuid an dealbhóra H. J. Breuste, dar teideal ''Fighting for our Civil Rights'', suite in [[Hannover]], sa Ghearmáin, mar chomhartha idirnáisiúnta ar an eachtra. [[Íomhá:Bogside 1969 Londonderry Fighting for our Civil Rights H. J. Breuste 1978-82.jpg|mion|Dealbh chuimhneacháin de chuid H. J. Breuste in Hannover, an Ghearmáin]] [[Íomhá:Free Derry Corner in 1969.jpg|mion|Comhartha "Saor Dhoire" i dTaobh an Bhogaigh, 1969]] == Féach freisin == * [[Saor Dhoire]] * [[Oibríocht Banner]] * [[Na Trioblóidí]] * [[Daonlathas an Phobail]] * [[Printísigh Dhoire]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Círéibeacha]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Stair Chontae Dhoire]] [[Catagóir:1969]] [[Catagóir:Cath Thaobh an Bhogaigh]] [[Catagóir:Constáblacht Ríoga Uladh]] 8af4p1q3nbyxznx8uxf1jnai7ocaxsf 0 94816 1324699 1073950 2026-08-13T19:17:05Z An Sionnach Rua 29036 1324699 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Platalea_minor.jpg|mion| Ag geimhreadh i [[Hong Cong]] ]] Speiceas lapaire san fhine Threskiornithidae is ea '''an chorr bheag''' (''Platalea minor''), a bhíonn le fáil in oirthear na hÁise. Tá an dáileadh is srianta ag an speiceas seo de na sé speiceas ''Platalea'' , agus is é an t-aon cheann a mheastar a bheith i mbaol. Is éin mhóra uisce iad le goba leacaithe ó chúl go tosaigh. Baineann na héin seo úsáid as modh tadhlach chun beathú, ag lapadaíl san uisce agus ag scuabadh a gcuid gob ó thaobh go taobh chun creiche a aimsiú. Agus é teoranta do cheantair chósta oirthear na hÁise, is cosúil go raibh sé coitianta uair amháin ar fud a réimse dáilte. Faoi láthair ní phóraíonn sé ach ar chúpla oileán beag creagach amach ó chósta thiar na Cóiré Thuaidh, le ceithre shuíomh geimhridh ag Macao, Hong Cong, an Téaváin agus Vietnam, chomh maith le háiteanna eile inar breathnaíodh orthu ar imirce. Bíonn siad ag geimhreadh freisin i Jeju, sa Chóiré Theas, i Kyushu agus in Okinawa, sa tSeapáin, agus i ndeilt na hAbhann Deirge i Vítneam. Níos déanaí, tugadh na héin faoi deara sa Téalainn, sna hOileáin Fhilipíneacha, agus i suíomhanna breise sa tSín. Rangaigh Aontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra iad go hidirnáisiúnta mar speiceas i mbaol sa bhliain 2000. Táthar ag tuar go mbeidh laghduithe ina ndaonra sa todhchaí, go príomha mar gheall ar an méid dífhoraoisithe, truaillithe agus tionscail eile de dhéantús an duine. == Tagairtí == {{Reflist}} [[CatagóiR:Platalea]] czuniyjid9twmrudoekac2bouuuhjs1 1324700 1324699 2026-08-13T19:17:40Z An Sionnach Rua 29036 1324700 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Íomhá:Platalea_minor.jpg|mion| Ag geimhreadh i [[Hong Cong]] ]] Speiceas lapaire san fhine Threskiornithidae is ea '''an chorr bheag''' (''Platalea minor''), a bhíonn le fáil in oirthear na hÁise. Tá an dáileadh is srianta ag an speiceas seo de na sé speiceas ''Platalea'' , agus is é an t-aon cheann a mheastar a bheith i mbaol. Is éin mhóra uisce iad le goba leacaithe ó chúl go tosaigh. Baineann na héin seo úsáid as modh tadhlach chun beathú, ag lapadaíl san uisce agus ag scuabadh a gcuid gob ó thaobh go taobh chun creiche a aimsiú. Agus é teoranta do cheantair chósta oirthear na hÁise, is cosúil go raibh sé coitianta uair amháin ar fud a réimse dáilte. Faoi láthair ní phóraíonn sé ach ar chúpla oileán beag creagach amach ó chósta thiar na Cóiré Thuaidh, le ceithre shuíomh geimhridh ag Macao, Hong Cong, an Téaváin agus Vietnam, chomh maith le háiteanna eile inar breathnaíodh orthu ar imirce. Bíonn siad ag geimhreadh freisin i Jeju, sa Chóiré Theas, i Kyushu agus in Okinawa, sa tSeapáin, agus i ndeilt na hAbhann Deirge i Vítneam. Níos déanaí, tugadh na héin faoi deara sa Téalainn, sna hOileáin Fhilipíneacha, agus i suíomhanna breise sa tSín. Rangaigh Aontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra iad go hidirnáisiúnta mar speiceas i mbaol sa bhliain 2000. Táthar ag tuar go mbeidh laghduithe ina ndaonra sa todhchaí, go príomha mar gheall ar an méid dífhoraoisithe, truaillithe agus tionscail eile de dhéantús an duine. == Tagairtí == {{Reflist}} [[CatagóiR:Platalea]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1849]] pmo0bls8ka2685inwz7nuhdau56vfew 0 96938 1324852 1029781 2026-08-14T09:19:02Z TGcoa 21229 1324852 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ríthe Thír Chonaill|Rí Thír Chonaill]], de chuid [[Uí Néill an Tuaiscirt]], ba ea '''Domhnall mac Aodha Mhuindeirg''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Domnall mac Áeda Muindeirg''') (bás 804). Tugadh scairt an teideal "Rí an Tuaiscirt" dó. [[Áed Muinderg|Aodh Muindearg]] (bás 747) ba ea a athair, agus [[Flaithbertach mac Loingsig|Flaithbheartach mac Loingsigh]] (bás 765), [[Ardrí na hÉireann|Ardrí Éireann]], a sheanathair.<ref>Charles-Edwards, Aguisín IV</ref> == Beatha == Le linn na hochtú haoise, bhí na Cineálacha Chonaill agus [[Cenél nEógain|Eoghain]] in iomaíocht le chéile sa tuaisceart. Bhí athair Dhomhnaill aitheanta mar rí an Tuaiscirt agus ionadaí an Ardrí, [[Domnall Midi|Domnall Midi]] (bás 763) de [[Clann Cholmáin|Chlann Cholmáin]], [[Uí Néill an Deiscirt]]. Níor aithníodh a chomharbaí, áfach, agus sa bhliain 763, d'éirigh [[Niall Frossach|Niall Frasach]] (bás 778) de Chineál Eoghain ina Ardrí. Tar éis dúnmharú a uncail [[Murchad mac Flaithbertaig|Murchadh mac Flaithbheartaigh]] sa bhliain 767, tháinig Domhnall i gcoróin mar rí Chineál Chonaill. Tar éis éirí as Néill Frasaigh sa bhliain 770 nó 772, rinne Domhnall ansin a thriail ar cheannas an tuaiscirt. Sa bhliain 779, tháinig an Ardrí nua, [[Donnchad Midi|Donnchadh na Mí]] (bás 797) de Chlann Cholmáin, ar feachtas ó thuaidh agus ghabh gialla ó Dhomhnall, ar a dtugtar an teideal rí an Tuaiscirt ag an am seo.<ref>[[Annála Uladh]], AU 779.10</ref><ref>Mac Niocaill, lch. 142</ref> Dheimhnigh Domhnall a chumhacht ina cheantar féin le bua in éadan [[Cineál Chonaill#Cenél mBógaine|Chineál Bhógaine]] (géag Chineál Chonaill suite i m[[Báinigh]]) sa bhliain 784.<ref>AU 784.4</ref><ref>Mac Niocaill, lch. 143</ref> Sa bhliain 787, cloíodh Domhnall i mbun chatha ag [[Máel Dúin mac Áedo Alláin|Maol Dúin mac Aodha Sláine]] (bás 788) de Chineál Eoghain agus chaill a cheannas sa tuaisceart.<ref>AU 787.3</ref><ref>Mac Niocaill, lch. 143</ref><ref>Byrne, ''A New History of Ireland'', lch. 657</ref> Tar éis bhás Mhaoil Dúin, rinne Domhnall ath-thriail ach cloíodh é sa bhliain 789 i g[[Cath Clóitech]] (now [[Clóidigh (Tír Eoghain)]] ar bhruach [[an Fhinn|na Finne]]) ag [[Áed Oirdnide|Aodh Oirdní]] (bás 819) de Chineál Eoghain.<ref>AU 789.12</ref><ref>Mac Niocaill, lch. 143</ref><ref>Byrne, ''NHI'', lch. 657</ref> D'éirighAodha Oirdní ina Ardrí sa bhliain 798. Bhí Domhnall aitheanta mar rí an Tuaiscirt ina thásc don bhliain 804 ach ní fios conas a d'éirigh leis an teideal a fháil ar ais.<ref>AU 804.1</ref><ref>Byrne, ''NHI'', lch. 657</ref> == Foinsí == * [[Corpus of Electronic Texts]] ** [[Annála Tiarnaigh]], [http://www.ucc.ie/celt/published/G100002/ G100002] ** [[Annála Uladh]], cuid 1, [http://www.ucc.ie/celt/published/G100001A/ G100001A] ** [[Annála na gCeithre Máistrí]], cuid 1, [http://www.ucc.ie/celt/published/G800011A/ G800011A] ** [[Chronicon Scotorum]], [http://www.ucc.ie/celt/published/G100016/ G100016] * Charles-Edwards, T. M. (2000), ''Early Christian Ireland'', Cambridge: Cambridge University Press, {{ISBN|0-521-36395-0}} * Mac Niocaill, Gearoid (1972), ''Ireland before the Vikings'', Baile Átha Cliath: Gill and Macmillan * Ó Cróinín, Dáibhí (2005), ''A New History of Ireland'', Volume One, Oxford: Oxford University Press == Naisc sheachtracha == * [http://celt.ucc.ie/index.html CELT]: [[Corpus of Electronic Texts]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Aodha Muindeirg, Domnall mac}} [[Catagóir:Daoine a rugadh san 8ú haois]] [[Catagóir:Básanna i 804]] [[Catagóir:Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall]] p88208pzauzse50r8ht93ge1emt06wr 3 97321 1324590 1261340 2026-08-13T15:53:51Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324590 wikitext text/x-wiki Feicim go bhfuil sár-obair déanta agat ǃ mar shampla [[Saighir Chiaráin]] Rud amháin.. má dhéanann tú cóipeáil agus greamú, an féidir leat an tagairt a chur isteach ? mar sh Saighir Chiaráin ... rinne mé é Beir bua Ciarán [[Úsáideoir:TGcoa|TGcoa]] ([[Plé úsáideora:TGcoa|plé]]) 09:46, 5 Márta 2022 (UTC) == Béarla / díochlaonaidh == (As Béarla) Hi there. It's best not add foreign language redirects to topics here. This doesn't happen on other wikis, unless they're proper nouns / Latin names / etc. Also, there's no in-linking to them. Same with [[Chupán|declensions]] - best off use the [[wikt:Príomhleathanach|Irish language Wiktionary]] for word variations - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|❤]]} 18:22, 23 Márta 2022 (UTC) Thanks for the feedback. I see a ton of foreign language redirects on Irish related En Wiki pages. I felt it might be a way to assist the terrible Google search indexing of ga. vici pages, but I appreciate the feedback. I really don't agree for declensions. The whole point of redirects is to catch misspellings and that is a major issue with declensions. Sorry. I don't see your point at all for declensions - [[Úsáideoir:Aerchasúr|Aerchasúr]] ([[Plé úsáideora:Aerchasúr|plé]]) 16:48, 29 Márta 2022 (UTC) == Comhad gan ceadúnas == ==Unspecified source for [[:File:UTasLogo.png]]== [[Image:Nuvola apps important blue.svg|70px|left]] Thanks for uploading '''[[:File:UTasLogo.png]]'''. I noticed that the file's description page currently doesn't specify who created the content, so the [[:en:copyright|copyright]] status is unclear. If you did not create this file yourself, then you will need to specify the owner of the copyright. As well as adding the source, please add a copyright licensing tag. If you created/took the picture, audio, or video then the {{[[:Template:GFDL|GFDL]]}} tag can be used to release it under the [[GFDL]]. If you believe the media meets the criteria at [[:en:Wikipedia:Fair use|Wikipedia:Fair use]], use a tag such as those in [[:Catagóir:Clibeanna cóipchirt de comhaid nach bhfuil saor]]. Such tags must be accompanied with a Fair Use Rationale template such as {{[[:Template:Réasúnaíocht d'íomhánna nach bhfuil saor|Réasúnaíocht d'íomhánna nach bhfuil saor]]}}. '''Unsourced and untagged images may be deleted''', as described on [[:en:Wikipedia:Criteria for speedy deletion#Images.2FMedia|criteria for speedy deletion]]. Thanks. --[[Úsáideoir:AllieBot|AllieBot]] ([[Plé úsáideora:AllieBot|plé]]) 04:30, 5 Bealtaine 2022 (UTC) == Vicí na mBan == A chara, toisc gur úsáideoir Vicipéide rialta thú, ba mhaith liom tusa a chur ar an eolas maidir le tionscadal nua atá ar siúl. Vicí na mBan, nó WikiWomen, is ainm do. Is comhfhiontar é idir Pobal Éireann Wikimedia, Coláiste Oiriall i Muineachán agus eagraíochtaí Vicipéide agus meánscoileanna sa [[An Fhreaslainn|Fhreaslainn]] agus i d[[Tír na mBascach]]. Le linn na tionscadail seo, beidh muid ag cruthú acmhainní teagaisc ionas go mbeidh daltaí meánscoileanna in ann ailt Vicipéide a scríobh as Gaeilge, as Freaslainnis nó as Bascais faoi mhná iomráiteacha. Beidh na daltaí ag foghlaim faoi Vicipéid ón mí seo chugainn ar aghaidh agus tosóidh siad ag scríobh sa bhliain úr. Tá breis eolais ar fáil as Béarla ar an leathanach Meta: https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Erasmus%2B_Project. Tá fáilte roimh cheisteanna agus bharúlacha chugamsa ar Vicipéid nó seol r-phost chugainn: wikimediaireland[at]gmail.com. Beidh mé ag cur teachtaireacht ar an halla baile chomh maith, mo leithscéal as crosphostáil a dhéanamh. [[Úsáideoir:Dowlinme|Dowlinme]] ([[Plé úsáideora:Dowlinme|plé]]) 16:52, 28 Deireadh Fómhair 2022 (UTC) == Create a page for Sovereign State of the Bektashi Order on Irish Wiki == @[[Úsáideoir:Aerchasúr|Aerchasúr]] Hi dear Aerchasúr! I am from Albania. I am a person which cares so much about politics in my country and I have created an account on Wikipedia to find some contributors for doing a task for a political matter in my country. In Albania, is being created a new state inside Tirana, and is called "Sovereign State of the Bektashi Order":https://en.m.wikipedia.org/wiki/Sovereign_State_of_the_Bektashi_Order I want to ask you can you create the article about this new state, on Irish Wiki, with short content? I would thank you so much if you will create it. I asked you since I found you on the pages with last edits on Irish Wiki and you have made edits related to places and historical things on Irish Wiki. Thanks [[Úsáideoir:AlbUltras|AlbUltras]] ([[Plé úsáideora:AlbUltras|plé]]) 21:07, 26 Márta 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Aerchasúr|Aerchasúr]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, <nowiki>~~~~</nowiki> [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:53, 13 Lúnasa 2026 (UTC) amjohbq5i7w2afjpcnjnwq2ohizhh2j 0 103770 1324735 1236062 2026-08-13T22:20:26Z TGcoa 21229 1324735 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar 13 Lúnasa 1975, mharaigh [[An tIRA Sealadach|an tIRA]] ceathrar Protastúnach agus ball amháin den [[Óglaigh Uladh|UVF]] (agus ghortaigh trí scór eile) in ionsaí buama agus gunna ar an tábhairne Bayardo, [[Bóthar na Seanchille]], [[Béal Feirste]]. Bhí an teach ósta plódaithe ag an am.<ref>An tUltach 92 (7), 23. Aodhán Ó Raghailligh, Iúil 2015</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/victims/memorials/static/photos/1104.html|teideal=CAIN: Victims: Memorials: Bayardo Bomb Memorial|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Ionsaí díoltais a bhí ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://seamusdubhghaill.com/2019/08/13/the-bayardo-bar-attack/|teideal=The Bayardo Bar Attack|údar=Jim Doyle|dáta=2019-08-13|language=en|work=seamus dubhghaill|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis an ionsaí, agus na hionsaithe eile, cor in aghaidh an chaim, timpeall an ama seo.<ref>{{Cite news|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/opinion/news-analysis/why-the-victims-killed-in-the-bayardo-bar-massacre-also-deserve-to-be-remembered-34998838.html|teideal=Why the victims killed in the Bayardo Bar massacre also deserve to be remembered|language=en-GB|work=belfasttelegraph|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Dúnmharaíodh an [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)|Miami Showband]] ar 31 Iúil. Bhí [[Brendan McFarlane]] de chuid an IRA freagrach as. Gearradh príosún saoil ar McFarlane, 24, agus Seamus Clarke agus Peter "Skeet" Hamilton as dúnmharú. == Féach freisin == * [[Ionsaithe seicteacha i mBéal Feirste (Aibreán 1975)]] * [[Ionsaí ar McGleenan's Bar (1975)|Ionsaí ar McGleenan's Bar]],Ard Mhacha, 22 Lúnasa 1975 * [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-ni}} [[Catagóir:1975]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Bhéal Feirste]] [[Catagóir:Frith-Phrotastúnachas]] [[Catagóir:Foréigean seicteach]] bqijb693ivjt1xuz7zt45ffkun84nrl 1324736 1324735 2026-08-13T22:23:20Z TGcoa 21229 1324736 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar 13 Lúnasa 1975, mharaigh [[An tIRA Sealadach|an tIRA]] ceathrar Protastúnach agus ball amháin den [[Óglaigh Uladh|UVF]] (agus gortaíodh trí scór eile) in ionsaí buama agus gunna ar an tábhairne Bayardo, ar Shráid Aberdeen, cóngarach do [[Bóthar na Seanchille]], [[Béal Feirste]]. Bhí an teach ósta plódaithe ag an am.<ref>An tUltach 92 (7), 23. Aodhán Ó Raghailligh, Iúil 2015</ref><ref name="cain-marker">{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/victims/memorials/static/photos/1104.html|teideal=CAIN: Victims: Memorials: Bayardo Bomb Memorial|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Ionsaí díoltais a bhí ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://seamusdubhghaill.com/2019/08/13/the-bayardo-bar-attack/|teideal=The Bayardo Bar Attack|údar=Jim Doyle|dáta=2019-08-13|language=en|work=seamus dubhghaill|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis an ionsaí, agus na hionsaithe eile, cor in aghaidh an chaim, timpeall an ama seo.<ref name="beltel-victims">{{Cite news|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/opinion/news-analysis/why-the-victims-killed-in-the-bayardo-bar-massacre-also-deserve-to-be-remembered-34998838.html|teideal=Why the victims killed in the Bayardo Bar massacre also deserve to be remembered|language=en-GB|work=belfasttelegraph|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Dúnmharaíodh triúr den [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)|Miami Showband]] ar an 31 Iúil. Bhí [[Brendan McFarlane]] de chuid an IRA freagrach as an ionsaí ar an Bayardo. Gearradh príosún saoil ar McFarlane, 24, agus ar Sheamus Clarke agus ar Peter "Skeet" Hamilton as dúnmharú. [[Íomhá:Memorial to the victims of the Bayardo Bar bombing of August 1975 - geograph.org.uk - 4117471.jpg|clé|mion|298x298px]] [[Íomhá:Memorial to the victims of the Bayardo Bar outrage - geograph.org.uk - 4117477.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Bayardo Bar Memorial.jpg|clé|mion|220x220px]] == Na híospartaigh == Maraíodh cúigear san ionsaí: * William John Gracey (63) agus Samuel Gunning (55), a dheartháir céile — beirt a lámhachadh chun báis lasmuigh den tábhairne; * Joanne McDowell (29) agus Hugh Alexander Harris (21), ball den UVF — beirt a fuarthas faoin bhfothrach tar éis an phléasc; * Linda Boyle (17), a tarraingíodh beo as an bhfothrach ach a fuair bás san ospidéal ar an 21 Lúnasa de bharr a cuid gortuithe.<ref name="hmdb">{{Lua idirlín|url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=134827|teideal=Bayardo Bar Bombing Victims Historical Marker|work=hmdb.org|language=en|dátarochtana=2026-08-13}}</ref><ref name="cain-sutton">{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20110514143816/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/chron/1975.html|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths – 1975|work=cain.ulst.ac.uk|language=en|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Tugann Innéacs Sutton CAIN 19 mar aois do Linda Boyle, murab ionann agus formhór na bhfoinsí eile, a deir 17.<ref name="cain-sutton" /> == Cur síos ar an ionsaí == Go gairid roimh am dúnta ar an gCéadaoin, 13 Lúnasa, stad gluaisteán Audi glas goidte lasmuigh den tábhairne. Triúr óglach de chuid Bhriogáid Bhéal Feirste an IRA a bhí ann, faoi cheannas Brendan "Bik" McFarlane, óglach 24 bliain d'aois ó [[Ard Eoin]], a bhí ag tiomáint an ghluaisteáin.<ref name="murray2011">{{Cite news|url=https://ga.wikipedia.org/wiki/Henry_Wilson|teideal=Bayardo murders lost in rubble of McGurk's|údar=Alan Murray|dáta=2011-03-10|language=en-GB|work=Belfast Telegraph|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Chuaigh Seamus Clarke agus Peter "Skeet" Hamilton go dtí an doras taoibh ar Shráid Aberdeen. Scaoil duine acu raidhfil Armalite, ag maraú Gracey agus Gunning ar an toirt, agus d'fhág an fear eile mála ina raibh buama deich bpunt ag an doras sula bhfilleadar araon ar an ngluaisteán.<ref name="murray2011" /> Agus custaiméirí scanraithe ag teitheadh i dtreo na leithreas, phléasc an buama agus leag sé cuid den fhoirgneamh anuas orthu.<ref name="murray2011" /> Agus iad ag imeacht síos Sráid Agnes, scaoil an t-aonad isteach i scuaine ban is leanaí a bhí ag fanacht ag stad tacsaí; níor gortaíodh ná níor maraíodh aon duine ann.<ref name="murray2011" /> Faoi cheann 20 nóiméad, gabhadh an triúr ag bacainn bhóthair. Fuarthas an raidhfil Armalite, chomh maith le fianaise fhóiréinseach eile lena n-áirítear a méarloirg, sa ghluaisteán.<ref>Bishop, Patrick agus Mallie, Eamonn (1987). ''The Provisional IRA''. London: Heinemann. lch. 223.</ref> Cor in aghaidh an chaim, rinneadh ionsaí ar McGleenan's Bar, Ard Mhacha, ar an 22 Lúnasa 1975. == Cúiseamh agus pianbhreith == I mí na Bealtaine 1976, ciontaíodh McFarlane, Clarke agus Hamilton i gcúirt gan ghiúiré (cúirt ar a dtugtar "Cúirt Diplock") agus gearradh príosún saoil orthu.<ref>Taylor, Peter (1999). ''Loyalists''. London: Bloomsbury. lch. 149.</ref> Cuireadh sa [[An Cheis Fhada|Cheis Fhada]] iad. D'éirigh McFarlane ina cheannaire ar phríosúnaigh an IRA sa Cheis Fhada. I 1983 bhí sé i gceannas ar an éalú mór ón Cheis Fhada, inar éalaigh 38 poblachtánach, Clarke agus Hamilton ina measc; gabhadh Hamilton arís láithreach lasmuigh den phríosún, ach chuaigh McFarlane agus Clarke ar a dteitheadh.<ref>Derek Dunne, "McFarlane – The Inside Story", ''Magill'', Aibreán 1986.</ref> D'éag Hamilton den ailse i nDún Dealgan ar an 25 Feabhra 2011, agus é 57 bliain d'aois.<ref>Maurice Fitzmaurice, "Last vote for dying IRA chief; he backs Adams in election", ''The Mirror'' (London), 2 Márta 2011.</ref> == Cuimhneachán == Nocht an Bayardo Somme Association leacht cuimhneacháin ar shuíomh an tábhairne, ar choirnéal Shráid Argyle, le hainmneacha agus grianghraif an chúigir a maraíodh; "uafás dearmadta" a thug an cumann ar an ionsaí.<ref name="hmdb" /><ref name="beltel-victims" /> Rinneadh comóradh ar an gcaogadú cothrom bliana den ionsaí ar an 13 Lúnasa 2025, le bláthfhleasc á leagan ag an leacht cuimhneacháin.<ref>{{Cite news|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bayardo_Bar_attack|teideal=Commemoration marks 50th anniversary of Bayardo attack|language=en|work=BBC/Yahoo News|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Ionsaithe seicteacha i mBéal Feirste (Aibreán 1975)]] * [[Ionsaí ar McGleenan's Bar (1975)|Ionsaí ar McGleenan's Bar]], Ard Mhacha, 22 Lúnasa 1975 * [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1975]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Bhéal Feirste]] [[Catagóir:Frith-Phrotastúnachas]] [[Catagóir:Foréigean seicteach]] 6go13si6ggje4tk2b66eqk6by30c9yg 1324737 1324736 2026-08-13T22:28:35Z TGcoa 21229 1324737 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar 13 Lúnasa 1975, mharaigh [[An tIRA Sealadach|an tIRA]] ceathrar Protastúnach agus ball amháin den [[Óglaigh Uladh|UVF]] (agus gortaíodh trí scór eile) in ionsaí buama agus gunna ar an tábhairne Bayardo, ar Shráid Aberdeen, cóngarach do [[Bóthar na Seanchille]], [[Béal Feirste]]. Bhí an teach ósta plódaithe ag an am.<ref>An tUltach 92 (7), 23. Aodhán Ó Raghailligh, Iúil 2015</ref><ref name="cain-marker">{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/victims/memorials/static/photos/1104.html|teideal=CAIN: Victims: Memorials: Bayardo Bomb Memorial|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Ionsaí díoltais a bhí ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://seamusdubhghaill.com/2019/08/13/the-bayardo-bar-attack/|teideal=The Bayardo Bar Attack|údar=Jim Doyle|dáta=2019-08-13|language=en|work=seamus dubhghaill|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis an ionsaí, agus na hionsaithe eile, cor in aghaidh an chaim, timpeall an ama seo.<ref name="beltel-victims">{{Cite news|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/opinion/news-analysis/why-the-victims-killed-in-the-bayardo-bar-massacre-also-deserve-to-be-remembered-34998838.html|teideal=Why the victims killed in the Bayardo Bar massacre also deserve to be remembered|language=en-GB|work=belfasttelegraph|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Dúnmharaíodh triúr den [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)|Miami Showband]] ar an 31 Iúil. Bhí [[Brendan McFarlane]] de chuid an IRA freagrach as an ionsaí ar an Bayardo. Gearradh príosún saoil ar McFarlane, 24, agus ar Sheamus Clarke agus ar Peter "Skeet" Hamilton as dúnmharú. [[Íomhá:Memorial to the victims of the Bayardo Bar bombing of August 1975 - geograph.org.uk - 4117471.jpg|clé|mion|298x298px]] [[Íomhá:Memorial to the victims of the Bayardo Bar outrage - geograph.org.uk - 4117477.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Bayardo Bar Memorial.jpg|clé|mion|220x220px]] == Na híospartaigh == Maraíodh cúigear san ionsaí: * William John Gracey (63) agus Samuel Gunning (55), a dheartháir céile — beirt a lámhachadh chun báis lasmuigh den tábhairne; * Joanne McDowell (29) agus Hugh Alexander Harris (21), ball den UVF — beirt a fuarthas faoin bhfothrach tar éis an phléasc; * Linda Boyle (17), a tarraingíodh beo as an bhfothrach ach a fuair bás san ospidéal ar an 21 Lúnasa de bharr a cuid gortuithe.<ref name="hmdb">{{Lua idirlín|url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=134827|teideal=Bayardo Bar Bombing Victims Historical Marker|work=hmdb.org|language=en|dátarochtana=2026-08-13}}</ref><ref name="cain-sutton">{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20110514143816/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/chron/1975.html|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths – 1975|work=cain.ulst.ac.uk|language=en|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Tugann Innéacs Sutton CAIN 19 mar aois do Linda Boyle, murab ionann agus formhór na bhfoinsí eile, a deir 17.<ref name="cain-sutton" /> == Cur síos ar an ionsaí == Go gairid roimh am dúnta ar an gCéadaoin, 13 Lúnasa, stad gluaisteán Audi glas goidte lasmuigh den tábhairne. Triúr óglach de chuid Bhriogáid Bhéal Feirste an IRA a bhí ann, faoi cheannas Brendan "Bik" McFarlane, óglach 24 bliain d'aois ó [[Ard Eoin]], a bhí ag tiomáint an ghluaisteáin.<ref name="murray2011">{{Cite news|url=https://web.archive.org/web/20140106235406/http://www.belfasttelegraph.co.uk/opinion/news-analysis/bayardo-murders-lost-in-rubble-of-mcgurks-28595832.html|teideal=Bayardo murders lost in rubble of McGurk's|údar=Alan Murray|dáta=2011-03-10|language=en-GB|work=Belfast Telegraph|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Chuaigh Seamus Clarke agus Peter "Skeet" Hamilton go dtí an doras taoibh ar Shráid Aberdeen. Scaoil duine acu raidhfil Armalite, ag maraú Gracey agus Gunning ar an toirt, agus d'fhág an fear eile mála ina raibh buama deich bpunt ag an doras sula bhfilleadar araon ar an ngluaisteán.<ref name="murray2011" /> Agus custaiméirí scanraithe ag teitheadh i dtreo na leithreas, phléasc an buama agus leag sé cuid den fhoirgneamh anuas orthu.<ref name="murray2011" /> Agus iad ag imeacht síos Sráid Agnes, scaoil an t-aonad isteach i scuaine ban is leanaí a bhí ag fanacht ag stad tacsaí; níor gortaíodh ná níor maraíodh aon duine ann.<ref name="murray2011" /> Faoi cheann 20 nóiméad, gabhadh an triúr ag bacainn bhóthair. Fuarthas an raidhfil Armalite, chomh maith le fianaise fhóiréinseach eile lena n-áirítear a méarloirg, sa ghluaisteán.<ref>Bishop, Patrick agus Mallie, Eamonn (1987). ''The Provisional IRA''. London: Heinemann. lch. 223.</ref> Cor in aghaidh an chaim, rinneadh ionsaí ar McGleenan's Bar, Ard Mhacha, ar an 22 Lúnasa 1975. == Cúiseamh agus pianbhreith == I mí na Bealtaine 1976, ciontaíodh McFarlane, Clarke agus Hamilton i gcúirt gan ghiúiré (cúirt ar a dtugtar "Cúirt Diplock") agus gearradh príosún saoil orthu.<ref>Taylor, Peter (1999). ''Loyalists''. London: Bloomsbury. lch. 149.</ref> Cuireadh sa [[An Cheis Fhada|Cheis Fhada]] iad. D'éirigh McFarlane ina cheannaire ar phríosúnaigh an IRA sa Cheis Fhada. I 1983 bhí sé i gceannas ar an éalú mór ón Cheis Fhada, inar éalaigh 38 poblachtánach, Clarke agus Hamilton ina measc; gabhadh Hamilton arís láithreach lasmuigh den phríosún, ach chuaigh McFarlane agus Clarke ar a dteitheadh.<ref>Derek Dunne, "McFarlane – The Inside Story", ''Magill'', Aibreán 1986.</ref> D'éag Hamilton den ailse i nDún Dealgan ar an 25 Feabhra 2011, agus é 57 bliain d'aois.<ref>Maurice Fitzmaurice, "Last vote for dying IRA chief; he backs Adams in election", ''The Mirror'' (London), 2 Márta 2011.</ref> == Cuimhneachán == Nocht an Bayardo Somme Association leacht cuimhneacháin ar shuíomh an tábhairne, ar choirnéal Shráid Argyle, le hainmneacha agus grianghraif an chúigir a maraíodh; "uafás dearmadta" a thug an cumann ar an ionsaí.<ref name="hmdb" /><ref name="beltel-victims" /> Rinneadh comóradh ar an gcaogadú cothrom bliana den ionsaí ar an 13 Lúnasa 2025, le bláthfhleasc á leagan ag an leacht cuimhneacháin.<ref>{{Cite news|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bayardo_Bar_attack|teideal=Commemoration marks 50th anniversary of Bayardo attack|language=en|work=BBC/Yahoo News|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Ionsaithe seicteacha i mBéal Feirste (Aibreán 1975)]] * [[Ionsaí ar McGleenan's Bar (1975)|Ionsaí ar McGleenan's Bar]], Ard Mhacha, 22 Lúnasa 1975 * [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1975]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Bhéal Feirste]] [[Catagóir:Frith-Phrotastúnachas]] [[Catagóir:Foréigean seicteach]] 5k8fzef9o3d4xhz4ff6e7yqb7inm8h4 1324738 1324737 2026-08-13T22:49:26Z TGcoa 21229 1324738 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar 13 Lúnasa 1975, mharaigh [[An tIRA Sealadach|an tIRA]] ceathrar Protastúnach agus ball amháin den [[Óglaigh Uladh|UVF]] (agus gortaíodh trí scór eile) in ionsaí buama agus gunna ar an tábhairne Bayardo, ar Shráid Aberdeen, cóngarach do [[Bóthar na Seanchille]], [[Béal Feirste]]. Bhí an teach ósta plódaithe ag an am.<ref>An tUltach 92 (7), 23. Aodhán Ó Raghailligh, Iúil 2015</ref><ref name="cain-marker">{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/victims/memorials/static/photos/1104.html|teideal=CAIN: Victims: Memorials: Bayardo Bomb Memorial|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Ionsaí díoltais a bhí ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://seamusdubhghaill.com/2019/08/13/the-bayardo-bar-attack/|teideal=The Bayardo Bar Attack|údar=Jim Doyle|dáta=2019-08-13|language=en|work=seamus dubhghaill|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis an ionsaí, agus na hionsaithe eile, cor in aghaidh an chaim, timpeall an ama seo.<ref name="beltel-victims">{{Cite news|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/opinion/news-analysis/why-the-victims-killed-in-the-bayardo-bar-massacre-also-deserve-to-be-remembered-34998838.html|teideal=Why the victims killed in the Bayardo Bar massacre also deserve to be remembered|language=en-GB|work=belfasttelegraph|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Dúnmharaíodh triúr den [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)|Miami Showband]] ar an 31 Iúil. Bhí [[Brendan McFarlane]] de chuid an IRA freagrach as an ionsaí ar an Bayardo. Gearradh príosún saoil ar McFarlane, 24, agus ar Sheamus Clarke agus ar Peter "Skeet" Hamilton as dúnmharú. [[Íomhá:Agnes street nearing Crumlin Road - geograph.org.uk - 7257948.jpg|clé|mion|220x220px|Agus iad ag imeacht síos Sráid Agnes, scaoil an t-aonad scuaine ban is leanaí a bhí ag fanacht ag stad tacsaí]] [[Íomhá:Memorial to the victims of the Bayardo Bar bombing of August 1975 - geograph.org.uk - 4117471.jpg|clé|mion|298x298px]] [[Íomhá:Memorial to the victims of the Bayardo Bar outrage - geograph.org.uk - 4117477.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Bayardo Bar Memorial.jpg|clé|mion|220x220px]] == Na híospartaigh == Maraíodh cúigear san ionsaí: * William John Gracey (63) agus Samuel Gunning (55), a dheartháir céile — beirt a lámhachadh lasmuigh den tábhairne; * Joanne McDowell (29) agus Hugh Alexander Harris (21), ball den UVF — beirt a fuarthas faoin bhfothrach tar éis an phléasc; * Linda Boyle (17), a tarraingíodh beo as an bhfothrach ach a fuair bás san ospidéal ar an 21 Lúnasa de bharr a cuid gortuithe.<ref name="hmdb">{{Lua idirlín|url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=134827|teideal=Bayardo Bar Bombing Victims Historical Marker|work=hmdb.org|language=en|dátarochtana=2026-08-13}}</ref><ref name="cain-sutton">{{Lua idirlín|url=https://web.archive.org/web/20110514143816/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/chron/1975.html|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths – 1975|work=cain.ulst.ac.uk|language=en|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Tugann Innéacs Sutton CAIN 19 mar aois do Linda Boyle, murab ionann agus formhór na bhfoinsí eile, a deir 17.<ref name="cain-sutton" /> == Cur síos ar an ionsaí == Go gairid roimh am dúnta ar an gCéadaoin, 13 Lúnasa, stad gluaisteán Audi glas goidte lasmuigh den tábhairne. Triúr óglach de chuid Bhriogáid Bhéal Feirste an IRA a bhí ann, faoi cheannas Brendan "Bik" McFarlane, óglach 24 bliain d'aois ó [[Ard Eoin]], a bhí ag tiomáint an ghluaisteáin.<ref name="murray2011">{{Cite news|url=https://web.archive.org/web/20140106235406/http://www.belfasttelegraph.co.uk/opinion/news-analysis/bayardo-murders-lost-in-rubble-of-mcgurks-28595832.html|teideal=Bayardo murders lost in rubble of McGurk's|údar=Alan Murray|dáta=2011-03-10|language=en-GB|work=Belfast Telegraph|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> Chuaigh Seamus Clarke agus Peter "Skeet" Hamilton go dtí an doras ar Shráid Aberdeen. Scaoil duine acu raidhfil Armalite, ag marú Gracey agus Gunning ar an toirt, agus d'fhág an fear eile mála ina raibh buama cúig kilo (geilitin) ag an doras sula bhfilleadar araon ar an ngluaisteán.<ref name="murray2011" /> Agus custaiméirí scanraithe ag teitheadh i dtreo na leithreas, phléasc an buama agus leag sé cuid den fhoirgneamh anuas orthu.<ref name="murray2011" /> Agus iad ag imeacht síos Sráid Agnes, scaoil an t-aonad isteach i scuaine ban is leanaí a bhí ag fanacht ag stad tacsaí; níor gortaíodh ná níor maraíodh aon duine ann.<ref name="murray2011" /> Faoi cheann 20 nóiméad, gabhadh an triúr ag bacainn bhóthair. Fuarthas an raidhfil Armalite, chomh maith le fianaise fhóiréinseach eile lena n-áirítear a méarloirg, sa ghluaisteán.<ref>Bishop, Patrick agus Mallie, Eamonn (1987). ''The Provisional IRA''. London: Heinemann. lch. 223.</ref> Cor in aghaidh an chaim, rinneadh ionsaí ar McGleenan's Bar, Ard Mhacha, ar an 22 Lúnasa 1975. == Cúiseamh agus pianbhreith == I mí na Bealtaine 1976, ciontaíodh McFarlane, Clarke agus Hamilton i gcúirt gan ghiúiré (cúirt ar a dtugtar "Cúirt Diplock") agus gearradh príosún saoil orthu.<ref>Taylor, Peter (1999). ''Loyalists''. London: Bloomsbury. lch. 149.</ref> Cuireadh sa [[An Cheis Fhada|Cheis Fhada]] iad. D'éirigh McFarlane ina cheannaire ar phríosúnaigh an IRA sa Cheis Fhada. I 1983 bhí sé i gceannas ar an éalú mór ón Cheis Fhada, inar éalaigh 38 poblachtánach, Clarke agus Hamilton ina measc; gabhadh Hamilton arís láithreach lasmuigh den phríosún, ach chuaigh McFarlane agus Clarke ar a dteitheadh.<ref>Derek Dunne, "McFarlane – The Inside Story", ''Magill'', Aibreán 1986.</ref> D'éag Hamilton den ailse i nDún Dealgan ar an 25 Feabhra 2011, agus é 57 bliain d'aois.<ref>Maurice Fitzmaurice, "Last vote for dying IRA chief; he backs Adams in election", ''The Mirror'' (London), 2 Márta 2011.</ref> D'éag McFarlane féin ar an 21 Feabhra 2025, agus é 73 bliain d'aois, tar éis tinnis ghairid. == Cuimhneachán == Nocht an Bayardo Somme Association leacht cuimhneacháin ar shuíomh an tábhairne, ar choirnéal Shráid Argyle, le hainmneacha agus grianghraif an chúigir a maraíodh; "uafás dearmadta" a thug an cumann ar an ionsaí.<ref name="hmdb" /><ref name="beltel-victims" /> Rinneadh comóradh ar an gcaogadú cothrom bliana den ionsaí ar an 13 Lúnasa 2025, le bláthfhleasc á leagan ag an leacht cuimhneacháin.<ref>{{Cite news|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bayardo_Bar_attack|teideal=Commemoration marks 50th anniversary of Bayardo attack|language=en|work=BBC/Yahoo News|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Ionsaithe seicteacha i mBéal Feirste (Aibreán 1975)]] * [[Ionsaí ar McGleenan's Bar (1975)|Ionsaí ar McGleenan's Bar]], Ard Mhacha, 22 Lúnasa 1975 * [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1975]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Bhéal Feirste]] [[Catagóir:Frith-Phrotastúnachas]] [[Catagóir:Foréigean seicteach]] evaw2ae32tcmss2x7nuipmj6h2d0hsk 1324752 1324738 2026-08-14T00:40:32Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1324752 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar 13 Lúnasa 1975, mharaigh [[An tIRA Sealadach|an tIRA]] ceathrar Protastúnach agus ball amháin den [[Óglaigh Uladh|UVF]] (agus gortaíodh trí scór eile) in ionsaí buama agus gunna ar an tábhairne Bayardo, ar Shráid Aberdeen, cóngarach do [[Bóthar na Seanchille]], [[Béal Feirste]]. Bhí an teach ósta plódaithe ag an am.<ref>An tUltach 92 (7), 23. Aodhán Ó Raghailligh, Iúil 2015</ref><ref name="cain-marker">{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/victims/memorials/static/photos/1104.html|teideal=CAIN: Victims: Memorials: Bayardo Bomb Memorial|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Ionsaí díoltais a bhí ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://seamusdubhghaill.com/2019/08/13/the-bayardo-bar-attack/|teideal=The Bayardo Bar Attack|údar=Jim Doyle|dáta=2019-08-13|language=en|work=seamus dubhghaill|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis an ionsaí, agus na hionsaithe eile, cor in aghaidh an chaim, timpeall an ama seo.<ref name="beltel-victims">{{Cite news|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/opinion/news-analysis/why-the-victims-killed-in-the-bayardo-bar-massacre-also-deserve-to-be-remembered-34998838.html|teideal=Why the victims killed in the Bayardo Bar massacre also deserve to be remembered|language=en-GB|work=belfasttelegraph|dátarochtana=2022-08-13}}</ref> Dúnmharaíodh triúr den [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)|Miami Showband]] ar an 31 Iúil. Bhí [[Brendan McFarlane]] de chuid an IRA freagrach as an ionsaí ar an Bayardo. Gearradh príosún saoil ar McFarlane, 24, agus ar Sheamus Clarke agus ar Peter "Skeet" Hamilton as dúnmharú. [[Íomhá:Agnes street nearing Crumlin Road - geograph.org.uk - 7257948.jpg|clé|mion|220x220px|Agus iad ag imeacht síos Sráid Agnes, scaoil an t-aonad scuaine ban is leanaí a bhí ag fanacht ag stad tacsaí]] [[Íomhá:Memorial to the victims of the Bayardo Bar bombing of August 1975 - geograph.org.uk - 4117471.jpg|clé|mion|298x298px]] [[Íomhá:Memorial to the victims of the Bayardo Bar outrage - geograph.org.uk - 4117477.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:Bayardo Bar Memorial.jpg|clé|mion|220x220px]] == Na híospartaigh == Maraíodh cúigear san ionsaí: * William John Gracey (63) agus Samuel Gunning (55), a dheartháir céile — beirt a lámhachadh lasmuigh den tábhairne; * Joanne McDowell (29) agus Hugh Alexander Harris (21), ball den UVF — beirt a fuarthas faoin bhfothrach tar éis an phléasc; * Linda Boyle (17), a tarraingíodh beo as an bhfothrach ach a fuair bás san ospidéal ar an 21 Lúnasa de bharr a cuid gortuithe.<ref name="hmdb">{{Lua idirlín|url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=134827|teideal=Bayardo Bar Bombing Victims Historical Marker|work=hmdb.org|language=en|dátarochtana=2026-08-13}}</ref><ref name="cain-sutton">{{Lua idirlín|url=http://cain.ulst.ac.uk/sutton/chron/1975.html|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths – 1975|work=cain.ulst.ac.uk|language=en|dátarochtana=2026-08-13|archivedate=2011-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514143816/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/chron/1975.html}}</ref> Tugann Innéacs Sutton CAIN 19 mar aois do Linda Boyle, murab ionann agus formhór na bhfoinsí eile, a deir 17.<ref name="cain-sutton" /> == Cur síos ar an ionsaí == Go gairid roimh am dúnta ar an gCéadaoin, 13 Lúnasa, stad gluaisteán Audi glas goidte lasmuigh den tábhairne. Triúr óglach de chuid Bhriogáid Bhéal Feirste an IRA a bhí ann, faoi cheannas Brendan "Bik" McFarlane, óglach 24 bliain d'aois ó [[Ard Eoin]], a bhí ag tiomáint an ghluaisteáin.<ref name="murray2011">{{Cite news|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/opinion/news-analysis/bayardo-murders-lost-in-rubble-of-mcgurks-28595832.html|teideal=Bayardo murders lost in rubble of McGurk's|údar=Alan Murray|dáta=2011-03-10|language=en-GB|work=Belfast Telegraph|dátarochtana=2026-08-13|archivedate=2014-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140106235406/http://www.belfasttelegraph.co.uk/opinion/news-analysis/bayardo-murders-lost-in-rubble-of-mcgurks-28595832.html}}</ref> Chuaigh Seamus Clarke agus Peter "Skeet" Hamilton go dtí an doras ar Shráid Aberdeen. Scaoil duine acu raidhfil Armalite, ag marú Gracey agus Gunning ar an toirt, agus d'fhág an fear eile mála ina raibh buama cúig kilo (geilitin) ag an doras sula bhfilleadar araon ar an ngluaisteán.<ref name="murray2011" /> Agus custaiméirí scanraithe ag teitheadh i dtreo na leithreas, phléasc an buama agus leag sé cuid den fhoirgneamh anuas orthu.<ref name="murray2011" /> Agus iad ag imeacht síos Sráid Agnes, scaoil an t-aonad isteach i scuaine ban is leanaí a bhí ag fanacht ag stad tacsaí; níor gortaíodh ná níor maraíodh aon duine ann.<ref name="murray2011" /> Faoi cheann 20 nóiméad, gabhadh an triúr ag bacainn bhóthair. Fuarthas an raidhfil Armalite, chomh maith le fianaise fhóiréinseach eile lena n-áirítear a méarloirg, sa ghluaisteán.<ref>Bishop, Patrick agus Mallie, Eamonn (1987). ''The Provisional IRA''. London: Heinemann. lch. 223.</ref> Cor in aghaidh an chaim, rinneadh ionsaí ar McGleenan's Bar, Ard Mhacha, ar an 22 Lúnasa 1975. == Cúiseamh agus pianbhreith == I mí na Bealtaine 1976, ciontaíodh McFarlane, Clarke agus Hamilton i gcúirt gan ghiúiré (cúirt ar a dtugtar "Cúirt Diplock") agus gearradh príosún saoil orthu.<ref>Taylor, Peter (1999). ''Loyalists''. London: Bloomsbury. lch. 149.</ref> Cuireadh sa [[An Cheis Fhada|Cheis Fhada]] iad. D'éirigh McFarlane ina cheannaire ar phríosúnaigh an IRA sa Cheis Fhada. I 1983 bhí sé i gceannas ar an éalú mór ón Cheis Fhada, inar éalaigh 38 poblachtánach, Clarke agus Hamilton ina measc; gabhadh Hamilton arís láithreach lasmuigh den phríosún, ach chuaigh McFarlane agus Clarke ar a dteitheadh.<ref>Derek Dunne, "McFarlane – The Inside Story", ''Magill'', Aibreán 1986.</ref> D'éag Hamilton den ailse i nDún Dealgan ar an 25 Feabhra 2011, agus é 57 bliain d'aois.<ref>Maurice Fitzmaurice, "Last vote for dying IRA chief; he backs Adams in election", ''The Mirror'' (London), 2 Márta 2011.</ref> D'éag McFarlane féin ar an 21 Feabhra 2025, agus é 73 bliain d'aois, tar éis tinnis ghairid. == Cuimhneachán == Nocht an Bayardo Somme Association leacht cuimhneacháin ar shuíomh an tábhairne, ar choirnéal Shráid Argyle, le hainmneacha agus grianghraif an chúigir a maraíodh; "uafás dearmadta" a thug an cumann ar an ionsaí.<ref name="hmdb" /><ref name="beltel-victims" /> Rinneadh comóradh ar an gcaogadú cothrom bliana den ionsaí ar an 13 Lúnasa 2025, le bláthfhleasc á leagan ag an leacht cuimhneacháin.<ref>{{Cite news|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bayardo_Bar_attack|teideal=Commemoration marks 50th anniversary of Bayardo attack|language=en|work=BBC/Yahoo News|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> == Féach freisin == * [[Ionsaithe seicteacha i mBéal Feirste (Aibreán 1975)]] * [[Ionsaí ar McGleenan's Bar (1975)|Ionsaí ar McGleenan's Bar]], Ard Mhacha, 22 Lúnasa 1975 * [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1975]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Bhéal Feirste]] [[Catagóir:Frith-Phrotastúnachas]] [[Catagóir:Foréigean seicteach]] 2p3yli1teurptsf6oh4ljyah9c7d2mm 3 104825 1324579 1280650 2026-08-13T15:45:41Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324579 wikitext text/x-wiki == Fáilte isteach! == Haigh, a Seachránaí, agus tá [[Vicipéid:Réamhrá|fáilte romhat]] chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as [[Special:Contributions/Seachránaí|do chuid dréachtaí]] a sheoladh isteach. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as d'am anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus téigh go dtí an [[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]] chun caint leis na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an [[Vicipéid:Lárionad comhphobail|Lárionad Comhphobail]] chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóinteach in ár [[Vicipéid:Réamhrá|reamhrá]], freisin. Más é do thoil é, [[Vicipéid:Sínigh é|sínigh do chuid theachtaireachtaí]] ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh (<nowiki>~~~~</nowiki>); ciallaíonn sé sinn go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist dom armo leathanach phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat!<!-- Template:Welcome --> - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 13:14, 30 Meán Fómhair 2022 (UTC) == Bob Vylan == Hello, Seachránaí. In the [[Bob Vylan]] article, can you also add this music duo's remarks against the assassinated U.S. political activist [[:en:Charlie Kirk]], during a concert in Amsterdam on 13 September 2025? This is referenced in the [[:simple:Bob Vylan]] article as well in most Bob Vylan Wikipedia articles. Yours sincerely, [[Speisialta:Contributions/&#126;2025-26280-66|&#126;2025-26280-66]] ([[Plé úsáideora:&#126;2025-26280-66|talk]]) 13:16, 24 Meán Fómhair 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Seachránaí|Seachránaí]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:45, 13 Lúnasa 2026 (UTC) 7lvdfhphe1vnukzbipx28ndybr5qhx8 0 105611 1324545 1118290 2026-08-13T12:45:09Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Dóchas – An Scátheagras Éireannach d'Eagraíochtaí Forbartha Neamhrialtasacha]] 1324545 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Dóchas – An Scátheagras Éireannach d'Eagraíochtaí Forbartha Neamhrialtasacha]] 5vx6df8l88xlff8eqqsdgjz3e67tvk8 0 106763 1324532 1323104 2026-08-13T12:02:28Z An Sionnach Rua 29036 1324532 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is éan de chuid na treibhe [[Tetraonini]] í an '''chearc shailí''', nó '''cearc fhraoigh na sailí''' (''Lagopus lagopus'').<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Lagopus%20lagopus/|title=“Lagopus lagopus” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-17}}</ref> Fospeiceas dá chuid is ea í an [[cearc fhraoigh|chearc fhraoigh]] féin. == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Lagopus]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1758]] 8omk0fv4gdio9405am9x5v9lsky8ppl 0 106765 1324529 1126064 2026-08-13T11:59:30Z An Sionnach Rua 29036 1324529 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Treibh d'éin sa bhfine [[Phasianidae]] atá sna '''Tetraonini'''. Ina measc, tá an [[cearc fhraoigh|chearc fhraoigh]] agus a ghaolta, chomh maith leis na [[turcaí|turcaithe]]. [[Catagóir:Tetraonini]] ipyas9qzc9o14nw90gw6kzpku6lgack 0 108284 1324771 1283100 2026-08-14T07:25:12Z An Sionnach Rua 29036 1324771 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is géineas [[éan]] beag [[Passeriformes|pasaireach]] é '''''Acanthis''''' ar a dtugtar '''na deargéadain'''<ref>{{Cite book-en|title=Oxford English Dictionary, Vol Q-R|date=1971|publisher=Oxford University Press}}</ref><ref>{{Cite book-en|author=Montagu|first=George|title=Ornithological Dictionary of British Birds|date=1831|publisher=Hurst, Chance and Co|location=London|pages=[https://archive.org/details/ornithologicald00renngoog/page/n481 409]–411|edition=2nd|url=https://archive.org/details/ornithologicald00renngoog|access-date=12 March 2016}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=Arnaiz-Villena|first=Antonio|title=Phylogeny and rapid Northern and Southern Hemisphere speciation of goldfinches during the Miocene and Pliocene Epochs|journal=Cellular and Molecular Life Sciences|year=1998|volume=54|issue=9|pages=1031–1041|url=http://chopo.pntic.mec.es/biolmol/publicaciones/goldfinches2.pdf|doi=10.1007/s000180050230|pmid=9791543|archive-date=2012-03-21|access-date=2023-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20120321114437/http://chopo.pntic.mec.es/biolmol/publicaciones/goldfinches2.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321114437/http://chopo.pntic.mec.es/biolmol/publicaciones/goldfinches2.pdf |date=2012-03-21 }}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=Zuccon|first=Dario|year=2012|title=The phylogenetic relationships and generic limits of finches (Fringillidae)|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=62|issue=2|pages=581–596|doi=10.1016/j.ympev.2011.10.002|url=http://www.nrm.se/download/18.9ff3752132fdaeccb6800010935/Zuccon%20et%20al%202012.pdf|pmid=22023825|archive-date=2018-09-26|access-date=2023-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20180926130508/http://www.nrm.se/download/18.9ff3752132fdaeccb6800010935/Zuccon%20et%20al%202012.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180926130508/http://www.nrm.se/download/18.9ff3752132fdaeccb6800010935/Zuccon%20et%20al%202012.pdf |date=2018-09-26 }}</ref>, a bhfuil marcanna dearga sainiúla ar a gceann. Tagann ainm an ghéinis ''Acanthis'' ón [[An tSean-Ghréigis|tSean-Ghréigis]] ''akanthis'', ainm ar éan beag nach féidir a aithint anois.<ref name="job">{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A.|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling|publisher=Christopher Helm|location=London, United Kingdom|isbn=978-1-4081-2501-4}}</ref> === Speicis === {| class="wikitable" !Fireann ! Baineann ! Ainm coitianta ! Ainm eolaíoch ! Dáileadh |- |[[Íomhá:Arctic_Redpoll_(Acanthis_hornemanni)_(13667553233).jpg|120x120px]] |[[Íomhá:Carduelis_hornemanni_CT6.jpg|120x120px]] | Deargéadan Artach | ''Acanthis hornemanni'' | An Ghraonlainn agus áiteanna i ngar di i gCeanada |- |[[Íomhá:Carduelis_flammea_Oulu_20120409b.JPG|120x120px]] |[[Íomhá:Common_Redpoll_(31195711094).jpg|120x120px]] | [[Deargéadan coiteann]] | ''Acanthis flammea'' | Meiriceá Thuaidh agus an Pailé-artach |- |[[Íomhá:Carduelis_cabaret_-Lochwinnoch,_Renfrewshire,_Scotland_-male-8.jpg|146x146px]] |[[Íomhá:Carduelis_cabaret_-Lochwinnoch,_Renfrewshire,_Scotland_-female-8.jpg|160x160px]] | [[Deargéadan beag]] | ''Acanthis cabaret'' | Éire ar dtús, an chuid is mó den Bhreatain Mhór, agus na hAlpa; tá an raon scaipthe go mór ar fud lár agus thuaisceart na hEorpa le blianta beaga anuas |- |} == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Acanthis]] 53j8b7nnzjy3s00vdlhvav5vo8157dc 3 112266 1324576 1282561 2026-08-13T15:43:59Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide */ mír nua 1324576 wikitext text/x-wiki == Guide for new users? == As a relatively new editor I would love to have a guide on how to use all of the various tools and features on Vicipéid, if anyone could point me towards one, that would be fantastic, Go raibh maith agaibh. [[Úsáideoir:Professor Spud|Professor Spud]] ([[Plé úsáideora:Professor Spud|plé]]) 20:56, 20 Márta 2024 (UTC) :Níl mórán againn faraor. Féach ar [[Vicipéid:Réamhrá]] ar dtús — rinne Caoimhín Ó Liatháin obair air cúpla mí ó shin. I bhfad níos fearr ná mar a bhí sé! :Le fírinne, is é an bealach is éasca ná súil a chaitheamh ar na hathruithe a dhéanann daoine eile ar na haltanna a scríobhann tú. Cúrsaí stíle den chuid is mó — conas na teimpléid a úsáid, na rannáin is coitianta (Tagairtí, Naisc sheachtracha, Catagóirí), agus pointí beaga ó thaobh gramadaí, etc. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 21:49, 20 Márta 2024 (UTC) ::Go raibh maith agat, Tá súil agam go gcuirfear na hacmhainní seo ar fáil amach anseo. Go dtí go dtarlaíonn sé sin déanfaidh mé mo dhícheall le céard a bhfuil ar fáil. [[Úsáideoir:Professor Spud|Professor Spud]] ([[Plé úsáideora:Professor Spud|plé]]) 17:21, 21 Márta 2024 (UTC) :::A chara, :::Táim ag dul i dteagmháil le húsáideoirí reatha agus nua le tuairimí agus ionchur a bhailiú maidir le todhchaí na Vicipéide. Chun cabhair a thabhairt leis an ardán, an mbeadh 5 nóiméad agat chun [https://docs.google.com/forms/d/1G8K7OH6DtjFcvDvZkn4ld7Ufcgrps3vj9dVY5qK178U/edit an tsuirbhé seo] a líon amach? :::Chomh maith le sin, an mbeadh suim agat chur le Straitéis Vicipéide chun an t-ardán iontach seo a mhéadú agus a fhorbairt agus muid ag leanúint ar aghaidh? Beimid ag reáchtáil cruinnithe agus ag obair ar straitéis dhíreach don Vicipéid chun treochlár a chur le chéile. :::Dá mbeadh aon cheist agat, ná bíodh drogall ort agus seol r-phoist chugam ar oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie :::~ Amy [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 17:09, 7 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Uirlis aistriúcháin == A Ollaimh a chara — bí cúramach leis an uirlis aistriúcháin... scrios tú an t-alt [[An Dún Mór]] a bhí ann cheana nuair a d'aistrigh tú an ceann faoin séadchomhartha i gContae Chiarraí. Is féidir leat teideal nua a roghnú nuair a shábhálann tú an t-aistriúchán. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 12:52, 3 Lúnasa 2024 (UTC) :Go raibh maith agat as an teachtaireacht. Beidh mé níos cúramach san todhchaí! [[Úsáideoir:Professor Spud|Professor Spud]] ([[Plé úsáideora:Professor Spud|plé]]) 18:03, 3 Lúnasa 2024 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Professor_Spud|Professor_Spud]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:43, 13 Lúnasa 2026 (UTC) r64n0g1n5rvr7q9p3133rlwu97ld24z 0 112305 1324809 1206554 2026-08-14T08:23:08Z An Sionnach Rua 29036 1324809 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is [[lacha]] thumthach Artach é an '''steilléadar'''<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/steill%E9adar/|title=“steilléadar” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-03-23}}</ref> ('''''Polysticta stelleri''''') a phóraíonn ar feadh chóstaí thoir [[An Rúis|na Rúise]] agus ar chósta [[Alasca]]. Chuir [[an tAontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra]] an daonra steilléadar in Alasca ar liosta speiceas leochaileach in 1997.<ref name=":1">{{Cite web-en|url=https://www.adfg.alaska.gov/static/species/specialstatus/pdfs/stellerseider_2003_recovery.pdf|title=Steller's Eider Recovery Plan|author=U.S. Fish and Wildlife Service|date=September 2020|work=U.S. Fish and Wildlife Service|access-date=November 10, 2021}}</ref> Tá an speiceas faoi chosaint sa Rúis agus sna Stáit Aontaithe, agus tá [[an tAontas Eorpach]] agus Seirbhís Iasc agus Fiadhúlra SAM ag obair ar phlean athshlánaithe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web-en|url=https://ec.europa.eu/environment/nature/conservation/wildbirds/action_plans/docs/polysticta_stelleri.pdf|title=European Species Action Plan for Steller's Eider (Polysticta stelleri)|author=European Union for the Conservation of Nature|date=1997|work=European Union for the Conservation of Nature|access-date=November 10, 2021}}</ref> == Tacsanomaíocht == Rinne an nádúraí Gearmánach Peter Simon Pallas cur síos foirmiúil ar an steilléadar in 1769 ó eiseamal a bailíodh ar [[Leithinis Kamchatka]] in Oirthear na Rúise. Chum sé an [[Ainmníocht dhéthéarmach|t-ainm déthéarmach]] ''Anas stelleri''; roghnaigh sé ainm an speicis in ómós an nádúraí Ghearmánaigh [[Georg Wilhelm Steller]].<ref>{{Cite book-en|author=Pallas|first=Peter Simon|author-link=Peter Simon Pallas|year=1769|title=Spicilegia zoologica : quibus novae imprimis et obscurae animalium species iconibus, descriptionibus atque commentariis illustrantur|volume=1|language=Latin|location=Berolini|publisher=Prostant apud Gottl. August. Lange|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/27817879}}</ref><ref>{{Cite book-en|year=1979|title=Check-List of Birds of the World|volume=1|edition=2nd|publisher=Museum of Comparative Zoology|location=Cambridge, Massachusetts|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/16109130}}</ref> Is é an steilléadar an t-aon speiceas amháin sa ghéineas ''Polysticta'' a chruthaigh an nádúraí Sasanach [[Thomas Eyton]] sa bhliain 1836, agus ní aithnítear aon fhospeiceas.<ref name="ioc">{{Cite web-en|url=http://www.worldbirdnames.org/bow/waterfowl/|title=Screamers, ducks, geese & swans|date=January 2023|editor=Gill|work=IOC World Bird List Version 13.1|publisher=International Ornithologists' Union|access-date=13 April 2023}}</ref><ref>{{Cite book-en|author=Eyton|first=Thomas Campbell|author-link=Thomas Campbell Eyton|date=1836|title=A Catalogue of British Birds|location=London|publisher=Longman, Rees, Orne, Brown, Green and Longman}}</ref> Tagann ainm an ghéinis ón [[An tSean-Ghréigis|tSean-Ghréigis]] ''polustiktos'' a chiallaíonn "an-bhreactha" (ó ''polus'' “go leor” agus ''stiktos'' “breactha”).<ref>{{Cite book-en|author=Jobling|first=James A.|year=2010|title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names|publisher=Christopher Helm|location=London|isbn=978-1-4081-2501-4|url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n313/mode/1up}}</ref> In ainneoin a ainm, níl dlúthbhaint aige leis na trí speiceas eile a dtugtar “éadar” orthu; is baill den ghéineas ''[[Somateria]]'' iad siúd.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=175153#null|title=ITIS - Report: Polysticta stelleri|work=www.itis.gov|access-date=2021-11-11}}</ref> Scaradh an steilléadar ó na speicis eile in 1945 mar gheall ar dhifríochtaí iompraíochta agus anatamaíochta.<ref name=":13">{{Cite book-en|author=A.|first=Johnsgard, Paul|url=http://worldcat.org/oclc/729247849|title=The Taxonomy of the Anatidae—A Behavioural Analysis|date=1961-01-01|publisher=DigitalCommons@University of Nebraska - Lincoln|oclc=729247849}}</ref> Is é an [[lacha Labradar]] (atá díobhaí anois) an speiceas a bhfuil an gaol is dlúithe aige leis an steilléadar. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Polysticta]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1769]] [[Catagóir:Éin Mheiriceá Thuaidh]] kwnfvkoy8kgebfc20d62gfn5u04wwy3 3 115422 1324565 1233884 2026-08-13T15:23:35Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324565 wikitext text/x-wiki == Fáilte! == Fáilte romhat a Éimí, agus go raibh maith agat as na nascanna go léir a rinne tú inniu. Abair liom má tá cúnamh uait! [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 14:29, 16 Meán Fómhair 2024 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Éimívici|Éimí]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:23, 13 Lúnasa 2026 (UTC) r9xwi1gf09ekz2fk5q0p94u7vm171qz 3 116597 1324563 1282560 2026-08-13T15:11:03Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide */ mír nua 1324563 wikitext text/x-wiki == Fáilte isteach! == Haigh, a Taghdtaighde, agus tá [[Vicipéid:Réamhrá|fáilte romhat]] chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as [[Special:Contributions/Taghdtaighde|do chuid dréachtaí]] a sheoladh isteach. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as d'am anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus téigh go dtí an [[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]] chun caint leis na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an [[Vicipéid:Lárionad comhphobail|Lárionad Comhphobail]] chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóinteach in ár [[Vicipéid:Réamhrá|reamhrá]], freisin. Más é do thoil é, [[Vicipéid:Sínigh é|sínigh do chuid theachtaireachtaí]] ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh (<nowiki>~~~~</nowiki>); ciallaíonn sé sinn go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist dom armo leathanach phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat!<!-- Template:Welcome --> - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 19:15, 18 Samhain 2024 (UTC) == Athdhíriú == A chara, má tá seans ann go gcruthófar alt amach anseo don iris Tír na nÓg - níor chóir é a athdhíriú go dtí Taidhghín tréan. (agus mar a chéile ailt eile - Colman Ó Raghallaigh, ba mhaith ann alt a chruthú faoi féin) Le meas, [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 10:15, 15 Aibreán 2025 (UTC) :Fadhb ar bith a chara [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 10:20, 15 Aibreán 2025 (UTC) ::Míle buíochas, molaim an obair! [[Úsáideoir:Eomurchadha|Eomurchadha]] ([[Plé úsáideora:Eomurchadha|plé]]) 10:23, 15 Aibreán 2025 (UTC) :::GRMA! Fágfaidh mé ann na cinn atá déanta cheana toisc nach bhfuil na pribhléidí cuí agam iad a scrios [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 10:25, 15 Aibreán 2025 (UTC) == Aiseolas & Forbairt na Vicipéide == A chara, Táim ag dul i dteagmháil le Vicipéideoirí reatha chun tuairimí agus ionchur a bhailiú. Ar dtús, an mbeadh 5 nóiméad agat chun [https://docs.google.com/forms/d/1G8K7OH6DtjFcvDvZkn4ld7Ufcgrps3vj9dVY5qK178U/edit an tsuirbhé seo] a líon amach? Chomh maith le sin, an mbeadh suim agat chur le Straitéis Vicipéide chun an t-ardán iontach seo a mhéadú agus a fhorbairt agus muid ag leanúint ar aghaidh? Beimid ag reáchtáil cruinnithe agus ag obair ar straitéis dhíreach don Vicipéid chun treochlár a chur le chéile. Dá mbeadh aon cheist agat, ná bíodh drogall ort agus seol r-phoist chugam ar [mailto:oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie oifigeach.gaeilge@wikimedia.ie] ~ Amy [[Úsáideoir:OifigeachWMIE|OifigeachWMIE]] ([[Plé úsáideora:OifigeachWMIE|plé]]) 17:08, 7 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:11, 13 Lúnasa 2026 (UTC) m4wyx1jj5lx5xxz9mzvkjwj1ltv9c9q 0 118966 1324544 1264760 2026-08-13T12:44:59Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thiar Thuaidh]] 1324544 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thiar Thuaidh]] 9s0vid2zehdm8bbmeinnog77h30334q 0 118967 1324540 1264759 2026-08-13T12:44:19Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thoir Thuaidh]] 1324540 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thoir Thuaidh]] 7v6xlizm9j4ih5bzmoia571jr8npgqe 0 118968 1324539 1264758 2026-08-13T12:44:09Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thiar Theas]] 1324539 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thiar Theas]] cw794hon8rpomcw6ygraxjphdq5fhqz 0 118969 1324541 1264662 2026-08-13T12:44:29Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thiar Theas]] 1324541 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thiar Theas]] cw794hon8rpomcw6ygraxjphdq5fhqz 0 118970 1324543 1264664 2026-08-13T12:44:49Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thiar Thuaidh]] 1324543 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thiar Thuaidh]] 9s0vid2zehdm8bbmeinnog77h30334q 0 118971 1324542 1264666 2026-08-13T12:44:39Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thoir Thuaidh]] 1324542 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Coláiste FET Cathair Bhaile Átha Cliath – Campas Thoir Thuaidh]] 7v6xlizm9j4ih5bzmoia571jr8npgqe 0 119286 1324538 1266639 2026-08-13T12:43:59Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[CRAOL – Raidió Pobail na hÉireann]] 1324538 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[CRAOL – Raidió Pobail na hÉireann]] 4plgosq0aus0x5atcb37kk40x8di87p 2 119997 1324912 1275101 2026-08-14T11:37:33Z Marcas.oduinn 33120 /* Ceanntásc */ 1324912 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == * [[Liosta de Lochanna na hÉireann]]<!-- :[[Catagóir:Lochanna na hÉireann|] :[[Catagóir:Tíreolaíocht Chontae |Loch]-->, Gníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (Éire), Suirbhéireacht Ordanáis na hÉireann, [[Iascach Intíre Éireann]], [[Portach ardaithe]], [[Uiscebhealaí Éireann]], [[Sliabh an Iarainn]]+, [[An Ribhéar]], [[Liosta Canálacha na hÉireann]], [[Innéacs Staide Trófaí]] * ''[[Lough Island Reavy]]''=[[Loch Inse Riabhaí]], ''[[Clea Lake]]''=[[Loch Chléithe]], [[Loch na Croise (idirdhealú)]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ liw2xl8p39uw9skkczpsvm2cibf1ryo 1324915 1324912 2026-08-14T11:39:57Z Marcas.oduinn 33120 /* Ceanntásc */ 1324915 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 1qas3h3vscs6coa6f6lq9uehip02ka4 2 119998 1324903 1283825 2026-08-14T10:41:14Z Marcas.oduinn 33120 /* Leathanaigh */ 1324903 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceisteanna == === Comhshaol nó Timpeallacht === * Comhshaol == dlí ** [https://www.tearma.ie/q/Comhshaol%20/ comhshaol] ar téarma. *** [https://www.tearma.ie/q/dl%C3%AD%20cosanta%20comhshaoil/ga/ dlí cosanta comhshaoil] *** [https://www.tearma.ie/q/an%20Ghn%C3%ADomhaireacht%20Eorpach%20Comhshaoil/ga/ an Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil] * Timpeallacht == nádúr ** [https://www.tearma.ie/q/timpeallacht/ timpeallacht] ar téarma. *** [https://www.tearma.ie/q/Comhord%C3%BA%20an%20Eolais%20ar%20an%20Timpeallacht/ga/ Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht] ** [https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/environment environment] ar focloir. ** [[:Catagóir:Timpeallachtaí]] === (SPA / LCoS), (SAC / LCaS) === * {{lang-en|Special Protection Area (SPA)}} ** [https://www.tearma.ie/q/Limist%C3%A9ar%20Cosanta%20Speisialta/ga/ '''L'''imistéar '''C'''osanta '''S'''peisialta (LCoS)] ** [https://www.tearma.ie/q/Limist%C3%A9ar%20faoi%20Chosaint%20Speisialta/ga/ Limistéar faoi Chosaint Speisialta] * {{lang-en|Special Area of Conservation (SAC)}} ** [https://www.tearma.ie/q/Limist%C3%A9ar%20Caomhantais%20Speisialta/ga/ '''L'''imistéar '''C'''aomhantais '''S'''peisialta] (LCaS) ** [https://www.tearma.ie/q/Limist%C3%A9ar%20faoi%20Chaomhn%C3%BA%20Speisialta/ga/ Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta] ** Is '''SAC''' é [https://www.logainm.ie/ga/s?txt=Oitir+na+hAbhann+Duibhe+LCS Oitir na hAbhann Duibhe LCS/Blackwater Bank SAC] (ar logainm.ie) === ''European Environment Agency'' === * {{lang-en|European Environment Agency (EEA)}} * [[Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach]] ar vicipéid * [https://www.tearma.ie/q/an%20Ghn%C3%ADomhaireacht%20Eorpach%20Comhshaoil/ga/ an Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil] ar téarma.ie * Cuardach ar [https://www.gaois.ie/ga/corpora/parallel?Query=European+Environment+Agency&Language=en&SearchMode=exact&PerPage=50 gaois.ie] ** Ainm/Cusp/Tabh *** an Ghníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach (3) *** an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil (11) *** An Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil (21) ** Gin *** bunú na Gníomhaireachta Comhshaoil Eorpaí (1) *** Ról na Gníomhaireachta Eorpaí Comhshaoil (11) * Achoimre ** GCE: 5 ** GEC(h): 44 * Cinneadh: an Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil (cf téarma.ie) === Bithgheografach nó bitíreolaíoch === == Leathanaigh == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach]] ** [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] *** [[:Catagóir:Dlí comhshaoil san Aontas Eorpach]] *** [[:Catagóir:Limistéir Cosanta Speisialta]] **** [[:Catagóir:Limistéir Cosanta Speisialta na hÉireann]] *** [[:Catagóir:Limistéir Caomhantais Speisialta]] **** [[:Catagóir:Limistéir Caomhantais Speisialta na hÉireann]] *** [[:Catagóir:Natura 2000]] == Limistéir == === LCoS === === LCaS === # ''[[:en:Cloonee and Inchiquin Loughs, Uragh Wood|Cloonee and Inchiquin Loughs, Uragh Wood]]'' - [[xxx]] == Buntásc == * Le scrios ** [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Limistéir Speisialta|Limistéir Speisialta]] ** [[Liosta Limistéar faoi Chosaint Speisialta]] ** [[:Catagóir:Catagóir:Limistéir Cosanta Speisialta]] ** [[:Catagóir:Limistéir faoi Chosaint Speisialta]] ** [[:Catagóir:Limistéir faoi Chaomhnú Speisialta]] __NOINDEX__ __NOTOC__ 73zqpjxt6di0f41cuwtq2qkk69i0ndy 2 120001 1324785 1314674 2026-08-14T07:45:31Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1324785 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * {{tl|efn}} * {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}} * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} * {{tl|An tSionainn}} * [[Teimpléad:Dead link]] * {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}} * {{tl|delete}}->{{tl|scrios}} * {{tl|fíoras}} * {{tl|legend}} * {{tl|lang}} * {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}} * {{tl|SPARQL}} * {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}} * {{tl|WD Bosca Sonraí}}, [[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]] __NOINDEX__ __NOTOC__ s0b7h8b4hvp58qnz7td72wn69wd0qbq 1324786 1324785 2026-08-14T07:47:06Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1324786 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * {{tl|efn}} * {{tl|citation}}, {{tl|citation/CS1}}, {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}} * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} * {{tl|An tSionainn}} * [[Teimpléad:Dead link]] * {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}} * {{tl|delete}}->{{tl|scrios}} * {{tl|fíoras}} * {{tl|legend}} * {{tl|lang}} * {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}} * {{tl|SPARQL}} * {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}} * {{tl|WD Bosca Sonraí}}, [[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]] __NOINDEX__ __NOTOC__ 26nfe88247240xyce4v1s2sklye63b7 1324787 1324786 2026-08-14T07:49:43Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1324787 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] * {{tl|efn}} * {{tl|citation}}, {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}} * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} * {{tl|An tSionainn}} * [[Teimpléad:Dead link]] * {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}} * {{tl|delete}}->{{tl|scrios}} * {{tl|fíoras}} * {{tl|legend}} * {{tl|lang}} * {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}} * {{tl|SPARQL}} * {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}} * {{tl|WD Bosca Sonraí}}, [[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]] __NOINDEX__ __NOTOC__ 08ih59s0rdfzfpjbwrc20ea6g8979kg 1324885 1324787 2026-08-14T10:11:02Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1324885 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] Córas * {{tl|efn}} * {{tl|citation}}, {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}} * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} * {{tl|An tSionainn}} * [[Teimpléad:Dead link]] * {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}} * {{tl|delete}}->{{tl|scrios}} * {{tl|fíoras}} * {{tl|legend}} * {{tl|lang}} * {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}} * {{tl|SPARQL}} * {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}} * {{tl|WD Bosca Sonraí}}, [[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]] Mise * [[:Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir|Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir]] __NOINDEX__ __NOTOC__ p3be61lioeyz3ahidlpich9kph1dnxl 1324887 1324885 2026-08-14T10:12:53Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1324887 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ __NOTOC__ === Córas === * {{tl|efn}} * {{tl|citation}}, {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}} * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} * {{tl|An tSionainn}} * [[Teimpléad:Dead link]] * {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}} * {{tl|delete}}->{{tl|scrios}} * {{tl|fíoras}} * {{tl|legend}} * {{tl|lang}} * {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}} * {{tl|SPARQL}} * {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}} * {{tl|WD Bosca Sonraí}}, [[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]] === Mise === * [[:Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir|Barra Roghchláir]] f64ofp3eafmv570cyglb2gnfwo87l82 1324888 1324887 2026-08-14T10:13:22Z Marcas.oduinn 33120 /* Mise */ 1324888 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ __NOTOC__ === Córas === * {{tl|efn}} * {{tl|citation}}, {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}} * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} * {{tl|An tSionainn}} * [[Teimpléad:Dead link]] * {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}} * {{tl|delete}}->{{tl|scrios}} * {{tl|fíoras}} * {{tl|legend}} * {{tl|lang}} * {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}} * {{tl|SPARQL}} * {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}} * {{tl|WD Bosca Sonraí}}, [[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]] === Mise === * {{[[:Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir|Barra Roghchláir]]}} c6un3inmi412fwse0mb22d5lpcirw8c 2 120472 1324537 1322878 2026-08-13T12:16:01Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1324537 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q27. ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(CONTAINS(LCASE(?itemLabel), "wicklow mountains")) FILTER(LANG(?itemLabel) = "en" || LANG(?itemLabel) = "ga" || LANG(?itemLabel) = "ro") } | columns = label:Alt, item:Mír }} {| class='wikitable sortable' ! Alt ! Mír |- | [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q3364505|Q3364505]] |- | [[Sléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q945002|Q945002]] |- | ''[[:d:Q100553270|European Communities (Conservation of Wild Birds (Wicklow Mountains Special Protection Area 004040)) Regulations 2012]]'' | [[:d:Q100553270|Q100553270]] |- | ''[[:d:Q128578262|Sléibhte Chill Mhantáin (LCS)]]'' | [[:d:Q128578262|Q128578262]] |} {{Wikidata list end}} mp1rawegixvdkur7rb2qrgmfw5uha7h 2 120600 1324546 1324451 2026-08-13T12:48:57Z Marcas.oduinn 33120 1324546 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] '' The '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')) is an [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|independent body]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] with [[legal personality]], responsible for investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === The College (Governing Body) === The College of the EPPO consists of the European Chief Prosecutor and one European Prosecutor per participating Member State – two of whom function as Deputies for the European Chief Prosecutor.<ref name=structure /> The decisions of the college are based on internal decision-making rules (Procedural Rules).<ref name=debevoise /> ==== European Chief Prosecutor ==== The European Chief Prosecutor is the Head of the EPPO, in charge of organising its work and directing its activities, and is appointed by the European Parliament and the European Council for a non-renewable term of 7 years. ==== European Prosecutors ==== The European Prosecutors supervise the European Delegated Prosecutors, who conduct investigations on the ground in the participating Member States.<ref name=eucrim /> ==== The Permanent Chambers of the EPPO ==== The Chambers are responsible for controlling the investigations of the European Delegated Prosecutors. The Chambers decide above all on the filing of charges or the discontinuation of proceedings. === European Delegated Prosecutors (core of the EPPO's investigative work) === Xxx == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach provided for in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an airteagal mar a leanas article states the following: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ olmfz8fp6eax8yops8kiqv3h8bvwuef 1324547 1324546 2026-08-13T12:49:45Z Marcas.oduinn 33120 1324547 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] '' The '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')) is an [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|independent body]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] with [[legal personality]], responsible for investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === The College (Governing Body) === The College of the EPPO consists of the European Chief Prosecutor and one European Prosecutor per participating Member State – two of whom function as Deputies for the European Chief Prosecutor.<ref name=structure /> The decisions of the college are based on internal decision-making rules (Procedural Rules).<ref name=debevoise /> ==== European Chief Prosecutor ==== The European Chief Prosecutor is the Head of the EPPO, in charge of organising its work and directing its activities, and is appointed by the European Parliament and the European Council for a non-renewable term of 7 years. ==== European Prosecutors ==== The European Prosecutors supervise the European Delegated Prosecutors, who conduct investigations on the ground in the participating Member States.<ref name=eucrim /> ==== The Permanent Chambers of the EPPO ==== The Chambers are responsible for controlling the investigations of the European Delegated Prosecutors. The Chambers decide above all on the filing of charges or the discontinuation of proceedings. === European Delegated Prosecutors (core of the EPPO's investigative work) === Xxx == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 08ehruskvlpdyzpl7pmb0h1kr1g3ygg 1324548 1324547 2026-08-13T12:53:22Z Marcas.oduinn 33120 /* An Coláiste (bord rialúcháin) */ 1324548 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] '' The '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')) is an [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|independent body]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] with [[legal personality]], responsible for investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === An Coláiste (bord rialúcháin) === '' The College of the EPPO consists of the European Chief Prosecutor and one European Prosecutor per participating Member State – two of whom function as Deputies for the European Chief Prosecutor.<ref name=structure /> '' The decisions of the college are based on internal decision-making rules (Procedural Rules).<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== '' The European Chief Prosecutor is the Head of the EPPO, in charge of organising its work and directing its activities, and is appointed by the European Parliament and the European Council for a non-renewable term of 7 years. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== '' The European Prosecutors supervise the European Delegated Prosecutors, who conduct investigations on the ground in the participating Member States.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== '' The Chambers are responsible for controlling the investigations of the European Delegated Prosecutors. The Chambers decide above all on the filing of charges or the discontinuation of proceedings. === European Delegated Prosecutors (core of the EPPO's investigative work) === Xxx == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 7z6ybm2pcu4cubijxnl54cwpjhdj731 1324551 1324548 2026-08-13T13:16:04Z Marcas.oduinn 33120 1324551 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as '' investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === An Coláiste (bord rialúcháin) === '' The College of the EPPO consists of the European Chief Prosecutor and one European Prosecutor per participating Member State – two of whom function as Deputies for the European Chief Prosecutor.<ref name=structure /> '' The decisions of the college are based on internal decision-making rules (Procedural Rules).<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== '' The European Chief Prosecutor is the Head of the EPPO, in charge of organising its work and directing its activities, and is appointed by the European Parliament and the European Council for a non-renewable term of 7 years. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== '' The European Prosecutors supervise the European Delegated Prosecutors, who conduct investigations on the ground in the participating Member States.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== '' The Chambers are responsible for controlling the investigations of the European Delegated Prosecutors. The Chambers decide above all on the filing of charges or the discontinuation of proceedings. === European Delegated Prosecutors (core of the EPPO's investigative work) === Xxx == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ s0uekf7lumb049v833k3fdyj41pazvz 1324568 1324551 2026-08-13T15:30:15Z Marcas.oduinn 33120 1324568 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as '' investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === An Coláiste (bord rialúcháin) === '' The College of the EPPO consists of the European Chief Prosecutor and one European Prosecutor per participating Member State – two of whom function as Deputies for the European Chief Prosecutor.<ref name=structure /> '' The decisions of the college are based on internal decision-making rules (Procedural Rules).<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== '' The European Chief Prosecutor is the Head of the EPPO, in charge of organising its work and directing its activities, and is appointed by the European Parliament and the European Council for a non-renewable term of 7 years. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== '' The Chambers are responsible for controlling the investigations of the European Delegated Prosecutors. The Chambers decide above all on the filing of charges or the discontinuation of proceedings. === European Delegated Prosecutors === core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ lfiu0miq7oxyv44k591uf9pyltyqm5r 1324578 1324568 2026-08-13T15:45:10Z Marcas.oduinn 33120 1324578 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as '' investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === An Coláiste (bord rialúcháin) === '' The College of the EPPO consists of the European Chief Prosecutor and one European Prosecutor per participating Member State – two of whom function as Deputies for the European Chief Prosecutor.<ref name=structure /> '' The decisions of the college are based on internal decision-making rules (Procedural Rules).<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== '' The Chambers are responsible for controlling the investigations of the European Delegated Prosecutors. The Chambers decide above all on the filing of charges or the discontinuation of proceedings. === European Delegated Prosecutors === core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ saqkiynit0q6lk9it2p4ik37emc2164 1324599 1324578 2026-08-13T16:01:37Z Marcas.oduinn 33120 /* Buan-Chomhlachais EPPO */ 1324599 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as '' investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === An Coláiste (bord rialúcháin) === '' The College of the EPPO consists of the European Chief Prosecutor and one European Prosecutor per participating Member State – two of whom function as Deputies for the European Chief Prosecutor.<ref name=structure /> '' The decisions of the college are based on internal decision-making rules (Procedural Rules).<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na the European Delegated Prosecutors. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === European Delegated Prosecutors === core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 58wgeqwyy5vri8j7h4l24unccl14sjz 1324663 1324599 2026-08-13T17:08:33Z Marcas.oduinn 33120 /* An Coláiste (bord rialúcháin) */ 1324663 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as '' investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === An Coláiste (bord rialúcháin) === '' Tá an mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na the European Delegated Prosecutors. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === European Delegated Prosecutors === core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ bqtfubmtrrjjsld32vyt6icnsivkfbl 1324664 1324663 2026-08-13T17:08:53Z Marcas.oduinn 33120 /* An Coláiste (bord rialúcháin) */ 1324664 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as '' investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na the European Delegated Prosecutors. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === European Delegated Prosecutors === core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ cfizuo38889altw28gl18eqxiaq9zxe 1324665 1324664 2026-08-13T17:09:10Z Marcas.oduinn 33120 /* European Delegated Prosecutors */ 1324665 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as '' investigating, prosecuting and bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, including fraud, corruption, money laundering and serious cross-border VAT fraud.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Established by [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 pursuant to Article 86 of the [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], the EPPO became operational on 1 June 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Role and structure === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na the European Delegated Prosecutors. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === European Delegated Prosecutors === '' core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ nhhe7k1tvoy2m9a59iicvn0545l9pi3 1324666 1324665 2026-08-13T17:18:14Z Marcas.oduinn 33120 /* Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh */ 1324666 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as '' investigating, prosecuting agus bringing to judgment criminal offences affecting the financial interests of the AE, san áireamh fraud, corruption, money laundering agus serious cross-border VAT fraud.''<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Bunaíodh an oifig le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 de bhun Airteagal 86 an [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh|Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], agus thosaigh a chuid oibre ar 1 Meitheamh 2021.<ref name=background /> It is headquartered in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], alongside the [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Ról agus struchtúr === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na the European Delegated Prosecutors. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === European Delegated Prosecutors === '' core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ o5o97pqmaha00tk19mts5p0h0skymeg 1324667 1324666 2026-08-13T17:53:11Z Marcas.oduinn 33120 1324667 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as fiosrú agus cúiseamh cion coiriúil a théann i ngleic ar leas airgeadais an AE, san áireamh calaois, éilliú agus sciúradh airgid.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Bunaíodh an oifig le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 de bhun Airteagal 86 an [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh|Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], agus thosaigh a chuid oibre ar 1 Meitheamh 2021.<ref name=background /> Tá ceanncheathrú aige in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], in aice le [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#European Chief Prosecutor|European Chief Prosecutor]] and operates through a central office in Luxembourg together with [[#European Delegated Prosecutor|European Delegated Prosecutor]]s located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Ról agus struchtúr === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na the European Delegated Prosecutors. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === European Delegated Prosecutors === '' core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ h73qmvaksk9xdolxw2uz6p6g536s0tz 1324671 1324667 2026-08-13T18:01:32Z Marcas.oduinn 33120 /* Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh */ 1324671 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as fiosrú agus cúiseamh cion coiriúil a théann i ngleic ar leas airgeadais an AE, san áireamh calaois, éilliú agus sciúradh airgid.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Bunaíodh an oifig le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 de bhun Airteagal 86 an [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh|Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], agus thosaigh a chuid oibre ar 1 Meitheamh 2021.<ref name=background /> Tá ceanncheathrú aige in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], in aice le [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> '' The EPPO is headed by the [[#Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach]], together with [[#Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha]] located in the participating Member States. It is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions within the European Union.<ref name=about /> == Ról agus struchtúr === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na hnIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha === '' core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ pd5qjwe2rij4d7xhpmz2usk22z37tyh 1324707 1324671 2026-08-13T19:44:33Z Marcas.oduinn 33120 1324707 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as fiosrú agus cúiseamh cionta coiriúla a théann i ngleic ar leas airgeadais an AE, san áireamh calaois, éilliú agus sciúradh airgid.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Bunaíodh an oifig le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 de bhun Airteagal 86 an [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh|Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], agus thosaigh a chuid oibre ar 1 Meitheamh 2021.<ref name=background /> Tá ceanncheathrú aige in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], in aice le [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> Is é ceannaire EPPO é an [[#Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach]], in éineacht le [[#Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha]] óna [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstáit]]. Is é an chéad is the first supranational public prosecution office empowered to conduct criminal investigations and prosecutions across national jurisdictions laistigh den AE.<ref name=about /> == Ról agus struchtúr === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na hnIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha === '' core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ ejebupfcz8ow32pp66fdd8xq8rxvct4 1324724 1324707 2026-08-13T20:29:49Z Marcas.oduinn 33120 /* Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh */ 1324724 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as fiosrú agus cúiseamh cionta coiriúla a théann i ngleic ar leas airgeadais an AE, san áireamh calaois, éilliú agus sciúradh airgid.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Bunaíodh an oifig le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 de bhun Airteagal 86 an [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh|Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], agus thosaigh a chuid oibre ar 1 Meitheamh 2021.<ref name=background /> Tá ceanncheathrú aige in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], in aice le [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> Is é ceannaire EPPO é an [[#Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach]], in éineacht le [[#Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha]] óna [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstáit]]. Is é an chéad oifig ionchúisithe poiblí trasteorann ar a bronnadh cumhachtaí chun fiosrúcháin choiriúla laistigh den AE.<ref name=about /> == Ról agus struchtúr === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na hnIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha === '' core of the EPPO's investigative work. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ eztxca2qlimnugt5k2hsxbu9ygx93uk 1324726 1324724 2026-08-13T20:55:01Z Marcas.oduinn 33120 /* Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha */ 1324726 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == | formed = 12 October 2017 | chief1_name = [[Laura Codruța Kövesi]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as fiosrú agus cúiseamh cionta coiriúla a théann i ngleic ar leas airgeadais an AE, san áireamh calaois, éilliú agus sciúradh airgid.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Bunaíodh an oifig le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 de bhun Airteagal 86 an [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh|Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], agus thosaigh a chuid oibre ar 1 Meitheamh 2021.<ref name=background /> Tá ceanncheathrú aige in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], in aice le [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> Is é ceannaire EPPO é an [[#Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach]], in éineacht le [[#Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha]] óna [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstáit]]. Is é an chéad oifig ionchúisithe poiblí trasteorann ar a bronnadh cumhachtaí chun fiosrúcháin choiriúla laistigh den AE.<ref name=about /> == Ról agus struchtúr === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na hnIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha === Tá na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha i gcroílár obair fiosrúcháin EPPO, go háirithe coireanna de chosaint leasanna airgeadais. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ gego9u35i22cwdu56m6vmnbxc4hzbpp 1324727 1324726 2026-08-13T21:06:40Z Marcas.oduinn 33120 1324727 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as fiosrú agus cúiseamh cionta coiriúla a théann i ngleic ar leas airgeadais an AE, san áireamh calaois, éilliú agus sciúradh airgid.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Bunaíodh an oifig sa bhliain 2017 le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 de bhun Airteagal 86 an [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh|Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], agus thosaigh a chuid oibre ar 1 Meitheamh 2021.<ref name=background /> Tá ceanncheathrú aige in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], in aice le [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> Is é ceannaire EPPO é an [[#Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach]], in éineacht le [[#Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha]] óna [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstáit]]. Is é an chéad oifig ionchúisithe poiblí trasteorann ar a bronnadh cumhachtaí chun fiosrúcháin choiriúla laistigh den AE.<ref name=about /> == Ról agus struchtúr === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na hnIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha === Tá na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha i gcroílár obair fiosrúcháin EPPO, go háirithe coireanna de chosaint leasanna airgeadais. == Bunús dlí Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ h5ajkowjs8g3bp8kajje7l8qil0i5nh 1324728 1324727 2026-08-13T21:07:11Z Marcas.oduinn 33120 1324728 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]] # ''[[:en:European Public Prosecutor's Office|European Public Prosecutor's Office]]'' - [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ ryv61nj9qmj1i405f1dd66o8bx1bchv 1324731 1324728 2026-08-13T21:09:51Z Marcas.oduinn 33120 /* Eile */ 1324731 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ a600gk5romcb2wixltf5hbr5zx1nywn 1324733 1324731 2026-08-13T21:48:46Z Marcas.oduinn 33120 /* Bord Eorpach um Chosaint Sonraí */ 1324733 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | formed = {{Start date and age|2018|05|18|df=y}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium | employees = 47 (2025) <ref name=annual_report_2025>{{cite report |date=2026-04-09 |title=EDPB Annual Report 2025 |publisher=European Data Protection Board |url=https://www.edpb.europa.eu/system/files/2026-04/edpb-annual-report-2025_en.pdf |language=en}}</ref> | budget = €8.82{{nbsp}}million (2025) <ref name=annual_report_2025 /> | chief1_name = Anu Talus ([[Finland|FI]]) | keydocument1 = [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/?qid=1532348683434&uri=CELEX:02016R0679-20160504 Regulation (EU) 2016/679 (GDPR)] '' The ''''''<ref name=iate /> (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')) is a [[Aontas Eorpach]] independent body with [[juridical person]]ality whose purpose is to ensure consistent application of the [[General Data Protection Regulation]] (GDPR) <ref name=CELEX:32016R0679>{{CELEX|32016R0679|text=Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC (General Data Protection Regulation)}}</ref> and to promote cooperation among the EU’s data protection authorities. On 25 May 2018, the EDPB replaced the [[Article 29 Data Protection Working Party|Article 29 Working Party]]. <ref name=>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party|first=John|last=Smith|date=January 10, 2018|website=European Data Protection Board - European Data Protection Board}}</ref> == Tagairtí {{reflist | refs = }} {{síol-eu}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 3836zqp9k766icqvmkv2wzzhrkhzjje 1324734 1324733 2026-08-13T22:01:29Z Marcas.oduinn 33120 1324734 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | formed = {{Start date and age|2018|05|18|df=y}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium | employees = 47 (2025) <ref name=annual_report_2025>{{cite report |date=2026-04-09 |title=EDPB Annual Report 2025 |publisher=European Data Protection Board |url=https://www.edpb.europa.eu/system/files/2026-04/edpb-annual-report-2025_en.pdf |language=en}}</ref> | budget = €8.82{{nbsp}}million (2025) <ref name=annual_report_2025 /> | chief1_name = Anu Talus ([[Finland|FI]]) | keydocument1 = [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/?qid=1532348683434&uri=CELEX:02016R0679-20160504 Regulation (EU) 2016/679 (GDPR)] '' The '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')) is a [[Aontas Eorpach]] independent body with [[juridical person]]ality whose purpose is to ensure consistent application of the [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS) <ref name=CELEX:32016R0679>{{CELEX|32016R0679|text=Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC (General Data Protection Regulation)}}</ref> and to promote cooperation among the EU’s data protection authorities. On 25 May 2018, the EDPB replaced the [[Article 29 Data Protection Working Party|Article 29 Working Party]]. <ref name=>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party|first=John|last=Smith|date=January 10, 2018|website=European Data Protection Board - European Data Protection Board}}</ref> == Tagairtí {{reflist | refs = }} {{síol-eu}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ kovzrof7nrggkn43pgjj5t8xw9a4p4q 1324739 1324734 2026-08-13T22:51:28Z Marcas.oduinn 33120 /* Bord Eorpach um Chosaint Sonraí */ 1324739 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | formed = {{Start date and age|2018|05|18|df=y}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium | employees = 47 (2025)<ref name=annual_report_2025 /> | budget = €8.82{{nbsp}}million (2025)<ref name=annual_report_2025 /> | chief1_name = Anu Talus '' The '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')) is a [[Aontas Eorpach]] independent body with [[juridical person]]ality whose purpose is to ensure consistent application of the [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS)<ref name=CELEX:32016R0679 /> and to promote cooperation among the EU’s data protection authorities. On 25 May 2018, the EDPB replaced the [[Article 29 Data Protection Working Party|Article 29 Working Party]].<ref name=airt29 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/iiii/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoi"r"gh = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party | ainm = John | sloinne = Smith | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu}}</ref> }} {{síol-eu}} == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ qs0tyb9d0t4rotc8gyp938jvukf9lfs 1324762 1324739 2026-08-14T06:24:02Z Marcas.oduinn 33120 1324762 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | formed = {{Start date and age|2018|05|18|df=y}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium | employees = 47 (2025)<ref name=annual_report_2025 /> | budget = €8.82{{nbsp}}million (2025)<ref name=annual_report_2025 /> '' The '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')) is a [[Aontas Eorpach]] independent body with [[juridical person]]ality whose purpose is to ensure consistent application of the [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS)<ref name=CELEX:32016R0679 /> and to promote cooperation among the EU’s data protection authorities. On 25 May 2018, the EDPB replaced the [[Article 29 Data Protection Working Party|Article 29 Working Party]].<ref name=airt29 /> == Bord '' The European Data Protection Board is represented by its chair who is elected from the members of the board by simple majority for a five-year term, renewable once. The same election procedure and term of office apply to the two deputy chairs. '' As of 2026, the chairmanship of the board consists of:<ref chaite=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair '' he board is composed of representatives of the 27 EU and 3 EEA EFTA national data protection authorities and the [[European Data Protection Supervisor]] (EDPS).<ref name=Supervisor /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoi"r"gh = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party | ainm = John | sloinne = Smith | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref chaite=who>{{lua idirlín | teideal =The European Data Protection Board | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_en |access-date=2026-05-15 |website=www.edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal =European Data Protection Supervisor|website=European Data Protection Supervisor - European Data Protection Supervisor|date=26 April 2023 }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ qzpg95qa1yg1m1fa9gosagdtf3y8mgj 1324763 1324762 2026-08-14T06:29:14Z Marcas.oduinn 33120 1324763 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | formed = {{Start date and age|2018|05|18|df=y}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium | employees = 47 (2025)<ref name=annual_report_2025 /> | budget = €8.82{{nbsp}}million (2025)<ref name=annual_report_2025 /> '' The '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')) is a [[Aontas Eorpach]] independent body with [[juridical person]]ality whose purpose is to ensure consistent application of the [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS)<ref name=CELEX:32016R0679 /> and to promote cooperation among the EU’s data protection authorities. On 25 May 2018, the EDPB replaced the [[Article 29 Data Protection Working Party|Article 29 Working Party]].<ref name=airt29 /> == Bord '' The European Data Protection Board is represented by its chair who is elected from the members of the board by simple majority for a five-year term, renewable once. The same election procedure and term of office apply to the two deputy chairs. '' As of 2026, the chairmanship of the board consists of:<ref chaite=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair '' he board is composed of representatives of the 27 EU and 3 EEA EFTA national data protection authorities and the [[European Data Protection Supervisor]] (EDPS).<ref name=Supervisor /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party | ainm = John | sloinne = Smith | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal =The European Data Protection Board | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal =European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ f8s2pu5fb63thu01f63kcw09keew3ui 1324764 1324763 2026-08-14T06:52:45Z Marcas.oduinn 33120 /* Bord Eorpach um Chosaint Sonraí */ 1324764 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | formed = {{Start date and age|2018|05|18|df=y}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium | employees = 47 (2025)<ref name=annual_report_2025 /> | budget = €8.82{{nbsp}}million (2025)<ref name=annual_report_2025 /> '' The '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')) is a [[Aontas Eorpach]] independent body with [[juridical person]]ality whose purpose is to ensure consistent application of the [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS)<ref name=CELEX:32016R0679 /> and to promote cooperation among the EU’s data protection authorities. On 25 May 2018, the EDPB replaced the [[Article 29 Data Protection Working Party|Article 29 Working Party]].<ref name=airt29 /> == Tasks == Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna EDPB mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * application of the [[GDPR]] san [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]] * advising the European Commission * consistency of application * dispute resolution * certification mechanisms == Bord Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, le tréimhse cúig bhliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair '' Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí an AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]], i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party | ainm = John | sloinne = Smith | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal =The European Data Protection Board | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal =European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ bybdj1zd79f2vctntryz2z6mgsjkw47 1324765 1324764 2026-08-14T06:54:59Z Marcas.oduinn 33120 1324765 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | formed = {{Start date and age|2018|05|18|df=y}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium | employees = 47 (2025)<ref name=annual_report_2025 /> | budget = €8.82{{nbsp}}million (2025)<ref name=annual_report_2025 /> '' The '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')) is a [[Aontas Eorpach]] independent body with [[juridical person]]ality whose purpose is to ensure consistent application of the [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS)<ref name=CELEX:32016R0679 /> and to promote cooperation among the EU’s data protection authorities. On 25 May 2018, the EDPB replaced the [[Article 29 Data Protection Working Party|Article 29 Working Party]].<ref name=airt29 /> == Tascanna Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna EDPB mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * application of the [[GDPR]] san [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]] * advising the European Commission * consistency of application * dispute resolution * certification mechanisms == Bord Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, le tréimhse cúig bhliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair '' Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí an AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]], i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party | ainm = John | sloinne = Smith | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal =The European Data Protection Board | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal =European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ mpdv28x30qdf1vvepvbjejt61wjkn3r 1324766 1324765 2026-08-14T07:12:49Z Marcas.oduinn 33120 1324766 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] neamhspleách an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (''BECS'') (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')). ''whose purpose is to ensure consistent application of the [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS)<ref name=CELEX:32016R0679 /> and to promote cooperation among the data protection authorities an [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]]. '' Ar an 25 Bealtaine 2018, tháinig BECS in ionad na [[an Mheitheal um Chosaint Sonraí|Meithle um Chosaint Sonraí]].<ref name=airt29 /> == Tascanna Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna BECS mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * application of GDPR san LEE * advising the [[an Coimisiún Eorpach|an Coimisiún Eorpach]] * consistency of application * dispute resolution * certification mechanisms == Bord Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, le tréimhse cúig bhliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair '' Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí ón AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]] (seachas an Eilvéis), i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Buiséad A bhliain 2025, bhí ag an buiséad €8.82{{nbsp}}million agus 47 fostóir<ref name=annual_report_2025 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party | ainm = John | sloinne = Smith | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal =The European Data Protection Board | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal =European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ ga0gmqvk1tw6vkfl4r8vvrq8k02r7k0 1324767 1324766 2026-08-14T07:18:02Z Marcas.oduinn 33120 1324767 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] neamhspleách an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (''BECS'') (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')). Tá sé mar aidhm ag an mBord feidhmiú [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí|An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS) a dheimhniú i gcomhréir le chéile<ref name=CELEX:32016R0679 /> agus comhoibriú a chothú ar fud an [Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]]. '' Ar an 25 Bealtaine 2018, tháinig BECS in ionad na [[an Mheitheal um Chosaint Sonraí|Meithle um Chosaint Sonraí]].<ref name=airt29 /> == Tascanna Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna BECS mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * application of GDPR san LEE * advising the [[an Coimisiún Eorpach|an Coimisiún Eorpach]] * consistency of application * dispute resolution * certification mechanisms == Bord Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, le tréimhse cúig bhliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair '' Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí ón AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]] (seachas an Eilvéis), i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Buiséad A bhliain 2025, bhí ag an buiséad €8.82{{nbsp}}million agus 47 fostóir<ref name=annual_report_2025 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party | ainm = John | sloinne = Smith | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal =The European Data Protection Board | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal =European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ pavm2nd9cxfwvkyjn5wn1p3urn25fat 1324768 1324767 2026-08-14T07:21:10Z Marcas.oduinn 33120 1324768 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] neamhspleách an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (''BECS'') (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')). Tá sé mar aidhm ag an mBord feidhmiú [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí|An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS) a dheimhniú i gcomhréir le chéile<ref name=CELEX:32016R0679 /> agus comhoibriú a chothú ar fud an [Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]]. '' Ar an 25 Bealtaine 2018, tháinig BECS in ionad na [[an Mheitheal um Chosaint Sonraí|Meithle um Chosaint Sonraí]].<ref name=airt29 /> == Tascanna Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna BECS mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * feidhmiú RGCS san LEE i gcomhréir le chéile a dheimhniú * comhairle an thabhairt don the [[an Coimisiún Eorpach|Choimisiún Eorpach]] * bheith ina údarás réitigh díospóidí * teastas a bhronnadh == Bord Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, le tréimhse cúig bhliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair '' Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí ón AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]] (seachas an Eilvéis), i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Buiséad A bhliain 2025, bhí ag an buiséad €8.82{{nbsp}}million agus 47 fostóir<ref name=annual_report_2025 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://edpb.europa.eu/our-work-tools/article-29-working-party_ga | teideal = Article 29 Working Party | ainm = John | sloinne = Smith | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal =The European Data Protection Board | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal =European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ k18php2t3sgpow3erur1awbakwk287q 1324775 1324768 2026-08-14T07:29:21Z Marcas.oduinn 33120 /* Bord Eorpach um Chosaint Sonraí */ 1324775 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] neamhspleách an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (''BECS'') (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')). Tá sé mar aidhm ag an mBord feidhmiú [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí|An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS) a dheimhniú i gcomhréir le chéile<ref name=CELEX:32016R0679 /> agus comhoibriú a chothú ar fud an [Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]]. '' Ar an 25 Bealtaine 2018, tháinig BECS in ionad na [[an Mheitheal um Chosaint Sonraí|Meithle um Chosaint Sonraí]].<ref name=airt29 /> == Tascanna Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna BECS mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * feidhmiú RGCS san LEE i gcomhréir le chéile a dheimhniú * comhairle an thabhairt don the [[an Coimisiún Eorpach|Choimisiún Eorpach]] * bheith ina údarás réitigh díospóidí * teastas a bhronnadh == Bord Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, ar feadh tréimhse cúig bliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí ón AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]] (seachas an Eilvéis), i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Buiséad Sa bhliain 2025, bhí ag BECS buiséad €8.82{{nbsp}}million agus 47 fostóir.<ref name=annual_report_2025 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/legacy-art-29-working-party_ga | teideal = Oidhreacht: An Mheitheal um Airt. 29 | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu | dátarochtana = 2026-08-14}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal = Cathaoirleacht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal = European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 | teanga = en }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ bqfiqbqhrzwtz8suj2e81pcwy77bxgy 1324777 1324775 2026-08-14T07:37:09Z Marcas.oduinn 33120 /* Bord Eorpach um Chosaint Sonraí */ 1324777 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} | headquarters = Rue Montoyer 30, 1000 [[Brussels]], Belgium Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] neamhspleách an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (''BECS'') (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')). Tá sé mar aidhm ag an mBord feidhmiú [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí|An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS) a dheimhniú i gcomhréir le chéile<ref name=CELEX:32016R0679 /> agus comhoibriú a chothú ar fud an [Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]]. '' Ar an 25 Bealtaine 2018, tháinig BECS in ionad na [[an Mheitheal um Chosaint Sonraí|Meithle um Chosaint Sonraí]].<ref name=airt29 />. Tá ceanncheathrú aige sa [[an Bhruiséil|Bhruiséil]].<ref name=Rúnaíocht /> == Tascanna Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna BECS mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * feidhmiú RGCS san LEE i gcomhréir le chéile a dheimhniú * comhairle an thabhairt don the [[an Coimisiún Eorpach|Choimisiún Eorpach]] * bheith ina údarás réitigh díospóidí * teastas a bhronnadh == Bord Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, ar feadh tréimhse cúig bliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí ón AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]] (seachas an Eilvéis), i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Buiséad Sa bhliain 2025, bhí ag BECS buiséad €8.82{{nbsp}}million agus 47 fostóir.<ref name=annual_report_2025 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/legacy-art-29-working-party_ga | teideal = Oidhreacht: An Mheitheal um Airt. 29 | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu | dátarochtana = 2026-08-14}}</ref> <ref name=Rúnaíocht>{{lua idirlín | teideal = Rúnaíocht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/edpb-secretariat_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal = Cathaoirleacht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal = European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 | teanga = en }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ ljdczfy5zum65awowlzek6wihhc5ih1 1324778 1324777 2026-08-14T07:37:36Z Marcas.oduinn 33120 1324778 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] neamhspleách an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (''BECS'') (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')). Tá sé mar aidhm ag an mBord feidhmiú [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí|An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS) a dheimhniú i gcomhréir le chéile<ref name=CELEX:32016R0679 /> agus comhoibriú a chothú ar fud an [Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]]. '' Ar an 25 Bealtaine 2018, tháinig BECS in ionad na [[an Mheitheal um Chosaint Sonraí|Meithle um Chosaint Sonraí]].<ref name=airt29 />. Tá ceanncheathrú aige sa [[an Bhruiséil|Bhruiséil]].<ref name=Rúnaíocht /> == Tascanna Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna BECS mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * feidhmiú RGCS san LEE i gcomhréir le chéile a dheimhniú * comhairle an thabhairt don the [[an Coimisiún Eorpach|Choimisiún Eorpach]] * bheith ina údarás réitigh díospóidí * teastas a bhronnadh == Bord Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, ar feadh tréimhse cúig bliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí ón AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]] (seachas an Eilvéis), i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Buiséad Sa bhliain 2025, bhí ag BECS buiséad €8.82{{nbsp}}million agus 47 fostóir.<ref name=annual_report_2025 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/legacy-art-29-working-party_ga | teideal = Oidhreacht: An Mheitheal um Airt. 29 | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu | dátarochtana = 2026-08-14}}</ref> <ref name=Rúnaíocht>{{lua idirlín | teideal = Rúnaíocht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/edpb-secretariat_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal = Cathaoirleacht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal = European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 | teanga = en }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ l9c0m8mau555zxel7eaxsbcqktp6kco 1324779 1324778 2026-08-14T07:37:56Z Marcas.oduinn 33120 1324779 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]] # ''[[:en:European Data Protection Board|European Data Protection Board]]'' - an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]] #* [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ kw5pxw7osk95ix70g3cua7d6g9wpi6h 1324783 1324779 2026-08-14T07:42:20Z Marcas.oduinn 33120 1324783 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Eile == {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh]] (2002), [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008), [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach]] (BEREC) (2009) &leftarrow; (BEREC Office) - [[Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC]] (2018), [[an tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha]] (2016), [[EU-CyCLONe]] (2020), [[Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh]] (2026) * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide]] (EISMEA), an [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol]] (CINEA), [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde]], [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde]] &rarr; [[Comhairle Eorpach um Thaighde]], <s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú]]=</s>[[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an tSláinte agus an Digitiú]], [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh]], an [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí]], [[Ciste Taighde um Ghual agus Cruach]] == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 4ildqueynzzl8d1yamz8pm2i52tv2tk 1324893 1324783 2026-08-14T10:31:56Z Marcas.oduinn 33120 1324893 wikitext text/x-wiki == Ceanntásc == (an t)Údarás um..., (an) G(h)níomhaireacht um... (an) Comhbheartas Talmhaíochta. Cé acu sa teideal? Féach: * [http://www.gaois.ie gaois.ie]. * ''Wikidata list'' [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann#Réigiún na hÉireann|Réigiúin na hÉireann]]. === Réigiún === {| class="wikitable" style="width:100%; vertical-align:top;" ! style="width:50%;" | Réigiúin ! style="width:50%;" | Réigiúin NUTS |- | style="text-align:center" | [[Íomhá:IrelandRegions.png | center]] | align=center | [[Íomhá:NUTS3 Boundaries Ireland.png | center]] |- | style="vertical-align:top;" | Réigiúin na hÉireann: * (A) Tuaisceart * (B) Iarthar * (C) Iardheisceart * (D) Oirdheisceart * (E) Oirthear [BÁC] * (F) [[Lár na Tíre (Éire)]] | style="vertical-align:top;" | '''Réigiúin''' NUTS 3 na hÉireann: * [[Réigiún na Teorann|Teorainn]] * [[Réigiún an Iarthair|Iarthar]] * [[Réigiún Lár na Tíre|Lár na Tíre]] * [[Réigiún an Lár-Oirthir|Lár-Oirthear]] * [[Réigiún Bhaile Átha Cliath|Baile Átha Cliath]] * [[Réigiún an Lár-Iarthair|Lár-Iarthar]] * [[Réigiún an Oirdheiscirt|Oirdheisceart]] * [[Réigiún an Iardheiscirt|Iardheisceart]] |} {| |- | [[Íomhá:Newborderregionboundary.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Border region.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map West region.svg | 80px]] | [[Íomhá:Ireland location map Midlands.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid East Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map Mid-East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Island_of_Ireland_location_map_Dublin.svg | 80px]] | [[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Mid-West Region Map Ireland 2018.png | 40px]]--> | [[Íomhá:SE Region Ireland 2018.png | 80px]]<!--[[Íomhá:Ireland location map South East.svg | 40px]]--> | [[Íomhá:Ireland location map South West.svg | 80px]] |} === Acrainm === * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh|NUTS]] - Acáise * [[Comhordú an Eolais ar an Timpeallacht|CORINE]] - Ceolta * [[CORDIS]] - SeoTaifeach * [[Inter-Active Terminology for Europe|IATE]] - Tighe == Tíreolaíocht == [[Réigiún na Teorann]] === Geografaíocht fhisiceach [[Íomhá:Glencar waterfall01.jpg| thumb | 170px | [[Loch Ghleann an Chairthe|Eas Ghleann an Chairthe]], Liatroim]] '' The region encompasses the entire northwest coast of Ireland along the [[an tAigéan Atlantach]]. Two of Ireland's longest rivers, [[an tSionainn]] and the [[an Éirne]], agus an [[Uiscebhealach na Sionainne is na hÉirne]] eatarthu. Cavan and Monaghan in the east of the region are characterized by a drumlin landscape, with hundreds of loughs interspersed between. [[Loch Aillionn]] in Leitrim is the region's largest lake, at 35 km². '' The west of the region, from [[Teallach Eathach]], County Cavan, to the Atlantic coast is largely rocky and mountainous, with coastal cliffs but also beaches in counties Sligo, Donegal and Leitrim. Leitrim has the smallest coastline of any county, at just 5&nbsp;km in length, while Donegal has the longest, at 1,134&nbsp;km. === Foraoiseacht '' there is a total of 130,345 ha of forest and woodland cover in the Border Region, equating to 11.3% of the region's land area, the national average.<ref name=govagri2017 /> '' Traditionally, the region had a very low cover forest and planting schemes were undertaken by the Department of Agriculture or [[Comhlachtaí státurraithe na hÉireann|comhlachtaí státurraithe]] such as [[Coillte]]. County Leitrim is now Ireland's most forested county at 18.9% forest cover. However, over 50% of Leitrim's forests are in private ownership.<ref name=govagri2006 /> === Aeráid '' Under [[Aicmiú aeráide Köppen]], the region experiences a maritime [[aeráid mheasartha]] [[aeráid aigéanach]], meaning cool winters, mild humid summers, and a lack of temperature extremes. Summer daytime temperatures range between 15°C agus 22°C, rarely going beyond 25°C. While the region generally experiences mild winters, upland areas typically have snow. Humidity is high year round and rainfall ranges from ~1,250&nbsp;mm ([[Marcréidh]], Sligeach) to ~1,000&nbsp;mm ([[Béal Átha hÉis]], Cabhán), evenly distributed throughout the year. <ref name=metclimate /> === Geolaíocht [[Íomhá: Benbulben2.jpg | thumb | 200px | [[Binn Ghulbain]], Contae Shligigh]] '' There are many large mountain ranges and high sea cliffs in the region, such as the [[Sléibhte Dhoire Bheatha]], [[Sliabh Liag]], the [[Binn Chuilceach]] agus [[Binn Ghulbain]]. The region is generally underlain by [[an tOrdaivíseach]] and [[an Siolúrach]] sceallaí agus gréabhacaí, laid down 417-495 million years ago. These are found in eastern Cavan and Monaghan. The bedrock of western Cavan, Leitrim and Sligo is composed mostly of [[carbónmhar]] limestones that were laid roughly 355 million years ago. However, a 1.5 billion year old narrow strip of metamorphosed gneisses extend across Sligo near [[Sliabh Gamh]].<ref name=geocavan /><ref name=geosligo /> '' County Donegal has one of the most complex geologies in Ireland. Much of the county is underlain by [[Réamhchaimbriach]] gneiss, schist and quartzite, laid down during the Grenvillian Orogeny 700 million years ago. The Border Region's highest point, [[An Earagail]], at 751 m, is composed of Precambrian quartzite. '' Ireland's oldest rocks, laid down 1.78 billion years ago, are found on the island of [[Inis Trá Tholl]].<ref name=gsi /> Inis Trá Tholl is Ireland's most northerly island, located approximately 10&nbsp;km north of [[Cionn Mhálanna]], mainland Ireland's most northerly point. '' [[Loch Súilí]] in Donegal is one of Ireland's three fjords. == Tagairtí {{reflist | refs = }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ tohlnjltlb4b7b3t2qbessojbfylxzu 0 120737 1324732 1323748 2026-08-13T21:24:25Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1324732 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:2020 EU MAP.svg | 250px | thumb | lang=ga | Léarscáil (inchliceáilte) den AE poly 261 28 273 39 279 59 284 61 286 66 271 97 275 105 275 116 284 122 308 111 320 83 308 75 310 71 302 60 305 54 297 46 298 36 290 32 291 16 282 16 277 22 280 28 275 33 270 32 264 26 [[An Fhionlainn]] poly 260 29 259 38 252 37 252 42 248 41 244 54 238 64 238 72 235 77 237 83 226 83 223 100 227 106 230 111 227 115 229 121 223 127 220 141 229 160 227 163 231 173 238 171 238 168 242 164 250 164 254 135 261 130 262 117 252 115 257 93 270 83 271 66 279 59 273 39 [[an tSualainn]] poly 312 142 307 131 311 123 294 123 279 132 280 142 290 137 295 138 304 141 [[an Eastóin]] poly 310 164 319 155 318 148 313 142 295 140 298 153 288 149 282 142 277 161 295 158 [[an Laitvia]] poly 288 180 295 184 301 184 309 178 307 170 312 168 308 162 294 157 279 161 279 174 289 174 [[an Liotuáin]] poly 300 198 294 182 290 180 270 183 265 184 264 179 250 182 248 186 238 190 238 197 234 199 239 203 241 223 249 225 251 229 255 226 261 230 265 232 268 235 270 237 273 235 276 240 281 237 283 237 289 236 296 242 297 239 297 234 301 223 305 222 304 217 301 214 296 201 [[an Pholainn]] poly 254 250 257 245 261 244 269 236 272 235 276 240 279 238 289 235 297 243 274 250 269 253 269 257 259 254 [[an tSlóvaic]] poly 299 251 291 245 270 252 269 257 258 252 249 268 254 271 260 279 268 278 275 274 290 272 294 258 [[an Ungáir]] poly 355 291 354 280 361 274 355 269 349 272 346 270 343 259 332 248 330 243 328 242 324 247 314 250 312 248 301 250 294 255 292 265 288 271 282 274 288 281 293 284 293 288 296 290 302 287 301 291 308 294 308 297 317 297 322 297 329 295 339 287 347 288 [[an Rómáin]] poly 309 327 312 322 309 318 305 316 305 310 308 305 302 298 304 294 309 295 310 298 328 297 340 287 354 291 350 297 352 301 348 304 355 309 348 314 347 311 340 316 339 317 339 321 329 324 323 321 316 325 [[an Bhulgáir]] poly 308 383 305 376 306 374 293 368 294 359 289 351 289 344 294 339 295 333 301 332 304 328 310 326 317 326 322 322 329 325 340 321 340 316 342 319 340 328 328 329 320 331 325 335 339 340 336 342 348 344 350 348 347 358 344 353 348 352 349 348 343 347 345 344 334 341 335 338 328 335 317 341 313 337 311 342 320 350 332 359 339 365 358 359 340 377 331 380 335 376 337 378 342 373 340 370 345 372 353 362 337 366 328 363 327 367 320 367 326 372 319 374 320 382 334 393 355 393 372 372 372 378 368 383 368 377 364 384 365 390 361 387 355 396 340 400 339 395 329 397 329 393 332 392 320 380 314 384 311 378 [[an Ghréig]] poly 419 384 415 381 421 378 421 373 428 371 435 365 430 374 434 376 424 383 [[an Chipir]] poly 236 248 224 238 221 231 225 227 236 221 240 220 249 225 254 226 260 231 266 230 267 236 261 243 249 245 244 243 [[an tSeicia]] poly 198 263 201 257 204 260 207 258 213 260 224 255 233 248 238 248 241 244 245 244 248 246 255 246 253 250 256 254 250 265 249 268 238 272 229 271 220 268 218 263 210 264 208 266 [[an Ostair]] poly 249 267 253 273 242 279 244 284 236 282 230 281 227 277 229 271 238 272 [[an tSlóivéin]] poly 179 298 180 293 174 292 176 287 173 283 178 282 178 278 176 275 181 274 185 273 189 269 189 273 195 273 197 269 199 272 204 269 207 267 210 265 218 263 220 269 230 271 226 281 219 283 222 289 219 290 220 297 231 304 236 319 247 323 253 325 250 327 274 341 273 349 269 341 260 341 257 348 262 355 261 358 257 360 257 364 251 371 248 369 244 377 244 378 244 386 237 386 237 383 230 381 222 375 219 376 219 370 226 368 238 370 245 367 250 365 253 358 248 346 246 347 241 342 241 341 237 340 234 336 230 332 224 331 184 357 181 355 183 343 182 333 185 333 190 329 193 330 196 339 194 340 193 352 224 331 211 317 209 317 203 309 204 308 202 298 190 292 184 297 [[an Iodáil]] rect 224 394 251 405 [[Málta]] poly 14 333 21 334 24 337 27 339 29 333 36 329 33 325 40 319 39 311 43 312 49 298 57 295 54 292 55 289 43 284 42 281 39 280 36 291 36 292 19 313 24 314 20 317 23 318 19 324 19 327 [[an Phortaingéil]] poly 41 358 38 355 35 355 37 345 32 338 28 338 29 333 37 329 33 326 39 319 39 311 42 312 49 300 56 295 55 292 54 290 43 283 39 280 42 270 39 269 45 266 50 268 51 264 58 266 69 274 71 272 80 279 89 280 95 283 99 287 102 287 114 299 119 301 120 298 124 301 124 304 127 305 135 308 140 309 140 314 145 339 140 337 133 343 126 339 116 349 113 342 120 345 128 337 132 335 136 338 143 335 139 312 136 316 131 317 128 317 114 320 116 322 104 331 100 338 106 345 98 346 92 353 92 356 85 354 76 361 73 357 71 361 66 357 53 354 53 357 46 355 [[an Spáinn]] poly 100 286 111 297 118 300 119 298 126 302 128 302 128 305 139 307 140 301 144 298 152 296 155 300 157 298 165 304 169 305 189 328 195 318 195 306 192 312 188 311 187 327 170 305 178 298 180 294 173 292 176 288 174 284 179 281 176 276 179 272 175 266 170 267 175 262 180 258 178 255 182 256 186 244 190 240 178 234 173 232 169 227 169 225 165 225 162 220 157 216 155 212 151 212 147 218 142 222 137 221 137 224 133 223 125 220 121 218 124 225 121 230 113 227 111 223 107 224 101 223 97 223 97 232 109 241 111 251 115 258 107 284 [[an Fhrainc]] poly 202 178 209 178 211 181 218 182 216 185 218 187 231 181 235 184 231 187 238 189 238 197 235 201 238 203 240 222 236 220 234 224 223 228 221 230 224 238 232 247 224 255 217 258 211 259 207 257 203 261 199 256 189 255 183 256 185 244 190 241 181 235 178 224 181 214 180 207 185 201 190 195 192 187 197 187 199 189 202 186 [[an Ghearmáin]] poly 177 225 174 229 172 235 180 237 180 229 [[an Lucsamburg]] poly 155 210 157 220 166 225 175 232 173 226 178 225 177 215 171 210 164 212 160 209 [[an Bheilg]] poly 191 188 178 189 162 209 167 209 171 207 170 210 179 215 180 207 188 204 184 200 188 198 [[an Ísiltír]] poly 201 177 209 177 222 181 228 176 227 159 219 170 221 177 216 175 214 163 218 158 215 143 202 157 [[an Danmhairg]] poly 102 181 92 179 82 181 79 179 75 173 78 168 89 162 84 159 89 151 98 154 100 153 97 150 104 146 109 147 100 156 108 166 106 174 103 177 [[Éire]] desc bottom-left </imagemap> == Bosca sonraí == Daonra:<ref name=daonra /> * Is lú: [[Málta]], 542,051 * Is mó: [[an Ghearmáin]], 84,358,845 Achar:<ref name=achar /> * Is lú: [[Málta]], 316 km2² * Is mó: [[an Fhrainc]], 638,475 km2² Rialtais: * [[Daonlathas ionadaíoch]] [[Córas Parlaiminteach | parlaiminteach]] (21) * Daonlathas ionadaíoch [[Córas leath-uachtaránachta | leath-uachtaránachta]] (5) * Daonlathas ionadaíoch [[Córas uachtaránachta | uachtaránachta]] (1) == Réamhrá == Is aontas polaitiúil agus eacnamaíoch an t[[Aontas Eorpach]] (AE). Tá seacht mball is fiche (27) den aontas san le atá inniu ann, atá ina bpáirtí i [[Conartha an Aontais Eorpaigh|gconartha bunaidh]] an AE, agus dá bharr faoi ghéillsine ag pribhléidí agus dualgais de bhallraíocht. Faoi réir na gconartha, aontaíonn na rialtais a gcuid ceannais a roinnt trí [[institiúidí an Aontais Eorpaigh]]. Chun roinnt polasaí a ghlacadh, caithfear comhaontú d'aon ghuth a bheith ann sa [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]]. Do pholasaíthe eile, déantar cinntí le [[vótáil tromlaigh cháilithe]]. De bharr na comhroinnte agus na ndualgas [[aontas fornáisiúnta|fornáisiúnta]]) úd, is aontas ar leith é i measc eagraíochtaí idirnáisiúnta. Tá ord dlí bunaithe aige atá idir [[Príomhacht dlí an Aontais Eorpaigh|ina cheangal dlí]] ar gach ballstát (i ndiaidh [[Costa v ENEL|rialaithe cinniúnaigh]] den [[an Chúirt Bhreithiúnais Eorpach|CBE]] sa bhliain 1964). Is bunphrionsabal an aontais ná [[Prionsabal na coimhdeachta]], 'sé sin, ní thugtar cinntí le le chéile más féidir iad a thógáil ar bhonn indibhidiúil. Ceapann gach ballstát [[coimisinéir Eorpach|coimisinéir]] ar an [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]. Ní dhéanann siad ionadaíocht dá stáit féin, ach oibríonn siad ar son an AE go léir. Bunaíodh réamhtheachtaithe an AE na, [[Comhphobail Eorpacha]] (CE), sna 1950í ag na sé croí-stát ([[an Bheilg]], [[an Fhrainc]], [[an Iodáil]], [[Lucsamburg]], [[an Ísiltír]] agus [[an Ghearmáin Thiar]]). Tháinig tíortha aontacha eile le [[Méadú an Aontais Eorpaigh|méaduithe]] ina dhiaidh sin. Chun aontú, caithfidh atá á glacadh le ceanglais eacnamaíocha agus polaitiúla aitheanta mar {{h|critéir Chóbanhávan}}, 'sé sin, rialtas daonlathach, [[geilleagar saoriomaíochta]] agus meas ar {{h|forlámhas an dlí}}. Caithfidh fosta gach ballstát a thoiliú a thabhairt, agus caithfidh an t-iarrthóir corpas dlí an AE, aitheanta mar ''[[acquis communautaire]]'', a ghlacadh. Tháinig [[an Ríocht Aontaithe]] isteach san CE sa bhliain 1973, ach tharraing sí amach ar an 31ú Eanáir 2020 ag deireadh [[Brexit]]. Níor tharraing aon stát eile amach, [[#Tarraingt amach|ach amháin]] roinnt spleáchríoch nó ceantar leath-féinrialaitheach. == Ballstáit == Seo a leanas liosta de bhallstáit den AE, cruthaithe le sonraí ó Wikidata. {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?amTosaigh ?amDeiridh ?oti ?otiDáta { ?item wdt:P463 wd:Q458; # cuid de AE wdt:P31 wd:Q6256; # sample de tír p:P463 ?ballRts. ?ballRts ps:P463 wd:Q458. OPTIONAL { ?ballRts pq:P580 ?amTosaigh } OPTIONAL { ?ballRts pq:P582 ?amDeiridh } # fo-iarratas le haghaidh OTI leis an dáta is déanaí is déanaí { SELECT ?item (MAX(?dáta) AS ?uasDáta) WHERE { ?item p:P2131 ?otiRts. ?otiRts pq:P585 ?dáta. } GROUP BY ?item } # OTI le dáta is déanaí ?item p:P2131 ?otiRts. ?otiRts ps:P2131 ?oti; pq:P585 ?otiDáta. FILTER(?otiDáta = ?uasDáta) # label service SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga, en". } } ORDER BY DESC(?itemLabel) | columns = number:#, item:Qid, P297:Cód, label:Tír, ?amTosaigh:Am tosaigh, ?amDeiridh:Am deiridh, P1082:Daonra, P2046:Achar, P38:Airgeadra, ?oti:OTI, ?otiDáta:Dáta OTI, P1081:IFD, P37:Teanga }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Qid ! Cód ! Tír ! Am tosaigh ! Am deiridh ! Daonra ! Achar ! Airgeadra ! OTI ! Dáta OTI ! IFD ! Teanga |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q27|Q27]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IE IE] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | 1973-01-01 | | 5149139 | 69797 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 529244870223 | 2022-01-01 | 0.945 | [[an Ghaeilge]]<br/>[[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q55|Q55]] | | [[an Ísiltír]] | 1957-03-25 | | 17942942 | 37378 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 991114635529 | 2022-01-01 | 0.931 | [[an Ollainnis]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q34|Q34]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SE SE] | [[an tSualainn]] | 1995-01-01 | | 10609460 | 447425.16 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q122922|krona na Sualainne]]'' | 585939170124 | 2022-01-01 | 0.947 | [[an tSualainnis]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q214|Q214]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SK SK] | [[an tSlóvaic]] | 2004-05-01 | | 5409407 | 49033.720839 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 115468803972 | 2022-01-01 | 0.848 | [[an tSlóvaicis]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q215|Q215]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SI SI] | [[an tSlóivéin]] | 2004-05-01 | | 2066880 | 20271 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 62117768015 | 2022-01-01 | 0.918 | [[an tSlóivéinis]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q213|Q213]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CZ CZ] | [[An tSeic|an tSeicia]] | 2004-05-01 | | 10909500 | 78871 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q131016|koruna na Seice]]'' | 250681000000 | 2019-01-01 | 0.889 | [[an tSeicis]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q28|Q28]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HU HU] | [[an Ungáir]] | 2004-05-01 | | 9603634 | 93011.4 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q47190|forint na hUngáire]]'' | 181848022230 | 2021-01-01 | 0.846 | [[an Ungáiris]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q29|Q29]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:ES ES] | [[an Spáinn]] | 1986-01-01 | | 48592909 | 505990 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 1397509272054 | 2022-01-01 | 0.905 | [[an Spáinnis]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q218|Q218]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:RO RO] | [[an Rómáin]] | 2007-01-01 | | 19053815 | 238397 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q131645|leu na Rómáine]]'' | 301261582924 | 2022-01-01 | 0.821 | [[an Rómáinis]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q145|Q145]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GB GB] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | 1973-01-01 | 2020-01-31 | 67326569 | 242495 ciliméadar cearnach | [[punt steirling]] | 3070667732359 | 2022-01-01 | 0.929 | [[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q45|Q45]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PT PT] | [[an Phortaingéil]] | 1986-01-01 | | 10347892 | 92225 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 251945377529 | 2022-01-01 | 0.866 | [[an Phortaingéilis]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q36|Q36]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PL PL] | [[an Pholainn]] | 2004-05-01 | | 37563071 | 312683 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q123213|złoty]]'' | 688176605955 | 2022-01-01 | 0.876 | [[an Pholainnis]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q40|Q40]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:AT AT] | [[an Ostair]] | 1995-01-01 | | 8979894 | 83878.99 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 511685203845 | 2023-01-01 | 0.916 | [[an Ghearmáinis]]<br/>''[[:d:Q36668|teanga chomharthaíochta na hOstaire]]'' |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q37|Q37]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LT LT] | [[an Liotuáin]] | 2004-05-01 | | 2860002 | 65300 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 70334299008 | 2022-01-01 | 0.875 | [[an Liotuáinis]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q211|Q211]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LV LV] | [[an Laitvia]] | 2004-05-01 | | 1845096 | 64593.77 ciliméadar cearnach<br/>61760.39 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 41153912663 | 2022-01-01 | 0.863 | [[an Laitvis]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q38|Q38]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IT IT] | [[an Iodáil]] | 1957-03-25 | | 58850717 | 302068 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 2010431598465 | 2022-01-01 | 0.895 | [[an Iodáilis]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q41|Q41]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GR GR] | [[an Ghréig]] | 1981-01-01 | | 10482487 | 131957 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 219065872466 | 2022-01-01 | 0.887 | [[an Ghréigis]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q183|Q183]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DE DE] | [[an Ghearmáin]] | 1958-01-01 | | 83577140 | 357587.77 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 4121200000000 | 2023-01-01 | 0.942 | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q142|Q142]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FR FR] | [[an Fhrainc]] | 1957-03-25 | | 68605616 | 643801 ciliméadar cearnach | [[Euro]]<br/>''[[:d:Q214393|franc CFP]]'' | 2782905325625 | 2022-01-01 | 0.903 | [[an Fhraincis]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q33|Q33]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FI FI] | [[an Fhionlainn]] | 1995-01-01 | | 5652881 | 338478.34 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 280825957768 | 2022-01-01 | 0.94 | [[an Fhionlainnis]]<br/>[[an tSualainnis]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q191|Q191]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:EE EE] | [[an Eastóin]] | 2004-05-01 | | 1369995 | 45335 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 38100812959 | 2022-01-01 | 0.89 | [[an Eastóinis]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q35|Q35]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DK DK] | [[an Danmhairg]] | 1973-01-01 | | 5822863 | 42925.46 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q25417|krone na Danmhairge]]'' | 395403906582 | 2022-01-01 | 0.929 | [[an Danmhairgis]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q224|Q224]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HR HR] | [[an Chróit]] | 2013-07-01 | | 3871833 | 56594 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 70964606465 | 2022-01-01 | 0.858 | [[an Chróitis]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q229|Q229]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CY CY] | [[an Chipir]] | 2004-05-01 | | 1344976 | 9242.45 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 28439052741 | 2022-01-01 | 0.896 | ''[[:d:Q36510|an Nua-Ghréigis]]''<br/>[[an Tuircis]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q219|Q219]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BG BG] | [[an Bhulgáir]] | 2007-01-01 | | 6423207 | 110993.6 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 102407653020 | 2023-01-01 | 0.799 | [[an Bhulgáiris]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q31|Q31]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BE BE] | [[an Bheilg]] | 1957-03-25 | | 11825551 | 30688 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 644782756682 | 2023-01-01 | 0.937 | [[an Ollainnis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q233|Q233]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:MT MT] | [[Málta]] | 2004-05-01 | | 553214 | 316 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 17765270015 | 2022-01-01 | 0.918 | [[an Mháltais]]<br/>[[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q32|Q32]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LU LU] | [[Lucsamburg]] | 1957-03-25 | | 690959 | 2593.05 ciliméadar cearnach | [[Euro]] | 82274812251 | 2022-01-01 | 0.93 | [[an Lucsambuirgis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |} {{Wikidata list end}} == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=daonra>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/DEMO_GIND__custom_7127262/default/table | teideal=Population change - Demographic balance and crude rates at national level | foilsitheoir = [[Eurostat]] | dátarochtana = 21ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=achar>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/reg_area3__custom_11352231/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=fabcfca6-4abb-4a84-ac1c-7bb335af436a | teideal = Area by NUTS 3 region | foilsitheoir = [[Eurostat]] | dátarochtana = 21ú Meitheamh 2024}}</ref> }} f53sxutyvbkma4690z2pd9bx8khikte 3 121288 1324583 1282917 2026-08-13T15:49:24Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324583 wikitext text/x-wiki == Fáilte isteach! == Haigh, a Wikipidéanach, agus tá [[Vicipéid:Réamhrá|fáilte romhat]] chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as [[Special:Contributions/Wikipidéanach|do chuid dréachtaí]] a sheoladh isteach. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as d'am anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus téigh go dtí an [[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]] chun caint leis na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an [[Vicipéid:Lárionad comhphobail|Lárionad Comhphobail]] chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóinteach in ár [[Vicipéid:Réamhrá|reamhrá]], freisin. Más é do thoil é, [[Vicipéid:Sínigh é|sínigh do chuid theachtaireachtaí]] ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh (<nowiki>~~~~</nowiki>); ciallaíonn sé sinn go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist dom armo leathanach phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat!<!-- Template:Welcome --> - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 16:24, 10 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) :go raibh maith agat! [[Úsáideoir:Wikipidéanach|Wikipidéanach]] ([[Plé úsáideora:Wikipidéanach|plé]]) 21:22, 10 Deireadh Fómhair 2025 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Wikipidéanach|Wikipidéanach]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:49, 13 Lúnasa 2026 (UTC) idde4vi378y8hmxpa2pqjfd89kyh2vk 10 121736 1324784 1324045 2026-08-14T07:42:59Z Marcas.oduinn 33120 Nasc 1324784 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh | title = [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|Gníomhaireachtaí díláraithe an AE]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | group1 = [[Margadh aonair na hEorpa|Margadh<br />Aonair]] | list1 = * [[an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna|Forbairt na Gairmoiliúna]] (1975) * [[Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú|Dálaí Maireachtála agus Oibre]] (1975) * [[Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach|Comhshaol]] (1990) * [[Foras Oiliúna na hEorpa|Oiliúint]] (1993) * [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair|Sábháilteacht agus Sláinte ag an Obair]] (1994) * [[Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh|Maoin Intleachtúil]] (1994) * [[Oifig an Chomhphobail um Chineálacha Plandaí|Cineálacha Plandaí]] (1994) * [[Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh|Aistriúchán]] (1994) * [[Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach|Leigheasra]] (1995) * [[an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia|Sábháilteacht Bia]] (2002) * [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí|Sábháilteacht Mhuirí]] (2002) * [[Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh|Sábháilteacht Eitlíochta]] (2002) * [[An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar|Cosc agus Rialú Galar]] (2004) * [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis|Clár Spáis]] (2004) * [[Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh|Iarnróid]] (2004) * [[Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach|Rialú ar Iascach]] (2004) * [[Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán|Ceimiceán]] (2007) * [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh|Comhar idir Rialálaithe Fuinnimh]] (2009) * [[Comhlacht na Rialálaithe Eorpacha um Chumarsáid Leictreonach|Rialálúaí um Chumarsáid Leictreonach]] (2009) * [[An tÚdarás Eorpach Saothair|Saothar]] (2019) | group2 = [[Comhbheartas Slándála agus Cosanta an Aontais Eorpaigh|CBSC]] | list2 = * [[Institiúid an Aontais Eorpaigh um Staidéar Slándála|Staidéar Slándála]] (1989 / 2001) * [[Lárionad Satailítí an Aontais Eorpaigh|Satailít]] (1992 / 2002) * [[Gníomhaireacht Eorpach um Chosaint|Cosaint]] (2004) | group3 = [[Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais|LSSC]] | list3 = * [[Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh|Drugaí]] (1993) * [[Europol|Forfheidhmiú an Dlí]] (''Europol'') (1998) * [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí|Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí]] (2000) * [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil|Comhar Ceartais Choiriúil]] (''Eurojust'') (2002) * [[Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta|Garda Teorann agus Cósta]] (''Frontex'') (2004) * [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil|Cibearshlándáil]] (2004) * [[Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne|Comhionannas inscne]] (2006) * [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha|Cearta Bunúsacha]] (2007) * [[Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais|Bainistiú Oibríochtúil ar Chórais Mhórscála TF]] (''eu-LISA'') (2011) * [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann|Tearmann]] (2011) | group4 = [[An Córas Eorpach um Maoirseacht Airgeadais|CEMA]] | list4 = * [[An tÚdarás Baincéireachta Eorpach|Baincéireacht]] (2011) * [[An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí|Urrúis agus Margaí]] (2011) * [[An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde|Árachas agus Pinsin Cheirde]] (2011) | group5 = [[Aontas Baincéireachta Eorpach|ABE]] | list5 = * [[Bord Réitigh Aonair|Réiteach]] (2015) * [[an tÚdarás um an Sciúradh Airgid a Chomhrac|Sciúradh Airgid]] (2024) }} {{Navbox | name = Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh | title = [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|Gníomhaireachtaí eile an AE]] | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | group1 = Gníomhaireachtaí<br />feidhmiúcháin<br />an Choimisiúin | list1 = * [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Nuálaíochta Eorpaí agus na bhFiontar Beag agus Meánmhéide|Nuálaíocht agus FBM]] (2003) * [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr|Oideachas agus Cultúr]] (2006) * [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Thaighde|Taighde]] (2007) * [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin na Comhairle Eorpaí um Thaighde|Comhairle Taighde]] (2007) * [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Sláinte agus an Digitiú|Sláinte agus Digitiú]] (2021) * [[Gníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um an Aeráid, Bonneagar agus Comhshaol|Aeráid, Bonneagar agus Comhshaoil]] (2021) * [[Lárionad Eorpach Inniúlachta um Thionsclaíocht, Teicneolaíocht agus Taighde Cibearshlándála|Inniúlacht um Chibearshlándáil]] (2021) | group2 = Gníomhaireachtaí<br />Euratom | list2 = * [[Gníomhaireacht Soláthair Euratom|Soláthair Euratom]] | group3 = Forais neamhspleácha<br />díláraithe an AE | list3 = * [[Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht|Nuálaíocht agus Teicneolaíocht]] (2008) * [[Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh|Ionchúisitheoir Poiblí]] | group4 = Comhlachtaí<br />corparáideacha<br />reachtaíochta-tánaistí<br />an AE | list4 = * [[An tÚdarás um Páirtithe Polaitiúla Eorpacha agus um Fhondúireachtaí Polaitiúla Eorpacha|Páirtithe agus Fondúireachtaí Polaitiúla]] (2016) * [[Bord Eorpach um Chosaint Sonraí|Cosaint Sonraí]] }} {{Navbox | name = Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh | title = Comhghnóthais | listclass = hlist | state = {{{state|}}} | group1 = AE | list1 = * [[Comhghnóthas Tionscail Bhithbhunaithe|Tionscail Bhithbhunaithe]] * [[Comhghnóthas Spéir Ghlan|Spéir Ghlan]] * [[Comhghnóthas Eochairtheicneolaíochtaí Digiteacha| Eochairtheicneolaíochtaí Digiteacha]] * [[an Comhghnóthas um Chealla Breosla agus um Hidrigin|Cealla Breosla agus Hidrigin]] * [[Comhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach|Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta]] * [[Comhghnóthas maidir leis an Tionscnamh um Míochaine Nuálaíoch|Míochaine Nuálaíoch]] * [[Comhghnóthas chun glúin nua an chórais Eorpaigh um bainistíocht aerthráchta a fhorbairt|SESAR]] * ''[[Comhghnóthas Shift-2-Rail|Shift-2-Rail]]'' | group2 = Euratom | list2 = * [[Comhghnóthas Eorpach um ITER agus um Fhuinneamh Comhleá a Fhorbairt|Fuinneamh Comhleá]] * [[Tóras Eorpach Comhpháirteach]] }}<includeonly>[[Catagóir:an tAontas Eorpach]]</includeonly><noinclude> {{Doiciméadú}} [[Catagóir:Navbox|Gníomhaireachtaí]] </noinclude> 6v49v79y83t5wpgf4kjxpbidg5pyjma 0 121808 1324749 1295600 2026-08-14T00:09:20Z TGcoa 21229 1324749 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:Messeturm ffm.jpg | mion | 250px | [[Messeturm]], Frankfurt, lárionad AMLA ón mbliain 2025 i leith]] Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]], '''an tÚdarás um an Sciúradh Airgid a Chomhrac''' (ÚSAC), bunaithe sa bhliain 2024 agus lonnaithe i [[Frankfurt]]. Tá ról lárnach ag an údarás ina iarrachtaí frith[[sciúradh airgid]]. == Stair == I mí Feabhra 2018, theip ar [[ABLV Bank]] agus tharla ansin cur agus cúiteamh faoi mhaoirseacht ar frithsciúradh airgid san AE. I mí Dheireadh Fómhair 2018, d'fhoilsigh an meitheal mhachnaimh [[Bruegel (think tank)|Bruegel]] tuairisc ina moladh an t-údarás. Tar éis sraith scannail airgeadais eile, mhol [[an Coimisiún Eorpach]] an t-údarás don chéad uair i mí Iúil 2021. Tháinig an Rialachán (AE) 2024/1620 lena mbunaítear ÚSAC i bhfeidhm ar an 26ú Meitheamh 2024 agus thosaigh a chuid oibre ar an 1d Iúil 2025 le tuairim is 80 duine san fhoireann. === Bord Maoirseachta === In 2025, bhí 127 údarás náisiúnta as 27 tír ina mball den Bhord Maoirseachta. Ceapadh Bruna Szego, roimhe seo ag [[Banc na hIodáile]], ina chathaoirleach an ÚSAC i mí Eanáir 2025. == Féach freisin == * [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] * [[An Oifig Eorpach Frith-Chalaoise]] * [[Bord Réitigh Aonair]] * [[Sciúradh airgid]] == Naisc sheachtracha == * [https://www.amla.europa.eu/index_en AMLA] / [https://www.amla.europa.eu/index_en?prefLang=ga&etrans=ga ÚSAC] * [https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1620 Rialachán (AE) 2024/1620 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 31 Bealtaine 2024] == Nótaí == {{reflist | group=n | refs = <ref name=ainmneacha>Aitheanta go foirmiúil mar: ''an tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid agus um Chomhrac Mhaoiniú na Sceimhlitheoireachta'' (ÚFA); Béarla: ''Anti-Money Laundering Authority'' ('''AMLA'''), go foirmiúil ''Authority for Anti-Money Laundering and Countering the Financing of Terrorism''</ref> }} == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=úsac>{{lua idirlín | url = https://www.amla.europa.eu/index_en?prefLang=ga&etrans=ga | teideal = Údarás nua an Aontais Eorpaigh um an Sciúradh Airgid agus Maoiniú na Sceimhlitheoireachta a Chomhrac | foilsitheoir = AMLA | work = amla.europa.eu | dátarochtana = 2025-11-25}}</ref> <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3608553/ga | teideal = Téarma: Údarás um Fhrithsciúradh Airgid agus um Chomhrac Mhaoiniú na Sceimhlitheoireachta | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = }}</ref> <ref name=esd2024>{{lua idirlín | work = European Socialists & Democrats | dáta = 2024-02-22 | url = https://www.socialistsanddemocrats.eu/newsroom/sds-hope-swift-start-much-needed-new-european-anti-money-laundering-watchdog | teideal = S&Ds hope for a swift start for the much-needed new European anti–money laundering watchdog}}</ref> <ref name=lexology2022>{{lua idirlín | údar = Mark Lautier & Deborah Gatt | dáta = 2022-10-16 | work = lexology.com | url = https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=f89832d9-dc8f-4300-929d-9db7a524fd28 | teideal = AMLA: The game-changer in the fight against money laundering}}</ref> <ref name=fintech2024>{{lua idirlín | url = https://fintechboostup.com/insights/amla-is-a-game-changer-for-eus-aml-cft-framework/ | work = fintechboostup.com | dáta = 2024-05-02 | teideal = AMLA is a game-changer for EU's AML/CFT framework | ainm = Katherine | sloinne = Emirosan}}</ref> <ref name=eureporter2024>{{lua idirlín | work = eureporter.co | dáta = 2024-08-13 | teideal = Europe's Game-Changer in Fight Against Financial Crime | url = https://www.eureporter.co/economy/2024/08/13/europes-game-changer-in-fight-against-financial-crime/ | ainm = Peter | sloinne = Reynolds}}</ref> <ref name=sanctions2024>{{lua idirlín | work = sanctions.io | dáta = 2024-05-21 | url = https://www.sanctions.io/blog/the-eus-anti-money-laundering-authority-and-its-role-in-countering-terrorism-financing | teideal = The EU's Anti-Money Laundering Authority and Its Role in Countering Terrorism Financing}}</ref> <ref name=CELEX:32024R1620>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1620 | teideal = Rialachán (AE) 2024/1620 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 31 Bealtaine 2024 lena mbunaítear an tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid agus um Chomhrac Mhaoiniú na Sceimhlitheoireachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1093/2010, (AE) Uimh. 1094/2010 agus (AE) Uimh. 1095/2010 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2025-11-27}}</ref> <ref name=reuters2024>{{lua idirlín | work = reuters.com | url = https://www.reuters.com/world/europe/eus-new-anti-money-laundering-authority-is-now-official-seeks-chair-2024-06-26/ | teideal = EU's new Anti-Money Laundering Authority is now official, seeks chair | dáta = 2024-06-26 | ainm = Tom | sloinne = Sims}}</ref> <ref name=JKNV>{{citation | title=A better European Union architecture to fight money laundering | url=https://www.bruegel.org/policy-brief/better-european-union-architecture-fight-money-laundering | date=2018-10-25 | author=Joshua Kirschenbaum & Nicolas Véron | publisher=Bruegel | location=Brussels}}</ref> <ref name=euronews2024>{{lua idirlín | teideal = Brussels wants a new EU agency to tackle money laundering | url = https://www.euronews.com/my-europe/2021/07/20/brussels-wants-a-new-eu-agency-to-tackle-money-laundering | work = euronews.com | dátarochtana = 27ú Bealtaine 2024}}</ref> <ref name=consilium2024>{{lua idirlín | teideal = Frankfurt to host the EU's new anti–money laundering authority (AMLA) | url = https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/02/22/frankfurt-to-host-the-eus-new-anti-money-laundering-authority-amla/ | dáta = 2024-02-22 | work = consilium.europa.eu}}</ref> <ref name=bfm2025>{{lua idirlín | work = German Federal Ministry of Finance | url = https://www.bundesfinanzministerium.de/Content/EN/Standardartikel/Topics/Financial_markets/Financial-Crime/anti-money-laundering-authority-amla-in-frankfurt.html | dáta = 2025-07-02 | teideal = EU Anti-Money Laundering Authority (AMLA) launches operations}}</ref> <ref name=KPMG>{{lua idirlín | work = kpmg.com | url = https://kpmg.com/xx/en/our-insights/ecb-office/amla-begins.html | dáta = Aibreán 2025 | teideal = AMLA begins}}</ref> <ref name=amla20251113>{{lua idirlín | work = AMLA | url = https://www.amla.europa.eu/governance/general-board/general-board-supervisory-composition_en | dáta = 2025-11-13 | teideal = General Board in Supervisory composition}}</ref> <ref name=consilium202501>{{lua idirlín | teideal = Fight against money laundering and terrorist financing | url = https://www.consilium.europa.eu/en/policies/fight-against-terrorist-financing/ | dátarochtana = 2025-01-21 | work = Consilium | teanga = en}}</ref> <ref name=amla20251112>{{lua idirlín | work = AMLA | url = https://www.amla.europa.eu/governance/general-board/general-board-fiu-composition_en | dáta = 2025-11-12 | teideal = General Board in FIU composition}}</ref> }} {{DEFAULTSORT:Údarás um an Sciúradh Airgid a Chomhrac}} {{Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|state=collapsed}} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Sciúradh Airgid]] ogkgvum9wix081pah68jlabr9foqdtc 0 122368 1324655 1307157 2026-08-13T16:42:27Z An Sionnach Rua 29036 1324655 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is éan é an '''glaséan súildearg''' (''vireo olivaceus)''. Is é Meiriceá, Thuaidh agus Theas, príomháit dúchais an éin seo. == Tréithe == Éan beag is ea é, thart ar 13–14 cm ar fad. Tá a dhroim glasonlach, a bholg bán, agus ceann liath air. Is é an tréith is suntasaí ná an rí súl dearg a thugann ainm don speiceas, in éineacht leis an mhala bhán atá os cionn na súile agus an stríoc dhubh a théann trí na súile. '''Gnáthóg agus scaipeadh''' Cónaíonn an glaséan súildearg i bhforaoisí duillsilteacha ar fud Mheiriceá Thuaidh le linn an tsamhraidh. Téann sé ar imirce go dtí Meiriceá Theas don gheimhreadh, áit a gcaitheann sé an séasúr sna foraoisí báistí agus i limistéir eile den mhór-roinn theas. '''Iompar''' Is éan ceolmhar an-ghníomhach é. Bíonn sé ag canadh go leanúnach le linn an tséasúir phórúcháin, agus is minic a chloistear a ghlór ard poncaithe sna crainn. Itheann sé feithidí den chuid is mó, chomh maith le torthaí beaga ag amanna áirithe den bhliain. == In Éirinn == De réir an eolais a d’eisigh an tIonad Náisiúnta le Sonraí Bithéagsúlachta don bhliain 2025, rinneadh taifead den ghealbhan ceoil den chéad uair riamh in Éirinn i dToraigh sa bhliain 2025. Thug ceann acu cuairt ar ghairdín an ealaíontóra Anton Meenan i dToraigh, Ba i ngairdín mhuintir Meenan a chonacthas trí cinn den éan sin – an chéad uair a chonacthas a leithéid in oileán in Éirinn agus i gcontae Dhún na nGall.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ein-neamhchoitianta-feicthe-sa-ghaeltacht/|teideal=Éin neamhchoitianta feicthe sa Ghaeltacht|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=6 Eanáir 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-01-07}}</ref> Mheas lucht faire éan gur thug an Stoirm Amy roinnt éan go hÉirinn i bhfómhar na bliana 2025 nach bhfeictear anseo go hiondúil – an glaséan súildearg agus an [[lacha airleacáin]] ina measc. == Féach freisin == * [[Gealbhan ceoil]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Vireo]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu in 1766]] [[Catagóir:Éin Mheiriceá Thuaidh]] 7t7l4j4dx5ct7z5s8ds5t1e3yunwn72 14 122369 1324658 1324070 2026-08-13T16:44:37Z An Sionnach Rua 29036 1324658 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Orioloidea]] r69iz81bd1etfwnrwv4acoes1c4nyg0 14 122385 1324825 1324168 2026-08-14T09:01:20Z An Sionnach Rua 29036 1324825 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anseres]] ffm0e2prnaszta6heyu1tzlsmb4rhuh 3 123343 1324559 1300106 2026-08-13T14:50:06Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide */ mír nua 1324559 wikitext text/x-wiki == Fáilte isteach! == Haigh, a An RíomhGael, agus tá [[Vicipéid:Réamhrá|fáilte romhat]] chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as [[Special:Contributions/An RíomhGael|do chuid dréachtaí]] a sheoladh isteach. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as d'am anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus téigh go dtí an [[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]] chun caint leis na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an [[Vicipéid:Lárionad comhphobail|Lárionad Comhphobail]] chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóinteach in ár [[Vicipéid:Réamhrá|reamhrá]], freisin. Más é do thoil é, [[Vicipéid:Sínigh é|sínigh do chuid theachtaireachtaí]] ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh (<nowiki>~~~~</nowiki>); ciallaíonn sé sinn go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist dom armo leathanach phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat!<!-- Template:Welcome --> - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 23:16, 26 Feabhra 2026 (UTC) :A Alison, go raibh míle maith agat fáilte a chur romham agus mé a chur ar an eolas faoi príomháiseanna an Vicí :) [[Úsáideoir:An RíomhGael|An RíomhGael]] ([[Plé úsáideora:An RíomhGael|plé]]) 22:45, 1 Márta 2026 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim - forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:An_RíomhGael|An RíomhGael]] Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Fáilte roimh chách, cibé taithí atá agat. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 14:50, 13 Lúnasa 2026 (UTC) m2qzsxtp6bidiszmbg1e1cmcahkedqb 0 123486 1324758 1300359 2026-08-14T05:42:04Z ~2026-44530-63 76374 /* */ 1324758 wikitext text/x-wiki {{Ambox | class = ambox-speedy | type = speedy | text = '''Iarrtar go [[{{SITENAME}}:Luas-scrios|scriosfar an leathanach seo go luath]].{{#if:Atreoruithe briste|&nbsp;An fáth a thugann an t-úsáideoir a d'ainmnigh é ná: ''"Atreoruithe briste"'' '''}} Muna n-aontaíonn tú le luas-scrios an leathanaigh seo, cuir do chuid tuairimí in iúl ar a leathanach plé nó ag [[{{SITENAME}}:Luas-scrios]]. Má tá sé soiléir nach bhfuil gá leis an leathanach seo a scrios ar an toirt, nó má tá sé ar d'intinn feabhas agus caoi cheart a chur ar an leathanach, bain an fógra seo den leathanach, ar acht nach tú féin a chuir tús leis an leathanach seo. ''[[{{SITENAME}}:Riarthóirí|A Riarthóirí]] - scrúdaigí, an bhfuil aon leathanach eile [[Speisialta:Whatlinkshere/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|nasctha leis an leathanach seo]] agus féach ar an [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} stair leathanaigh] sula scriosann tú an leathanach.'' }}[[Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] #REDIRECT [[Gwen Poole]] pyq3hd2f0vrll67440hj4ib8psteh6u 0 123502 1324759 1300375 2026-08-14T05:42:18Z ~2026-44530-63 76374 /* */ 1324759 wikitext text/x-wiki {{Ambox | class = ambox-speedy | type = speedy | text = '''Iarrtar go [[{{SITENAME}}:Luas-scrios|scriosfar an leathanach seo go luath]].{{#if:Atreoruithe briste|&nbsp;An fáth a thugann an t-úsáideoir a d'ainmnigh é ná: ''"Atreoruithe briste"'' '''}} Muna n-aontaíonn tú le luas-scrios an leathanaigh seo, cuir do chuid tuairimí in iúl ar a leathanach plé nó ag [[{{SITENAME}}:Luas-scrios]]. Má tá sé soiléir nach bhfuil gá leis an leathanach seo a scrios ar an toirt, nó má tá sé ar d'intinn feabhas agus caoi cheart a chur ar an leathanach, bain an fógra seo den leathanach, ar acht nach tú féin a chuir tús leis an leathanach seo. ''[[{{SITENAME}}:Riarthóirí|A Riarthóirí]] - scrúdaigí, an bhfuil aon leathanach eile [[Speisialta:Whatlinkshere/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|nasctha leis an leathanach seo]] agus féach ar an [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} stair leathanaigh] sula scriosann tú an leathanach.'' }}[[Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] #REDIRECT [[Gwen Stacy]] tki9wljoazfbifzmtj7hve5lv4gufuv 3 124311 1324561 1302780 2026-08-13T15:04:31Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide */ mír nua 1324561 wikitext text/x-wiki == Fáilte isteach! == Haigh, a Saighneánach, agus tá [[Vicipéid:Réamhrá|fáilte romhat]] chuig an Vicipéid! Go raibh maith agat as [[Special:Contributions/Saighneánach|do chuid dréachtaí]] a sheoladh isteach. Tá súil agam go mbainfidh tú taitneamh as d'am anseo! Tá sé éasca ailt nua a chruthú, agus téigh go dtí an [[Vicipéid:Halla baile|Halla Baile]] chun caint leis na [[Vicipéid:Vicipéideoirí|Vicipéideoirí]] eile (más mian leat é sin a dhéanamh), nó téigh go dtí an [[Vicipéid:Lárionad comhphobail|Lárionad Comhphobail]] chun breathnú ar na heachtraí Vicipéide is déanaí. Tá breis eolais fóinteach in ár [[Vicipéid:Réamhrá|reamhrá]], freisin. Más é do thoil é, [[Vicipéid:Sínigh é|sínigh do chuid theachtaireachtaí]] ar leathanaigh phlé le ceithre thilde a chlóscríobh (<nowiki>~~~~</nowiki>); ciallaíonn sé sinn go hionsáfar d'ainm úsáideora agus an dáta go huathoibríoch. Má tá cabhair ag teastail uait, féach ar [[Vicipéid:Cabhair]], nó cuir ceist dom armo leathanach phlé. Uair amháin eile, fáilte romhat!<!-- Template:Welcome --> - [[Úsáideoir:Alison|<span style="color:#FF823D;font-family: comic sans ms">'''A<font color= "#FF7C0A">l<font color= "#FFB550">is</font>o</font>n'''</span>]] ^{[[Plé_úsáideora:Alison|plé]]} 21:45, 16 Márta 2026 (UTC) == Fáilte roimh do thuairim – forbairt Vicipéide == Haigh [[Úsáideoir:Saighneánach|Saighneánach]] Chonaic agus d'fhreagair mé do mheid ar an Halla baile agus mar atá raite agam bhí comhrá idir roinnt Vicipéideoirí le déanaí. Anuraidh, rinneas suirbhé leis an bpobal chomh maith le sin chun tuairaimí a bhailiú. Táim ag obair le [[m:Wikimedia_Community_Ireland|Pobal Éireann Wikimedia]] faoi láthair ag féachaint ar fhorbairt Vicipéide - conas is féidir linn tacú níos fearr le heagarthóirí, riarthóirí agus conas a fhásfaimid an pobal agus an chiclipeid, le chéile. Chonaic mé thú ag eagarthóireacht agus shíl mé gur mhaith liom teagmháil a dhéanamh leat. Táimid ag bailiú tuairimí agus ag iarraidh ar dhaoine a bheith páirteach, cibé bealach is fusa duitse - bíodh sin trí smaoineamh a roinnt, ceist a chur, nó díreach súil a choinneáil ar an obair. Tá [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] ar bun againn mar áit lárnach don obair seo - is féidir leat d'ainm a chur leis an liosta ann le bheith ar an eolas, agus tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann freisin más mhaith leat do chuid smaointe a chur isteach. Má tá suim agat labhairt tuilleadh, is féidir leat teacht orm ar mo leathanach plé anseo, nó ríomhphost a chur chugam. Go raibh maith agat, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:04, 13 Lúnasa 2026 (UTC) qss0is0vb6eig8gg58annwwwe3oxog9 2 124967 1324910 1314578 2026-08-14T11:36:09Z Marcas.oduinn 33120 /* Ceanntásc */ 1324910 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == Teimpléad == <ref name=iso /> == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:<ref name=isoSources /><ref name=msomit17 /> === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 2ip6c56xclgobxl5x1x4vvo28m1z3h7 3 125470 1324587 1308587 2026-08-13T15:52:16Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte go Vicipéid! */ mír nua 1324587 wikitext text/x-wiki '''M'alt ar an mbaile Rómhánach Sumelocenna''' Thugas faoi alt ar Sumelocenna toisc go sílim gur fiú fás agus forbairt an bhaile seo a iniúchadh, agus tuilleadh bailte nach é mar fhianaise ar a fheabhas agus a d'éirigh leis an Rómhánaigh gréasán fiúntach láidir sibhialta a bhunú agus a chothú sna críocha seo. Dá ligfí leis an ngréasán sin maireachtáil ar feadh roinnt céadta bliain eile, seans gur teanga Rómánsach a bheadh á labhairt sa cheantar seo inniu seachas Gearmáinis. Anuas ar an alt seo, tá sé d'aidhm agam alt a chur le chéile ar na Agri Decumates, ceantar a bhí faoi smacht na hImpireachta Rómhánaí ó ca. 160 AD go dti ca. 260 AD, a chríocha suite mar a bhfuil iardheisceart na Gearmáine sa lá atá ann inniu. Agus ina dhiaidh sin, tá fúm alt eile a chur le chéile faoin Limes .i. an teorainn idir an Impireacht agus na críocha barbartha lasmuigh di, mar a bhain sé leis na Agri Decumates. == Fáilte go Vicipéid! == Haigh [[Úsáideoir:Aquavitae123|Aquavitae123]], a chara, Fáilte go Vicipéid! Tá áthas orm go bhfuil tú linn. Cúpla nasc úsáideach le tosú: * [[Vicipéid:Réamhrá]] – treoir do rannpháirtithe nua * [[Vicipéid:Cabhair]] – tacaíocht ghinearálta * [[Úsáideoir:Aquavitae123/Clár Dubh|Do Chlár Dubh]] – áit shábháilte le triail a bhaint as eagarthóireacht sula gcuireann tú in eagar go beo * [[Vicipéid:Halla baile]] - áit do nuacht ó phobal Vicipéide Táimid faoi láthair ag forbairt [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] cúrsa nua tacaíochta d'eagarthóirí, ó thosaitheoirí go dtí daoine atá ann le fada. Ós rud é gur tusa i d'úsáideoir nua, ba bhreá linn do thuairim ar na hábhair oiliúna atá á bhforbairt - cad a chuideodh leat, cad atá ag teastáil, srl. Tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann más mhaith leat smaoineamh a fhágáil. Má tá aon cheist agat, nó má tá cabhair ag teastáil uait ag am ar bith, is féidir leat teacht orm anseo ar mo leathanach plé, nó ríomhphost a chur chugam ag '''bainisteoir.pobail@wikimedia.ie''' <nowiki>Go raibh maith agat as a bheith linn, ~~~~</nowiki> [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:52, 13 Lúnasa 2026 (UTC) 8rnjtpdea4pklqccxgjz9n7bnkmj6ef 0 125942 1324761 1311146 2026-08-14T05:43:29Z ~2026-44530-63 76374 /* */ 1324761 wikitext text/x-wiki {{Ambox | class = ambox-speedy | type = speedy | text = '''Iarrtar go [[{{SITENAME}}:Luas-scrios|scriosfar an leathanach seo go luath]].{{#if:Atreoruithe briste|&nbsp;An fáth a thugann an t-úsáideoir a d'ainmnigh é ná: ''"Atreoruithe briste"'' '''}} Muna n-aontaíonn tú le luas-scrios an leathanaigh seo, cuir do chuid tuairimí in iúl ar a leathanach plé nó ag [[{{SITENAME}}:Luas-scrios]]. Má tá sé soiléir nach bhfuil gá leis an leathanach seo a scrios ar an toirt, nó má tá sé ar d'intinn feabhas agus caoi cheart a chur ar an leathanach, bain an fógra seo den leathanach, ar acht nach tú féin a chuir tús leis an leathanach seo. ''[[{{SITENAME}}:Riarthóirí|A Riarthóirí]] - scrúdaigí, an bhfuil aon leathanach eile [[Speisialta:Whatlinkshere/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|nasctha leis an leathanach seo]] agus féach ar an [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} stair leathanaigh] sula scriosann tú an leathanach.'' }}[[Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] #ATHSHEOLADH [[Your Friendly Neighbourhood Spider-Man]] 63vp1uv2xzwjdd7l2156bqmzby7tkm8 0 127252 1324756 1322346 2026-08-14T05:41:16Z ~2026-44530-63 76374 /* */ 1324756 wikitext text/x-wiki {{Ambox | class = ambox-speedy | type = speedy | text = '''Iarrtar go [[{{SITENAME}}:Luas-scrios|scriosfar an leathanach seo go luath]].{{#if:Atreoruithe briste|&nbsp;An fáth a thugann an t-úsáideoir a d'ainmnigh é ná: ''"Atreoruithe briste"'' '''}} Muna n-aontaíonn tú le luas-scrios an leathanaigh seo, cuir do chuid tuairimí in iúl ar a leathanach plé nó ag [[{{SITENAME}}:Luas-scrios]]. Má tá sé soiléir nach bhfuil gá leis an leathanach seo a scrios ar an toirt, nó má tá sé ar d'intinn feabhas agus caoi cheart a chur ar an leathanach, bain an fógra seo den leathanach, ar acht nach tú féin a chuir tús leis an leathanach seo. ''[[{{SITENAME}}:Riarthóirí|A Riarthóirí]] - scrúdaigí, an bhfuil aon leathanach eile [[Speisialta:Whatlinkshere/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|nasctha leis an leathanach seo]] agus féach ar an [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} stair leathanaigh] sula scriosann tú an leathanach.'' }}[[Catagóir:Leathanaigh le luas-scrios]] #athsheoladh [[1000 (uimhir)]] 04dn2ubbdwap21hvo9l1qm03phckniz 14 127514 1324815 1323451 2026-08-14T08:28:50Z An Sionnach Rua 29036 1324815 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Mergini]] cqhgdryvxe3592ox89uyxm8k8ewl2lc 1324836 1324815 2026-08-14T09:10:53Z An Sionnach Rua 29036 1324836 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Mergini]] 5zqwc0tf328cfb4kgfnxijlqqfgqkgt 14 127515 1324813 1323452 2026-08-14T08:28:06Z An Sionnach Rua 29036 1324813 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Mergini]] cqhgdryvxe3592ox89uyxm8k8ewl2lc 1324835 1324813 2026-08-14T09:10:40Z An Sionnach Rua 29036 1324835 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Mergini]] 5zqwc0tf328cfb4kgfnxijlqqfgqkgt 14 127516 1324817 1323454 2026-08-14T08:33:22Z An Sionnach Rua 29036 1324817 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Tadornini]] albqmtuw5y4xlt9dnkt2yfjfth1xv8d 1324832 1324817 2026-08-14T09:09:48Z An Sionnach Rua 29036 1324832 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tadornini]] ankdxkhyo5uwr2ek6bxhmi7ph03pmte 14 127517 1324829 1323459 2026-08-14T09:08:09Z An Sionnach Rua 29036 1324829 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] qkwuvv2t9h349mugfql1vdetp8b6mtq 14 127518 1324821 1323817 2026-08-14T08:34:51Z An Sionnach Rua 29036 1324821 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aythyini]] n5xq6fb9zos150bywb07b246x0qmqjg 14 127519 1324839 1323807 2026-08-14T09:11:19Z An Sionnach Rua 29036 1324839 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aythyini]] n5xq6fb9zos150bywb07b246x0qmqjg 14 127520 1324823 1323466 2026-08-14T09:00:31Z An Sionnach Rua 29036 1324823 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Oxyurini]] 820wo25595soc22ws6n415uqmwrhc0q 1324838 1324823 2026-08-14T09:11:10Z An Sionnach Rua 29036 1324838 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Oxyurini]] nb4710da4z36wl7epjx25bzbc0mutzd 14 127532 1324826 1323622 2026-08-14T09:03:20Z An Sionnach Rua 29036 1324826 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Anatinae]] pqf1i1upybtxzdgu8z54z9h65n72j6w 1324831 1324826 2026-08-14T09:09:39Z An Sionnach Rua 29036 1324831 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] qkwuvv2t9h349mugfql1vdetp8b6mtq 14 127533 1324833 1324132 2026-08-14T09:09:59Z An Sionnach Rua 29036 1324833 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatini]] dr53c6ibdhphs19494c6lhfm5giqn1o 14 127535 1324827 1323627 2026-08-14T09:05:34Z An Sionnach Rua 29036 1324827 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Anatinae]] pqf1i1upybtxzdgu8z54z9h65n72j6w 1324840 1324827 2026-08-14T09:11:32Z An Sionnach Rua 29036 1324840 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] qkwuvv2t9h349mugfql1vdetp8b6mtq 14 127536 1324828 1323629 2026-08-14T09:06:19Z An Sionnach Rua 29036 1324828 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Mergini]] 5zqwc0tf328cfb4kgfnxijlqqfgqkgt 14 127537 1324837 1323820 2026-08-14T09:11:03Z An Sionnach Rua 29036 1324837 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aythyini]] n5xq6fb9zos150bywb07b246x0qmqjg 14 127540 1324830 1323635 2026-08-14T09:08:34Z An Sionnach Rua 29036 1324830 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] qkwuvv2t9h349mugfql1vdetp8b6mtq 14 127545 1324816 1323652 2026-08-14T08:29:39Z An Sionnach Rua 29036 1324816 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Mergini]] cqhgdryvxe3592ox89uyxm8k8ewl2lc 1324834 1324816 2026-08-14T09:10:35Z An Sionnach Rua 29036 1324834 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Mergini]] 5zqwc0tf328cfb4kgfnxijlqqfgqkgt 14 127552 1324842 1323811 2026-08-14T09:12:30Z An Sionnach Rua 29036 1324842 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] h0jr8rnh9ua6oyxsfy55wh32zgr3349 0 127561 1324730 1324040 2026-08-13T21:08:45Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1324730 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is comhlacht phoiblí í an '''Comhairle Eorpach um Thaighde'''<ref name=iate /> (Béarla: '''European Research Council''' ('''ERC''')) le haghaidh maoiniú eolaíochta agus teicneolaíochta laistigh den [[Aontas Eorpach]] (AE). Bunaithe sa bhliain 2007 agus lonnaithe sa [[an Bhruiséil|an Bhruiséil]], tá ann san ERC idir Comhairle Eolaíochta neamhspleách agus Gníomhaireacht Feidhmiúcháin. Is cuid í den [[Creatchlár Framework Programme]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], srl. Bhí buiséad €13 billiún ag an ERC idir na blianta 2014 agus 2020. Faoin clár Fís 2020, meastar go bhfuair tuairim is 7,000 duine deonaithe ón ERC.<ref name=bbc2007 /><ref name=yerun2024 /><ref name=ri2025 /><ref name=theguild /><ref name=euraxess /><ref name=worldfactory /> Is féidir le taighdeoirí i réimse ar bith agus ó thíortha ar fud an domhain iarratas a dhéanamh ar dheonú, le ráta ratha de 12%.<ref name=erc2017 /> Tá cúigear a bhuaigh Duais Nobel i measc deontaithe ERC.<ref name=era /><ref name=scibusi /><ref name=idcons /> == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929262/ga | teideal = Téarma: an Chomhairle Eorpach um Thaighde | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 09-08-2026}}</ref> <ref name=bbc2007>{{cite news | sloinne = Amos | ainm = Jonathan | teideal = European research goes for gold | url = http://news.bbc.co.uk/2/mobile/science/nature/6399157.stm | dátarochtana = 16 May 2025 | work = bbc.co.uk | dáta = 27 Feabhra 2007}}</ref> <ref name=yerun2024>{{cite news | sloinne = Boe | ainm = Mariangela | teideal = Striving for excellence with ERC funding | url = https://yerun.eu/2024/09/striving-for-excellence-with-erc-funding/ | dátarochtana = 16 Bealtaine 2025 | work = Yerun | dáta = 24 Meán Fómhair 2024 | teanga = en}}</ref> <ref name=ri2025>{{cite news | sloinne = Matthews | ainm = Niall | teideal = Prestigious European Research Council award successes for Irish-based researchers | url = https://www.researchireland.ie/news/european-research-council-award-irish-based-researchers/ | dátarochtana = 16 Bealtaine 2025 | work = Research Ireland | dáta = 5 Samhain 2024 | teanga = en}}</ref> <ref name=theguild>{{lua idirlín | teideal = Frontier-led research, the ERC and the role of university communities in securing their future | url = https://www.the-guild.eu/news-and-blog/news/2017/1frontier-led-research-the-erc-and-the-role-of-univ.html | work = The Guild | dátarochtana = 16 Bealtaine 2025}}</ref> <ref name=euraxess>{{lua idirlín | teideal = Increasing your researchers' chances of winning ERC grants | url = https://www.euraxess.me/montenegro/news/increasing-your-researchers-chances-winning-erc-grants | work = euraxess.me |dátarochtana = 16 Bealtaine 2025 | teanga = en}}</ref> <ref name=worldfactory>{{lua idirlín | teideal = An introduction to ERC Starting and Consolidator Grants | url = https://worldfactory.de/veranstaltungen/details/an-introduction-to-erc-starting-and-consolidator-grants-345 | work = worldfactory.de | dátarochtana = 16 Breataine 2025}}</ref> <ref name=erc2017>{{Citation | title=basic statistics for ERC funding activities | date=22 February 2017 | url=http://erc.europa.eu/statistics-0 | access-date=12 October 2012 | archive-date=2 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231002070911/https://erc.europa.eu/statistics-0| url-status=live}}</ref> <ref name=era>{{lua idirlín | url = http://era.gv.at/object/news/1469 | teideal = ERA Portal Austria – Nobel Prize in Physiology or Medicine goes to two ERC grantees | dátarochtana = 18 Meán Fómhair 2015 | archive-date = 8 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308013059/https://era.gv.at/object/news/1469 | url-status = dead | archivedate = 8 Márta 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160308013059/https://era.gv.at/object/news/1469 }}</ref> <ref name=scibusi>{{lua idirlín | url = http://www.sciencebusiness.net/news/67734/ERC-starting-grant-holder-wins-Nobel-physics-prize | teideal = ERC starting grant holder wins Nobel physics prize – Science-Business | work = sciencebusiness.net | dátarochtana = 18 Meán Fómhair 2015 | archive-date=2 September 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230902160227/https://sciencebusiness.net/news/67734/ERC-starting-grant-holder-wins-Nobel-physics-prize | url-status=live}}</ref> <ref name=idcons>{{lua idirlín | url = http://www.idconsortium.es/en/news/erc-grant-holder-awarded-nobel-prize-physics | teideal=ERC grant holder awarded Nobel Prize in physics &#124; Idconsortium Consultoria Investigación + Desarrollo + Innovación (I+D+i) | dátarochtana = 2015-09-18 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130551/http://www.idconsortium.es/en/news/erc-grant-holder-awarded-nobel-prize-physics | archive-date=4 March 2016}}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Gníomhaireachtaí feidhmiúcháin an Choimisiúin Eorpaigh]] 7ecua6ej451bce8td7r9t2onw4huu6a 14 127596 1324841 1324133 2026-08-14T09:12:14Z An Sionnach Rua 29036 1324841 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] h0jr8rnh9ua6oyxsfy55wh32zgr3349 4 127597 1324555 1324140 2026-08-13T14:17:08Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Conas is féidir leat cabhair a thabhairt */ 1324555 wikitext text/x-wiki Fáilte go dtí an leathanach oibre do '''Slí na Vicipéideoirí'''; an spás ina bhfuilimid ag forbairt oiliúint d'eagarthóirí ar an Vicipéid, do dhaoine nua agus do dhaoine atá ag eagrú le tamall. Tá an leathanach seo fós á thógáil. Athrófar agus fásfaidh sé de réir mar a théann an obair chun cinn. == Cúlra == Táimid ag obair ar an gceist seo ó 2023. Obair mhall atá ann – aithnítear é sin. Anuraidh, shocraigh Pobal Éireann Wikimedia ar an gcur chuige don Ghaeilge, agus ar an dóigh ar féidir linn cabhrú le pobal Vicipéid agus leis an nGaeilge tríd an obair seo. Phléamar cuid de na smaointe seo ag cruinniú le grúpa Vicipéideoirí le déanaí. Tá an leathanach seo ag tosú ón bplé sin. == Cad atá beartaithe == Seo cuid de na réimsí atá á bhforbairt againn faoi láthair. Níl aon rud críochnaithe fós – smaointe agus túsphointe atá ann: * '''An Chéad Chéim''': tús do dhaoine atá go hiomlán nua d'eagarthóireacht * '''Cuir do ladhar ann''' – na chéad chéimeanna praiticiúla eagarthóireachta * '''Ó shíolta go saothar''': forbairt ábhair, ó thús go halt iomlán * '''Tús maith, leath na hoibre''': dea-chleachtas a laghdaíonn obair ghlanta do dhaoine eile Beidh físeáin agus treoracha nasctha leis na modúil seo le himeacht ama. == Conas is féidir leat cabhair a thabhairt == Tá gach leibhéal taithí fáilteach anseo; ó dhaoine atá díreach ag tosú go daoine atá ag eagarthóireacht le blianta. Táimid ag bailiú eolas agus taithí an phobail le chéile. Más mian leat cuidiú: * Cuir do chuid smaointe anseo: [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|Plé na leathanaigh seo]] * Luaigh leathanaigh nó struchtúir atá ag teastáil, dar leat * Glac páirt sa phlé ar [[Vicipéid:Halla baile|Halla baile]] * Cruinniú míosúil le Pobal Éireann Wikimedia + níos mó ag teacht ar Fhorbairt Vicipéide amháin === Cláraigh do spéis === Ar mhaith leat a bheith ar an eolas faoi Slí na Vicipéideoirí agus é ag forbairt? Cuir d'ainm leis an liosta thíos - is cuma cén leibhéal taithí atá agat. * [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] (Bainisteoir Pobail le Pobal Éireann Wikimedia) * [[Úsáideoir:TheCraftyCailleach|TheCraftyCailleach]] * '''Cuir d'ainm anseo - bí linn!''' == Leathanaigh ghaolmhara == * [[Vicipéid:Glanadh]] ---- ''Leanfaidh an leathanach seo ag fás. Fáilte roimh mholtaí ar an [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí |leathanach Plé]].'' qm1u9vr5vlog7f9cd65qis4hnph1m71 1324577 1324555 2026-08-13T15:45:03Z An Sionnach Rua 29036 /* Conas is féidir leat cabhair a thabhairt */ 1324577 wikitext text/x-wiki Fáilte go dtí an leathanach oibre do '''Slí na Vicipéideoirí'''; an spás ina bhfuilimid ag forbairt oiliúint d'eagarthóirí ar an Vicipéid, do dhaoine nua agus do dhaoine atá ag eagrú le tamall. Tá an leathanach seo fós á thógáil. Athrófar agus fásfaidh sé de réir mar a théann an obair chun cinn. == Cúlra == Táimid ag obair ar an gceist seo ó 2023. Obair mhall atá ann – aithnítear é sin. Anuraidh, shocraigh Pobal Éireann Wikimedia ar an gcur chuige don Ghaeilge, agus ar an dóigh ar féidir linn cabhrú le pobal Vicipéid agus leis an nGaeilge tríd an obair seo. Phléamar cuid de na smaointe seo ag cruinniú le grúpa Vicipéideoirí le déanaí. Tá an leathanach seo ag tosú ón bplé sin. == Cad atá beartaithe == Seo cuid de na réimsí atá á bhforbairt againn faoi láthair. Níl aon rud críochnaithe fós – smaointe agus túsphointe atá ann: * '''An Chéad Chéim''': tús do dhaoine atá go hiomlán nua d'eagarthóireacht * '''Cuir do ladhar ann''' – na chéad chéimeanna praiticiúla eagarthóireachta * '''Ó shíolta go saothar''': forbairt ábhair, ó thús go halt iomlán * '''Tús maith, leath na hoibre''': dea-chleachtas a laghdaíonn obair ghlanta do dhaoine eile Beidh físeáin agus treoracha nasctha leis na modúil seo le himeacht ama. == Conas is féidir leat cabhair a thabhairt == Tá gach leibhéal taithí fáilteach anseo; ó dhaoine atá díreach ag tosú go daoine atá ag eagarthóireacht le blianta. Táimid ag bailiú eolas agus taithí an phobail le chéile. Más mian leat cuidiú: * Cuir do chuid smaointe anseo: [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|Plé na leathanaigh seo]] * Luaigh leathanaigh nó struchtúir atá ag teastáil, dar leat * Glac páirt sa phlé ar [[Vicipéid:Halla baile|Halla baile]] * Cruinniú míosúil le Pobal Éireann Wikimedia + níos mó ag teacht ar Fhorbairt Vicipéide amháin === Cláraigh do spéis === Ar mhaith leat a bheith ar an eolas faoi Slí na Vicipéideoirí agus é ag forbairt? Cuir d'ainm leis an liosta thíos - is cuma cén leibhéal taithí atá agat. * [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] (Bainisteoir Pobail le Pobal Éireann Wikimedia) * [[Úsáideoir:TheCraftyCailleach|TheCraftyCailleach]] * [[Úsáideoir:An Sionnach Rua|An Sionnach Rua]] * '''Cuir d'ainm anseo - bí linn!''' == Leathanaigh ghaolmhara == * [[Vicipéid:Glanadh]] ---- ''Leanfaidh an leathanach seo ag fás. Fáilte roimh mholtaí ar an [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí |leathanach Plé]].'' ecm27mttf6g64z9m40t9lkcsv5nnh0u 14 127612 1324644 1324171 2026-08-13T16:32:48Z An Sionnach Rua 29036 1324644 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an pharv-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passerides]] li87bej5qnpnnfxmdyumudokwbguajh 14 127613 1324643 1324172 2026-08-13T16:31:33Z An Sionnach Rua 29036 1324643 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passeri]] kzsfhgfb6ksyvag50c0fvg9m2h91p77 14 127624 1324645 1324184 2026-08-13T16:32:57Z An Sionnach Rua 29036 1324645 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an pharv-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passerides]] li87bej5qnpnnfxmdyumudokwbguajh 14 127663 1324814 1324393 2026-08-14T08:28:30Z An Sionnach Rua 29036 1324814 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Mergini]] 5zqwc0tf328cfb4kgfnxijlqqfgqkgt 0 127670 1324575 1324423 2026-08-13T15:40:55Z Ériugena 188 /* Coinneáil frithsceimhlitheoireachta */ 1324575 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[Socheolaíocht|socheolaí]] Briotanach é '''David Miller''' (rugadh 1964) a bhfuil a chuid taighde agus foilseachán dírithe ar [[Ioslamafóibe|an Ioslamafóibe]] agus ar an ar mbolscaireacht . <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}</ref> Bhí Miller ina Ollamh le Socheolaíocht in [[Oilthigh Shrath Chluaidh|Ollscoil Strathclyde]] (2004–2011) <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}</ref> agus in Ollscoil Bath (2011–2018) agus bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht Pholaitiúil in Ollscoil Bhriostó (2018–2021). <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}</ref> Is é comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII) é. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}</ref> Sa bhliain 2021, bhris an ollscoil Miller as a phost ag an ollscoil mar gur measadh nár chomhlíon sé na caighdeáin iompair a bhíothas ag súil leo ó bhaill foirne. <ref name="UoB20211001">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic freedom of expression and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> <ref name="Bloch 2021">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-university-professor-david-miller-5999798|title=Bristol University professor sacked amid antisemitism accusations|author=Bloch|first=Ben|date=1 October 2021|work=BristolLive|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name="Hall 2021">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|title=Bristol University sacks professor accused of antisemitic comments|author=Hall|first=Rachel|date=1 October 2021|work=the Guardian|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="Ferrer Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/breaking-professor-david-miller-fired-by-university-of-bristol/|title=Professor David Miller sacked 'with immediate effect' by Bristol University|author=Ferrer|first=Richard|date=16 February 2021|work=Jewish News|access-date=3 December 2021}}</ref> Bhain an briseadh le líomhaintí ó mhic léinn gur bhain Miller le frith-Sheimíteachas i cheann dá chuid léachtaí. Sa deireadh, glanadh Miller d'aon iompar mídhleathach <ref name="Mondo Cook 1">{{Cite web-en|url=https://mondoweiss.net/2021/10/after-success-against-corbyn-israel-lobby-ousts-uk-scholar/|title=After success against Corbyn, Israel lobby ousts UK scholar|author=Cook|first=Jonathan|date=7 October 2021|work=Mondoweiss|access-date=8 November 2021}}</ref> agus in 2026, dhaingnigh an Binse Achomhairc Fostaíochta cinneadh an bhinse fostaíochta in 2024 gur chreideamh fealsúnach faoi chosaint faoi alt 10 den Acht Comhionannais 2010 a bhí i gcreideamh frith-Shíónach Miller. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.thejc.com/news/uk/ruling-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-university-of-bristol-for-antizionist-beliefs-upheld-bxdo2671|title=Ruling that David Miller was wrongfully dismissed by University of Bristol for antizionist beliefs upheld|date=4 August 2026|work=[[The Jewish Chronicle]]|access-date=4 August 2026}}</ref> == Oideachas, poist agus cleamhnachtaí == Ghnóthaigh Miller céim bhaitsiléara amach san [[Bitheolaíocht|eolaíocht bhitheolaíoch]] ó [[Ollscoil Ghlaschú]] . Sa bhliain 1994 fuair sé a PhD faoi stiúir Greg Philo, agus is é an teideal a bhí ar an saothar ná ''The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland'' . <ref>{{Cite web-en|url=https://core.ac.uk/download/pdf/281486.pdf|title=The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland|author=Miller|first=David|date=1994|work=CORE - Open Access Research Papers|access-date=18 June 2025}}</ref> Thug sé faoi thaighde dochtúireachta ansin leis an Glasgow Media Group . <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}</ref> Thosaigh Miller a ghairm bheatha acadúil mar léachtóir agus ansin mar léitheoir i léann na scannán agus na meán in [[Oilthigh Shruighlea]], sular aistrigh sé go dtí an tsocheolaíocht. <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer "Appointments: University of Bath, David Miller"]. ''Times Higher Education''. 23 February 2012. Archived from [https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article the original] on 21 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Ó 2004 go 2011, bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht in Oilthigh Shrath Chluaidh. <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19 "David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate"]. ''ResearchGate''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Rinneadh Ollamh le Socheolaíocht de in Ollscoil Bath <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> sa bhliain 2011 agus in Ollscoil Bhriostó sa bhliain 2018. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Ó 2013 go 2016, bhí sé ina Chomhalta Ceannaireachta um Éiginnteachtaí Domhanda leis an [[:en:Research_Councils_UK|Research Councils UK]] (RCUK), áit ar threoraigh sé tionscadal a scrúdaigh feidhm an tsaineolais i réimse [[Sceimhlitheoireacht|na sceimhlitheoireachta]] . <ref>{{Cite web-en|url=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780198736578.001.0001/oxfordhb-9780198736578-e-42|title=Lying and Deception in Politics|author=Robinson|first=Piers|date=15 November 2018|editor=Meibauer|language=en|work=Oxford Handbooks Online|pages=528–540|doi=10.1093/oxfordhb/9780198736578.013.42|access-date=14 August 2021}}</ref> Idir 2013 agus 2016, chuir comhlacht maoinithe Taighde agus Nuálaíochta na Ríochta Aontaithe maoiniú £401,552 ar fáil do Miller agus dá chomhúdair. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/07/revealed-bristol-academic-under-investigation-alleged-anti-semitism|language=en|work=New Statesman}}</ref> Is stiúrthóir ar an Eagraíocht um Staidéir ar an mBolscaireacht (en;Organisation for Propaganda Studies) <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/business-money/economics/article/british-academics-sharing-coronavirus-conspiracy-theories-online-v8nn99zmv|language=en|work=[[The Times]]}}</ref> é Miller agus is ball den [[:en:Working_Group_on_Syria,_Propaganda_and_Media|Working Group on Syria, Propaganda and Media]] (SPM) é. <ref name="Humphries 2021 don't sack">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/healthcare/article/dont-sack-university-of-bristol-professor-accused-of-antisemitism-academics-demand-tpnkzhnwz|title=Don't sack University of Bristol professor accused of antisemitism, academics demand - News|author=Humphries|first=Will|date=27 February 2021|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> Tá cáineadh faighte ag an SPM as fírinneacht an taighde oifigiúil maidir le húsáid arm ceimiceach i gCogadh Cathartha na Siria a cheistiú, chomh maith lena líomhaintí gur chuir na Clogaid Bhána de chuid na Siria ionsaithe bhréagbhrataí ar bun d'fhonn frithbheart an Iarthair a spreagadh i gcoinne rialtas na [[An tSiria|Siria]] . <ref name="PBS NewsHour 2019">{{Cite web-en|url=https://www.pbs.org/newshour/show/mysterious-death-of-white-helmets-co-founder-spotlights-toxic-propaganda|title=Mysterious death of White Helmets co-founder spotlights toxic propaganda|date=24 December 2019|work=PBS NewsHour|access-date=22 February 2021}}</ref> <ref name="openDemocracy">{{Cite web-en|url=https://www.opendemocracy.net/en/north-africa-west-asia/syria-on-academic-freedom-and-responsibility/|title=Syria: on academic freedom and responsibility|author=Ahmad|first=Muhammad Idrees|date=26 April 2018|work=openDemocracy|access-date=22 February 2021}}</ref> Sa bhliain 2018, comh - scríobh Miller páipéar SPM ar an ionsaí ceimiceach i nDouma . <ref> {{Cite web-en|url=https://www.syriapropagandamedia.org/working-papers/briefing-note-the-alleged-chemical-attack-in-douma-on-7-april-2018-and-other-alleged-chlorine-attacks-in-syria-since-2014|title=Briefing note: the alleged chemical attack in Douma on 7 April 2018, and other alleged chlorine attacks in Syria since 2014|author=McKeigue|first=Paul|date=20 August 2018|work=Working Group on Syria, Propaganda and Media|access-date=5 March 2024}}</ref> Tháinig an páipéar SPM ar an gconclúid nár thángthas ar aon chonclúid i dtaobh an raibh ionsaí ceimiceach tarlaithe. Sa bhliain 2021, de réir alt tuairime de chuid ''The Jewish Chronicle'', dúirt an páipéar SPM nár úsáid rialtas na Siria airm cheimiceacha i nDouma agus gur bhunaigh sé a chonclúidí ar fhianaise beirt iar-fhostaithe de chuid na [[Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha|hEagraíochta um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha]] (OPCW), a ndearna an OPCW neamhaird ar a gcreidiúnacht. Dúirt alt tuairime ''an Jewish Chronicle'' go raibh Miller tar éis freagra a thabhairt ar an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "vindicated go hiomlán ag an bhfaisnéis ina dhiaidh sin a scaoileadh isteach san fhearann poiblí gur fhreagair Miller an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "totally vindicated by the subsequent information released into the public domain". <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}</ref> === Spinwatch agus suíomhanna gréasáin eile === Is é Miller comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII), a bhfuil dhá phríomhthionscadal aici, ''Spinwatch'', suíomh Gréasáin <ref>{{Cite web-en|url=https://spinwatch.org/index.php/about/about-spinwatch|title=About us|work=spinwatch.org}}</ref> a chuireann síos air féin mar shuíomh atá "devoted to public interest reporting on spin lobbying and political corruption ", agus Powerbase, [[vicí]] a "monitors power networks and conflicts of interest". <ref>{{Cite web-en|url=http://www.dmiller.info/|title=Home|author=|date=|work=www.dmiller.info|access-date=21 March 2018}}</ref> De réir Jake Wallis Simons de chuid ''The Jewish Chronicle'', fuair PII maoiniú ó MEND agus ón Fhondúireacht Cordoba, agus cuireadh i leith an bheirt acu go bhfuil naisc [[Ioslamachas|Ioslamacha]] acu . <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSimons2021">Simons, Jake Wallis (4 March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1 "The problem with Miller"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> '''Ailíníonn''' ''SpinWatch'' le spéis Miller i "concentrations of power in society" trí scrúdú a dhéanamh ar líonraí a deir siad a úsáideann "spin and deception" chun "distort public debate and undermine democracy". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Rinne ''SpinProfiles'' Miller, tionscadal a bhaineann le ''Spinwatch'', cur síos air féin mar ""[[:en:Encyclopedia|encyclopedia]] of people, issues, and groups shaping the public agenda" " [[Ciclipéid|chiclipéid]] chomhoibríoch de dhaoine, saincheisteanna agus tá "close to ten thousand profiles of [[:en:Think_tank|think tanks]], lobbying organisations and those associated with them". <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}</ref> <ref name="Gdn2010">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/06/meleagrou-hitchens-spinwatch-censorship|work=The Guardian}}</ref> Bogadh ábhar ''SpinProfiles'' go Powerbase, suíomh gréasáin nua, in 2010. <ref>{{Cite web-en|url=https://spinprofiles.org/|title=Spin Profiles|work=spinprofiles.org}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://powerbase.info/index.php/Main_Page|title=Powerbase|work=powerbase.info}}</ref> De réir Miller, thóg an cláraitheoir ainm fearainn an suíomh gréasáin ''SpinProfiles'' síos an samhradh sin tar éis do ''SpinProfiles'' faisnéis a bhaint faoi Alexander Meleagrou - Hitchens óna shuíomh. <ref name="Gdn2010" /> Sa bhliain 2010, scríobh Shiraz Maher in ''Standpoint'' nach raibh iontrálacha ar fáil i ''SpinProfiles'' faoi [[:en:Muslim_Council_of_Britain|Muslim Council of Britain]] (MCB) agus IEngage (an t-ainm faoina raibh MEND ag an am). <ref name="SPoint2010" /> Sa bhliain 2019, chuir <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Community_Security_Trust" rel="mw:ExtLink" title="Community Security Trust" class="cx-link" data-linkid="120">Community Security Trust</a> gearán isteach chuig Ollscoil Bhriostó faoi Miller agus thug siad comhairle agus tacaíocht do Chumann Giúdach Ollscoil Bhriostó nuair a rinne siad gearán ar leithligh. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> In alt a foilsíodh sa ''New Statesman'' in 2021, scríobh Dave Rich, Ceann Beartais ag an Community Security Trust, go léiríonn ''Spinwatch'' "echoes certain facets of <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Antisemitism" rel="mw:ExtLink" title="Antisemitism" class="cx-link" data-linkid="127">anti-Semitic</a> <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Conspiracism" rel="mw:ExtLink" title="Conspiracism" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="128">conspiracism</a>" ". Cháin Rich leabhrán ón mbliain 2011, a chomhscríobh Miller, dar teideal ''The Cold War on British Muslims'', <ref>{{Cite web-en|url=http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|title=Tom Mills, Tom Griffin and David Miller, ''The Cold War on British Muslims'', Spinwatch, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150613084843/http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|archive-date=13 June 2015}}</ref> a mhaígh, dar le Rich, go raibh sé ag nochtadh "for the first time the network of individuals and foundations that are bankrolling the cold war on British [[:en:Muslim|Muslims]]". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Bhí suíomh Gréasáin eile de chuid Miller, Neocon Europe, <ref>{{Cite web-en|url=https://www.neoconeurope.eu/|title=Welcome!|work=www.neoconeurope.eu|access-date=14 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422032032/https://neoconeurope.eu/|archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://dmiller.info/23-articles/research/projects/81-neocon-europe-database|title=Neocon Europe database|work=dmiller.info}}</ref> ina óstach ar ábhar a scríobh Kevin MacDonald, síceolaí éabhlóideach Meiriceánach a bhí ina fhinné do David Irving ina éileamh clúmhillte nár éirigh leis in aghaidh Penguin Books agus Deborah Lipstadt. Dúirt Miller gur bhain sé ráitis MacDonald i mí na Samhna 2009, "as soon as I became aware that they had been posted on the site". I mí na Nollag 2009, dúirt Miller: "Macdonald has been repeatedly and rightly (in our view) accused of racism. Moreover, the statements expressed core essentialist anti-semitic/racist ideas. This material should not have been posted and is in no way endorsed by this site. I apologise for, and deeply regret, this error." <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaher2010">Maher, Shiraz (13 July 2010). [https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ "Questions David Miller must answer"]. ''Standpoint''. Archived from [https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ the original] on 13 August 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/13/spinwatch-right-reply-david-miller|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://hurryupharry.net/2009/12/10/questions-for-david-miller-at-neoconeurope/|title=Questions for David Miller at NeoconEurope|date=10 December 2009|work=[[Harry's Place]]}}</ref> == Na Tuairimí le linn na tréimhse in Ollscoil Bhriostó == === Tuairimí faoi Shionaigh agus Iosrael in 2019 agus 2020 === Sa bhliain 2019, dúirt Miller go raibh Iosrael ag tacú le himeachtaí idirchreidmheacha a raibh baint acu le Moslamaigh agus Giúdaigh mar chapall na Traí chun glacadh leis an tSionachas sa phobal Moslamach a mhéadú. Mar shampla, luaigh Miller cruinniú Moslamach agus Giúdach ag <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/East_London_Mosque" rel="mw:ExtLink" title="East London Mosque" class="cx-link" data-linkid="144">an East London Mosque</a>. . <ref>{{Lua idirlín|url=https://fathomjournal.org/fathom-long-read-the-meaning-of-david-miller/|work=Fathom}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/world-news/2021-03-01/ty-article-opinion/.highlight/the-uk-academic-spewing-antisemitic-conspiracies-and-his-eager-apologists/0000017f-e02a-d38f-a57f-e67a47850000|work=Haaretz}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/uk-police-academic-calling-jewish-students-pawns-of-israel-may-be-hate-crime/|work=[[The Times of Israel]]}}</ref> Scríobh Sabrina Miller, a bhí ina hOifigeach Feachtais ag cumann mac léinn Giúdach Bhristó (JSoc), agus a bhí i mbun feachtais chun David Miller a chur as oifig ó Ollscoil Bhristó, roinnt alt faoi Miller. De réir Sabrina Miller, rinne JSoc gearán le hOllscoil Bhristó in 2019 faoi mhodúl léachta Miller, "Harms of the Powerful". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://thetab.com/uk/bristol/2020/10/22/im-a-jewish-uob-student-and-im-sick-of-worrying-about-professor-david-miller-41136|work=The Tab}}</ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}</ref> Bhain Miller úsáid as sleamhnán PowerPoint le linn léachta amháin, a chruthaigh sé in 2013, agus é mar aidhm aige a léiriú go raibh líonra Síónach ann sa Bhreatain. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> I Meán Fómhair 2019, scríobh ''The Telegraph'' "while there is no suggestion of anti-Semitism", chuir léacht Miller "anti-Semitic language, tropes and [[:en:Conspiracy_theories|conspiracy theories]]" i gcuimhne do mhic léinn. <ref name="Telegraph20190806">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/09/08/bristol-university-accused-failing-heed-jewish-students-complaints/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt Dave Rich go raibh poist athraithe ag daoine aonair atá liostaithe ar an sleamhnán nó go bhfuair siad bás sa tréimhse idir eatarthu idir an dá linn. <ref name="NS2021" /> Dúirt Miller "I don't teach conspiracy theories of any sort" agus gur "simply a matter of fact" atá ann go bhfuil “"parts of the Zionist movement are involved in funding Islamophobia." Dhiúltaigh an ollscoil don ghearán ó JSoc mar nach raibh aon ábhar i léacht Miller a bhí naimhdeach do Ghiúdaigh agus dá bhrí sin nach bhféadfaí é a mheas mar ábhar frith-Sheimíteach. <ref name="Telegraph20190806" /> Ar an 20 Bealtaine 2020, cuireadh Miller ar fionraí mar bhall de [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]], agus d’éirigh sé as an mí dár gcionn, tar éis dó ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre, [[Keir Starmer|Keir Starmer,]] a chúiseamh as airgead a thógáil ón "the Zionist movement". <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/jsoc-bristol-university-david-miller_uk_602bd532c5b680717eea7b39|work=HuffPost}}</ref> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}</ref> <ref name="Kennedy 2020 quits">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|title=Lecturer David Miller quits 'Zionist' Labour Party - News|author=Kennedy|first=Dominic|date=15 June 2020|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> An mhí sin, dúirt Miller gur dheimhnigh an "targeted harassment" a rinneadh air féin agus ar bhaill shóisialacha eile "the degree of influence that Zionist advocates and [[:en:Israel_lobby_in_the_United_Kingdom|lobbyists for Israel]] have over disciplinary processes and Party policy." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|work=[[The Times]]}}</ref> I bhfóram poiblí ar líne ar an 29 Iúil 2020, dúirt Miller:"The Zionist movement, and the Israeli government, are the enemy of the left, the enemy of world peace, and they must be directly targeted."<ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}</ref> === Tuairimí faoi mhic léinn Giúdacha, Iosrael, agus an tSionachas in 2021 === ==== Mic léinn Giúdacha ==== Dúirt Cumann Giúdach Ollscoil Bhristó (JSoc) gur tugadh drochíde dá mbaill tar éis dóibh a bheith roghnaithe amach mar "part of the [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]] which is a direct member of the [[:en:World_Zionist_Organization|World Zionist Organization]]."<ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/action-urged-over-bristol-academic-who-called-for-end-zionism-as-an-ideology/|language=en-US|work=Jewish News Times of Israel}}</ref> De réir Sabrina Miller, timpeall an ama chéanna, in agallamh leis an bhfoilseachán frith-Shíónach ''[[The Electronic Intifada|Electronic Intifada]]'', dúirt Miller gur chruthaigh JSoc na hollscoile agus Aontas na Mac Léinn Giúdacha (UJS), a bhfuil baint aici leis, "a charade of false antisemitism allegations.". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9 "What will it take for Bristol to sack this lecturer?"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (22 February 2021). [https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/ "As a Jewish student at Bristol University, David Miller's anti-Semitic comments make me worried"]. ''The Telegraph''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 October</span> 2021</span>.</cite></ref> I ráiteas, dúirt Ollscoil Bhriostó nach raibh sí ag tacú leis na tuairimí a rinne an tOllamh David Miller; ag rá "(it did) not endorse the comments made by Professor David Miller about our Jewish students," agus "we must balance the rights and often wide-ranging views of students and staff with institutional policies and national law concerning academic freedom and freedom of speech."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|work=BBC News}}</ref> Ar an 23 Feabhra, scríobh Daniel Finkelstein, i gcolún don ''[[The Times|Times]]'', "waywardness has a place in academic life" agus go raibh amhras air faoi fhiúntais "[[:en:Cancel_culture|cancel culture]]." Ba é an cheist a bhí ag cur ina luí ar Finkelstein gur cheart Miller a bhaint as a phost ná a "attack [on] the Bristol University Jewish Society — proper, actual students at his own university — as being part of a co-ordinated campaign of censorship directed by the state of Israel." Dúirt Miller le ''The Jewish Chronicle'' roimhe seo; "There is a real question of abuse here — of Jewish students on British campuses being used as political pawns by a violent, racist foreign regime engaged in [[:en:Ethnic_cleansing|ethnic cleansing]]. The [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]]’ lobbying for Israel is a threat to the safety of Arab and Muslim students as well as of Jewish students and indeed of all critics of Israel." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/comment/article/bristol-should-expel-its-conspiracist-professor-htmgmhvw3|work=[[The Times]]}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|work=The Times of Israel}}</ref> I mí an Mhárta, chuir an Grúpa Parlaiminte Uile-Pháirtí i gcoinne Frith-Sheimíteachais (APPGAA) ina leith ar Miller go raibh sé "inciting hatred against Jewish students." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> ==== Iosrael agus an tSionachas ==== I litir dar dáta an 19 Feabhra, dúirt Marie van der Zyl, Uachtarán Bhord Ionadaithe Ghiúdaigh na Breataine, go bhfuil "ionsaithe atá ag éirí níos histéirí ar eagraíochtaí Giúdacha na Breataine ag ardú an dóchúlachta go ndéanfar fíordhíobháil fhisiciúil anois". Dúirt sí go raibh sí ag freagairt a "ionsaithe i gcoinne phobal Giúdach na Ríochta Aontaithe, eagraíochtaí pobail Giúdacha agus mic léinn Giúdacha, a d'fhéadfaí a rá go carthanúil mar rud atá go hiomlán ar mire" agus líomhnaigh sí go raibh "dúil ar leith" aige san Iontaobhas Slándála Pobail a dúirt Miller "ba chóir a bheith faoi imscrúdú mar gheall ar a naisc le Stát Iosrael." <ref name="Mendel Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/board-president-bristol-profs-rants-would-not-be-out-of-place-in-der-sturmer/|title=Board president: 'Bristol prof's rants would not be out of place in Der Stürmer'|author=Mendel|first=Jack|date=19 February 2021|work=Times of Israel|access-date=7 December 2021}}</ref> Ar an 28 Feabhra, thacaigh Malia Bouattia, iar-Uachtarán Aontas Náisiúnta na Mac Léinn sa Ríocht Aontaithe, le Miller i bpíosa tuairime do Al Jazeera : "Eascraíonn na líomhaintí 'frith-Sheimíteachais' a rinneadh air as léacht a thug sé ar rannpháirtíocht ghluaiseacht na Siónach i gcur chun cinn an Ioslamafóibe, rud atá aitheanta go maith i measc scoláirí a dhéanann staidéar ar cheist na Palaistíne." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2021/2/28/a-war-is-being-waged-against-academic-freedom-in-britain|title=A war is being waged against academic freedom in Britain|author=Bouattia|first=Malia}}</ref> De réir an ''Jewish Chronicle'', scríobh Press TV, atá faoi thacaíocht na hIaráine, go raibh "feachtas comhbheartaithe i gcoinne an Ollaimh Miller" agus "gníomhaíocht dhian ag stocaireacht na Siónach ar fud thírdhreach polaitiúil na Breataine." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/news/world/iranian-state-broadcaster-backs-miller-o10m16gf|work=The Jewish Chronicle}}</ref> Ar an 4 Márta 2021, scríobh an staraí David Feldman go raibh saothar Miller ar Iosrael agus ar an tSionachas i dtraidisiún "teoiricithe comhcheilge [a] léirigh gurb iad na Giúdaigh an fórsa mailíseach atá ag tiomáint an domhain nua-aimseartha." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|language=en|work=Haaretz|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304084819/https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|archivedate=4 March 2021}}</ref> Go luath i mí an Mhárta 2021, thuairiscigh ''The Times'' gur cúisíodh Miller as frith-Sheimíteachas ag an APPGAA. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> Bhí sé tar éis glaoch ar "deireadh leis an tSionachas," agus dúirt sé go bhfuil Iosrael "ag iarraidh a toil a chur i bhfeidhm ar fud an domhain." <ref name="Times20210304" /> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 December</span> 2021</span>.</cite></ref> == Imscrúdú agus foirceannadh fostaíochta == === Imscrúdú agus imoibrithe === Ar an 17 Márta, dúirt an ollscoil go raibh imscrúdú tosaithe aici ar Miller. <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737 "Bristol University: Professor David Miller investigation launched"]. ''BBC News''. 17 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> I mí an Mhárta 2021, dúirt Póilíní Avon agus Somerset go raibh imscrúdú tosaithe acu chun a fháil amach an raibh aon choireanna fuatha tarlaithe. <ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/police-launch-hate-crime-investigation-at-bristol-university/|work=jewishnews.timesofisrael.com}}</ref> Níor tháinig aon rud eile ón imscrúdú póilíní.{{Note|Nothing on an internet search can be found from any further investigations by the Bristol or Somerset police. Police in the article in the previous sentence state that they are open for students to come forward to report crimes. As of 18/06/2025 I cannot find any news articles online that state that any further police investigations took place. If any are found please amend this section with a new link.}} I mí Aibreáin 2021, shínigh 550 acadóir, Simon Schama agus Simon Sebag Montefiore ina measc, litir ag cáineadh ráitis Miller an Feabhra roimhe sin. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|language=en|work=The Guardian}}</ref> Cháin Thangam Debbonaire, a bhfuil Ollscoil Bhriostó ina thoghcheantar, na ráitis a rinne Miller freisin. <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> Mar fhreagra ar a dhífhostú, bunaíodh achainí Change.org, a fuair beagnach 40,000 síniú i dtaca le Miller agus shínigh na céadta intleachtóir poiblí agus acadóirí litir oscailte chuig an ollscoil <ref>{{Cite web-en|url=https://supportmiller.org/educators-and-researchers|title=We stand with David Miller|work=Support David Miller}}</ref>, lena n-áirítear daoine mór le rá ar nós [[Noam Chomsky]] agus [[Judith Butler]] chomh maith le roinnt dosaen acadóirí Ollscoil Bristol, ag éileamh a athbhunú. Dúirt sé seo gur " scoláire mór le rá é an tOllamh Miller, atá aitheanta go hidirnáisiúnta as an ról a léiríonn aisteoirí cumhachtacha agus líonraí comhordaithe, dea-acmhainnithe, i ndíospóireachtaí poiblí a ionramháil agus a bhainistiú, lena n-áirítear maidir le [[ciníochas]] ." <ref>{{Cite web-en|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|title=Conservative MPs call Bristol University a 'hotbed of antisemitism'|date=27 April 2021|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|title=Nearly 200 scholars back UK lecturer who called Jewish students Israel 'pawns'|author=Liphshiz|first=Cnaan|language=en-US|work=The Times of Israel|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> I litir ar leith, a shínigh na céadta de lucht tacaíochta Giúdach Miller, dúradh go raibh "tuairimí Giúdacha ar an tSionachas éagsúil i gcónaí" agus go gcuirfeadh na hionsaithe ar Miller "srian ar shaoirse cainte ar [[Iosrael]] mura ndéantar aon cheist fúithi". <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> === Fostaíocht a fhoirceannadh === Chuir Ollscoil Bhriostó deireadh le fostaíocht Miller “le héifeacht láithreach” an 1 Deireadh Fómhair 2021. I ráiteas, dúirt an institiúid nár chomhlíon Miller "na caighdeáin iompair a bhfuiltear ag súil leo ónár bhfoireann". <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052 "Bristol University: Professor David Miller sacked over Israel comments"]. ''BBC News''. 1 October 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="UoB20211001b">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic [[freedom of expression]] and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> Áiríodh san éisteacht araíonachta ollscoile imscrúdú tríú páirtí ag [[Abhcóide an Rí|Comhairleoir na Banríona]] a fuair amach nach raibh ráitis Miller "ina gcaint neamhdhleathach". Bhí na cúiseanna beachta le conclúid na hollscoile faoi rún ach thuairiscigh ''[[The Guardian]]'' nach dtuigtear go gclúdaíonn siad ábhar na léachtaí. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|work=The Guardian}}</ref> Luaigh ráiteas na hollscoile a "dualgas cúraim i leith gach mac léinn agus phobal na hOllscoile i gcoitinne" agus thug sí faoi deara an gá atá ann "a cóid iompair féin a chur i bhfeidhm". <ref name=":1" /> <ref name="UoB20211001b" /> ==== Iarmhairt ==== Ina fhreagra láithreach ar a scor, dúirt Miller gur "chuir an ollscoil náire uirthi féin agus ar earnáil acadúil na Breataine ar fad trí ghéilleadh do fheachtas brú i mo choinne a raibh maoirseacht agus treoir rialtais eachtraigh naimhdeach air." Dúirt Miller go raibh sé i gceist aige achomharc a dhéanamh i gcoinne chinneadh na hollscoile, agus go bhféadfadh sé go dtiocfadh binse fostaíochta as. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/news/uk/david-miller-university-of-bristol-israel-jewish-robert-halfon-b958375.html|work=Evening Standard}}</ref> Thuairiscigh an ''Bristol Post'' ar an 6 Nollaig 2021 go bhfuil "sonraí maidir le héisteacht achomhairc an Ollaimh Miller, a bheidh ar siúl an tseachtain seo, faoi rún fós." <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> Ar an 29 Samhain 2021, thuairiscigh Middle East Monitor gur tháinig an dara tuarascáil sceite ó QC "a coimisiúnaíodh go sonrach chun imscrúdú a dhéanamh ar chaint phoiblí a thug Miller i mí Feabhra agus ar alt a scríobh sé d' ''[[The Electronic Intifada|Intifada Leictreonach]]'' Ali Abunimah seachtain ina dhiaidh sin", mar cheann de chúig ghné in imscrúdú níos leithne na hollscoile ar an gcás, ar an gconclúid nach bhfuil "aon chás foirmiúil le freagairt i gcoinne an Ollaimh Miller" agus nár "sháraigh sé teorainneacha na cainte inghlactha". Chinn an QC freisin nach raibh an t-alt frith-Sheimíteach mar a "sainmhínítear é chun léiriú fuatha, idirdhealaithe, claontachta nó naimhdeas i gcoinne Giúdaigh mar Ghiúdaigh, nó institiúidí Giúdacha mar institiúidí Giúdacha a áireamh." <ref name="Middle East Monitor 2021">{{Cite web-en|url=https://www.middleeastmonitor.com/20211129-bristol-university-second-report-exonerates-professor-in-anti-semitism-row/|title=Bristol University: second report exonerates professor in anti-Semitism row|date=29 November 2021|work=Middle East Monitor|access-date=3 December 2021}}</ref> Chuir Glór na hOibre Giúdach cóip den dara tuarascáil ar fáil. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|title=Investigation carried out under the University of Bristol's Ordinance 28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128165712/https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|archive-date=2021-11-28}}</ref> Dúirt an ''Bristol Post'' gur tháinig briseadh Miller as a phost i ndiaidh éisteachta araíonachta agus dhá imscrúdú inmheánach a fuair amach nach raibh a chuid tuairimí ina gcaint neamhdhleathach. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> == Binse Fostaíochta == Sa bhliain 2023, chuir Miller tús le himeachtaí binse fostaíochta, ag éileamh "dífhostú éagórach, sárú conartha agus idirdhealú nó íospartacht ar fhorais reiligiúin nó creidimh." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/david-miller-israel-islamophobia-community-security-trust-jewish-b2431249.html|title=Under-fire academic says university failed to defend him from 'attacks'|date=17 October 2023|work=The Independent}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-67149887}}</ref> Ar an 5 Feabhra 2024, chinn binse fostaíochta gur cuireadh Miller as a phost go héagórach agus gur cuireadh idirdhealú ina choinne mar gheall ar a "chreideamh frith-Shíónach a bheith cáilithe mar chreideamh fealsúnach agus mar thréith chosanta de bhun alt 10 d'Acht Comhionannais 2010". <ref name="auto">{{Cite web-en|url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-judge-rules-professor-was-discriminated-against-anti-zionist-views|title='Landmark case': UK judge rules in favour of university professor sacked for anti-Zionist views|work=Middle East Eye}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}</ref> <ref name="auto1">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2024/02/05/bristol-university-professor-discrimination-anti-zionist/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt ráiteas óna aturnaetha gur "éiligh Miller go rathúil idirdhealú bunaithe ar a chreideamh fealsúnach go bhfuil an tSionachas ciníoch, impiriúlach agus coilíneach ó dhúchas, tréith chosanta faoin Acht Comhionannais 2010, mar aon le fáil dífhostú éagórach. Bunaíonn an breithiúnas seo den chéad uair riamh go bhfuil creidimh frith-Shionacha cosanta san ionad oibre." <ref name="auto" /> <ref>{{Cite web-en|url=https://thetab.com/uk/bristol/2024/02/05/employment-tribunal-rules-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-bristol-university-58978|title=Employment Tribunal rules that David Miller was wrongfully dismissed by Bristol University|date=5 February 2024|publisher=The tab}}</ref> <ref name="auto1" /> Dúirt an breithiúnas go raibh seans tríocha faoin gcéad ann go mbeadh sé curtha as a phost mar gheall ar thuairimí breise a rinne sé ar na meáin shóisialta dhá mhí ina dhiaidh sin, dá mbeadh sé fós fostaithe. Dúirt Miller go n-iarrfadh sé an “cúiteamh uasta”. Dúirt an binse go laghdófaí aon dámhachtain faoi leath "toisc gurbh iad gníomhartha an éilitheora féin ba chúis le dífhostú nó gur chuir siad leis". <ref name="guardian-20240206">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2024/feb/05/uk-professor-suffered-discrimination-due-to-anti-zionist-beliefs-tribunal-rules|work=The Guardian}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJudge_Pirani2024">Judge Pirani (5 February 2024). [https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf "Dr David Miller v. University of Bristol"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Employment Tribunals''. Courts and Tribunals Judiciary. 1400780/2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 February</span> 2024</span>.</cite></ref> Foilsíodh an breithiúnas iomlán i mí Dheireadh Fómhair 2024. Déanfar cinneadh faoin gcúiteamh ag éisteacht níos déanaí. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/money/2024/oct/14/anti-zionist-beliefs-worthy-respect-uk-tribunal-finds-israel|title=Anti-Zionist beliefs 'worthy of respect', UK tribunal finds|author=Weaver|first=Matthew|date=14 October 2024|work=theguardian.com|publisher=Guardian|access-date=14 October 2024}}</ref> I mí Lúnasa 2026, dhiúltaigh an Binse Achomhairc Fostaíochta (EAT) d’achomharc Ollscoil Bristol, ag daingniú chinneadh an bhinse fostaíochta roimhe sin gur chreideamh fealsúnach faoi chosaint faoi alt 10 den Acht Comhionannais 2010 a bhí i gcreideamh frith-Shíónach an Dr David Miller. Bhreithnigh an EAT éilimh a eascraíonn as dífhostú Miller ó Ollscoil Bhriostó agus dheimhnigh siad go raibh an binse i dteideal a chreideamh luaite a áireamh mar chreideamh atá faoi chosaint faoin dlí comhionannais. == Coinneáil frithsceimhlitheoireachta == I mí Feabhra 2025, d’fhreastail Miller ar shochraid Hassan Nasrallah sa [[An Liobáin|Liobáin]] . Tar éis dó filleadh ó [[Béiriút|Bhéiriút]], choinnigh póilíní frithsceimhlitheoireachta na Breataine Miller faoi Scideal 7 d’Acht na Sceimhlitheoireachta 2000, ag [[Aerfort Londain-Heathrow|Aerfort Heathrow]]. D'éiligh roinnt grúpaí a ghabháil, lena n-áirítear an Scáth- Ard-Seansailé de chuid na dTóraithe [[Robert Jenrick|, Robert Jenrick]] . Tar éis an choinneála, cé nach raibh aon duine gabhtha ag na póilíní, dúirt Miller "Ba chomhartha é den chaoi a n-oibríonn an phóilíneacht faoi bhrú ollmhór ó ghrúpaí Síónacha". <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishnews.co.uk/miller-detained-by-counter-terror-cops-on-return-from-hezbollah-leaders-funeral/|title=Miller detained by counter terror cops on return from Hezbollah leader's funeral|author=Harpin|first=Lee|date=2025-02-27|language=en-US|work=Jewish News|access-date=2025-06-18}}</ref> <ref name="s559">{{Cite web-en|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|title=Anti-Zionist British academic attends Hezbollah leader's funeral|author=McArdle|first=Tom|date=24 February 2025|work=telegraph.co.uk|access-date=20 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224173303/https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|archive-date=24 February 2025}}</ref> <ref name="k211">{{Cite web-en|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-843498|title=Influencers attend Nasrallah funeral, parrot Iranian propaganda|date=24 February 2025|work=The Jerusalem Post|access-date=20 February 2026}}</ref> == Foilseacháin roghnaithe == * ''Ná Luaigh an Cogadh Tuaisceart Éireann, Propaganda agus na Meáin'' ( Pluto Press, 1994) * ''Ciorcad na Cumarsáide Maise: Straitéisí Meán, Ionadaíocht agus Glacadh an Lucht Féachana i nGéarchéim SEIF'' (Sage, 1998) * ''Smaointeoir, Bréigeoir, Sníomhaire, Spiaire: Caidreamh Poiblí Corparáideach agus an Ionsaí ar an Daonlathas'' (Pluto Press, 2007) <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> * ''Céad Bliain de Chasadh: Conas a Tháinig Caidreamh Poiblí chun bheith ina Cheannródaí i gCumhacht Chorparáideach'' (Pluto Press, 2008) <ref name="theguardian.com" /> * ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Cúig cholún na hIoslamafóibe.]'' ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Tá catagóirí doiléire cosúil le 'antoisceach' agus 'radacaíocht' ag trálaeireacht Moslamaigh i líontán an-mhór 'frithsceimhlitheoireachta'.]'' Tom Mills, Narzanin Massoumi, Hilary Aked (OpenDemocracy, 2015) * ''Cad is Ioslamafóibe ann?'' ''Ciníochas, Gluaiseachtaí Sóisialta agus an Stát'' , Narzanin Massoumi, Tom Mills, David Miller (Pluto Press, 2017) * ''Drochscéal do Pháirtí an Lucht Oibre: Frith-Sheimíteachas, an Páirtí agus Creideamh an Phobail'', Greg Philo, Mike Berry, Justin Schlosberg, Antony Lerman, David Miller (Pluto Press, 2019) == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1964]] [[Catagóir:Leathanaigh le haistriúcháin neamh-mheasúnaithe]] 6lcjd1ngns4io0fw32ckh2z2hhy5wjg 1324616 1324575 2026-08-13T16:10:35Z Ériugena 188 /* Binse Fostaíochta */ 1324616 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[Socheolaíocht|socheolaí]] Briotanach é '''David Miller''' (rugadh 1964) a bhfuil a chuid taighde agus foilseachán dírithe ar [[Ioslamafóibe|an Ioslamafóibe]] agus ar an ar mbolscaireacht . <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}</ref> Bhí Miller ina Ollamh le Socheolaíocht in [[Oilthigh Shrath Chluaidh|Ollscoil Strathclyde]] (2004–2011) <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}</ref> agus in Ollscoil Bath (2011–2018) agus bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht Pholaitiúil in Ollscoil Bhriostó (2018–2021). <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}</ref> Is é comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII) é. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}</ref> Sa bhliain 2021, bhris an ollscoil Miller as a phost ag an ollscoil mar gur measadh nár chomhlíon sé na caighdeáin iompair a bhíothas ag súil leo ó bhaill foirne. <ref name="UoB20211001">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic freedom of expression and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> <ref name="Bloch 2021">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-university-professor-david-miller-5999798|title=Bristol University professor sacked amid antisemitism accusations|author=Bloch|first=Ben|date=1 October 2021|work=BristolLive|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name="Hall 2021">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|title=Bristol University sacks professor accused of antisemitic comments|author=Hall|first=Rachel|date=1 October 2021|work=the Guardian|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="Ferrer Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/breaking-professor-david-miller-fired-by-university-of-bristol/|title=Professor David Miller sacked 'with immediate effect' by Bristol University|author=Ferrer|first=Richard|date=16 February 2021|work=Jewish News|access-date=3 December 2021}}</ref> Bhain an briseadh le líomhaintí ó mhic léinn gur bhain Miller le frith-Sheimíteachas i cheann dá chuid léachtaí. Sa deireadh, glanadh Miller d'aon iompar mídhleathach <ref name="Mondo Cook 1">{{Cite web-en|url=https://mondoweiss.net/2021/10/after-success-against-corbyn-israel-lobby-ousts-uk-scholar/|title=After success against Corbyn, Israel lobby ousts UK scholar|author=Cook|first=Jonathan|date=7 October 2021|work=Mondoweiss|access-date=8 November 2021}}</ref> agus in 2026, dhaingnigh an Binse Achomhairc Fostaíochta cinneadh an bhinse fostaíochta in 2024 gur chreideamh fealsúnach faoi chosaint faoi alt 10 den Acht Comhionannais 2010 a bhí i gcreideamh frith-Shíónach Miller. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.thejc.com/news/uk/ruling-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-university-of-bristol-for-antizionist-beliefs-upheld-bxdo2671|title=Ruling that David Miller was wrongfully dismissed by University of Bristol for antizionist beliefs upheld|date=4 August 2026|work=[[The Jewish Chronicle]]|access-date=4 August 2026}}</ref> == Oideachas, poist agus cleamhnachtaí == Ghnóthaigh Miller céim bhaitsiléara amach san [[Bitheolaíocht|eolaíocht bhitheolaíoch]] ó [[Ollscoil Ghlaschú]] . Sa bhliain 1994 fuair sé a PhD faoi stiúir Greg Philo, agus is é an teideal a bhí ar an saothar ná ''The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland'' . <ref>{{Cite web-en|url=https://core.ac.uk/download/pdf/281486.pdf|title=The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland|author=Miller|first=David|date=1994|work=CORE - Open Access Research Papers|access-date=18 June 2025}}</ref> Thug sé faoi thaighde dochtúireachta ansin leis an Glasgow Media Group . <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}</ref> Thosaigh Miller a ghairm bheatha acadúil mar léachtóir agus ansin mar léitheoir i léann na scannán agus na meán in [[Oilthigh Shruighlea]], sular aistrigh sé go dtí an tsocheolaíocht. <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer "Appointments: University of Bath, David Miller"]. ''Times Higher Education''. 23 February 2012. Archived from [https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article the original] on 21 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Ó 2004 go 2011, bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht in Oilthigh Shrath Chluaidh. <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19 "David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate"]. ''ResearchGate''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Rinneadh Ollamh le Socheolaíocht de in Ollscoil Bath <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> sa bhliain 2011 agus in Ollscoil Bhriostó sa bhliain 2018. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Ó 2013 go 2016, bhí sé ina Chomhalta Ceannaireachta um Éiginnteachtaí Domhanda leis an [[:en:Research_Councils_UK|Research Councils UK]] (RCUK), áit ar threoraigh sé tionscadal a scrúdaigh feidhm an tsaineolais i réimse [[Sceimhlitheoireacht|na sceimhlitheoireachta]] . <ref>{{Cite web-en|url=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780198736578.001.0001/oxfordhb-9780198736578-e-42|title=Lying and Deception in Politics|author=Robinson|first=Piers|date=15 November 2018|editor=Meibauer|language=en|work=Oxford Handbooks Online|pages=528–540|doi=10.1093/oxfordhb/9780198736578.013.42|access-date=14 August 2021}}</ref> Idir 2013 agus 2016, chuir comhlacht maoinithe Taighde agus Nuálaíochta na Ríochta Aontaithe maoiniú £401,552 ar fáil do Miller agus dá chomhúdair. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/07/revealed-bristol-academic-under-investigation-alleged-anti-semitism|language=en|work=New Statesman}}</ref> Is stiúrthóir ar an Eagraíocht um Staidéir ar an mBolscaireacht (en;Organisation for Propaganda Studies) <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/business-money/economics/article/british-academics-sharing-coronavirus-conspiracy-theories-online-v8nn99zmv|language=en|work=[[The Times]]}}</ref> é Miller agus is ball den [[:en:Working_Group_on_Syria,_Propaganda_and_Media|Working Group on Syria, Propaganda and Media]] (SPM) é. <ref name="Humphries 2021 don't sack">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/healthcare/article/dont-sack-university-of-bristol-professor-accused-of-antisemitism-academics-demand-tpnkzhnwz|title=Don't sack University of Bristol professor accused of antisemitism, academics demand - News|author=Humphries|first=Will|date=27 February 2021|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> Tá cáineadh faighte ag an SPM as fírinneacht an taighde oifigiúil maidir le húsáid arm ceimiceach i gCogadh Cathartha na Siria a cheistiú, chomh maith lena líomhaintí gur chuir na Clogaid Bhána de chuid na Siria ionsaithe bhréagbhrataí ar bun d'fhonn frithbheart an Iarthair a spreagadh i gcoinne rialtas na [[An tSiria|Siria]] . <ref name="PBS NewsHour 2019">{{Cite web-en|url=https://www.pbs.org/newshour/show/mysterious-death-of-white-helmets-co-founder-spotlights-toxic-propaganda|title=Mysterious death of White Helmets co-founder spotlights toxic propaganda|date=24 December 2019|work=PBS NewsHour|access-date=22 February 2021}}</ref> <ref name="openDemocracy">{{Cite web-en|url=https://www.opendemocracy.net/en/north-africa-west-asia/syria-on-academic-freedom-and-responsibility/|title=Syria: on academic freedom and responsibility|author=Ahmad|first=Muhammad Idrees|date=26 April 2018|work=openDemocracy|access-date=22 February 2021}}</ref> Sa bhliain 2018, comh - scríobh Miller páipéar SPM ar an ionsaí ceimiceach i nDouma . <ref> {{Cite web-en|url=https://www.syriapropagandamedia.org/working-papers/briefing-note-the-alleged-chemical-attack-in-douma-on-7-april-2018-and-other-alleged-chlorine-attacks-in-syria-since-2014|title=Briefing note: the alleged chemical attack in Douma on 7 April 2018, and other alleged chlorine attacks in Syria since 2014|author=McKeigue|first=Paul|date=20 August 2018|work=Working Group on Syria, Propaganda and Media|access-date=5 March 2024}}</ref> Tháinig an páipéar SPM ar an gconclúid nár thángthas ar aon chonclúid i dtaobh an raibh ionsaí ceimiceach tarlaithe. Sa bhliain 2021, de réir alt tuairime de chuid ''The Jewish Chronicle'', dúirt an páipéar SPM nár úsáid rialtas na Siria airm cheimiceacha i nDouma agus gur bhunaigh sé a chonclúidí ar fhianaise beirt iar-fhostaithe de chuid na [[Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha|hEagraíochta um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha]] (OPCW), a ndearna an OPCW neamhaird ar a gcreidiúnacht. Dúirt alt tuairime ''an Jewish Chronicle'' go raibh Miller tar éis freagra a thabhairt ar an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "vindicated go hiomlán ag an bhfaisnéis ina dhiaidh sin a scaoileadh isteach san fhearann poiblí gur fhreagair Miller an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "totally vindicated by the subsequent information released into the public domain". <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}</ref> === Spinwatch agus suíomhanna gréasáin eile === Is é Miller comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII), a bhfuil dhá phríomhthionscadal aici, ''Spinwatch'', suíomh Gréasáin <ref>{{Cite web-en|url=https://spinwatch.org/index.php/about/about-spinwatch|title=About us|work=spinwatch.org}}</ref> a chuireann síos air féin mar shuíomh atá "devoted to public interest reporting on spin lobbying and political corruption ", agus Powerbase, [[vicí]] a "monitors power networks and conflicts of interest". <ref>{{Cite web-en|url=http://www.dmiller.info/|title=Home|author=|date=|work=www.dmiller.info|access-date=21 March 2018}}</ref> De réir Jake Wallis Simons de chuid ''The Jewish Chronicle'', fuair PII maoiniú ó MEND agus ón Fhondúireacht Cordoba, agus cuireadh i leith an bheirt acu go bhfuil naisc [[Ioslamachas|Ioslamacha]] acu . <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSimons2021">Simons, Jake Wallis (4 March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1 "The problem with Miller"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> '''Ailíníonn''' ''SpinWatch'' le spéis Miller i "concentrations of power in society" trí scrúdú a dhéanamh ar líonraí a deir siad a úsáideann "spin and deception" chun "distort public debate and undermine democracy". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Rinne ''SpinProfiles'' Miller, tionscadal a bhaineann le ''Spinwatch'', cur síos air féin mar ""[[:en:Encyclopedia|encyclopedia]] of people, issues, and groups shaping the public agenda" " [[Ciclipéid|chiclipéid]] chomhoibríoch de dhaoine, saincheisteanna agus tá "close to ten thousand profiles of [[:en:Think_tank|think tanks]], lobbying organisations and those associated with them". <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}</ref> <ref name="Gdn2010">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/06/meleagrou-hitchens-spinwatch-censorship|work=The Guardian}}</ref> Bogadh ábhar ''SpinProfiles'' go Powerbase, suíomh gréasáin nua, in 2010. <ref>{{Cite web-en|url=https://spinprofiles.org/|title=Spin Profiles|work=spinprofiles.org}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://powerbase.info/index.php/Main_Page|title=Powerbase|work=powerbase.info}}</ref> De réir Miller, thóg an cláraitheoir ainm fearainn an suíomh gréasáin ''SpinProfiles'' síos an samhradh sin tar éis do ''SpinProfiles'' faisnéis a bhaint faoi Alexander Meleagrou - Hitchens óna shuíomh. <ref name="Gdn2010" /> Sa bhliain 2010, scríobh Shiraz Maher in ''Standpoint'' nach raibh iontrálacha ar fáil i ''SpinProfiles'' faoi [[:en:Muslim_Council_of_Britain|Muslim Council of Britain]] (MCB) agus IEngage (an t-ainm faoina raibh MEND ag an am). <ref name="SPoint2010" /> Sa bhliain 2019, chuir <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Community_Security_Trust" rel="mw:ExtLink" title="Community Security Trust" class="cx-link" data-linkid="120">Community Security Trust</a> gearán isteach chuig Ollscoil Bhriostó faoi Miller agus thug siad comhairle agus tacaíocht do Chumann Giúdach Ollscoil Bhriostó nuair a rinne siad gearán ar leithligh. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> In alt a foilsíodh sa ''New Statesman'' in 2021, scríobh Dave Rich, Ceann Beartais ag an Community Security Trust, go léiríonn ''Spinwatch'' "echoes certain facets of <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Antisemitism" rel="mw:ExtLink" title="Antisemitism" class="cx-link" data-linkid="127">anti-Semitic</a> <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Conspiracism" rel="mw:ExtLink" title="Conspiracism" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="128">conspiracism</a>" ". Cháin Rich leabhrán ón mbliain 2011, a chomhscríobh Miller, dar teideal ''The Cold War on British Muslims'', <ref>{{Cite web-en|url=http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|title=Tom Mills, Tom Griffin and David Miller, ''The Cold War on British Muslims'', Spinwatch, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150613084843/http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|archive-date=13 June 2015}}</ref> a mhaígh, dar le Rich, go raibh sé ag nochtadh "for the first time the network of individuals and foundations that are bankrolling the cold war on British [[:en:Muslim|Muslims]]". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Bhí suíomh Gréasáin eile de chuid Miller, Neocon Europe, <ref>{{Cite web-en|url=https://www.neoconeurope.eu/|title=Welcome!|work=www.neoconeurope.eu|access-date=14 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422032032/https://neoconeurope.eu/|archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://dmiller.info/23-articles/research/projects/81-neocon-europe-database|title=Neocon Europe database|work=dmiller.info}}</ref> ina óstach ar ábhar a scríobh Kevin MacDonald, síceolaí éabhlóideach Meiriceánach a bhí ina fhinné do David Irving ina éileamh clúmhillte nár éirigh leis in aghaidh Penguin Books agus Deborah Lipstadt. Dúirt Miller gur bhain sé ráitis MacDonald i mí na Samhna 2009, "as soon as I became aware that they had been posted on the site". I mí na Nollag 2009, dúirt Miller: "Macdonald has been repeatedly and rightly (in our view) accused of racism. Moreover, the statements expressed core essentialist anti-semitic/racist ideas. This material should not have been posted and is in no way endorsed by this site. I apologise for, and deeply regret, this error." <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaher2010">Maher, Shiraz (13 July 2010). [https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ "Questions David Miller must answer"]. ''Standpoint''. Archived from [https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ the original] on 13 August 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/13/spinwatch-right-reply-david-miller|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://hurryupharry.net/2009/12/10/questions-for-david-miller-at-neoconeurope/|title=Questions for David Miller at NeoconEurope|date=10 December 2009|work=[[Harry's Place]]}}</ref> == Na Tuairimí le linn na tréimhse in Ollscoil Bhriostó == === Tuairimí faoi Shionaigh agus Iosrael in 2019 agus 2020 === Sa bhliain 2019, dúirt Miller go raibh Iosrael ag tacú le himeachtaí idirchreidmheacha a raibh baint acu le Moslamaigh agus Giúdaigh mar chapall na Traí chun glacadh leis an tSionachas sa phobal Moslamach a mhéadú. Mar shampla, luaigh Miller cruinniú Moslamach agus Giúdach ag <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/East_London_Mosque" rel="mw:ExtLink" title="East London Mosque" class="cx-link" data-linkid="144">an East London Mosque</a>. . <ref>{{Lua idirlín|url=https://fathomjournal.org/fathom-long-read-the-meaning-of-david-miller/|work=Fathom}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/world-news/2021-03-01/ty-article-opinion/.highlight/the-uk-academic-spewing-antisemitic-conspiracies-and-his-eager-apologists/0000017f-e02a-d38f-a57f-e67a47850000|work=Haaretz}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/uk-police-academic-calling-jewish-students-pawns-of-israel-may-be-hate-crime/|work=[[The Times of Israel]]}}</ref> Scríobh Sabrina Miller, a bhí ina hOifigeach Feachtais ag cumann mac léinn Giúdach Bhristó (JSoc), agus a bhí i mbun feachtais chun David Miller a chur as oifig ó Ollscoil Bhristó, roinnt alt faoi Miller. De réir Sabrina Miller, rinne JSoc gearán le hOllscoil Bhristó in 2019 faoi mhodúl léachta Miller, "Harms of the Powerful". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://thetab.com/uk/bristol/2020/10/22/im-a-jewish-uob-student-and-im-sick-of-worrying-about-professor-david-miller-41136|work=The Tab}}</ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}</ref> Bhain Miller úsáid as sleamhnán PowerPoint le linn léachta amháin, a chruthaigh sé in 2013, agus é mar aidhm aige a léiriú go raibh líonra Síónach ann sa Bhreatain. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> I Meán Fómhair 2019, scríobh ''The Telegraph'' "while there is no suggestion of anti-Semitism", chuir léacht Miller "anti-Semitic language, tropes and [[:en:Conspiracy_theories|conspiracy theories]]" i gcuimhne do mhic léinn. <ref name="Telegraph20190806">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/09/08/bristol-university-accused-failing-heed-jewish-students-complaints/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt Dave Rich go raibh poist athraithe ag daoine aonair atá liostaithe ar an sleamhnán nó go bhfuair siad bás sa tréimhse idir eatarthu idir an dá linn. <ref name="NS2021" /> Dúirt Miller "I don't teach conspiracy theories of any sort" agus gur "simply a matter of fact" atá ann go bhfuil “"parts of the Zionist movement are involved in funding Islamophobia." Dhiúltaigh an ollscoil don ghearán ó JSoc mar nach raibh aon ábhar i léacht Miller a bhí naimhdeach do Ghiúdaigh agus dá bhrí sin nach bhféadfaí é a mheas mar ábhar frith-Sheimíteach. <ref name="Telegraph20190806" /> Ar an 20 Bealtaine 2020, cuireadh Miller ar fionraí mar bhall de [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]], agus d’éirigh sé as an mí dár gcionn, tar éis dó ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre, [[Keir Starmer|Keir Starmer,]] a chúiseamh as airgead a thógáil ón "the Zionist movement". <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/jsoc-bristol-university-david-miller_uk_602bd532c5b680717eea7b39|work=HuffPost}}</ref> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}</ref> <ref name="Kennedy 2020 quits">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|title=Lecturer David Miller quits 'Zionist' Labour Party - News|author=Kennedy|first=Dominic|date=15 June 2020|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> An mhí sin, dúirt Miller gur dheimhnigh an "targeted harassment" a rinneadh air féin agus ar bhaill shóisialacha eile "the degree of influence that Zionist advocates and [[:en:Israel_lobby_in_the_United_Kingdom|lobbyists for Israel]] have over disciplinary processes and Party policy." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|work=[[The Times]]}}</ref> I bhfóram poiblí ar líne ar an 29 Iúil 2020, dúirt Miller:"The Zionist movement, and the Israeli government, are the enemy of the left, the enemy of world peace, and they must be directly targeted."<ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}</ref> === Tuairimí faoi mhic léinn Giúdacha, Iosrael, agus an tSionachas in 2021 === ==== Mic léinn Giúdacha ==== Dúirt Cumann Giúdach Ollscoil Bhristó (JSoc) gur tugadh drochíde dá mbaill tar éis dóibh a bheith roghnaithe amach mar "part of the [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]] which is a direct member of the [[:en:World_Zionist_Organization|World Zionist Organization]]."<ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/action-urged-over-bristol-academic-who-called-for-end-zionism-as-an-ideology/|language=en-US|work=Jewish News Times of Israel}}</ref> De réir Sabrina Miller, timpeall an ama chéanna, in agallamh leis an bhfoilseachán frith-Shíónach ''[[The Electronic Intifada|Electronic Intifada]]'', dúirt Miller gur chruthaigh JSoc na hollscoile agus Aontas na Mac Léinn Giúdacha (UJS), a bhfuil baint aici leis, "a charade of false antisemitism allegations.". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9 "What will it take for Bristol to sack this lecturer?"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (22 February 2021). [https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/ "As a Jewish student at Bristol University, David Miller's anti-Semitic comments make me worried"]. ''The Telegraph''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 October</span> 2021</span>.</cite></ref> I ráiteas, dúirt Ollscoil Bhriostó nach raibh sí ag tacú leis na tuairimí a rinne an tOllamh David Miller; ag rá "(it did) not endorse the comments made by Professor David Miller about our Jewish students," agus "we must balance the rights and often wide-ranging views of students and staff with institutional policies and national law concerning academic freedom and freedom of speech."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|work=BBC News}}</ref> Ar an 23 Feabhra, scríobh Daniel Finkelstein, i gcolún don ''[[The Times|Times]]'', "waywardness has a place in academic life" agus go raibh amhras air faoi fhiúntais "[[:en:Cancel_culture|cancel culture]]." Ba é an cheist a bhí ag cur ina luí ar Finkelstein gur cheart Miller a bhaint as a phost ná a "attack [on] the Bristol University Jewish Society — proper, actual students at his own university — as being part of a co-ordinated campaign of censorship directed by the state of Israel." Dúirt Miller le ''The Jewish Chronicle'' roimhe seo; "There is a real question of abuse here — of Jewish students on British campuses being used as political pawns by a violent, racist foreign regime engaged in [[:en:Ethnic_cleansing|ethnic cleansing]]. The [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]]’ lobbying for Israel is a threat to the safety of Arab and Muslim students as well as of Jewish students and indeed of all critics of Israel." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/comment/article/bristol-should-expel-its-conspiracist-professor-htmgmhvw3|work=[[The Times]]}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|work=The Times of Israel}}</ref> I mí an Mhárta, chuir an Grúpa Parlaiminte Uile-Pháirtí i gcoinne Frith-Sheimíteachais (APPGAA) ina leith ar Miller go raibh sé "inciting hatred against Jewish students." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> ==== Iosrael agus an tSionachas ==== I litir dar dáta an 19 Feabhra, dúirt Marie van der Zyl, Uachtarán Bhord Ionadaithe Ghiúdaigh na Breataine, go bhfuil "ionsaithe atá ag éirí níos histéirí ar eagraíochtaí Giúdacha na Breataine ag ardú an dóchúlachta go ndéanfar fíordhíobháil fhisiciúil anois". Dúirt sí go raibh sí ag freagairt a "ionsaithe i gcoinne phobal Giúdach na Ríochta Aontaithe, eagraíochtaí pobail Giúdacha agus mic léinn Giúdacha, a d'fhéadfaí a rá go carthanúil mar rud atá go hiomlán ar mire" agus líomhnaigh sí go raibh "dúil ar leith" aige san Iontaobhas Slándála Pobail a dúirt Miller "ba chóir a bheith faoi imscrúdú mar gheall ar a naisc le Stát Iosrael." <ref name="Mendel Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/board-president-bristol-profs-rants-would-not-be-out-of-place-in-der-sturmer/|title=Board president: 'Bristol prof's rants would not be out of place in Der Stürmer'|author=Mendel|first=Jack|date=19 February 2021|work=Times of Israel|access-date=7 December 2021}}</ref> Ar an 28 Feabhra, thacaigh Malia Bouattia, iar-Uachtarán Aontas Náisiúnta na Mac Léinn sa Ríocht Aontaithe, le Miller i bpíosa tuairime do Al Jazeera : "Eascraíonn na líomhaintí 'frith-Sheimíteachais' a rinneadh air as léacht a thug sé ar rannpháirtíocht ghluaiseacht na Siónach i gcur chun cinn an Ioslamafóibe, rud atá aitheanta go maith i measc scoláirí a dhéanann staidéar ar cheist na Palaistíne." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2021/2/28/a-war-is-being-waged-against-academic-freedom-in-britain|title=A war is being waged against academic freedom in Britain|author=Bouattia|first=Malia}}</ref> De réir an ''Jewish Chronicle'', scríobh Press TV, atá faoi thacaíocht na hIaráine, go raibh "feachtas comhbheartaithe i gcoinne an Ollaimh Miller" agus "gníomhaíocht dhian ag stocaireacht na Siónach ar fud thírdhreach polaitiúil na Breataine." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/news/world/iranian-state-broadcaster-backs-miller-o10m16gf|work=The Jewish Chronicle}}</ref> Ar an 4 Márta 2021, scríobh an staraí David Feldman go raibh saothar Miller ar Iosrael agus ar an tSionachas i dtraidisiún "teoiricithe comhcheilge [a] léirigh gurb iad na Giúdaigh an fórsa mailíseach atá ag tiomáint an domhain nua-aimseartha." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|language=en|work=Haaretz|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304084819/https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|archivedate=4 March 2021}}</ref> Go luath i mí an Mhárta 2021, thuairiscigh ''The Times'' gur cúisíodh Miller as frith-Sheimíteachas ag an APPGAA. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> Bhí sé tar éis glaoch ar "deireadh leis an tSionachas," agus dúirt sé go bhfuil Iosrael "ag iarraidh a toil a chur i bhfeidhm ar fud an domhain." <ref name="Times20210304" /> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 December</span> 2021</span>.</cite></ref> == Imscrúdú agus foirceannadh fostaíochta == === Imscrúdú agus imoibrithe === Ar an 17 Márta, dúirt an ollscoil go raibh imscrúdú tosaithe aici ar Miller. <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737 "Bristol University: Professor David Miller investigation launched"]. ''BBC News''. 17 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> I mí an Mhárta 2021, dúirt Póilíní Avon agus Somerset go raibh imscrúdú tosaithe acu chun a fháil amach an raibh aon choireanna fuatha tarlaithe. <ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/police-launch-hate-crime-investigation-at-bristol-university/|work=jewishnews.timesofisrael.com}}</ref> Níor tháinig aon rud eile ón imscrúdú póilíní.{{Note|Nothing on an internet search can be found from any further investigations by the Bristol or Somerset police. Police in the article in the previous sentence state that they are open for students to come forward to report crimes. As of 18/06/2025 I cannot find any news articles online that state that any further police investigations took place. If any are found please amend this section with a new link.}} I mí Aibreáin 2021, shínigh 550 acadóir, Simon Schama agus Simon Sebag Montefiore ina measc, litir ag cáineadh ráitis Miller an Feabhra roimhe sin. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|language=en|work=The Guardian}}</ref> Cháin Thangam Debbonaire, a bhfuil Ollscoil Bhriostó ina thoghcheantar, na ráitis a rinne Miller freisin. <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> Mar fhreagra ar a dhífhostú, bunaíodh achainí Change.org, a fuair beagnach 40,000 síniú i dtaca le Miller agus shínigh na céadta intleachtóir poiblí agus acadóirí litir oscailte chuig an ollscoil <ref>{{Cite web-en|url=https://supportmiller.org/educators-and-researchers|title=We stand with David Miller|work=Support David Miller}}</ref>, lena n-áirítear daoine mór le rá ar nós [[Noam Chomsky]] agus [[Judith Butler]] chomh maith le roinnt dosaen acadóirí Ollscoil Bristol, ag éileamh a athbhunú. Dúirt sé seo gur " scoláire mór le rá é an tOllamh Miller, atá aitheanta go hidirnáisiúnta as an ról a léiríonn aisteoirí cumhachtacha agus líonraí comhordaithe, dea-acmhainnithe, i ndíospóireachtaí poiblí a ionramháil agus a bhainistiú, lena n-áirítear maidir le [[ciníochas]] ." <ref>{{Cite web-en|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|title=Conservative MPs call Bristol University a 'hotbed of antisemitism'|date=27 April 2021|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|title=Nearly 200 scholars back UK lecturer who called Jewish students Israel 'pawns'|author=Liphshiz|first=Cnaan|language=en-US|work=The Times of Israel|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> I litir ar leith, a shínigh na céadta de lucht tacaíochta Giúdach Miller, dúradh go raibh "tuairimí Giúdacha ar an tSionachas éagsúil i gcónaí" agus go gcuirfeadh na hionsaithe ar Miller "srian ar shaoirse cainte ar [[Iosrael]] mura ndéantar aon cheist fúithi". <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> === Fostaíocht a fhoirceannadh === Chuir Ollscoil Bhriostó deireadh le fostaíocht Miller “le héifeacht láithreach” an 1 Deireadh Fómhair 2021. I ráiteas, dúirt an institiúid nár chomhlíon Miller "na caighdeáin iompair a bhfuiltear ag súil leo ónár bhfoireann". <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052 "Bristol University: Professor David Miller sacked over Israel comments"]. ''BBC News''. 1 October 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="UoB20211001b">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic [[freedom of expression]] and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> Áiríodh san éisteacht araíonachta ollscoile imscrúdú tríú páirtí ag [[Abhcóide an Rí|Comhairleoir na Banríona]] a fuair amach nach raibh ráitis Miller "ina gcaint neamhdhleathach". Bhí na cúiseanna beachta le conclúid na hollscoile faoi rún ach thuairiscigh ''[[The Guardian]]'' nach dtuigtear go gclúdaíonn siad ábhar na léachtaí. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|work=The Guardian}}</ref> Luaigh ráiteas na hollscoile a "dualgas cúraim i leith gach mac léinn agus phobal na hOllscoile i gcoitinne" agus thug sí faoi deara an gá atá ann "a cóid iompair féin a chur i bhfeidhm". <ref name=":1" /> <ref name="UoB20211001b" /> ==== Iarmhairt ==== Ina fhreagra láithreach ar a scor, dúirt Miller gur "chuir an ollscoil náire uirthi féin agus ar earnáil acadúil na Breataine ar fad trí ghéilleadh do fheachtas brú i mo choinne a raibh maoirseacht agus treoir rialtais eachtraigh naimhdeach air." Dúirt Miller go raibh sé i gceist aige achomharc a dhéanamh i gcoinne chinneadh na hollscoile, agus go bhféadfadh sé go dtiocfadh binse fostaíochta as. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/news/uk/david-miller-university-of-bristol-israel-jewish-robert-halfon-b958375.html|work=Evening Standard}}</ref> Thuairiscigh an ''Bristol Post'' ar an 6 Nollaig 2021 go bhfuil "sonraí maidir le héisteacht achomhairc an Ollaimh Miller, a bheidh ar siúl an tseachtain seo, faoi rún fós." <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> Ar an 29 Samhain 2021, thuairiscigh Middle East Monitor gur tháinig an dara tuarascáil sceite ó QC "a coimisiúnaíodh go sonrach chun imscrúdú a dhéanamh ar chaint phoiblí a thug Miller i mí Feabhra agus ar alt a scríobh sé d' ''[[The Electronic Intifada|Intifada Leictreonach]]'' Ali Abunimah seachtain ina dhiaidh sin", mar cheann de chúig ghné in imscrúdú níos leithne na hollscoile ar an gcás, ar an gconclúid nach bhfuil "aon chás foirmiúil le freagairt i gcoinne an Ollaimh Miller" agus nár "sháraigh sé teorainneacha na cainte inghlactha". Chinn an QC freisin nach raibh an t-alt frith-Sheimíteach mar a "sainmhínítear é chun léiriú fuatha, idirdhealaithe, claontachta nó naimhdeas i gcoinne Giúdaigh mar Ghiúdaigh, nó institiúidí Giúdacha mar institiúidí Giúdacha a áireamh." <ref name="Middle East Monitor 2021">{{Cite web-en|url=https://www.middleeastmonitor.com/20211129-bristol-university-second-report-exonerates-professor-in-anti-semitism-row/|title=Bristol University: second report exonerates professor in anti-Semitism row|date=29 November 2021|work=Middle East Monitor|access-date=3 December 2021}}</ref> Chuir Glór na hOibre Giúdach cóip den dara tuarascáil ar fáil. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|title=Investigation carried out under the University of Bristol's Ordinance 28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128165712/https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|archive-date=2021-11-28}}</ref> Dúirt an ''Bristol Post'' gur tháinig briseadh Miller as a phost i ndiaidh éisteachta araíonachta agus dhá imscrúdú inmheánach a fuair amach nach raibh a chuid tuairimí ina gcaint neamhdhleathach. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> == Binse Fostaíochta == Sa bhliain 2023, thionscain Miller imeachtaí leis an mBinse Fostaíochta , ag éileamh "unfair dismissal, breach of contract and discrimination or victimisation on grounds of religion or belief." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/david-miller-israel-islamophobia-community-security-trust-jewish-b2431249.html|title=Under-fire academic says university failed to defend him from 'attacks'|date=17 October 2023|work=The Independent}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-67149887}}</ref> Ar an 5 Feabhra 2024, chinn binse fostaíochta gur cuireadh Miller as a phost go héagórach agus gur cuireadh faoi idirdhealú é toisc gur "anti-Zionist beliefs qualified as a philosophical belief and as a protected characteristic pursuant to section 10 Equality Act 2010". <ref name="auto">{{Cite web-en|url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-judge-rules-professor-was-discriminated-against-anti-zionist-views|title='Landmark case': UK judge rules in favour of university professor sacked for anti-Zionist views|work=Middle East Eye}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}</ref> <ref name="auto1">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2024/02/05/bristol-university-professor-discrimination-anti-zionist/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt ráiteas óna aturnaetha gur "(Miller..successfully claimed discrimination based on his philosophical belief that Zionism is inherently racist, imperialist, and colonial, a protected characteristic under the Equality Act 2010, alongside a finding of unfair dismissal. This judgement establishes for the first time ever that anti-Zionist beliefs are protected in the workplace." <ref name="auto" /> <ref>{{Cite web-en|url=https://thetab.com/uk/bristol/2024/02/05/employment-tribunal-rules-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-bristol-university-58978|title=Employment Tribunal rules that David Miller was wrongfully dismissed by Bristol University|date=5 February 2024|publisher=The tab}}</ref> <ref name="auto1" /> Dúirt an breithiúnas go raibh seans tríocha faoin gcéad ann go mbeadh sé curtha as a phost mar gheall ar thuairimí breise a rinne sé ar na meáin shóisialta dhá mhí ina dhiaidh sin, dá mbeadh sé fós fostaithe. Dúirt Miller go n-iarrfadh sé an “ "maximum compensation".. Dúirt an binse go laghdófaí aon dámhachtain faoi leath ""because the claimant’s dismissal was caused or contributed to by his own actions". <ref name="guardian-20240206">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2024/feb/05/uk-professor-suffered-discrimination-due-to-anti-zionist-beliefs-tribunal-rules|work=The Guardian}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJudge_Pirani2024">Judge Pirani (5 February 2024). [https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf "Dr David Miller v. University of Bristol"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Employment Tribunals''. Courts and Tribunals Judiciary. 1400780/2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 February</span> 2024</span>.</cite></ref> Foilsíodh an breithiúnas iomlán i mí Dheireadh Fómhair 2024. Cinnfear an cúiteamh ag éisteacht níos déanaí. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/money/2024/oct/14/anti-zionist-beliefs-worthy-respect-uk-tribunal-finds-israel|title=Anti-Zionist beliefs 'worthy of respect', UK tribunal finds|author=Weaver|first=Matthew|date=14 October 2024|work=theguardian.com|publisher=Guardian|access-date=14 October 2024}}</ref> I mí Lúnasa 2026, dhiúltaigh an Binse Achomhairc Fostaíochta (Employment Appeal Tribunal (EAT)) d’achomharc Ollscoil Bhristó, ag daingniú chinneadh an bhinse fostaíochta roimhe sin, go raibh creidimh fhrith-Zhíónacha an Dr David Miller ina gcreideamh fealsúnach cosanta faoi alt 10 d'Acht an Chomhionannais 2010. Bhreithnigh an EAT éilimh a d’eascair as an gcaoi ar cuireadh deireadh le fostaíocht Milled ó Ollscoil Bhriostó, agus dheimhnigh sé go raibh sé de cheart ag an mbinse a chuid creidmheasanna sonraithe a mheas mar nithe atá faoi chosaint ag an dlí comhionannais. == Coinneáil frithsceimhlitheoireachta == I mí Feabhra 2025, d’fhreastail Miller ar shochraid Hassan Nasrallah sa [[An Liobáin|Liobáin]] . Tar éis dó filleadh ó [[Béiriút|Bhéiriút]], choinnigh póilíní frithsceimhlitheoireachta na Breataine Miller faoi Scideal 7 d’Acht na Sceimhlitheoireachta 2000, ag [[Aerfort Londain-Heathrow|Aerfort Heathrow]]. D'éiligh roinnt grúpaí a ghabháil, lena n-áirítear an Scáth- Ard-Seansailé de chuid na dTóraithe [[Robert Jenrick|, Robert Jenrick]] . Tar éis an choinneála, cé nach raibh aon duine gabhtha ag na póilíní, dúirt Miller "Ba chomhartha é den chaoi a n-oibríonn an phóilíneacht faoi bhrú ollmhór ó ghrúpaí Síónacha". <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishnews.co.uk/miller-detained-by-counter-terror-cops-on-return-from-hezbollah-leaders-funeral/|title=Miller detained by counter terror cops on return from Hezbollah leader's funeral|author=Harpin|first=Lee|date=2025-02-27|language=en-US|work=Jewish News|access-date=2025-06-18}}</ref> <ref name="s559">{{Cite web-en|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|title=Anti-Zionist British academic attends Hezbollah leader's funeral|author=McArdle|first=Tom|date=24 February 2025|work=telegraph.co.uk|access-date=20 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224173303/https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|archive-date=24 February 2025}}</ref> <ref name="k211">{{Cite web-en|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-843498|title=Influencers attend Nasrallah funeral, parrot Iranian propaganda|date=24 February 2025|work=The Jerusalem Post|access-date=20 February 2026}}</ref> == Foilseacháin roghnaithe == * ''Ná Luaigh an Cogadh Tuaisceart Éireann, Propaganda agus na Meáin'' ( Pluto Press, 1994) * ''Ciorcad na Cumarsáide Maise: Straitéisí Meán, Ionadaíocht agus Glacadh an Lucht Féachana i nGéarchéim SEIF'' (Sage, 1998) * ''Smaointeoir, Bréigeoir, Sníomhaire, Spiaire: Caidreamh Poiblí Corparáideach agus an Ionsaí ar an Daonlathas'' (Pluto Press, 2007) <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> * ''Céad Bliain de Chasadh: Conas a Tháinig Caidreamh Poiblí chun bheith ina Cheannródaí i gCumhacht Chorparáideach'' (Pluto Press, 2008) <ref name="theguardian.com" /> * ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Cúig cholún na hIoslamafóibe.]'' ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Tá catagóirí doiléire cosúil le 'antoisceach' agus 'radacaíocht' ag trálaeireacht Moslamaigh i líontán an-mhór 'frithsceimhlitheoireachta'.]'' Tom Mills, Narzanin Massoumi, Hilary Aked (OpenDemocracy, 2015) * ''Cad is Ioslamafóibe ann?'' ''Ciníochas, Gluaiseachtaí Sóisialta agus an Stát'' , Narzanin Massoumi, Tom Mills, David Miller (Pluto Press, 2017) * ''Drochscéal do Pháirtí an Lucht Oibre: Frith-Sheimíteachas, an Páirtí agus Creideamh an Phobail'', Greg Philo, Mike Berry, Justin Schlosberg, Antony Lerman, David Miller (Pluto Press, 2019) == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1964]] [[Catagóir:Leathanaigh le haistriúcháin neamh-mheasúnaithe]] 1z7u30sj3zipja5sttvw8o64608r3lb 1324652 1324616 2026-08-13T16:39:50Z Ériugena 188 /* Iarmhairt */ 1324652 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[Socheolaíocht|socheolaí]] Briotanach é '''David Miller''' (rugadh 1964) a bhfuil a chuid taighde agus foilseachán dírithe ar [[Ioslamafóibe|an Ioslamafóibe]] agus ar an ar mbolscaireacht . <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}</ref> Bhí Miller ina Ollamh le Socheolaíocht in [[Oilthigh Shrath Chluaidh|Ollscoil Strathclyde]] (2004–2011) <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}</ref> agus in Ollscoil Bath (2011–2018) agus bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht Pholaitiúil in Ollscoil Bhriostó (2018–2021). <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}</ref> Is é comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII) é. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}</ref> Sa bhliain 2021, bhris an ollscoil Miller as a phost ag an ollscoil mar gur measadh nár chomhlíon sé na caighdeáin iompair a bhíothas ag súil leo ó bhaill foirne. <ref name="UoB20211001">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic freedom of expression and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> <ref name="Bloch 2021">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-university-professor-david-miller-5999798|title=Bristol University professor sacked amid antisemitism accusations|author=Bloch|first=Ben|date=1 October 2021|work=BristolLive|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name="Hall 2021">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|title=Bristol University sacks professor accused of antisemitic comments|author=Hall|first=Rachel|date=1 October 2021|work=the Guardian|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="Ferrer Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/breaking-professor-david-miller-fired-by-university-of-bristol/|title=Professor David Miller sacked 'with immediate effect' by Bristol University|author=Ferrer|first=Richard|date=16 February 2021|work=Jewish News|access-date=3 December 2021}}</ref> Bhain an briseadh le líomhaintí ó mhic léinn gur bhain Miller le frith-Sheimíteachas i cheann dá chuid léachtaí. Sa deireadh, glanadh Miller d'aon iompar mídhleathach <ref name="Mondo Cook 1">{{Cite web-en|url=https://mondoweiss.net/2021/10/after-success-against-corbyn-israel-lobby-ousts-uk-scholar/|title=After success against Corbyn, Israel lobby ousts UK scholar|author=Cook|first=Jonathan|date=7 October 2021|work=Mondoweiss|access-date=8 November 2021}}</ref> agus in 2026, dhaingnigh an Binse Achomhairc Fostaíochta cinneadh an bhinse fostaíochta in 2024 gur chreideamh fealsúnach faoi chosaint faoi alt 10 den Acht Comhionannais 2010 a bhí i gcreideamh frith-Shíónach Miller. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.thejc.com/news/uk/ruling-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-university-of-bristol-for-antizionist-beliefs-upheld-bxdo2671|title=Ruling that David Miller was wrongfully dismissed by University of Bristol for antizionist beliefs upheld|date=4 August 2026|work=[[The Jewish Chronicle]]|access-date=4 August 2026}}</ref> == Oideachas, poist agus cleamhnachtaí == Ghnóthaigh Miller céim bhaitsiléara amach san [[Bitheolaíocht|eolaíocht bhitheolaíoch]] ó [[Ollscoil Ghlaschú]] . Sa bhliain 1994 fuair sé a PhD faoi stiúir Greg Philo, agus is é an teideal a bhí ar an saothar ná ''The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland'' . <ref>{{Cite web-en|url=https://core.ac.uk/download/pdf/281486.pdf|title=The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland|author=Miller|first=David|date=1994|work=CORE - Open Access Research Papers|access-date=18 June 2025}}</ref> Thug sé faoi thaighde dochtúireachta ansin leis an Glasgow Media Group . <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}</ref> Thosaigh Miller a ghairm bheatha acadúil mar léachtóir agus ansin mar léitheoir i léann na scannán agus na meán in [[Oilthigh Shruighlea]], sular aistrigh sé go dtí an tsocheolaíocht. <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer "Appointments: University of Bath, David Miller"]. ''Times Higher Education''. 23 February 2012. Archived from [https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article the original] on 21 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Ó 2004 go 2011, bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht in Oilthigh Shrath Chluaidh. <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19 "David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate"]. ''ResearchGate''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Rinneadh Ollamh le Socheolaíocht de in Ollscoil Bath <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> sa bhliain 2011 agus in Ollscoil Bhriostó sa bhliain 2018. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Ó 2013 go 2016, bhí sé ina Chomhalta Ceannaireachta um Éiginnteachtaí Domhanda leis an [[:en:Research_Councils_UK|Research Councils UK]] (RCUK), áit ar threoraigh sé tionscadal a scrúdaigh feidhm an tsaineolais i réimse [[Sceimhlitheoireacht|na sceimhlitheoireachta]] . <ref>{{Cite web-en|url=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780198736578.001.0001/oxfordhb-9780198736578-e-42|title=Lying and Deception in Politics|author=Robinson|first=Piers|date=15 November 2018|editor=Meibauer|language=en|work=Oxford Handbooks Online|pages=528–540|doi=10.1093/oxfordhb/9780198736578.013.42|access-date=14 August 2021}}</ref> Idir 2013 agus 2016, chuir comhlacht maoinithe Taighde agus Nuálaíochta na Ríochta Aontaithe maoiniú £401,552 ar fáil do Miller agus dá chomhúdair. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/07/revealed-bristol-academic-under-investigation-alleged-anti-semitism|language=en|work=New Statesman}}</ref> Is stiúrthóir ar an Eagraíocht um Staidéir ar an mBolscaireacht (en;Organisation for Propaganda Studies) <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/business-money/economics/article/british-academics-sharing-coronavirus-conspiracy-theories-online-v8nn99zmv|language=en|work=[[The Times]]}}</ref> é Miller agus is ball den [[:en:Working_Group_on_Syria,_Propaganda_and_Media|Working Group on Syria, Propaganda and Media]] (SPM) é. <ref name="Humphries 2021 don't sack">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/healthcare/article/dont-sack-university-of-bristol-professor-accused-of-antisemitism-academics-demand-tpnkzhnwz|title=Don't sack University of Bristol professor accused of antisemitism, academics demand - News|author=Humphries|first=Will|date=27 February 2021|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> Tá cáineadh faighte ag an SPM as fírinneacht an taighde oifigiúil maidir le húsáid arm ceimiceach i gCogadh Cathartha na Siria a cheistiú, chomh maith lena líomhaintí gur chuir na Clogaid Bhána de chuid na Siria ionsaithe bhréagbhrataí ar bun d'fhonn frithbheart an Iarthair a spreagadh i gcoinne rialtas na [[An tSiria|Siria]] . <ref name="PBS NewsHour 2019">{{Cite web-en|url=https://www.pbs.org/newshour/show/mysterious-death-of-white-helmets-co-founder-spotlights-toxic-propaganda|title=Mysterious death of White Helmets co-founder spotlights toxic propaganda|date=24 December 2019|work=PBS NewsHour|access-date=22 February 2021}}</ref> <ref name="openDemocracy">{{Cite web-en|url=https://www.opendemocracy.net/en/north-africa-west-asia/syria-on-academic-freedom-and-responsibility/|title=Syria: on academic freedom and responsibility|author=Ahmad|first=Muhammad Idrees|date=26 April 2018|work=openDemocracy|access-date=22 February 2021}}</ref> Sa bhliain 2018, comh - scríobh Miller páipéar SPM ar an ionsaí ceimiceach i nDouma . <ref> {{Cite web-en|url=https://www.syriapropagandamedia.org/working-papers/briefing-note-the-alleged-chemical-attack-in-douma-on-7-april-2018-and-other-alleged-chlorine-attacks-in-syria-since-2014|title=Briefing note: the alleged chemical attack in Douma on 7 April 2018, and other alleged chlorine attacks in Syria since 2014|author=McKeigue|first=Paul|date=20 August 2018|work=Working Group on Syria, Propaganda and Media|access-date=5 March 2024}}</ref> Tháinig an páipéar SPM ar an gconclúid nár thángthas ar aon chonclúid i dtaobh an raibh ionsaí ceimiceach tarlaithe. Sa bhliain 2021, de réir alt tuairime de chuid ''The Jewish Chronicle'', dúirt an páipéar SPM nár úsáid rialtas na Siria airm cheimiceacha i nDouma agus gur bhunaigh sé a chonclúidí ar fhianaise beirt iar-fhostaithe de chuid na [[Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha|hEagraíochta um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha]] (OPCW), a ndearna an OPCW neamhaird ar a gcreidiúnacht. Dúirt alt tuairime ''an Jewish Chronicle'' go raibh Miller tar éis freagra a thabhairt ar an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "vindicated go hiomlán ag an bhfaisnéis ina dhiaidh sin a scaoileadh isteach san fhearann poiblí gur fhreagair Miller an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "totally vindicated by the subsequent information released into the public domain". <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}</ref> === Spinwatch agus suíomhanna gréasáin eile === Is é Miller comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII), a bhfuil dhá phríomhthionscadal aici, ''Spinwatch'', suíomh Gréasáin <ref>{{Cite web-en|url=https://spinwatch.org/index.php/about/about-spinwatch|title=About us|work=spinwatch.org}}</ref> a chuireann síos air féin mar shuíomh atá "devoted to public interest reporting on spin lobbying and political corruption ", agus Powerbase, [[vicí]] a "monitors power networks and conflicts of interest". <ref>{{Cite web-en|url=http://www.dmiller.info/|title=Home|author=|date=|work=www.dmiller.info|access-date=21 March 2018}}</ref> De réir Jake Wallis Simons de chuid ''The Jewish Chronicle'', fuair PII maoiniú ó MEND agus ón Fhondúireacht Cordoba, agus cuireadh i leith an bheirt acu go bhfuil naisc [[Ioslamachas|Ioslamacha]] acu . <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSimons2021">Simons, Jake Wallis (4 March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1 "The problem with Miller"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> '''Ailíníonn''' ''SpinWatch'' le spéis Miller i "concentrations of power in society" trí scrúdú a dhéanamh ar líonraí a deir siad a úsáideann "spin and deception" chun "distort public debate and undermine democracy". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Rinne ''SpinProfiles'' Miller, tionscadal a bhaineann le ''Spinwatch'', cur síos air féin mar ""[[:en:Encyclopedia|encyclopedia]] of people, issues, and groups shaping the public agenda" " [[Ciclipéid|chiclipéid]] chomhoibríoch de dhaoine, saincheisteanna agus tá "close to ten thousand profiles of [[:en:Think_tank|think tanks]], lobbying organisations and those associated with them". <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}</ref> <ref name="Gdn2010">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/06/meleagrou-hitchens-spinwatch-censorship|work=The Guardian}}</ref> Bogadh ábhar ''SpinProfiles'' go Powerbase, suíomh gréasáin nua, in 2010. <ref>{{Cite web-en|url=https://spinprofiles.org/|title=Spin Profiles|work=spinprofiles.org}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://powerbase.info/index.php/Main_Page|title=Powerbase|work=powerbase.info}}</ref> De réir Miller, thóg an cláraitheoir ainm fearainn an suíomh gréasáin ''SpinProfiles'' síos an samhradh sin tar éis do ''SpinProfiles'' faisnéis a bhaint faoi Alexander Meleagrou - Hitchens óna shuíomh. <ref name="Gdn2010" /> Sa bhliain 2010, scríobh Shiraz Maher in ''Standpoint'' nach raibh iontrálacha ar fáil i ''SpinProfiles'' faoi [[:en:Muslim_Council_of_Britain|Muslim Council of Britain]] (MCB) agus IEngage (an t-ainm faoina raibh MEND ag an am). <ref name="SPoint2010" /> Sa bhliain 2019, chuir <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Community_Security_Trust" rel="mw:ExtLink" title="Community Security Trust" class="cx-link" data-linkid="120">Community Security Trust</a> gearán isteach chuig Ollscoil Bhriostó faoi Miller agus thug siad comhairle agus tacaíocht do Chumann Giúdach Ollscoil Bhriostó nuair a rinne siad gearán ar leithligh. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> In alt a foilsíodh sa ''New Statesman'' in 2021, scríobh Dave Rich, Ceann Beartais ag an Community Security Trust, go léiríonn ''Spinwatch'' "echoes certain facets of <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Antisemitism" rel="mw:ExtLink" title="Antisemitism" class="cx-link" data-linkid="127">anti-Semitic</a> <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Conspiracism" rel="mw:ExtLink" title="Conspiracism" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="128">conspiracism</a>" ". Cháin Rich leabhrán ón mbliain 2011, a chomhscríobh Miller, dar teideal ''The Cold War on British Muslims'', <ref>{{Cite web-en|url=http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|title=Tom Mills, Tom Griffin and David Miller, ''The Cold War on British Muslims'', Spinwatch, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150613084843/http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|archive-date=13 June 2015}}</ref> a mhaígh, dar le Rich, go raibh sé ag nochtadh "for the first time the network of individuals and foundations that are bankrolling the cold war on British [[:en:Muslim|Muslims]]". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Bhí suíomh Gréasáin eile de chuid Miller, Neocon Europe, <ref>{{Cite web-en|url=https://www.neoconeurope.eu/|title=Welcome!|work=www.neoconeurope.eu|access-date=14 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422032032/https://neoconeurope.eu/|archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://dmiller.info/23-articles/research/projects/81-neocon-europe-database|title=Neocon Europe database|work=dmiller.info}}</ref> ina óstach ar ábhar a scríobh Kevin MacDonald, síceolaí éabhlóideach Meiriceánach a bhí ina fhinné do David Irving ina éileamh clúmhillte nár éirigh leis in aghaidh Penguin Books agus Deborah Lipstadt. Dúirt Miller gur bhain sé ráitis MacDonald i mí na Samhna 2009, "as soon as I became aware that they had been posted on the site". I mí na Nollag 2009, dúirt Miller: "Macdonald has been repeatedly and rightly (in our view) accused of racism. Moreover, the statements expressed core essentialist anti-semitic/racist ideas. This material should not have been posted and is in no way endorsed by this site. I apologise for, and deeply regret, this error." <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaher2010">Maher, Shiraz (13 July 2010). [https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ "Questions David Miller must answer"]. ''Standpoint''. Archived from [https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ the original] on 13 August 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/13/spinwatch-right-reply-david-miller|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://hurryupharry.net/2009/12/10/questions-for-david-miller-at-neoconeurope/|title=Questions for David Miller at NeoconEurope|date=10 December 2009|work=[[Harry's Place]]}}</ref> == Na Tuairimí le linn na tréimhse in Ollscoil Bhriostó == === Tuairimí faoi Shionaigh agus Iosrael in 2019 agus 2020 === Sa bhliain 2019, dúirt Miller go raibh Iosrael ag tacú le himeachtaí idirchreidmheacha a raibh baint acu le Moslamaigh agus Giúdaigh mar chapall na Traí chun glacadh leis an tSionachas sa phobal Moslamach a mhéadú. Mar shampla, luaigh Miller cruinniú Moslamach agus Giúdach ag <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/East_London_Mosque" rel="mw:ExtLink" title="East London Mosque" class="cx-link" data-linkid="144">an East London Mosque</a>. . <ref>{{Lua idirlín|url=https://fathomjournal.org/fathom-long-read-the-meaning-of-david-miller/|work=Fathom}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/world-news/2021-03-01/ty-article-opinion/.highlight/the-uk-academic-spewing-antisemitic-conspiracies-and-his-eager-apologists/0000017f-e02a-d38f-a57f-e67a47850000|work=Haaretz}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/uk-police-academic-calling-jewish-students-pawns-of-israel-may-be-hate-crime/|work=[[The Times of Israel]]}}</ref> Scríobh Sabrina Miller, a bhí ina hOifigeach Feachtais ag cumann mac léinn Giúdach Bhristó (JSoc), agus a bhí i mbun feachtais chun David Miller a chur as oifig ó Ollscoil Bhristó, roinnt alt faoi Miller. De réir Sabrina Miller, rinne JSoc gearán le hOllscoil Bhristó in 2019 faoi mhodúl léachta Miller, "Harms of the Powerful". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://thetab.com/uk/bristol/2020/10/22/im-a-jewish-uob-student-and-im-sick-of-worrying-about-professor-david-miller-41136|work=The Tab}}</ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}</ref> Bhain Miller úsáid as sleamhnán PowerPoint le linn léachta amháin, a chruthaigh sé in 2013, agus é mar aidhm aige a léiriú go raibh líonra Síónach ann sa Bhreatain. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> I Meán Fómhair 2019, scríobh ''The Telegraph'' "while there is no suggestion of anti-Semitism", chuir léacht Miller "anti-Semitic language, tropes and [[:en:Conspiracy_theories|conspiracy theories]]" i gcuimhne do mhic léinn. <ref name="Telegraph20190806">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/09/08/bristol-university-accused-failing-heed-jewish-students-complaints/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt Dave Rich go raibh poist athraithe ag daoine aonair atá liostaithe ar an sleamhnán nó go bhfuair siad bás sa tréimhse idir eatarthu idir an dá linn. <ref name="NS2021" /> Dúirt Miller "I don't teach conspiracy theories of any sort" agus gur "simply a matter of fact" atá ann go bhfuil “"parts of the Zionist movement are involved in funding Islamophobia." Dhiúltaigh an ollscoil don ghearán ó JSoc mar nach raibh aon ábhar i léacht Miller a bhí naimhdeach do Ghiúdaigh agus dá bhrí sin nach bhféadfaí é a mheas mar ábhar frith-Sheimíteach. <ref name="Telegraph20190806" /> Ar an 20 Bealtaine 2020, cuireadh Miller ar fionraí mar bhall de [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]], agus d’éirigh sé as an mí dár gcionn, tar éis dó ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre, [[Keir Starmer|Keir Starmer,]] a chúiseamh as airgead a thógáil ón "the Zionist movement". <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/jsoc-bristol-university-david-miller_uk_602bd532c5b680717eea7b39|work=HuffPost}}</ref> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}</ref> <ref name="Kennedy 2020 quits">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|title=Lecturer David Miller quits 'Zionist' Labour Party - News|author=Kennedy|first=Dominic|date=15 June 2020|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> An mhí sin, dúirt Miller gur dheimhnigh an "targeted harassment" a rinneadh air féin agus ar bhaill shóisialacha eile "the degree of influence that Zionist advocates and [[:en:Israel_lobby_in_the_United_Kingdom|lobbyists for Israel]] have over disciplinary processes and Party policy." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|work=[[The Times]]}}</ref> I bhfóram poiblí ar líne ar an 29 Iúil 2020, dúirt Miller:"The Zionist movement, and the Israeli government, are the enemy of the left, the enemy of world peace, and they must be directly targeted."<ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}</ref> === Tuairimí faoi mhic léinn Giúdacha, Iosrael, agus an tSionachas in 2021 === ==== Mic léinn Giúdacha ==== Dúirt Cumann Giúdach Ollscoil Bhristó (JSoc) gur tugadh drochíde dá mbaill tar éis dóibh a bheith roghnaithe amach mar "part of the [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]] which is a direct member of the [[:en:World_Zionist_Organization|World Zionist Organization]]."<ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/action-urged-over-bristol-academic-who-called-for-end-zionism-as-an-ideology/|language=en-US|work=Jewish News Times of Israel}}</ref> De réir Sabrina Miller, timpeall an ama chéanna, in agallamh leis an bhfoilseachán frith-Shíónach ''[[The Electronic Intifada|Electronic Intifada]]'', dúirt Miller gur chruthaigh JSoc na hollscoile agus Aontas na Mac Léinn Giúdacha (UJS), a bhfuil baint aici leis, "a charade of false antisemitism allegations.". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9 "What will it take for Bristol to sack this lecturer?"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (22 February 2021). [https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/ "As a Jewish student at Bristol University, David Miller's anti-Semitic comments make me worried"]. ''The Telegraph''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 October</span> 2021</span>.</cite></ref> I ráiteas, dúirt Ollscoil Bhriostó nach raibh sí ag tacú leis na tuairimí a rinne an tOllamh David Miller; ag rá "(it did) not endorse the comments made by Professor David Miller about our Jewish students," agus "we must balance the rights and often wide-ranging views of students and staff with institutional policies and national law concerning academic freedom and freedom of speech."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|work=BBC News}}</ref> Ar an 23 Feabhra, scríobh Daniel Finkelstein, i gcolún don ''[[The Times|Times]]'', "waywardness has a place in academic life" agus go raibh amhras air faoi fhiúntais "[[:en:Cancel_culture|cancel culture]]." Ba é an cheist a bhí ag cur ina luí ar Finkelstein gur cheart Miller a bhaint as a phost ná a "attack [on] the Bristol University Jewish Society — proper, actual students at his own university — as being part of a co-ordinated campaign of censorship directed by the state of Israel." Dúirt Miller le ''The Jewish Chronicle'' roimhe seo; "There is a real question of abuse here — of Jewish students on British campuses being used as political pawns by a violent, racist foreign regime engaged in [[:en:Ethnic_cleansing|ethnic cleansing]]. The [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]]’ lobbying for Israel is a threat to the safety of Arab and Muslim students as well as of Jewish students and indeed of all critics of Israel." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/comment/article/bristol-should-expel-its-conspiracist-professor-htmgmhvw3|work=[[The Times]]}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|work=The Times of Israel}}</ref> I mí an Mhárta, chuir an Grúpa Parlaiminte Uile-Pháirtí i gcoinne Frith-Sheimíteachais (APPGAA) ina leith ar Miller go raibh sé "inciting hatred against Jewish students." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> ==== Iosrael agus an tSionachas ==== I litir dar dáta an 19 Feabhra, dúirt Marie van der Zyl, Uachtarán Bhord Ionadaithe Ghiúdaigh na Breataine, go bhfuil "ionsaithe atá ag éirí níos histéirí ar eagraíochtaí Giúdacha na Breataine ag ardú an dóchúlachta go ndéanfar fíordhíobháil fhisiciúil anois". Dúirt sí go raibh sí ag freagairt a "ionsaithe i gcoinne phobal Giúdach na Ríochta Aontaithe, eagraíochtaí pobail Giúdacha agus mic léinn Giúdacha, a d'fhéadfaí a rá go carthanúil mar rud atá go hiomlán ar mire" agus líomhnaigh sí go raibh "dúil ar leith" aige san Iontaobhas Slándála Pobail a dúirt Miller "ba chóir a bheith faoi imscrúdú mar gheall ar a naisc le Stát Iosrael." <ref name="Mendel Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/board-president-bristol-profs-rants-would-not-be-out-of-place-in-der-sturmer/|title=Board president: 'Bristol prof's rants would not be out of place in Der Stürmer'|author=Mendel|first=Jack|date=19 February 2021|work=Times of Israel|access-date=7 December 2021}}</ref> Ar an 28 Feabhra, thacaigh Malia Bouattia, iar-Uachtarán Aontas Náisiúnta na Mac Léinn sa Ríocht Aontaithe, le Miller i bpíosa tuairime do Al Jazeera : "Eascraíonn na líomhaintí 'frith-Sheimíteachais' a rinneadh air as léacht a thug sé ar rannpháirtíocht ghluaiseacht na Siónach i gcur chun cinn an Ioslamafóibe, rud atá aitheanta go maith i measc scoláirí a dhéanann staidéar ar cheist na Palaistíne." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2021/2/28/a-war-is-being-waged-against-academic-freedom-in-britain|title=A war is being waged against academic freedom in Britain|author=Bouattia|first=Malia}}</ref> De réir an ''Jewish Chronicle'', scríobh Press TV, atá faoi thacaíocht na hIaráine, go raibh "feachtas comhbheartaithe i gcoinne an Ollaimh Miller" agus "gníomhaíocht dhian ag stocaireacht na Siónach ar fud thírdhreach polaitiúil na Breataine." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/news/world/iranian-state-broadcaster-backs-miller-o10m16gf|work=The Jewish Chronicle}}</ref> Ar an 4 Márta 2021, scríobh an staraí David Feldman go raibh saothar Miller ar Iosrael agus ar an tSionachas i dtraidisiún "teoiricithe comhcheilge [a] léirigh gurb iad na Giúdaigh an fórsa mailíseach atá ag tiomáint an domhain nua-aimseartha." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|language=en|work=Haaretz|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304084819/https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|archivedate=4 March 2021}}</ref> Go luath i mí an Mhárta 2021, thuairiscigh ''The Times'' gur cúisíodh Miller as frith-Sheimíteachas ag an APPGAA. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> Bhí sé tar éis glaoch ar "deireadh leis an tSionachas," agus dúirt sé go bhfuil Iosrael "ag iarraidh a toil a chur i bhfeidhm ar fud an domhain." <ref name="Times20210304" /> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 December</span> 2021</span>.</cite></ref> == Imscrúdú agus foirceannadh fostaíochta == === Imscrúdú agus imoibrithe === Ar an 17 Márta, dúirt an ollscoil go raibh imscrúdú tosaithe aici ar Miller. <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737 "Bristol University: Professor David Miller investigation launched"]. ''BBC News''. 17 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> I mí an Mhárta 2021, dúirt Póilíní Avon agus Somerset go raibh imscrúdú tosaithe acu chun a fháil amach an raibh aon choireanna fuatha tarlaithe. <ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/police-launch-hate-crime-investigation-at-bristol-university/|work=jewishnews.timesofisrael.com}}</ref> Níor tháinig aon rud eile ón imscrúdú póilíní.{{Note|Nothing on an internet search can be found from any further investigations by the Bristol or Somerset police. Police in the article in the previous sentence state that they are open for students to come forward to report crimes. As of 18/06/2025 I cannot find any news articles online that state that any further police investigations took place. If any are found please amend this section with a new link.}} I mí Aibreáin 2021, shínigh 550 acadóir, Simon Schama agus Simon Sebag Montefiore ina measc, litir ag cáineadh ráitis Miller an Feabhra roimhe sin. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|language=en|work=The Guardian}}</ref> Cháin Thangam Debbonaire, a bhfuil Ollscoil Bhriostó ina thoghcheantar, na ráitis a rinne Miller freisin. <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> Mar fhreagra ar a dhífhostú, bunaíodh achainí Change.org, a fuair beagnach 40,000 síniú i dtaca le Miller agus shínigh na céadta intleachtóir poiblí agus acadóirí litir oscailte chuig an ollscoil <ref>{{Cite web-en|url=https://supportmiller.org/educators-and-researchers|title=We stand with David Miller|work=Support David Miller}}</ref>, lena n-áirítear daoine mór le rá ar nós [[Noam Chomsky]] agus [[Judith Butler]] chomh maith le roinnt dosaen acadóirí Ollscoil Bristol, ag éileamh a athbhunú. Dúirt sé seo gur " scoláire mór le rá é an tOllamh Miller, atá aitheanta go hidirnáisiúnta as an ról a léiríonn aisteoirí cumhachtacha agus líonraí comhordaithe, dea-acmhainnithe, i ndíospóireachtaí poiblí a ionramháil agus a bhainistiú, lena n-áirítear maidir le [[ciníochas]] ." <ref>{{Cite web-en|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|title=Conservative MPs call Bristol University a 'hotbed of antisemitism'|date=27 April 2021|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|title=Nearly 200 scholars back UK lecturer who called Jewish students Israel 'pawns'|author=Liphshiz|first=Cnaan|language=en-US|work=The Times of Israel|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> I litir ar leith, a shínigh na céadta de lucht tacaíochta Giúdach Miller, dúradh go raibh "tuairimí Giúdacha ar an tSionachas éagsúil i gcónaí" agus go gcuirfeadh na hionsaithe ar Miller "srian ar shaoirse cainte ar [[Iosrael]] mura ndéantar aon cheist fúithi". <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> === Fostaíocht a fhoirceannadh === Chuir Ollscoil Bhriostó deireadh le fostaíocht Miller “le héifeacht láithreach” an 1 Deireadh Fómhair 2021. I ráiteas, dúirt an institiúid nár chomhlíon Miller "na caighdeáin iompair a bhfuiltear ag súil leo ónár bhfoireann". <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052 "Bristol University: Professor David Miller sacked over Israel comments"]. ''BBC News''. 1 October 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="UoB20211001b">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic [[freedom of expression]] and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> Áiríodh san éisteacht araíonachta ollscoile imscrúdú tríú páirtí ag [[Abhcóide an Rí|Comhairleoir na Banríona]] a fuair amach nach raibh ráitis Miller "ina gcaint neamhdhleathach". Bhí na cúiseanna beachta le conclúid na hollscoile faoi rún ach thuairiscigh ''[[The Guardian]]'' nach dtuigtear go gclúdaíonn siad ábhar na léachtaí. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|work=The Guardian}}</ref> Luaigh ráiteas na hollscoile a "dualgas cúraim i leith gach mac léinn agus phobal na hOllscoile i gcoitinne" agus thug sí faoi deara an gá atá ann "a cóid iompair féin a chur i bhfeidhm". <ref name=":1" /> <ref name="UoB20211001b" /> ==== Iarmhairt ==== Ina fhreagra láithreach ar a fhoirceannadh, dúirt Miller go raibh an ollscoil tar éis náire a chur uirthi féin; "has embarrassed itself and the entire British academic sector by capitulating to a pressure campaign against me overseen and directed by a hostile foreign government." Dúirt Miller go raibh sé i gceist aige achomharc a dhéanamh i gcoinne chinneadh na hollscoile, rud a d'fhéadfadh binse fostaíochta a bheith mar thoradh air. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/news/uk/david-miller-university-of-bristol-israel-jewish-robert-halfon-b958375.html|work=Evening Standard}}</ref> Thuairiscigh an ''Bristol Post'' ar an 6 Nollaig 2021 go bhfuil "Details regarding Prof Miller's appeal hearing, taking place this week, remain confidential."<ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> Ar an 29 Samhain 2021, thuairiscigh an ''Middle East Monitor'' go gcríochnaíonn tuarascáil sceite ó dhara Abhcóide Sinsearach "commissioned specifically to investigate a public talk that Miller gave in February and an article that he wrote for Ali Abunimah's Electronic Intifada a week later","a coimisiúnaíodh go sonrach chun imscrúdú a dhéanamh ar chaint phoiblí a thug Miller i mí Feabhra agus ar alt a scríobh san Electronic Intifada'' de shuid Ali Abunimah, seachtain ina dhiaidh sin", mar cheann de chúig ghné in imscrúdú níos leithne na hollscoile ar an gcás, tagann sé ar an gconclúid "there is no formal case to answer against Professor Miller" go nach bhfuil "aon chás foirmiúil le freagairt i gcoinne an Ollaimh Miller" agus nár nár sháraigh sé "....the boundaries of acceptable speech." " Chinn an tAbhcóide Sinsearach freisin nach raibh an t-alt frith-Sheimíteach mar a é "...to include the manifestation of hatred, discrimination, prejudice or hostility against Jews as Jews, or Jewish institutions as Jewish institutions." <ref name="Middle East Monitor 2021">{{Cite web-en|url=https://www.middleeastmonitor.com/20211129-bristol-university-second-report-exonerates-professor-in-anti-semitism-row/|title=Bristol University: second report exonerates professor in anti-Semitism row|date=29 November 2021|work=Middle East Monitor|access-date=3 December 2021}}</ref> Chuir 'Jewish Voice for Labour' cóip den dara tuarascáil ar fáil. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|title=Investigation carried out under the University of Bristol's Ordinance 28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128165712/https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|archive-date=2021-11-28}}</ref> Dúirt an ''Bristol Post'' gur tháinig briseadh Miller as a phost i ndiaidh éisteachta araíonachta agus dhá imscrúdú inmheánach a fuair amach nár chomhdhéan a chuid tuairimí caint neamhdhleathach. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> == Binse Fostaíochta == Sa bhliain 2023, thionscain Miller imeachtaí leis an mBinse Fostaíochta , ag éileamh "unfair dismissal, breach of contract and discrimination or victimisation on grounds of religion or belief." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/david-miller-israel-islamophobia-community-security-trust-jewish-b2431249.html|title=Under-fire academic says university failed to defend him from 'attacks'|date=17 October 2023|work=The Independent}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-67149887}}</ref> Ar an 5 Feabhra 2024, chinn binse fostaíochta gur cuireadh Miller as a phost go héagórach agus gur cuireadh faoi idirdhealú é toisc gur "anti-Zionist beliefs qualified as a philosophical belief and as a protected characteristic pursuant to section 10 Equality Act 2010". <ref name="auto">{{Cite web-en|url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-judge-rules-professor-was-discriminated-against-anti-zionist-views|title='Landmark case': UK judge rules in favour of university professor sacked for anti-Zionist views|work=Middle East Eye}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}</ref> <ref name="auto1">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2024/02/05/bristol-university-professor-discrimination-anti-zionist/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt ráiteas óna aturnaetha gur "(Miller..successfully claimed discrimination based on his philosophical belief that Zionism is inherently racist, imperialist, and colonial, a protected characteristic under the Equality Act 2010, alongside a finding of unfair dismissal. This judgement establishes for the first time ever that anti-Zionist beliefs are protected in the workplace." <ref name="auto" /> <ref>{{Cite web-en|url=https://thetab.com/uk/bristol/2024/02/05/employment-tribunal-rules-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-bristol-university-58978|title=Employment Tribunal rules that David Miller was wrongfully dismissed by Bristol University|date=5 February 2024|publisher=The tab}}</ref> <ref name="auto1" /> Dúirt an breithiúnas go raibh seans tríocha faoin gcéad ann go mbeadh sé curtha as a phost mar gheall ar thuairimí breise a rinne sé ar na meáin shóisialta dhá mhí ina dhiaidh sin, dá mbeadh sé fós fostaithe. Dúirt Miller go n-iarrfadh sé an “ "maximum compensation".. Dúirt an binse go laghdófaí aon dámhachtain faoi leath ""because the claimant’s dismissal was caused or contributed to by his own actions". <ref name="guardian-20240206">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2024/feb/05/uk-professor-suffered-discrimination-due-to-anti-zionist-beliefs-tribunal-rules|work=The Guardian}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJudge_Pirani2024">Judge Pirani (5 February 2024). [https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf "Dr David Miller v. University of Bristol"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Employment Tribunals''. Courts and Tribunals Judiciary. 1400780/2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 February</span> 2024</span>.</cite></ref> Foilsíodh an breithiúnas iomlán i mí Dheireadh Fómhair 2024. Cinnfear an cúiteamh ag éisteacht níos déanaí. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/money/2024/oct/14/anti-zionist-beliefs-worthy-respect-uk-tribunal-finds-israel|title=Anti-Zionist beliefs 'worthy of respect', UK tribunal finds|author=Weaver|first=Matthew|date=14 October 2024|work=theguardian.com|publisher=Guardian|access-date=14 October 2024}}</ref> I mí Lúnasa 2026, dhiúltaigh an Binse Achomhairc Fostaíochta (Employment Appeal Tribunal (EAT)) d’achomharc Ollscoil Bhristó, ag daingniú chinneadh an bhinse fostaíochta roimhe sin, go raibh creidimh fhrith-Zhíónacha an Dr David Miller ina gcreideamh fealsúnach cosanta faoi alt 10 d'Acht an Chomhionannais 2010. Bhreithnigh an EAT éilimh a d’eascair as an gcaoi ar cuireadh deireadh le fostaíocht Milled ó Ollscoil Bhriostó, agus dheimhnigh sé go raibh sé de cheart ag an mbinse a chuid creidmheasanna sonraithe a mheas mar nithe atá faoi chosaint ag an dlí comhionannais. == Coinneáil frithsceimhlitheoireachta == I mí Feabhra 2025, d’fhreastail Miller ar shochraid Hassan Nasrallah sa [[An Liobáin|Liobáin]] . Tar éis dó filleadh ó [[Béiriút|Bhéiriút]], choinnigh póilíní frithsceimhlitheoireachta na Breataine Miller faoi Scideal 7 d’Acht na Sceimhlitheoireachta 2000, ag [[Aerfort Londain-Heathrow|Aerfort Heathrow]]. D'éiligh roinnt grúpaí a ghabháil, lena n-áirítear an Scáth- Ard-Seansailé de chuid na dTóraithe [[Robert Jenrick|, Robert Jenrick]] . Tar éis an choinneála, cé nach raibh aon duine gabhtha ag na póilíní, dúirt Miller "Ba chomhartha é den chaoi a n-oibríonn an phóilíneacht faoi bhrú ollmhór ó ghrúpaí Síónacha". <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishnews.co.uk/miller-detained-by-counter-terror-cops-on-return-from-hezbollah-leaders-funeral/|title=Miller detained by counter terror cops on return from Hezbollah leader's funeral|author=Harpin|first=Lee|date=2025-02-27|language=en-US|work=Jewish News|access-date=2025-06-18}}</ref> <ref name="s559">{{Cite web-en|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|title=Anti-Zionist British academic attends Hezbollah leader's funeral|author=McArdle|first=Tom|date=24 February 2025|work=telegraph.co.uk|access-date=20 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224173303/https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|archive-date=24 February 2025}}</ref> <ref name="k211">{{Cite web-en|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-843498|title=Influencers attend Nasrallah funeral, parrot Iranian propaganda|date=24 February 2025|work=The Jerusalem Post|access-date=20 February 2026}}</ref> == Foilseacháin roghnaithe == * ''Ná Luaigh an Cogadh Tuaisceart Éireann, Propaganda agus na Meáin'' ( Pluto Press, 1994) * ''Ciorcad na Cumarsáide Maise: Straitéisí Meán, Ionadaíocht agus Glacadh an Lucht Féachana i nGéarchéim SEIF'' (Sage, 1998) * ''Smaointeoir, Bréigeoir, Sníomhaire, Spiaire: Caidreamh Poiblí Corparáideach agus an Ionsaí ar an Daonlathas'' (Pluto Press, 2007) <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> * ''Céad Bliain de Chasadh: Conas a Tháinig Caidreamh Poiblí chun bheith ina Cheannródaí i gCumhacht Chorparáideach'' (Pluto Press, 2008) <ref name="theguardian.com" /> * ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Cúig cholún na hIoslamafóibe.]'' ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Tá catagóirí doiléire cosúil le 'antoisceach' agus 'radacaíocht' ag trálaeireacht Moslamaigh i líontán an-mhór 'frithsceimhlitheoireachta'.]'' Tom Mills, Narzanin Massoumi, Hilary Aked (OpenDemocracy, 2015) * ''Cad is Ioslamafóibe ann?'' ''Ciníochas, Gluaiseachtaí Sóisialta agus an Stát'' , Narzanin Massoumi, Tom Mills, David Miller (Pluto Press, 2017) * ''Drochscéal do Pháirtí an Lucht Oibre: Frith-Sheimíteachas, an Páirtí agus Creideamh an Phobail'', Greg Philo, Mike Berry, Justin Schlosberg, Antony Lerman, David Miller (Pluto Press, 2019) == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1964]] [[Catagóir:Leathanaigh le haistriúcháin neamh-mheasúnaithe]] p8ri1byalgd5jhr22v3iebkcjj02w9m 1324661 1324652 2026-08-13T16:46:37Z Ériugena 188 /* Fostaíocht a fhoirceannadh */ 1324661 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[Socheolaíocht|socheolaí]] Briotanach é '''David Miller''' (rugadh 1964) a bhfuil a chuid taighde agus foilseachán dírithe ar [[Ioslamafóibe|an Ioslamafóibe]] agus ar an ar mbolscaireacht . <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}</ref> Bhí Miller ina Ollamh le Socheolaíocht in [[Oilthigh Shrath Chluaidh|Ollscoil Strathclyde]] (2004–2011) <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}</ref> agus in Ollscoil Bath (2011–2018) agus bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht Pholaitiúil in Ollscoil Bhriostó (2018–2021). <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}</ref> Is é comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII) é. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}</ref> Sa bhliain 2021, bhris an ollscoil Miller as a phost ag an ollscoil mar gur measadh nár chomhlíon sé na caighdeáin iompair a bhíothas ag súil leo ó bhaill foirne. <ref name="UoB20211001">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic freedom of expression and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> <ref name="Bloch 2021">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-university-professor-david-miller-5999798|title=Bristol University professor sacked amid antisemitism accusations|author=Bloch|first=Ben|date=1 October 2021|work=BristolLive|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name="Hall 2021">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|title=Bristol University sacks professor accused of antisemitic comments|author=Hall|first=Rachel|date=1 October 2021|work=the Guardian|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="Ferrer Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/breaking-professor-david-miller-fired-by-university-of-bristol/|title=Professor David Miller sacked 'with immediate effect' by Bristol University|author=Ferrer|first=Richard|date=16 February 2021|work=Jewish News|access-date=3 December 2021}}</ref> Bhain an briseadh le líomhaintí ó mhic léinn gur bhain Miller le frith-Sheimíteachas i cheann dá chuid léachtaí. Sa deireadh, glanadh Miller d'aon iompar mídhleathach <ref name="Mondo Cook 1">{{Cite web-en|url=https://mondoweiss.net/2021/10/after-success-against-corbyn-israel-lobby-ousts-uk-scholar/|title=After success against Corbyn, Israel lobby ousts UK scholar|author=Cook|first=Jonathan|date=7 October 2021|work=Mondoweiss|access-date=8 November 2021}}</ref> agus in 2026, dhaingnigh an Binse Achomhairc Fostaíochta cinneadh an bhinse fostaíochta in 2024 gur chreideamh fealsúnach faoi chosaint faoi alt 10 den Acht Comhionannais 2010 a bhí i gcreideamh frith-Shíónach Miller. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.thejc.com/news/uk/ruling-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-university-of-bristol-for-antizionist-beliefs-upheld-bxdo2671|title=Ruling that David Miller was wrongfully dismissed by University of Bristol for antizionist beliefs upheld|date=4 August 2026|work=[[The Jewish Chronicle]]|access-date=4 August 2026}}</ref> == Oideachas, poist agus cleamhnachtaí == Ghnóthaigh Miller céim bhaitsiléara amach san [[Bitheolaíocht|eolaíocht bhitheolaíoch]] ó [[Ollscoil Ghlaschú]] . Sa bhliain 1994 fuair sé a PhD faoi stiúir Greg Philo, agus is é an teideal a bhí ar an saothar ná ''The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland'' . <ref>{{Cite web-en|url=https://core.ac.uk/download/pdf/281486.pdf|title=The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland|author=Miller|first=David|date=1994|work=CORE - Open Access Research Papers|access-date=18 June 2025}}</ref> Thug sé faoi thaighde dochtúireachta ansin leis an Glasgow Media Group . <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}</ref> Thosaigh Miller a ghairm bheatha acadúil mar léachtóir agus ansin mar léitheoir i léann na scannán agus na meán in [[Oilthigh Shruighlea]], sular aistrigh sé go dtí an tsocheolaíocht. <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer "Appointments: University of Bath, David Miller"]. ''Times Higher Education''. 23 February 2012. Archived from [https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article the original] on 21 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Ó 2004 go 2011, bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht in Oilthigh Shrath Chluaidh. <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19 "David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate"]. ''ResearchGate''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Rinneadh Ollamh le Socheolaíocht de in Ollscoil Bath <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> sa bhliain 2011 agus in Ollscoil Bhriostó sa bhliain 2018. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Ó 2013 go 2016, bhí sé ina Chomhalta Ceannaireachta um Éiginnteachtaí Domhanda leis an [[:en:Research_Councils_UK|Research Councils UK]] (RCUK), áit ar threoraigh sé tionscadal a scrúdaigh feidhm an tsaineolais i réimse [[Sceimhlitheoireacht|na sceimhlitheoireachta]] . <ref>{{Cite web-en|url=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780198736578.001.0001/oxfordhb-9780198736578-e-42|title=Lying and Deception in Politics|author=Robinson|first=Piers|date=15 November 2018|editor=Meibauer|language=en|work=Oxford Handbooks Online|pages=528–540|doi=10.1093/oxfordhb/9780198736578.013.42|access-date=14 August 2021}}</ref> Idir 2013 agus 2016, chuir comhlacht maoinithe Taighde agus Nuálaíochta na Ríochta Aontaithe maoiniú £401,552 ar fáil do Miller agus dá chomhúdair. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/07/revealed-bristol-academic-under-investigation-alleged-anti-semitism|language=en|work=New Statesman}}</ref> Is stiúrthóir ar an Eagraíocht um Staidéir ar an mBolscaireacht (en;Organisation for Propaganda Studies) <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/business-money/economics/article/british-academics-sharing-coronavirus-conspiracy-theories-online-v8nn99zmv|language=en|work=[[The Times]]}}</ref> é Miller agus is ball den [[:en:Working_Group_on_Syria,_Propaganda_and_Media|Working Group on Syria, Propaganda and Media]] (SPM) é. <ref name="Humphries 2021 don't sack">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/healthcare/article/dont-sack-university-of-bristol-professor-accused-of-antisemitism-academics-demand-tpnkzhnwz|title=Don't sack University of Bristol professor accused of antisemitism, academics demand - News|author=Humphries|first=Will|date=27 February 2021|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> Tá cáineadh faighte ag an SPM as fírinneacht an taighde oifigiúil maidir le húsáid arm ceimiceach i gCogadh Cathartha na Siria a cheistiú, chomh maith lena líomhaintí gur chuir na Clogaid Bhána de chuid na Siria ionsaithe bhréagbhrataí ar bun d'fhonn frithbheart an Iarthair a spreagadh i gcoinne rialtas na [[An tSiria|Siria]] . <ref name="PBS NewsHour 2019">{{Cite web-en|url=https://www.pbs.org/newshour/show/mysterious-death-of-white-helmets-co-founder-spotlights-toxic-propaganda|title=Mysterious death of White Helmets co-founder spotlights toxic propaganda|date=24 December 2019|work=PBS NewsHour|access-date=22 February 2021}}</ref> <ref name="openDemocracy">{{Cite web-en|url=https://www.opendemocracy.net/en/north-africa-west-asia/syria-on-academic-freedom-and-responsibility/|title=Syria: on academic freedom and responsibility|author=Ahmad|first=Muhammad Idrees|date=26 April 2018|work=openDemocracy|access-date=22 February 2021}}</ref> Sa bhliain 2018, comh - scríobh Miller páipéar SPM ar an ionsaí ceimiceach i nDouma . <ref> {{Cite web-en|url=https://www.syriapropagandamedia.org/working-papers/briefing-note-the-alleged-chemical-attack-in-douma-on-7-april-2018-and-other-alleged-chlorine-attacks-in-syria-since-2014|title=Briefing note: the alleged chemical attack in Douma on 7 April 2018, and other alleged chlorine attacks in Syria since 2014|author=McKeigue|first=Paul|date=20 August 2018|work=Working Group on Syria, Propaganda and Media|access-date=5 March 2024}}</ref> Tháinig an páipéar SPM ar an gconclúid nár thángthas ar aon chonclúid i dtaobh an raibh ionsaí ceimiceach tarlaithe. Sa bhliain 2021, de réir alt tuairime de chuid ''The Jewish Chronicle'', dúirt an páipéar SPM nár úsáid rialtas na Siria airm cheimiceacha i nDouma agus gur bhunaigh sé a chonclúidí ar fhianaise beirt iar-fhostaithe de chuid na [[Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha|hEagraíochta um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha]] (OPCW), a ndearna an OPCW neamhaird ar a gcreidiúnacht. Dúirt alt tuairime ''an Jewish Chronicle'' go raibh Miller tar éis freagra a thabhairt ar an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "vindicated go hiomlán ag an bhfaisnéis ina dhiaidh sin a scaoileadh isteach san fhearann poiblí gur fhreagair Miller an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "totally vindicated by the subsequent information released into the public domain". <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}</ref> === Spinwatch agus suíomhanna gréasáin eile === Is é Miller comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII), a bhfuil dhá phríomhthionscadal aici, ''Spinwatch'', suíomh Gréasáin <ref>{{Cite web-en|url=https://spinwatch.org/index.php/about/about-spinwatch|title=About us|work=spinwatch.org}}</ref> a chuireann síos air féin mar shuíomh atá "devoted to public interest reporting on spin lobbying and political corruption ", agus Powerbase, [[vicí]] a "monitors power networks and conflicts of interest". <ref>{{Cite web-en|url=http://www.dmiller.info/|title=Home|author=|date=|work=www.dmiller.info|access-date=21 March 2018}}</ref> De réir Jake Wallis Simons de chuid ''The Jewish Chronicle'', fuair PII maoiniú ó MEND agus ón Fhondúireacht Cordoba, agus cuireadh i leith an bheirt acu go bhfuil naisc [[Ioslamachas|Ioslamacha]] acu . <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSimons2021">Simons, Jake Wallis (4 March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1 "The problem with Miller"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> '''Ailíníonn''' ''SpinWatch'' le spéis Miller i "concentrations of power in society" trí scrúdú a dhéanamh ar líonraí a deir siad a úsáideann "spin and deception" chun "distort public debate and undermine democracy". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Rinne ''SpinProfiles'' Miller, tionscadal a bhaineann le ''Spinwatch'', cur síos air féin mar ""[[:en:Encyclopedia|encyclopedia]] of people, issues, and groups shaping the public agenda" " [[Ciclipéid|chiclipéid]] chomhoibríoch de dhaoine, saincheisteanna agus tá "close to ten thousand profiles of [[:en:Think_tank|think tanks]], lobbying organisations and those associated with them". <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}</ref> <ref name="Gdn2010">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/06/meleagrou-hitchens-spinwatch-censorship|work=The Guardian}}</ref> Bogadh ábhar ''SpinProfiles'' go Powerbase, suíomh gréasáin nua, in 2010. <ref>{{Cite web-en|url=https://spinprofiles.org/|title=Spin Profiles|work=spinprofiles.org}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://powerbase.info/index.php/Main_Page|title=Powerbase|work=powerbase.info}}</ref> De réir Miller, thóg an cláraitheoir ainm fearainn an suíomh gréasáin ''SpinProfiles'' síos an samhradh sin tar éis do ''SpinProfiles'' faisnéis a bhaint faoi Alexander Meleagrou - Hitchens óna shuíomh. <ref name="Gdn2010" /> Sa bhliain 2010, scríobh Shiraz Maher in ''Standpoint'' nach raibh iontrálacha ar fáil i ''SpinProfiles'' faoi [[:en:Muslim_Council_of_Britain|Muslim Council of Britain]] (MCB) agus IEngage (an t-ainm faoina raibh MEND ag an am). <ref name="SPoint2010" /> Sa bhliain 2019, chuir <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Community_Security_Trust" rel="mw:ExtLink" title="Community Security Trust" class="cx-link" data-linkid="120">Community Security Trust</a> gearán isteach chuig Ollscoil Bhriostó faoi Miller agus thug siad comhairle agus tacaíocht do Chumann Giúdach Ollscoil Bhriostó nuair a rinne siad gearán ar leithligh. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> In alt a foilsíodh sa ''New Statesman'' in 2021, scríobh Dave Rich, Ceann Beartais ag an Community Security Trust, go léiríonn ''Spinwatch'' "echoes certain facets of <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Antisemitism" rel="mw:ExtLink" title="Antisemitism" class="cx-link" data-linkid="127">anti-Semitic</a> <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Conspiracism" rel="mw:ExtLink" title="Conspiracism" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="128">conspiracism</a>" ". Cháin Rich leabhrán ón mbliain 2011, a chomhscríobh Miller, dar teideal ''The Cold War on British Muslims'', <ref>{{Cite web-en|url=http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|title=Tom Mills, Tom Griffin and David Miller, ''The Cold War on British Muslims'', Spinwatch, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150613084843/http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|archive-date=13 June 2015}}</ref> a mhaígh, dar le Rich, go raibh sé ag nochtadh "for the first time the network of individuals and foundations that are bankrolling the cold war on British [[:en:Muslim|Muslims]]". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Bhí suíomh Gréasáin eile de chuid Miller, Neocon Europe, <ref>{{Cite web-en|url=https://www.neoconeurope.eu/|title=Welcome!|work=www.neoconeurope.eu|access-date=14 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422032032/https://neoconeurope.eu/|archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://dmiller.info/23-articles/research/projects/81-neocon-europe-database|title=Neocon Europe database|work=dmiller.info}}</ref> ina óstach ar ábhar a scríobh Kevin MacDonald, síceolaí éabhlóideach Meiriceánach a bhí ina fhinné do David Irving ina éileamh clúmhillte nár éirigh leis in aghaidh Penguin Books agus Deborah Lipstadt. Dúirt Miller gur bhain sé ráitis MacDonald i mí na Samhna 2009, "as soon as I became aware that they had been posted on the site". I mí na Nollag 2009, dúirt Miller: "Macdonald has been repeatedly and rightly (in our view) accused of racism. Moreover, the statements expressed core essentialist anti-semitic/racist ideas. This material should not have been posted and is in no way endorsed by this site. I apologise for, and deeply regret, this error." <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaher2010">Maher, Shiraz (13 July 2010). [https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ "Questions David Miller must answer"]. ''Standpoint''. Archived from [https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ the original] on 13 August 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/13/spinwatch-right-reply-david-miller|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://hurryupharry.net/2009/12/10/questions-for-david-miller-at-neoconeurope/|title=Questions for David Miller at NeoconEurope|date=10 December 2009|work=[[Harry's Place]]}}</ref> == Na Tuairimí le linn na tréimhse in Ollscoil Bhriostó == === Tuairimí faoi Shionaigh agus Iosrael in 2019 agus 2020 === Sa bhliain 2019, dúirt Miller go raibh Iosrael ag tacú le himeachtaí idirchreidmheacha a raibh baint acu le Moslamaigh agus Giúdaigh mar chapall na Traí chun glacadh leis an tSionachas sa phobal Moslamach a mhéadú. Mar shampla, luaigh Miller cruinniú Moslamach agus Giúdach ag <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/East_London_Mosque" rel="mw:ExtLink" title="East London Mosque" class="cx-link" data-linkid="144">an East London Mosque</a>. . <ref>{{Lua idirlín|url=https://fathomjournal.org/fathom-long-read-the-meaning-of-david-miller/|work=Fathom}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/world-news/2021-03-01/ty-article-opinion/.highlight/the-uk-academic-spewing-antisemitic-conspiracies-and-his-eager-apologists/0000017f-e02a-d38f-a57f-e67a47850000|work=Haaretz}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/uk-police-academic-calling-jewish-students-pawns-of-israel-may-be-hate-crime/|work=[[The Times of Israel]]}}</ref> Scríobh Sabrina Miller, a bhí ina hOifigeach Feachtais ag cumann mac léinn Giúdach Bhristó (JSoc), agus a bhí i mbun feachtais chun David Miller a chur as oifig ó Ollscoil Bhristó, roinnt alt faoi Miller. De réir Sabrina Miller, rinne JSoc gearán le hOllscoil Bhristó in 2019 faoi mhodúl léachta Miller, "Harms of the Powerful". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://thetab.com/uk/bristol/2020/10/22/im-a-jewish-uob-student-and-im-sick-of-worrying-about-professor-david-miller-41136|work=The Tab}}</ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}</ref> Bhain Miller úsáid as sleamhnán PowerPoint le linn léachta amháin, a chruthaigh sé in 2013, agus é mar aidhm aige a léiriú go raibh líonra Síónach ann sa Bhreatain. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> I Meán Fómhair 2019, scríobh ''The Telegraph'' "while there is no suggestion of anti-Semitism", chuir léacht Miller "anti-Semitic language, tropes and [[:en:Conspiracy_theories|conspiracy theories]]" i gcuimhne do mhic léinn. <ref name="Telegraph20190806">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/09/08/bristol-university-accused-failing-heed-jewish-students-complaints/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt Dave Rich go raibh poist athraithe ag daoine aonair atá liostaithe ar an sleamhnán nó go bhfuair siad bás sa tréimhse idir eatarthu idir an dá linn. <ref name="NS2021" /> Dúirt Miller "I don't teach conspiracy theories of any sort" agus gur "simply a matter of fact" atá ann go bhfuil “"parts of the Zionist movement are involved in funding Islamophobia." Dhiúltaigh an ollscoil don ghearán ó JSoc mar nach raibh aon ábhar i léacht Miller a bhí naimhdeach do Ghiúdaigh agus dá bhrí sin nach bhféadfaí é a mheas mar ábhar frith-Sheimíteach. <ref name="Telegraph20190806" /> Ar an 20 Bealtaine 2020, cuireadh Miller ar fionraí mar bhall de [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]], agus d’éirigh sé as an mí dár gcionn, tar éis dó ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre, [[Keir Starmer|Keir Starmer,]] a chúiseamh as airgead a thógáil ón "the Zionist movement". <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/jsoc-bristol-university-david-miller_uk_602bd532c5b680717eea7b39|work=HuffPost}}</ref> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}</ref> <ref name="Kennedy 2020 quits">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|title=Lecturer David Miller quits 'Zionist' Labour Party - News|author=Kennedy|first=Dominic|date=15 June 2020|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> An mhí sin, dúirt Miller gur dheimhnigh an "targeted harassment" a rinneadh air féin agus ar bhaill shóisialacha eile "the degree of influence that Zionist advocates and [[:en:Israel_lobby_in_the_United_Kingdom|lobbyists for Israel]] have over disciplinary processes and Party policy." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|work=[[The Times]]}}</ref> I bhfóram poiblí ar líne ar an 29 Iúil 2020, dúirt Miller:"The Zionist movement, and the Israeli government, are the enemy of the left, the enemy of world peace, and they must be directly targeted."<ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}</ref> === Tuairimí faoi mhic léinn Giúdacha, Iosrael, agus an tSionachas in 2021 === ==== Mic léinn Giúdacha ==== Dúirt Cumann Giúdach Ollscoil Bhristó (JSoc) gur tugadh drochíde dá mbaill tar éis dóibh a bheith roghnaithe amach mar "part of the [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]] which is a direct member of the [[:en:World_Zionist_Organization|World Zionist Organization]]."<ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/action-urged-over-bristol-academic-who-called-for-end-zionism-as-an-ideology/|language=en-US|work=Jewish News Times of Israel}}</ref> De réir Sabrina Miller, timpeall an ama chéanna, in agallamh leis an bhfoilseachán frith-Shíónach ''[[The Electronic Intifada|Electronic Intifada]]'', dúirt Miller gur chruthaigh JSoc na hollscoile agus Aontas na Mac Léinn Giúdacha (UJS), a bhfuil baint aici leis, "a charade of false antisemitism allegations.". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9 "What will it take for Bristol to sack this lecturer?"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (22 February 2021). [https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/ "As a Jewish student at Bristol University, David Miller's anti-Semitic comments make me worried"]. ''The Telegraph''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 October</span> 2021</span>.</cite></ref> I ráiteas, dúirt Ollscoil Bhriostó nach raibh sí ag tacú leis na tuairimí a rinne an tOllamh David Miller; ag rá "(it did) not endorse the comments made by Professor David Miller about our Jewish students," agus "we must balance the rights and often wide-ranging views of students and staff with institutional policies and national law concerning academic freedom and freedom of speech."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|work=BBC News}}</ref> Ar an 23 Feabhra, scríobh Daniel Finkelstein, i gcolún don ''[[The Times|Times]]'', "waywardness has a place in academic life" agus go raibh amhras air faoi fhiúntais "[[:en:Cancel_culture|cancel culture]]." Ba é an cheist a bhí ag cur ina luí ar Finkelstein gur cheart Miller a bhaint as a phost ná a "attack [on] the Bristol University Jewish Society — proper, actual students at his own university — as being part of a co-ordinated campaign of censorship directed by the state of Israel." Dúirt Miller le ''The Jewish Chronicle'' roimhe seo; "There is a real question of abuse here — of Jewish students on British campuses being used as political pawns by a violent, racist foreign regime engaged in [[:en:Ethnic_cleansing|ethnic cleansing]]. The [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]]’ lobbying for Israel is a threat to the safety of Arab and Muslim students as well as of Jewish students and indeed of all critics of Israel." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/comment/article/bristol-should-expel-its-conspiracist-professor-htmgmhvw3|work=[[The Times]]}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|work=The Times of Israel}}</ref> I mí an Mhárta, chuir an Grúpa Parlaiminte Uile-Pháirtí i gcoinne Frith-Sheimíteachais (APPGAA) ina leith ar Miller go raibh sé "inciting hatred against Jewish students." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> ==== Iosrael agus an tSionachas ==== I litir dar dáta an 19 Feabhra, dúirt Marie van der Zyl, Uachtarán Bhord Ionadaithe Ghiúdaigh na Breataine, go bhfuil "ionsaithe atá ag éirí níos histéirí ar eagraíochtaí Giúdacha na Breataine ag ardú an dóchúlachta go ndéanfar fíordhíobháil fhisiciúil anois". Dúirt sí go raibh sí ag freagairt a "ionsaithe i gcoinne phobal Giúdach na Ríochta Aontaithe, eagraíochtaí pobail Giúdacha agus mic léinn Giúdacha, a d'fhéadfaí a rá go carthanúil mar rud atá go hiomlán ar mire" agus líomhnaigh sí go raibh "dúil ar leith" aige san Iontaobhas Slándála Pobail a dúirt Miller "ba chóir a bheith faoi imscrúdú mar gheall ar a naisc le Stát Iosrael." <ref name="Mendel Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/board-president-bristol-profs-rants-would-not-be-out-of-place-in-der-sturmer/|title=Board president: 'Bristol prof's rants would not be out of place in Der Stürmer'|author=Mendel|first=Jack|date=19 February 2021|work=Times of Israel|access-date=7 December 2021}}</ref> Ar an 28 Feabhra, thacaigh Malia Bouattia, iar-Uachtarán Aontas Náisiúnta na Mac Léinn sa Ríocht Aontaithe, le Miller i bpíosa tuairime do Al Jazeera : "Eascraíonn na líomhaintí 'frith-Sheimíteachais' a rinneadh air as léacht a thug sé ar rannpháirtíocht ghluaiseacht na Siónach i gcur chun cinn an Ioslamafóibe, rud atá aitheanta go maith i measc scoláirí a dhéanann staidéar ar cheist na Palaistíne." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2021/2/28/a-war-is-being-waged-against-academic-freedom-in-britain|title=A war is being waged against academic freedom in Britain|author=Bouattia|first=Malia}}</ref> De réir an ''Jewish Chronicle'', scríobh Press TV, atá faoi thacaíocht na hIaráine, go raibh "feachtas comhbheartaithe i gcoinne an Ollaimh Miller" agus "gníomhaíocht dhian ag stocaireacht na Siónach ar fud thírdhreach polaitiúil na Breataine." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/news/world/iranian-state-broadcaster-backs-miller-o10m16gf|work=The Jewish Chronicle}}</ref> Ar an 4 Márta 2021, scríobh an staraí David Feldman go raibh saothar Miller ar Iosrael agus ar an tSionachas i dtraidisiún "teoiricithe comhcheilge [a] léirigh gurb iad na Giúdaigh an fórsa mailíseach atá ag tiomáint an domhain nua-aimseartha." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|language=en|work=Haaretz|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304084819/https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|archivedate=4 March 2021}}</ref> Go luath i mí an Mhárta 2021, thuairiscigh ''The Times'' gur cúisíodh Miller as frith-Sheimíteachas ag an APPGAA. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> Bhí sé tar éis glaoch ar "deireadh leis an tSionachas," agus dúirt sé go bhfuil Iosrael "ag iarraidh a toil a chur i bhfeidhm ar fud an domhain." <ref name="Times20210304" /> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 December</span> 2021</span>.</cite></ref> == Imscrúdú agus foirceannadh fostaíochta == === Imscrúdú agus imoibrithe === Ar an 17 Márta, dúirt an ollscoil go raibh imscrúdú tosaithe aici ar Miller. <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737 "Bristol University: Professor David Miller investigation launched"]. ''BBC News''. 17 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> I mí an Mhárta 2021, dúirt Póilíní Avon agus Somerset go raibh imscrúdú tosaithe acu chun a fháil amach an raibh aon choireanna fuatha tarlaithe. <ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/police-launch-hate-crime-investigation-at-bristol-university/|work=jewishnews.timesofisrael.com}}</ref> Níor tháinig aon rud eile ón imscrúdú póilíní.{{Note|Nothing on an internet search can be found from any further investigations by the Bristol or Somerset police. Police in the article in the previous sentence state that they are open for students to come forward to report crimes. As of 18/06/2025 I cannot find any news articles online that state that any further police investigations took place. If any are found please amend this section with a new link.}} I mí Aibreáin 2021, shínigh 550 acadóir, Simon Schama agus Simon Sebag Montefiore ina measc, litir ag cáineadh ráitis Miller an Feabhra roimhe sin. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|language=en|work=The Guardian}}</ref> Cháin Thangam Debbonaire, a bhfuil Ollscoil Bhriostó ina thoghcheantar, na ráitis a rinne Miller freisin. <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> Mar fhreagra ar a dhífhostú, bunaíodh achainí Change.org, a fuair beagnach 40,000 síniú i dtaca le Miller agus shínigh na céadta intleachtóir poiblí agus acadóirí litir oscailte chuig an ollscoil <ref>{{Cite web-en|url=https://supportmiller.org/educators-and-researchers|title=We stand with David Miller|work=Support David Miller}}</ref>, lena n-áirítear daoine mór le rá ar nós [[Noam Chomsky]] agus [[Judith Butler]] chomh maith le roinnt dosaen acadóirí Ollscoil Bristol, ag éileamh a athbhunú. Dúirt sé seo gur " scoláire mór le rá é an tOllamh Miller, atá aitheanta go hidirnáisiúnta as an ról a léiríonn aisteoirí cumhachtacha agus líonraí comhordaithe, dea-acmhainnithe, i ndíospóireachtaí poiblí a ionramháil agus a bhainistiú, lena n-áirítear maidir le [[ciníochas]] ." <ref>{{Cite web-en|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|title=Conservative MPs call Bristol University a 'hotbed of antisemitism'|date=27 April 2021|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|title=Nearly 200 scholars back UK lecturer who called Jewish students Israel 'pawns'|author=Liphshiz|first=Cnaan|language=en-US|work=The Times of Israel|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> I litir ar leith, a shínigh na céadta de lucht tacaíochta Giúdach Miller, dúradh go raibh "tuairimí Giúdacha ar an tSionachas éagsúil i gcónaí" agus go gcuirfeadh na hionsaithe ar Miller "srian ar shaoirse cainte ar [[Iosrael]] mura ndéantar aon cheist fúithi". <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> === Fostaíocht a fhoirceannadh === Chuir Ollscoil Bhriostó deireadh le fostaíocht Miller “with immediate effect" an 1 Deireadh Fómhair 2021. I ráiteas, dúirt an institiúid nár chomhlíon Miller "... the standards of behaviour we expect from our staff".<ref name=":12" />". <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052 "Bristol University: Professor David Miller sacked over Israel comments"]. ''BBC News''. 1 October 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="UoB20211001b">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic [[freedom of expression]] and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> Áiríodh san éisteacht araíonachta ollscoile imscrúdú tríú páirtí ag [[Abhcóide an Rí|Comhairleoir na Banríona]] a fuair amach nach raibh ráitis Miller ina gcaint neamhdhleathach;"..did not constitute unlawful speech". Bhí na cúiseanna beachta le conclúid na hollscoile faoi rún ach thuairiscigh ''[[The Guardian]]'' nach dtuigtear go gclúdaíonn siad ábhar na léachtaí. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|work=The Guardian}}</ref> Luaigh ráiteas na hollscoile a "duty of care to all students and the wider University community" agus thug sí faoi deara an gá atá ann "...to apply its own codes of conduct". <ref name=":1" /> <ref name="UoB20211001b" /> ==== Iarmhairt ==== Ina fhreagra láithreach ar a fhoirceannadh, dúirt Miller go raibh an ollscoil tar éis náire a chur uirthi féin; "has embarrassed itself and the entire British academic sector by capitulating to a pressure campaign against me overseen and directed by a hostile foreign government." Dúirt Miller go raibh sé i gceist aige achomharc a dhéanamh i gcoinne chinneadh na hollscoile, rud a d'fhéadfadh binse fostaíochta a bheith mar thoradh air. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/news/uk/david-miller-university-of-bristol-israel-jewish-robert-halfon-b958375.html|work=Evening Standard}}</ref> Thuairiscigh an ''Bristol Post'' ar an 6 Nollaig 2021 go bhfuil "Details regarding Prof Miller's appeal hearing, taking place this week, remain confidential."<ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> Ar an 29 Samhain 2021, thuairiscigh an ''Middle East Monitor'' go gcríochnaíonn tuarascáil sceite ó dhara Abhcóide Sinsearach "commissioned specifically to investigate a public talk that Miller gave in February and an article that he wrote for Ali Abunimah's Electronic Intifada a week later","a coimisiúnaíodh go sonrach chun imscrúdú a dhéanamh ar chaint phoiblí a thug Miller i mí Feabhra agus ar alt a scríobh san Electronic Intifada'' de shuid Ali Abunimah, seachtain ina dhiaidh sin", mar cheann de chúig ghné in imscrúdú níos leithne na hollscoile ar an gcás, tagann sé ar an gconclúid "there is no formal case to answer against Professor Miller" go nach bhfuil "aon chás foirmiúil le freagairt i gcoinne an Ollaimh Miller" agus nár nár sháraigh sé "....the boundaries of acceptable speech." " Chinn an tAbhcóide Sinsearach freisin nach raibh an t-alt frith-Sheimíteach mar a é "...to include the manifestation of hatred, discrimination, prejudice or hostility against Jews as Jews, or Jewish institutions as Jewish institutions." <ref name="Middle East Monitor 2021">{{Cite web-en|url=https://www.middleeastmonitor.com/20211129-bristol-university-second-report-exonerates-professor-in-anti-semitism-row/|title=Bristol University: second report exonerates professor in anti-Semitism row|date=29 November 2021|work=Middle East Monitor|access-date=3 December 2021}}</ref> Chuir 'Jewish Voice for Labour' cóip den dara tuarascáil ar fáil. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|title=Investigation carried out under the University of Bristol's Ordinance 28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128165712/https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|archive-date=2021-11-28}}</ref> Dúirt an ''Bristol Post'' gur tháinig briseadh Miller as a phost i ndiaidh éisteachta araíonachta agus dhá imscrúdú inmheánach a fuair amach nár chomhdhéan a chuid tuairimí caint neamhdhleathach. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> == Binse Fostaíochta == Sa bhliain 2023, thionscain Miller imeachtaí leis an mBinse Fostaíochta , ag éileamh "unfair dismissal, breach of contract and discrimination or victimisation on grounds of religion or belief." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/david-miller-israel-islamophobia-community-security-trust-jewish-b2431249.html|title=Under-fire academic says university failed to defend him from 'attacks'|date=17 October 2023|work=The Independent}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-67149887}}</ref> Ar an 5 Feabhra 2024, chinn binse fostaíochta gur cuireadh Miller as a phost go héagórach agus gur cuireadh faoi idirdhealú é toisc gur "anti-Zionist beliefs qualified as a philosophical belief and as a protected characteristic pursuant to section 10 Equality Act 2010". <ref name="auto">{{Cite web-en|url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-judge-rules-professor-was-discriminated-against-anti-zionist-views|title='Landmark case': UK judge rules in favour of university professor sacked for anti-Zionist views|work=Middle East Eye}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}</ref> <ref name="auto1">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2024/02/05/bristol-university-professor-discrimination-anti-zionist/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt ráiteas óna aturnaetha gur "(Miller..successfully claimed discrimination based on his philosophical belief that Zionism is inherently racist, imperialist, and colonial, a protected characteristic under the Equality Act 2010, alongside a finding of unfair dismissal. This judgement establishes for the first time ever that anti-Zionist beliefs are protected in the workplace." <ref name="auto" /> <ref>{{Cite web-en|url=https://thetab.com/uk/bristol/2024/02/05/employment-tribunal-rules-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-bristol-university-58978|title=Employment Tribunal rules that David Miller was wrongfully dismissed by Bristol University|date=5 February 2024|publisher=The tab}}</ref> <ref name="auto1" /> Dúirt an breithiúnas go raibh seans tríocha faoin gcéad ann go mbeadh sé curtha as a phost mar gheall ar thuairimí breise a rinne sé ar na meáin shóisialta dhá mhí ina dhiaidh sin, dá mbeadh sé fós fostaithe. Dúirt Miller go n-iarrfadh sé an “ "maximum compensation".. Dúirt an binse go laghdófaí aon dámhachtain faoi leath ""because the claimant’s dismissal was caused or contributed to by his own actions". <ref name="guardian-20240206">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2024/feb/05/uk-professor-suffered-discrimination-due-to-anti-zionist-beliefs-tribunal-rules|work=The Guardian}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJudge_Pirani2024">Judge Pirani (5 February 2024). [https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf "Dr David Miller v. University of Bristol"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Employment Tribunals''. Courts and Tribunals Judiciary. 1400780/2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 February</span> 2024</span>.</cite></ref> Foilsíodh an breithiúnas iomlán i mí Dheireadh Fómhair 2024. Cinnfear an cúiteamh ag éisteacht níos déanaí. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/money/2024/oct/14/anti-zionist-beliefs-worthy-respect-uk-tribunal-finds-israel|title=Anti-Zionist beliefs 'worthy of respect', UK tribunal finds|author=Weaver|first=Matthew|date=14 October 2024|work=theguardian.com|publisher=Guardian|access-date=14 October 2024}}</ref> I mí Lúnasa 2026, dhiúltaigh an Binse Achomhairc Fostaíochta (Employment Appeal Tribunal (EAT)) d’achomharc Ollscoil Bhristó, ag daingniú chinneadh an bhinse fostaíochta roimhe sin, go raibh creidimh fhrith-Zhíónacha an Dr David Miller ina gcreideamh fealsúnach cosanta faoi alt 10 d'Acht an Chomhionannais 2010. Bhreithnigh an EAT éilimh a d’eascair as an gcaoi ar cuireadh deireadh le fostaíocht Milled ó Ollscoil Bhriostó, agus dheimhnigh sé go raibh sé de cheart ag an mbinse a chuid creidmheasanna sonraithe a mheas mar nithe atá faoi chosaint ag an dlí comhionannais. == Coinneáil frithsceimhlitheoireachta == I mí Feabhra 2025, d’fhreastail Miller ar shochraid Hassan Nasrallah sa [[An Liobáin|Liobáin]] . Tar éis dó filleadh ó [[Béiriút|Bhéiriút]], choinnigh póilíní frithsceimhlitheoireachta na Breataine Miller faoi Scideal 7 d’Acht na Sceimhlitheoireachta 2000, ag [[Aerfort Londain-Heathrow|Aerfort Heathrow]]. D'éiligh roinnt grúpaí a ghabháil, lena n-áirítear an Scáth- Ard-Seansailé de chuid na dTóraithe [[Robert Jenrick|, Robert Jenrick]] . Tar éis an choinneála, cé nach raibh aon duine gabhtha ag na póilíní, dúirt Miller "Ba chomhartha é den chaoi a n-oibríonn an phóilíneacht faoi bhrú ollmhór ó ghrúpaí Síónacha". <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishnews.co.uk/miller-detained-by-counter-terror-cops-on-return-from-hezbollah-leaders-funeral/|title=Miller detained by counter terror cops on return from Hezbollah leader's funeral|author=Harpin|first=Lee|date=2025-02-27|language=en-US|work=Jewish News|access-date=2025-06-18}}</ref> <ref name="s559">{{Cite web-en|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|title=Anti-Zionist British academic attends Hezbollah leader's funeral|author=McArdle|first=Tom|date=24 February 2025|work=telegraph.co.uk|access-date=20 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224173303/https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|archive-date=24 February 2025}}</ref> <ref name="k211">{{Cite web-en|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-843498|title=Influencers attend Nasrallah funeral, parrot Iranian propaganda|date=24 February 2025|work=The Jerusalem Post|access-date=20 February 2026}}</ref> == Foilseacháin roghnaithe == * ''Ná Luaigh an Cogadh Tuaisceart Éireann, Propaganda agus na Meáin'' ( Pluto Press, 1994) * ''Ciorcad na Cumarsáide Maise: Straitéisí Meán, Ionadaíocht agus Glacadh an Lucht Féachana i nGéarchéim SEIF'' (Sage, 1998) * ''Smaointeoir, Bréigeoir, Sníomhaire, Spiaire: Caidreamh Poiblí Corparáideach agus an Ionsaí ar an Daonlathas'' (Pluto Press, 2007) <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> * ''Céad Bliain de Chasadh: Conas a Tháinig Caidreamh Poiblí chun bheith ina Cheannródaí i gCumhacht Chorparáideach'' (Pluto Press, 2008) <ref name="theguardian.com" /> * ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Cúig cholún na hIoslamafóibe.]'' ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Tá catagóirí doiléire cosúil le 'antoisceach' agus 'radacaíocht' ag trálaeireacht Moslamaigh i líontán an-mhór 'frithsceimhlitheoireachta'.]'' Tom Mills, Narzanin Massoumi, Hilary Aked (OpenDemocracy, 2015) * ''Cad is Ioslamafóibe ann?'' ''Ciníochas, Gluaiseachtaí Sóisialta agus an Stát'' , Narzanin Massoumi, Tom Mills, David Miller (Pluto Press, 2017) * ''Drochscéal do Pháirtí an Lucht Oibre: Frith-Sheimíteachas, an Páirtí agus Creideamh an Phobail'', Greg Philo, Mike Berry, Justin Schlosberg, Antony Lerman, David Miller (Pluto Press, 2019) == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1964]] [[Catagóir:Leathanaigh le haistriúcháin neamh-mheasúnaithe]] bjz3mj5ll2vqucmzp9dag2hymno53jv 1324662 1324661 2026-08-13T16:59:11Z Ériugena 188 1324662 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[Socheolaíocht|socheolaí]] Briotanach é '''David Miller''' (rugadh 1964) a bhfuil a chuid taighde agus foilseachán dírithe ar [[Ioslamafóibe|an Ioslamafóibe]] agus ar an ar mbolscaireacht . <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}</ref> Bhí Miller ina Ollamh le Socheolaíocht in [[Oilthigh Shrath Chluaidh|Ollscoil Strathclyde]] (2004–2011) <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}</ref> agus in Ollscoil Bath (2011–2018) agus bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht Pholaitiúil in Ollscoil Bhriostó (2018–2021). <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}</ref> Is é comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII) é. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}</ref> Sa bhliain 2021, bhris an ollscoil Miller as a phost ag an ollscoil mar gur measadh nár chomhlíon sé na caighdeáin iompair a bhíothas ag súil leo ó bhaill foirne. <ref name="UoB20211001">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic freedom of expression and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> <ref name="Bloch 2021">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-university-professor-david-miller-5999798|title=Bristol University professor sacked amid antisemitism accusations|author=Bloch|first=Ben|date=1 October 2021|work=BristolLive|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name="Hall 2021">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|title=Bristol University sacks professor accused of antisemitic comments|author=Hall|first=Rachel|date=1 October 2021|work=the Guardian|access-date=3 December 2021}}</ref> <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="Ferrer Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/breaking-professor-david-miller-fired-by-university-of-bristol/|title=Professor David Miller sacked 'with immediate effect' by Bristol University|author=Ferrer|first=Richard|date=16 February 2021|work=Jewish News|access-date=3 December 2021}}</ref> Bhain an briseadh le líomhaintí ó mhic léinn gur bhain Miller le frith-Sheimíteachas i cheann dá chuid léachtaí. Sa deireadh, glanadh Miller d'aon iompar mídhleathach <ref name="Mondo Cook 1">{{Cite web-en|url=https://mondoweiss.net/2021/10/after-success-against-corbyn-israel-lobby-ousts-uk-scholar/|title=After success against Corbyn, Israel lobby ousts UK scholar|author=Cook|first=Jonathan|date=7 October 2021|work=Mondoweiss|access-date=8 November 2021}}</ref> agus in 2026, dhaingnigh an Binse Achomhairc Fostaíochta cinneadh an bhinse fostaíochta in 2024 gur chreideamh fealsúnach faoi chosaint faoi alt 10 den Acht Comhionannais 2010 a bhí i gcreideamh frith-Shíónach Miller. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.thejc.com/news/uk/ruling-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-university-of-bristol-for-antizionist-beliefs-upheld-bxdo2671|title=Ruling that David Miller was wrongfully dismissed by University of Bristol for antizionist beliefs upheld|date=4 August 2026|work=[[The Jewish Chronicle]]|access-date=4 August 2026}}</ref> == Oideachas, poist agus cleamhnachtaí == Ghnóthaigh Miller céim bhaitsiléara amach san [[Bitheolaíocht|eolaíocht bhitheolaíoch]] ó [[Ollscoil Ghlaschú]] . Sa bhliain 1994 fuair sé a PhD faoi stiúir Greg Philo, agus is é an teideal a bhí ar an saothar ná ''The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland'' . <ref>{{Cite web-en|url=https://core.ac.uk/download/pdf/281486.pdf|title=The Struggle Over, and Impact of, Media Portrayals of Northern Ireland|author=Miller|first=David|date=1994|work=CORE - Open Access Research Papers|access-date=18 June 2025}}</ref> Thug sé faoi thaighde dochtúireachta ansin leis an Glasgow Media Group . <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}</ref> Thosaigh Miller a ghairm bheatha acadúil mar léachtóir agus ansin mar léitheoir i léann na scannán agus na meán in [[Oilthigh Shruighlea]], sular aistrigh sé go dtí an tsocheolaíocht. <ref name="Times Higher Education">{{Lua idirlín|url=https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article|work=Times Higher Education|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer|archivedate=21 March 2018}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20180321193005/https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article#survey-answer "Appointments: University of Bath, David Miller"]. ''Times Higher Education''. 23 February 2012. Archived from [https://www.timeshighereducation.com/fr/news/appointments/419066.article the original] on 21 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Ó 2004 go 2011, bhí sé ina Ollamh le Socheolaíocht in Oilthigh Shrath Chluaidh. <ref name="RG">{{Cite web-en|url=https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19|title=David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate|author=|date=|work=ResearchGate|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.researchgate.net/profile/David_Miller19 "David Miller - University of Bath, Bath - UB - Department of Social and Policy Sciences - ResearchGate"]. ''ResearchGate''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> Rinneadh Ollamh le Socheolaíocht de in Ollscoil Bath <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> sa bhliain 2011 agus in Ollscoil Bhriostó sa bhliain 2018. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Ó 2013 go 2016, bhí sé ina Chomhalta Ceannaireachta um Éiginnteachtaí Domhanda leis an [[:en:Research_Councils_UK|Research Councils UK]] (RCUK), áit ar threoraigh sé tionscadal a scrúdaigh feidhm an tsaineolais i réimse [[Sceimhlitheoireacht|na sceimhlitheoireachta]] . <ref>{{Cite web-en|url=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780198736578.001.0001/oxfordhb-9780198736578-e-42|title=Lying and Deception in Politics|author=Robinson|first=Piers|date=15 November 2018|editor=Meibauer|language=en|work=Oxford Handbooks Online|pages=528–540|doi=10.1093/oxfordhb/9780198736578.013.42|access-date=14 August 2021}}</ref> Idir 2013 agus 2016, chuir comhlacht maoinithe Taighde agus Nuálaíochta na Ríochta Aontaithe maoiniú £401,552 ar fáil do Miller agus dá chomhúdair. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/07/revealed-bristol-academic-under-investigation-alleged-anti-semitism|language=en|work=New Statesman}}</ref> Is stiúrthóir ar an Eagraíocht um Staidéir ar an mBolscaireacht (en;Organisation for Propaganda Studies) <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/business-money/economics/article/british-academics-sharing-coronavirus-conspiracy-theories-online-v8nn99zmv|language=en|work=[[The Times]]}}</ref> é Miller agus is ball den [[:en:Working_Group_on_Syria,_Propaganda_and_Media|Working Group on Syria, Propaganda and Media]] (SPM) é. <ref name="Humphries 2021 don't sack">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/healthcare/article/dont-sack-university-of-bristol-professor-accused-of-antisemitism-academics-demand-tpnkzhnwz|title=Don't sack University of Bristol professor accused of antisemitism, academics demand - News|author=Humphries|first=Will|date=27 February 2021|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> Tá cáineadh faighte ag an SPM as fírinneacht an taighde oifigiúil maidir le húsáid arm ceimiceach i gCogadh Cathartha na Siria a cheistiú, chomh maith lena líomhaintí gur chuir na Clogaid Bhána de chuid na Siria ionsaithe bhréagbhrataí ar bun d'fhonn frithbheart an Iarthair a spreagadh i gcoinne rialtas na [[An tSiria|Siria]] . <ref name="PBS NewsHour 2019">{{Cite web-en|url=https://www.pbs.org/newshour/show/mysterious-death-of-white-helmets-co-founder-spotlights-toxic-propaganda|title=Mysterious death of White Helmets co-founder spotlights toxic propaganda|date=24 December 2019|work=PBS NewsHour|access-date=22 February 2021}}</ref> <ref name="openDemocracy">{{Cite web-en|url=https://www.opendemocracy.net/en/north-africa-west-asia/syria-on-academic-freedom-and-responsibility/|title=Syria: on academic freedom and responsibility|author=Ahmad|first=Muhammad Idrees|date=26 April 2018|work=openDemocracy|access-date=22 February 2021}}</ref> Sa bhliain 2018, comh - scríobh Miller páipéar SPM ar an ionsaí ceimiceach i nDouma . <ref> {{Cite web-en|url=https://www.syriapropagandamedia.org/working-papers/briefing-note-the-alleged-chemical-attack-in-douma-on-7-april-2018-and-other-alleged-chlorine-attacks-in-syria-since-2014|title=Briefing note: the alleged chemical attack in Douma on 7 April 2018, and other alleged chlorine attacks in Syria since 2014|author=McKeigue|first=Paul|date=20 August 2018|work=Working Group on Syria, Propaganda and Media|access-date=5 March 2024}}</ref> Tháinig an páipéar SPM ar an gconclúid nár thángthas ar aon chonclúid i dtaobh an raibh ionsaí ceimiceach tarlaithe. Sa bhliain 2021, de réir alt tuairime de chuid ''The Jewish Chronicle'', dúirt an páipéar SPM nár úsáid rialtas na Siria airm cheimiceacha i nDouma agus gur bhunaigh sé a chonclúidí ar fhianaise beirt iar-fhostaithe de chuid na [[Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha|hEagraíochta um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha]] (OPCW), a ndearna an OPCW neamhaird ar a gcreidiúnacht. Dúirt alt tuairime ''an Jewish Chronicle'' go raibh Miller tar éis freagra a thabhairt ar an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "vindicated go hiomlán ag an bhfaisnéis ina dhiaidh sin a scaoileadh isteach san fhearann poiblí gur fhreagair Miller an Jewish Chronicle go raibh conclúidí an SPM "totally vindicated by the subsequent information released into the public domain". <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}</ref> === Spinwatch agus suíomhanna gréasáin eile === Is é Miller comhbhunaitheoir agus comhstiúrthóir na cuideachta neamhbhrabúis Public Interest Investigations (PII), a bhfuil dhá phríomhthionscadal aici, ''Spinwatch'', suíomh Gréasáin <ref>{{Cite web-en|url=https://spinwatch.org/index.php/about/about-spinwatch|title=About us|work=spinwatch.org}}</ref> a chuireann síos air féin mar shuíomh atá "devoted to public interest reporting on spin lobbying and political corruption ", agus Powerbase, [[vicí]] a "monitors power networks and conflicts of interest". <ref>{{Cite web-en|url=http://www.dmiller.info/|title=Home|author=|date=|work=www.dmiller.info|access-date=21 March 2018}}</ref> De réir Jake Wallis Simons de chuid ''The Jewish Chronicle'', fuair PII maoiniú ó MEND agus ón Fhondúireacht Cordoba, agus cuireadh i leith an bheirt acu go bhfuil naisc [[Ioslamachas|Ioslamacha]] acu . <ref name="TJC20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSimons2021">Simons, Jake Wallis (4 March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/the-problem-with-miller-ga3usmp1 "The problem with Miller"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> '''Ailíníonn''' ''SpinWatch'' le spéis Miller i "concentrations of power in society" trí scrúdú a dhéanamh ar líonraí a deir siad a úsáideann "spin and deception" chun "distort public debate and undermine democracy". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Rinne ''SpinProfiles'' Miller, tionscadal a bhaineann le ''Spinwatch'', cur síos air féin mar ""[[:en:Encyclopedia|encyclopedia]] of people, issues, and groups shaping the public agenda" " [[Ciclipéid|chiclipéid]] chomhoibríoch de dhaoine, saincheisteanna agus tá "close to ten thousand profiles of [[:en:Think_tank|think tanks]], lobbying organisations and those associated with them". <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}</ref> <ref name="Gdn2010">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/06/meleagrou-hitchens-spinwatch-censorship|work=The Guardian}}</ref> Bogadh ábhar ''SpinProfiles'' go Powerbase, suíomh gréasáin nua, in 2010. <ref>{{Cite web-en|url=https://spinprofiles.org/|title=Spin Profiles|work=spinprofiles.org}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://powerbase.info/index.php/Main_Page|title=Powerbase|work=powerbase.info}}</ref> De réir Miller, thóg an cláraitheoir ainm fearainn an suíomh gréasáin ''SpinProfiles'' síos an samhradh sin tar éis do ''SpinProfiles'' faisnéis a bhaint faoi Alexander Meleagrou - Hitchens óna shuíomh. <ref name="Gdn2010" /> Sa bhliain 2010, scríobh Shiraz Maher in ''Standpoint'' nach raibh iontrálacha ar fáil i ''SpinProfiles'' faoi [[:en:Muslim_Council_of_Britain|Muslim Council of Britain]] (MCB) agus IEngage (an t-ainm faoina raibh MEND ag an am). <ref name="SPoint2010" /> Sa bhliain 2019, chuir <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Community_Security_Trust" rel="mw:ExtLink" title="Community Security Trust" class="cx-link" data-linkid="120">Community Security Trust</a> gearán isteach chuig Ollscoil Bhriostó faoi Miller agus thug siad comhairle agus tacaíocht do Chumann Giúdach Ollscoil Bhriostó nuair a rinne siad gearán ar leithligh. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> In alt a foilsíodh sa ''New Statesman'' in 2021, scríobh Dave Rich, Ceann Beartais ag an Community Security Trust, go léiríonn ''Spinwatch'' "echoes certain facets of <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Antisemitism" rel="mw:ExtLink" title="Antisemitism" class="cx-link" data-linkid="127">anti-Semitic</a> <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Conspiracism" rel="mw:ExtLink" title="Conspiracism" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="128">conspiracism</a>" ". Cháin Rich leabhrán ón mbliain 2011, a chomhscríobh Miller, dar teideal ''The Cold War on British Muslims'', <ref>{{Cite web-en|url=http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|title=Tom Mills, Tom Griffin and David Miller, ''The Cold War on British Muslims'', Spinwatch, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20150613084843/http://www.islamagainstextremism.com/dld.cfm?a=isjeyf|archive-date=13 June 2015}}</ref> a mhaígh, dar le Rich, go raibh sé ag nochtadh "for the first time the network of individuals and foundations that are bankrolling the cold war on British [[:en:Muslim|Muslims]]". <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> Bhí suíomh Gréasáin eile de chuid Miller, Neocon Europe, <ref>{{Cite web-en|url=https://www.neoconeurope.eu/|title=Welcome!|work=www.neoconeurope.eu|access-date=14 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422032032/https://neoconeurope.eu/|archive-date=22 April 2021}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://dmiller.info/23-articles/research/projects/81-neocon-europe-database|title=Neocon Europe database|work=dmiller.info}}</ref> ina óstach ar ábhar a scríobh Kevin MacDonald, síceolaí éabhlóideach Meiriceánach a bhí ina fhinné do David Irving ina éileamh clúmhillte nár éirigh leis in aghaidh Penguin Books agus Deborah Lipstadt. Dúirt Miller gur bhain sé ráitis MacDonald i mí na Samhna 2009, "as soon as I became aware that they had been posted on the site". I mí na Nollag 2009, dúirt Miller: "Macdonald has been repeatedly and rightly (in our view) accused of racism. Moreover, the statements expressed core essentialist anti-semitic/racist ideas. This material should not have been posted and is in no way endorsed by this site. I apologise for, and deeply regret, this error." <ref name="SPoint2010">{{Lua idirlín|url=https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|work=Standpoint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/|archivedate=13 August 2021}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaher2010">Maher, Shiraz (13 July 2010). [https://web.archive.org/web/20210813124928/https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ "Questions David Miller must answer"]. ''Standpoint''. Archived from [https://standpointmag.co.uk/questions-david-miller-must-answer/ the original] on 13 August 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2010/jul/13/spinwatch-right-reply-david-miller|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=http://hurryupharry.net/2009/12/10/questions-for-david-miller-at-neoconeurope/|title=Questions for David Miller at NeoconEurope|date=10 December 2009|work=[[Harry's Place]]}}</ref> == Na Tuairimí le linn na tréimhse in Ollscoil Bhriostó == === Tuairimí faoi Shionaigh agus Iosrael in 2019 agus 2020 === Sa bhliain 2019, dúirt Miller go raibh Iosrael ag tacú le himeachtaí idirchreidmheacha a raibh baint acu le Moslamaigh agus Giúdaigh mar chapall na Traí chun glacadh leis an tSionachas sa phobal Moslamach a mhéadú. Mar shampla, luaigh Miller cruinniú Moslamach agus Giúdach ag <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/East_London_Mosque" rel="mw:ExtLink" title="East London Mosque" class="cx-link" data-linkid="144">an East London Mosque</a>. . <ref>{{Lua idirlín|url=https://fathomjournal.org/fathom-long-read-the-meaning-of-david-miller/|work=Fathom}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/world-news/2021-03-01/ty-article-opinion/.highlight/the-uk-academic-spewing-antisemitic-conspiracies-and-his-eager-apologists/0000017f-e02a-d38f-a57f-e67a47850000|work=Haaretz}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/uk-police-academic-calling-jewish-students-pawns-of-israel-may-be-hate-crime/|work=[[The Times of Israel]]}}</ref> Scríobh Sabrina Miller, a bhí ina hOifigeach Feachtais ag cumann mac léinn Giúdach Bhristó (JSoc), agus a bhí i mbun feachtais chun David Miller a chur as oifig ó Ollscoil Bhristó, roinnt alt faoi Miller. De réir Sabrina Miller, rinne JSoc gearán le hOllscoil Bhristó in 2019 faoi mhodúl léachta Miller, "Harms of the Powerful". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://thetab.com/uk/bristol/2020/10/22/im-a-jewish-uob-student-and-im-sick-of-worrying-about-professor-david-miller-41136|work=The Tab}}</ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}</ref> Bhain Miller úsáid as sleamhnán PowerPoint le linn léachta amháin, a chruthaigh sé in 2013, agus é mar aidhm aige a léiriú go raibh líonra Síónach ann sa Bhreatain. <ref name="NS2021">{{Lua idirlín|url=https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller|work=New Statesman}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRich2021">Rich, Dave (22 March 2021). [https://www.newstatesman.com/politics/education/2021/03/why-academic-freedom-no-defence-bristol-university-professor-david-miller "Why 'academic freedom' is no defence of the Bristol University professor David Miller"]. ''New Statesman''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 August</span> 2021</span>.</cite></ref> I Meán Fómhair 2019, scríobh ''The Telegraph'' "while there is no suggestion of anti-Semitism", chuir léacht Miller "anti-Semitic language, tropes and [[:en:Conspiracy_theories|conspiracy theories]]" i gcuimhne do mhic léinn. <ref name="Telegraph20190806">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/09/08/bristol-university-accused-failing-heed-jewish-students-complaints/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt Dave Rich go raibh poist athraithe ag daoine aonair atá liostaithe ar an sleamhnán nó go bhfuair siad bás sa tréimhse idir eatarthu idir an dá linn. <ref name="NS2021" /> Dúirt Miller "I don't teach conspiracy theories of any sort" agus gur "simply a matter of fact" atá ann go bhfuil “"parts of the Zionist movement are involved in funding Islamophobia." Dhiúltaigh an ollscoil don ghearán ó JSoc mar nach raibh aon ábhar i léacht Miller a bhí naimhdeach do Ghiúdaigh agus dá bhrí sin nach bhféadfaí é a mheas mar ábhar frith-Sheimíteach. <ref name="Telegraph20190806" /> Ar an 20 Bealtaine 2020, cuireadh Miller ar fionraí mar bhall de [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]], agus d’éirigh sé as an mí dár gcionn, tar éis dó ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre, [[Keir Starmer|Keir Starmer,]] a chúiseamh as airgead a thógáil ón "the Zionist movement". <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/jsoc-bristol-university-david-miller_uk_602bd532c5b680717eea7b39|work=HuffPost}}</ref> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}</ref> <ref name="Kennedy 2020 quits">{{Cite web-en|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|title=Lecturer David Miller quits 'Zionist' Labour Party - News|author=Kennedy|first=Dominic|date=15 June 2020|work=[[The Times]]|access-date=7 December 2021}}</ref> An mhí sin, dúirt Miller gur dheimhnigh an "targeted harassment" a rinneadh air féin agus ar bhaill shóisialacha eile "the degree of influence that Zionist advocates and [[:en:Israel_lobby_in_the_United_Kingdom|lobbyists for Israel]] have over disciplinary processes and Party policy." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/politics/article/zionists-have-taken-over-labour-xczt85sck|work=[[The Times]]}}</ref> I bhfóram poiblí ar líne ar an 29 Iúil 2020, dúirt Miller:"The Zionist movement, and the Israeli government, are the enemy of the left, the enemy of world peace, and they must be directly targeted."<ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}</ref> === Tuairimí faoi mhic léinn Giúdacha, Iosrael, agus an tSionachas in 2021 === ==== Mic léinn Giúdacha ==== Dúirt Cumann Giúdach Ollscoil Bhristó (JSoc) gur tugadh drochíde dá mbaill tar éis dóibh a bheith roghnaithe amach mar "part of the [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]] which is a direct member of the [[:en:World_Zionist_Organization|World Zionist Organization]]."<ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/action-urged-over-bristol-academic-who-called-for-end-zionism-as-an-ideology/|language=en-US|work=Jewish News Times of Israel}}</ref> De réir Sabrina Miller, timpeall an ama chéanna, in agallamh leis an bhfoilseachán frith-Shíónach ''[[The Electronic Intifada|Electronic Intifada]]'', dúirt Miller gur chruthaigh JSoc na hollscoile agus Aontas na Mac Léinn Giúdacha (UJS), a bhfuil baint aici leis, "a charade of false antisemitism allegations.". <ref name="jcmarch21">{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9|work=The Jewish Chronicle}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (March 2021). [https://www.thejc.com/opinion/jewish-students-do-not-feel-safe-from-miller-gfx05jy9 "What will it take for Bristol to sack this lecturer?"]. ''The Jewish Chronicle''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="Sabrina Miller Telegraph">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/|work=The Telegraph}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMiller2021">Miller, Sabrina (22 February 2021). [https://www.telegraph.co.uk/news/2021/02/22/jewish-student-bristol-university-david-millers-anti-semitic/ "As a Jewish student at Bristol University, David Miller's anti-Semitic comments make me worried"]. ''The Telegraph''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 October</span> 2021</span>.</cite></ref> I ráiteas, dúirt Ollscoil Bhriostó nach raibh sí ag tacú leis na tuairimí a rinne an tOllamh David Miller; ag rá "(it did) not endorse the comments made by Professor David Miller about our Jewish students," agus "we must balance the rights and often wide-ranging views of students and staff with institutional policies and national law concerning academic freedom and freedom of speech."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|work=BBC News}}</ref> Ar an 23 Feabhra, scríobh Daniel Finkelstein, i gcolún don ''[[The Times|Times]]'', "waywardness has a place in academic life" agus go raibh amhras air faoi fhiúntais "[[:en:Cancel_culture|cancel culture]]." Ba é an cheist a bhí ag cur ina luí ar Finkelstein gur cheart Miller a bhaint as a phost ná a "attack [on] the Bristol University Jewish Society — proper, actual students at his own university — as being part of a co-ordinated campaign of censorship directed by the state of Israel." Dúirt Miller le ''The Jewish Chronicle'' roimhe seo; "There is a real question of abuse here — of Jewish students on British campuses being used as political pawns by a violent, racist foreign regime engaged in [[:en:Ethnic_cleansing|ethnic cleansing]]. The [[:en:Union_of_Jewish_Students|UJS]]’ lobbying for Israel is a threat to the safety of Arab and Muslim students as well as of Jewish students and indeed of all critics of Israel." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/comment/article/bristol-should-expel-its-conspiracist-professor-htmgmhvw3|work=[[The Times]]}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|work=The Times of Israel}}</ref> I mí an Mhárta, chuir an Grúpa Parlaiminte Uile-Pháirtí i gcoinne Frith-Sheimíteachais (APPGAA) ina leith ar Miller go raibh sé "inciting hatred against Jewish students." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56323332|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}</ref> <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> ==== Iosrael agus an tSionachas ==== I litir dar dáta an 19 Feabhra, dúirt Marie van der Zyl, Uachtarán Bhord Ionadaithe Ghiúdaigh na Breataine, go bhfuil "ionsaithe atá ag éirí níos histéirí ar eagraíochtaí Giúdacha na Breataine ag ardú an dóchúlachta go ndéanfar fíordhíobháil fhisiciúil anois". Dúirt sí go raibh sí ag freagairt a "ionsaithe i gcoinne phobal Giúdach na Ríochta Aontaithe, eagraíochtaí pobail Giúdacha agus mic léinn Giúdacha, a d'fhéadfaí a rá go carthanúil mar rud atá go hiomlán ar mire" agus líomhnaigh sí go raibh "dúil ar leith" aige san Iontaobhas Slándála Pobail a dúirt Miller "ba chóir a bheith faoi imscrúdú mar gheall ar a naisc le Stát Iosrael." <ref name="Mendel Robinson Walters Galbinski 2021">{{Cite web-en|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/board-president-bristol-profs-rants-would-not-be-out-of-place-in-der-sturmer/|title=Board president: 'Bristol prof's rants would not be out of place in Der Stürmer'|author=Mendel|first=Jack|date=19 February 2021|work=Times of Israel|access-date=7 December 2021}}</ref> Ar an 28 Feabhra, thacaigh Malia Bouattia, iar-Uachtarán Aontas Náisiúnta na Mac Léinn sa Ríocht Aontaithe, le Miller i bpíosa tuairime do Al Jazeera : "Eascraíonn na líomhaintí 'frith-Sheimíteachais' a rinneadh air as léacht a thug sé ar rannpháirtíocht ghluaiseacht na Siónach i gcur chun cinn an Ioslamafóibe, rud atá aitheanta go maith i measc scoláirí a dhéanann staidéar ar cheist na Palaistíne." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2021/2/28/a-war-is-being-waged-against-academic-freedom-in-britain|title=A war is being waged against academic freedom in Britain|author=Bouattia|first=Malia}}</ref> De réir an ''Jewish Chronicle'', scríobh Press TV, atá faoi thacaíocht na hIaráine, go raibh "feachtas comhbheartaithe i gcoinne an Ollaimh Miller" agus "gníomhaíocht dhian ag stocaireacht na Siónach ar fud thírdhreach polaitiúil na Breataine." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejc.com/news/world/iranian-state-broadcaster-backs-miller-o10m16gf|work=The Jewish Chronicle}}</ref> Ar an 4 Márta 2021, scríobh an staraí David Feldman go raibh saothar Miller ar Iosrael agus ar an tSionachas i dtraidisiún "teoiricithe comhcheilge [a] léirigh gurb iad na Giúdaigh an fórsa mailíseach atá ag tiomáint an domhain nua-aimseartha." <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|language=en|work=Haaretz|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304084819/https://www.haaretz.com/israel-news/david-miller-textbook-case-of-anti-zionism-becoming-vicious-antisemitism-1.9585115|archivedate=4 March 2021}}</ref> Go luath i mí an Mhárta 2021, thuairiscigh ''The Times'' gur cúisíodh Miller as frith-Sheimíteachas ag an APPGAA. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> Bhí sé tar éis glaoch ar "deireadh leis an tSionachas," agus dúirt sé go bhfuil Iosrael "ag iarraidh a toil a chur i bhfeidhm ar fud an domhain." <ref name="Times20210304" /> <ref name="Gogarty 2021 appalling">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|work=BristolLive|access-date=7 December 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 December</span> 2021</span>.</cite></ref> == Imscrúdú agus foirceannadh fostaíochta == === Imscrúdú agus imoibrithe === Ar an 17 Márta, dúirt an ollscoil go raibh imscrúdú tosaithe aici ar Miller. <ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-56428737 "Bristol University: Professor David Miller investigation launched"]. ''BBC News''. 17 March 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> I mí an Mhárta 2021, dúirt Póilíní Avon agus Somerset go raibh imscrúdú tosaithe acu chun a fháil amach an raibh aon choireanna fuatha tarlaithe. <ref>{{Lua idirlín|url=https://jewishnews.timesofisrael.com/police-launch-hate-crime-investigation-at-bristol-university/|work=jewishnews.timesofisrael.com}}</ref> Níor tháinig aon rud eile ón imscrúdú póilíní.{{Note|Nothing on an internet search can be found from any further investigations by the Bristol or Somerset police. Police in the article in the previous sentence state that they are open for students to come forward to report crimes. As of 18/06/2025 I cannot find any news articles online that state that any further police investigations took place. If any are found please amend this section with a new link.}} I mí Aibreáin 2021, shínigh 550 acadóir, Simon Schama agus Simon Sebag Montefiore ina measc, litir ag cáineadh ráitis Miller an Feabhra roimhe sin. <ref name="Times20210304">{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|work=[[The Times]]|archiveurl=https://archive.today/20210304171933/https://www.thetimes.co.uk/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw|archivedate=4 March 2021|quote=The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHumphries2021">Humphries, Will (4 March 2021). [https://www.thetimes.com/uk/education/article/mps-and-peers-call-on-bristol-university-to-condemn-academic-in-antisemitism-row-qkpgzphzw "MPs and peers call on Bristol University to condemn academic in antisemitism row"]. ''[[The Times]]''. [[International Standard Serial Number|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0140-0460 0140-0460]. <q>The 116 politicians tell Brady in the letter: 'Professor Miller has brought your university into disrepute. You must now act before any further damage is done.' Miller was accused of antisemitism after calling Zionism 'the enemy' which had to be defeated and claiming it was 'fundamental to Zionism to encourage Islamophobia and anti-Arab racism'. He said there was an attempt by 'the Israelis' to 'impose their will all over the world'.</q></cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Teimpléad:Lua idirlín|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: deprecated archival service ([[:Category:CS1 maint: deprecated archival service|link]])</span> [[Category:CS1 maint: deprecated archival service]]</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|language=en|work=The Guardian}}</ref> Cháin Thangam Debbonaire, a bhfuil Ollscoil Bhriostó ina thoghcheantar, na ráitis a rinne Miller freisin. <ref name="bristolpost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831|title=Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call|author=Gogarty|first=Conor|date=19 February 2021|language=en|work=BristolLive|access-date=13 July 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGogarty2021">Gogarty, Conor (19 February 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-uni-professor-makes-appalling-5020831 "Bristol professor makes 'appalling' comments in Zoom call"]. ''BristolLive''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 July</span> 2021</span>.</cite></ref> Mar fhreagra ar a dhífhostú, bunaíodh achainí Change.org, a fuair beagnach 40,000 síniú i dtaca le Miller agus shínigh na céadta intleachtóir poiblí agus acadóirí litir oscailte chuig an ollscoil <ref>{{Cite web-en|url=https://supportmiller.org/educators-and-researchers|title=We stand with David Miller|work=Support David Miller}}</ref>, lena n-áirítear daoine mór le rá ar nós [[Noam Chomsky]] agus [[Judith Butler]] chomh maith le roinnt dosaen acadóirí Ollscoil Bristol, ag éileamh a athbhunú. Dúirt sé seo gur " scoláire mór le rá é an tOllamh Miller, atá aitheanta go hidirnáisiúnta as an ról a léiríonn aisteoirí cumhachtacha agus líonraí comhordaithe, dea-acmhainnithe, i ndíospóireachtaí poiblí a ionramháil agus a bhainistiú, lena n-áirítear maidir le [[ciníochas]] ." <ref>{{Cite web-en|url=http://www.theguardian.com/uk-news/2021/apr/27/conservative-mps-call-bristol-university-a-hotbed-of-antisemitism|title=Conservative MPs call Bristol University a 'hotbed of antisemitism'|date=27 April 2021|work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://www.timesofisrael.com/nearly-200-scholars-back-uk-lecturer-who-called-jewish-students-israel-pawns/|title=Nearly 200 scholars back UK lecturer who called Jewish students Israel 'pawns'|author=Liphshiz|first=Cnaan|language=en-US|work=The Times of Israel|access-date=13 July 2021}}</ref> <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> I litir ar leith, a shínigh na céadta de lucht tacaíochta Giúdach Miller, dúradh go raibh "tuairimí Giúdacha ar an tSionachas éagsúil i gcónaí" agus go gcuirfeadh na hionsaithe ar Miller "srian ar shaoirse cainte ar [[Iosrael]] mura ndéantar aon cheist fúithi". <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> === Fostaíocht a fhoirceannadh === Chuir Ollscoil Bhriostó deireadh le fostaíocht Miller “with immediate effect" an 1 Deireadh Fómhair 2021. I ráiteas, dúirt an institiúid nár chomhlíon Miller "... the standards of behaviour we expect from our staff".<ref name=":12" />". <ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052|language=en-GB|work=BBC News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-58765052 "Bristol University: Professor David Miller sacked over Israel comments"]. ''BBC News''. 1 October 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="UoB20211001b">{{Cite web-en|url=http://www.bris.ac.uk/news/2021/october/prof-miller-statement.html|title=University of Bristol Statement on Professor David Miller|work=University of Bristol|quote=The investigation included an independent report from a leading Queen’s Counsel who considered the important issue of academic [[freedom of expression]] and found that Professor Miller’s comments did not constitute unlawful speech.}}</ref> Áiríodh san éisteacht araíonachta ollscoile imscrúdú tríú páirtí ag [[Abhcóide an Rí|Comhairleoir na Banríona]] a fuair amach nach raibh ráitis Miller ina gcaint neamhdhleathach;"..did not constitute unlawful speech". Bhí na cúiseanna beachta le conclúid na hollscoile faoi rún ach thuairiscigh ''[[The Guardian]]'' nach dtuigtear go gclúdaíonn siad ábhar na léachtaí. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2021/oct/01/bristol-university-sacks-professor-accused-of-antisemitic-comments|work=The Guardian}}</ref> Luaigh ráiteas na hollscoile a "duty of care to all students and the wider University community" agus thug sí faoi deara an gá atá ann "...to apply its own codes of conduct". <ref name=":1" /> <ref name="UoB20211001b" /> ==== Iarmhairt ==== Ina fhreagra láithreach ar a fhoirceannadh, dúirt Miller go raibh an ollscoil tar éis náire a chur uirthi féin; "has embarrassed itself and the entire British academic sector by capitulating to a pressure campaign against me overseen and directed by a hostile foreign government." Dúirt Miller go raibh sé i gceist aige achomharc a dhéanamh i gcoinne chinneadh na hollscoile, rud a d'fhéadfadh binse fostaíochta a bheith mar thoradh air. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/news/uk/david-miller-university-of-bristol-israel-jewish-robert-halfon-b958375.html|work=Evening Standard}}</ref> Thuairiscigh an ''Bristol Post'' ar an 6 Nollaig 2021 go bhfuil "Details regarding Prof Miller's appeal hearing, taking place this week, remain confidential."<ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> Ar an 29 Samhain 2021, thuairiscigh an ''Middle East Monitor'' go gcríochnaíonn tuarascáil sceite ó dhara Abhcóide Sinsearach "commissioned specifically to investigate a public talk that Miller gave in February and an article that he wrote for Ali Abunimah's Electronic Intifada a week later","a coimisiúnaíodh go sonrach chun imscrúdú a dhéanamh ar chaint phoiblí a thug Miller i mí Feabhra agus ar alt a scríobh san Electronic Intifada'' de shuid Ali Abunimah, seachtain ina dhiaidh sin", mar cheann de chúig ghné in imscrúdú níos leithne na hollscoile ar an gcás, tagann sé ar an gconclúid "there is no formal case to answer against Professor Miller" go nach bhfuil "aon chás foirmiúil le freagairt i gcoinne an Ollaimh Miller" agus nár nár sháraigh sé "....the boundaries of acceptable speech." " Chinn an tAbhcóide Sinsearach freisin nach raibh an t-alt frith-Sheimíteach mar a é "...to include the manifestation of hatred, discrimination, prejudice or hostility against Jews as Jews, or Jewish institutions as Jewish institutions." <ref name="Middle East Monitor 2021">{{Cite web-en|url=https://www.middleeastmonitor.com/20211129-bristol-university-second-report-exonerates-professor-in-anti-semitism-row/|title=Bristol University: second report exonerates professor in anti-Semitism row|date=29 November 2021|work=Middle East Monitor|access-date=3 December 2021}}</ref> Chuir 'Jewish Voice for Labour' cóip den dara tuarascáil ar fáil. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|title=Investigation carried out under the University of Bristol's Ordinance 28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128165712/https://www.jewishvoiceforlabour.org.uk/app/uploads/2021/11/Miller-legal-opinion-2.pdf|archive-date=2021-11-28}}</ref> Dúirt an ''Bristol Post'' gur tháinig briseadh Miller as a phost i ndiaidh éisteachta araíonachta agus dhá imscrúdú inmheánach a fuair amach nár chomhdhéan a chuid tuairimí caint neamhdhleathach. <ref name="BPost">{{Cite web-en|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646|title=Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back|author=Deeney|first=Yvonne|date=6 December 2021|work=BristolLive}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDeeney2021">Deeney, Yvonne (6 December 2021). [https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/david-miller-sacked-university-bristol-6307646 "Sacked Bristol Uni professor launches appeal in bid to get job back"]. ''BristolLive''.</cite></ref> == Binse Fostaíochta == Sa bhliain 2023, thionscain Miller imeachtaí leis an mBinse Fostaíochta , ag éileamh "unfair dismissal, breach of contract and discrimination or victimisation on grounds of religion or belief." <ref>{{Cite web-en|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/david-miller-israel-islamophobia-community-security-trust-jewish-b2431249.html|title=Under-fire academic says university failed to defend him from 'attacks'|date=17 October 2023|work=The Independent}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-bristol-67149887}}</ref> Ar an 5 Feabhra 2024, chinn binse fostaíochta gur cuireadh Miller as a phost go héagórach agus gur cuireadh faoi idirdhealú é toisc gur "anti-Zionist beliefs qualified as a philosophical belief and as a protected characteristic pursuant to section 10 Equality Act 2010". <ref name="auto">{{Cite web-en|url=https://www.middleeasteye.net/news/uk-judge-rules-professor-was-discriminated-against-anti-zionist-views|title='Landmark case': UK judge rules in favour of university professor sacked for anti-Zionist views|work=Middle East Eye}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}</ref> <ref name="auto1">{{Lua idirlín|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2024/02/05/bristol-university-professor-discrimination-anti-zionist/|work=The Telegraph}}</ref> Dúirt ráiteas óna aturnaetha gur "(Miller..successfully claimed discrimination based on his philosophical belief that Zionism is inherently racist, imperialist, and colonial, a protected characteristic under the Equality Act 2010, alongside a finding of unfair dismissal. This judgement establishes for the first time ever that anti-Zionist beliefs are protected in the workplace." <ref name="auto" /> <ref>{{Cite web-en|url=https://thetab.com/uk/bristol/2024/02/05/employment-tribunal-rules-that-david-miller-was-wrongfully-dismissed-by-bristol-university-58978|title=Employment Tribunal rules that David Miller was wrongfully dismissed by Bristol University|date=5 February 2024|publisher=The tab}}</ref> <ref name="auto1" /> Dúirt an breithiúnas go raibh seans tríocha faoin gcéad ann go mbeadh sé curtha as a phost mar gheall ar thuairimí breise a rinne sé ar na meáin shóisialta dhá mhí ina dhiaidh sin, dá mbeadh sé fós fostaithe. Dúirt Miller go n-iarrfadh sé an “ "maximum compensation".. Dúirt an binse go laghdófaí aon dámhachtain faoi leath ""because the claimant’s dismissal was caused or contributed to by his own actions". <ref name="guardian-20240206">{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/education/2024/feb/05/uk-professor-suffered-discrimination-due-to-anti-zionist-beliefs-tribunal-rules|work=The Guardian}}</ref> <ref name="et-20240205">{{Cite web-en|url=https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf|title=Dr David Miller v. University of Bristol|author=Judge Pirani|date=5 February 2024|work=Employment Tribunals|publisher=Courts and Tribunals Judiciary|access-date=7 February 2024}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJudge_Pirani2024">Judge Pirani (5 February 2024). [https://www.judiciary.uk/wp-content/uploads/2024/02/Miller-judgment-1400780.2022-JDT.pdf "Dr David Miller v. University of Bristol"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Employment Tribunals''. Courts and Tribunals Judiciary. 1400780/2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 February</span> 2024</span>.</cite></ref> Foilsíodh an breithiúnas iomlán i mí Dheireadh Fómhair 2024. Cinnfear an cúiteamh ag éisteacht níos déanaí. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/money/2024/oct/14/anti-zionist-beliefs-worthy-respect-uk-tribunal-finds-israel|title=Anti-Zionist beliefs 'worthy of respect', UK tribunal finds|author=Weaver|first=Matthew|date=14 October 2024|work=theguardian.com|publisher=Guardian|access-date=14 October 2024}}</ref> I mí Lúnasa 2026, dhiúltaigh an Binse Achomhairc Fostaíochta (Employment Appeal Tribunal (EAT)) d’achomharc Ollscoil Bhristó, ag daingniú chinneadh an bhinse fostaíochta roimhe sin, go raibh creidimh fhrith-Zhíónacha an Dr David Miller ina gcreideamh fealsúnach cosanta faoi alt 10 d'Acht an Chomhionannais 2010. Bhreithnigh an EAT éilimh a d’eascair as an gcaoi ar cuireadh deireadh le fostaíocht Milled ó Ollscoil Bhriostó, agus dheimhnigh sé go raibh sé de cheart ag an mbinse a chuid creidmheasanna sonraithe a mheas mar nithe atá faoi chosaint ag an dlí comhionannais. == Coinneáil frithsceimhlitheoireachta == I mí Feabhra 2025, d’fhreastail Miller ar shochraid Hassan Nasrallah sa [[An Liobáin|Liobáin]] . Tar éis dó filleadh ó [[Béiriút|Bhéiriút]], choinnigh póilíní frithsceimhlitheoireachta na Breataine Miller faoi Scideal 7 d’Acht na Sceimhlitheoireachta 2000, ag [[Aerfort Londain-Heathrow|Aerfort Heathrow]]. D'éiligh roinnt grúpaí a ghabháil, lena n-áirítear an Scáth- Ard-Seansailé de chuid na dTóraithe [[Robert Jenrick|, Robert Jenrick]] . Tar éis an choinneála, cé nach raibh aon duine gabhtha ag na póilíní, dúirt Miller "Ba chomhartha é den chaoi a n-oibríonn an phóilíneacht faoi bhrú ollmhór ó ghrúpaí Síónacha". <ref>{{Cite web-en|url=https://www.jewishnews.co.uk/miller-detained-by-counter-terror-cops-on-return-from-hezbollah-leaders-funeral/|title=Miller detained by counter terror cops on return from Hezbollah leader's funeral|author=Harpin|first=Lee|date=2025-02-27|language=en-US|work=Jewish News|access-date=2025-06-18}}</ref> <ref name="s559">{{Cite web-en|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|title=Anti-Zionist British academic attends Hezbollah leader's funeral|author=McArdle|first=Tom|date=24 February 2025|work=telegraph.co.uk|access-date=20 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224173303/https://www.telegraph.co.uk/news/2025/02/24/anti-zionist-british-academic-attends-hezbollah-funeral/|archive-date=24 February 2025}}</ref> <ref name="k211">{{Cite web-en|url=https://www.jpost.com/middle-east/article-843498|title=Influencers attend Nasrallah funeral, parrot Iranian propaganda|date=24 February 2025|work=The Jerusalem Post|access-date=20 February 2026}}</ref> ==Naisc sheachtracha== * [https://www.theguardian.com/money/2024/oct/14/anti-zionist-beliefs-worthy-respect-uk-tribunal-finds-israel Anti-Zionist beliefs ‘worthy of respect’, UK tribunal finds] == Foilseacháin roghnaithe == * ''Ná Luaigh an Cogadh Tuaisceart Éireann, Propaganda agus na Meáin'' ( Pluto Press, 1994) * ''Ciorcad na Cumarsáide Maise: Straitéisí Meán, Ionadaíocht agus Glacadh an Lucht Féachana i nGéarchéim SEIF'' (Sage, 1998) * ''Smaointeoir, Bréigeoir, Sníomhaire, Spiaire: Caidreamh Poiblí Corparáideach agus an Ionsaí ar an Daonlathas'' (Pluto Press, 2007) <ref name="theguardian.com">{{Cite web-en|url=https://www.theguardian.com/profile/david-miller|title=David Miller|author=|date=|work=The Guardian|access-date=21 March 2018}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theguardian.com/profile/david-miller "David Miller"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 March</span> 2018</span>.</cite></ref> * ''Céad Bliain de Chasadh: Conas a Tháinig Caidreamh Poiblí chun bheith ina Cheannródaí i gCumhacht Chorparáideach'' (Pluto Press, 2008) <ref name="theguardian.com" /> * ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Cúig cholún na hIoslamafóibe.]'' ''[https://www.opendemocracy.net/en/opensecurity/five-pillars-of-islamophobia/ Tá catagóirí doiléire cosúil le 'antoisceach' agus 'radacaíocht' ag trálaeireacht Moslamaigh i líontán an-mhór 'frithsceimhlitheoireachta'.]'' Tom Mills, Narzanin Massoumi, Hilary Aked (OpenDemocracy, 2015) * ''Cad is Ioslamafóibe ann?'' ''Ciníochas, Gluaiseachtaí Sóisialta agus an Stát'' , Narzanin Massoumi, Tom Mills, David Miller (Pluto Press, 2017) * ''Drochscéal do Pháirtí an Lucht Oibre: Frith-Sheimíteachas, an Páirtí agus Creideamh an Phobail'', Greg Philo, Mike Berry, Justin Schlosberg, Antony Lerman, David Miller (Pluto Press, 2019) == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1964]] [[Catagóir:Leathanaigh le haistriúcháin neamh-mheasúnaithe]] pogyv7wbcqc81jj1xc7pd9ha4p8fjvq 14 127708 1324528 2026-08-13T11:59:04Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Phasianinae]]' 1324528 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Phasianinae]] fb8t90nkkuuc8a86379k0qdyz051fhf 14 127709 1324531 2026-08-13T12:00:50Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tetraonini]]' 1324531 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tetraonini]] igzacpxjh30tm8pqd5bsxx779l4zdzq 14 127710 1324533 2026-08-13T12:02:52Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tetraonini]]' 1324533 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tetraonini]] igzacpxjh30tm8pqd5bsxx779l4zdzq 14 127711 1324535 2026-08-13T12:04:03Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Gallini]]' 1324535 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Gallini]] rxxkhbgmao1eff67n9szhrg2jkuagwt 14 127712 1324536 2026-08-13T12:04:23Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Phasianinae]]' 1324536 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Phasianinae]] fb8t90nkkuuc8a86379k0qdyz051fhf 1 127713 1324564 2026-08-13T15:20:21Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte go Vicipéid! */ mír nua 1324564 wikitext text/x-wiki == Fáilte go Vicipéid! == A [[Úsáideoir:Julie Goo|Julie]], a chara, Fáilte go Vicipéid! Tá áthas orm go bhfuil tú linn. Cúpla nasc úsáideach le tosú: * [[Vicipéid:Réamhrá]] – treoir do rannpháirtithe nua * [[Vicipéid:Cabhair]] – tacaíocht ghinearálta * [[Úsáideoir:Julie Goo/Clár Dubh|Do Chlár Dubh]] – áit shábháilte le triail a bhaint as eagarthóireacht sula gcuireann tú in eagar go beo (cliceáil ar an nasc chun é a cruthú) * [[Vicipéid:Halla baile]] - áit do nuacht ó phobal Vicipéide Táimid faoi láthair ag forbairt [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] cúrsa nua tacaíochta d'eagarthóirí, ó thosaitheoirí go dtí daoine atá ann le fada. Ós rud é gur tusa i d'úsáideoir nua, ba bhreá linn do thuairim ar na hábhair oiliúna atá á bhforbairt - cad a chuideodh leat, cad atá ag teastáil, srl. Tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann más mhaith leat smaoineamh a fhágáil. Má tá aon cheist agat, nó má tá cabhair ag teastáil uait ag am ar bith, is féidir leat teacht orm anseo ar mo leathanach plé, nó ríomhphost a chur chugam ag '''bainisteoir.pobail@wikimedia.ie''' Go raibh maith agat as a bheith linn, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:20, 13 Lúnasa 2026 (UTC) p0ldvh87k70y1it04nbuj246a5cy1xh 3 127714 1324567 2026-08-13T15:26:52Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte go Vicipéid! */ mír nua 1324567 wikitext text/x-wiki == Fáilte go Vicipéid! == Haigh [[Úsáideoir:Djdolphin|Djdolphin]], a chara, Fáilte go Vicipéid! Tá áthas orm go bhfuil tú linn. Cúpla nasc úsáideach le tosú: * [[Vicipéid:Réamhrá]] – treoir do rannpháirtithe nua * [[Vicipéid:Cabhair]] – tacaíocht ghinearálta * [[Úsáideoir:Djdolphin/Clár Dubh|Do Chlár Dubh]] – áit shábháilte le triail a bhaint as eagarthóireacht sula gcuireann tú in eagar go beo * [[Vicipéid:Halla baile]] - áit do nuacht ó phobal Vicipéide Táimid faoi láthair ag forbairt [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] cúrsa nua tacaíochta d'eagarthóirí, ó thosaitheoirí go dtí daoine atá ann le fada. Ós rud é gur tusa i d'úsáideoir nua, ba bhreá linn do thuairim ar na hábhair oiliúna atá á bhforbairt - cad a chuideodh leat, cad atá ag teastáil, srl. Tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann más mhaith leat smaoineamh a fhágáil. Má tá aon cheist agat, nó má tá cabhair ag teastáil uait ag am ar bith, is féidir leat teacht orm anseo ar mo leathanach plé, nó ríomhphost a chur chugam ag '''bainisteoir.pobail@wikimedia.ie''' <nowiki>Go raibh maith agat as a bheith linn, ~~~~</nowiki> [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:26, 13 Lúnasa 2026 (UTC) 3aq1t6lvezf1eggmwvdsh654s4vnxts 3 127715 1324581 2026-08-13T15:47:57Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte go Vicipéid! */ mír nua 1324581 wikitext text/x-wiki == Fáilte go Vicipéid! == Haigh [[Úsáideoir:Shrekiolous|Shrekiolous]], a chara, Is aoibhean liom an ainm! Fáilte go Vicipéid! Tá áthas orm go bhfuil tú linn. Cúpla nasc úsáideach le tosú: * [[Vicipéid:Réamhrá]] – treoir do rannpháirtithe nua * [[Vicipéid:Cabhair]] – tacaíocht ghinearálta * [[Úsáideoir:Shrekiolous/Clár Dubh|Do Chlár Dubh]] – áit shábháilte le triail a bhaint as eagarthóireacht sula gcuireann tú in eagar go beo * [[Vicipéid:Halla baile]] - áit do nuacht ó phobal Vicipéide Táimid faoi láthair ag forbairt [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] cúrsa nua tacaíochta d'eagarthóirí, ó thosaitheoirí go dtí daoine atá ann le fada. Ós rud é gur tusa i d'úsáideoir nua, ba bhreá linn do thuairim ar na hábhair oiliúna atá á bhforbairt - cad a chuideodh leat, cad atá ag teastáil, srl. Tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann más mhaith leat smaoineamh a fhágáil. Má tá aon cheist agat, nó má tá cabhair ag teastáil uait ag am ar bith, is féidir leat teacht orm anseo ar mo leathanach plé, nó ríomhphost a chur chugam ag '''bainisteoir.pobail@wikimedia.ie''' Go raibh maith agat as a bheith linn, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:47, 13 Lúnasa 2026 (UTC) kd78wwgmk2jdm8x4xmono9hrgtzlov0 3 127716 1324584 2026-08-13T15:50:38Z Amy Uí Ríordáin 57269 /* Fáilte go Vicipéid! */ mír nua 1324584 wikitext text/x-wiki == Fáilte go Vicipéid! == Haigh [[Úsáideoir:TheQuietHistorian|TheQuietHistorian]], a chara, Fáilte go Vicipéid! Tá áthas orm go bhfuil tú linn. Cúpla nasc úsáideach le tosú: * [[Vicipéid:Réamhrá]] – treoir do rannpháirtithe nua * [[Vicipéid:Cabhair]] – tacaíocht ghinearálta * [[Úsáideoir:TheQuietHistorian/Clár Dubh|Do Chlár Dubh]] – áit shábháilte le triail a bhaint as eagarthóireacht sula gcuireann tú in eagar go beo * [[Vicipéid:Halla baile]] - áit do nuacht ó phobal Vicipéide Táimid faoi láthair ag forbairt [[Vicipéid:Slí na Vicipéideoirí]] cúrsa nua tacaíochta d'eagarthóirí, ó thosaitheoirí go dtí daoine atá ann le fada. Ós rud é gur tusa i d'úsáideoir nua, ba bhreá linn do thuairim ar na hábhair oiliúna atá á bhforbairt - cad a chuideodh leat, cad atá ag teastáil, srl. Tá [[Plé Vicipéide:Slí na Vicipéideoirí|leathanach plé]] ann más mhaith leat smaoineamh a fhágáil. Má tá aon cheist agat, nó má tá cabhair ag teastáil uait ag am ar bith, is féidir leat teacht orm anseo ar mo leathanach plé, nó ríomhphost a chur chugam ag '''bainisteoir.pobail@wikimedia.ie''' Go raibh maith agat as a bheith linn, [[Úsáideoir:Amy Uí Ríordáin|Amy Uí Ríordáin]] ([[Plé úsáideora:Amy Uí Ríordáin|plé]]) 15:50, 13 Lúnasa 2026 (UTC) ojv4c91sze57ludfjgjz2o49hfcs645 14 127717 1324585 2026-08-13T15:51:51Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Otidiformes]]' 1324585 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Otidiformes]] bd5xtwq9p9rw6mkm0hjahq3gitrfmov 14 127718 1324586 2026-08-13T15:52:02Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]]' 1324586 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]] hbxeab6qj2ka9bx47by59hf54ph3roa 14 127719 1324589 2026-08-13T15:53:47Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Otididae]]' 1324589 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Otididae]] 9du69bbb8rla27ninlne0b3tlm8vayw 14 127720 1324592 2026-08-13T15:54:45Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Otididae]]' 1324592 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Otididae]] 9du69bbb8rla27ninlne0b3tlm8vayw 14 127721 1324594 2026-08-13T15:55:14Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Otididae]]' 1324594 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Otididae]] 9du69bbb8rla27ninlne0b3tlm8vayw 14 127722 1324596 2026-08-13T15:58:50Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Strigopidae]]' 1324596 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Strigopidae]] ayfgu39mzl67t3ssy9cqef4y3vz08s1 1324602 1324596 2026-08-13T16:02:08Z An Sionnach Rua 29036 1324602 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Strigopinae]] jkwoj071k79o0fso5oj4j4yd5uo6sg5 14 127723 1324597 2026-08-13T16:00:23Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Strigopinae]]' 1324597 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Strigopinae]] hqzg1dhgmqojb6njt8chd9n3tdrz4hv 1324598 1324597 2026-08-13T16:00:49Z An Sionnach Rua 29036 1324598 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Strigopoidea]] 478y2gdf3q6vn55cdyrsw621qjiqm8o 14 127724 1324600 2026-08-13T16:01:37Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Psittaciformes]]' 1324600 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Psittaciformes]] 0txpp9mij8kza7lkv98im3drwhiq1rf 14 127725 1324601 2026-08-13T16:01:49Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]]' 1324601 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]] hbxeab6qj2ka9bx47by59hf54ph3roa 14 127726 1324603 2026-08-13T16:02:30Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Strigopidae]]' 1324603 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Strigopidae]] kvoqtq5jx3v70uurpmtrhrwwxn2vw8q 14 127727 1324607 2026-08-13T16:05:25Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cacatuoidea]]' 1324607 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cacatuoidea]] odlsxyhiynfm73mqyj41cmpqswyv750 14 127728 1324608 2026-08-13T16:05:52Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Psittaciformes]]' 1324608 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Psittaciformes]] 0txpp9mij8kza7lkv98im3drwhiq1rf 14 127729 1324615 2026-08-13T16:10:18Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le '{{Catagóir a rinneadh cur síos uirthi i mbliain}} Níor cheart ach ailt ar na [[Aves|héin]] agus na [[Fospeiceas|fospeicis]] is suntasaí a chur sa chatagóir seo. [[Catagóir:Tacsanomaíocht éin]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu sa 21ú hAois]]' 1324615 wikitext text/x-wiki {{Catagóir a rinneadh cur síos uirthi i mbliain}} Níor cheart ach ailt ar na [[Aves|héin]] agus na [[Fospeiceas|fospeicis]] is suntasaí a chur sa chatagóir seo. [[Catagóir:Tacsanomaíocht éin]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu sa 21ú hAois]] nxfz0igcnnozkx6hev1ltr4u5h5ru43 14 127730 1324618 2026-08-13T16:13:08Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Apterygidae]]' 1324618 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Apterygidae]] b691d3cow19nyfedrk7p4awb3gl6rfk 14 127731 1324619 2026-08-13T16:13:27Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Apterygiformes]]' 1324619 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Apterygiformes]] 2pm1f7i65xm06u0dwutkiutol2wcyfj 14 127732 1324620 2026-08-13T16:13:36Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]]' 1324620 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]] hbxeab6qj2ka9bx47by59hf54ph3roa 14 127733 1324621 2026-08-13T16:16:10Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Trogoninae]]' 1324621 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Trogoninae]] p8djdh8z0lhv34cs5cvpfraabr272il 14 127734 1324622 2026-08-13T16:16:35Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Trogonidae]]' 1324622 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Trogonidae]] ofe8ait3gg9ncitg7zbwrkeej0sssva 14 127735 1324623 2026-08-13T16:17:06Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Trogoniformes ]]' 1324623 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Trogoniformes ]] 48n9wjeyzjxogmrwoyrffnjhe08s34q 14 127736 1324624 2026-08-13T16:17:14Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]]' 1324624 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]] hbxeab6qj2ka9bx47by59hf54ph3roa 14 127737 1324625 2026-08-13T16:17:50Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falconidae]]' 1324625 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falconidae]] 7ck5y78l8eniokmq1o777f35xlod4a8 14 127738 1324626 2026-08-13T16:19:24Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falconiformes]]' 1324626 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falconiformes]] k187kdxw202zbs4g94st5akyqsbstok 14 127739 1324627 2026-08-13T16:19:44Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]]' 1324627 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]] hbxeab6qj2ka9bx47by59hf54ph3roa 14 127740 1324629 2026-08-13T16:21:35Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Saxicolinae]]' 1324629 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Saxicolinae]] 0w5s2511ir0gv6tnwpxo2r240tts5qy 14 127741 1324631 2026-08-13T16:23:27Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Picides]]' 1324631 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Picides]] eae21rz0unwf2hqa5m0fon7yxkcigjw 14 127742 1324632 2026-08-13T16:23:59Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fho-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Pici]]' 1324632 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fho-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Pici]] 6rp0bhr38h9wawv60q56z4t3t50yb3x 1324635 1324632 2026-08-13T16:24:49Z An Sionnach Rua 29036 1324635 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Pici]] 08xizbu4exqdpwz8d22yp0r2lqr073q 14 127743 1324633 2026-08-13T16:24:28Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fho-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Piciformes]]' 1324633 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fho-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Piciformes]] blq72vkiautlah0cuxhqs34laeolzo4 14 127744 1324634 2026-08-13T16:24:36Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]]' 1324634 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Aves]] hbxeab6qj2ka9bx47by59hf54ph3roa 14 127745 1324637 2026-08-13T16:27:05Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvinae]]' 1324637 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvinae]] fuwt746awcg41zcxuq2likqfttrfmj1 14 127746 1324638 2026-08-13T16:27:19Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvidae]]' 1324638 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvidae]] fx8j00r0d6oesxgm0v0dmw13mbqqwgn 14 127747 1324639 2026-08-13T16:27:50Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvoidea]]' 1324639 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvoidea]] 19m7z02gmt533jv1bd7ukk60otnazmt 14 127748 1324640 2026-08-13T16:28:36Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passeri]]' 1324640 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passeri]] kzsfhgfb6ksyvag50c0fvg9m2h91p77 1324641 1324640 2026-08-13T16:29:59Z An Sionnach Rua 29036 1324641 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvides]] py28x01v5jkst4my1nlpf43nv6pvl6m 14 127749 1324642 2026-08-13T16:30:30Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passeri]]' 1324642 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passeri]] kzsfhgfb6ksyvag50c0fvg9m2h91p77 14 127750 1324648 2026-08-13T16:36:05Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Sittidae]]' 1324648 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Sittidae]] roe6npjiek6bhmq3y2s7f3kee85ic2m 14 127751 1324649 2026-08-13T16:36:49Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Certhioidea]]' 1324649 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Certhioidea]] sl5iif0mzezqg3iat0hp3umzljy1gms 14 127752 1324650 2026-08-13T16:37:40Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Muscicapida]]' 1324650 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Muscicapida]] 2vu7ibytze7s28xtd5efn9025swb2a3 1324651 1324650 2026-08-13T16:37:53Z An Sionnach Rua 29036 1324651 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Muscicapida]] ejtq02nafpwzo4t4rkl6d22dmykfmkn 14 127753 1324653 2026-08-13T16:40:05Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an pharv-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passerides]]' 1324653 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an pharv-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passerides]] li87bej5qnpnnfxmdyumudokwbguajh 14 127754 1324657 2026-08-13T16:44:03Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Vireonidae]]' 1324657 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Vireonidae]] t4nymkf0vyb4ib3mzknrbkk8kb15h23 14 127755 1324659 2026-08-13T16:45:14Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvides]]' 1324659 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvides]] py28x01v5jkst4my1nlpf43nv6pvl6m 14 127756 1324682 2026-08-13T18:11:13Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cracidae]]' 1324682 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cracidae]] 4jjwx8vv8zyn1k24hat1l01r0y8wc3f 14 127757 1324683 2026-08-13T18:12:22Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Galliformes]]' 1324683 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Galliformes]] 0yaa03dcmq55r91jwipelrbgpd8nb4o 14 127758 1324684 2026-08-13T18:14:20Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Ploceidae]]' 1324684 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Ploceidae]] ezlx0jpk2vpas9b7e35t6039109r1px 14 127759 1324685 2026-08-13T18:14:47Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir: Ploceoidea]]' 1324685 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir: Ploceoidea]] gzmlzrfzck5kwayis7vvk2z8hqc146y 1324686 1324685 2026-08-13T18:14:59Z An Sionnach Rua 29036 1324686 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Ploceoidea]] qpdbqyecrw4vdiwi1jrubdt8oj7ar4h 14 127760 1324687 2026-08-13T18:17:21Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passerida]]' 1324687 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhorfhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passerida]] pendnxizg7xrp73m1obilm7spepmd6o 14 127761 1324688 2026-08-13T18:18:20Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Carduelinae]]' 1324688 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Carduelinae]] jnl4h81j2h2vli5vps2rdj3ysx70t85 14 127762 1324689 2026-08-13T18:20:04Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Accipitrinae]]' 1324689 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Accipitrinae]] 7344mooivujh096n7b0jna34ugpk2zm 14 127763 1324690 2026-08-13T18:20:22Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Accipitridae]]' 1324690 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Accipitridae]] 0100ci5lfg0o9g5skr6g8kqsczvvyjz 14 127764 1324695 2026-08-13T18:27:30Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Scolopacidae]]' 1324695 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Scolopacidae]] tuieigjuge8i2rsbr6uifq4tbxum424 0 127765 1324697 2026-08-13T18:40:17Z Echeveria6 76363 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362838711|Nureongi]]" 1324697 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Pór Madra|name=Nureongi|image=Korean Yellow Spitz, Gyeyang, South Korea, 29 August 2022 2.jpg|image_caption=|altname={{ubl|Korean Edible Dog|Korean Yellow Spitz|''Hwanggu''}}|nickname=|country=South Korea|weight=|maleweight=|femaleweight=|height=|maleheight=|femaleheight=|coat=|color=yellow, gold|litter_size=|life_span=|fcistd=|note=}} {{Infobox Korean name/auto|hangul=누렁이|hangul1=황구|hanja1=黃狗}}Is madra coitianta den chineál *spitz* é an Nureongi (Cóiréisis: 누렁이; go litriúil: 'an ceann buí'[1]) — ar a dtugtar an *Korean Yellow Spitz* nó *Hwanggu* (황구; 黃狗; go litriúil: 'madra buí') freisin — a bhfuil dath buígh air agus atá dúchasach do Leithinis na Cóiré.[2][1] Is í an príomhph-phór madraí í a thógtar sa Chóiré le haghaidh feola.[1][2] == Tagairtí == {{Reflist}}{{Korean dogs}} [[Catagóir:Ailt le téacs sa Chóiréis]] [[Catagóir:Alt le tuairisc ghearr]] gadfx99h8511dlintjxngywzw97v7ke 14 127766 1324703 2026-08-13T19:21:37Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Threskiornithidae]]' 1324703 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Threskiornithidae]] h4bhowlv8clxzxd8m1u8qiiu31fl6a4 1324704 1324703 2026-08-13T19:27:00Z An Sionnach Rua 29036 1324704 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Plateinae]] ngb50scy0gfgab7kabx0f7exovxx5gq 14 127767 1324705 2026-08-13T19:27:23Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Threskiornithidae]]' 1324705 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Threskiornithidae]] 6kmbzc7srq3i4ufkps3y6rn26ay6r0d 14 127768 1324709 2026-08-13T20:15:59Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Nycticoracinae]]' 1324709 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Nycticoracinae]] fkpdoktxmollmc0i2jbvkzr5z84z1ja 14 127769 1324710 2026-08-13T20:16:25Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Ardeidae]]' 1324710 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Ardeidae]] jq8msd8tmi1blgomqjshpnojo5izg6b 14 127770 1324711 2026-08-13T20:18:19Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Accipitriformes]]' 1324711 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Accipitriformes]] 1axeye580qbtwq8uinhccjdgh8zn39p 14 127771 1324713 2026-08-13T20:20:28Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cathartidae]]' 1324713 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cathartidae]] cqluf4kk2xqrscb5a7o86w0xcxba8nc 14 127772 1324714 2026-08-13T20:22:37Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Rupicolinae]]' 1324714 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Rupicolinae]] gn3qo239fmuldxxrqooa2wpx6bjd9vl 1324716 1324714 2026-08-13T20:23:20Z An Sionnach Rua 29036 1324716 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Rupicolinae]] 1v0c4cbifrsfmlg9pr0b96x4fpjixit 14 127773 1324715 2026-08-13T20:23:05Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cotingidae]]' 1324715 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cotingidae]] enyy6arrw5u8gl4cg9mfumymtirjtec 14 127774 1324717 2026-08-13T20:24:23Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tyrannida]]' 1324717 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tyrannida]] nnb7hyhn8lrb6m7nnb7463f8u42d517 14 127775 1324718 2026-08-13T20:25:02Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an pharv-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tyrannides]]' 1324718 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an pharv-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tyrannides]] otpophb1dfro9ki2q4vqiw6rtmi76d9 14 127776 1324719 2026-08-13T20:25:33Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tyranni]]' 1324719 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tyranni]] gjifck08szdjksxhpfteom36tkaa53c 14 127777 1324720 2026-08-13T20:25:54Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fho-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passeriformes]]' 1324720 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fho-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passeriformes]] 6r429yu1byun3ojvwwwgb4mnj5unika 14 127778 1324722 2026-08-13T20:27:57Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Eurylaimides]]' 1324722 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Eurylaimides]] h9465a5h1sfv4bd2etc8vqp6hspva95 14 127779 1324723 2026-08-13T20:28:48Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tyranni]]' 1324723 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tyranni]] gjifck08szdjksxhpfteom36tkaa53c 0 127780 1324729 2026-08-13T21:08:43Z Marcas.oduinn 33120 Cruthaithe ó enwiki 1324729 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as fiosrú agus cúiseamh cionta coiriúla a théann i ngleic ar leas airgeadais an AE, san áireamh calaois, éilliú agus sciúradh airgid.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Bunaíodh an oifig sa bhliain 2017 le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 de bhun Airteagal 86 an [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh|Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], agus thosaigh a chuid oibre ar 1 Meitheamh 2021.<ref name=background /> Tá ceanncheathrú aige in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], in aice le [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> Is é ceannaire EPPO é an [[#Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach]], in éineacht le [[#Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha]] óna [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstáit]]. Is é an chéad oifig ionchúisithe poiblí trasteorann ar a bronnadh cumhachtaí chun fiosrúcháin choiriúla laistigh den AE.<ref name=about /> == Ról agus struchtúr == === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na hnIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha === Tá na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha i gcroílár obair fiosrúcháin EPPO, go háirithe coireanna de chosaint leasanna airgeadais. == Bunús dlí == Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú == I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background |website=European Public Prosecutor's Office}}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date=27 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status=live}}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone |date=23 February 2024 |accessdate=26 February 2024|publisher=EPPO}}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] 3gh8ppn6ea3sjzbl6turo4ps10fxkmq 1324754 1324729 2026-08-14T01:41:01Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1324754 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|comhlacht neamhspleách]] an [[Aontas Eorpach|Aontas Eorpach]] é '''Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh'''<ref name=iate /> (Béarla:''European Public Prosecutor's Office'' ('''EPPO''')), atá freagracht as fiosrú agus cúiseamh cionta coiriúla a théann i ngleic ar leas airgeadais an AE, san áireamh calaois, éilliú agus sciúradh airgid.<ref name=CELEX:32017R1939 /><ref name=CELEX:32017L1371 /> Bunaíodh an oifig sa bhliain 2017 le [[Rialachán (Aontas Eorpach)|Rialachán]] (AE) 2017/1939 de bhun Airteagal 86 an [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh|Chonartha ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]], agus thosaigh a chuid oibre ar 1 Meitheamh 2021.<ref name=background /> Tá ceanncheathrú aige in Kirchberg, [[Cathair Lucsamburg]], in aice le [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh]] and the [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]].<ref name=Brenton2019 /> Is é ceannaire EPPO é an [[#Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach]], in éineacht le [[#Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha]] óna [[ballstát den Aontas Eorpach|ballstáit]]. Is é an chéad oifig ionchúisithe poiblí trasteorann ar a bronnadh cumhachtaí chun fiosrúcháin choiriúla laistigh den AE.<ref name=about /> == Ról agus struchtúr == === An Coláiste (bord rialúcháin) === Tá ann mar bhaill den Choláiste ná an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach EPPO agus Ionchúisitheoir Eorpach amháin as gach ballstát. Ceaptar beirt dóibh siúd mar Leas-Príomh-Ionchúisitheoirí.<ref name=structure /> Tá Rialacha Nóis Imeachta ann chun cinntí an Choláiste a threorú.<ref name=debevoise /> ==== Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach ==== Is ceannaire EPPO é an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach, atá freagracht as obair na hoifige a eagrú agus a ghníomhaíochtaí a dhíriú. Ceaptar é ag an Pharlaimint agus an Chomhairle le tréimhse 7 mbliain neamh-inathnuaite. ==== Ionchúisitheoirí Eorpacha ==== Déanann na hIonchúisitheoirí Eorpacha maoirseacht ar na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha, ag oibríonn go díreach sna ballstáit atá rannpháirteach ann.<ref name=eucrim /> ==== Buan-Chomhlachais EPPO ==== Tá na Comhlachais freagracht as smacht a choimeád ar obair na hnIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha. Thar aon cheo eile, is iad na Comhlachais a dhéanann an cinneadh nó cúisimh a dhéanamh nó imeachtairhe a stopadh. === Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha === Tá na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha i gcroílár obair fiosrúcháin EPPO, go háirithe coireanna de chosaint leasanna airgeadais. == Bunús dlí == Tá bunús EPPO leagtha amach in Airteagal 86 den {{h|Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh}}.<ref name=CELEX:12016ME/TXT /><ref name= CELEX:12007L002 /> Deir an t-airteagal mar a leanas: '''Bunú''' * féadfaidh an [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]], ag gníomhú di trí bhíthin rialacháin arna nglacadh i gcomhréir le nós imeachta reachtach speisialta, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a chur ar bun ó [[Eurojust]] * Gníomhóidh an Chomhairle d'aon toil tar éis toiliú a fháil ó {{h|Parlaimint na hEorpa}}. * Cheal aontoilíochta, féadfaidh grúpa a bheidh comhdhéanta de naoi [[ballstát den Aontas Eorpach|mBallstát]] ar a laghad a iarraidh go ndéanfar an dréachtrialachán a tharchur chuig an [[an Chomhairle Eorpach|gComhairle Eorpach]]. * más mian le naoi mBallstát ar a laghad [[comhar feabhsaithe]] a bhunú ar bhonn na dréacht-treorach atá i dtrácht, cuirfidh siad Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún ar an eolas. '''Ról''' * Beidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh freagrach, i gcuibhreann le h[[Europol]] nuair is iomchuí, as lucht déanta cionta a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. * Feidhmeoidh sí feidhmeanna ionchúisitheora i gcúirteanna inniúla na mBallstát i ndáil leis na cionta sin.. * Cinnfear leis an rialachán dá dtagraítear na rialacha ginearálta a bheidh infheidhme maidir le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chomh maith leis na coinníollacha lena rialófar comhlíonadh a feidhmeanna, * Féadfaidh an Chomhairle Eorpach, san am céanna nó dá éis sin, cinneadh a ghlacadh lena leasófar, d'fhonn cumhachtaí Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a leathnú chun go n-áireofar orthu an choireacht thromchúiseach a bhfuil gné thrasteorann ag baint léi, tar éis toiliú a fháil ó Pharlaimint na hEorpa agus tar éis dul i gcomhairle leis an gCoimisiún. == Buiséad agus méadú == I mí Feabhra 2024, de dheasca tuilleadh maoinithe tríd an [[Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh|bplean téarnaimh]] iar-COVID an AE, chomh maith le méadú EPPO le teacht isteach na Polainne agus na Sualainne, d'iarr EPPO ar mhéadú €7.8 milliún ina buiséad, go dtí €79.7 milliún.<ref name=budget /> == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/929594/ga | teideal = Téarma: | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-12}}</ref> <ref name=CELEX:32017R1939>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | teideal = Council Regulation (EU) 2017/1939 of 12 October 2017 implementing enhanced cooperation on the establishment of the European Public Prosecutor’s Office (‘the EPPO’) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13 | teanga = en}}</ref> <ref name=CELEX:32017L1371>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32017L1371 | teideal = Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gCmhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12016ME/TXT>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12016ME/TXT | teideal = Leaganacha comhdhlúite den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh An Conradh ar an Aontas Eorpach ... | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:12007L002>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:12007L002 | teideal = Conradh Liospóin ag leasú an Chonartha ar an Aontas Eorpach agus an Chonartha ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, arna dhéanamh i Liospóin, an 13 Nollaig 2007 - leasuithe ar an gConradh ar an Aontas Eorpach agus ar gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh - Airteagal 2 | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=about>{{lua idirlín | teideal = About the EPPO | url = https://www.eppo.europa.eu/en/about}}</ref> <ref name=background>{{lua idirlín | teideal = Background | url = https://www.eppo.europa.eu/en/background | website = European Public Prosecutor's Office | dátarochtana = 2026-08-13 | archivedate = 2025-06-12 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20250612230434/https://www.eppo.europa.eu/en/background }}</ref> <ref name=structure>{{lua idirlín | teideal = Structure and characteristics Office | url = https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | dátarochtana = 2021-08-02 | work = eppo.europa.eu | archive-date = 27 July 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics | url-status = live | archivedate = 2021-07-27 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210727234944/https://www.eppo.europa.eu/en/structure-and-characteristics }}</ref> <ref name=budget>{{lua idirlín | url = https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone | teideal = EPPO requests an increase in budget to allow for successful enlargement of EPPO zone | date = 23 February 2024 | accessdate = 26 February 2024 | publisher = EPPO | dátarochtana = 13 Lúnasa 2026 | archivedate = 26 Feabhra 2024 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20240226153738/https://www.eppo.europa.eu/en/news/eppo-requests-increase-budget-allow-successful-enlargement-eppo-zone }}</ref> <ref name=debevoise>{{lua idirlín | teideal = The EPPO's Structure and Powers—1 European Head, 22 National Swords | url = https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | dátarochtana = 2021-07-08 | work = debevoise.com | teanga = en-US | archive-date=9 July 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184659/https://www.debevoise.com/insights/publications/2019/11/the-eppos-structure-and-powers | url-status=live}}</ref> <ref name=Brenton2019>{{cite news | sloinne = Brenton | ainm = Hannah | teideal = Europe's first public prosecutor to be housed in Kirchberg tower | url = https://luxtimes.lu/european-union/37268-europe-s-first-public-prosecutor-to-be-housed-in-kirchberg-tower | work = Luxembourg Times | dáta = 9 Bealtaine 2019}}</ref> <ref name=eucrim>{{lua idirlín | sloinne = Kuhl | ainm = Lothar | teideal = The European Public Prosecutor's Office – More Effective, Equivalent, and Independent Criminal Prosecution against Fraud? | url = https://eucrim.eu/articles/eppo-more-effective-equivalent-and-independent-prosecution/ | work = eucrim.eu | foilsitheoir = Max Planck Institute for the Study of Crime, Security and Law | dátarochtana = 4 Iúil 2024}}</ref> }} [[Catagóir: An tAontas Eorpach]] mz12w0r15pqrqlja2u4lm8jlwrga06k 0 127781 1324742 2026-08-13T23:38:34Z An RíomhGael 72410 Leathanach cruthaithe 1324742 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Txikipedia.svg|mion|Lógó ''Txikipedia'']] Is leagan de Vicipéid na Bascaise é '''''Txikipedia''''', atá dírithe go príomha ar pháistí idir 8 agus 13 bliana déag d'aois. Tháinig an t-ainm ón bhfocal [[An Bhascais|Bascaise]] ''txiki'', a chiallaíonn 'beag' as Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hiztegiak.elhuyar.eus/eu_en/txiki|teideal=Brí an fhocail 'txiki'|údar=Hiztegia Elhuyar|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Scríobhtar ailt na ciclipéide le stór focal agus [[comhréir]] simplí a bheadh intuigthe do pháistí den aoisghrúpa seo. Bunaíodh í sa bhliain 2018, agus ba é an suíomh ''Vikidia'' a spreag tús an tionscadail.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://mintzalasai.eus/fr/actu/actu_euskara/vivreenbasque/3659-txikipedia-le-wikipedia-des-enfants-bascophones|teideal=Txikipedia, le Wikipedia des enfants bascophones|údar=Mintzalasai|dáta=2021-01-12|language=Fraincis|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> [[Íomhá:Txikipedia azala 2024.png|mion|Príomhleathanach ''Txikipedia'' sa bhliain 2024]] I mí Lúnasa 2026, bhí breis agus 10,000 alt le fáil ar ''Txikipedia'' (i gcomparáid le timpeall 493,000 alt ar phríomhvicipéid na Bascaise)<ref>{{Lua idirlín|url=https://eu.wikipedia.org/wiki/Azala|teideal=Príomhleathanach na Vicipéide Bascaise|language=Bascais|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> faoi réimse leathan ábhar cosúil leis an stair, an réalteolaíocht, an corp daonna srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://eu.wikipedia.org/wiki/Txikipedia:Azala|teideal=Príomhleathanach Txikipedia|language=Bascais|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Cuspóir ''Txikipedia'' == Baintear úsáid as ''Txikipedia'' mar acmhainn teagaisc i scoileanna Bascacha agus chomh maith leis sin tá sé mar sprioc ag an gclicipéid ná rannpháirtíocht na bpáistí iad féin a spreagadh mar eagarthóirí.<ref name=":0" /> De bharr an friotal níos simplí a úsáidtear ar ''Txikipedia'', is féidir le daoine fásta atá ag foghlaim na Bascaise í a úsáid freisin.<ref name=":0" /> == Féach freisin == [[Vicipéid na Breatnaise]] [[Vicipéid na Catalóinise]] [[Vicipéid na Manainnise|Vicipéid na Manannaise]] == Tagairtí == <references /> [[Catagóir:An Bhascais]] [[Catagóir:Vicipéid]] [[Catagóir:Tír na mBascach]] l7hi3x8kncqaimffnxghln17621zq5w 1324744 1324742 2026-08-13T23:45:30Z An RíomhGael 72410 Íomhá tógtha amach 1324744 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Txikipedia.svg|mion|Lógó ''Txikipedia'']] Is leagan de Vicipéid na Bascaise é '''''Txikipedia''''', atá dírithe go príomha ar pháistí idir 8 agus 13 bliana déag d'aois. Tháinig an t-ainm ón bhfocal [[An Bhascais|Bascaise]] ''txiki'', a chiallaíonn 'beag' as Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hiztegiak.elhuyar.eus/eu_en/txiki|teideal=Brí an fhocail 'txiki'|údar=Hiztegia Elhuyar|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Scríobhtar ailt na ciclipéide le stór focal agus [[comhréir]] simplí a bheadh intuigthe do pháistí den aoisghrúpa seo. Bunaíodh í sa bhliain 2018, agus ba é an suíomh ''Vikidia'' a spreag tús an tionscadail.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://mintzalasai.eus/fr/actu/actu_euskara/vivreenbasque/3659-txikipedia-le-wikipedia-des-enfants-bascophones|teideal=Txikipedia, le Wikipedia des enfants bascophones|údar=Mintzalasai|dáta=2021-01-12|language=Fraincis|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Lúnasa 2026, bhí breis agus 10,000 alt le fáil ar ''Txikipedia'' (i gcomparáid le timpeall 493,000 alt ar phríomhvicipéid na Bascaise)<ref>{{Lua idirlín|url=https://eu.wikipedia.org/wiki/Azala|teideal=Príomhleathanach na Vicipéide Bascaise|language=Bascais|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> faoi réimse leathan ábhar cosúil leis an stair, an réalteolaíocht, an corp daonna srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://eu.wikipedia.org/wiki/Txikipedia:Azala|teideal=Príomhleathanach Txikipedia|language=Bascais|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Cuspóir ''Txikipedia'' == Baintear úsáid as ''Txikipedia'' mar acmhainn teagaisc i scoileanna Bascacha agus chomh maith leis sin tá sé mar sprioc ag an gclicipéid ná rannpháirtíocht na bpáistí iad féin a spreagadh mar eagarthóirí.<ref name=":0" /> De bharr an friotal níos simplí a úsáidtear ar ''Txikipedia'', is féidir le daoine fásta atá ag foghlaim na Bascaise í a úsáid freisin.<ref name=":0" /> == Féach freisin == [[Vicipéid na Breatnaise]] [[Vicipéid na Catalóinise]] [[Vicipéid na Manainnise|Vicipéid na Manannaise]] == Tagairtí == <references /> [[Catagóir:An Bhascais]] [[Catagóir:Vicipéid]] [[Catagóir:Tír na mBascach]] ej7sr8fsr5zuat4b5dyy8v3kwt1sb1g 1324746 1324744 2026-08-13T23:54:31Z An RíomhGael 72410 /* Cuspóir Txikipedia */ 1324746 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Txikipedia.svg|mion|Lógó ''Txikipedia'']] Is leagan de Vicipéid na Bascaise é '''''Txikipedia''''', atá dírithe go príomha ar pháistí idir 8 agus 13 bliana déag d'aois. Tháinig an t-ainm ón bhfocal [[An Bhascais|Bascaise]] ''txiki'', a chiallaíonn 'beag' as Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hiztegiak.elhuyar.eus/eu_en/txiki|teideal=Brí an fhocail 'txiki'|údar=Hiztegia Elhuyar|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Scríobhtar ailt na ciclipéide le stór focal agus [[comhréir]] simplí a bheadh intuigthe do pháistí den aoisghrúpa seo. Bunaíodh í sa bhliain 2018, agus ba é an suíomh ''Vikidia'' a spreag tús an tionscadail.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://mintzalasai.eus/fr/actu/actu_euskara/vivreenbasque/3659-txikipedia-le-wikipedia-des-enfants-bascophones|teideal=Txikipedia, le Wikipedia des enfants bascophones|údar=Mintzalasai|dáta=2021-01-12|language=Fraincis|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Lúnasa 2026, bhí breis agus 10,000 alt le fáil ar ''Txikipedia'' (i gcomparáid le timpeall 493,000 alt ar phríomhvicipéid na Bascaise)<ref>{{Lua idirlín|url=https://eu.wikipedia.org/wiki/Azala|teideal=Príomhleathanach na Vicipéide Bascaise|language=Bascais|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> faoi réimse leathan ábhar cosúil leis an stair, an réalteolaíocht, an corp daonna srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://eu.wikipedia.org/wiki/Txikipedia:Azala|teideal=Príomhleathanach Txikipedia|language=Bascais|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Cuspóir ''Txikipedia'' == Baintear úsáid as ''Txikipedia'' mar acmhainn teagaisc i scoileanna Bascacha agus chomh maith leis sin tá sé mar sprioc ag an gciclipéid ná rannpháirtíocht na bpáistí iad féin a spreagadh mar eagarthóirí.<ref name=":0" /> De bharr an friotal níos simplí a úsáidtear ar ''Txikipedia'', is féidir le daoine fásta atá ag foghlaim na Bascaise í a úsáid freisin.<ref name=":0" /> == Féach freisin == [[Vicipéid na Breatnaise]] [[Vicipéid na Catalóinise]] [[Vicipéid na Manainnise|Vicipéid na Manannaise]] == Tagairtí == <references /> [[Catagóir:An Bhascais]] [[Catagóir:Vicipéid]] [[Catagóir:Tír na mBascach]] 3b1dhw09vxohx29plx4dexo01f8yjdf 0 127782 1324743 2026-08-13T23:39:57Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le 'Is éard atá i gceist le '''sciúradh airgid'''<ref>i mBéarla, ''money laundering''</ref> '''ná a'''n gníomh nó próiseas a bhaineann le hairgead a fuarthas go mídhleathach a chur isteach i ngnó dlisteanach nó a chur chuig banc thar lear chun nach dtabharfaí faoi deara gur airgead mídhleathach atá ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/sci%C3%BAradh+airgid|teideal=sciúradh airgid - Definition in Irish Gaelic with audio pro...' 1324743 wikitext text/x-wiki Is éard atá i gceist le '''sciúradh airgid'''<ref>i mBéarla, ''money laundering''</ref> '''ná a'''n gníomh nó próiseas a bhaineann le hairgead a fuarthas go mídhleathach a chur isteach i ngnó dlisteanach nó a chur chuig banc thar lear chun nach dtabharfaí faoi deara gur airgead mídhleathach atá ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/sci%C3%BAradh+airgid|teideal=sciúradh airgid - Definition in Irish Gaelic with audio pronunciation for sciúradh airgid by Foras na Gaeilge|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> == In Éirinn == == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Sciúradh airgid]] [[Catagóir:Coireanna]] [[Catagóir:Airgead]] onczy4dsoyshyff2gtpny8w6735cp23 1324745 1324743 2026-08-13T23:52:50Z TGcoa 21229 1324745 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Money in notes.jpg|mion]] Is éard atá i gceist le '''sciúradh airgid'''<ref>i mBéarla, ''money laundering''</ref> '''ná a'''n gníomh nó próiseas a bhaineann le hairgead a fuarthas go mídhleathach a chur isteach i ngnó dlisteanach nó a chur chuig banc thar lear chun nach dtabharfaí faoi deara gur airgead mídhleathach atá ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/sci%C3%BAradh+airgid|teideal=sciúradh airgid - Definition in Irish Gaelic with audio pronunciation for sciúradh airgid by Foras na Gaeilge|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> [[Íomhá:Money Laundering Cycle.jpg|mion]] == In Éirinn == D'fhoilsigh an Roinn Airgeadais tuarascáil ar an gceist sa bhliain 202. Bhí dlíthe nua chun dul i ngleic le drochéadáil le tabhairt isteach ag an Aontas Eorpach.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Rialacha nua le súil sciúradh airgid a chur faoi chois|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0813/1587725-rialacha-nua-le-suil-sciuradh-airgid-a-chur-faoi-chois/|date=2026-08-13|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Is ar bhuíonta coireachta eagraithe agus ar ghrúpaí sceimhlitheoireachta a bhí an straitéis sna 2020idí dírithe. Is le criptea-airgeadraí agus trí chomhlachtaí cearrbhachais a sciúrann na dreamanna sin riar maith dá gcuid airgid. Bíonn úinéireacht comhlachtaí an-chasta go minic, a bhunú le mearbhall a chur ar na húdaráis. Faoi na rialacha a tugadh isteach in 2026, d'éirigh sé i bhfad níos deacra airgead neamhdhleathach a aistriú ó áit go háit. Rinneadh tuilleadh maoirseachta ar an earnáil cearrbhachais mar go bhfuil sé de nós ag coirpigh suimeanna móra airgid a chur i ngeall ar iomaitheoirí i gcomórtais a bhfuil a fhios cheana cé a bhuafas iad. Tá an comhoibriú idir Ranna Rialtais, na Gardaí, na Coimisinéirí Ioncaim, an Biúró um Shócmhainní Coiriúla, an Banc Ceannais agus forais airgeadais éagsúla tábhachtach.<ref name=":0" /> == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Sciúradh airgid]] [[Catagóir:Coireanna]] [[Catagóir:Airgead]] h8g2hzf588ql16zsjpg93yew9nmc95q 1324747 1324745 2026-08-13T23:56:28Z TGcoa 21229 /* Féach freisin */ 1324747 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Money in notes.jpg|mion]] Is éard atá i gceist le '''sciúradh airgid'''<ref>i mBéarla, ''money laundering''</ref> '''ná a'''n gníomh nó próiseas a bhaineann le hairgead a fuarthas go mídhleathach a chur isteach i ngnó dlisteanach nó a chur chuig banc thar lear chun nach dtabharfaí faoi deara gur airgead mídhleathach atá ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/sci%C3%BAradh+airgid|teideal=sciúradh airgid - Definition in Irish Gaelic with audio pronunciation for sciúradh airgid by Foras na Gaeilge|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> [[Íomhá:Money Laundering Cycle.jpg|mion]] == In Éirinn == D'fhoilsigh an Roinn Airgeadais tuarascáil ar an gceist sa bhliain 202. Bhí dlíthe nua chun dul i ngleic le drochéadáil le tabhairt isteach ag an Aontas Eorpach.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Rialacha nua le súil sciúradh airgid a chur faoi chois|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0813/1587725-rialacha-nua-le-suil-sciuradh-airgid-a-chur-faoi-chois/|date=2026-08-13|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Is ar bhuíonta coireachta eagraithe agus ar ghrúpaí sceimhlitheoireachta a bhí an straitéis sna 2020idí dírithe. Is le criptea-airgeadraí agus trí chomhlachtaí cearrbhachais a sciúrann na dreamanna sin riar maith dá gcuid airgid. Bíonn úinéireacht comhlachtaí an-chasta go minic, a bhunú le mearbhall a chur ar na húdaráis. Faoi na rialacha a tugadh isteach in 2026, d'éirigh sé i bhfad níos deacra airgead neamhdhleathach a aistriú ó áit go háit. Rinneadh tuilleadh maoirseachta ar an earnáil cearrbhachais mar go bhfuil sé de nós ag coirpigh suimeanna móra airgid a chur i ngeall ar iomaitheoirí i gcomórtais a bhfuil a fhios cheana cé a bhuafas iad. Tá an comhoibriú idir Ranna Rialtais, na Gardaí, na Coimisinéirí Ioncaim, an Biúró um Shócmhainní Coiriúla, an Banc Ceannais agus forais airgeadais éagsúla tábhachtach.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Éillitheacht]],   [[Comhcheilg choiriúil]],   [[Cearrbhachas]],  [[Breabaireacht]], [[Imghabháil cánach]], [[Smuglaeireacht]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Sciúradh airgid]] [[Catagóir:Coireanna]] [[Catagóir:Airgead]] i6vs1kxs8x6u4d12sv1gia0qq7x0u8i 1324748 1324747 2026-08-13T23:58:17Z TGcoa 21229 /* Féach freisin */ 1324748 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Money in notes.jpg|mion]] Is éard atá i gceist le '''sciúradh airgid'''<ref>i mBéarla, ''money laundering''</ref> '''ná a'''n gníomh nó próiseas a bhaineann le hairgead a fuarthas go mídhleathach a chur isteach i ngnó dlisteanach nó a chur chuig banc thar lear chun nach dtabharfaí faoi deara gur airgead mídhleathach atá ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/nid/sci%C3%BAradh+airgid|teideal=sciúradh airgid - Definition in Irish Gaelic with audio pronunciation for sciúradh airgid by Foras na Gaeilge|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2026-08-13}}</ref> [[Íomhá:Money Laundering Cycle.jpg|mion]] == In Éirinn == D'fhoilsigh an Roinn Airgeadais tuarascáil ar an gceist sa bhliain 202. Bhí dlíthe nua chun dul i ngleic le drochéadáil le tabhairt isteach ag an Aontas Eorpach.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Rialacha nua le súil sciúradh airgid a chur faoi chois|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0813/1587725-rialacha-nua-le-suil-sciuradh-airgid-a-chur-faoi-chois/|date=2026-08-13|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Is ar bhuíonta coireachta eagraithe agus ar ghrúpaí sceimhlitheoireachta a bhí an straitéis sna 2020idí dírithe. Is le criptea-airgeadraí agus trí chomhlachtaí cearrbhachais a sciúrann na dreamanna sin riar maith dá gcuid airgid. Bíonn úinéireacht comhlachtaí an-chasta go minic, a bhunú le mearbhall a chur ar na húdaráis. Faoi na rialacha a tugadh isteach in 2026, d'éirigh sé i bhfad níos deacra airgead neamhdhleathach a aistriú ó áit go háit. Rinneadh tuilleadh maoirseachta ar an earnáil cearrbhachais mar go bhfuil sé de nós ag coirpigh suimeanna móra airgid a chur i ngeall ar iomaitheoirí i gcomórtais a bhfuil a fhios cheana cé a bhuafas iad. Tá an comhoibriú idir Ranna Rialtais, na Gardaí, na Coimisinéirí Ioncaim, an Biúró um Shócmhainní Coiriúla, an Banc Ceannais agus forais airgeadais éagsúla tábhachtach.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Éillitheacht]],   [[:Catagóir:Comhcheilg choiriúil|Comhcheilg choiriúil]],   [[Cearrbhachas]],  [[:Catagóir:Breabaireacht|Breabaireacht]], [[:Catagóir:Imghabháil cánach|Imghabháil cánach]], [[:Catagóir:Smuglaeireacht|Smuglaeireacht]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Sciúradh airgid]] [[Catagóir:Coireanna]] [[Catagóir:Airgead]] b2oclkvhqvdzm960fxsg63okffc2634 14 127783 1324750 2026-08-14T00:11:28Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Cearrbhachas]] [[Catagóir:Comhcheilg choiriúil]] [[Catagóir:Breabaireacht]] [[Catagóir:Imghabháil cánach]] [[Catagóir:Smuglaeireacht]] [[Catagóir:Éillitheacht]] [[Catagóir:Airgead]] [[Catagóir:Coireanna]]' 1324750 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Cearrbhachas]] [[Catagóir:Comhcheilg choiriúil]] [[Catagóir:Breabaireacht]] [[Catagóir:Imghabháil cánach]] [[Catagóir:Smuglaeireacht]] [[Catagóir:Éillitheacht]] [[Catagóir:Airgead]] [[Catagóir:Coireanna]] 61zkdcl2netf8koty2d3668tn7v4734 14 127784 1324772 2026-08-14T07:26:19Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Carduelinae]]' 1324772 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Carduelinae]] jnl4h81j2h2vli5vps2rdj3ysx70t85 14 127785 1324774 2026-08-14T07:29:20Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Trochili]]' 1324774 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Trochili]] teimszcylxx3pkc980udqxt3j1x9sbl 14 127786 1324776 2026-08-14T07:30:47Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fho-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Apodiformes]]' 1324776 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fho-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Apodiformes]] m16yy2s7dgxgg3nin0tku35du9nhfcg 0 127787 1324780 2026-08-14T07:38:35Z Marcas.oduinn 33120 Cruthaithe ó enwiki 1324780 wikitext text/x-wiki == Bord Eorpach um Chosaint Sonraí == {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] neamhspleách an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (''BECS'') (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')). Tá sé mar aidhm ag an mBord feidhmiú [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí|An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS) a dheimhniú i gcomhréir le chéile<ref name=CELEX:32016R0679 /> agus comhoibriú a chothú ar fud an [Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]]. '' Ar an 25 Bealtaine 2018, tháinig BECS in ionad na [[an Mheitheal um Chosaint Sonraí|Meithle um Chosaint Sonraí]].<ref name=airt29 />. Tá ceanncheathrú aige sa [[an Bhruiséil|Bhruiséil]].<ref name=Rúnaíocht /> == Tascanna == Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna BECS mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * feidhmiú RGCS san LEE i gcomhréir le chéile a dheimhniú * comhairle an thabhairt don the [[an Coimisiún Eorpach|Choimisiún Eorpach]] * bheith ina údarás réitigh díospóidí * teastas a bhronnadh == Bord == Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, ar feadh tréimhse cúig bliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí ón AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]] (seachas an Eilvéis), i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Buiséad == Sa bhliain 2025, bhí ag BECS buiséad €8.82{{nbsp}}million agus 47 fostóir.<ref name=annual_report_2025 /> == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/legacy-art-29-working-party_ga | teideal = Oidhreacht: An Mheitheal um Airt. 29 | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu | dátarochtana = 2026-08-14}}</ref> <ref name=Rúnaíocht>{{lua idirlín | teideal = Rúnaíocht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/edpb-secretariat_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal = Cathaoirleacht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal = European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 | teanga = en }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] kew758i3s5o99jgy556pxxwtcoolrvw 1324781 1324780 2026-08-14T07:39:17Z Marcas.oduinn 33120 -ceannteideal 1324781 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] neamhspleách an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> (''BECS'') (Béarla: '''European Data Protection Board''' ('''EDPB''')). Tá sé mar aidhm ag an mBord feidhmiú [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí|An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS) a dheimhniú i gcomhréir le chéile<ref name=CELEX:32016R0679 /> agus comhoibriú a chothú ar fud an [Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]]. '' Ar an 25 Bealtaine 2018, tháinig BECS in ionad na [[an Mheitheal um Chosaint Sonraí|Meithle um Chosaint Sonraí]].<ref name=airt29 />. Tá ceanncheathrú aige sa [[an Bhruiséil|Bhruiséil]].<ref name=Rúnaíocht /> == Tascanna == Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna BECS mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * feidhmiú RGCS san LEE i gcomhréir le chéile a dheimhniú * comhairle an thabhairt don the [[an Coimisiún Eorpach|Choimisiún Eorpach]] * bheith ina údarás réitigh díospóidí * teastas a bhronnadh == Bord == Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, ar feadh tréimhse cúig bliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí ón AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]] (seachas an Eilvéis), i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Buiséad == Sa bhliain 2025, bhí ag BECS buiséad €8.82{{nbsp}}million agus 47 fostóir.<ref name=annual_report_2025 /> == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/legacy-art-29-working-party_ga | teideal = Oidhreacht: An Mheitheal um Airt. 29 | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu | dátarochtana = 2026-08-14}}</ref> <ref name=Rúnaíocht>{{lua idirlín | teideal = Rúnaíocht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/edpb-secretariat_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal = Cathaoirleacht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal = European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 | teanga = en }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] r5n1n9cxqf0e36xjww9fvryjic0z5a4 1324782 1324781 2026-08-14T07:40:51Z Marcas.oduinn 33120 /* */ Eagrú 1324782 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh|gníomhaireacht]] neamhspleách an [[Aontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] é '''Bord Eorpach um Chosaint Sonraí'''<ref name=iate /> ('''BECS''') (Béarla: ''European Data Protection Board'' (''EDPB'')). Tá sé mar aidhm ag an mBord feidhmiú [[An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí|An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí]] (GDPR / RGCS) a dheimhniú i gcomhréir le chéile<ref name=CELEX:32016R0679 /> agus comhoibriú a chothú ar fud an [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch|LEE]]. Ar an 25 Bealtaine 2018, tháinig BECS in ionad na [[an Mheitheal um Chosaint Sonraí|Meithle um Chosaint Sonraí]].<ref name=airt29 /> Tá ceanncheathrú aige sa [[an Bhruiséil|Bhruiséil]].<ref name=Rúnaíocht /> == Tascanna == Is féidir achoimre a thabhairt ar tascanna BECS mar a leanas:<ref name=CELEX:32016R0679 /> * feidhmiú RGCS san LEE i gcomhréir le chéile a dheimhniú * comhairle an thabhairt don the [[an Coimisiún Eorpach|Choimisiún Eorpach]] * bheith ina údarás réitigh díospóidí * teastas a bhronnadh == Bord == Toghtar cathaoirleach an bhoird ag na baill le tromlach simplí, ar feadh tréimhse cúig bliana, athnuaite uair amháin. Toghtar mar an gcéanna beirt leaschathaoirleach. As 2026 ar aghaidh, is iad a leanas na cathaoirligh:<ref name=who /> * Anu Talus, Chair * Irene Loizidou Nicolaidou, Deputy Chair * Zdravko Vukić, Deputy Chair Ar an mbord féin, tá 27 ionadaí ón AE agus triúr ó [[Comhlachas Saorthrádála na hEorpa|CSTE]] (seachas an Eilvéis), i dteannta leis an [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]] (MECS).<ref name=Supervisor /> == Buiséad == Sa bhliain 2025, bhí ag BECS buiséad €8.82{{nbsp}}million agus 47 fostóir.<ref name=annual_report_2025 /> == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3541386/ga | teideal = Téarma: Bord Eorpach um Chosaint Sonraí | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=CELEX:32016R0679>{{lua idirlín | url = https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?uri=CELEX:32016R0679 | teideal = Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) | foilsitheoir = [[EUR-Lex]] | dátarochtana = 2026-08-13}}</ref> <ref name=annual_report_2025>{{cite report | date=2026-04-09 | title=EDPB Annual Report 2025 | publisher=European Data Protection Board | url=https://www.edpb.europa.eu/documents/reports-statements-and-letters/edpb-annual-report-2025_en | language=en}}</ref> <ref name=airt29>{{lua idirlín | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/legacy-art-29-working-party_ga | teideal = Oidhreacht: An Mheitheal um Airt. 29 | dáta = 10 Eanáir 2018 | work = edpb.europa.eu | dátarochtana = 2026-08-14}}</ref> <ref name=Rúnaíocht>{{lua idirlín | teideal = Rúnaíocht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/edpb-secretariat_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=who>{{lua idirlín | teideal = Cathaoirleacht BECS | url = https://www.edpb.europa.eu/about-edpb/who-we-are/european-data-protection-board_ga | dátarochtana = 2026-05-15 | work = edpb.europa.eu}}</ref> <ref name=Supervisor>{{lua idirlín | url = https://edps.europa.eu/edps-homepage_ga | teideal = European Data Protection Supervisor | work = edps.europa.eu | dáta = 26 Aibreán 2023 | teanga = en }}</ref> }} {{síol-eu}} [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] o0eyqjsujjfnj4fcoopiw8kz3xutkes 14 127788 1324790 2026-08-14T08:09:19Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Troglodytidae]]' 1324790 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Troglodytidae]] t0krz5bojke18tualp77ccr66kiuupr 14 127789 1324791 2026-08-14T08:10:14Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Certhioidea]]' 1324791 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Certhioidea]] sl5iif0mzezqg3iat0hp3umzljy1gms 14 127790 1324794 2026-08-14T08:13:52Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Sturnidae]]' 1324794 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Sturnidae]] fjc8a89k8tzqph3t5v154oew88m0llo 14 127791 1324795 2026-08-14T08:14:22Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Muscicapoidea]]' 1324795 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Muscicapoidea]] 615gsjsgs4cll28i5ipyi624tzs8q5z 14 127792 1324797 2026-08-14T08:16:26Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Muscicapoidea]]' 1324797 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Muscicapoidea]] 615gsjsgs4cll28i5ipyi624tzs8q5z 14 127793 1324800 2026-08-14T08:17:56Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anserinae]]' 1324800 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anserinae]] 692g86dokpbhqtv0iamlek6xf8cw41q 1324801 1324800 2026-08-14T08:18:31Z An Sionnach Rua 29036 1324801 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cygnini]] jmg9ojbml58tyfweb1ray3in0a3eu9z 14 127794 1324802 2026-08-14T08:18:52Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anserinae]]' 1324802 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anserinae]] 1jfbh16yo1wrlc7zlyrbx6dqs4yg408 14 127795 1324810 2026-08-14T08:25:28Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Mergini]]' 1324810 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Mergini]] 5zqwc0tf328cfb4kgfnxijlqqfgqkgt 14 127796 1324811 2026-08-14T08:26:05Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]]' 1324811 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] h0jr8rnh9ua6oyxsfy55wh32zgr3349 14 127797 1324812 2026-08-14T08:27:00Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Mergini]]' 1324812 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Mergini]] 5zqwc0tf328cfb4kgfnxijlqqfgqkgt 14 127798 1324818 2026-08-14T08:33:43Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tadorninae]]' 1324818 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tadorninae]] ip7jbnpa4kxvujzmn5ckc7wdti4pkx6 14 127799 1324819 2026-08-14T08:34:01Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Anseres]]' 1324819 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Anseres]] dv12b9wgppmcem7ow4cpqbpgoi9pww2 1324820 1324819 2026-08-14T08:34:30Z An Sionnach Rua 29036 1324820 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Lachain]] [[Catagóir:Anatidae]] 9uyi5m8ukgpvledwmvfrc38jq8ymxwc 14 127800 1324824 2026-08-14T09:00:47Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]]' 1324824 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an treibh [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] h0jr8rnh9ua6oyxsfy55wh32zgr3349 0 127801 1324845 2026-08-14T09:15:22Z TGcoa 21229 Scríobh Panu Hoglund an t-alt seo, a bhí san alt "Na Trioblóidí" go dtí 14 Lúnasa 2026 1324845 wikitext text/x-wiki {{glanadh}} == An Phlandáil agus na Péindlíthe == Is í an Phlandáil Ultach, a thosaigh sa bhliain [[1609]], is bunrúta leis an naimhdeas idir Gael agus Gall i dTuaisceart Éireann. Le linn na Plandála, choigistigh an Choróin tailte na nGael lena roinnt ar Phlandóirí Protastúnacha ó [[Albain]] agus ó Shasana. Bhí na Gaeil agus na Plandóirí in adharca a chéile go minic, agus d'éirigh ina chogadh oscailte eatarthu sna blianta 1641–1653 agus 1689–1691. Briseadh an cath ar na Gaeil sa dá chogadh, agus cuireadh na Péindlíthe i bhfeidhm lena gcoinneáil faoi smacht. Chuir na Péindlíthe srianta cúnga le cearta polaitiúla, reiligiúnacha agus eacnamaíocha aon duine nach raibh sásta dul isteach san Eaglais Bhunaithe, [[Eaglais na hÉireann]]. B'iad na Caitlicigh agus na hEasaontóirí Protastúnacha – ar nós na [[Preispitéireachas|bPreispitéireach]] – araon a bhí thíos leis na dlíthe seo. Sa dara leath den ochtú haois déag, tosaíodh ar na Péindlíthe a mhaolú, rud a chuir dlús leis an teannas idir an dá phobal thuaidh arís. Sna 1780idí, mar shampla, baineadh de na srianta a bhí ar Chaitlicigh talamh a fháil ar cíos, agus nuair a bhí siad i dteideal talamh a cheannach agus ceirdeanna a bhí coiscthe orthu roimhe sin a chleachtadh, thosaigh cuid de na Protastúnaigh ag ligean a racht orthu. Bhunaigh na Protastúnaigh sin rúnchumann frith-Chaitliceach, na ''Peep o' the Day Boys'', leis na Caitlicigh a imeaglú; d'fhreagair na Caitlicigh trí na ''Defenders'' a bhunú sna 1790idí. Bhí an dá rúnchumann ag troid go minic, rud a chuir go mór leis an teannas seicteach agus a chloígh ar chúl an mheoin sholuis, chomhoibríoch a spreag [[Réabhlóid na Fraince]] roimhe sin i measc chuid mhaith de na Protastúnaigh. Tháinig Caitlicigh, Preispitéirigh agus liobrálaigh Phrotastúnacha le chéile i [[Cumann na nÉireannach Aontaithe|gCumann na nÉireannach Aontaithe]], gluaiseacht náisiúnaíoch a spreag réabhlóid na Fraince agus a bhí meáite ar Phoblacht neamhspleách, thrasphobail a bhunú in Éirinn. Theip ar [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|éirí amach na bliana 1798]], áfach, agus tháinig tréimhse úr faoi chois ina dhiaidh. Níor mhaolaigh sé sin ar an bhforéigean seicteach ach a mhalairt: gríosaíodh Dílseoirí Protastúnacha in aghaidh na náisiúntóirí, agus bunaíodh an tOrd Oráisteach sa bhliain 1795. Buanaíodh an scoilt idir Gael agus Gall i g[[Cúige Uladh]] dá bharr seo go léir. == Ó Acht an Aontais go dtí Deighilt na hÉireann == Le tús an chéid ina dhiaidh sin, chuir [[Achtanna an Aontais 1800|Acht an Aontais]] deireadh le parlaimint na hÉireann agus rinneadh dlúthchuid den Ríocht Aontaithe den oileán. Sa bhliain 1829, bhain [[Dónall Ó Conaill]] an Saoradh ó Bhráca amach do na Caitlicigh, agus cuireadh deireadh le formhór na srianta a bhí ar a saol polaitiúil. Ba é aidhm fhadtéarmach Uí Chonaill ná an Réipeil – aisghairm Acht an Aontais – ach mar sin féin, bhí a chuid náisiúnachais bunaithe ar an síochánachas agus ar thoil pholaitiúil an tromlaigh. In imeacht na naoú haoise déag, bhí cuid mhór de na Protastúnaigh drochamhrasach faoi na scéimeanna seo ar fad, ó bhí eagla orthu go bhfágfaí ar an ngannchuid iad dá mbeadh móramh Caitliceach i mbun rialtais na hÉireann; ba léir dóibh gurbh fhearr a ndílseacht agus a n-urraim a fhógairt don Choróin agus diúltú don Rialtas Dúchais. Ón mbliain 1886 i leith, ar a laghad, bhí a pháirtí polaitiúil féin ag gach pobal – páirtí Náisiúnaíoch ag na Caitlicigh, páirtí Aontachtach ag na Protastúnaigh – agus an dá dhream i gcoimhlint pholaitiúil bhuan lena chéile. Faoin am seo, ba é Cúige Uladh an cúige ba mhó tionsclaíochta in Éirinn, agus é ag brath go mór ar mhargaí na Breataine Móire dá chuid tráchtearraí; ba chúis eile é seo leis na Protastúnaigh a áitiú nach mba lena leas eacnamaíoch féin é dá scaoilfí an nasc idir Éirinn agus an Bhreatain Mhór. == Féach freisin == * ''[[Na Trioblóidí i gCúige Uladh, 1920-1922]]'' * [[Na Trioblóidí]] * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[Stair Thuaisceart Éireann]], 1920 - inniu == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Uladh]] [[Catagóir:Stair Uladh]] [[Catagóir:Cúige Uladh]] mstv93skejikwaul2ugdsie1posm2h2 1324853 1324845 2026-08-14T09:21:33Z TGcoa 21229 Nílim cinnte gur smaoineamh maith é an t-alt seo ... fearr an t-ábhar (ceartaithe) a chur isteach in ailt eile 1324853 wikitext text/x-wiki {{glanadh}} == An Phlandáil agus na Péindlíthe == Is í an Phlandáil Ultach, a thosaigh sa bhliain [[1609]], is bunrúta leis an naimhdeas idir Gael agus Gall i dTuaisceart Éireann. Le linn na Plandála, choigistigh an Choróin tailte na nGael lena roinnt ar Phlandóirí Protastúnacha ó [[Albain]] agus ó Shasana. Bhí na Gaeil agus na Plandóirí in adharca a chéile go minic, agus d'éirigh ina chogadh oscailte eatarthu sna blianta 1641–1653 agus 1689–1691. Briseadh an cath ar na Gaeil sa dá chogadh, agus cuireadh na Péindlíthe i bhfeidhm lena gcoinneáil faoi smacht. Chuir na Péindlíthe srianta cúnga le cearta polaitiúla, reiligiúnacha agus eacnamaíocha aon duine nach raibh sásta dul isteach san Eaglais Bhunaithe, [[Eaglais na hÉireann]]. B'iad na Caitlicigh agus na hEasaontóirí Protastúnacha – ar nós na [[Preispitéireachas|bPreispitéireach]] – araon a bhí thíos leis na dlíthe seo. Sa dara leath den ochtú haois déag, tosaíodh ar na Péindlíthe a mhaolú, rud a chuir dlús leis an teannas idir an dá phobal thuaidh arís. Sna 1780idí, mar shampla, baineadh de na srianta a bhí ar Chaitlicigh talamh a fháil ar cíos, agus nuair a bhí siad i dteideal talamh a cheannach agus ceirdeanna a bhí coiscthe orthu roimhe sin a chleachtadh, thosaigh cuid de na Protastúnaigh ag ligean a racht orthu. Bhunaigh na Protastúnaigh sin rúnchumann frith-Chaitliceach, na ''Peep o' the Day Boys'', leis na Caitlicigh a imeaglú; d'fhreagair na Caitlicigh trí na ''Defenders'' a bhunú sna 1790idí. Bhí an dá rúnchumann ag troid go minic, rud a chuir go mór leis an teannas seicteach agus a chloígh ar chúl an mheoin sholuis, chomhoibríoch a spreag [[Réabhlóid na Fraince]] roimhe sin i measc chuid mhaith de na Protastúnaigh. Tháinig Caitlicigh, Preispitéirigh agus liobrálaigh Phrotastúnacha le chéile i [[Cumann na nÉireannach Aontaithe|gCumann na nÉireannach Aontaithe]], gluaiseacht náisiúnaíoch a spreag réabhlóid na Fraince agus a bhí meáite ar Phoblacht neamhspleách, thrasphobail a bhunú in Éirinn. Theip ar [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|éirí amach na bliana 1798]], áfach, agus tháinig tréimhse úr faoi chois ina dhiaidh. Níor mhaolaigh sé sin ar an bhforéigean seicteach ach a mhalairt: gríosaíodh Dílseoirí Protastúnacha in aghaidh na náisiúntóirí, agus bunaíodh an tOrd Oráisteach sa bhliain 1795. Buanaíodh an scoilt idir Gael agus Gall i g[[Cúige Uladh]] dá bharr seo go léir. == Ó Acht an Aontais go dtí Deighilt na hÉireann == Le tús an chéid ina dhiaidh sin, chuir [[Achtanna an Aontais 1800|Acht an Aontais]] deireadh le parlaimint na hÉireann agus rinneadh dlúthchuid den Ríocht Aontaithe den oileán. Sa bhliain 1829, bhain [[Dónall Ó Conaill]] an Saoradh ó Bhráca amach do na Caitlicigh, agus cuireadh deireadh le formhór na srianta a bhí ar a saol polaitiúil. Ba é aidhm fhadtéarmach Uí Chonaill ná an Réipeil – aisghairm Acht an Aontais – ach mar sin féin, bhí a chuid náisiúnachais bunaithe ar an síochánachas agus ar thoil pholaitiúil an tromlaigh. In imeacht na naoú haoise déag, bhí cuid mhór de na Protastúnaigh drochamhrasach faoi na scéimeanna seo ar fad, ó bhí eagla orthu go bhfágfaí ar an ngannchuid iad dá mbeadh móramh Caitliceach i mbun rialtais na hÉireann; ba léir dóibh gurbh fhearr a ndílseacht agus a n-urraim a fhógairt don Choróin agus diúltú don Rialtas Dúchais. Ón mbliain 1886 i leith, ar a laghad, bhí a pháirtí polaitiúil féin ag gach pobal – páirtí Náisiúnaíoch ag na Caitlicigh, páirtí Aontachtach ag na Protastúnaigh – agus an dá dhream i gcoimhlint pholaitiúil bhuan lena chéile. Faoin am seo, ba é Cúige Uladh an cúige ba mhó tionsclaíochta in Éirinn, agus é ag brath go mór ar mhargaí na Breataine Móire dá chuid tráchtearraí; ba chúis eile é seo leis na Protastúnaigh a áitiú nach mba lena leas eacnamaíoch féin é dá scaoilfí an nasc idir Éirinn agus an Bhreatain Mhór. == Féach freisin == * ''[[Na Trioblóidí i gCúige Uladh, 1920-1922]]'' * [[Na Trioblóidí]] * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[Stair Thuaisceart Éireann]], 1920 - inniu == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cúige Uladh]] [[Catagóir:Stair na hÉireann]] fn74hp9yseg0jgsimdrn1ait767rism 14 127802 1324846 2026-08-14T09:15:54Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le '{{Catagóir a rinneadh cur síos uirthi i mbliain}} Níor cheart ach ailt ar na [[Aves|héin]] agus na [[Fospeiceas|fospeicis]] is suntasaí a chur sa chatagóir seo. [[Catagóir:Tacsanomaíocht éin]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu sa 19ú hAois]]' 1324846 wikitext text/x-wiki {{Catagóir a rinneadh cur síos uirthi i mbliain}} Níor cheart ach ailt ar na [[Aves|héin]] agus na [[Fospeiceas|fospeicis]] is suntasaí a chur sa chatagóir seo. [[Catagóir:Tacsanomaíocht éin]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu sa 19ú hAois]] in5l5v5mum9phusk040osl8t7pefwvz 14 127803 1324858 2026-08-14T09:38:37Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le '{{Catagóir a rinneadh cur síos uirthi i mbliain}} Níor cheart ach ailt ar na [[Aves|héin]] agus na [[Fospeiceas|fospeicis]] is suntasaí a chur sa chatagóir seo. [[Catagóir:Tacsanomaíocht éin]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu sa 20ú hAois]]' 1324858 wikitext text/x-wiki {{Catagóir a rinneadh cur síos uirthi i mbliain}} Níor cheart ach ailt ar na [[Aves|héin]] agus na [[Fospeiceas|fospeicis]] is suntasaí a chur sa chatagóir seo. [[Catagóir:Tacsanomaíocht éin]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu sa 20ú hAois]] 5i09wj2152oxbxck1a8doy3jn20gggh 14 127804 1324865 2026-08-14T09:43:05Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le '{{Catagóir a rinneadh cur síos uirthi i mbliain}} Níor cheart ach ailt ar na [[Aves|héin]] agus na [[Fospeiceas|fospeicis]] is suntasaí a chur sa chatagóir seo. [[Catagóir:Tacsanomaíocht éin]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu sa 19ú hAois]]' 1324865 wikitext text/x-wiki {{Catagóir a rinneadh cur síos uirthi i mbliain}} Níor cheart ach ailt ar na [[Aves|héin]] agus na [[Fospeiceas|fospeicis]] is suntasaí a chur sa chatagóir seo. [[Catagóir:Tacsanomaíocht éin]] [[Catagóir:Éin a ndearnadh cur síos orthu sa 19ú hAois]] in5l5v5mum9phusk040osl8t7pefwvz 14 127805 1324873 2026-08-14T09:48:42Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anserini]]' 1324873 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anserini]] 6uiulo126euvs2bw6buwbbh3p68np7p 14 127806 1324874 2026-08-14T09:51:18Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cereopseini]]' 1324874 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cereopseini]] m58g3rckhigek7kdd63jipvkfjdvzbv 14 127807 1324875 2026-08-14T09:51:51Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anserinae]]' 1324875 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anserinae]] bj4ks1ln4rpvehixk0ai27lry6h11ts 14 127808 1324876 2026-08-14T09:56:37Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]]' 1324876 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] qkwuvv2t9h349mugfql1vdetp8b6mtq 14 127809 1324877 2026-08-14T09:56:45Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]]' 1324877 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatinae]] qkwuvv2t9h349mugfql1vdetp8b6mtq 14 127810 1324878 2026-08-14T09:57:54Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Plectropterinae]]' 1324878 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Plectropterinae]] 29h2okwnlp836czh1za2hlyy8vx83lm 14 127811 1324879 2026-08-14T09:58:10Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatidae]]' 1324879 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Anatidae]] 2xrn9ryjikdxm5zvt3otbsju99vptnr 14 127812 1324880 2026-08-14T10:01:07Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tadorninae]]' 1324880 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tadorninae]] ac61e49vl4ws5os8atma7j2icxvbftb 1324882 1324880 2026-08-14T10:02:20Z An Sionnach Rua 29036 1324882 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tadornini]] ankdxkhyo5uwr2ek6bxhmi7ph03pmte 14 127813 1324881 2026-08-14T10:01:27Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tadorninae]]' 1324881 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tadorninae]] ac61e49vl4ws5os8atma7j2icxvbftb 1324883 1324881 2026-08-14T10:02:40Z An Sionnach Rua 29036 1324883 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Tadornini]] ankdxkhyo5uwr2ek6bxhmi7ph03pmte 2 127814 1324892 2026-08-14T10:15:57Z Marcas.oduinn 33120 Leathanach cruthaithe le '{{Special:Impact/Marcas.oduinn}}' 1324892 wikitext text/x-wiki {{Special:Impact/Marcas.oduinn}} oqjt77onpnev1ypskg8xjag4vki00yj 14 127815 1324901 2026-08-14T10:40:24Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cardinalidae]]' 1324901 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Cardinalidae]] gg1lry92wygxaxjmjlhle3nerf5epoa 14 127816 1324902 2026-08-14T10:40:41Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Emberizoidea]]' 1324902 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Emberizoidea]] geenji06w4uqedfgtscsurubfqiasc8 14 127817 1324904 2026-08-14T10:42:17Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvoidea]]' 1324904 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Corvoidea]] 19m7z02gmt533jv1bd7ukk60otnazmt 14 127818 1324906 2026-08-14T10:44:18Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Climacterides]]' 1324906 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Climacterides]] 4nr44m68k6bf2dglhzkl787wj825a2a 1324907 1324906 2026-08-14T10:44:37Z An Sionnach Rua 29036 1324907 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Climacterides]] s9tw2vbb0nu7gihx80r290m5ou1puvq 14 127819 1324908 2026-08-14T10:44:50Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passeri]]' 1324908 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an infrea-ord [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Passeri]] kzsfhgfb6ksyvag50c0fvg9m2h91p77 14 127820 1324916 2026-08-14T11:40:26Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhoghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falco (géineas)]]' 1324916 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhoghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falco (géineas)]] il3pckc9o0n1qymzzpnarrz8f2lcbx0 14 127821 1324918 2026-08-14T11:42:00Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falconinae]]' 1324918 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an ghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falconinae]] fsptjj4abb597wc2olyz5gmotgz1knn 14 127822 1324919 2026-08-14T11:42:26Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falconidae]]' 1324919 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhofhine [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falconidae]] 7ck5y78l8eniokmq1o777f35xlod4a8 14 127823 1324923 2026-08-14T11:49:38Z An Sionnach Rua 29036 Leathanach cruthaithe le 'Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhoghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falco (géineas)]]' 1324923 wikitext text/x-wiki Níor cheart ach ailt a bhaineann leis an fhoghéineas [[Aves|éin]] seo a chur leis an chatagóir seo. [[Catagóir:Falco (géineas)]] il3pckc9o0n1qymzzpnarrz8f2lcbx0