Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4177 1326557 1317764 2026-08-22T08:38:25Z TGcoa 21229 1326557 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is í TG4 an príomhchainéal teilifíse Gaeilge in Éirinn. Corparáid neamhspleách phoiblí í ó Aibreán 2007 i leith, tar éis di a bheith faoi stiúir [[RTÉ]] (craoltóir stáit na hÉireann) roimhe sin. Craoltar cláir an chainéil trí mheán na teilifíse in Éirinn, agus trí aip TG4 do lucht féachana ar fud an domhain. Thosaigh an stáisiún ag craoladh ar [[Oíche Shamhna]] [[1996]] mar '''Teilifís na Gaeilge''', nó "''TnaG''", ach athraíodh an t-ainm go TG4 sa bhliain [[1999]]. De réir [[TAM Ireland]]/Nielsen, bhí sciar laethúil de 2.8% ar an meán ag TG4 idir [[Oíche Nollag]] agus [[1 Eanáir (Lá Caille)|Lá Caille]] 2001.<ref>sciar de 2.2% a bhí ag TG4 le linn na Nollag in 2020</ref> Bhí aimsiú laethúil de 632,700 duine ag an stáisiún agus aimsiú iomláin de 1.87m.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/ga/eolas/preas/nuacht-raitis/2022-2/meadu-mor-ar-lucht-feachana-tg4-le-linn-na-nollag/|teideal=Méadú Mór ar Lucht Féachana TG4 le linn na Nollag {{!}} Preas Ráiteas|language=ga|work=TG4|dátarochtana=2022-07-02}}</ref> De réir Thuarascáil Bhliantúil TG4 don bhliain 2024, d'fhéach 3.73 milliún duine – os cionn 80% de dhaonra na hÉireann – ar an gcainéal ag am éigin i rith na bliana sin, agus ba é TG4 an seachtú cainéal teilifíse ba mhó féachaint sa tír. Shroich sciar náisiúnta TG4 den lucht féachana teilifíse 2.2% in 2024, an sciar ab airde a bhí ag an stáisiún ó 2009 i leith.<ref name="tuarascail2024">{{Lua idirlín|url=https://d1og0s8nlbd0hm.cloudfront.net/wp-content/uploads/2025/10/08095703/Tuarascail-TG4-2024-GAEILGE.pdf|teideal=Tuarascáil Bhliantúil TG4 2024|language=ga|work=TG4|dátarochtana=2026-08-22}}</ref> == Stair == [[File:TG4, Baile na hAbhann, Conamara, Co. na Gaillimhe (2014).jpg|mion|240px|TG4, Baile na hAbhann, Conamara, Co. na Gaillimhe]] I measc na n-iarratas a cuireadh faoi bhráid an rialtais in 1959 do bhunú na seirbhíse teilifíse náisiúnta nua (Teilifís Éireann níos déanaí), bhí ceann láidir ó [[Gael Linn|Ghael Linn]]. Bhíodh an eagraíocht, faoi stiúir [[Dónaill Ó Móráin|Dhónaill Uí Mhóráin]], ag soláthar nuachtscannán ag an am, agus meastar gur tugadh an-suntas dá n-iarratas, cé gur theip air i ndeireadh thiar thall.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/ar-an-taifead-fis-fuaim-focal|teideal=Ar an Taifead: Fís, Fuaim, Focal|údar=Breandán Delap|dáta=2012|work=litriocht.com|dátarochtana=2025-10-09}}</ref> I mBealtaine 1969, ag cruinniú de chuid Choiste na Gaeilge d'Fhianna Fáil i gCorcaigh, gheall [[Taoiseach]] na linne, [[Jack Lynch]], go mbunófaí stáisiún teilifíse Gaeilge. Bhí olltoghchán ar na bacáin ag an am. Ón bhliain 1973 i leith, bhí brúfheachtas ar bun ag [[Conradh na Gaeilge]], agus iad ag eagrú cruinnithe poiblí, mórshiúlta, agus picéad lena míshástacht a léiriú faoi ghanntanas chlár Gaeilge. Chaith dornán acu tréimhse i b[[príosún]] cionn is gur dhiúltaigh siad [[ceadúnas teilifíse]] a cheannach mar agóid faoi pholasaithe RTÉ. D'áitigh duine acu, [[Íte Ní Chionnaith]], nach raibh RTÉ ag comhlíonadh a ndualgas mar chraoltóir náisiúnta na hÉireann freastal a dhéanamh ar phobal na Gaeilge.<ref name=":0" /> Ó thús na [[1980idí]], bhí a gcainéil féin ag lucht labhartha na [[An Bhreatnais|Breatnaise]], na [[An Bhascais|Bascaise]], na [[An Ghailísis|Gailíse]] agus na [[An Chatalóinis|Catalóinise]]. Ag an Ard-Fheis den bhliain 1980, rith an Conradh rún ag éileamh bealach úr teilifíse lán-Ghaeilge. Ar [[2 Iúil]] [[1985]], scaoileadh saor ón bpríosún Brian Ó Baoill, a dhiúltaigh fíneáil £50 a íoc mar agóid in aghaidh a laghad Gaeilge a bhí ar RTÉ.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/30-bliain-is-an-la-inniu-cuireadh-failte-abhaile-o-phriosun-go-conamara-roimh-bhrian-o-baoill/|teideal=30 bliain is an lá inniu cuireadh fáilte abhaile ó phriosún go Conamara roimh Bhrian Ó Baoill|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=2 Iúil 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-02}}</ref> I mí Márta 1986, bhunaigh [[Aire na Gaeltachta]] den am (Pádraig Ó Tuathail) meitheal oibre ar chraolachán teilifíse trí Ghaeilge. Ba é an tátal a bhí le baint as a dtuarascáil ná gurbh fhearr go bhfágfaí cúram speisialta na Gaeilge faoi [[RTÉ a Dó|RTÉ 2]]. Diúltaíodh don mholadh go mbunófaí bealach teilifíse lán-Ghaeilge. Ar aon dul le bunú na seirbhíse raidió Gaeltachta, ba mar thoradh ar fheachtas poiblí a fíoraíodh aisling na teilifíse Gaeilge. Ba le linn deireadh seachtaine [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas na nGael]] i nDeireadh Fómhair 1987, a chéad-chraoladh an stáisiún bradach as [[Ros Muc]].<ref name=":0" /> Ba é [[Mícheál D. Ó hUiginn]], ó [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Pháirtí an Lucht Oibre]], a chinntigh go dtiocfadh bláth ar an aisling ainneoin go leor cáineadh gur diomailt airgid phoiblí a bhí ann. Ceapadh [[Gearóid Ó Tuathaigh]], [[Ollamh]] le Stair i g[[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh|Coláiste na hOllscoile Gaillimh]], ina Chathaoirleach ar an Choiste Bunaithe a chuir moltaí ar fáil don Aire faoi struchtúr agus cláir na seirbhíse nua. Ar 23 Samhain 1993, ghlac an Rialtas cinneadh go rachadh Teilifís na Gaeilge ar an aer in Eanáir 1995. Ar [[Oíche Shamhna]], 1996 las an tUachtarán, [[Máire Mhic Róibín|Mary Robinson]], [[coinneal]] an dóchais agus saolaíodh [[Teilifís na Gaeilge]] le pléasc spleodrach. Chuir liúnna arda agus damhsa Ceilteach ó [[Macnas|Mhacnas]] tús leis an siamsaíocht, buaicphointe ar bhlianta fada agóide agus stocaireachta.<ref name=":0" /> Bhí TG4 faoi stiúir [[RTÉ]] go dtí gur athraíodh é go corparáid neamhspleách phoiblí ar an gcéad lá d'Aibreán [[2007]], tar éis don reachtaíocht chaoi chun go dtarlódh sé seo dul tríd sa bhliain 2001.<ref>Bhí Peter Quinn, iar-Uachtarán an [[Cumann Lúthchleas Gael|CLG]], ar an gcéad Cathaoirleach air. I measc na daoine eile a ceapadh ar an údarás ná Joe Connolly, Padraig MacDonnacha, Eilís Ní Chonghaile, Méabh Mhic Ghairbheith, Méadhbh Nic an Airchinnigh, Bríd Ní Neachtain, Feargal Ó Sé agus Regina Culliton.</ref> I mí Iúil 2007, glacadh TG4 isteach mar bhall nua d'[[Aontas Craolacháin na hEorpa]]. D'éirigh [[Alan Esslemont]] as a phost mar Ard-Stiúrthóir TG4 i mí Aibreáin 2025, tar éis breis agus ocht mbliana go leith sa ról. Tháinig Deirdre Ní Choistín i gcomharbacht air mar Ard-Stiúrthóir, agus is í Anna Ní Ghallachair Cathaoirleach reatha Bhord TG4.<ref name="tuarascail2024" /> == Modh oibre == [[ Íomhá: Ceol_na_nOilean_2_www.TG4.ie.jpg |thumb|240px|Samhaltán Ceol na nOileán ó [[2009]] ]] Is iad na cláir Gaeilge atá ag croí TG4, agus craoltar sé uair den ábhar seo gach lá - mar shampla [[Nuacht TG4|nuacht]], [[spórt]], [[ceol]], [[Clár faisnéise|cláir faisnéise]] agus rudaí eile. Chomh maith leis sin, taispeántar athchraoltaí de chláir éagsúla agus ansin cláir cháiliúla eile i mBéarla, cosúil le The O.C., Nip/Tuck agus cláir [[Stáit Aontaithe|Mheiriceánacha]] eile. Ag feidhmiú mar fhoilsitheoir agus mar chraoltóir, caitheann TG4 airgead gach bliain i gcomhair cláir Gaeilge nua ó chomhlachtaí Éireannacha. Tá an sobal dráma [[Ros na Rún]] ar cheann de na cláir is rathúla, agus déanann siad cláir faisnéise chomh maith. Faoin mbliain 2024, bhí an caiteachas seo méadaithe go mór: chaith TG4 €47.8m – 83% dá mhaoiniú poiblí – ar ábhar Gaeilge, agus €32.1m leis an earnáil léiriúcháin neamhspleách ar fud na tíre.<ref name="tuarascail2024" /> [[ Íomhá: Ar_Staitse_-www.TG4.ie-5781076762_880a844cd5_z.jpg |thumb|border|right|240px|Samhaltán “Ar_Stáitse” (cartlann ceoil) ó [[2011]] ]] Tá an chuid is mó de chláir an stáisiúin ar fáil le fotheidil as Béarla, beart conspóideach a cháintear go minic i measc cainteoirí Gaeilge toisc an easpa rogha a bhíonn ann breathnú ar an leagan bunaidh den chlár (i.e. gan fotheidil). Tá iarrachtaí áirithe déanta ag TG4 dul i ngleic leis an bhfadhb seo le hathruithe teicneolaíochta. Ligeann TG4 Súil Eile air mar mhaíomh ach oibríonn [[Breandán Delap|Breandán ó Lapáin]] agus láithreoirí nuachta um RTÉ is um ThG4.<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/t%C3%A1irge/suil-eile/|teideal=Súil Eile|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|work=litriocht.com|dátarochtana=2025-10-09}}</ref> <blockquote>Díol suime nár luadh an scéal seo in aon chor ar Nuacht TG4 aréir. Súil eile, súil chaoch, ab ea?</blockquote> arsa an Dr Liam P. Ó Murchú ag magadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caineadh-deanta-ar-an-taoiseach-as-labhairt-faoin-ngaeilge-a-bheith-a-husaid-mar-uirlis-troda/|teideal=Cáineadh déanta ar an Taoiseach as labhairt faoin nGaeilge a bheith á húsáid mar ‘uirlis troda’|údar=an Dr Liam P. Ó Murchú|dáta=2025-09-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-10-09}}</ref> === Seinnteoir TG4 === Sheol TG4 an Seinnteoir sa bhliain 2002, an chéad seinnteoir ar líne riamh in Éirinn.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|date=20 Márta 2013|url=https://web.archive.org/web/20140614113649/http://www.foinse.ie/gneithe|title=AIP nua don iPAD seolta ag TG4 agus ar fáil ón App Store|journal=[[Foinse]]}}</ref> I dtráth Sheachtain na Gaeilge 2013 sheol TG4 [[Aip shoghluaiste|aip]] [[iPad]] saor in aisce mar a bhí teacht ar an Seinnteoir ag úsáideoirí an ghoiris sin.<ref name=":1" /> Sa bhliain 2011, bhí breis is 150,000 cuairteoir uathúil ag suíomh TG4 sa mhí. Breathnaigh cuairteoirí an tsuímh ar os cionn 275,000 fís-sruthú go míosúil.<ref name=":0" /> == Buiséad == Cláracha coimisiúnaithe de réir aicme i 2006:- {| class="prettytable" width="50%" ! Aicme ! Buiséad ! Uaireanta |- align=center |''[[Ros na Rún]]'' |€3,446,000 |36 |- align=center |''[[Clár faisnéise|Faisnéis]]'' |€1,924,000 |60 |- align=center |''[[Spórt]]'' |€3,828,000 |283 |- align=center |''[[Drámaíocht]]'' |€2,418,000 |25 |- align=center |''[[Ceol]]'' |€1,378,000 |63 |- align=center |''[[Siamsaíocht]]'' |€1,391,000 |60 |- align=center |''[[Taisteal]]'' |€267,000 |4 |- align=center |''[[Stiúideo]]'' |€438,000 |66 |- align=center |''[[Iomlán]]'' |€15,469,000 |597 |} === Maoiniú agus caiteachas 2024 === B'ionann ioncam iomlán TG4 (maoiniú Státchiste móide ioncam tráchtála) agus €67.47m in 2024, ardú 9.3% ar 2023. B'ionann an caiteachas oibriúcháin iomlán agus €64.12m. Meastar gur chuir caiteachas TG4 ranníocaíocht nach mór €101m leis an aschur náisiúnta agus gur thacaigh sé le thart ar 2,140 post coibhéis lánaimseartha.<ref name="tuarascail2024" /> {| class="prettytable" width="50%" ! Cur síos ! Suim (2024) |- align=center |Ioncam iomlán |€67.47m |- align=center |Deontas Státchiste |€61.63m |- align=center |Ioncam tráchtála |€5.8m |- align=center |Caiteachas oibriúcháin iomlán |€64.12m |- align=center |Caiteachas ar ábhar Gaeilge |€47.226m (82% den mhaoiniú Státchiste reatha) |- align=center |Caiteachas leis an earnáil léiriúcháin neamhspleách |€32.1m |} ==Rátálacha== {| class="wikitable" |- !2024 !2010 !2009 !2001 !1996 |- | style="text-align: right;" |3,730,000 | style="text-align: right;" |900,000 | style="text-align: right;" |800,000 | style="text-align: right;" |730,000 | style="text-align: right;" |250,000 |} Léiríonn an figiúr le haghaidh 2024 líon na ndaoine a d'fhéach ar TG4 ag am éigin i rith na bliana (aimsiú bliantúil), de réir Thuarascáil Bhliantúil TG4 2024.<ref name="tuarascail2024" /> == Cláir == {{main|Cláir TG4}} [[ Íomhá: Glór_Tíre_Togha_&_Rogha_Presented_by_Dáithí_Ó_Sé-www.TG4.ie-6069512633_a97de94e2b_o.jpg |thumb|border|right|240px|Samhaltán Glór Tíre le [[Dáithí Ó Sé]] ]] Nuair a bunaíodh TG4 i dtús báire, ní bhíodh a lán clár ar siúl; tháinig deireadh luath leis an gcraoladh gach aon lá, agus bhíodh a lán cláracha Béarla ann freisin. Ó shin, tá sé tar éis dul ó neart go neart, ag mealladh lucht féachana mar thoradh ar a chláir ghairmeacha. Ar dtús, ní raibh a lán airgid faoi réir acu, agus bhí sé faoi smacht ag [[RTÉ]]. Bhuaigh an sraithdhráma grinn [[C.U. Burn]] “Spiorad na Féile”, An Fhéile Idirnáisiúnta Cheilteach Scannán & Teilifíse i 1997. D'údaraigh [[Teilifís na Gaeilge]] do Lios na Sí Teo <ref> [[Saol]], Imleabhar 10 * Uimhir 1 * Eanáir 1997</ref>. Sraithchlár sé mhír a sholáthar i dtosach báire, ach bhí glactha chomh maith sin leis an tsraith go raibh beartaithe ag Lios na Sí sraith eile a dhéanamh. Mar sin, bhí 16 cláir craolta i [[1996]] agus i [[1997]]. [[ Íomhá: Gradam_logo_41572_140606255034_4415_n-www.TG4.ie-.jpg |thumb|Samhaltán "Gradam Ceoil TG4", i [[2011]] ]] Sa bhliain [[1999]], athsheoladh an stáisiún faoin teideal TG4 (Telefís Gaeilge 4) faoi údarás TeleGael, cumann eile faoi stiúir ag RTÉ. Ó shin i leith, tugann RTÉ buiséad do TG4 chun caitheadh mar a thagair siad. Thosaigh siad ag craoladh níos mó cláracha dírithe ar dhaoine fásta, ag seoladh Séideán Staire agus [[Ardán]]. Chomh maith le sin, tá TG4 i ndiaidh cur lena chuid craoltóireachta agus raon dá chláracha a leathnú. Mar shampla, cuireadh an tsraith taisteal Amú, le [[Hector Ó hEochagáin]] i láthair. Rinne an clár seo réalta mór de Ó hEochagáin agus d'éirigh le TG4 a lucht féachana a leathnú maille leis sin. Anois, is cosúil go bhfuil TG4 ina lánrith, le príomhchláir den chéad scoth agus ainmneacha iomráiteacha ag baint leis an stáisiún. Tá an teist tuillte ag TG4 gur stáisiún é a chruthaíonn cláir nuálacha, scannánaíocht, ealaín, dráma, cláir faisnéise agus spóirt. Mar shampla, chraol TG4 na cláir choitianta Mheiriceánacha ''Nip/Tuck'', ''Carnivàle'', ''Gossip Girl'', ''[[The Wire]]'', ''America's Next Top Model'', ''The O.C.'', ''One Tree Hill'', ''Lipstick Jungle'', ''Everwood'', ''Survivor'', ''Invasion'' agus ''Curb Your Enthusiasm'' sula raibh siad le feiceáil sa [[Ríocht Aontaithe]] agus tíortha eile. Chomh maith le sin, thaispeáin TG4 an comórtas leadóige [[Wimbledon]] agus an rás [[Tour de France]] beo ar an aer. Tugann TG4 aird do chluichí Éireannacha chomh maith, ar nós na cluichí [[peil Ghaelach]] agus [[iomáint|iománaíocht]], mar shampla na sraitheanna náisiúnta agus comórtas na gclubanna. Níl na héachtaí seo in ann lucht féachana ábhalmhór a bhaint amach, ach ní fhéadfaí a rá gur mó atá TG4 is lucht na Gaeilge siar ná aniar leis na hiarrachtaí seo, toisc go bhfuil leantóirí rialta díbhirceach fós i ndíograis leis an tseirbhís in alt na huaire seo. Craoltar scannáin mhóra-le-rá freisin, mar shampla scannáin buachaillí bó, i dteangacha eile, go háirithe as Fraincis, Gearmáinis agus Spáinnis. [[Íomhá:TG4 logo (1999-2003).svg|right|240px|thumb|Lógó 1999]] [[Íomhá:TG4 logo (2003-2012).svg|right|240px|thumb|Lógó 2003]] Ó thaobh cláir shiamsaíochta de, tá an seó cainte ''Ardán'' agus an clár ''[[Paisean Faisean]]'' ar an bhfód. Ar an [[31 Deireadh Fómhair]] [[2006]], craoladh an chéad eipeasóid den chlár ''[[Aifric]]'', clár grinn/dráma atá dírithe ar dhéagóirí. Ag freastal ar dhaoine níos sine agus na gnóthaí céanna sa treis aige, tá an clár nua ''Seacht'' a leanann na saolta seachtar mac léinn i m[[Béal Feirste]]. Ar an [[24 Meán Fómhair]] 2007, thosaigh TG4 ag taispeáint an chláir bheochana ''[[South Park]]'' as Gaeilge. Ní taise do ''[[Sesame Street#As Gaeilge|Sesame Street]]'' é, a chraoltar faoin ainm ''Tar ag Spraoi Sesame''. Chuaigh leis an stáisiún méid réimí go leor réaltaí a sheoladh in Éirinn, cuir i gcás, na deirfiúracha Seoige, [[Gráinne Seoige|Gráinne]] agus [[Síle Seoige|Síle]], agus [[Hector Ó hEochagáin]]. Ar na cúiseanna uilig á lua, tá TG4 tar éis teacht chuige féin mar acmhainn cruthanta a mbíonn ag freastal ar chúraimí na Gaeilge is na nGaeilgeoirí. Cuireann TG4 sruth beo ó [[Dáil Éireann|Dháil Éireann]] dhá lá sa tseachtain. Tá clár nuachta laethúil chomh maith, ''Nuacht TG4'' agus an clár [[Timpeall na Tíre]] (bailiúchán de na scéalta móra ar bhonn seachtainiúil) agus ''7 Lá'' (díospóireacht ar cúrsaí reatha). Is iad na cláracha faisnéise seo i dtaca le cúrsaí reatha a bhfuil ardchaighdeán labhartha na Gaeilge acu, agus go deimhin tá dul faoi leith acu maise a chur ar do chuid Gaeilge go gasta, má chuireann tú cos as breathnú orthu go rialta. [[Íomhá:Corp_anam_-www.TG4.ie-5781077138_36309c7261_z.jpg |thumb|border|right|240px|Corp is anam, i [[2009]] ]] Tá seirbhís teilitéacs ag TG4, ar a tugtar ''Téacs TG4''. I mí an Mheithimh na bliana 2006, thosaigh siad ag craoladh cláir go beo ar an suíomh idirlín tg4.tv. == Scannáin == In 2024, bhain an scannán ''[[Kneecap (scannán)|KNEECAP]]'', a mhaoinigh TG4 i gcomhpháirt le maoinitheoirí eile, aitheantas domhanda amach ag féilte agus gradaim scannánaíochta éagsúla, lena n-áirítear Gradam an Lucht Féachana ag [[Féile Scannán Sundance]] agus roinnt gradam ag Gradaim Scannán Neamhspleách na Breataine (BIFA). Lean scannáin eile de chuid Chine4 de bheith faoi bhláth an bhliain sin freisin, ina measc ''[[Fréamhacha (scannán)|Fréwaka]]'' agus ''[[Fidil Ghorm]]''; bhuaigh ''Fidil Ghorm'' Gradam an Lucht Féachana ag Féile Scannán Idirnáisiúnta Newport Beach i California.<ref name="tuarascail2024" /> Sa bhliain 2025 craoladh ''[[Nollaí (scannán)|Nollaí]]'' den chéad uair, scannán teaghlaigh [[An Nollaig|Nollag]] a choimisiúnaigh TG4 in éineacht le [[S4C]] agus [[BBC Thuaisceart Éireann|BBC TÉ]], i nGaeilge agus i mBreatnais faoi seach. B'é an chéad uair scannán beochana riamh dar cruthaíodh mar chomhléiriú idir an trí stát.<ref>{{Luaigh foilseachán|date=10 Nollaig 2025|title=Súil na Seachtaine|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 4}}</ref><ref name=":02">{{Luaigh foilseachán|date=28 Samhain 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/11/tg4-bbc-agus-s4c-le-comhleiriu-ceannrodaioch-do-theaghlaigh-a-chraoladh-an-nollag-seo/|title=TG4, BBC agus S4C le comhléiriú ceannródaíoch do theaghlaigh a chraoladh an Nollag seo|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=57}}</ref> == Tuaisceart Éireann == Mar pháirt de [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]] sa bhliain 1998, cuireadh TG4 (nó TnG mar a bhí sé) ar fáil i d[[Tuaisceart Éireann]]. Sa bhliain 2005, thosaigh sé ag craoladh go hoifigiúil ón tarchuradóir úd Divis gar do Bhéal Feirste. == Aitheantas agus duaiseanna == Thuill dhá shaothar an-éagsúil mórdhuais agus aitheantas speisialta do TG4 ag comórtas tábhachtach Eorpach, Circom 2011, a tionóladh i Frederikstad san [[An Iorua|Iorua]].<ref>[http://www.tg4.ie/ie/corporate/news-releases/2011/120411.html Nuacht Ráitis » 2011 » 12.04 - Aitheantas Eorpach do shaothar TG4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120115181136/http://www.tg4.ie/ie/corporate/news-releases/2011/120411.html |date=2012-01-15 }}. Is é Circom cónaidhm na stáisiún réigiúnach teilifíse san Eoraip, os cionn 300 stáisiún ar fad as 38 tír. Tá ard-mheas ar a chuid comórtas agus bíonn caighdeán an-ard i gceist gach bliain.</ref> Thug an scannán [[An Píopa (scannán)|''An Píopa'']] an phríomhdhuais Faisnéise leis agus tugadh aitheantas agus moladh speisialta don tsraith [[Gualainn le Gualainn (clár teilifíse)|''Gualainn le Gualainn'']], stair an rugbaí in Éirinn, sa duaisaicme do chláracha spóirt. Is í seo an ceathrú uair le deich mbliana a bhfuair cláracha TG4 duaiseanna agus aitheantas ó Circom. Bronnadh Buaic-Ghradam Chumarsáide an Oireachtais ar TG4 don bhliain 2016. An tUachtarán [[Mícheál D. Ó hUiginn]] a bhronn an duais.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ar TG4 a bhronnfar Buaic-Ghradam Chumarsaide an Oireachtais|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0509/787241-ar-tg4-a-bhronnfar-buaic-ghradam-chumarsaide-an-oireachtais/|date=2016-05-09|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Cúla4]] * [[TG4+1]] * [[TG4 Foghlaim]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.tg4.ie Suíomh oifigiúil] * [http://www.tg4.tv Sruth beo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180228054619/http://www.tg4.tv/ |date=2018-02-28 }} * Breandán Delap , 'Ar an Taifead: Fís, Fuaim, Focal', (2012)<ref name=":0" /> == Tagairtí == {{reflist}} {{Teilifís in Éireann}} [[Catagóir:TG4| ]] [[Catagóir:Stáisiúin teilifíse na hÉireann]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Físiriseoireacht na Gaeilge]] [[Catagóir:Físiriseoireacht]] [[Catagóir:Cláir theilifíse]] [[Catagóir:Cláir TG4|*]] [[Catagóir:Teilifís]] [[Catagóir:Aipeanna Gaeilge]] [[Catagóir:Comhlachtaí le Gaeilge]] htbbsfotk1zdkkcsczoaug1qqm6noxw 1326558 1326557 2026-08-22T08:47:21Z TGcoa 21229 /* Stair */ 1326558 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is í TG4 an príomhchainéal teilifíse Gaeilge in Éirinn. Corparáid neamhspleách phoiblí í ó Aibreán 2007 i leith, tar éis di a bheith faoi stiúir [[RTÉ]] (craoltóir stáit na hÉireann) roimhe sin. Craoltar cláir an chainéil trí mheán na teilifíse in Éirinn, agus trí aip TG4 do lucht féachana ar fud an domhain. Thosaigh an stáisiún ag craoladh ar [[Oíche Shamhna]] [[1996]] mar '''Teilifís na Gaeilge''', nó "''TnaG''", ach athraíodh an t-ainm go TG4 sa bhliain [[1999]]. De réir [[TAM Ireland]]/Nielsen, bhí sciar laethúil de 2.8% ar an meán ag TG4 idir [[Oíche Nollag]] agus [[1 Eanáir (Lá Caille)|Lá Caille]] 2001.<ref>sciar de 2.2% a bhí ag TG4 le linn na Nollag in 2020</ref> Bhí aimsiú laethúil de 632,700 duine ag an stáisiún agus aimsiú iomláin de 1.87m.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/ga/eolas/preas/nuacht-raitis/2022-2/meadu-mor-ar-lucht-feachana-tg4-le-linn-na-nollag/|teideal=Méadú Mór ar Lucht Féachana TG4 le linn na Nollag {{!}} Preas Ráiteas|language=ga|work=TG4|dátarochtana=2022-07-02}}</ref> De réir Thuarascáil Bhliantúil TG4 don bhliain 2024, d'fhéach 3.73 milliún duine – os cionn 80% de dhaonra na hÉireann – ar an gcainéal ag am éigin i rith na bliana sin, agus ba é TG4 an seachtú cainéal teilifíse ba mhó féachaint sa tír. Shroich sciar náisiúnta TG4 den lucht féachana teilifíse 2.2% in 2024, an sciar ab airde a bhí ag an stáisiún ó 2009 i leith.<ref name="tuarascail2024">{{Lua idirlín|url=https://d1og0s8nlbd0hm.cloudfront.net/wp-content/uploads/2025/10/08095703/Tuarascail-TG4-2024-GAEILGE.pdf|teideal=Tuarascáil Bhliantúil TG4 2024|language=ga|work=TG4|dátarochtana=2026-08-22}}</ref> [[File:TG4, Baile na hAbhann, Conamara, Co. na Gaillimhe (2014).jpg|mion|left|220px|TG4, Baile na hAbhann, Conamara, Co. na Gaillimhe]] == Stair == I measc na n-iarratas a cuireadh faoi bhráid an rialtais in 1959 do bhunú na seirbhíse teilifíse náisiúnta nua (Teilifís Éireann níos déanaí), bhí ceann láidir ó [[Gael Linn|Ghael Linn]]. Bhíodh an eagraíocht, faoi stiúir [[Dónaill Ó Móráin|Dhónaill Uí Mhóráin]], ag soláthar nuachtscannán ag an am, agus meastar gur tugadh an-suntas dá n-iarratas, cé gur theip air i ndeireadh thiar thall.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/ar-an-taifead-fis-fuaim-focal|teideal=Ar an Taifead: Fís, Fuaim, Focal|údar=Breandán Delap|dáta=2012|work=litriocht.com|dátarochtana=2025-10-09}}</ref> I mBealtaine 1969, ag cruinniú de chuid Choiste na Gaeilge d'Fhianna Fáil i gCorcaigh, gheall [[Taoiseach]] na linne, [[Jack Lynch]], go mbunófaí stáisiún teilifíse Gaeilge. Bhí olltoghchán ar na bacáin ag an am. Ón bhliain 1973 i leith, bhí brúfheachtas ar bun ag [[Conradh na Gaeilge]], agus iad ag eagrú cruinnithe poiblí, mórshiúlta, agus picéad lena míshástacht a léiriú faoi ghanntanas chlár Gaeilge. Chaith dornán acu tréimhse i b[[príosún]] cionn is gur dhiúltaigh siad [[ceadúnas teilifíse]] a cheannach mar agóid faoi pholasaithe RTÉ. D'áitigh duine acu, [[Íte Ní Chionnaith]], nach raibh RTÉ ag comhlíonadh a ndualgas mar chraoltóir náisiúnta na hÉireann freastal a dhéanamh ar phobal na Gaeilge.<ref name=":0" /> Ó thús na [[1980idí]], bhí a gcainéil féin ag lucht labhartha na [[An Bhreatnais|Breatnaise]], na [[An Bhascais|Bascaise]], na [[An Ghailísis|Gailíse]] agus na [[An Chatalóinis|Catalóinise]]. Ag an Ard-Fheis den bhliain 1980, rith an Conradh rún ag éileamh bealach úr teilifíse lán-Ghaeilge. Ar [[2 Iúil]] [[1985]], scaoileadh saor ón bpríosún Brian Ó Baoill, a dhiúltaigh fíneáil £50 a íoc mar agóid in aghaidh a laghad Gaeilge a bhí ar RTÉ.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/30-bliain-is-an-la-inniu-cuireadh-failte-abhaile-o-phriosun-go-conamara-roimh-bhrian-o-baoill/|teideal=30 bliain is an lá inniu cuireadh fáilte abhaile ó phriosún go Conamara roimh Bhrian Ó Baoill|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=2 Iúil 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-02}}</ref> I mí Márta 1986, bhunaigh [[Aire na Gaeltachta]] den am (Pádraig Ó Tuathail) meitheal oibre ar chraolachán teilifíse trí Ghaeilge. Ba é an tátal a bhí le baint as a dtuarascáil ná gurbh fhearr go bhfágfaí cúram speisialta na Gaeilge faoi [[RTÉ a Dó|RTÉ 2]]. Diúltaíodh don mholadh go mbunófaí bealach teilifíse lán-Ghaeilge. Ar aon dul le bunú na seirbhíse raidió Gaeltachta, ba mar thoradh ar fheachtas poiblí a fíoraíodh aisling na teilifíse Gaeilge. Ba le linn deireadh seachtaine [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtas na nGael]] i nDeireadh Fómhair 1987, a chéad-chraoladh an stáisiún bradach as [[Ros Muc]].<ref name=":0" /> Ba é [[Mícheál D. Ó hUiginn]], ó [[Páirtí an Lucht Oibre (Éire)|Pháirtí an Lucht Oibre]], a chinntigh go dtiocfadh bláth ar an aisling ainneoin go leor cáineadh gur diomailt airgid phoiblí a bhí ann. Ceapadh [[Gearóid Ó Tuathaigh]], [[Ollamh]] le Stair i g[[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh|Coláiste na hOllscoile Gaillimh]], ina Chathaoirleach ar an Choiste Bunaithe a chuir moltaí ar fáil don Aire faoi struchtúr agus cláir na seirbhíse nua. Ar 23 Samhain 1993, ghlac an Rialtas cinneadh go rachadh Teilifís na Gaeilge ar an aer in Eanáir 1995. Ar [[Oíche Shamhna]], 1996 las an tUachtarán, [[Máire Mhic Róibín|Mary Robinson]], [[coinneal]] an dóchais agus saolaíodh [[Teilifís na Gaeilge]] le pléasc spleodrach. Chuir liúnna arda agus damhsa Ceilteach ó [[Macnas|Mhacnas]] tús leis an siamsaíocht, buaicphointe ar bhlianta fada agóide agus stocaireachta.<ref name=":0" /> Bhí TG4 faoi stiúir [[RTÉ]] go dtí gur athraíodh é go corparáid neamhspleách phoiblí ar an gcéad lá d'Aibreán [[2007]], tar éis don reachtaíocht chaoi chun go dtarlódh sé seo dul tríd sa bhliain 2001.<ref>Bhí Peter Quinn, iar-Uachtarán an [[Cumann Lúthchleas Gael|CLG]], ar an gcéad Cathaoirleach air. I measc na daoine eile a ceapadh ar an údarás ná Joe Connolly, Padraig MacDonnacha, Eilís Ní Chonghaile, Méabh Mhic Ghairbheith, Méadhbh Nic an Airchinnigh, Bríd Ní Neachtain, Feargal Ó Sé agus Regina Culliton.</ref> I mí Iúil 2007, glacadh TG4 isteach mar bhall nua d'[[Aontas Craolacháin na hEorpa]]. D'éirigh [[Alan Esslemont]] as a phost mar Ard-Stiúrthóir TG4 i mí Aibreáin 2025, tar éis breis agus ocht mbliana go leith sa ról. Tháinig Deirdre Ní Choistín i gcomharbacht air mar Ard-Stiúrthóir, agus is í Anna Ní Ghallachair Cathaoirleach reatha Bhord TG4.<ref name="tuarascail2024" /> [[Íomhá:Ceol_na_nOilean_2_www.TG4.ie.jpg|thumb|left|220px|Samhaltán Ceol na nOileán ó [[2009]]]] == Modh oibre == Is iad na cláir Gaeilge atá ag croí TG4, agus craoltar sé uair den ábhar seo gach lá - mar shampla [[Nuacht TG4|nuacht]], [[spórt]], [[ceol]], [[Clár faisnéise|cláir faisnéise]] agus rudaí eile. Chomh maith leis sin, taispeántar athchraoltaí de chláir éagsúla agus ansin cláir cháiliúla eile i mBéarla, cosúil le The O.C., Nip/Tuck agus cláir [[Stáit Aontaithe|Mheiriceánacha]] eile. Ag feidhmiú mar fhoilsitheoir agus mar chraoltóir, caitheann TG4 airgead gach bliain i gcomhair cláir Gaeilge nua ó chomhlachtaí Éireannacha. Tá an sobal dráma [[Ros na Rún]] ar cheann de na cláir is rathúla, agus déanann siad cláir faisnéise chomh maith. Faoin mbliain 2024, bhí an caiteachas seo méadaithe go mór: chaith TG4 €47.8m – 83% dá mhaoiniú poiblí – ar ábhar Gaeilge, agus €32.1m leis an earnáil léiriúcháin neamhspleách ar fud na tíre.<ref name="tuarascail2024" /> [[ Íomhá: Ar_Staitse_-www.TG4.ie-5781076762_880a844cd5_z.jpg |thumb|border|left|220px|Samhaltán “Ar_Stáitse” (cartlann ceoil) ó [[2011]] ]] Tá an chuid is mó de chláir an stáisiúin ar fáil le fotheidil as Béarla, beart conspóideach a cháintear go minic i measc cainteoirí Gaeilge toisc an easpa rogha a bhíonn ann breathnú ar an leagan bunaidh den chlár (i.e. gan fotheidil). Tá iarrachtaí áirithe déanta ag TG4 dul i ngleic leis an bhfadhb seo le hathruithe teicneolaíochta. Ligeann TG4 Súil Eile air mar mhaíomh ach oibríonn [[Breandán Delap|Breandán ó Lapáin]] agus láithreoirí nuachta um RTÉ is um ThG4.<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/t%C3%A1irge/suil-eile/|teideal=Súil Eile|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|work=litriocht.com|dátarochtana=2025-10-09}}</ref> <blockquote>Díol suime nár luadh an scéal seo in aon chor ar Nuacht TG4 aréir. Súil eile, súil chaoch, ab ea?</blockquote> arsa an Dr Liam P. Ó Murchú ag magadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caineadh-deanta-ar-an-taoiseach-as-labhairt-faoin-ngaeilge-a-bheith-a-husaid-mar-uirlis-troda/|teideal=Cáineadh déanta ar an Taoiseach as labhairt faoin nGaeilge a bheith á húsáid mar ‘uirlis troda’|údar=an Dr Liam P. Ó Murchú|dáta=2025-09-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-10-09}}</ref> === Seinnteoir TG4 === Sheol TG4 an Seinnteoir sa bhliain 2002, an chéad seinnteoir ar líne riamh in Éirinn.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|date=20 Márta 2013|url=https://web.archive.org/web/20140614113649/http://www.foinse.ie/gneithe|title=AIP nua don iPAD seolta ag TG4 agus ar fáil ón App Store|journal=[[Foinse]]}}</ref> I dtráth Sheachtain na Gaeilge 2013 sheol TG4 [[Aip shoghluaiste|aip]] [[iPad]] saor in aisce mar a bhí teacht ar an Seinnteoir ag úsáideoirí an ghoiris sin.<ref name=":1" /> Sa bhliain 2011, bhí breis is 150,000 cuairteoir uathúil ag suíomh TG4 sa mhí. Breathnaigh cuairteoirí an tsuímh ar os cionn 275,000 fís-sruthú go míosúil.<ref name=":0" /> == Buiséad == Cláracha coimisiúnaithe de réir aicme i 2006:- {| class="prettytable" width="50%" ! Aicme ! Buiséad ! Uaireanta |- align=center |''[[Ros na Rún]]'' |€3,446,000 |36 |- align=center |''[[Clár faisnéise|Faisnéis]]'' |€1,924,000 |60 |- align=center |''[[Spórt]]'' |€3,828,000 |283 |- align=center |''[[Drámaíocht]]'' |€2,418,000 |25 |- align=center |''[[Ceol]]'' |€1,378,000 |63 |- align=center |''[[Siamsaíocht]]'' |€1,391,000 |60 |- align=center |''[[Taisteal]]'' |€267,000 |4 |- align=center |''[[Stiúideo]]'' |€438,000 |66 |- align=center |''[[Iomlán]]'' |€15,469,000 |597 |} === Maoiniú agus caiteachas 2024 === B'ionann ioncam iomlán TG4 (maoiniú Státchiste móide ioncam tráchtála) agus €67.47m in 2024, ardú 9.3% ar 2023. B'ionann an caiteachas oibriúcháin iomlán agus €64.12m. Meastar gur chuir caiteachas TG4 ranníocaíocht nach mór €101m leis an aschur náisiúnta agus gur thacaigh sé le thart ar 2,140 post coibhéis lánaimseartha.<ref name="tuarascail2024" /> {| class="prettytable" width="50%" ! Cur síos ! Suim (2024) |- align=center |Ioncam iomlán |€67.47m |- align=center |Deontas Státchiste |€61.63m |- align=center |Ioncam tráchtála |€5.8m |- align=center |Caiteachas oibriúcháin iomlán |€64.12m |- align=center |Caiteachas ar ábhar Gaeilge |€47.226m (82% den mhaoiniú Státchiste reatha) |- align=center |Caiteachas leis an earnáil léiriúcháin neamhspleách |€32.1m |} ==Rátálacha== {| class="wikitable" |- !2024 !2010 !2009 !2001 !1996 |- | style="text-align: right;" |3,730,000 | style="text-align: right;" |900,000 | style="text-align: right;" |800,000 | style="text-align: right;" |730,000 | style="text-align: right;" |250,000 |} Léiríonn an figiúr le haghaidh 2024 líon na ndaoine a d'fhéach ar TG4 ag am éigin i rith na bliana (aimsiú bliantúil), de réir Thuarascáil Bhliantúil TG4 2024.<ref name="tuarascail2024" /> == Cláir == {{main|Cláir TG4}} [[ Íomhá: Glór_Tíre_Togha_&_Rogha_Presented_by_Dáithí_Ó_Sé-www.TG4.ie-6069512633_a97de94e2b_o.jpg |thumb|border|left|220px|Samhaltán Glór Tíre le [[Dáithí Ó Sé]] ]] Nuair a bunaíodh TG4 i dtús báire, ní bhíodh a lán clár ar siúl; tháinig deireadh luath leis an gcraoladh gach aon lá, agus bhíodh a lán cláracha Béarla ann freisin. Ó shin, tá sé tar éis dul ó neart go neart, ag mealladh lucht féachana mar thoradh ar a chláir ghairmeacha. Ar dtús, ní raibh a lán airgid faoi réir acu, agus bhí sé faoi smacht ag [[RTÉ]]. Bhuaigh an sraithdhráma grinn [[C.U. Burn]] “Spiorad na Féile”, An Fhéile Idirnáisiúnta Cheilteach Scannán & Teilifíse i 1997. D'údaraigh [[Teilifís na Gaeilge]] do Lios na Sí Teo <ref> [[Saol]], Imleabhar 10 * Uimhir 1 * Eanáir 1997</ref>. Sraithchlár sé mhír a sholáthar i dtosach báire, ach bhí glactha chomh maith sin leis an tsraith go raibh beartaithe ag Lios na Sí sraith eile a dhéanamh. Mar sin, bhí 16 cláir craolta i [[1996]] agus i [[1997]]. [[Íomhá:Gradam_logo_41572_140606255034_4415_n-www.TG4.ie-.jpg|thumb|left|220px|Samhaltán "Gradam Ceoil TG4", i [[2011]]]] Sa bhliain [[1999]], athsheoladh an stáisiún faoin teideal TG4 (Telefís Gaeilge 4) faoi údarás TeleGael, cumann eile faoi stiúir ag RTÉ. Ó shin i leith, tugann RTÉ buiséad do TG4 chun caitheadh mar a thagair siad. Thosaigh siad ag craoladh níos mó cláracha dírithe ar dhaoine fásta, ag seoladh Séideán Staire agus [[Ardán]]. Chomh maith le sin, tá TG4 i ndiaidh cur lena chuid craoltóireachta agus raon dá chláracha a leathnú. Mar shampla, cuireadh an tsraith taisteal Amú, le [[Hector Ó hEochagáin]] i láthair. Rinne an clár seo réalta mór de Ó hEochagáin agus d'éirigh le TG4 a lucht féachana a leathnú maille leis sin. Anois, is cosúil go bhfuil TG4 ina lánrith, le príomhchláir den chéad scoth agus ainmneacha iomráiteacha ag baint leis an stáisiún. Tá an teist tuillte ag TG4 gur stáisiún é a chruthaíonn cláir nuálacha, scannánaíocht, ealaín, dráma, cláir faisnéise agus spóirt. Mar shampla, chraol TG4 na cláir choitianta Mheiriceánacha ''Nip/Tuck'', ''Carnivàle'', ''Gossip Girl'', ''[[The Wire]]'', ''America's Next Top Model'', ''The O.C.'', ''One Tree Hill'', ''Lipstick Jungle'', ''Everwood'', ''Survivor'', ''Invasion'' agus ''Curb Your Enthusiasm'' sula raibh siad le feiceáil sa [[Ríocht Aontaithe]] agus tíortha eile. Chomh maith le sin, thaispeáin TG4 an comórtas leadóige [[Wimbledon]] agus an rás [[Tour de France]] beo ar an aer. Tugann TG4 aird do chluichí Éireannacha chomh maith, ar nós na cluichí [[peil Ghaelach]] agus [[iomáint|iománaíocht]], mar shampla na sraitheanna náisiúnta agus comórtas na gclubanna. Níl na héachtaí seo in ann lucht féachana ábhalmhór a bhaint amach, ach ní fhéadfaí a rá gur mó atá TG4 is lucht na Gaeilge siar ná aniar leis na hiarrachtaí seo, toisc go bhfuil leantóirí rialta díbhirceach fós i ndíograis leis an tseirbhís in alt na huaire seo. Craoltar scannáin mhóra-le-rá freisin, mar shampla scannáin buachaillí bó, i dteangacha eile, go háirithe as Fraincis, Gearmáinis agus Spáinnis. [[Íomhá:TG4 logo (1999-2003).svg|left|220px|thumb|Lógó 1999]] [[Íomhá:TG4 logo (2003-2012).svg|left|220px|thumb|Lógó 2003]] Ó thaobh cláir shiamsaíochta de, tá an seó cainte ''Ardán'' agus an clár ''[[Paisean Faisean]]'' ar an bhfód. Ar an [[31 Deireadh Fómhair]] [[2006]], craoladh an chéad eipeasóid den chlár ''[[Aifric]]'', clár grinn/dráma atá dírithe ar dhéagóirí. Ag freastal ar dhaoine níos sine agus na gnóthaí céanna sa treis aige, tá an clár nua ''Seacht'' a leanann na saolta seachtar mac léinn i m[[Béal Feirste]]. Ar an [[24 Meán Fómhair]] 2007, thosaigh TG4 ag taispeáint an chláir bheochana ''[[South Park]]'' as Gaeilge. Ní taise do ''[[Sesame Street#As Gaeilge|Sesame Street]]'' é, a chraoltar faoin ainm ''Tar ag Spraoi Sesame''. Chuaigh leis an stáisiún méid réimí go leor réaltaí a sheoladh in Éirinn, cuir i gcás, na deirfiúracha Seoige, [[Gráinne Seoige|Gráinne]] agus [[Síle Seoige|Síle]], agus [[Hector Ó hEochagáin]]. Ar na cúiseanna uilig á lua, tá TG4 tar éis teacht chuige féin mar acmhainn cruthanta a mbíonn ag freastal ar chúraimí na Gaeilge is na nGaeilgeoirí. Cuireann TG4 sruth beo ó [[Dáil Éireann|Dháil Éireann]] dhá lá sa tseachtain. Tá clár nuachta laethúil chomh maith, ''Nuacht TG4'' agus an clár [[Timpeall na Tíre]] (bailiúchán de na scéalta móra ar bhonn seachtainiúil) agus ''7 Lá'' (díospóireacht ar cúrsaí reatha). Is iad na cláracha faisnéise seo i dtaca le cúrsaí reatha a bhfuil ardchaighdeán labhartha na Gaeilge acu, agus go deimhin tá dul faoi leith acu maise a chur ar do chuid Gaeilge go gasta, má chuireann tú cos as breathnú orthu go rialta. [[Íomhá:Corp_anam_-www.TG4.ie-5781077138_36309c7261_z.jpg |thumb|border|left|220px|Corp is anam, i [[2009]] ]] Tá seirbhís teilitéacs ag TG4, ar a tugtar ''Téacs TG4''. I mí an Mheithimh na bliana 2006, thosaigh siad ag craoladh cláir go beo ar an suíomh idirlín tg4.tv. == Scannáin == In 2024, bhain an scannán ''[[Kneecap (scannán)|KNEECAP]]'', a mhaoinigh TG4 i gcomhpháirt le maoinitheoirí eile, aitheantas domhanda amach ag féilte agus gradaim scannánaíochta éagsúla, lena n-áirítear Gradam an Lucht Féachana ag [[Féile Scannán Sundance]] agus roinnt gradam ag Gradaim Scannán Neamhspleách na Breataine (BIFA). Lean scannáin eile de chuid Chine4 de bheith faoi bhláth an bhliain sin freisin, ina measc ''[[Fréamhacha (scannán)|Fréwaka]]'' agus ''[[Fidil Ghorm]]''; bhuaigh ''Fidil Ghorm'' Gradam an Lucht Féachana ag Féile Scannán Idirnáisiúnta Newport Beach i California.<ref name="tuarascail2024" /> Sa bhliain 2025 craoladh ''[[Nollaí (scannán)|Nollaí]]'' den chéad uair, scannán teaghlaigh [[An Nollaig|Nollag]] a choimisiúnaigh TG4 in éineacht le [[S4C]] agus [[BBC Thuaisceart Éireann|BBC TÉ]], i nGaeilge agus i mBreatnais faoi seach. B'é an chéad uair scannán beochana riamh dar cruthaíodh mar chomhléiriú idir an trí stát.<ref>{{Luaigh foilseachán|date=10 Nollaig 2025|title=Súil na Seachtaine|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 4}}</ref><ref name=":02">{{Luaigh foilseachán|date=28 Samhain 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/11/tg4-bbc-agus-s4c-le-comhleiriu-ceannrodaioch-do-theaghlaigh-a-chraoladh-an-nollag-seo/|title=TG4, BBC agus S4C le comhléiriú ceannródaíoch do theaghlaigh a chraoladh an Nollag seo|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=57}}</ref> == Tuaisceart Éireann == Mar pháirt de [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]] sa bhliain 1998, cuireadh TG4 (nó TnG mar a bhí sé) ar fáil i d[[Tuaisceart Éireann]]. Sa bhliain 2005, thosaigh sé ag craoladh go hoifigiúil ón tarchuradóir úd Divis gar do Bhéal Feirste. == Aitheantas agus duaiseanna == Thuill dhá shaothar an-éagsúil mórdhuais agus aitheantas speisialta do TG4 ag comórtas tábhachtach Eorpach, Circom 2011, a tionóladh i Frederikstad san [[An Iorua|Iorua]].<ref>[http://www.tg4.ie/ie/corporate/news-releases/2011/120411.html Nuacht Ráitis » 2011 » 12.04 - Aitheantas Eorpach do shaothar TG4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120115181136/http://www.tg4.ie/ie/corporate/news-releases/2011/120411.html |date=2012-01-15 }}. Is é Circom cónaidhm na stáisiún réigiúnach teilifíse san Eoraip, os cionn 300 stáisiún ar fad as 38 tír. Tá ard-mheas ar a chuid comórtas agus bíonn caighdeán an-ard i gceist gach bliain.</ref> Thug an scannán [[An Píopa (scannán)|''An Píopa'']] an phríomhdhuais Faisnéise leis agus tugadh aitheantas agus moladh speisialta don tsraith [[Gualainn le Gualainn (clár teilifíse)|''Gualainn le Gualainn'']], stair an rugbaí in Éirinn, sa duaisaicme do chláracha spóirt. Is í seo an ceathrú uair le deich mbliana a bhfuair cláracha TG4 duaiseanna agus aitheantas ó Circom. Bronnadh Buaic-Ghradam Chumarsáide an Oireachtais ar TG4 don bhliain 2016. An tUachtarán [[Mícheál D. Ó hUiginn]] a bhronn an duais.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ar TG4 a bhronnfar Buaic-Ghradam Chumarsaide an Oireachtais|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0509/787241-ar-tg4-a-bhronnfar-buaic-ghradam-chumarsaide-an-oireachtais/|date=2016-05-09|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Cúla4]] * [[TG4+1]] * [[TG4 Foghlaim]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.tg4.ie Suíomh oifigiúil] * [http://www.tg4.tv Sruth beo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180228054619/http://www.tg4.tv/ |date=2018-02-28 }} * Breandán Delap , 'Ar an Taifead: Fís, Fuaim, Focal', (2012)<ref name=":0" /> == Tagairtí == {{reflist}} {{Teilifís in Éireann}} [[Catagóir:TG4| ]] [[Catagóir:Stáisiúin teilifíse na hÉireann]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]] [[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]] [[Catagóir:Físiriseoireacht na Gaeilge]] [[Catagóir:Físiriseoireacht]] [[Catagóir:Cláir theilifíse]] [[Catagóir:Cláir TG4|*]] [[Catagóir:Teilifís]] [[Catagóir:Aipeanna Gaeilge]] [[Catagóir:Comhlachtaí le Gaeilge]] ojjb2nug6zmxdici7svy5qhisd0jhw0 0 4215 1326549 1260298 2026-08-21T23:58:58Z TGcoa 21229 1326549 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Páirtí polaitíochta|Páirtí]] [[Náisiúnachas in Éirinn|náisiúnaíoch]] i d[[Tuaisceart Éireann]] is ea '''Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre''' ('''PSDLO''')<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/P%C3%A1irt%C3%AD%20S%C3%B3isialta%20agus%20Daonlathach%20an%20Lucht%20Oibre/ga/|teideal="Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-08-21}}</ref> (as [[Béarla]], ''Social Democratic and Labour Party'', '''SDLP'''). Páirtí [[Daonlathas sóisialach|daonlathach sóisialach]] is ea é atá ina chomhalta den [[Idirnáisiúntas Sóisialach]]. Tá [[Claire Hanna]] ina ceannaire ar an bpáirtí ó 2024. Is é [[Ógra PSDLO]] an eagraíocht don aos óg. == Stair == === Bunú === Ag tús na bliana 1970, ní raibh [[Na Trioblóidí]] ach ina dtús ach ba léir do [[John Hume]] go raibh géarghá le páirtí polaitíochta a bhunú chun ionadaíocht a dhéanamh ar an bpobal náisiúnach ó thuaidh. Bhí seisear feisirí náisiúnacha i [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann|Stormont]] ag an am. Toghadh Hume mar fheisire neamhspleách agus bhí aithne mhaith aige ar bheirt fheisirí neamhspleácha eile – [[Ivan Cooper]] agus Paddy O’Hanlon – ón am a chaith siad i ngluaiseacht [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann|Chearta Sibhialta an Tuaiscirt]]. Bhí an triúr acu ar aon intinn gur cheart páirtí nua a bhunú agus chuaigh siad i mbun cainteanna leis an triúr feisirí eile: [[Gerry Fitt]] (Páirtí Poblachtach an Lucht Oibre), [[Austin Currie]] (An Páirtí Náisiúnach) agus [[Paddy Devlin]] (Páirtí an Lucht Oibre i dTuaisceart Éireann).<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/leargas-i-mbeathaisneis-ur-faoi-john-hume-ar-ait-na-gaeltachta-in-eachtrai-stairiula/|teideal=Léargas i mbeathaisnéis úr faoi John Hume ar áit na Gaeltachta in eachtraí stairiúla|dáta=2023-11-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-11-20}}</ref> Chonacthas do Devlin agus do Fitt gur bhain siad leis an traidisiún sóisialach agus bhí tuairimí láidre acu beirt faoin lucht oibre. Dar le Hume, ba dhaonlathaí sóisialta é seachas sóisialaí. Ní ó scoil ghramadaí a tháinig Fitt agus, murab ionann agus Hume, is é féin a d’oil é féin. Ba mhór ag Fitt a neamhspleáchas agus bhí drogall air a bheith ina bhall de pháirtí. Ar an 21 Lúnasa 1970, seoladh Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre in Óstán an Grand Central i mBéal Feirste. Roghnaíodh Gerry Fitt mar cheannaire an pháirtí agus John Hume mar leas-cheannaire. Tháinig an-chuid den bhallraíocht ó na [[Daonlathaigh Náisiúnaíocha]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=National Democratic Party (Northern Ireland)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=National_Democratic_Party_(Northern_Ireland)&oldid=1139743022|journal=Wikipedia|date=2023-02-16|language=en}}</ref> (an National Democratic Party), páirtí beag náisiúnaíoch a díscaoileadh tar éis an PSDLO a bhunú. Ar dtús, dhiúltaigh an PSDLO do pholasaí an Pháirtí Náisiúnaigh, is é sin gan freastal ar an bparlaimint, agus rinne sé iarracht troid ar son na gceart sibhialta laistigh den chóras a bhí i réim i Stormont. Mar sin féin, tháinig an páirtí go tapa ar an tuairim nach nglacfadh Stormont le leasuithe, agus tharraing sé siar as an bparlaimint. I ndiaidh Pharlaimint Thuaisceart Éireann a chur ar ceal sa bhliain 1972, tháinig an PSDLO chun cinn mar an dara páirtí ba mhó, agus mar an páirtí ba mhó sa phobal náisiúnach, sna toghcháin don Tionól nua ó thuaidh a bunaíodh sa bhliain 1973: bhuaigh an páirtí 19 as 78 suíochán. Ba é an PSDLO ceann de na páirtithe a ghlac páirt sa chaibidlíocht as ar eascair [[Comhaontú Sunningdale]], agus ina dhiaidh sin bunaíodh an [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta (Tionól Thuaisceart Éireann 1974)|feidhmeannas comhroinnte cumhachta]] i mí Eanáir 1974. Ghlac Gerry Fitt, ceannaire an PSDLO, oifig mar Leas-Phríomhfheidhmeannach sa rialtas taobh le [[Páirtí Aontachtach Uladh]] (faoi stiúir [[Brian Faulkner]]) agus [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Páirtí na Comhghuaillíochta]]. Bhí an Tionól agus an Feidhmeannas gearrshaolach, áfach, agus thit siad i mí na Bealtaine 1974, cúig mhí i ndiaidh a mbunaithe, de bharr an fhreasúra leanúnaigh laistigh den phobal aontachtach in aghaidh an chomhaontaithe. Níor shuigh an páirtí i rialtas arís go ceann 25 bliain. Cé gur chas John Hume agus [[Gerry Adams]] ([[Sinn Féin]]) lena chéile den chéad uair i 1986, cuireadh tús foirmiúil le cainteanna Hume-Adams ag tús na bliana 1988. Glactar leis go forleathan gur lúb thar a bheith tábhachtach ab ea na cainteanna sin i slabhra phróiseas na síochána agus sa [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]] a d’eascair as.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Nichola Mallon - SDLP Lord Mayor of Belfast.jpg|mion|Nichola Mallon, 2014|clé]] [[Íomhá:Claire Hanna.JPG|clé|mion|[[Claire Hanna]], 2015]] === 2000idí === Ba é an PSDLO an páirtí náisiúnaíoch ba mhó i dTuaisceart Éireann ó aimsir a bhunaithe go dtí tús an 21ú haois. Sa bhliain 1998, ba é an páirtí ba mhó ar an iomlán ó thaobh vótaí de, an chéad uair (agus an t-aon uair go dtí seo) ar bhain páirtí náisiúnach é sin amach. Bhuaigh [[Sinn Féin]] níos mó suíochán agus vótaí ná an PSDLO den chéad uair sa bhliain 2001 in olltoghchán Pharlaimint na Ríochta Aontaithe agus sa bhliain 2003 i dtoghchán [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]]. Thosaigh an páirtí ag dul ar gcúl sna toghcháin nuair a scoir [[John Hume]]. Níor sheas Hume sa bhliain 2004 i dtoghchán [[Parlaimint na hEorpa|Pharlaimint na hEorpa]] agus theip ar an PSDLO an suíochán a bhí ag Hume ón mbliain 1979 a choinneáil. Fuair Sinn Féin an ceann is fearr ar an PSDLO sna blianta tosaigh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta agus lean an patrún sin ó shin. Nuair a toghadh [[Colum Eastwood]] ina cheannaire i mí na Samhna 2015, bhí triúr feisirí Parlaiminte agus ceithre chomhalta déag den Tionól ag an bpáirtí, é féin ar dhuine acu. I dtoghchán Stormont 2016 fuair an PSDLO dhá shuíochán déag agus thit a vóta 2%. An bhliain dár gcionn, i dtoghchán eile nuair a laghdaíodh líon comhaltaí an Tionóil ó 108 go 90, choinnigh siad an dá shuíochán déag, ceann de bhuaicphointí a ré. I gcúrsaí Westminster, chaill siad na trí shuíochán Parlaiminte in olltoghchán 2017 le 11.7% den vóta, ach in 2019 bhí buaicphointe eile ag Eastwood nuair a bhuaigh sé féin agus Claire Hanna dhá shuíochán ar ais, san Fheabhal agus i ndeisceart Bhéal Feirste, le móraimh ollmhóra; choinnigh siad an dá shuíochán sin in olltoghchán 2024, cé gur laghdaigh a vóta.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-leir-an-sabhalfaidh-athru-ceannaireachta-an-sdlp/|teideal=Ní léir an sábhálfaidh athrú ceannaireachta an SDLP|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2024-09-01|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-16}}</ref> === 2020idí === [[Íomhá:Colum Eastwood MLA.JPG|mion|Colum Eastwood FP, ceannaire an pháirtí (ó 2015 go 2024)|clé]] Sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|toghchán Tionóil]] sa bhliain 2022, níor bhuaigh an páirtí ach ocht suíochán as an dá cheann déag a bhí aige, cor a d’fhág nach raibh dóthain comhaltaí aige le bheith páirteach san Fheidhmeannas i Stormont. Chaill sé ceithre shuíochán agus ní raibh sé i dteideal aireachta san Fheidhmeannas le hochtar comhaltaí ar 9% den vóta.<ref name=":1" /> I mí Mheán Fómhair 2022, i ndiaidh athbhreithniú inmheánach ar thoradh an toghcháin, shocraigh an páirtí gan leas-cheannaire nua a cheapadh, mar chuid d’athstruchtúrú ar an eagraíocht.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.itv.com/news/utv/2022-09-26/sdlp-party-streamlining-with-no-deputy-leader|teideal=SDLP to streamline party and will not be appointing a new deputy leader|dáta=2022-09-26|language=en|work=UTV / ITV News|dátarochtana=2026-08-21}}</ref> Sa bhliain chéanna tháinig deireadh leis an gcomhpháirtíocht pholasaí a bhí ag an PSDLO le [[Fianna Fáil]] ó 2019.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-63075543|teideal=SDLP signals end of partnership with Fianna Fáil|dáta=2022-09-26|language=en|work=BBC News|dátarochtana=2026-08-21}}</ref> Agus sa bhliain 2023, buaileadh buille trom ar an PSDLO sna [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023]]. Chaill an páirtí 20 suíochán sa toghchán agus ní raibh fágtha aige ach 39 comhairleoir as an 462 ar an 11 údarás áitiúil; níos lú ná ionadaí amháin as gach naonúr.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/feartlaoi-an-sdlp-a-scriobh-roluath/|teideal=Feartlaoi an SDLP á scríobh róluath…|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=4 Meitheamh 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-06-04}}</ref> I mí Feabhra 2024, nuair a athbhunaíodh institiúidí Stormont, ba é an PSDLO a bhunaigh an chéad fhreasúra oifigiúil i d[[Tionól Thuaisceart Éireann]], agus ceapadh [[Matthew O'Toole]] ina Cheannaire ar an bhFreasúra. In 2024, ba é an PSDLO a dhiúltaigh don chuireadh chuig an Teach Bán Lá Fhéile Pádraig 2024 mar gheall ar ról Mheiriceá agus [[Joe Biden]] sa [[Cogadh Iosrael-Gaza|chogadh i nGaza]], ach níor léir gur thug na vótálaithe luach saothair dóibh ar a shon san olltoghchán cé go raibh na mílte i mbun agóide faoin gceist. Bhí Colum Eastwood i bhfad níos fearr ná éinne eile sna díospóireachtaí raidió agus teilifíse réamhthoghcháin ach níor shaothraigh an páirtí díbhinn.<ref name=":1" /> San [[Olltoghchán na R-A 2024 i dTuaisceart Éireann|olltoghchán 2024]], choinnigh an PSDLO an dá shuíochán a bhí aige ó 2019. B’iad [[Colum Eastwood]] ([[An Feabhal (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|An Feabhal]]) agus [[Claire Hanna]] ([[Béal Feirste Theas agus an Dún Láir (toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Béal Feirste Theas agus an Dún Láir]]) beirt [[Feisire Parlaiminte (An Ríocht Aontaithe)|fheisirí]] an PSDLO. Ar an 5 Deireadh Fómhair 2024, ceapadh Claire Hanna ina ceannaire ar an bpáirtí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/adhmhaidin/2024/1007/1473955-adhmhaidin-de-luain-7-deireadh-fomhair-2024/|teideal=Claire Hanna|údar=RnaG / Adhmhaidin|dáta=7 Deireadh Fómhair 2024|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2025-03-16}}</ref> De réir pobalbhreithe a foilsíodh i mí na Nollag 2025, bhí tacaíocht 9.2% ag an bpáirtí, méadú beag ar an 9.1% a bhí aige roimhe sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/teachtaireacht-lom-do-shinn-fein-agus-an-dup-agus-tacaiocht-an-phobail-do-stormont-ag-laghdu/|teideal=Teachtaireacht lom do Shinn Féin agus an DUP agus tacaíocht an phobail do Stormont ag laghdú|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=17 Nollaig 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-21}}</ref> ==Aidhmeanna== Bhí sé mar aidhm ag bunaitheoirí an pháirtí gluaiseacht pholaitiúil a bhunú do náisiúnaithe bunreachtúla a bhí i gcoinne fheachtas paraimíleata na n[[An tIRA Sealadach|Óglach Sealadach]] (nó an tIRA). Ba mhian leo cearta sibhialta do Chaitlicigh agus Éire aontaithe a bhaint amach trí mhodhanna síochánta bunreachtúla. Mar sin féin, áitíonn daoine eile, mar a thugann an t-ainm le fios, gurbh é an bhéim a bhí ann ar dtús páirtí sóisialta-daonlathach a chur ar bun seachas páirtí náisiúnach. Lean an díospóireacht seo idir daonlathas sóisialta agus náisiúnachas ar feadh an chéad deich mbliana de shaol an pháirtí. Níos déanaí, mhaígh bunaitheoir agus céad cheannaire an pháirtí [[Gerry Fitt]] – a bhí ina cheannaire roimhe sin ar Pháirtí Poblachtach an Lucht Oibre, páirtí a bhí go follasach sóisialach – gurbh é cinneadh an pháirtí Comhairle na hÉireann a éileamh mar chuid de [[Comhaontú Sunningdale|Chomhaontú Sunningdale]] a léirigh cathain go díreach a ghlac an páirtí le clár oibre soiléir náisiúnach. D’fhág sé an páirtí ina dhiaidh sin, sa bhliain 1979, ag rá nárbh é a thuilleadh an páirtí a bhí i gceist aige ón tús. Bíonn roinnt daoine den tuairim gur páirtí é an PSDLO atá ar son leasa na gCaitliceach meánaicmeacha i dtús báire, le vótálaithe comhchruinnithe i gceantair thuaithe agus sna haicmí gairmiúla, seachas ina fheithicil ar son náisiúnachais na hÉireann. Diúltaíonn baill eile don argóint seo, ag tagairt don cháipéis a d’fhoilsigh siad sa bhliain 2005 inar leagadh amach a bpleananna d’[[Athaontú na hÉireann|Éire aontaithe]].<ref name=":1" /> == Ceannairí == * [[Gerry Fitt]] (1970–1979) * [[John Hume]] (1979–2001) * [[Mark Durkan]] (2001–2010) * [[Margaret Ritchie]] (2010–2011) * [[Alasdair McDonnell]] (2011–2015) * [[Colum Eastwood]] (2015–2024) * [[Claire Hanna]] (2024–) ==Leas-Cheannairí== * [[John Hume]] (1970–1979) * [[Seamus Mallon]] (1979–2001) * [[Bríd Rodgers]] (2001–2004) * [[Alasdair McDonnell]] (2004–2010) * [[Patsy McGlone]] (2010–2011) * [[Dolores Kelly]] (2011–2015) * [[Fearghal McKinney]] (2015–2016) * [[Nichola Mallon]] (2017–2022) Tá an post folamh ó 2022 i leith. I ndiaidh do Nichola Mallon a suíochán Tionóil a chailleadh i dtoghchán 2022, shocraigh an páirtí i mí Mheán Fómhair na bliana sin gan leas-cheannaire nua a cheapadh.<ref name=":2" /> == Comhaltaí den Tionól Reachtach (CTR)== Seo a leanas ochtar comhaltaí an pháirtí i d[[Tionól Thuaisceart Éireann]] a toghadh i dtoghchán 2022: {| class="wikitable" |- ! Comhalta den Tionól Reachtach ! Toghcheantar ! Nótaí |- | [[Mark H. Durkan]] | [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|An Feabhal]] | Aire Comhshaoil (2013–2016) |- | [[Cara Hunter]] | [[Doire Thoir (Toghcheantar Tionóil)|Doire Thoir]] | Comhthoghadh í in 2020 |- | [[Daniel McCrossan]] | [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Tír Eoghain Thiar]] | |- | [[Patsy McGlone]] | [[Lár Uladh (Toghcheantar Tionóil)|Lár Uladh]] | Leas-cheannaire (2010–2011) |- | [[Colin McGrath]] | [[An Dún Theas (Toghcheantar Tionóil)|An Dún Theas]] | |- | [[Sinéad McLaughlin]] | [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|An Feabhal]] | Comhthoghadh í in 2020 |- | [[Justin McNulty]] | [[Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha (Toghcheantar Tionóil)|Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha]] | |- | [[Matthew O'Toole]] | [[Béal Feirste Theas (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Theas]] | Comhthoghadh é in 2020; Ceannaire an Fhreasúra (ó 2024) |} [[Íomhá:Northern Ireland election seats 1997-2015.svg|mion|lár|800px|Suíocháin na bpáirtithe i dtoghcháin Thuaisceart Éireann, 1997–2015]] == Féach freisin == * [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] * [[Athaontú na hÉireann]] * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[Tionól Thuaisceart Éireann]] * [[Na Trioblóidí]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Polaitíocht na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 1970]] [[Catagóir:Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre]] [[Catagóir:Eagraíochtaí sóisialacha in Éirinn]] 0qrnjvqb1xwhv0qe1bcc4yw2j1sjc28 1326550 1326549 2026-08-22T00:03:48Z TGcoa 21229 1326550 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Páirtí polaitíochta|Páirtí]] [[Náisiúnachas in Éirinn|náisiúnaíoch]] i d[[Tuaisceart Éireann]] is ea '''Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre''' ('''PSDLO''')<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/P%C3%A1irt%C3%AD%20S%C3%B3isialta%20agus%20Daonlathach%20an%20Lucht%20Oibre/ga/|teideal="Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-08-21}}</ref> (as [[Béarla]], ''Social Democratic and Labour Party'', '''SDLP'''). Páirtí [[Daonlathas sóisialach|daonlathach sóisialach]] is ea é atá ina chomhalta den [[Idirnáisiúntas Sóisialach]]. Is é [[Ógra PSDLO]] an eagraíocht don aos óg. == Stair == === Bunú === Ag tús na bliana 1970, ní raibh [[Na Trioblóidí]] ach ina dtús ach ba léir do [[John Hume]] go raibh géarghá le páirtí polaitíochta a bhunú chun ionadaíocht a dhéanamh ar an bpobal náisiúnach ó thuaidh. Bhí seisear feisirí náisiúnacha i [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann|Stormont]] ag an am. Toghadh Hume mar fheisire neamhspleách agus bhí aithne mhaith aige ar bheirt fheisirí neamhspleácha eile – [[Ivan Cooper]] agus Paddy O’Hanlon – ón am a chaith siad i ngluaiseacht [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann|Chearta Sibhialta an Tuaiscirt]]. Bhí an triúr acu ar aon intinn gur cheart páirtí nua a bhunú agus chuaigh siad i mbun cainteanna leis an triúr feisirí eile: [[Gerry Fitt]] (Páirtí Poblachtach an Lucht Oibre), [[Austin Currie]] (An Páirtí Náisiúnach) agus [[Paddy Devlin]] (Páirtí an Lucht Oibre i dTuaisceart Éireann).<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/leargas-i-mbeathaisneis-ur-faoi-john-hume-ar-ait-na-gaeltachta-in-eachtrai-stairiula/|teideal=Léargas i mbeathaisnéis úr faoi John Hume ar áit na Gaeltachta in eachtraí stairiúla|dáta=2023-11-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-11-20}}</ref> Chonacthas do Devlin agus do Fitt gur bhain siad leis an traidisiún sóisialach agus bhí tuairimí láidre acu beirt faoin lucht oibre. Dar le Hume, ba dhaonlathaí sóisialta é seachas sóisialaí. Ní ó scoil ghramadaí a tháinig Fitt agus, murab ionann agus Hume, is é féin a d’oil é féin. Ba mhór ag Fitt a neamhspleáchas agus bhí drogall air a bheith ina bhall de pháirtí. Ar an 21 Lúnasa 1970, seoladh Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre in Óstán an Grand Central i mBéal Feirste. Roghnaíodh Gerry Fitt mar cheannaire an pháirtí agus John Hume mar leas-cheannaire. Tháinig an-chuid den bhallraíocht ó na [[Daonlathaigh Náisiúnaíocha]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=National Democratic Party (Northern Ireland)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=National_Democratic_Party_(Northern_Ireland)&oldid=1139743022|journal=Wikipedia|date=2023-02-16|language=en}}</ref> (an National Democratic Party), páirtí beag náisiúnaíoch a díscaoileadh tar éis an PSDLO a bhunú. Ar dtús, dhiúltaigh an PSDLO do pholasaí an Pháirtí Náisiúnaigh, is é sin gan freastal ar an bparlaimint, agus rinne sé iarracht troid ar son na gceart sibhialta laistigh den chóras a bhí i réim i Stormont. Mar sin féin, tháinig an páirtí go tapa ar an tuairim nach nglacfadh Stormont le leasuithe, agus tharraing sé siar as an bparlaimint. I ndiaidh Pharlaimint Thuaisceart Éireann a chur ar ceal sa bhliain 1972, tháinig an PSDLO chun cinn mar an dara páirtí ba mhó, agus mar an páirtí ba mhó sa phobal náisiúnach, sna toghcháin don Tionól nua ó thuaidh a bunaíodh sa bhliain 1973: bhuaigh an páirtí 19 as 78 suíochán. Ba é an PSDLO ceann de na páirtithe a ghlac páirt sa chaibidlíocht as ar eascair [[Comhaontú Sunningdale]], agus ina dhiaidh sin bunaíodh an [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta (Tionól Thuaisceart Éireann 1974)|feidhmeannas comhroinnte cumhachta]] i mí Eanáir 1974. Ghlac Gerry Fitt, ceannaire an PSDLO, oifig mar Leas-Phríomhfheidhmeannach sa rialtas taobh le [[Páirtí Aontachtach Uladh]] (faoi stiúir [[Brian Faulkner]]) agus [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Páirtí na Comhghuaillíochta]]. Bhí an Tionól agus an Feidhmeannas gearrshaolach, áfach, agus thit siad i mí na Bealtaine 1974, cúig mhí i ndiaidh a mbunaithe, de bharr an fhreasúra leanúnaigh laistigh den phobal aontachtach in aghaidh an chomhaontaithe. Níor shuigh an páirtí i rialtas arís go ceann 25 bliain. Cé gur chas John Hume agus [[Gerry Adams]] ([[Sinn Féin]]) lena chéile den chéad uair i 1986, cuireadh tús foirmiúil le cainteanna Hume-Adams ag tús na bliana 1988. Glactar leis go forleathan gur lúb thar a bheith tábhachtach ab ea na cainteanna sin i slabhra phróiseas na síochána agus sa [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Aoine an Chéasta]] a d’eascair as.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Nichola Mallon - SDLP Lord Mayor of Belfast.jpg|mion|Nichola Mallon, 2014|clé]] [[Íomhá:Claire Hanna.JPG|clé|mion|[[Claire Hanna]], 2015]] === 2000idí === Ba é an PSDLO an páirtí náisiúnaíoch ba mhó i dTuaisceart Éireann ó aimsir a bhunaithe go dtí tús an 21ú haois. Sa bhliain 1998, ba é an páirtí ba mhó ar an iomlán ó thaobh vótaí de, an chéad uair (agus an t-aon uair go dtí seo) ar bhain páirtí náisiúnach é sin amach. Bhuaigh [[Sinn Féin]] níos mó suíochán agus vótaí ná an PSDLO den chéad uair sa bhliain 2001 in olltoghchán Pharlaimint na Ríochta Aontaithe agus sa bhliain 2003 i dtoghchán [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]]. Thosaigh an páirtí ag dul ar gcúl sna toghcháin nuair a scoir [[John Hume]]. Níor sheas Hume sa bhliain 2004 i dtoghchán [[Parlaimint na hEorpa|Pharlaimint na hEorpa]] agus theip ar an PSDLO an suíochán a bhí ag Hume ón mbliain 1979 a choinneáil. Fuair Sinn Féin an ceann is fearr ar an PSDLO sna blianta tosaigh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta agus lean an patrún sin ó shin. Nuair a toghadh [[Colum Eastwood]] ina cheannaire i mí na Samhna 2015, bhí triúr feisirí Parlaiminte agus ceithre chomhalta déag den Tionól ag an bpáirtí, é féin ar dhuine acu. I dtoghchán Stormont 2016 fuair an PSDLO dhá shuíochán déag agus thit a vóta 2%. An bhliain dár gcionn, i dtoghchán eile nuair a laghdaíodh líon comhaltaí an Tionóil ó 108 go 90, choinnigh siad an dá shuíochán déag, ceann de bhuaicphointí a ré. I gcúrsaí Westminster, chaill siad na trí shuíochán Parlaiminte in olltoghchán 2017 le 11.7% den vóta, ach in 2019 bhí buaicphointe eile ag Eastwood nuair a bhuaigh sé féin agus Claire Hanna dhá shuíochán ar ais, san Fheabhal agus i ndeisceart Bhéal Feirste, le móraimh ollmhóra; choinnigh siad an dá shuíochán sin in olltoghchán 2024, cé gur laghdaigh a vóta.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-leir-an-sabhalfaidh-athru-ceannaireachta-an-sdlp/|teideal=Ní léir an sábhálfaidh athrú ceannaireachta an SDLP|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2024-09-01|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-16}}</ref> === 2020idí === [[Íomhá:Colum Eastwood MLA.JPG|mion|Colum Eastwood FP, ceannaire an pháirtí (ó 2015 go 2024)|clé]] Sa [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|toghchán Tionóil]] sa bhliain 2022, níor bhuaigh an páirtí ach ocht suíochán as an dá cheann déag a bhí aige, cor a d’fhág nach raibh dóthain comhaltaí aige le bheith páirteach san Fheidhmeannas i Stormont. Chaill sé ceithre shuíochán agus ní raibh sé i dteideal aireachta san Fheidhmeannas le hochtar comhaltaí ar 9% den vóta.<ref name=":1" /> I mí Mheán Fómhair 2022, i ndiaidh athbhreithniú inmheánach ar thoradh an toghcháin, shocraigh an páirtí gan leas-cheannaire nua a cheapadh, mar chuid d’athstruchtúrú ar an eagraíocht.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.itv.com/news/utv/2022-09-26/sdlp-party-streamlining-with-no-deputy-leader|teideal=SDLP to streamline party and will not be appointing a new deputy leader|dáta=2022-09-26|language=en|work=UTV / ITV News|dátarochtana=2026-08-21}}</ref> Sa bhliain chéanna tháinig deireadh leis an gcomhpháirtíocht pholasaí a bhí ag an PSDLO le [[Fianna Fáil]] ó 2019.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-63075543|teideal=SDLP signals end of partnership with Fianna Fáil|dáta=2022-09-26|language=en|work=BBC News|dátarochtana=2026-08-21}}</ref> Agus sa bhliain 2023, buaileadh buille trom ar an PSDLO sna [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023]]. Chaill an páirtí 20 suíochán sa toghchán agus ní raibh fágtha aige ach 39 comhairleoir as an 462 ar an 11 údarás áitiúil; níos lú ná ionadaí amháin as gach naonúr.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/feartlaoi-an-sdlp-a-scriobh-roluath/|teideal=Feartlaoi an SDLP á scríobh róluath…|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=4 Meitheamh 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-06-04}}</ref> I mí Feabhra 2024, nuair a athbhunaíodh institiúidí Stormont, ba é an PSDLO a bhunaigh an chéad fhreasúra oifigiúil i d[[Tionól Thuaisceart Éireann]], agus ceapadh [[Matthew O'Toole]] ina Cheannaire ar an bhFreasúra. In 2024, ba é an PSDLO a dhiúltaigh don chuireadh chuig an Teach Bán Lá Fhéile Pádraig 2024 mar gheall ar ról Mheiriceá agus [[Joe Biden]] sa [[Cogadh Iosrael-Gaza|chogadh i nGaza]], ach níor léir gur thug na vótálaithe luach saothair dóibh ar a shon san olltoghchán cé go raibh na mílte i mbun agóide faoin gceist. Bhí Colum Eastwood i bhfad níos fearr ná éinne eile sna díospóireachtaí raidió agus teilifíse réamhthoghcháin ach níor shaothraigh an páirtí díbhinn.<ref name=":1" /> San [[Olltoghchán na R-A 2024 i dTuaisceart Éireann|olltoghchán 2024]], choinnigh an PSDLO an dá shuíochán a bhí aige ó 2019. B’iad [[Colum Eastwood]] ([[An Feabhal (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|An Feabhal]]) agus [[Claire Hanna]] ([[Béal Feirste Theas agus an Dún Láir (toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Béal Feirste Theas agus an Dún Láir]]) beirt [[Feisire Parlaiminte (An Ríocht Aontaithe)|fheisirí]] an PSDLO. Ar an 5 Deireadh Fómhair 2024, ceapadh Claire Hanna ina ceannaire ar an bpáirtí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/adhmhaidin/2024/1007/1473955-adhmhaidin-de-luain-7-deireadh-fomhair-2024/|teideal=Claire Hanna|údar=RnaG / Adhmhaidin|dáta=7 Deireadh Fómhair 2024|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2025-03-16}}</ref> De réir pobalbhreithe a foilsíodh i mí na Nollag 2025, bhí tacaíocht 9.2% ag an bpáirtí, méadú beag ar an 9.1% a bhí aige roimhe sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/teachtaireacht-lom-do-shinn-fein-agus-an-dup-agus-tacaiocht-an-phobail-do-stormont-ag-laghdu/|teideal=Teachtaireacht lom do Shinn Féin agus an DUP agus tacaíocht an phobail do Stormont ag laghdú|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=17 Nollaig 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-21}}</ref> ==Aidhmeanna== Bhí sé mar aidhm ag bunaitheoirí an pháirtí gluaiseacht pholaitiúil a bhunú do náisiúnaithe bunreachtúla a bhí i gcoinne fheachtas paraimíleata na n[[An tIRA Sealadach|Óglach Sealadach]] (nó an tIRA). Ba mhian leo cearta sibhialta do Chaitlicigh agus Éire aontaithe a bhaint amach trí mhodhanna síochánta bunreachtúla. Mar sin féin, áitíonn daoine eile, mar a thugann an t-ainm le fios, gurbh é an bhéim a bhí ann ar dtús páirtí sóisialta-daonlathach a chur ar bun seachas páirtí náisiúnach. Lean an díospóireacht seo idir daonlathas sóisialta agus náisiúnachas ar feadh an chéad deich mbliana de shaol an pháirtí. Níos déanaí, mhaígh bunaitheoir agus céad cheannaire an pháirtí [[Gerry Fitt]] – a bhí ina cheannaire roimhe sin ar Pháirtí Poblachtach an Lucht Oibre, páirtí a bhí go follasach sóisialach – gurbh é cinneadh an pháirtí Comhairle na hÉireann a éileamh mar chuid de [[Comhaontú Sunningdale|Chomhaontú Sunningdale]] a léirigh cathain go díreach a ghlac an páirtí le clár oibre soiléir náisiúnach. D’fhág sé an páirtí ina dhiaidh sin, sa bhliain 1979, ag rá nárbh é a thuilleadh an páirtí a bhí i gceist aige ón tús. Bíonn roinnt daoine den tuairim gur páirtí é an PSDLO atá ar son leasa na gCaitliceach meánaicmeacha i dtús báire, le vótálaithe comhchruinnithe i gceantair thuaithe agus sna haicmí gairmiúla, seachas ina fheithicil ar son náisiúnachais na hÉireann. Diúltaíonn baill eile don argóint seo, ag tagairt don cháipéis a d’fhoilsigh siad sa bhliain 2005 inar leagadh amach a bpleananna d’[[Athaontú na hÉireann|Éire aontaithe]].<ref name=":1" /> == Ceannairí == * [[Gerry Fitt]] (1970–1979) * [[John Hume]] (1979–2001) * [[Mark Durkan]] (2001–2010) * [[Margaret Ritchie]] (2010–2011) * [[Alasdair McDonnell]] (2011–2015) * [[Colum Eastwood]] (2015–2024) * [[Claire Hanna]] (2024–) ==Leas-Cheannairí== * [[John Hume]] (1970–1979) * [[Seamus Mallon]] (1979–2001) * [[Bríd Rodgers]] (2001–2004) * [[Alasdair McDonnell]] (2004–2010) * [[Patsy McGlone]] (2010–2011) * [[Dolores Kelly]] (2011–2015) * [[Fearghal McKinney]] (2015–2016) * [[Nichola Mallon]] (2017–2022) Tá an post folamh ó 2022 i leith. I ndiaidh do Nichola Mallon a suíochán Tionóil a chailleadh i dtoghchán 2022, shocraigh an páirtí i mí Mheán Fómhair na bliana sin gan leas-cheannaire nua a cheapadh.<ref name=":2" /> == Comhaltaí den Tionól Reachtach (CTR)== Seo a leanas ochtar comhaltaí an pháirtí i d[[Tionól Thuaisceart Éireann]] a toghadh i dtoghchán 2022: {| class="wikitable" |- ! Comhalta den Tionól Reachtach ! Toghcheantar ! Nótaí |- | [[Mark H. Durkan]] | [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|An Feabhal]] | Aire Comhshaoil (2013–2016) |- | [[Cara Hunter]] | [[Doire Thoir (Toghcheantar Tionóil)|Doire Thoir]] | Comhthoghadh í in 2020 |- | [[Daniel McCrossan]] | [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Tír Eoghain Thiar]] | |- | [[Patsy McGlone]] | [[Lár Uladh (Toghcheantar Tionóil)|Lár Uladh]] | Leas-cheannaire (2010–2011) |- | [[Colin McGrath]] | [[An Dún Theas (Toghcheantar Tionóil)|An Dún Theas]] | |- | [[Sinéad McLaughlin]] | [[An Feabhal (Toghcheantar Tionóil)|An Feabhal]] | Comhthoghadh í in 2020 |- | [[Justin McNulty]] | [[Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha (Toghcheantar Tionóil)|Iúr Cinn Trá agus Ard Mhacha]] | |- | [[Matthew O'Toole]] | [[Béal Feirste Theas (Toghcheantar Tionóil)|Béal Feirste Theas]] | Comhthoghadh é in 2020; Ceannaire an Fhreasúra (ó 2024) |} [[Íomhá:Northern Ireland election seats 1997-2015.svg|mion|lár|800px|Suíocháin na bpáirtithe i dtoghcháin Thuaisceart Éireann, 1997–2015]] == Féach freisin == * [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] * [[Athaontú na hÉireann]] * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[Tionól Thuaisceart Éireann]] * [[Na Trioblóidí]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Polaitíocht na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta a bunaíodh sa bhliain 1970]] [[Catagóir:Páirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre]] [[Catagóir:Eagraíochtaí sóisialacha in Éirinn]] psgoac0yz3rfrutefexpgoricmobbnp 0 11197 1326555 1235951 2026-08-22T01:58:32Z ~2026-45705-46 76542 1326555 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Náisiúnachas in Éirinn|Náisiúnaí]] [[Éire]]annach a ghlac páirt in [[Éirí Amach na Cásca]] sa bhliain [[1916]] ab ea '''Mícheál Seosamh Ó Rathaille''' ([[22 Aibreán]], [[1875]] - [[29 Aibreán]], [[1916]]) nó ''The O'Rahilly'' ("an Rathailleach"), mar a thugtaí air go minic.<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=778|title=Ó RATHGHAILLE, Micheál Seosamh (1875–1916) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref> Fuair sé [[bás]] i bpáirc an áir in [[Éirí Amach na Cásca]] sa bhliain [[1916]]. Bhí sé ina Phoblachtach díograiseach, agus é ina bhall de Choiste Gnó [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]]. Bhí sé measartha saibhir, nó nuair a bhí an tÉirí Amach thart, bhí sé le léamh ar an ''[[Irish Times]]'' go raibh ioncam tráthrialta £900 i ndiaidh na bliana aige, agus é ag caitheamh cuid mhaith de ag tabhairt tacaíochta do chúis na Náisiúnaithe. Níos tábhachtaí fós, bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]]. Le cabhair [[Robert Erskine Childers|Erskine Childers]] agus na [[Impireacht na Gearmáine|Gearmáine]], d'eagraigh sé an chéad lastas arm leis na hÓglaigh a armáil. [[Raidhfil|Raidhfilí]] Mauser a bhí ann, agus iad le teacht i dtír i m[[Binn Éadair]]. == Luathshaol == Rugadh Mícheál Seosamh Ó Rathaille ar an [[22 Aibreán]] [[1875]] i m[[Béal Átha Longfoirt|Béal Átha Longphoirt]], [[Contae Chiarraí]]. Cailleadh é ar an [[29 Aibreán]] [[1916]], i m[[Baile Átha Cliath]]. Fear mór taistil a bhí ann, nó chaith sé conablach deich mbliana sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] agus san [[An Eoraip|Eoraip]], sular chuir sé faoi i m[[Baile Átha Cliath]]. [[Íomhá:The O'Rahilly memorial, O'Rahilly Parade, Dublin.jpg|mion|Plaic cuimhneacháin, An Raitheallach, Paráid Uí Rathaille, inniu ar chúl Jury's Hotel. leis an teachtaireacht dheireanach a scríobh sé|alt=|clé|266x266px]] == Óglaigh na hÉireann == Ní raibh an Rathailleach ina bhall de [[Bráithreachas na Poblachta|Bhráithreachas na Poblachta]], agus dá thoradh sin ní raibh a fhios aige go raibh an t[[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach]] ar na bacáin. Rinne an Bráithreachas iarracht na pleananna a choinneáil folaithe ar dhaoine mar [[Bulmer Hobson]], [[Eoin Mac Néill]] agus Ó Raithille, nó bhí siad den bharúil nár chóir dul chun ceannairce ar na [[Sasanaigh]], mura mbeidís siúd ag iarraidh na hÓglaigh a ionsaí. [[Íomhá:Bulmer Hobson.jpg|mion|287x287px]] Nuair a fuair [[Bulmer Hobson]] amach faoi na pleananna, d'fhuadaigh an Bráithreachas é, ar eagla go sceithfeadh sé orthu, ach ansin, chuala an Rathailleach iomrá ar an bhfuadach<ref>[http://tuairisc.ie/cruinniu-i-mo-theachsa-satharn-casca-1916-an-raibh-deireadh-le-haisling-an-phiarsaigh-anois/ Tuairisc.ie, 26 Márta 2016], ráiteas i nGaeilge a thug an Dochtúir Séamus Ó Ceallaigh do Bhiúró na Staire Míleata faoi chruinniú a bhí ag ceannairí Óglaigh na hÉireann ina theach féin oíche Shathairn Naofa 1916</ref>. Chuaigh sé go [[Scoil Éanna]] le labhairt le [[Pádraig Mac Piarais]]. Bhí fearg an domhain air, agus bhagair sé aon duine a lámhach a dhéanfadh iarracht an cleas céanna a imirt airsean. D'éirigh leis an bPiarsach maolú ar a fhearg, ach mar sin féin, bhí sé meáite ar an Éirí Amach a chosc. I ndiaidh dó imeacht leis ó [[scoil]] an Phiarsaigh, chaith sé an oíche ar fad ag tiomáint timpeall na [[tír]]<nowiki/>e, agus é ag tabhairt orduithe ó [[Eoin Mac Néill]] do cheannairí na nÓglach i [[Contae Luimnigh|Luimneach]], i g[[Contae Chorcaí|Corcaigh]], i g[[Contae Chiarraí|Ciarraí]], agus i d[[Contae Thiobraid Árann|Tiobraid Árann]] staonadh ón gcath. [[Íomhá:Birth of the Irish Republic.jpg|mion|"Birth of the Irish Republic" le Walter Paget]] D'fhill an Rathailleach abhaile agus chuala sé go rachadh an tÉirí Amach ar aghaidh ar aon chaoi, ar Luan na Cásca. Mar sin, d'éirigh leis an tÉirí Amach a stopadh sa tír ar fad, ach amháin i m[[Baile Átha Cliath]] féin. == Eirí Amach na Cásca == Chuaigh an Rathailleach i dteagmháil leis na ceannairí - an Piarsach, [[Séamas Ó Conghaile]] agus an chuid eile acu - le go bhféadfadh sé páirt a ghlacadh sa cheannairc mar sin féin, agus d'ainneoin a chuid iarrachtaí an cheannairc a chur ar ceal, agus d'ainneoin a dhiantuairime go raibh an tÉirí Amach teipthe cibé scéal é,. Cheap an Rathailleach go mba cheart go dtroidfeadh sé in éineacht leis na hÓglaigh, ó chabhraigh sé an oiread sin leis an eagraíocht a chruthú. [[Íomhá:The shell of the G.P.O. on Sackville Street after the Easter Rising (6937669789).jpg|mion|Ard Oigig an Phoist]] Le linn an Éirí Amach, bhí an Rathailleach ag troid in [[Ard-Oifig an Phoist]], ach ó bhí sé feargach leis na ceannairí i gcónaí, d'fhan sé an chuid ba mhó den am thuas an staighre, le nach gcaithfeadh sé a bheith i dteagmháil leo siúd. I ndiaidh an Éirí Amach, dúirt an Dara Leifteanant A.D. Chalmers leis na nuachtáin go raibh an Rathailleach ina cheann mhaith dó. Ar dtús, chuir [[Mícheál Ó Coileáin]], nach raibh ann san am seo ach Captaen óg de chuid na nÓglach, ceangal na gcúig gcaol air agus d'fhág mar sin é i mbosca [[Teileafón|teileafóin]]. Trí huaire an chloig ina dhiaidh sin, scaoil na hÓglaigh as an doghrainn é agus thug siad go hArd-Oifig an Phoist é. Nuair a chonaic an Rathailleach é, chuir sé ag coinneáil súile ar an aicsean é, lena chinntiú nach ngoidfeadh aon duine a dhath, agus thug sé rabhadh dá chuid fear féachaint chuige nach ndéanfadh aon duine dochar don tsaighdiúir. == Bás == [[Íomhá:Sackville Street (Dublin) after the 1916 Easter Rising.JPG|mion|Sráid Anraí agus an GPO]] Dé hAoine, an 28ú lá de Mhi Aibreáin, agus Oifig an Phoist trí [[Tine|thine]], thairg an Rathailleach grúpa fear a thabhairt leis agus slí éalaithe a fháil. Ag trasnú Shráid Uí Mhórdha dóibh, fuair siad iad féin faoi thine ó mheaisínghunna de chuid na Sasanach. Ghoin an meaisínghunna an Rathailleach go dona, agus thit sé ina chnap ar an tsráid, ar thairseach os comhair dorais éigin. Bhí sé ag cur na sruthanna fola, ach ina dhiaidh sin féin, d'éirigh leis ruathar a thabhairt trasna na sráide, i dtreo Lána Sackville (inniu, Paráid Uí Rathaille). D'aimsigh an meaisínghunna é arís, ansin. Tá an dá b'fhéidir ann, ach deirtear go raibh sé ina bheo i gcónaí, naoi n-uaire an chloig i ndiaidh an eachtra seo, ó oíche na hAoine go dtí tráthnóna an tSathairn, nuair a bhí na hÓglaigh tar éis géilleadh do na Sasanaigh cheana féin<ref>[http://castracker.com/t.html?f=http%3A%2F%2Fpodcast.rasset.ie%2Fpodcasts%2Faudio%2F2015%2F0811%2F20150811_rteraidion-adhmhaidin-proinsiasr_c20827876_20827889_232_drm_.mp3 Tá gaolta le lucht an Éirí Amach ag impí ar an Aire Heather Humphreys 5 fhoirgneamh eile a raibh Ceannaií na Cásca a chosaint; tá NAMA le hiad a chur ar ceannt]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Proinsias Ó Rathaille, Garmhac leis an Raitheallach ar RTÉ - Adhmhaidin, 11 Lúnasa 2015,</ref>. Tríocha bliain i ndiaidh na n-imeachtaí, breacadh an ráiteas síos ón tiománaí otharchairr Albert Mitchell go raibh sé díreach ag tiomáint, tamall roimh an deireadh seachtaine nó ina thús, nuair a tharraing sáirsint a aird ar chorp a bhí ina luí thíos i ngáitéar Shráid Uí Mhórdha, agus é gléasta i gculaith iathghlas na hÉireann. Is cosúil go raibh an fear ina bheo fós, agus thug Mitchell in amhail é a iompar go dtí an t-otharcharr. Ansin, áfach, tháinig oifigeach Sasanach trasna chuige, agus choisc sé air agus ar a fhoireann baint don fhear. Bhí orthu, mar sin, an fear a fhágáil an áit a raibh sé, agus é ag saothrú an bháis. Tháinig siad ar ais níos déanaí, agus bhí saighdiúir ag gardáil na háite. Dúradh le Mitchell ina dhiaidh sin gurbh é an Rathailleach a bhí ann<ref>[http://www.cogg.ie/wp-content/uploads/aonad-1-sceal-an-eiri-amach..pptx cogg.ie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171024070950/http://www.cogg.ie/wp-content/uploads/aonad-1-sceal-an-eiri-amach..pptx |date=2017-10-24 }}, Bláthnaid Ní Rathaille, Gar-iníon leis an Rathailleach</ref>. [[Íomhá:The O'Rahilly Ballylongford.jpg|thumb|upright|Plaic cuimhneacháin i m[[Béal Átha Longfoirt]], Ciarraí|alt=]] == Adieu == D'ainneoin an Rathailleach a bheith i bpian mhór agus an bás ag druidim leis, scríobh sé teachtaireacht dheireanach chuig a bhean chéile, Nancy. Seo a raibh le léamh ansin: <blockquote>"Scríofa i ndiaidh an urchair a bhuail mé. A ghrá gheal, a Nancy, bhuail urchar mé díreach nuair a bhí mé ag treorú lucht ruathair suas sráid Uí Mhórdha. Fuair mé foscadh i ndoras éigin. Chuala mé fir ag díriú orm agus rith mé síos an lána, áit a bhfuil mé anois. Tá níos mó ná piléar amháin ionam, is dóigh liom. </blockquote><blockquote>Grá mór duit, a mhuirnín, do na buachaillí agus do Neill is d'Anna. Troid mhaith a bhí ann ar aon nós.</blockquote><blockquote>Le do thoil seol chuig Nannie Uí Rathaille, 40 Páirc Herbert, Baile Átha Cliath. Slán a chailín mo chroí."</blockquote> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Rathaille, Michael Seosamh O}} [[Catagóir:Réabhlóidithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1875]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] th5qvze64otfz3lf0jkxv9js8vql3vp 0 14088 1326551 1324855 2026-08-22T00:37:25Z TGcoa 21229 1326551 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I gcaint na ngnáthdhaoine, is ionann na '''Trioblóidí''' agus tréimhse na corraíola, an fhoréigin agus na coimhlinte idirphobail a thosaigh i dTuaisceart Éireann sna seascaidí déanacha, agus ar tháinig deireadh léi, a bheag nó a mhór, le síniú [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Bhéal Feirste]], nó Comhaontú Aoine an Chéasta, an 10 Aibreán 1998.<ref name="aughey7">{{cite book|last=Aughey|first=Arthur|title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement|url=https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh|publisher=Routledge|location=London New York|year=2005|isbn=978-0-415-32788-6|oclc=55962335|page=[https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh/page/7 7]}}</ref><ref name="Ireland 1999, page 221">{{cite book|last1=Holland|first1=Jack|title=Hope Against History: The Course of Terrorist trouble in Northern Ireland|date=August 1999|publisher=[[Henry Holt and Company]]|isbn=978-0-8050-6087-4|page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]|url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221}}</ref><ref>{{cite book|last1=Gillespie|first1=Gordon|title=Historical Dictionary of the Northern Ireland Conflict|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000gill|date=November 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5583-0|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000gill/page/250 250]}}</ref><ref name="elliot">{{cite book|last1=Elliott|first1=Marianne|title=The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University|url=https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse|date=2007|publisher=[[Liverpool University Press]]|isbn=978-1-84631-065-2|pages=[https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse/page/2 2], 188|edition=2}}</ref> Tugtar go leor sainmhínithe ar na Trioblóidí thar na blianta; cuirtear síos orthu uaireanta mar "cogadh neamhrialta"<ref>{{cite book |title=Northern Ireland: The Troubles: From The Provos to The Det |last=Lesley-Dixon |first=Kenneth |publisher=[[Pen and Sword Books]] |year=2018 |pages=13}}</ref> nó "coimhlint d'íseal-déine",<ref>{{cite news |last1=Taylor |first1=Peter |title=Who Won The War? Revisiting NI on 20th anniversary of ceasefires |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-29369805 |work=BBC News |date=26 September 2014}}</ref> agus fiú mar '[[cogadh cathartha]]'. Cé gur tharla na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann den chuid is mó, ag amanna áirithe scaipeadh an foréigean isteach i gcodanna den [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht]], de [[Sasana]] agus de mhórthír na hEorpa freisin. [[Íomhá:Dáileadh_na_bProtastúnach_1861-1991.gif|thumb|Dáileadh na bProtastúnach in [[Éire|Éirinn]], 1861–1991]] == Cúlra agus Cúiseanna an Choimhlinte == === Líon na mBásanna === Maraíodh os cionn 3,500 duine agus gortaíodh os cionn 47,500 duine idir [[13 Iúil]] [[1969]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1047-growing-tension/320375-dungiven-disturbances/|teideal=Dungiven Disturbances / Death of Frances McCloskey in Dungiven|údar=RTÉ|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus deireadh na dTrioblóidí sa bhliain 1998, de réir Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse staitistiúil is mó a n-úsáidtear.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Má áirítear na blianta ó 1966 go dtí 2006 – tréimhse níos leithne a chuimsíonn roinnt básanna roimh agus i ndiaidh na dtrí bliana déag sin – téann an t-iomlán os cionn 3,700.<ref>{{Lua idirlín|url=https://everycasualty.org/conflict/the-troubles-northern-ireland/|teideal=The Troubles - Northern Ireland|work=Every Casualty Counts|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d'uireasa an Chomhaontaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> * Ba é an t[[An tIRA Sealadach|IRA Sealadach]] a mharaigh an líon ba mhó, 1,781 duine (48% den iomlán); bhí mionghrúpaí poblachtánacha eile freagrach freisin – an [[INLA]], an [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] agus grúpaí poblachtacha easaontacha – as suas le 400 eile a mharú idir iad. * Bhí paraimíleataigh dhílseacha freagrach as 1,115 duine a mharú. * Mharaigh [[Arm na Breataine]] 315 duine (an [[UDR]] agus an SAS san áireamh). * Mharaigh an [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] 50 duine. Tá cuid de na daoine a maraíodh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta i measc an líon sin, ina measc naonúr fichead a maraíodh i mBuamáil na hÓmaí i 1998. === Cúiseanna an Choimhlinte === B'í an chúis is bunúsaí leis an gcoimhlint ná stádas conspóideach Thuaisceart Éireann taobh istigh den [[Ríocht Aontaithe]], mar aon leis an dóigh a raibh, dar leis na Náisiúnaithe agus na Caitlicigh, na Protastúnaigh ag déanamh leithcheal ar na Caitlicigh sa stáitín – i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála go háirithe. B'iad na dreamanna armtha paraimíleata ba mhó a choinnigh an foréigean ag imeacht. Go háirithe, bhí [[An tIRA Sealadach|na Sealadaigh]] – is é sin, faicsean a scoilt ón [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] i 1969 – ag iarraidh deireadh a chur le cumhacht na Ríochta Aontaithe i d[[Tuaisceart Éireann]] agus [[Poblacht]] úr uile-Éireann a chur ar bun. Ba dhóigh le cuid mhaith de na Protastúnaigh go raibh an lámh in uachtar ag an IRA, agus go raibh stádas "[[Briotanach]]" an Tuaiscirt ag meath de réir mar a bhí greim na n[[Aontachtóirí]] á scaoileadh. Mar fhreagra air sin, chrom siad ar fheachtas armtha dá gcuid féin. Tháinig dronga paraimíleata [[dílseoir|Dílseacha]] ar bun: [[Óglaigh Uladh|Fórsa Óglaigh Uladh]] (an [[UVF]]) agus [[Cumann Cosanta Uladh]] (an UDA) an dá cheann is tábhachtaí díobh. Thosaigh siad ag ionsaí agus ag marú Caitlicigh, fiú daoine nach raibh baint dá laghad acu le feachtas míleata na Sealadach. [[Íomhá:Protestant graffiti in Belfast, Northern Ireland, 1974.jpg|mion|Graifítí i m[[Béal Feirste]], 1974]] Ghlac fórsaí slándála an stáit – [[Arm na Breataine]] agus na péas (an [[Constáblacht Ríoga Uladh]]) – páirt san fhoréigean fosta. Dearcadh Rialtas na Breataine ná gur eadránaithe neodracha a bhí sna fórsaí slándála, iad ag iarraidh an dá phobal a chosaint óna chéile agus dlí agus síocháin na sochaí a choinneáil, chomh maith le féinrialtas daonlathach mhuintir an Tuaiscirt a chosaint. Is é meas na [[Poblachtánaigh Éireannacha|bPoblachtánach Éireannach]], áfach, gur páirtí sa choimhlint a bhí sna fórsaí slándála, agus go raibh [[claonpháirteachas]] á chleachtadh acu ar mhaithe leis na Dílseoirí. Dhearbhaigh an fiosrúchán ''Ballast'' a rinne Ombudsman Póilíneachta Thuaisceart Éireann go raibh eilimintí áirithe sna fórsaí slándála, cuid de na péas ar a laghad, ag cuidiú leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha faoi choim, agus go raibh baint acu le roinnt dúnmharuithe. Áitíonn na hAontachtóirí, áfach, nach raibh sa chlaonpháirteachas ach corrchás, agus tugann siad le fios go raibh [[Poblacht na hÉireann]] ag tacú leis an IRA ar bhealach dá cuid féin. [[Íomhá:Troubles deaths by perpetrator.png|mion|Básanna de réir na coda a bhí freagrach astu, 1969–2001. Foinse: Innéacs Sutton, CAIN.]] Níorbh é an foréigean an t-aon fhadhb amháin: bhí na páirtithe polaitiúla sa Tuaisceart ag teacht salach ar a chéile go seasta freisin, rud a d'fhág nach raibh siad ábalta comhoibriú go héifeachtach. Bhí formhór na bpolaiteoirí ag cáineadh na sceimhlitheoirí agus ag éileamh síochána, ach san am céanna, bhí siad in achrann faoi stádas an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe agus faoin gcineál rialtais ab fhóirsteanaí dó. Tháinig an tsíocháin ghuagach ar bun de réir a chéile nuair a thosaigh próiseas na hidiréachtála agus na gcomhchainteanna ag dul chun cinn: d'éirigh formhór na bparaimíleatach as an ngleic armtha agus dhíchoimisiúnaigh siad a gcuid arm tine. Rinneadh athchóiriú ar an bhfórsa póilíneachta, agus tharraing Arm na Breataine siar as na sráideanna agus as na críocha teorann ba chonspóidí, ar nós [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha Theas]] agus [[Contae Fhear Manach|Fhear Manach]]. Chuir Comhaontú Aoine an Chéasta séala leis an bhforbairt seo. Thug an Comhaontú aitheantas do sheanphrionsabal rialtas na Breataine ar cheist an Tuaiscirt: go bhfanfadh an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe go dtí go gcinnfeadh móramh a mhuintire a mhalairt. Ar an taobh eile, d'admhaigh Rialtas na Breataine go raibh "toise uile-Éireannach" ag baint le cúrsaí an Tuaiscirt, is é sin, gur chuid de shainleas nádúrtha Phoblacht na hÉireann síocháin an Tuaiscirt, agus gurbh iad muintir [[Éire|oileán na hÉireann]], sa dá dhlínse, thar aon dream eile, a d'fhuasclódh ceist na críochdheighilte amach anseo más é sin toil an mhóraimh ar an dá thaobh é. B'é an chuid sin den chomhréiteach ba mhó a chinntigh tacaíocht na Náisiúnaithe don Chomhaontú. Chuir an Comhaontú féinrialtas roinnte i gceannas ar an Tuaisceart freisin, ionadaithe an dá phobal páirteach ann agus an chumhacht roinnte go cothrom eatarthu; ón 14 Deireadh Fómhair 2002 go dtí an 8 Bealtaine 2007, áfach, bhí an rialtas sin ar fionraí agus an stáitín á rialú ó [[Londain]] arís. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (03).JPG|mion|Postaer de chuid an UUP, 1974]] Cé nach raibh ach codán beag de dhaonra an Tuaiscirt sáite sa sceimhlitheoireacht go pearsanta, agus cé nár thacaigh na sluaite móra léi ach ar éigean, ní raibh éalú ó scáil na dTrioblóidí ar shaol aon duine sa stáitín, lá i ndiaidh lae. Ó am go chéile, leathnaigh an foréigean thar teorainn amach go [[Sasana]] agus go dtí an Phoblacht. Níos mó ná uair amháin idir 1969 agus 1998, bhí an chuma ar an scéal go bpléascfadh fíorchogadh cathartha amach – go háirithe i 1972 i ndiaidh Dhomhnach na Fola, nó le linn na mórstailceanna ocrais i dtús na n-ochtóidí, nuair a bhí an fuath idir an dá phobal ag dul i ndéine. D'fhág na Trioblóidí a lorg ar mheon mhuintir an Tuaiscirt, rud atá le haithint fós féin i gcúrsaí polaitiúla agus sóisialta, sa chaidreamh trasphobail, agus i ndearcadh na sochaí i gcoitinne. == Fréamhacha Stairiúla == An Phlandáil agus na Péindlíthe (17ú-18ú haois) Ó Acht an Aontais go dtí Deighilt na hÉireann (19ú-20ú haois) {{Príomhalt|Stair Uladh}} Chuir [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Cogadh na Saoirse]] agus an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Cogadh Cathartha]] lena dhiongbháil sin. Idir 1920 agus 1922, tharla foréigean seicteach fíochmhar i gCúige Uladh, go háirithe i mBéal Feirste, agus na céadta duine á marú ar chúiseanna náisiúnta agus seicteacha araon. {{Príomhalt|Na Trioblóidí i gCúige Uladh, 1920-1922}} Roinneadh oileán na hÉireann faoi [[Acht Rialtas na hÉireann 1920|Acht Rialtas na hÉireann]] i 1920: bunaíodh Tuaisceart Éireann ó shé de naoi gcontae Chúige Uladh – na contaetha ina raibh móramh Protastúnach le baint amach dá bhféadfaí é – agus fágadh an chuid eile den oileán mar an Saorstát nua, a tháinig chun bheith ina Phoblacht ina dhiaidh sin. {{Príomhalt|Críochdheighilt na hÉireann}} Ar feadh leathchéad bliain ina dhiaidh sin, bhí Tuaisceart Éireann á rialú ag a pharlaimint féin ag [[Stormont]], agus móramh Aontachtach cinnte aici i gcónaí de bharr an dáilcheantair a bheith deartha ina fhabhar; is le linn na tréimhse sin a socraíodh na patrúin leithcheala i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála a spreagfadh gluaiseacht na gceart sibhialta sna 1960idí.{{Príomhalt|Stair Thuaisceart Éireann}} == Tús na dTrioblóidí, 1968–1970 == {{Main|Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann}}{{Main|Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann}} Glactar leis go coitianta gurbh í an bhliain [[1968]] a thug tús na dTrioblóidí, nuair a spreag mórshiúlta [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann|Chumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] (NICRA)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Cumann%20Cearta%20Sibhialta%20Thuaisceart%20%C3%89ireann/ga/|teideal="Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann"|work=téarma.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> míshuaimhneas forleathan poiblí. I dtosach báire, bhí [[Terence O'Neill]], Príomh-Aire an Tuaiscirt, fabhrach d'fheachtas na gceart sibhialta agus é féin ag iarraidh leasuithe nua-aoiseacha sóisialta a chur i gcrích a rachadh chun sochair do na Caitlicigh. Chuir dearg-Dhílseoirí ar nós [[William Craig]] ina choinne go tréan dá bharr sin. Bhí formhór na nAontachtóirí drochamhrasach faoi Chumann na gCeart Sibhialta, á áiteamh nach raibh ann ach eagraíocht bolscaireachta de chuid an IRA, agus bhí cuid acu den bharúil nár chóir cothrom na Féinne a ghéilleadh do na Caitlicigh in aon chor, ó ba thír Phrotastúnach a bhí sa Tuaisceart ó cheart, dar leo. Phléasc trioblóid amach le linn na mórshiúlta nuair a d'ionsaigh baiclí Protastúnacha lucht na máirseála le smachtíní; cháin na Caitlicigh an Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) as gan aon rud a dhéanamh leis na hionsaithe seo a stopadh. Ba é an síolteagasc a bhí idir lámha ag ceannairí áirithe den phobal Phrotastúnach ba chúis le cuid mhaith den fhoréigean seo, dar le go leor tráchtairí – iad ag áitiú ar an gcosmhuintir go raibh an IRA ag beartú feachtas nua cogaíochta, agus é sin ag am nach raibh san IRA féin ach dornán beag ball, ar bheagán arm agus ar bheagán tacaíochta, agus é ag tabhairt droim láimhe leis an ngleic armtha ar chúiseanna praiticiúla. B'iad Óglaigh Uladh (an UVF) a stáitsigh an chéad fheachtas buamála i 1969, agus é dírithe ar stáisiúin chumhachta agus ar an gcuid eile den bhonneagar, leis an drochamhras coitianta a tharraingt anuas ar an IRA. Bhí an choimhlint idirphobail ag dul chun donais ó thús na bliana 1969 ar aghaidh, ach chuaigh sí ó smacht ar fad nuair a d'ionsaigh Dílseoirí mórshiúl de chuid Chumann na gCeart Sibhialta i mBun Tolaid i g[[Contae Dhoire]]. Lochtaíodh an RUC as gan lucht na máirseála a chosaint, agus ina dhiaidh sin, chrom na Caitlicigh i nDoire agus i mBéal Feirste ar bharacáidí a thógáil. {{Main|Saor Dhoire}} Idir an 12 agus an [[14 Lúnasa]] [[1969]], throid péas Dhoire agus na náisiúnaithe áitiúla in adharca a chéile ar feadh trí lá i "[[Cath Thaobh an Bhogaigh]]". {{Main|Cath Thaobh an Bhogaigh}} I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchais, cuireadh saighdiúirí Briotanacha isteach i nDoire ag 5in an 14 Lúnasa chun riail agus reacht a chaomhnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1048-august-1969/320426-british-troops-in-bogside-derry/|teideal=British Troops in Bogside, Derry|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Lúnasa, mar chuid den 'Fhorógra Shráid Downing', gheall Rialtas na Breataine athleasuithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z3jmxnb/revision/4|teideal=The Downing Street Declaration (August 1969)|language=en-GB|work=BBC Bitesize|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (55).JPG|mion|"Ulster '71" (Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann, 1971)]] Is minic a deir Aontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí, á áitiú gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl agus gur sciob na dreamanna paraimíleata an deis a hosclaíodh dá bharr. Is é tuairim na Náisiúnaithe, áfach, nach raibh i bhfeachtas na gceart sibhialta ach freagra ar leithcheal a bhí ag rialtas seicteach an Tuaiscirt á tharraingt anuas air féin. == 1970–1972: Imtheorannú agus Domhnach na Fola == Sna blianta 1970–1972, chuaigh an foréigean polaitiúil ó smacht ar fad i dTuaisceart Éireann, agus shroich sé a bhuaicphointe i 1972, nuair a maraíodh beagnach leathchéad duine agus a naoi gcéad. Tá roinnt cúiseanna leis an bhfás tobann seo ar an bhforéigean. Creideann Aontachtóirí gurbh é bunú na Sealadach an phríomhchúis. Scoiltghrúpa den IRA a bhí sna Sealadaigh: nuair a d'éirigh an tIRA, faoi cheannas [[Cathal Goulding|Chathail Goulding]], as an bhforéigean polaitiúil le dul le polaitíocht shíochánta ar an eite chlé, bhí cuid mhaith den eagraíocht míshásta leis an gcinneadh sin agus bhunaigh siad an tIRA Sealadach lena leanúint den ghleic armtha. Bhí an tIRA Sealadach dírithe ar "chosaint an phobail Chaitlicigh" seachas ar aontú trasphobail an lucht oibre a bhí mar sprioc ag an [[IRA Oifigiúil]], agus mar sin, ba dhream ba shoiléire seicteach iad ó thaobh cur chuige de. Is é tuairim na nAontachtóirí gurbh é feachtas míleata na Sealadach a tharraing na Trioblóidí anuas ar an stáitín agus a choinnigh ar siúl iad. Is é tuairim na Náisiúnaithe, ar an taobh eile, gurbh é an mealladh a baineadh as an bpobal Caitliceach nuair nár tháinig dóchas na gceart sibhialta chun críche, mar aon leis an gcos ar bolg a himríodh ar an bpobal ina dhiaidh sin, ba chúis le fás an fhoréigin. Luann siad imeachtaí ar nós Chuirfiú Bhóthar na bhFál i mí Iúil 1970: choinnigh trí mhíle saighdiúir Sasanach cuirfiú i bhfeidhm ar cheantar na bhFál Íochtarach i mBéal Feirste, agus scaoil siad breis is míle go leith d'urchair le linn na troda leis an IRA; maraíodh ceathrar daoine. [[Íomhá:Free Derry Corner in 1969.jpg|mion|'Saor Dhoire', 1969]] Scéal eile den chineál céanna is ea an t-imtheorannú, is é sin, daoine a ghabháil agus a choinneáil i mbraighdeanas gan triail, ar an t-aon chúis go rabhthas in amhras fúthu. Tugadh an t-imtheorannú isteach in [[Oibríocht Demetrius|Oibríocht Demetrius]] ar an [[9 Lúnasa]] [[1971]], agus gabhadh breis is trí chéad go leith duine ar an gcéad lá amháin.{{Main|Oibríocht Demetrius}} Ní raibh ach beirt acu ina bProtastúnaigh, agus mar sin, ghlac na Caitlicigh leis gur beart seicteach eile a bhí ann a bhí dírithe orthu féin amháin. Ní raibh córas faisnéise an Airm cruinn, agus is iomaí duine a himtheorannaíodh nach raibh baint dá laghad aige leis an IRA; measadh ina dhiaidh sin gur mó ná mar ba lú a chuir an t-imtheorannú le hearcaíocht na Sealadach, ó chuaigh cuid mhór de na daoine éagciontacha a bhí gafa leis an bPoblachtánachas ina dhiaidh sin. I gcarcair [[An Cheis Fhada]] a coinníodh cuid mhaith de na himtheorannaigh.{{Main|An Cheis Fhada}} Sna blianta 1971–1975, chaith 1,981 duine seal i mbraighdeanas den chineál seo: 1,874 acu ina gCaitlicigh nó ina bPoblachtánaigh, agus 107 ina bPreispitéirigh nó ina nDílseoirí. Bhí ráflaí ag dul timpeall i measc na gCaitliceach faoi chéasadh na n-imtheorannaithe, líomhaintí a dhearbhaigh an [[Cúirt Eorpach um Chearta an Duine]] ina dhiaidh sin gur "íde mhídhaonna nó táireach" a bhí i gcuid díobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57506|teideal=Case of Ireland v. the United Kingdom|work=Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Domhnach na Fola === {{Main|Domhnach na Fola (1972)}} Thar aon rud eile, áfach, luann na Náisiúnaithe [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] i n[[Doire]] an 30 Eanáir 1972, nuair a mharaigh saighdiúirí de chuid an [[Reisimint Pharaisiúit|Reisimint Pharaisiúit]] ceithre dhuine dhéag neamharmtha le linn léirsiú a bhí ag éileamh cearta sibhialta do na Caitlicigh; fuair an ceathrú duine déag bás míonna ina dhiaidh sin de bharr na ngortuithe a fuair sé an lá sin. Sa bhliain chéanna, tugadh Binse Widgery ar bun le fiosrú a dhéanamh ar na himeachtaí, ach tuairisc a bhí ann a cháin muintir Dhoire go géar mar "aon taobh amháin" nó mar "sciúradh bán" (''whitewash''), ó fuair sé nár shárú dlí ó thaobh an Airm de a bhí i gceist agus é ag tabhairt le fios go bhféadfadh roinnt de na daoine a maraíodh a bheith ag iompar arm tine nó pléascán. D'fhan an fhírinne oifigiúil sin ina cnámh spairne ar feadh dhá scór bliain go leith, go dtí gur bhunaigh [[Tony Blair]] fiosrúchán úr, Fiosrúchán Saville, i 1998. D'fhoilsigh an Tiarna Saville a thuarascáil i mí an Mheithimh 2010, i ndiaidh dhá bhliain déag de dhianscrúdú ar fhianaise breis agus 900 finné; fuarthas nach raibh aon duine de na daoine a maraíodh nó a gortaíodh ag bagairt ar na saighdiúirí, nár tugadh aon rabhadh sula ndeachthas ag caitheamh, agus gur inis go leor de na saighdiúirí bréaga faoina ngníomhartha ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-18721686|teideal=Bloody Sunday: Police to investigate Derry deaths|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ghabh Príomh-Aire na Breataine, [[David Cameron]], leithscéal poiblí thar ceann an Rialtais an 15 Meitheamh 2010, á rá go raibh a raibh déanta "gan údar agus dochosanta".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.npr.org/2010/06/15/127859277/inquiry-finds-1972-killings-in-northern-ireland-unjust|teideal=Inquiry Finds 1972 Killings In Northern Ireland Unjust|work=NPR|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Riail Dhíreach === Is é an tátal a bhain rialtas na Ríochta Aontaithe as na himeachtaí seo go léir ná nach raibh córas riaracháin Thuaisceart Éireann ábalta an tsíocháin a choimeád, agus i 1972, chuir siad rialtas déabhlóidithe an Tuaiscirt ar fionraí. Ina áit sin, tugadh isteach an Riail Dhíreach: b'iad lucht an rialtais i Londain a bhí i gceannas ar an Tuaisceart feasta. Chrom an rialtas ar chuid de na fadhbanna a bhí ag déanamh scime do ghluaiseacht na gceart sibhialta a fhuascailt: tarraingíodh teorainneacha nua idir na toghlaigh a bhí claonroinnte ag na hAontachtóirí roimhe sin, tugadh vótaí do na saoránaigh go léir sna toghcháin áitiúla, agus bunaíodh Feidhmeannas Tithíochta Thuaisceart Éireann leis an tithíocht phoiblí a roinnt go cothrom. Ceapadh an Riail Dhíreach ar dtús mar bheart ghearrthéarmach, ach ba í an straitéis mheántéarmach ná féinrialtas a thabhairt ar ais don Tuaisceart ar choinníollacha a bheadh inghlactha ag na hAontachtóirí agus ag na Náisiúnaithe araon. Níor éirigh leis an rialtas coinníollacha den chineál sin a leagan amach go ceann i bhfad, agus mar sin, lean na Trioblóidí orthu faoi lán seoil tríd na seachtóidí agus na hochtóidí. Sa bhliain 1972, bhí na Sealadaigh tar éis breis is céad saighdiúir a mharú, leathmhíle eile a ghortú, agus 1,300 buama a phléascadh. Bhí formhór na mbuamálacha dírithe ar spriocanna trádála – ar an "eacnamaíocht shaorga", mar a thug na Sealadaigh air – ach maraíodh a lán sibhialtach dá mbarr, go háirithe ar [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]], an 21 Iúil 1972, nuair a phléasc thart ar fiche buama i lár Bhéal Feirste laistigh de mhionúid is a hochtó, ag marú naonúr duine agus ag gortú os cionn céad go leith eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/bfriday/events.htm|teideal='Bloody Friday', Belfast Friday 21 July 1972 - Main Events|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref>[[Íomhá:Northern Ireland Assembly election 1973.png|mion|Toghcháin do [[Tionól Thuaisceart Éireann]], 1973|250x250px]] == Comhaontú Sunningdale, 1973–1974 == {{main|Comhaontú Sunningdale}} Iarracht a bhí i g[[Comhaontú Sunningdale]] rialtas cumhachtroinnte a chur ar bun i dTuaisceart Éireann agus deireadh a chur leis na Trioblóidí. I mí an Mhárta 1973, d'fhoilsigh Rialtas na Breataine Páipéar Bán a mhol Tionól nua le hocht mball is seachtó, le toghadh trí ionadaíocht chionmhar; agus i mí na Nollag na bliana sin, shínigh rialtais na Breataine agus na hÉireann, mar aon leis na príomhpháirtithe polaitiúla sa Tuaisceart, Comhaontú Sunningdale. Bunaíodh [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta|Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta]] faoi cheannas [[Brian Faulkner|Brian Faulkner]] an 1 Eanáir 1974, agus Comhairle na hÉireann beartaithe mar fhóram comhoibrithe thuaidh/theas. Bhí formhór na nAontachtóirí i gcoinne na Comhairle sin go háirithe, á fheiceáil mar chéim i dtreo Éire aontaithe. In olltoghchán na Breataine i mí Feabhra 1974, bhuaigh comhaontas frith-Sunningdale, an Comhairle Aontachtach Aontaithe Uladh, aon suíochán déag as an dá cheann déag i dTuaisceart Éireann, agus é ag fáil os cionn a leath de na vótaí uile a caitheadh sa stáitín. B'é an dara buille ná an stailc ghinearálta a d'eagraigh Comhairle Lucht Oibre Uladh (UWC), le tacaíocht mhuscalach ó pharaimíleataigh Dhílseacha, ón 15 go dtí an 28 Bealtaine 1974. Cuireadh geilleagar an Tuaiscirt ina stad ar fad – gléasra cumhachta, iompar, agus soláthar peitril san áireamh – agus theip ar an rialtas an stailc a bhriseadh. D'éirigh Faulkner agus a chomhghleacaithe Aontachtacha as an bhFeidhmeannas an 28 Bealtaine 1974, agus thit an Comhaontú as a chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ulster_Workers%27_Council_strike|teideal=Ulster Workers' Council strike|work=Wikipedia|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://alphahistory.com/northernireland/sunningdale-agreement/|teideal=The Sunningdale agreement|work=Alpha History|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> D'fhill an Riail Dhíreach ó Londain dá bharr, agus b'shin deireadh leis an gcéad iarracht ar chumhachtroinnt sa Tuaisceart. == 1975–1979 == I ndiaidh theip Chomhaontú Sunningdale, chrom rialtas [[Harold Wilson]] i Londain ar cheist na dtrúpaí Briotanacha a phlé, agus é ag smaoineamh nárbh fhearr, i ndiaidh an iomláin, iad a ghlanadh as an stáitín gan mhoill. Rinne [[Gearóid Mac Gearailt]], Taoiseach na hÉireann, a mharana féin ar an gceist i meamram a réitigh sé i mí an Mheithimh 1975, agus a ndearna sé trácht air go poiblí sa bhliain 2006: b'é an tátal a bhain sé as ná nach mbeadh rialtas na hÉireann ábalta mórán a dhéanamh leis an tsíocháin a choimeád sa Tuaisceart, ó nach raibh ach 12,500 saighdiúir aige, agus dá bhrí sin, ba dhóchúla ná a mhalairt nach ndéanfadh aistarraingt na dtrúpaí Briotanacha ach méadú a chur le líon na marbh. Bhí an foréigean ag leanúint go deireadh na seachtóidí. D'fhógair na Sealadaigh sos comhraic sa bhliain 1975, ach chrom siad ar ais ar an ngleic armtha sa bhliain 1976. Má bhí dóchas ar bith acu i dtús na seachtóidí go mbeidís in ann athaontú na hÉireann a bhaint amach go sciobtha, bhí deireadh curtha leis an dóchas sin faoin am seo. Ina áit sin, d'fhorbair siad straitéis an Chogaidh Fhada – feachtas foréigin ar leibhéal níos ísle ach leanúnach, ionas nach dtiocfadh deireadh leis choíche dá mbeadh gá leis. Níor chrom na hOifigiúlaigh ar ais ar an gcogadh riamh, áfach, agus de réir a chéile, d'iompaigh siad ina bpáirtí sóisialach – "Páirtí na nOibrithe" – a bhí go huile is go hiomlán in aghaidh an fhoréigin. Sa bhliain 1974, scoilt Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (an tINLA) ó na hOifigiúlaigh agus é ag leanúint den ghleic armtha. [[Íomhá:Belfast houses 1981.jpg|mion|Sráid Pakenham, Cearnóg Shaftesbury, Béal Feirste, 1981]] Agus na 1970idí ag druidim chun deireanais, tháinig sé chun solais go raibh an dá phobal ag éirí dubh dóite den chogadh, rud a bhí le haithint, mar shampla, ar an ngluaiseacht síochána, ''na Peace People'' nó Lucht na Síochána. D'eagraigh Lucht na Síochána léirsithe móra in aghaidh an fhoréigin pharaimíleatach, agus thuill an feachtas Duais Síochána Nobel dóibh sa bhliain 1976, ach ní raibh fad saoil sa ghluaiseacht. Nuair a d'impigh siad ar an bpobal Náisiúnaíoch eolas a thabhairt do na fórsaí slándála faoin IRA, thit an tóin as a bhfeachtas, ó bhí an oiread fuatha ag na Caitlicigh ar an arm agus ar na péas nach seasamh neodrach a shíl siad a bhí ag Lucht na Síochána a thuilleadh. == Na Stailceanna Ocrais, 1980–1981 == {{main|Stailc ocrais 1981}} === Cúlra: an tAgóid Bhrait agus an tAgóid Shalach === Bhain an chonspóid le stádas na bpríosúnach Poblachtánach. Go dtí an 1 Márta 1976, bhí "stádas speisialta catagóire" ag príosúnaigh pharaimíleata i dTuaisceart Éireann, rud a d'fhág gur caitheadh leo mar phríosúnaigh pholaitiúla seachas mar ghnáthchoirpigh – ní raibh orthu éide phríosúin a chaitheamh ná obair phríosúin a dhéanamh, agus bhí saoirse chomhlachais acu. Nuair a cuireadh deireadh leis an stádas sin mar chuid de bheartas "normáltachta" Rialtas na Breataine, dhiúltaigh na príosúnaigh Poblachtánacha in [[An Cheis Fhada|Ceis Fhada]] éide a chaitheamh, agus chaith siad blaincéid ina hionad – tugadh an "agóid bhrait" air seo. Nuair a géaraíodh an t-ordú disciplín ina choinne sin, chuaigh na príosúnaigh ar aghaidh chuig an "agóid shalach" ó 1978 amach, ag diúltú glanadh a gcuid cillíní agus ag smearadh a gcuid salachair ar na ballaí mar agóid. Tháinig an chéad stailc ocrais i mí Dheireadh Fómhair 1980, nuair a chuaigh seachtar príosúnach Poblachtánach gan bia le cúig éileamh a bhaint amach: an ceart éadaí sibhialtacha a chaitheamh, gan obair phríosúin a dhéanamh, saoirse chomhlachais laistigh den bhloc, cead pacáistí agus cuairteanna a fháil go rialta, agus an t-am a cailleadh ó ghairmiúchán a fháil ar ais. Cuireadh deireadh leis an stailc sin i mí na Nollag 1980 nuair a shíleadh go raibh comhréiteach ar na bacáin, ach theip ar na cainteanna ina dhiaidh sin. === Stailc Ocrais 1981 === Ar an 1 Márta 1981 – an cúigiú comóradh ar dheireadh an stádais speisialta – chuaigh [[Bobby Sands]], ceannaire Óglaigh na hÉireann Sealadach i g[[Ceis Fhada|Long Kesh]] ag an am, ar stailc ocrais aonair, agus príosúnaigh eile ag dul leis ina nduine is ina nduine gach coicís ina dhiaidh sin d'aon ghnó, lena chinntiú go leanfaí den agóid dá bhfaigheadh ceannaire amháin bás. Dhiúltaigh Rialtas na Breataine, faoi cheannas [[Margaret Thatcher]], géilleadh don chúigear éileamh, á áiteamh nach raibh iontu ach gnáthchoirpigh. Le linn a stailce, sheas Sands san fhothoghchán do Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas an 9 Aibreán 1981, agus toghadh é ina Fheisire Parlaiminte le móramh maith – rud a tharraing aird an domhain ar an agóid. D'éag sé an 5 Bealtaine 1981, tar éis sé lá is trí scór gan bia. Fuair naonúr eile bás roimh dheireadh na stailce an 3 Deireadh Fómhair 1981: {| class="wikitable" |- ! Ainm !! Eagraíocht !! Dáta an bháis |- | Bobby Sands || IRA Sealadach || 5 Bealtaine 1981 |- | Francis Hughes || IRA Sealadach || 12 Bealtaine 1981 |- | Raymond McCreesh || IRA Sealadach || 21 Bealtaine 1981 |- | Patsy O'Hara || INLA || 21 Bealtaine 1981 |- | Joe McDonnell || IRA Sealadach || 8 Iúil 1981 |- | Martin Hurson || IRA Sealadach || 13 Iúil 1981 |- | Kevin Lynch || INLA || 1 Lúnasa 1981 |- | Kieran Doherty || IRA Sealadach || 2 Lúnasa 1981 |- | Thomas McElwee || IRA Sealadach || 8 Lúnasa 1981 |- | Michael Devine || INLA || 20 Lúnasa 1981 |}<ref>{{Lua idirlín|url=https://republicanarchive.com/2026/06/01/the-year-of-the-hunger-strike/|teideal=1981: The Year of the Hunger Strikes|work=The Irish Republican Digital Archive|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ulstermuseum.org/digital-exhibitions/hunger-strikes|teideal=Hunger Strikes|work=Ulster Museum|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Toghadh beirt eile de na stailceoirí ocrais, Kieran Doherty agus Paddy Agnew, mar Theachtaí Dála i mí an Mheithimh 1981, comhartha eile ar an tacaíocht a bhí ag an agóid i measc an phobail. Chuir na deich mbás as a chéile go mór le hearcaíocht na Sealadach, agus creidtear gurbh í an stailc ocrais, agus an rath a bhí ar fheachtais toghcháin Sands agus Doherty go háirithe, a spreag Sinn Féin le dul le straitéis na "gunna in aon lámh, an bhosca vótaí sa lámh eile" – dul le polaitíocht toghchánach in éineacht leis an bhfeachtas míleata. Tháinig deireadh leis an stailc an 3 Deireadh Fómhair 1981, agus i mí na míonna ina dhiaidh sin, ghéill Rialtas na Breataine go pointe áirithe do chuid de na héilimh – éadaí sibhialtacha a chaitheamh, mar shampla – cé gur diúltaíodh stádas polaitiúil foirmiúil a thabhairt ar ais go deo. == An Cogadh Fada, 1980idí == [[Íomhá:RUC, Crois.jpg|thumb|Beairic de chuid an RUC i g[[Crois Mhic Lionnáin]], Contae Ard Mhacha, an 28 Aibreán 2001. Comhionad slándála a bhí anseo don RUC agus d'Arm na Breataine le linn na dTrioblóidí; leagadh é sa bhliain 2007.]] Lean an dá thaobh de na feachtais armtha go dtí gur tháinig na sosanna cogaidh. Chuaigh líon na marbh i laghad sna hochtóidí agus sna nóchaidí i gcomparáid leis na seachtóidí, ach d'fhág an foréigean polaitiúil drochoidhreacht ag sochaí an Tuaiscirt: mhair an ghleic armtha ar feadh chomh fada sin gur cheap go leor daoine nach dtiocfadh deireadh léi choíche. Cuidiú mór le Cogadh Fada na Sealadach ab ea na hairm a fuair an tIRA mar bhronntanas ó [[Moammar Qaddafi]], deachtóir na [[An Libia|Libia]], a bhí i bhfearg le rialtas [[Margaret Thatcher|Thatcher]] ó chuidigh sé leis na Stáit Aontaithe buamaí a chaitheamh ar an Tripilí sa Libia i 1986, buamaí ar maraíodh iníon d'oidhre le Qaddafi dá mbarr. Cé nach mbíodh saighdiúirí ná péas á marú ag an IRA chomh minic a thuilleadh, ní raibh srianta ar bith le cumas feallmharfóireachta agus buamadóireachta na Sealadach. Péas, saighdiúirí páirtaimseartha agus sibhialtaigh Phrotastúnacha ba mhó a bhí thíos leis na hionsaithe seo. Sampla amháin ab ea sléacht Lá an Chuimhneacháin in [[Inis Ceithleann]] i 1987, nuair a mharaigh buama a phléasc ag searmanas an Domhnaigh Chuimhneacháin aon duine dhéag. Ba nós leis an IRA, chomh maith, targaidí a dhéanamh de thógálaithe agus de lucht glantacháin agus cothabhála a bhí fostaithe ag na péas nó ag na saighdiúirí Briotanacha. Sa dara leath de na hochtóidí, bhí na paraimíleataigh Phrotastúnacha – Fórsa Óglaigh Uladh, Cumann Cosanta Uladh, agus Frithbheartaíocht Uladh – ag tabhairt airm agus pléascán isteach ón Afraic Theas. Roinneadh na coinsíneachtaí idir an trí eagraíocht, agus ina dhiaidh sin, mhéadaigh líon na bhfeallmharuithe ar Chaitlicigh, cé gur fágadh cuid den trealamh – na gránáidí roicéadtiomáinte go háirithe – gan úsáid, ó nach raibh na Dílseoirí ábalta leas a bhaint astu i gceart. Freagra ab ea na feallmharuithe seo ar an [[Comhaontú Angla-Éireannach]], a shínigh [[Margaret Thatcher]] agus [[Garret FitzGerald]], Taoiseach na hÉireann, i gCaisleán Chill Uird an 15 Samhain 1985, agus a bhronn "ról comhairleach" ar rialtas na hÉireann i gcúrsaí an Tuaiscirt trí Chomhdháil Idir-Rialtasach nua. D'eagraigh na hAontachtóirí feachtas ollmhór ina choinne faoin mana "Ulster Says No", agus mheastar gur bhailigh thart ar chéad míle duine taobh amuigh de Halla na Cathrach i mBéal Feirste an 23 Samhain 1985 lena n-agóid a léiriú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-34808797|teideal=The Anglo-Irish Agreement 30 years on|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Comhaontú Angla-Éireannach}} === An Claonpháirteachas: na Fórsaí Slándála agus na Paraimíleataigh Dhílseacha === Gné chonspóideach de na Trioblóidí is ea an claonpháirteachas, is é sin, an dóigh ar chomhoibrigh fórsaí slándála an Stáit leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (45).JPG|mion|"Unionist Solidarity Means Victory" (Progressive Unionist Party, 1986)]] ==== Reisimint Chosanta Uladh agus na Dílseoirí ==== An 3 Bealtaine 2003, d'fhoilsigh an suíomh nuachta Náisiúnaíoch ''Nuzhound'' cáipéisí de chuid Rialtas na Breataine ó thús na seachtóidí, cáipéisí a chaitheann solas ar an dlúthbhaint a bhí ag saighdiúirí áirithe de chuid Reisimint Chosanta Uladh (UDR) le dreamanna paraimíleata Dílseacha. Sa tuairisc dar teideal ''Subversion in the UDR'', a scríobhadh sa bhliain 1973, meastar: * go raibh dlúthbhaint ag 5–15% de shaighdiúirí na Reisiminte le dreamanna paraimíleata Dílseacha; * gurbh í an Reisimint an fhoinse ba mhó ar fhaigheadh na Dílseoirí airm uaithi, agus nach bhfuair siad airm nua-aimseartha ó aon fhoinse eile; * go raibh eagla ar na húdaráis nach raibh trúpaí na Reisiminte dílis do "Rialtas a Mórgachta" ach do Chúige Uladh amháin; * go raibh a fhios ag Rialtas na Breataine go raibh na Dílseoirí ag baint úsáide as airm thine de chuid na Reisiminte le sibhialtaigh Chaitliceacha a fheallmharú. Cé go raibh a fhios go poiblí go ndeachaigh breis is dhá chéad arm tine ó lámha Arm na Breataine go dtí na Dílseoirí roimh 1973, mhéadaigh Rialtas na Breataine ar ról na Reisiminte i "gcoimeád na síochána" mar chuid den bheartas foriomlán a bhí ag an Rialtas maidir leis na Sealadaigh – beartas an normalaithe, an Ultachais agus an choiriúlaithe, is é sin, cúrsaí an Tuaiscirt a normálú, cúrsaí slándála a fhágáil faoi fhórsaí áitiúla ("Ultacha"), agus caitheamh leis na sceimhlitheoirí mar a bheadh gnáthchoirpigh iontu. ==== An Grúpa Speisialta Patróil agus Drong Ghleann Anna ==== {{Main|Drong Ghleann Anna}} Líomhnaítear go raibh baill de chuid an RUC, den UDR agus d'Arm na Breataine páirteach i sraith d'fheallmharuithe seicteacha i ndeisceart Chontae Ard Mhacha agus i gContae Thír Eoghain sna 1970idí, i bpáirt le paraimíleataigh Dhílseacha – "Drong Ghleann Anna" mar a tugadh uirthi ina dhiaidh sin. Cuireadh an milleán ar an drong seo as [[Sléacht Mhuileann Ching|Sléacht Mhuileann Ching]] an 5 Eanáir 1976, nuair a maraíodh deichniúr oibrithe Protastúnacha mar dhíoltas ar mharú seisear sibhialtach Caitliceach an lá roimhe sin. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (66).JPG|mion|"Racism seriously affects our vision of people" (Racism Awareness Group, 1996)]] ==== An Claonpháirteachas sna hOchtóidí agus sna Nóchaidí ==== Tá sé dearbhaithe gur thug daoine agus dreamanna áirithe taobh istigh den Arm agus den Chonstáblacht Ríoga eolas do na Dílseoirí ó am go ham ó dheireadh na n-ochtóidí anuas, rud a chuir ar chumas na sceimhlitheoirí Protastúnacha targaidí a dhéanamh de na gníomhaithe Poblachtánacha. Sa bhliain 1992, nocht Brian Nelson, gníomhaire rúnda Briotanach taobh istigh de Chumann Cosanta Uladh, go raibh sé tar éis dúnmharuithe a dhéanamh agus airm a smuigleáil isteach le cabhrú leis an Arm. Bhí faicsin san Arm agus sa Chonstáblacht sásta comhoibriú le Nelson agus le Cumann Cosanta Uladh trí aonad faisnéise de chuid an Airm dá dtugtaí Aonad Taighde na bhFórsaí (''The Force Research Unit''). Ó dheireadh na nóchaidí anuas, fuair iriseoirí áirithe, Peter Taylor ina measc, dearbhú ó na Dílseoirí go raibh foinsí sna fórsaí slándála ag seachadadh comhad agus tuarascálacha faisnéise chucu faoi thargaidí Poblachtánacha. I dtuarascáil a scaoileadh saor an 22 Eanáir 2007, dúirt an tOmbudsman Póilíneachta, Nuala O'Loan, go raibh brathadóirí taobh istigh d'Fhórsa Óglaigh Uladh tar éis coireanna tromchúiseacha a dhéanamh, dúnmharuithe san áireamh, agus go raibh a fhios ag a lucht teagmhála sna fórsaí slándála go raibh siad sáite iontu. De réir na tuarascála, bhí oifigigh áirithe den Bhrainse Speisialta ag cumadh ráitis bhréagacha agus ag cur bac le cuardach fianaise. Dúirt Jimmy Spratt, comhairleoir de chuid na nAontachtóirí Daonlathacha agus iarchathaoirleach Chomhaontas na bPóilíní, nach gcuirfí an dlí ar aon iarphóilín dá mbeadh fírinne sa tuarascáil. D'áitigh an Státrúnaí, Peter Hain, ar an taobh eile, go raibh sé "géarbharúlach go gcuirfí an dlí ar dhuine amháin ar a laghad" mar thoradh ar an bhfiosrúchán, agus gur "rud tromchúiseach ann féin" é gur chuir iarphóilíní bac leis na fiosruithe. ==== Na Líomhaintí faoi Bheartas Marúcháin ==== Tugann na Poblachtánaigh le fios go raibh sé de pholasaí ag na fórsaí slándála daoine a raibh amhras orthu a bheith ina mbaill den IRA a mharú seachas iad a ghabháil. Diúltaíonn na fórsaí slándála don líomhain seo, á rá nár maraíodh aon duine ar an dóigh seo nach paraimíleatach tromarmáilte a bhí ann – cosúil leis an ochtar fear a maraíodh i [[Loch gCál]] i 1987. Deich mí ina dhiaidh sin, áfach, mharaigh saighdiúirí de chuid na SAS triúr Sealadach i [[Giobráltar]] nach raibh armáilte in aon chor; bhain go leor tráchtairí de thátal as sin go raibh beartas den chineál seo i bhfeidhm. == Próiseas na Síochána, 1993–1998 == === Gníomhaíochtaí na bParaimíleatach roimh na Sosanna Cogaidh === [[Íomhá:Tower 42, City of London (8658657675).jpg|mion|Aibreán 1993: iarsmaí bhuama an IRA i dTower 42, Bishopsgate, i Londain]] Cé go raibh an tIRA ag leanúint den ghleic armtha, bhí [[Sinn Féin]], a raibh [[Gearóid Mac Ádhaimh]] ina cheannaire air ó 1983 i leith, ag iarraidh comhchainteanna a thosú le deireadh a chur leis na Trioblóidí. Chuaigh sé i dteagmháil oscailte le [[John Hume]], ceannaire an [[SDLP]], agus go rúnda le hoifigigh de chuid Rialtas na Breataine san am céanna. Bhí na Dílseoirí i mbun oibre den chineál céanna faoi choim, iad i dteagmháil le rialtais na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe trí eaglaisigh Phrotastúnacha, go háirithe an tUrramach Roy Magee agus an tArd-Easpag Anglacánach [[Robin Eames]]. I ndiaidh tréimhse fhada uisce faoi thalamh, d'fhógair na Dílseoirí agus na Poblachtánaigh araon sos comhraic i 1994. Bliain dheacair ab ea an bhliain roimh na sosanna cogaidh, 1993, agus ní raibh maolú ar bith ar na gníomhartha uafáis. Mharaigh Cumann Cosanta Uladh agus Fórsa Óglaigh Uladh níos mó sibhialtach an bhliain sin ná mar a mharaigh na Poblachtánaigh, rud nach raibh amhlaidh riamh roimhe. Scaoil an UDA ceathrar Caitliceach i gCarraig Cheasail i gContae Dhoire.{{Main|Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)}} Bhuamáil na Poblachtánaigh Bóthar na Seanchille i mí Dheireadh Fómhair 1993, ag marú naonúr sibhialtach agus fear buamaí féin.{{Main|Buamáil na Seanchille}} Mar dhíoltas air sin, d'ionsaigh an Cumann Cosanta teach tábhairne i nGlas Stiallach, ag marú ochtar.{{Main|Sléacht Rising Sun}} An 16 Meitheamh 1994, go gairid roimh na sosanna cogaidh, lámhach Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (INLA) triúr ball d'Óglaigh Uladh i mBóthar na Seanchille. D'agair na Dílseoirí díoltas trí bhuaileadh isteach i dteach tábhairne i Loch an Oileáin i gContae an Dúin agus cith urchar a scaoileadh; maraíodh seisear sibhialtach.{{Main|Sléacht Loch an Oileáin}} Sna míonna deireanacha roimh an sos cogaidh, mharaigh an tIRA ceathrar sean-Dílseoirí. Deir teoiric amháin faoin mbabhta foréigin seo go raibh eagla ar na Dílseoirí go n-imreofaí feillbheart orthu; de réir míniúcháin eile, bhí na Poblachtánaigh ag sásamh seanfhaltanas sula gcromfaidís ar an bpróiseas polaitiúil. An 15 Nollaig 1993, eisíodh Dearbhú Shráid Downing, comhdhearbhú idir rialtais na Breataine agus na hÉireann; níor chuir sé deireadh leis an bhforéigean, ach chuidigh sé dúshraith a chur síos a dtógfaí socrú síochánta air.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Ginear%C3%A1lta/2020/Paca%20Acmhainni%CC%81%20Aonad%201%20Roinn%20B%20Rogha%202%20Dearbhu%CC%81%20Shra%CC%81id%20Downing%2C%201993.pdf|teideal=Dearbhú Shráid Downing|údar=CCEA|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Dearbhú Shráid Downing}} === An Chéad Sos Comhraic, 1994 === I mí Lúnasa 1994, d'fhógair na Sealadaigh sos comhraic. Sé seachtaine ina dhiaidh sin, tháinig grúpaí paraimíleata na nDílseoirí le chéile faoi bhrat Chomhcheannas Míleata na nDílseoirí lena sos cogaidh féin a fhógairt. Cé gur theip ar an dá shos cogaidh níos déanaí, sa bhliain 1996, chuir siad deireadh leis an bhforéigean mórscála sa Tuaisceart. An 9 Nollaig 1994, tharla cainteanna foirmiúla idir Rialtas na Breataine agus Sinn Féin don chéad uair, i gCnoc an Anfa i mBéal Feirste. Foilsíodh An Creat-Cháipéis, Tuaisceart Éireann (''Framework Documents'') an 22 Feabhra 1995. Níor mhair an sos cogaidh ach dhá bhliain go leith sular chuir an tIRA deireadh leis an 9 Feabhra 1996, le buamáil Docklands i Londain.{{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} Bhí Sinn Féin den tuairim gur theip ar an sos cogaidh toisc nach n-osclódh Rialtas na Ríochta Aontaithe (faoi cheannas [[John Major]] agus na gCoimeádach) na comhchainteanna síochána do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm. === An Dara Sos Comhraic, 1997 === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997, agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] ina Thaoiseach ar Éirinn, d'aontaigh an bheirt tabhairt faoin bpróiseas síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i mí Iúil 1997, agus thosaigh na comhchainteanna a d'ullmhódh Comhaontú Aoine an Chéasta. == Comhaontú Aoine an Chéasta, 1998 == {{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}{{Main|Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998}} I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú, faoi chathaoirleacht an tSeanadóra Mheiriceánaigh [[George J. Mitchell]]. B'as na cainteanna sin a d'eascair Comhaontú Aoine an Chéasta (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' mar a thugann Aontachtóirí air go minic) an 10 Aibreán 1998. Chuir muintir na Poblachta agus Thuaisceart Éireann a dtacaíocht in iúl i ndá reifreann ar leith an 22 Bealtaine 1998: vótáil 71.12% i bhfabhar an Chomhaontaithe ó thuaidh, agus breis is 94% ó dheas. Sa Chomhaontú, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, bunaithe ar phrionsabal na cumhachtroinnte. Bunaíodh [[Tionól Thuaisceart Éireann]] agus Feidhmeannas Comhchumhachta i 1999, agus na ceithre pháirtí ba mhó rannpháirteach ann, Sinn Féin ina measc. Bunaíodh dhá chomhlacht thuaidh/theas freisin – an Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas, ina bpléann airí ó Éirinn agus ón Tuaisceart nithe a bhaineann leis an oileán ar fad, agus roinnt Comhlachtaí Forfheidhmithe Uile-Oileáin – chomh maith le Comhairle na Breataine-na hÉireann agus Comhdháil Idir-Rialtasach na Breataine-na hÉireann a thugann ionadaithe ó na rialtais éagsúla ar oileáin na Breataine agus na hÉireann le chéile. Ghabh an dá rialtas orthu féin luathscaoileadh a dhéanamh ar phríosúnaigh a bhí bainteach leis na Trioblóidí, ar chuntar go bhfanfadh na grúpaí lenar bhain siad sa sos cogaidh. Leasú tábhachtach eile ab ea bunú na seirbhíse nua póilíneachta, [[Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann]] (SPTÉ), mar chomharba ar an RUC; cuireadh de dhualgas ar an tseirbhís nua cuóta íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú. [[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|mion|"For God and Ulster", Béal Feirste]] Sa bhliain chéanna, bronnadh Duais Nobel na Síochána ar [[David Trimble]] agus ar [[John Hume]] mar aitheantas ar a gcuid oibre ar son an Chomhaontaithe. == Buamáil na hÓmaí, 1998 == {{Main|Buamáil na hÓmaí}} Cé gur síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta i mí Aibreáin agus gur ceadaíodh é sna reifrinn i mí na Bealtaine, tháinig an t-ionsaí ba mharfaí de chuid na dTrioblóidí ar fad tar éis an dá imeacht sin. Ar an 15 Lúnasa 1998, phléasc carrbhuama a chuir an [[Fíor-IRA]] – grúpa poblachtach easaontach a scoilt ón IRA Sealadach ag cur i gcoinne an Chomhaontaithe – i lár na hÓmaí, Contae Thír Eoghain. Maraíodh naonúr fichead duine, beirt chúpla gan bhreith san áireamh, agus gortaíodh breis is dhá chéad duine eile; ba é seo an t-ionsaí aonair ba mharfaí i stair na dTrioblóidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/omagh/events.htm|teideal=CAIN: Events: The Omagh Bomb - Main Events, 15 August 1998|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Omagh-bombing|teideal=Omagh bombing|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Cuireadh rabhadh teileafóin amach roimh an bpléascadh, ach gan fhios dóibh féin, threoraigh na péas an pobal i dtreo an bhuama seachas uaidh. D'fhógair an Fíor-IRA sos cogaidh mí ina dhiaidh sin, ach lean sé ag feidhmiú go dtí seo mar an mionghrúpa poblachtach easaontach is mó gníomhaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Irish-Republican-Army|teideal=Real Irish Republican Army|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Níor ciontaíodh aon duine i gcúirt choiriúil as an mbuamáil riamh, cé gur chinn cás sibhialta i 2009 go raibh ceathrar fear freagrach as, agus ar orduíodh dóibh breis is £1.5 milliún a íoc mar dhamáistí do ghaolta na n-íospartach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-26976719|teideal=Omagh bomb: Seamus Daly charged with 29 murders|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Bunaíodh fiosrúchán reachtúil neamhspleách faoi indéantacht na buamála a chosc i 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.uk/government/speeches/omagh-bombing-inquiry-statement-to-parliament-by-secretary-of-state-chris-heaton-harris|teideal=Omagh Bombing Inquiry: Statement to Parliament|work=GOV.UK|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Ón 21ú hAois i Leith == === Díchoimisiúnú, 2001–2005 === Ar an 23 Deireadh Fómhair 2001, chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú a chuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001, tar éis ionsaithe [[9/11]], nuair nach raibh an dara rogha acu go polaitiúil. Cuireadh moill fhada, áfach, ar dhíchoimisiúnú iomlán na n-arm – ba chnámh spairne mór é sa phróiseas polaitiúil ar feadh na mblianta – go dtí gur críochnaíodh an gníomh go hiomlán sa deireadh i 2005, mar a dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu|work=An Roinn Gnóthaí Eachtracha|language=ga|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh === Ceann de dhrochoidhreachtaí is doimhne na dTrioblóidí is ea "na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh", téarma a úsáidtear ar na daoine – seachtar déag ar fad – ar creideadh gur fuadaíodh, gur dúnmharaíodh agus gur adhlacadh iad faoi choim ag paraimíleataigh Phoblachtánacha, IRA Sealadach den chuid is mó, idir na 1970idí agus na 1980idí. Bhunaigh rialtais na Breataine agus na hÉireann an Coimisiún Neamhspleách um Aimsiú Taisí Íospartach an 27 Aibreán 1999 leis na coirp a aimsiú ar bhonn rúnda, gan an fhaisnéis a fháil a úsáid mar fhianaise coiriúil. Ceann de na cásanna is mó cáil is ea Jean McConville, máthair deichniúr clainne a fuadaíodh óna teach i mBéal Feirste i 1972, agus nár aimsíodh a corp go dtí 2003, ar thrá i gContae Lú. Faoi 2026, bhí taisí thrí dhuine dhéag den seachtar déag aimsithe; tá ceathrar fós ar iarraidh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.iclvr.ie/|teideal=Home - ICLVR|work=Independent Commission for the Location of Victims' Remains|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Polaitíocht ó 1998 i Leith === Cé gur éirigh na sceimhlitheoirí as an bhforéigean mórscála, a bheag nó a mhór, is iad na páirtithe is mó a bhfuil "aontachtas daingean" nó "poblachtánachas daingean" ag baint leo is mó a d'éirigh leo sna toghcháin ó síníodh an Comhaontú i leith. Sa bhliain 2007, d'aontaigh [[Ian Paisley]] agus Gearóid Mac Ádhaimh rialtas comhchumhachta a chur ar bun,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/paisley-and-adams-agree-power-sharing-deal-1.804911|teideal=Paisley and Adams agree power sharing deal|dáta=Bealtaine 2007|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus is é Sinn Féin an páirtí is mó ar an taobh Náisiúnaíoch inniu, agus an Páirtí Aontachtach Daonlathach (DUP) níos láidre ná an Páirtí Aontachtach Uladh (UUP) ar an taobh Aontachtach. Níor bhain blianta na síochána mórán den tseicteachas, agus tá críochdheighilt na gceantar idir Protastúnaigh agus Caitlicigh fós ann i go leor áiteanna. * [[Comhaontú Chill Rímhinn]], 2006 * [[Comhaontú Hillsborough, 2010]] === Ceist na Mórshiúlta === [[Íomhá:Woo Hoo parade Belfast 12 July.jpg|mion|Mórshiúl "Woo Hoo" i mBéal Feirste, 2007]] Is minic a bhíonn scliúchais ann, agus an caidreamh trasphobail ag dul ó mhaith, nuair a thagann na hOráistigh amach dá gcuid mórshiúlta. Bíonn na Dílseoirí ag ceiliúradh chuimhne [[Cath na Bóinne]] agus bhua Uilliam Oráiste ar na Caitlicigh sa bhliain 1690 leis na mórshiúlta seo, bua a chuir bun le Cinsealacht na nGall in Éirinn agus a d'fhág na Gaeil faoi leatrom go ceann i bhfad. Ní bhíonn na Caitlicigh sásta ceiliúradh den chineál seo a fheiceáil ina gceantair féin, agus is minic a bhíonn trioblóid ann nuair a thagann na hOráistigh róghar do na háiteanna ina bhfuil formhór Caitliceach. Bhí an bruíonachas go dona timpeall Bhóthar Gharbhachaidh i bPort an Dúnáin, áit a dtéadh mórshiúl na nOráisteach ó Eaglais Dhroim Crí trasna eastáit tithíochta ina bhfuil cónaí ar chuid mhór Caitliceach. Inniu, tá cosc buan ar an mórshiúl sin, ó bhíodh scliúchais ann i 1995, 1996 agus 1997 a mhair na seachtainí fada i ndiaidh lá an mhórshiúil féin. Fuair go leor daoine bás de dheasca an fhoréigin sheicteach seo. Mar shampla, mharaigh Fórsa Óglaigh Uladh tiománaí tacsaí Caitliceach, agus caitheadh peitrealbhuama i dteach i mBaile Monaidh ina raibh cónaí ar lánúin mheasctha agus ceathrar mac; maraíodh triúr acu sin. I mBéal Feirste, bhí Bóthar Ormeau agus Bóthar Chromghlinne ina gcnámha spairne ar chúiseanna cosúla. == Tráma agus Oidhreacht == Rinne taithí ar fhoréigean dochar do sciar mór den phobal, idir eachtraí a bhain leis na Trioblóidí féin agus imeachtaí anróiteacha sna blianta ó Chomhaontú Aoine an Chéasta i leith.<ref>I mí Feabhra 2025, foilsíodh tuairisc dar teideal '[https://www.endingtheharm.com/wp-content/uploads/2025/02/Impact-of-Adverse-Childhood-Experiences-report-060225-1.pdf The Prevalence and Impact of Adverse Childhood Experience in Northern Ireland]', Executive Programme on Paramilitarism and Organised Crime, de chuid Ollscoil na Ríona.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/o-ghluin-go-gluin-an-dochar-o-luath-thaithi-thramach-sa-tuaisceart/|teideal=Ó ghlúin go glúin – an dochar ó luath-thaithí thrámach sa Tuaisceart|dáta=2025-02-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Deir na fulangaithe i gcónaí go gcaithfear reachtaíocht chuí a thabhairt isteach – agus, thar aon ní eile, í a chur i bhfeidhm – lena chruthú go bhfuiltear dáiríre faoi dhul i ngleic le lorg na coimhlinte. D'fhoilsigh an dá Rialtas (na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe) creatcháipéis maidir le hoidhreacht na dTrioblóidí an 19 Meán Fómhair 2025.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Oidhreacht na dTrioblóidí le plé ag an gComhaireacht|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0930/1536006-oidhreacht-na-dtriobloidi-le-ple-ag-an-gcomhaireacht/|date=2025-09-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Coimisiún Oidhreachta}} == Na Taismigh, 1969–2001: Achoimre == Bunaithe ar Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse is mó a n-úsáidtear le staitisticí na dTrioblóidí a mheas, cé nach gcumhdaíonn sé ach an tréimhse suas go dtí deireadh 2001.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Fhreagracht === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |An Fhreagracht as na Maruithe [http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="left" |An Dream a bhí Ciontach !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Dreamanna Paraimíleata na bPoblachtánach || align="right" | 2055 |- | Dreamanna Paraimíleata na nDílseoirí || align="right" | 1020 |- | Na Fórsaí Slándála || align="right" | 368 |- | Daoine Anaithnide || align="right" | 80 |- |} === Na Cineálacha Daoine a Maraíodh === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |Na Básanna de réir Stádas an Duine a Maraíodh [http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514142516/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html |date=2011-05-14 }} |- !colspan="1" align="left" |Stádas !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Sibhialtach || align="right" | 1855 |- | Baill de chuid na bhFórsaí Slándála agus na bhFórsaí Cúltaca || align="right" | 1123 |- !colspan="2" align="center" |agus iad: |- | — ina saighdiúirí Briotanacha || align="right" | 499 |- | — ina mbaill den [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] || align="right" | 301 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Chosanta Uladh]]|| align="right" | 197 |- | — ina mbaill de [[Seirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann|Sheirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann]]|| align="right" | 24 |- | — ina n[[An Garda Síochána|Gardaí]] || align="right" | 9 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Ríoga na hÉireann]]|| align="right" | 7 |- | — ina mbaill de thrúpaí cúltaca Arm na Breataine ("Territorial Army") || align="right" | 7 |- | — ina bpóilíní Sasanacha || align="right" | 6 |- | — ina mbaill den [[An tAerfhórsa Ríoga|Aerfhórsa Ríoga]]|| align="right" | 4 |- | — ina mbaill den [[An Cabhlach Ríoga|Chabhlach Ríoga]]|| align="right" | 3 |- | — ina saighdiúirí Éireannacha || align="right" | 1 |- | Paraimíleataigh Phoblachtánacha || align="right" | 394 |- | Paraimíleataigh Dhílseacha || align="right" | 151 |- |} <br clear=all> === An Áit === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="left" |Scaipeachán na mBásanna i dTrioblóidí an Tuaiscirt de réir na hÁite[http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="center" |Áit !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | [[Contae Aontroma]] || align="right" | 207 |- | [[Contae Ard Mhacha]] || align="right" | 276 |- | [[Oirthear Bhéal Feirste]]|| align="right" | 128 |- | [[Tuaisceart Bhéal Feirste]]|| align="right" | 576 |- | [[Contae Thír Eoghain]] || align="right" | 339 |- | [[Iarthar Bhéal Feirste]]|| align="right" | 623 |- | [[Contae an Dúin]] || align="right" | 243 |- | [[Contae Fhear Manach]] || align="right" | 112 |- | [[Doire|Cathair Dhoire]] || align="right" | 227 |- | [[Contae Dhoire]] || align="right" | 123 |- | [[Poblacht na hÉireann]] || align="right" | 113 |- | [[Sasana]] || align="right" | 125 |- | Ilchríoch na hEorpa || align="right" | 18 |} === Liosta Cróineolaíoch === Na básanna a raibh baint acu le trioblóidí an Tuaiscirt (1969–2001), an dá bhliain sin san áireamh; áirítear anseo básanna nach rabhthas cinnte fúthu an raibh baint acu leis na Trioblóidí. {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="1" align="center" |Bliain !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | 2001 || align="right" | 16 |- | 2000 || align="right" | 19 |- | 1999 || align="right" | 8 |- | 1998 || align="right" | 55 |- | 1997 || align="right" | 21 |- | 1996 || align="right" | 18 |- | 1995 || align="right" | 9 |- | 1994 || align="right" | 64 |- | 1993 || align="right" | 88 |- | 1992 || align="right" | 89 |- | 1991 || align="right" | 96 |- | 1990 || align="right" | 81 |- | 1989 || align="right" | 75 |- | 1988 || align="right" | 104 |- | 1987 || align="right" | 98 |- | 1986 || align="right" | 61 |- | 1985 || align="right" | 57 |- | 1984 || align="right" | 69 |- | 1983 || align="right" | 85 |- | 1982 || align="right" | 110 |- | 1981 || align="right" | 113 |- | 1980 || align="right" | 80 |- | 1979 || align="right" | 121 |- | 1978 || align="right" | 81 |- | 1977 || align="right" | 111 |- | 1976 || align="right" | 295 |- | 1975 || align="right" | 260 |- | 1974 || align="right" | 294 |- | 1973 || align="right" | 253 |- | 1972 || align="right" | 479 |- | 1971 || align="right" | 171 |- | 1970 || align="right" | 28 |- | 1969 || align="right" | 16 |} === Staitisticí Eile === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" |Coireanna eile a raibh baint acu leis na Trioblóidí (meastachán).<ref>{{cite web |url=http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 |teideal=CAIN: Northern Ireland Society - Security and Defence |foilsitheoir=Cain.ulster.ac.uk |archivedate=2014-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907032750/http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 }}</ref> |- !colspan="1" align="center" | Cineál !colspan="1" align="right" | Líon |- | Gortú || align="right" | 47,541 |- | Lámhach || align="right" | 36,923 |- | Robáil armtha || align="right" | 22,539 |- | Daoine ar cuireadh an dlí orthu as coireanna paraimíleata || align="right" | 19,605 |- | Buamáil nó iarracht buamála || align="right" | 16,209 |- | Coirloscadh || align="right" | 2,225 |} == Croineolaíocht == * 1960idí: [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann]] agus [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] * 1969: [[Saor Dhoire]] agus [[Cath Thaobh an Bhogaigh]] * 1971: [[Oibríocht Demetrius]] agus tús an imtheorannaithe gan triail * 1972: [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] (30 Eanáir) agus [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]] (21 Iúil) * 1972: [[Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann)|An Riail Dhíreach]] a thabhairt isteach * 1973–74: [[Comhaontú Sunningdale]] agus titim an Fheidhmeannais Chomhroinnte Cumhachta * 1976: deireadh an stádais speisialta catagóire; [[Sléacht Mhuileann Ching]] * 1977: [[Feallmharú Airey Neave]] * 1980–81: [[Stailc ocrais 1981|Na Stailceanna Ocrais]] * 1984: [[Buamáil Brighton (1984)|Buamáil Brighton]] * 1985: [[Comhaontú Angla-Éireannach]] * 1987: sléacht Lá an Chuimhneacháin, Inis Ceithleann * 1993: [[Dearbhú Shráid Downing|Forógra Shráid Downing]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Downing Street Declaration|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Downing_Street_Declaration&oldid=945802693|journal=Wikipedia|date=2020-03-16|language=en}}</ref> * 1994: an chéad sos comhraic (na Sealadaigh, Lúnasa; na Dílseoirí, Deireadh Fómhair) * 1996: buamáil Docklands – deireadh leis an gcéad sos comhraic * 1997: an dara sos comhraic * 1998: [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (10 Aibreán); [[Buamáil na hÓmaí]] (15 Lúnasa); [[Tionól Thuaisceart Éireann]] * 2001: tús an díchoimisiúnaithe (23 Deireadh Fómhair) * 2005: díchoimisiúnú iomlán an IRA Shealadaigh dearbhaithe * 2006: [[Comhaontú Chill Rímhinn]] * 2010: Tuarascáil Saville, agus leithscéal David Cameron as Domhnach na Fola * [[:Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí|Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] == Féach Freisin == \* \[\[Comhaontú Aoine an Chéasta\]\] \* \[\[An Cheis Fhada\]\] \* \[\[Oibríocht Demetrius\]\] \* \[\[Domhnach na Fola (1972)\]\] \* \[\[Stailc ocrais 1981\]\] \* \[\[Sléacht Mhuileann Ching\]\] \* \[\[Buamáil na hÓmaí\]\] \* \[\[Stair Thuaisceart Éireann\]\] == Tagairtí == {{reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Trioblóidí}} [[Catagóir:Na Trioblóidí| ]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] 0xzbo1n8d8p504foxowrh4blxnj376z 1326553 1326551 2026-08-22T00:59:46Z TGcoa 21229 1326553 wikitext text/x-wiki {{Glanadh-mar|claonadh, foclóir agus Gaeilge aisteach}} {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I gcaint na ngnáthdhaoine, is ionann na '''Trioblóidí''' agus tréimhse na corraíola, an fhoréigin agus na coimhlinte idirphobail a thosaigh i dTuaisceart Éireann sna seascaidí déanacha, agus ar tháinig deireadh léi, a bheag nó a mhór, le síniú [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Bhéal Feirste]], nó Comhaontú Aoine an Chéasta, an 10 Aibreán 1998.<ref name="aughey7">{{cite book|last=Aughey|first=Arthur|title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement|url=https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh|publisher=Routledge|location=London New York|year=2005|isbn=978-0-415-32788-6|oclc=55962335|page=[https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh/page/7 7]}}</ref><ref name="Ireland 1999, page 221">{{cite book|last1=Holland|first1=Jack|title=Hope Against History: The Course of Terrorist trouble in Northern Ireland|date=August 1999|publisher=[[Henry Holt and Company]]|isbn=978-0-8050-6087-4|page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]|url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221}}</ref><ref>{{cite book|last1=Gillespie|first1=Gordon|title=Historical Dictionary of the Northern Ireland Conflict|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000gill|date=November 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5583-0|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000gill/page/250 250]}}</ref><ref name="elliot">{{cite book|last1=Elliott|first1=Marianne|title=The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University|url=https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse|date=2007|publisher=[[Liverpool University Press]]|isbn=978-1-84631-065-2|pages=[https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse/page/2 2], 188|edition=2}}</ref> Tugtar go leor sainmhínithe ar na Trioblóidí thar na blianta; cuirtear síos orthu uaireanta mar "cogadh neamhrialta"<ref>{{cite book |title=Northern Ireland: The Troubles: From The Provos to The Det |last=Lesley-Dixon |first=Kenneth |publisher=[[Pen and Sword Books]] |year=2018 |pages=13}}</ref> nó "coimhlint d'íseal-déine",<ref>{{cite news |last1=Taylor |first1=Peter |title=Who Won The War? Revisiting NI on 20th anniversary of ceasefires |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-29369805 |work=BBC News |date=26 September 2014}}</ref> agus fiú mar '[[cogadh cathartha]]'. Cé gur tharla na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann den chuid is mó, ag amanna áirithe scaipeadh an foréigean isteach i gcodanna den [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht]], de [[Sasana]] agus de mhórthír na hEorpa freisin. [[Íomhá:Dáileadh_na_bProtastúnach_1861-1991.gif|220px|thumb|Dáileadh na bProtastúnach in [[Éire|Éirinn]], 1861–1991]] == Cúlra agus Cúiseanna an Choimhlinte == === Líon na mBásanna === Maraíodh os cionn 3,500 duine agus gortaíodh os cionn 47,500 duine idir [[13 Iúil]] [[1969]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1047-growing-tension/320375-dungiven-disturbances/|teideal=Dungiven Disturbances / Death of Frances McCloskey in Dungiven|údar=RTÉ|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus deireadh na dTrioblóidí sa bhliain 1998, de réir Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse staitistiúil is mó a n-úsáidtear.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Má áirítear na blianta ó 1966 go dtí 2006 – tréimhse níos leithne a chuimsíonn roinnt básanna roimh agus i ndiaidh na dtrí bliana déag sin – téann an t-iomlán os cionn 3,700.<ref>{{Lua idirlín|url=https://everycasualty.org/conflict/the-troubles-northern-ireland/|teideal=The Troubles - Northern Ireland|work=Every Casualty Counts|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d'uireasa an Chomhaontaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> * Ba é an t[[An tIRA Sealadach|IRA Sealadach]] a mharaigh an líon ba mhó, 1,781 duine (48% den iomlán); bhí mionghrúpaí poblachtánacha eile freagrach freisin – an [[INLA]], an [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] agus grúpaí poblachtacha easaontacha – as suas le 400 eile a mharú idir iad. * Bhí paraimíleataigh dhílseacha freagrach as 1,115 duine a mharú. * Mharaigh [[Arm na Breataine]] 315 duine (an [[UDR]] agus an SAS san áireamh). * Mharaigh an [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] 50 duine. Tá cuid de na daoine a maraíodh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta i measc an líon sin, ina measc naonúr fichead a maraíodh i mBuamáil na hÓmaí i 1998. === Cúiseanna an Choimhlinte === B'í an chúis is bunúsaí leis an gcoimhlint ná stádas conspóideach Thuaisceart Éireann taobh istigh den [[Ríocht Aontaithe]], mar aon leis an dóigh a raibh, dar leis na Náisiúnaithe agus na Caitlicigh, na Protastúnaigh ag déanamh leithcheal ar na Caitlicigh sa stáitín – i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála go háirithe. B'iad na dreamanna armtha paraimíleata ba mhó a choinnigh an foréigean ag imeacht. Go háirithe, bhí [[An tIRA Sealadach|na Sealadaigh]] – is é sin, faicsean a scoilt ón [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] i 1969 – ag iarraidh deireadh a chur le cumhacht na Ríochta Aontaithe i d[[Tuaisceart Éireann]] agus [[Poblacht]] úr uile-Éireann a chur ar bun. Ba dhóigh le cuid mhaith de na Protastúnaigh go raibh an lámh in uachtar ag an IRA, agus go raibh stádas "[[Briotanach]]" an Tuaiscirt ag meath de réir mar a bhí greim na n[[Aontachtóirí]] á scaoileadh. Mar fhreagra air sin, chrom siad ar fheachtas armtha dá gcuid féin. Tháinig dronga paraimíleata [[dílseoir|Dílseacha]] ar bun: [[Óglaigh Uladh|Fórsa Óglaigh Uladh]] (an [[UVF]]) agus [[Cumann Cosanta Uladh]] (an UDA) an dá cheann is tábhachtaí díobh. Thosaigh siad ag ionsaí agus ag marú Caitlicigh, fiú daoine nach raibh baint dá laghad acu le feachtas míleata na Sealadach. [[Íomhá:Protestant graffiti in Belfast, Northern Ireland, 1974.jpg|220px|mion|Graifítí i m[[Béal Feirste]], 1974]] Ghlac fórsaí slándála an stáit – [[Arm na Breataine]] agus na péas (an [[Constáblacht Ríoga Uladh]]) – páirt san fhoréigean fosta. Dearcadh Rialtas na Breataine ná gur eadránaithe neodracha a bhí sna fórsaí slándála, iad ag iarraidh an dá phobal a chosaint óna chéile agus dlí agus síocháin na sochaí a choinneáil, chomh maith le féinrialtas daonlathach mhuintir an Tuaiscirt a chosaint. Is é meas na [[Poblachtánaigh Éireannacha|bPoblachtánach Éireannach]], áfach, gur páirtí sa choimhlint a bhí sna fórsaí slándála, agus go raibh [[claonpháirteachas]] á chleachtadh acu ar mhaithe leis na Dílseoirí. Dhearbhaigh an fiosrúchán ''Ballast'' a rinne Ombudsman Póilíneachta Thuaisceart Éireann go raibh eilimintí áirithe sna fórsaí slándála, cuid de na péas ar a laghad, ag cuidiú leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha faoi choim, agus go raibh baint acu le roinnt dúnmharuithe. Áitíonn na hAontachtóirí, áfach, nach raibh sa chlaonpháirteachas ach corrchás, agus tugann siad le fios go raibh [[Poblacht na hÉireann]] ag tacú leis an IRA ar bhealach dá cuid féin. [[Íomhá:Troubles deaths by perpetrator.png|220px|mion|Básanna de réir na coda a bhí freagrach astu, 1969–2001. Foinse: Innéacs Sutton, CAIN.]] Níorbh é an foréigean an t-aon fhadhb amháin: bhí na páirtithe polaitiúla sa Tuaisceart ag teacht salach ar a chéile go seasta freisin, rud a d'fhág nach raibh siad ábalta comhoibriú go héifeachtach. Bhí formhór na bpolaiteoirí ag cáineadh na sceimhlitheoirí agus ag éileamh síochána, ach san am céanna, bhí siad in achrann faoi stádas an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe agus faoin gcineál rialtais ab fhóirsteanaí dó. Tháinig an tsíocháin ghuagach ar bun de réir a chéile nuair a thosaigh próiseas na hidiréachtála agus na gcomhchainteanna ag dul chun cinn: d'éirigh formhór na bparaimíleatach as an ngleic armtha agus dhíchoimisiúnaigh siad a gcuid arm tine. Rinneadh athchóiriú ar an bhfórsa póilíneachta, agus tharraing Arm na Breataine siar as na sráideanna agus as na críocha teorann ba chonspóidí, ar nós [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha Theas]] agus [[Contae Fhear Manach|Fhear Manach]]. Chuir Comhaontú Aoine an Chéasta séala leis an bhforbairt seo. Thug an Comhaontú aitheantas do sheanphrionsabal rialtas na Breataine ar cheist an Tuaiscirt: go bhfanfadh an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe go dtí go gcinnfeadh móramh a mhuintire a mhalairt. Ar an taobh eile, d'admhaigh Rialtas na Breataine go raibh "toise uile-Éireannach" ag baint le cúrsaí an Tuaiscirt, is é sin, gur chuid de shainleas nádúrtha Phoblacht na hÉireann síocháin an Tuaiscirt, agus gurbh iad muintir [[Éire|oileán na hÉireann]], sa dá dhlínse, thar aon dream eile, a d'fhuasclódh ceist na críochdheighilte amach anseo más é sin toil an mhóraimh ar an dá thaobh é. B'é an chuid sin den chomhréiteach ba mhó a chinntigh tacaíocht na Náisiúnaithe don Chomhaontú. Chuir an Comhaontú féinrialtas roinnte i gceannas ar an Tuaisceart freisin, ionadaithe an dá phobal páirteach ann agus an chumhacht roinnte go cothrom eatarthu; ón 14 Deireadh Fómhair 2002 go dtí an 8 Bealtaine 2007, áfach, bhí an rialtas sin ar fionraí agus an stáitín á rialú ó [[Londain]] arís. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (03).JPG|220px|mion|Postaer de chuid an UUP, 1974]] Cé nach raibh ach codán beag de dhaonra an Tuaiscirt sáite sa sceimhlitheoireacht go pearsanta, agus cé nár thacaigh na sluaite móra léi ach ar éigean, ní raibh éalú ó scáil na dTrioblóidí ar shaol aon duine sa stáitín, lá i ndiaidh lae. Ó am go chéile, leathnaigh an foréigean thar teorainn amach go [[Sasana]] agus go dtí an Phoblacht. Níos mó ná uair amháin idir 1969 agus 1998, bhí an chuma ar an scéal go bpléascfadh fíorchogadh cathartha amach – go háirithe i 1972 i ndiaidh Dhomhnach na Fola, nó le linn na mórstailceanna ocrais i dtús na n-ochtóidí, nuair a bhí an fuath idir an dá phobal ag dul i ndéine. D'fhág na Trioblóidí a lorg ar mheon mhuintir an Tuaiscirt, rud atá le haithint fós féin i gcúrsaí polaitiúla agus sóisialta, sa chaidreamh trasphobail, agus i ndearcadh na sochaí i gcoitinne. == Fréamhacha Stairiúla == An Phlandáil agus na Péindlíthe (17ú-18ú haois) Ó Acht an Aontais go dtí Deighilt na hÉireann (19ú-20ú haois) {{Príomhalt|Stair Uladh}} Chuir [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Cogadh na Saoirse]] agus an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Cogadh Cathartha]] lena dhiongbháil sin. Idir 1920 agus 1922, tharla foréigean seicteach fíochmhar i gCúige Uladh, go háirithe i mBéal Feirste, agus na céadta duine á marú ar chúiseanna náisiúnta agus seicteacha araon. {{Príomhalt|Na Trioblóidí i gCúige Uladh, 1920-1922}} Roinneadh oileán na hÉireann faoi [[Acht Rialtas na hÉireann 1920|Acht Rialtas na hÉireann]] i 1920: bunaíodh Tuaisceart Éireann ó shé de naoi gcontae Chúige Uladh – na contaetha ina raibh móramh Protastúnach le baint amach dá bhféadfaí é – agus fágadh an chuid eile den oileán mar an Saorstát nua, a tháinig chun bheith ina Phoblacht ina dhiaidh sin. {{Príomhalt|Críochdheighilt na hÉireann}} Ar feadh leathchéad bliain ina dhiaidh sin, bhí Tuaisceart Éireann á rialú ag a pharlaimint féin ag [[Stormont]], agus móramh Aontachtach cinnte aici i gcónaí de bharr an dáilcheantair a bheith deartha ina fhabhar; is le linn na tréimhse sin a socraíodh na patrúin leithcheala i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála a spreagfadh gluaiseacht na gceart sibhialta sna 1960idí.{{Príomhalt|Stair Thuaisceart Éireann}} == Tús na dTrioblóidí, 1968–1970 == {{Main|Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann}}{{Main|Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann}} Glactar leis go coitianta gurbh í an bhliain [[1968]] a thug tús na dTrioblóidí, nuair a spreag mórshiúlta [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann|Chumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] (NICRA)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Cumann%20Cearta%20Sibhialta%20Thuaisceart%20%C3%89ireann/ga/|teideal="Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann"|work=téarma.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> míshuaimhneas forleathan poiblí. I dtosach báire, bhí [[Terence O'Neill]], Príomh-Aire an Tuaiscirt, fabhrach d'fheachtas na gceart sibhialta agus é féin ag iarraidh leasuithe nua-aoiseacha sóisialta a chur i gcrích a rachadh chun sochair do na Caitlicigh. Chuir dearg-Dhílseoirí ar nós [[William Craig]] ina choinne go tréan dá bharr sin. Bhí formhór na nAontachtóirí drochamhrasach faoi Chumann na gCeart Sibhialta, á áiteamh nach raibh ann ach eagraíocht bolscaireachta de chuid an IRA, agus bhí cuid acu den bharúil nár chóir cothrom na Féinne a ghéilleadh do na Caitlicigh in aon chor, ó ba thír Phrotastúnach a bhí sa Tuaisceart ó cheart, dar leo. Phléasc trioblóid amach le linn na mórshiúlta nuair a d'ionsaigh baiclí Protastúnacha lucht na máirseála le smachtíní; cháin na Caitlicigh an Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) as gan aon rud a dhéanamh leis na hionsaithe seo a stopadh. Ba é an síolteagasc a bhí idir lámha ag ceannairí áirithe den phobal Phrotastúnach ba chúis le cuid mhaith den fhoréigean seo, dar le go leor tráchtairí – iad ag áitiú ar an gcosmhuintir go raibh an IRA ag beartú feachtas nua cogaíochta, agus é sin ag am nach raibh san IRA féin ach dornán beag ball, ar bheagán arm agus ar bheagán tacaíochta, agus é ag tabhairt droim láimhe leis an ngleic armtha ar chúiseanna praiticiúla. B'iad Óglaigh Uladh (an UVF) a stáitsigh an chéad fheachtas buamála i 1969, agus é dírithe ar stáisiúin chumhachta agus ar an gcuid eile den bhonneagar, leis an drochamhras coitianta a tharraingt anuas ar an IRA. Bhí an choimhlint idirphobail ag dul chun donais ó thús na bliana 1969 ar aghaidh, ach chuaigh sí ó smacht ar fad nuair a d'ionsaigh Dílseoirí mórshiúl de chuid Chumann na gCeart Sibhialta i mBun Tolaid i g[[Contae Dhoire]]. Lochtaíodh an RUC as gan lucht na máirseála a chosaint, agus ina dhiaidh sin, chrom na Caitlicigh i nDoire agus i mBéal Feirste ar bharacáidí a thógáil. {{Main|Saor Dhoire}} Idir an 12 agus an [[14 Lúnasa]] [[1969]], throid péas Dhoire agus na náisiúnaithe áitiúla in adharca a chéile ar feadh trí lá i "[[Cath Thaobh an Bhogaigh]]". {{Main|Cath Thaobh an Bhogaigh}} I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchais, cuireadh saighdiúirí Briotanacha isteach i nDoire ag 5in an 14 Lúnasa chun riail agus reacht a chaomhnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1048-august-1969/320426-british-troops-in-bogside-derry/|teideal=British Troops in Bogside, Derry|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Lúnasa, mar chuid den 'Fhorógra Shráid Downing', gheall Rialtas na Breataine athleasuithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z3jmxnb/revision/4|teideal=The Downing Street Declaration (August 1969)|language=en-GB|work=BBC Bitesize|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (55).JPG|220px|mion|"Ulster '71" (Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann, 1971)]] Is minic a deir Aontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí, á áitiú gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl agus gur sciob na dreamanna paraimíleata an deis a hosclaíodh dá bharr. Is é tuairim na Náisiúnaithe, áfach, nach raibh i bhfeachtas na gceart sibhialta ach freagra ar leithcheal a bhí ag rialtas seicteach an Tuaiscirt á tharraingt anuas air féin. == 1970–1972: Imtheorannú agus Domhnach na Fola == Sna blianta 1970–1972, chuaigh an foréigean polaitiúil ó smacht ar fad i dTuaisceart Éireann, agus shroich sé a bhuaicphointe i 1972, nuair a maraíodh beagnach leathchéad duine agus a naoi gcéad. Tá roinnt cúiseanna leis an bhfás tobann seo ar an bhforéigean. Creideann Aontachtóirí gurbh é bunú na Sealadach an phríomhchúis. Scoiltghrúpa den IRA a bhí sna Sealadaigh: nuair a d'éirigh an tIRA, faoi cheannas [[Cathal Goulding|Chathail Goulding]], as an bhforéigean polaitiúil le dul le polaitíocht shíochánta ar an eite chlé, bhí cuid mhaith den eagraíocht míshásta leis an gcinneadh sin agus bhunaigh siad an tIRA Sealadach lena leanúint den ghleic armtha. Bhí an tIRA Sealadach dírithe ar "chosaint an phobail Chaitlicigh" seachas ar aontú trasphobail an lucht oibre a bhí mar sprioc ag an [[IRA Oifigiúil]], agus mar sin, ba dhream ba shoiléire seicteach iad ó thaobh cur chuige de. Is é tuairim na nAontachtóirí gurbh é feachtas míleata na Sealadach a tharraing na Trioblóidí anuas ar an stáitín agus a choinnigh ar siúl iad. Is é tuairim na Náisiúnaithe, ar an taobh eile, gurbh é an mealladh a baineadh as an bpobal Caitliceach nuair nár tháinig dóchas na gceart sibhialta chun críche, mar aon leis an gcos ar bolg a himríodh ar an bpobal ina dhiaidh sin, ba chúis le fás an fhoréigin. Luann siad imeachtaí ar nós Chuirfiú Bhóthar na bhFál i mí Iúil 1970: choinnigh trí mhíle saighdiúir Sasanach cuirfiú i bhfeidhm ar cheantar na bhFál Íochtarach i mBéal Feirste, agus scaoil siad breis is míle go leith d'urchair le linn na troda leis an IRA; maraíodh ceathrar daoine. [[Íomhá:Free Derry Corner in 1969.jpg|220px|mion|'Saor Dhoire', 1969]] Scéal eile den chineál céanna is ea an t-imtheorannú, is é sin, daoine a ghabháil agus a choinneáil i mbraighdeanas gan triail, ar an t-aon chúis go rabhthas in amhras fúthu. Tugadh an t-imtheorannú isteach in [[Oibríocht Demetrius|Oibríocht Demetrius]] ar an [[9 Lúnasa]] [[1971]], agus gabhadh breis is trí chéad go leith duine ar an gcéad lá amháin.{{Main|Oibríocht Demetrius}} Ní raibh ach beirt acu ina bProtastúnaigh, agus mar sin, ghlac na Caitlicigh leis gur beart seicteach eile a bhí ann a bhí dírithe orthu féin amháin. Ní raibh córas faisnéise an Airm cruinn, agus is iomaí duine a himtheorannaíodh nach raibh baint dá laghad aige leis an IRA; measadh ina dhiaidh sin gur mó ná mar ba lú a chuir an t-imtheorannú le hearcaíocht na Sealadach, ó chuaigh cuid mhór de na daoine éagciontacha a bhí gafa leis an bPoblachtánachas ina dhiaidh sin. I gcarcair [[An Cheis Fhada]] a coinníodh cuid mhaith de na himtheorannaigh.{{Main|An Cheis Fhada}} Sna blianta 1971–1975, chaith 1,981 duine seal i mbraighdeanas den chineál seo: 1,874 acu ina gCaitlicigh nó ina bPoblachtánaigh, agus 107 ina bPreispitéirigh nó ina nDílseoirí. Bhí ráflaí ag dul timpeall i measc na gCaitliceach faoi chéasadh na n-imtheorannaithe, líomhaintí a dhearbhaigh an [[Cúirt Eorpach um Chearta an Duine]] ina dhiaidh sin gur "íde mhídhaonna nó táireach" a bhí i gcuid díobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57506|teideal=Case of Ireland v. the United Kingdom|work=Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Domhnach na Fola === {{Main|Domhnach na Fola (1972)}} Thar aon rud eile, áfach, luann na Náisiúnaithe [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] i n[[Doire]] an 30 Eanáir 1972, nuair a mharaigh saighdiúirí de chuid an [[Reisimint Pharaisiúit|Reisimint Pharaisiúit]] ceithre dhuine dhéag neamharmtha le linn léirsiú a bhí ag éileamh cearta sibhialta do na Caitlicigh; fuair an ceathrú duine déag bás míonna ina dhiaidh sin de bharr na ngortuithe a fuair sé an lá sin. Sa bhliain chéanna, tugadh Binse Widgery ar bun le fiosrú a dhéanamh ar na himeachtaí, ach tuairisc a bhí ann a cháin muintir Dhoire go géar mar "aon taobh amháin" nó mar "sciúradh bán" (''whitewash''), ó fuair sé nár shárú dlí ó thaobh an Airm de a bhí i gceist agus é ag tabhairt le fios go bhféadfadh roinnt de na daoine a maraíodh a bheith ag iompar arm tine nó pléascán. D'fhan an fhírinne oifigiúil sin ina cnámh spairne ar feadh dhá scór bliain go leith, go dtí gur bhunaigh [[Tony Blair]] fiosrúchán úr, Fiosrúchán Saville, i 1998. D'fhoilsigh an Tiarna Saville a thuarascáil i mí an Mheithimh 2010, i ndiaidh dhá bhliain déag de dhianscrúdú ar fhianaise breis agus 900 finné; fuarthas nach raibh aon duine de na daoine a maraíodh nó a gortaíodh ag bagairt ar na saighdiúirí, nár tugadh aon rabhadh sula ndeachthas ag caitheamh, agus gur inis go leor de na saighdiúirí bréaga faoina ngníomhartha ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-18721686|teideal=Bloody Sunday: Police to investigate Derry deaths|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ghabh Príomh-Aire na Breataine, [[David Cameron]], leithscéal poiblí thar ceann an Rialtais an 15 Meitheamh 2010, á rá go raibh a raibh déanta "gan údar agus dochosanta".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.npr.org/2010/06/15/127859277/inquiry-finds-1972-killings-in-northern-ireland-unjust|teideal=Inquiry Finds 1972 Killings In Northern Ireland Unjust|work=NPR|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Riail Dhíreach === Is é an tátal a bhain rialtas na Ríochta Aontaithe as na himeachtaí seo go léir ná nach raibh córas riaracháin Thuaisceart Éireann ábalta an tsíocháin a choimeád, agus i 1972, chuir siad rialtas déabhlóidithe an Tuaiscirt ar fionraí. Ina áit sin, tugadh isteach an Riail Dhíreach: b'iad lucht an rialtais i Londain a bhí i gceannas ar an Tuaisceart feasta. Chrom an rialtas ar chuid de na fadhbanna a bhí ag déanamh scime do ghluaiseacht na gceart sibhialta a fhuascailt: tarraingíodh teorainneacha nua idir na toghlaigh a bhí claonroinnte ag na hAontachtóirí roimhe sin, tugadh vótaí do na saoránaigh go léir sna toghcháin áitiúla, agus bunaíodh Feidhmeannas Tithíochta Thuaisceart Éireann leis an tithíocht phoiblí a roinnt go cothrom. Ceapadh an Riail Dhíreach ar dtús mar bheart ghearrthéarmach, ach ba í an straitéis mheántéarmach ná féinrialtas a thabhairt ar ais don Tuaisceart ar choinníollacha a bheadh inghlactha ag na hAontachtóirí agus ag na Náisiúnaithe araon. Níor éirigh leis an rialtas coinníollacha den chineál sin a leagan amach go ceann i bhfad, agus mar sin, lean na Trioblóidí orthu faoi lán seoil tríd na seachtóidí agus na hochtóidí. Sa bhliain 1972, bhí na Sealadaigh tar éis breis is céad saighdiúir a mharú, leathmhíle eile a ghortú, agus 1,300 buama a phléascadh. Bhí formhór na mbuamálacha dírithe ar spriocanna trádála – ar an "eacnamaíocht shaorga", mar a thug na Sealadaigh air – ach maraíodh a lán sibhialtach dá mbarr, go háirithe ar [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]], an 21 Iúil 1972, nuair a phléasc thart ar fiche buama i lár Bhéal Feirste laistigh de mhionúid is a hochtó, ag marú naonúr duine agus ag gortú os cionn céad go leith eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/bfriday/events.htm|teideal='Bloody Friday', Belfast Friday 21 July 1972 - Main Events|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref>[[Íomhá:Northern Ireland Assembly election 1973.png|220px|mion|Toghcháin do [[Tionól Thuaisceart Éireann]], 1973]] == Comhaontú Sunningdale, 1973–1974 == {{main|Comhaontú Sunningdale}} Iarracht a bhí i g[[Comhaontú Sunningdale]] rialtas cumhachtroinnte a chur ar bun i dTuaisceart Éireann agus deireadh a chur leis na Trioblóidí. I mí an Mhárta 1973, d'fhoilsigh Rialtas na Breataine Páipéar Bán a mhol Tionól nua le hocht mball is seachtó, le toghadh trí ionadaíocht chionmhar; agus i mí na Nollag na bliana sin, shínigh rialtais na Breataine agus na hÉireann, mar aon leis na príomhpháirtithe polaitiúla sa Tuaisceart, Comhaontú Sunningdale. Bunaíodh [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta|Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta]] faoi cheannas [[Brian Faulkner|Brian Faulkner]] an 1 Eanáir 1974, agus Comhairle na hÉireann beartaithe mar fhóram comhoibrithe thuaidh/theas. Bhí formhór na nAontachtóirí i gcoinne na Comhairle sin go háirithe, á fheiceáil mar chéim i dtreo Éire aontaithe. In olltoghchán na Breataine i mí Feabhra 1974, bhuaigh comhaontas frith-Sunningdale, an Comhairle Aontachtach Aontaithe Uladh, aon suíochán déag as an dá cheann déag i dTuaisceart Éireann, agus é ag fáil os cionn a leath de na vótaí uile a caitheadh sa stáitín. B'é an dara buille ná an stailc ghinearálta a d'eagraigh Comhairle Lucht Oibre Uladh (UWC), le tacaíocht mhuscalach ó pharaimíleataigh Dhílseacha, ón 15 go dtí an 28 Bealtaine 1974. Cuireadh geilleagar an Tuaiscirt ina stad ar fad – gléasra cumhachta, iompar, agus soláthar peitril san áireamh – agus theip ar an rialtas an stailc a bhriseadh. D'éirigh Faulkner agus a chomhghleacaithe Aontachtacha as an bhFeidhmeannas an 28 Bealtaine 1974, agus thit an Comhaontú as a chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ulster_Workers%27_Council_strike|teideal=Ulster Workers' Council strike|work=Wikipedia|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://alphahistory.com/northernireland/sunningdale-agreement/|teideal=The Sunningdale agreement|work=Alpha History|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> D'fhill an Riail Dhíreach ó Londain dá bharr, agus b'shin deireadh leis an gcéad iarracht ar chumhachtroinnt sa Tuaisceart. == 1975–1979 == I ndiaidh theip Chomhaontú Sunningdale, chrom rialtas [[Harold Wilson]] i Londain ar cheist na dtrúpaí Briotanacha a phlé, agus é ag smaoineamh nárbh fhearr, i ndiaidh an iomláin, iad a ghlanadh as an stáitín gan mhoill. Rinne [[Gearóid Mac Gearailt]], Taoiseach na hÉireann, a mharana féin ar an gceist i meamram a réitigh sé i mí an Mheithimh 1975, agus a ndearna sé trácht air go poiblí sa bhliain 2006: b'é an tátal a bhain sé as ná nach mbeadh rialtas na hÉireann ábalta mórán a dhéanamh leis an tsíocháin a choimeád sa Tuaisceart, ó nach raibh ach 12,500 saighdiúir aige, agus dá bhrí sin, ba dhóchúla ná a mhalairt nach ndéanfadh aistarraingt na dtrúpaí Briotanacha ach méadú a chur le líon na marbh. Bhí an foréigean ag leanúint go deireadh na seachtóidí. D'fhógair na Sealadaigh sos comhraic sa bhliain 1975, ach chrom siad ar ais ar an ngleic armtha sa bhliain 1976. Má bhí dóchas ar bith acu i dtús na seachtóidí go mbeidís in ann athaontú na hÉireann a bhaint amach go sciobtha, bhí deireadh curtha leis an dóchas sin faoin am seo. Ina áit sin, d'fhorbair siad straitéis an Chogaidh Fhada – feachtas foréigin ar leibhéal níos ísle ach leanúnach, ionas nach dtiocfadh deireadh leis choíche dá mbeadh gá leis. Níor chrom na hOifigiúlaigh ar ais ar an gcogadh riamh, áfach, agus de réir a chéile, d'iompaigh siad ina bpáirtí sóisialach – "Páirtí na nOibrithe" – a bhí go huile is go hiomlán in aghaidh an fhoréigin. Sa bhliain 1974, scoilt Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (an tINLA) ó na hOifigiúlaigh agus é ag leanúint den ghleic armtha. [[Íomhá:Belfast houses 1981.jpg|220px|mion|Sráid Pakenham, Cearnóg Shaftesbury, Béal Feirste, 1981]] Agus na 1970idí ag druidim chun deireanais, tháinig sé chun solais go raibh an dá phobal ag éirí dubh dóite den chogadh, rud a bhí le haithint, mar shampla, ar an ngluaiseacht síochána, ''na Peace People'' nó Lucht na Síochána. D'eagraigh Lucht na Síochána léirsithe móra in aghaidh an fhoréigin pharaimíleatach, agus thuill an feachtas Duais Síochána Nobel dóibh sa bhliain 1976, ach ní raibh fad saoil sa ghluaiseacht. Nuair a d'impigh siad ar an bpobal Náisiúnaíoch eolas a thabhairt do na fórsaí slándála faoin IRA, thit an tóin as a bhfeachtas, ó bhí an oiread fuatha ag na Caitlicigh ar an arm agus ar na péas nach seasamh neodrach a shíl siad a bhí ag Lucht na Síochána a thuilleadh. == Na Stailceanna Ocrais, 1980–1981 == {{main|Stailc ocrais 1981}} === Cúlra: an tAgóid Bhrait agus an tAgóid Shalach === Bhain an chonspóid le stádas na bpríosúnach Poblachtánach. Go dtí an 1 Márta 1976, bhí "stádas speisialta catagóire" ag príosúnaigh pharaimíleata i dTuaisceart Éireann, rud a d'fhág gur caitheadh leo mar phríosúnaigh pholaitiúla seachas mar ghnáthchoirpigh – ní raibh orthu éide phríosúin a chaitheamh ná obair phríosúin a dhéanamh, agus bhí saoirse chomhlachais acu. Nuair a cuireadh deireadh leis an stádas sin mar chuid de bheartas "normáltachta" Rialtas na Breataine, dhiúltaigh na príosúnaigh Poblachtánacha in [[An Cheis Fhada|Ceis Fhada]] éide a chaitheamh, agus chaith siad blaincéid ina hionad – tugadh an "agóid bhrait" air seo. Nuair a géaraíodh an t-ordú disciplín ina choinne sin, chuaigh na príosúnaigh ar aghaidh chuig an "agóid shalach" ó 1978 amach, ag diúltú glanadh a gcuid cillíní agus ag smearadh a gcuid salachair ar na ballaí mar agóid. Tháinig an chéad stailc ocrais i mí Dheireadh Fómhair 1980, nuair a chuaigh seachtar príosúnach Poblachtánach gan bia le cúig éileamh a bhaint amach: an ceart éadaí sibhialtacha a chaitheamh, gan obair phríosúin a dhéanamh, saoirse chomhlachais laistigh den bhloc, cead pacáistí agus cuairteanna a fháil go rialta, agus an t-am a cailleadh ó ghairmiúchán a fháil ar ais. Cuireadh deireadh leis an stailc sin i mí na Nollag 1980 nuair a shíleadh go raibh comhréiteach ar na bacáin, ach theip ar na cainteanna ina dhiaidh sin. === Stailc Ocrais 1981 === Ar an 1 Márta 1981 – an cúigiú comóradh ar dheireadh an stádais speisialta – chuaigh [[Bobby Sands]], ceannaire Óglaigh na hÉireann Sealadach i g[[Ceis Fhada|Long Kesh]] ag an am, ar stailc ocrais aonair, agus príosúnaigh eile ag dul leis ina nduine is ina nduine gach coicís ina dhiaidh sin d'aon ghnó, lena chinntiú go leanfaí den agóid dá bhfaigheadh ceannaire amháin bás. Dhiúltaigh Rialtas na Breataine, faoi cheannas [[Margaret Thatcher]], géilleadh don chúigear éileamh, á áiteamh nach raibh iontu ach gnáthchoirpigh. Le linn a stailce, sheas Sands san fhothoghchán do Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas an 9 Aibreán 1981, agus toghadh é ina Fheisire Parlaiminte le móramh maith – rud a tharraing aird an domhain ar an agóid. D'éag sé an 5 Bealtaine 1981, tar éis sé lá is trí scór gan bia. Fuair naonúr eile bás roimh dheireadh na stailce an 3 Deireadh Fómhair 1981: {| class="wikitable" |- ! Ainm !! Eagraíocht !! Dáta an bháis |- | Bobby Sands || IRA Sealadach || 5 Bealtaine 1981 |- | Francis Hughes || IRA Sealadach || 12 Bealtaine 1981 |- | Raymond McCreesh || IRA Sealadach || 21 Bealtaine 1981 |- | Patsy O'Hara || INLA || 21 Bealtaine 1981 |- | Joe McDonnell || IRA Sealadach || 8 Iúil 1981 |- | Martin Hurson || IRA Sealadach || 13 Iúil 1981 |- | Kevin Lynch || INLA || 1 Lúnasa 1981 |- | Kieran Doherty || IRA Sealadach || 2 Lúnasa 1981 |- | Thomas McElwee || IRA Sealadach || 8 Lúnasa 1981 |- | Michael Devine || INLA || 20 Lúnasa 1981 |}<ref>{{Lua idirlín|url=https://republicanarchive.com/2026/06/01/the-year-of-the-hunger-strike/|teideal=1981: The Year of the Hunger Strikes|work=The Irish Republican Digital Archive|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ulstermuseum.org/digital-exhibitions/hunger-strikes|teideal=Hunger Strikes|work=Ulster Museum|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Toghadh beirt eile de na stailceoirí ocrais, Kieran Doherty agus Paddy Agnew, mar Theachtaí Dála i mí an Mheithimh 1981, comhartha eile ar an tacaíocht a bhí ag an agóid i measc an phobail. Chuir na deich mbás as a chéile go mór le hearcaíocht na Sealadach, agus creidtear gurbh í an stailc ocrais, agus an rath a bhí ar fheachtais toghcháin Sands agus Doherty go háirithe, a spreag Sinn Féin le dul le straitéis na "gunna in aon lámh, an bhosca vótaí sa lámh eile" – dul le polaitíocht toghchánach in éineacht leis an bhfeachtas míleata. Tháinig deireadh leis an stailc an 3 Deireadh Fómhair 1981, agus i mí na míonna ina dhiaidh sin, ghéill Rialtas na Breataine go pointe áirithe do chuid de na héilimh – éadaí sibhialtacha a chaitheamh, mar shampla – cé gur diúltaíodh stádas polaitiúil foirmiúil a thabhairt ar ais go deo. == An Cogadh Fada, 1980idí == [[Íomhá:RUC, Crois.jpg|220px|thumb|Beairic de chuid an RUC i g[[Crois Mhic Lionnáin]], Contae Ard Mhacha, an 28 Aibreán 2001. Comhionad slándála a bhí anseo don RUC agus d'Arm na Breataine le linn na dTrioblóidí; leagadh é sa bhliain 2007.]] Lean an dá thaobh de na feachtais armtha go dtí gur tháinig na sosanna cogaidh. Chuaigh líon na marbh i laghad sna hochtóidí agus sna nóchaidí i gcomparáid leis na seachtóidí, ach d'fhág an foréigean polaitiúil drochoidhreacht ag sochaí an Tuaiscirt: mhair an ghleic armtha ar feadh chomh fada sin gur cheap go leor daoine nach dtiocfadh deireadh léi choíche. Cuidiú mór le Cogadh Fada na Sealadach ab ea na hairm a fuair an tIRA mar bhronntanas ó [[Moammar Qaddafi]], deachtóir na [[An Libia|Libia]], a bhí i bhfearg le rialtas [[Margaret Thatcher|Thatcher]] ó chuidigh sé leis na Stáit Aontaithe buamaí a chaitheamh ar an Tripilí sa Libia i 1986, buamaí ar maraíodh iníon d'oidhre le Qaddafi dá mbarr. Cé nach mbíodh saighdiúirí ná péas á marú ag an IRA chomh minic a thuilleadh, ní raibh srianta ar bith le cumas feallmharfóireachta agus buamadóireachta na Sealadach. Péas, saighdiúirí páirtaimseartha agus sibhialtaigh Phrotastúnacha ba mhó a bhí thíos leis na hionsaithe seo. Sampla amháin ab ea sléacht Lá an Chuimhneacháin in [[Inis Ceithleann]] i 1987, nuair a mharaigh buama a phléasc ag searmanas an Domhnaigh Chuimhneacháin aon duine dhéag. Ba nós leis an IRA, chomh maith, targaidí a dhéanamh de thógálaithe agus de lucht glantacháin agus cothabhála a bhí fostaithe ag na péas nó ag na saighdiúirí Briotanacha. Sa dara leath de na hochtóidí, bhí na paraimíleataigh Phrotastúnacha – Fórsa Óglaigh Uladh, Cumann Cosanta Uladh, agus Frithbheartaíocht Uladh – ag tabhairt airm agus pléascán isteach ón Afraic Theas. Roinneadh na coinsíneachtaí idir an trí eagraíocht, agus ina dhiaidh sin, mhéadaigh líon na bhfeallmharuithe ar Chaitlicigh, cé gur fágadh cuid den trealamh – na gránáidí roicéadtiomáinte go háirithe – gan úsáid, ó nach raibh na Dílseoirí ábalta leas a bhaint astu i gceart. Freagra ab ea na feallmharuithe seo ar an [[Comhaontú Angla-Éireannach]], a shínigh [[Margaret Thatcher]] agus [[Garret FitzGerald]], Taoiseach na hÉireann, i gCaisleán Chill Uird an 15 Samhain 1985, agus a bhronn "ról comhairleach" ar rialtas na hÉireann i gcúrsaí an Tuaiscirt trí Chomhdháil Idir-Rialtasach nua. D'eagraigh na hAontachtóirí feachtas ollmhór ina choinne faoin mana "Ulster Says No", agus mheastar gur bhailigh thart ar chéad míle duine taobh amuigh de Halla na Cathrach i mBéal Feirste an 23 Samhain 1985 lena n-agóid a léiriú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-34808797|teideal=The Anglo-Irish Agreement 30 years on|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Comhaontú Angla-Éireannach}} === An Claonpháirteachas: na Fórsaí Slándála agus na Paraimíleataigh Dhílseacha === Gné chonspóideach de na Trioblóidí is ea an claonpháirteachas, is é sin, an dóigh ar chomhoibrigh fórsaí slándála an Stáit leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (45).JPG|220px|mion|"Unionist Solidarity Means Victory" (Progressive Unionist Party, 1986)]] ==== Reisimint Chosanta Uladh agus na Dílseoirí ==== An 3 Bealtaine 2003, d'fhoilsigh an suíomh nuachta Náisiúnaíoch ''Nuzhound'' cáipéisí de chuid Rialtas na Breataine ó thús na seachtóidí, cáipéisí a chaitheann solas ar an dlúthbhaint a bhí ag saighdiúirí áirithe de chuid Reisimint Chosanta Uladh (UDR) le dreamanna paraimíleata Dílseacha. Sa tuairisc dar teideal ''Subversion in the UDR'', a scríobhadh sa bhliain 1973, meastar: * go raibh dlúthbhaint ag 5–15% de shaighdiúirí na Reisiminte le dreamanna paraimíleata Dílseacha; * gurbh í an Reisimint an fhoinse ba mhó ar fhaigheadh na Dílseoirí airm uaithi, agus nach bhfuair siad airm nua-aimseartha ó aon fhoinse eile; * go raibh eagla ar na húdaráis nach raibh trúpaí na Reisiminte dílis do "Rialtas a Mórgachta" ach do Chúige Uladh amháin; * go raibh a fhios ag Rialtas na Breataine go raibh na Dílseoirí ag baint úsáide as airm thine de chuid na Reisiminte le sibhialtaigh Chaitliceacha a fheallmharú. Cé go raibh a fhios go poiblí go ndeachaigh breis is dhá chéad arm tine ó lámha Arm na Breataine go dtí na Dílseoirí roimh 1973, mhéadaigh Rialtas na Breataine ar ról na Reisiminte i "gcoimeád na síochána" mar chuid den bheartas foriomlán a bhí ag an Rialtas maidir leis na Sealadaigh – beartas an normalaithe, an Ultachais agus an choiriúlaithe, is é sin, cúrsaí an Tuaiscirt a normálú, cúrsaí slándála a fhágáil faoi fhórsaí áitiúla ("Ultacha"), agus caitheamh leis na sceimhlitheoirí mar a bheadh gnáthchoirpigh iontu. ==== An Grúpa Speisialta Patróil agus Drong Ghleann Anna ==== {{Main|Drong Ghleann Anna}} Líomhnaítear go raibh baill de chuid an RUC, den UDR agus d'Arm na Breataine páirteach i sraith d'fheallmharuithe seicteacha i ndeisceart Chontae Ard Mhacha agus i gContae Thír Eoghain sna 1970idí, i bpáirt le paraimíleataigh Dhílseacha – "Drong Ghleann Anna" mar a tugadh uirthi ina dhiaidh sin. Cuireadh an milleán ar an drong seo as [[Sléacht Mhuileann Ching|Sléacht Mhuileann Ching]] an 5 Eanáir 1976, nuair a maraíodh deichniúr oibrithe Protastúnacha mar dhíoltas ar mharú seisear sibhialtach Caitliceach an lá roimhe sin. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (66).JPG|220px|mion|"Racism seriously affects our vision of people" (Racism Awareness Group, 1996)]] ==== An Claonpháirteachas sna hOchtóidí agus sna Nóchaidí ==== Tá sé dearbhaithe gur thug daoine agus dreamanna áirithe taobh istigh den Arm agus den Chonstáblacht Ríoga eolas do na Dílseoirí ó am go ham ó dheireadh na n-ochtóidí anuas, rud a chuir ar chumas na sceimhlitheoirí Protastúnacha targaidí a dhéanamh de na gníomhaithe Poblachtánacha. Sa bhliain 1992, nocht Brian Nelson, gníomhaire rúnda Briotanach taobh istigh de Chumann Cosanta Uladh, go raibh sé tar éis dúnmharuithe a dhéanamh agus airm a smuigleáil isteach le cabhrú leis an Arm. Bhí faicsin san Arm agus sa Chonstáblacht sásta comhoibriú le Nelson agus le Cumann Cosanta Uladh trí aonad faisnéise de chuid an Airm dá dtugtaí Aonad Taighde na bhFórsaí (''The Force Research Unit''). Ó dheireadh na nóchaidí anuas, fuair iriseoirí áirithe, Peter Taylor ina measc, dearbhú ó na Dílseoirí go raibh foinsí sna fórsaí slándála ag seachadadh comhad agus tuarascálacha faisnéise chucu faoi thargaidí Poblachtánacha. I dtuarascáil a scaoileadh saor an 22 Eanáir 2007, dúirt an tOmbudsman Póilíneachta, Nuala O'Loan, go raibh brathadóirí taobh istigh d'Fhórsa Óglaigh Uladh tar éis coireanna tromchúiseacha a dhéanamh, dúnmharuithe san áireamh, agus go raibh a fhios ag a lucht teagmhála sna fórsaí slándála go raibh siad sáite iontu. De réir na tuarascála, bhí oifigigh áirithe den Bhrainse Speisialta ag cumadh ráitis bhréagacha agus ag cur bac le cuardach fianaise. Dúirt Jimmy Spratt, comhairleoir de chuid na nAontachtóirí Daonlathacha agus iarchathaoirleach Chomhaontas na bPóilíní, nach gcuirfí an dlí ar aon iarphóilín dá mbeadh fírinne sa tuarascáil. D'áitigh an Státrúnaí, Peter Hain, ar an taobh eile, go raibh sé "géarbharúlach go gcuirfí an dlí ar dhuine amháin ar a laghad" mar thoradh ar an bhfiosrúchán, agus gur "rud tromchúiseach ann féin" é gur chuir iarphóilíní bac leis na fiosruithe. ==== Na Líomhaintí faoi Bheartas Marúcháin ==== Tugann na Poblachtánaigh le fios go raibh sé de pholasaí ag na fórsaí slándála daoine a raibh amhras orthu a bheith ina mbaill den IRA a mharú seachas iad a ghabháil. Diúltaíonn na fórsaí slándála don líomhain seo, á rá nár maraíodh aon duine ar an dóigh seo nach paraimíleatach tromarmáilte a bhí ann – cosúil leis an ochtar fear a maraíodh i [[Loch gCál]] i 1987. Deich mí ina dhiaidh sin, áfach, mharaigh saighdiúirí de chuid na SAS triúr Sealadach i [[Giobráltar]] nach raibh armáilte in aon chor; bhain go leor tráchtairí de thátal as sin go raibh beartas den chineál seo i bhfeidhm. == Próiseas na Síochána, 1993–1998 == === Gníomhaíochtaí na bParaimíleatach roimh na Sosanna Cogaidh === [[Íomhá:Tower 42, City of London (8658657675).jpg|220px|mion|Aibreán 1993: iarsmaí bhuama an IRA i dTower 42, Bishopsgate, i Londain]] Cé go raibh an tIRA ag leanúint den ghleic armtha, bhí [[Sinn Féin]], a raibh [[Gearóid Mac Ádhaimh]] ina cheannaire air ó 1983 i leith, ag iarraidh comhchainteanna a thosú le deireadh a chur leis na Trioblóidí. Chuaigh sé i dteagmháil oscailte le [[John Hume]], ceannaire an [[SDLP]], agus go rúnda le hoifigigh de chuid Rialtas na Breataine san am céanna. Bhí na Dílseoirí i mbun oibre den chineál céanna faoi choim, iad i dteagmháil le rialtais na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe trí eaglaisigh Phrotastúnacha, go háirithe an tUrramach Roy Magee agus an tArd-Easpag Anglacánach [[Robin Eames]]. I ndiaidh tréimhse fhada uisce faoi thalamh, d'fhógair na Dílseoirí agus na Poblachtánaigh araon sos comhraic i 1994. Bliain dheacair ab ea an bhliain roimh na sosanna cogaidh, 1993, agus ní raibh maolú ar bith ar na gníomhartha uafáis. Mharaigh Cumann Cosanta Uladh agus Fórsa Óglaigh Uladh níos mó sibhialtach an bhliain sin ná mar a mharaigh na Poblachtánaigh, rud nach raibh amhlaidh riamh roimhe. Scaoil an UDA ceathrar Caitliceach i gCarraig Cheasail i gContae Dhoire.{{Main|Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)}} Bhuamáil na Poblachtánaigh Bóthar na Seanchille i mí Dheireadh Fómhair 1993, ag marú naonúr sibhialtach agus fear buamaí féin.{{Main|Buamáil na Seanchille}} Mar dhíoltas air sin, d'ionsaigh an Cumann Cosanta teach tábhairne i nGlas Stiallach, ag marú ochtar.{{Main|Sléacht Rising Sun}} An 16 Meitheamh 1994, go gairid roimh na sosanna cogaidh, lámhach Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (INLA) triúr ball d'Óglaigh Uladh i mBóthar na Seanchille. D'agair na Dílseoirí díoltas trí bhuaileadh isteach i dteach tábhairne i Loch an Oileáin i gContae an Dúin agus cith urchar a scaoileadh; maraíodh seisear sibhialtach.{{Main|Sléacht Loch an Oileáin}} Sna míonna deireanacha roimh an sos cogaidh, mharaigh an tIRA ceathrar sean-Dílseoirí. Deir teoiric amháin faoin mbabhta foréigin seo go raibh eagla ar na Dílseoirí go n-imreofaí feillbheart orthu; de réir míniúcháin eile, bhí na Poblachtánaigh ag sásamh seanfhaltanas sula gcromfaidís ar an bpróiseas polaitiúil. An 15 Nollaig 1993, eisíodh Dearbhú Shráid Downing, comhdhearbhú idir rialtais na Breataine agus na hÉireann; níor chuir sé deireadh leis an bhforéigean, ach chuidigh sé dúshraith a chur síos a dtógfaí socrú síochánta air.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Ginear%C3%A1lta/2020/Paca%20Acmhainni%CC%81%20Aonad%201%20Roinn%20B%20Rogha%202%20Dearbhu%CC%81%20Shra%CC%81id%20Downing%2C%201993.pdf|teideal=Dearbhú Shráid Downing|údar=CCEA|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Dearbhú Shráid Downing}} === An Chéad Sos Comhraic, 1994 === I mí Lúnasa 1994, d'fhógair na Sealadaigh sos comhraic. Sé seachtaine ina dhiaidh sin, tháinig grúpaí paraimíleata na nDílseoirí le chéile faoi bhrat Chomhcheannas Míleata na nDílseoirí lena sos cogaidh féin a fhógairt. Cé gur theip ar an dá shos cogaidh níos déanaí, sa bhliain 1996, chuir siad deireadh leis an bhforéigean mórscála sa Tuaisceart. An 9 Nollaig 1994, tharla cainteanna foirmiúla idir Rialtas na Breataine agus Sinn Féin don chéad uair, i gCnoc an Anfa i mBéal Feirste. Foilsíodh An Creat-Cháipéis, Tuaisceart Éireann (''Framework Documents'') an 22 Feabhra 1995. Níor mhair an sos cogaidh ach dhá bhliain go leith sular chuir an tIRA deireadh leis an 9 Feabhra 1996, le buamáil Docklands i Londain.{{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} Bhí Sinn Féin den tuairim gur theip ar an sos cogaidh toisc nach n-osclódh Rialtas na Ríochta Aontaithe (faoi cheannas [[John Major]] agus na gCoimeádach) na comhchainteanna síochána do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm. === An Dara Sos Comhraic, 1997 === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997, agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] ina Thaoiseach ar Éirinn, d'aontaigh an bheirt tabhairt faoin bpróiseas síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i mí Iúil 1997, agus thosaigh na comhchainteanna a d'ullmhódh Comhaontú Aoine an Chéasta. == Comhaontú Aoine an Chéasta, 1998 == {{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}{{Main|Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998}} I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú, faoi chathaoirleacht an tSeanadóra Mheiriceánaigh [[George J. Mitchell]]. B'as na cainteanna sin a d'eascair Comhaontú Aoine an Chéasta (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' mar a thugann Aontachtóirí air go minic) an 10 Aibreán 1998. Chuir muintir na Poblachta agus Thuaisceart Éireann a dtacaíocht in iúl i ndá reifreann ar leith an 22 Bealtaine 1998: vótáil 71.12% i bhfabhar an Chomhaontaithe ó thuaidh, agus breis is 94% ó dheas. Sa Chomhaontú, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, bunaithe ar phrionsabal na cumhachtroinnte. Bunaíodh [[Tionól Thuaisceart Éireann]] agus Feidhmeannas Comhchumhachta i 1999, agus na ceithre pháirtí ba mhó rannpháirteach ann, Sinn Féin ina measc. Bunaíodh dhá chomhlacht thuaidh/theas freisin – an Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas, ina bpléann airí ó Éirinn agus ón Tuaisceart nithe a bhaineann leis an oileán ar fad, agus roinnt Comhlachtaí Forfheidhmithe Uile-Oileáin – chomh maith le Comhairle na Breataine-na hÉireann agus Comhdháil Idir-Rialtasach na Breataine-na hÉireann a thugann ionadaithe ó na rialtais éagsúla ar oileáin na Breataine agus na hÉireann le chéile. Ghabh an dá rialtas orthu féin luathscaoileadh a dhéanamh ar phríosúnaigh a bhí bainteach leis na Trioblóidí, ar chuntar go bhfanfadh na grúpaí lenar bhain siad sa sos cogaidh. Leasú tábhachtach eile ab ea bunú na seirbhíse nua póilíneachta, [[Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann]] (SPTÉ), mar chomharba ar an RUC; cuireadh de dhualgas ar an tseirbhís nua cuóta íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú. [[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|220px|mion|"For God and Ulster", Béal Feirste]] Sa bhliain chéanna, bronnadh Duais Nobel na Síochána ar [[David Trimble]] agus ar [[John Hume]] mar aitheantas ar a gcuid oibre ar son an Chomhaontaithe. == Buamáil na hÓmaí, 1998 == {{Main|Buamáil na hÓmaí}} Cé gur síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta i mí Aibreáin agus gur ceadaíodh é sna reifrinn i mí na Bealtaine, tháinig an t-ionsaí ba mharfaí de chuid na dTrioblóidí ar fad tar éis an dá imeacht sin. Ar an 15 Lúnasa 1998, phléasc carrbhuama a chuir an [[Fíor-IRA]] – grúpa poblachtach easaontach a scoilt ón IRA Sealadach ag cur i gcoinne an Chomhaontaithe – i lár na hÓmaí, Contae Thír Eoghain. Maraíodh naonúr fichead duine, beirt chúpla gan bhreith san áireamh, agus gortaíodh breis is dhá chéad duine eile; ba é seo an t-ionsaí aonair ba mharfaí i stair na dTrioblóidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/omagh/events.htm|teideal=CAIN: Events: The Omagh Bomb - Main Events, 15 August 1998|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Omagh-bombing|teideal=Omagh bombing|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Cuireadh rabhadh teileafóin amach roimh an bpléascadh, ach gan fhios dóibh féin, threoraigh na péas an pobal i dtreo an bhuama seachas uaidh. D'fhógair an Fíor-IRA sos cogaidh mí ina dhiaidh sin, ach lean sé ag feidhmiú go dtí seo mar an mionghrúpa poblachtach easaontach is mó gníomhaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Irish-Republican-Army|teideal=Real Irish Republican Army|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Níor ciontaíodh aon duine i gcúirt choiriúil as an mbuamáil riamh, cé gur chinn cás sibhialta i 2009 go raibh ceathrar fear freagrach as, agus ar orduíodh dóibh breis is £1.5 milliún a íoc mar dhamáistí do ghaolta na n-íospartach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-26976719|teideal=Omagh bomb: Seamus Daly charged with 29 murders|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Bunaíodh fiosrúchán reachtúil neamhspleách faoi indéantacht na buamála a chosc i 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.uk/government/speeches/omagh-bombing-inquiry-statement-to-parliament-by-secretary-of-state-chris-heaton-harris|teideal=Omagh Bombing Inquiry: Statement to Parliament|work=GOV.UK|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Ón 21ú hAois i Leith == === Díchoimisiúnú, 2001–2005 === Ar an 23 Deireadh Fómhair 2001, chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú a chuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001, tar éis ionsaithe [[9/11]], nuair nach raibh an dara rogha acu go polaitiúil. Cuireadh moill fhada, áfach, ar dhíchoimisiúnú iomlán na n-arm – ba chnámh spairne mór é sa phróiseas polaitiúil ar feadh na mblianta – go dtí gur críochnaíodh an gníomh go hiomlán sa deireadh i 2005, mar a dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu|work=An Roinn Gnóthaí Eachtracha|language=ga|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh === Ceann de dhrochoidhreachtaí is doimhne na dTrioblóidí is ea "na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh", téarma a úsáidtear ar na daoine – seachtar déag ar fad – ar creideadh gur fuadaíodh, gur dúnmharaíodh agus gur adhlacadh iad faoi choim ag paraimíleataigh Phoblachtánacha, IRA Sealadach den chuid is mó, idir na 1970idí agus na 1980idí. Bhunaigh rialtais na Breataine agus na hÉireann an Coimisiún Neamhspleách um Aimsiú Taisí Íospartach an 27 Aibreán 1999 leis na coirp a aimsiú ar bhonn rúnda, gan an fhaisnéis a fháil a úsáid mar fhianaise coiriúil. Ceann de na cásanna is mó cáil is ea Jean McConville, máthair deichniúr clainne a fuadaíodh óna teach i mBéal Feirste i 1972, agus nár aimsíodh a corp go dtí 2003, ar thrá i gContae Lú. Faoi 2026, bhí taisí thrí dhuine dhéag den seachtar déag aimsithe; tá ceathrar fós ar iarraidh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.iclvr.ie/|teideal=Home - ICLVR|work=Independent Commission for the Location of Victims' Remains|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Polaitíocht ó 1998 i Leith === Cé gur éirigh na sceimhlitheoirí as an bhforéigean mórscála, a bheag nó a mhór, is iad na páirtithe is mó a bhfuil "aontachtas daingean" nó "poblachtánachas daingean" ag baint leo is mó a d'éirigh leo sna toghcháin ó síníodh an Comhaontú i leith. Sa bhliain 2007, d'aontaigh [[Ian Paisley]] agus Gearóid Mac Ádhaimh rialtas comhchumhachta a chur ar bun,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/paisley-and-adams-agree-power-sharing-deal-1.804911|teideal=Paisley and Adams agree power sharing deal|dáta=Bealtaine 2007|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus is é Sinn Féin an páirtí is mó ar an taobh Náisiúnaíoch inniu, agus an Páirtí Aontachtach Daonlathach (DUP) níos láidre ná an Páirtí Aontachtach Uladh (UUP) ar an taobh Aontachtach. Níor bhain blianta na síochána mórán den tseicteachas, agus tá críochdheighilt na gceantar idir Protastúnaigh agus Caitlicigh fós ann i go leor áiteanna. * [[Comhaontú Chill Rímhinn]], 2006 * [[Comhaontú Hillsborough, 2010]] === Ceist na Mórshiúlta === [[Íomhá:Woo Hoo parade Belfast 12 July.jpg|220px|mion|Mórshiúl "Woo Hoo" i mBéal Feirste, 2007]] Is minic a bhíonn scliúchais ann, agus an caidreamh trasphobail ag dul ó mhaith, nuair a thagann na hOráistigh amach dá gcuid mórshiúlta. Bíonn na Dílseoirí ag ceiliúradh chuimhne [[Cath na Bóinne]] agus bhua Uilliam Oráiste ar na Caitlicigh sa bhliain 1690 leis na mórshiúlta seo, bua a chuir bun le Cinsealacht na nGall in Éirinn agus a d'fhág na Gaeil faoi leatrom go ceann i bhfad. Ní bhíonn na Caitlicigh sásta ceiliúradh den chineál seo a fheiceáil ina gceantair féin, agus is minic a bhíonn trioblóid ann nuair a thagann na hOráistigh róghar do na háiteanna ina bhfuil formhór Caitliceach. Bhí an bruíonachas go dona timpeall Bhóthar Gharbhachaidh i bPort an Dúnáin, áit a dtéadh mórshiúl na nOráisteach ó Eaglais Dhroim Crí trasna eastáit tithíochta ina bhfuil cónaí ar chuid mhór Caitliceach. Inniu, tá cosc buan ar an mórshiúl sin, ó bhíodh scliúchais ann i 1995, 1996 agus 1997 a mhair na seachtainí fada i ndiaidh lá an mhórshiúil féin. Fuair go leor daoine bás de dheasca an fhoréigin sheicteach seo. Mar shampla, mharaigh Fórsa Óglaigh Uladh tiománaí tacsaí Caitliceach, agus caitheadh peitrealbhuama i dteach i mBaile Monaidh ina raibh cónaí ar lánúin mheasctha agus ceathrar mac; maraíodh triúr acu sin. I mBéal Feirste, bhí Bóthar Ormeau agus Bóthar Chromghlinne ina gcnámha spairne ar chúiseanna cosúla. == Tráma agus Oidhreacht == Rinne taithí ar fhoréigean dochar do sciar mór den phobal, idir eachtraí a bhain leis na Trioblóidí féin agus imeachtaí anróiteacha sna blianta ó Chomhaontú Aoine an Chéasta i leith.<ref>I mí Feabhra 2025, foilsíodh tuairisc dar teideal '[https://www.endingtheharm.com/wp-content/uploads/2025/02/Impact-of-Adverse-Childhood-Experiences-report-060225-1.pdf The Prevalence and Impact of Adverse Childhood Experience in Northern Ireland]', Executive Programme on Paramilitarism and Organised Crime, de chuid Ollscoil na Ríona.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/o-ghluin-go-gluin-an-dochar-o-luath-thaithi-thramach-sa-tuaisceart/|teideal=Ó ghlúin go glúin – an dochar ó luath-thaithí thrámach sa Tuaisceart|dáta=2025-02-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Deir na fulangaithe i gcónaí go gcaithfear reachtaíocht chuí a thabhairt isteach – agus, thar aon ní eile, í a chur i bhfeidhm – lena chruthú go bhfuiltear dáiríre faoi dhul i ngleic le lorg na coimhlinte. D'fhoilsigh an dá Rialtas (na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe) creatcháipéis maidir le hoidhreacht na dTrioblóidí an 19 Meán Fómhair 2025.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Oidhreacht na dTrioblóidí le plé ag an gComhaireacht|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0930/1536006-oidhreacht-na-dtriobloidi-le-ple-ag-an-gcomhaireacht/|date=2025-09-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Coimisiún Oidhreachta}} == Na Taismigh, 1969–2001: Achoimre == Bunaithe ar Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse is mó a n-úsáidtear le staitisticí na dTrioblóidí a mheas, cé nach gcumhdaíonn sé ach an tréimhse suas go dtí deireadh 2001.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Fhreagracht === {| class="prettytable" style="width:220px" !colspan="2" align="center" |An Fhreagracht as na Maruithe [http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="left" |An Dream a bhí Ciontach !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Dreamanna Paraimíleata na bPoblachtánach || align="right" | 2055 |- | Dreamanna Paraimíleata na nDílseoirí || align="right" | 1020 |- | Na Fórsaí Slándála || align="right" | 368 |- | Daoine Anaithnide || align="right" | 80 |- |} === Na Cineálacha Daoine a Maraíodh === {| class="prettytable" style="width:220px" !colspan="2" align="center" |Na Básanna de réir Stádas an Duine a Maraíodh [http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514142516/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html |date=2011-05-14 }} |- !colspan="1" align="left" |Stádas !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Sibhialtach || align="right" | 1855 |- | Baill de chuid na bhFórsaí Slándála agus na bhFórsaí Cúltaca || align="right" | 1123 |- !colspan="2" align="center" |agus iad: |- | — ina saighdiúirí Briotanacha || align="right" | 499 |- | — ina mbaill den [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] || align="right" | 301 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Chosanta Uladh]]|| align="right" | 197 |- | — ina mbaill de [[Seirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann|Sheirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann]]|| align="right" | 24 |- | — ina n[[An Garda Síochána|Gardaí]] || align="right" | 9 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Ríoga na hÉireann]]|| align="right" | 7 |- | — ina mbaill de thrúpaí cúltaca Arm na Breataine ("Territorial Army") || align="right" | 7 |- | — ina bpóilíní Sasanacha || align="right" | 6 |- | — ina mbaill den [[An tAerfhórsa Ríoga|Aerfhórsa Ríoga]]|| align="right" | 4 |- | — ina mbaill den [[An Cabhlach Ríoga|Chabhlach Ríoga]]|| align="right" | 3 |- | — ina saighdiúirí Éireannacha || align="right" | 1 |- | Paraimíleataigh Phoblachtánacha || align="right" | 394 |- | Paraimíleataigh Dhílseacha || align="right" | 151 |- |} <br clear=all> === An Áit === {| class="prettytable" style="width:220px" !colspan="2" align="left" |Scaipeachán na mBásanna i dTrioblóidí an Tuaiscirt de réir na hÁite[http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="center" |Áit !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | [[Contae Aontroma]] || align="right" | 207 |- | [[Contae Ard Mhacha]] || align="right" | 276 |- | [[Oirthear Bhéal Feirste]]|| align="right" | 128 |- | [[Tuaisceart Bhéal Feirste]]|| align="right" | 576 |- | [[Contae Thír Eoghain]] || align="right" | 339 |- | [[Iarthar Bhéal Feirste]]|| align="right" | 623 |- | [[Contae an Dúin]] || align="right" | 243 |- | [[Contae Fhear Manach]] || align="right" | 112 |- | [[Doire|Cathair Dhoire]] || align="right" | 227 |- | [[Contae Dhoire]] || align="right" | 123 |- | [[Poblacht na hÉireann]] || align="right" | 113 |- | [[Sasana]] || align="right" | 125 |- | Ilchríoch na hEorpa || align="right" | 18 |} === Liosta Cróineolaíoch === Na básanna a raibh baint acu le trioblóidí an Tuaiscirt (1969–2001), an dá bhliain sin san áireamh; áirítear anseo básanna nach rabhthas cinnte fúthu an raibh baint acu leis na Trioblóidí. {| class="prettytable" style="width:220px" |- !colspan="1" align="center" |Bliain !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | 2001 || align="right" | 16 |- | 2000 || align="right" | 19 |- | 1999 || align="right" | 8 |- | 1998 || align="right" | 55 |- | 1997 || align="right" | 21 |- | 1996 || align="right" | 18 |- | 1995 || align="right" | 9 |- | 1994 || align="right" | 64 |- | 1993 || align="right" | 88 |- | 1992 || align="right" | 89 |- | 1991 || align="right" | 96 |- | 1990 || align="right" | 81 |- | 1989 || align="right" | 75 |- | 1988 || align="right" | 104 |- | 1987 || align="right" | 98 |- | 1986 || align="right" | 61 |- | 1985 || align="right" | 57 |- | 1984 || align="right" | 69 |- | 1983 || align="right" | 85 |- | 1982 || align="right" | 110 |- | 1981 || align="right" | 113 |- | 1980 || align="right" | 80 |- | 1979 || align="right" | 121 |- | 1978 || align="right" | 81 |- | 1977 || align="right" | 111 |- | 1976 || align="right" | 295 |- | 1975 || align="right" | 260 |- | 1974 || align="right" | 294 |- | 1973 || align="right" | 253 |- | 1972 || align="right" | 479 |- | 1971 || align="right" | 171 |- | 1970 || align="right" | 28 |- | 1969 || align="right" | 16 |} === Staitisticí Eile === {| class="prettytable" style="width:220px" |- !colspan="2" align="center" |Coireanna eile a raibh baint acu leis na Trioblóidí (meastachán).<ref>{{cite web |url=http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 |teideal=CAIN: Northern Ireland Society - Security and Defence |foilsitheoir=Cain.ulster.ac.uk |archivedate=2014-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907032750/http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 }}</ref> |- !colspan="1" align="center" | Cineál !colspan="1" align="right" | Líon |- | Gortú || align="right" | 47,541 |- | Lámhach || align="right" | 36,923 |- | Robáil armtha || align="right" | 22,539 |- | Daoine ar cuireadh an dlí orthu as coireanna paraimíleata || align="right" | 19,605 |- | Buamáil nó iarracht buamála || align="right" | 16,209 |- | Coirloscadh || align="right" | 2,225 |} == Croineolaíocht == * 1960idí: [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann]] agus [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] * 1969: [[Saor Dhoire]] agus [[Cath Thaobh an Bhogaigh]] * 1971: [[Oibríocht Demetrius]] agus tús an imtheorannaithe gan triail * 1972: [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] (30 Eanáir) agus [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]] (21 Iúil) * 1972: [[Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann)|An Riail Dhíreach]] a thabhairt isteach * 1973–74: [[Comhaontú Sunningdale]] agus titim an Fheidhmeannais Chomhroinnte Cumhachta * 1976: deireadh an stádais speisialta catagóire; [[Sléacht Mhuileann Ching]] * 1977: [[Feallmharú Airey Neave]] * 1980–81: [[Stailc ocrais 1981|Na Stailceanna Ocrais]] * 1984: [[Buamáil Brighton (1984)|Buamáil Brighton]] * 1985: [[Comhaontú Angla-Éireannach]] * 1987: sléacht Lá an Chuimhneacháin, Inis Ceithleann * 1993: [[Dearbhú Shráid Downing|Forógra Shráid Downing]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Downing Street Declaration|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Downing_Street_Declaration&oldid=945802693|journal=Wikipedia|date=2020-03-16|language=en}}</ref> * 1994: an chéad sos comhraic (na Sealadaigh, Lúnasa; na Dílseoirí, Deireadh Fómhair) * 1996: buamáil Docklands – deireadh leis an gcéad sos comhraic * 1997: an dara sos comhraic * 1998: [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (10 Aibreán); [[Buamáil na hÓmaí]] (15 Lúnasa); [[Tionól Thuaisceart Éireann]] * 2001: tús an díchoimisiúnaithe (23 Deireadh Fómhair) * 2005: díchoimisiúnú iomlán an IRA Shealadaigh dearbhaithe * 2006: [[Comhaontú Chill Rímhinn]] * 2010: Tuarascáil Saville, agus leithscéal David Cameron as Domhnach na Fola * [[:Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí|Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] == Féach Freisin == * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[An Cheis Fhada]] * [[Oibríocht Demetrius]] * [[Domhnach na Fola (1972)]] * [[Stailc ocrais 1981]] * [[Sléacht Mhuileann Ching]] * [[Buamáil na hÓmaí]] * [[Stair Thuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Trioblóidí}} [[Catagóir:Na Trioblóidí| ]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] au7r82ij7zoca18pqro4otsknd1yfue 1326554 1326553 2026-08-22T01:04:18Z TGcoa 21229 1326554 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I gcaint na ngnáthdhaoine, is ionann na '''Trioblóidí''' agus tréimhse na corraíola, an fhoréigin agus na coimhlinte idirphobail a thosaigh i dTuaisceart Éireann sna seascaidí déanacha, agus ar tháinig deireadh léi, a bheag nó a mhór, le síniú [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Bhéal Feirste]], nó Comhaontú Aoine an Chéasta, an 10 Aibreán 1998.<ref name="aughey7">{{cite book|last=Aughey|first=Arthur|title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement|url=https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh|publisher=Routledge|location=London New York|year=2005|isbn=978-0-415-32788-6|oclc=55962335|page=[https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh/page/7 7]}}</ref><ref name="Ireland 1999, page 221">{{cite book|last1=Holland|first1=Jack|title=Hope Against History: The Course of Terrorist trouble in Northern Ireland|date=August 1999|publisher=[[Henry Holt and Company]]|isbn=978-0-8050-6087-4|page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]|url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221}}</ref><ref>{{cite book|last1=Gillespie|first1=Gordon|title=Historical Dictionary of the Northern Ireland Conflict|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000gill|date=November 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5583-0|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000gill/page/250 250]}}</ref><ref name="elliot">{{cite book|last1=Elliott|first1=Marianne|title=The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University|url=https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse|date=2007|publisher=[[Liverpool University Press]]|isbn=978-1-84631-065-2|pages=[https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse/page/2 2], 188|edition=2}}</ref> Tugtar go leor sainmhínithe ar na Trioblóidí thar na blianta; cuirtear síos orthu uaireanta mar "cogadh neamhrialta"<ref>{{cite book |title=Northern Ireland: The Troubles: From The Provos to The Det |last=Lesley-Dixon |first=Kenneth |publisher=[[Pen and Sword Books]] |year=2018 |pages=13}}</ref> nó "coimhlint d'íseal-déine",<ref>{{cite news |last1=Taylor |first1=Peter |title=Who Won The War? Revisiting NI on 20th anniversary of ceasefires |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-29369805 |work=BBC News |date=26 September 2014}}</ref> agus fiú mar '[[cogadh cathartha]]'. Cé gur tharla na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann den chuid is mó, ag amanna áirithe scaipeadh an foréigean isteach i gcodanna den [[Poblacht na hÉireann|Phoblacht]], de [[Sasana]] agus de mhórthír na hEorpa freisin. [[Íomhá:Dáileadh_na_bProtastúnach_1861-1991.gif|220px|thumb|Dáileadh na bProtastúnach in [[Éire|Éirinn]], 1861–1991]] == Cúlra agus Cúiseanna an Choimhlinte == === Líon na mBásanna === Maraíodh os cionn 3,500 duine agus gortaíodh os cionn 47,500 duine idir [[13 Iúil]] [[1969]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1047-growing-tension/320375-dungiven-disturbances/|teideal=Dungiven Disturbances / Death of Frances McCloskey in Dungiven|údar=RTÉ|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus deireadh na dTrioblóidí sa bhliain 1998, de réir Innéacs Básanna Sutton, an fhoinse staitistiúil is mó a n-úsáidtear.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|údar=Malcolm Sutton|work=CAIN Web Service, Ollscoil Uladh|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Má áirítear na blianta ó 1966 go dtí 2006 – tréimhse níos leithne a chuimsíonn roinnt básanna roimh agus i ndiaidh na dtrí bliana déag sin – téann an t-iomlán os cionn 3,700.<ref>{{Lua idirlín|url=https://everycasualty.org/conflict/the-troubles-northern-ireland/|teideal=The Troubles - Northern Ireland|work=Every Casualty Counts|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d'uireasa an Chomhaontaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> * Ba é an t[[An tIRA Sealadach|IRA Sealadach]] a mharaigh an líon ba mhó, 1,781 duine (48% den iomlán); bhí mionghrúpaí poblachtánacha eile freagrach freisin – an [[INLA]], an [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] agus grúpaí poblachtacha easaontacha – as suas le 400 eile a mharú idir iad. * Bhí paraimíleataigh dhílseacha freagrach as 1,115 duine a mharú. * Mharaigh [[Arm na Breataine]] 315 duine (an [[UDR]] agus an SAS san áireamh). * Mharaigh an [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] 50 duine. Tá cuid de na daoine a maraíodh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta i measc an líon sin, ina measc naonúr fichead a maraíodh i mBuamáil na hÓmaí i 1998. === Cúiseanna an Choimhlinte === B'í an chúis is bunúsaí leis an gcoimhlint ná stádas conspóideach Thuaisceart Éireann taobh istigh den [[Ríocht Aontaithe]], mar aon leis an dóigh a raibh, dar leis na Náisiúnaithe agus na Caitlicigh, na Protastúnaigh ag déanamh leithcheal ar na Caitlicigh sa stáitín – i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála go háirithe. B'iad na dreamanna armtha paraimíleata ba mhó a choinnigh an foréigean ag imeacht. Go háirithe, bhí [[An tIRA Sealadach|na Sealadaigh]] – is é sin, faicsean a scoilt ón [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] i 1969 – ag iarraidh deireadh a chur le cumhacht na Ríochta Aontaithe i d[[Tuaisceart Éireann]] agus [[Poblacht]] úr uile-Éireann a chur ar bun. Ba dhóigh le cuid mhaith de na Protastúnaigh go raibh an lámh in uachtar ag an IRA, agus go raibh stádas "[[Briotanach]]" an Tuaiscirt ag meath de réir mar a bhí greim na n[[Aontachtóirí]] á scaoileadh. Mar fhreagra air sin, chrom siad ar fheachtas armtha dá gcuid féin. Tháinig dronga paraimíleata [[dílseoir|Dílseacha]] ar bun: [[Óglaigh Uladh|Fórsa Óglaigh Uladh]] (an [[UVF]]) agus [[Cumann Cosanta Uladh]] (an UDA) an dá cheann is tábhachtaí díobh. Thosaigh siad ag ionsaí agus ag marú Caitlicigh, fiú daoine nach raibh baint dá laghad acu le feachtas míleata na Sealadach. [[Íomhá:Protestant graffiti in Belfast, Northern Ireland, 1974.jpg|220px|mion|Graifítí i m[[Béal Feirste]], 1974]] Ghlac fórsaí slándála an stáit – [[Arm na Breataine]] agus na péas (an [[Constáblacht Ríoga Uladh]]) – páirt san fhoréigean fosta. Dearcadh Rialtas na Breataine ná gur eadránaithe neodracha a bhí sna fórsaí slándála, iad ag iarraidh an dá phobal a chosaint óna chéile agus dlí agus síocháin na sochaí a choinneáil, chomh maith le féinrialtas daonlathach mhuintir an Tuaiscirt a chosaint. Is é meas na [[Poblachtánaigh Éireannacha|bPoblachtánach Éireannach]], áfach, gur páirtí sa choimhlint a bhí sna fórsaí slándála, agus go raibh [[claonpháirteachas]] á chleachtadh acu ar mhaithe leis na Dílseoirí. Dhearbhaigh an fiosrúchán ''Ballast'' a rinne Ombudsman Póilíneachta Thuaisceart Éireann go raibh eilimintí áirithe sna fórsaí slándála, cuid de na péas ar a laghad, ag cuidiú leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha faoi choim, agus go raibh baint acu le roinnt dúnmharuithe. Áitíonn na hAontachtóirí, áfach, nach raibh sa chlaonpháirteachas ach corrchás, agus tugann siad le fios go raibh [[Poblacht na hÉireann]] ag tacú leis an IRA ar bhealach dá cuid féin. [[Íomhá:Troubles deaths by perpetrator.png|220px|mion|Básanna de réir na coda a bhí freagrach astu, 1969–2001. Foinse: Innéacs Sutton, CAIN.]] Níorbh é an foréigean an t-aon fhadhb amháin: bhí na páirtithe polaitiúla sa Tuaisceart ag teacht salach ar a chéile go seasta freisin, rud a d'fhág nach raibh siad ábalta comhoibriú go héifeachtach. Bhí formhór na bpolaiteoirí ag cáineadh na sceimhlitheoirí agus ag éileamh síochána, ach san am céanna, bhí siad in achrann faoi stádas an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe agus faoin gcineál rialtais ab fhóirsteanaí dó. Tháinig an tsíocháin ghuagach ar bun de réir a chéile nuair a thosaigh próiseas na hidiréachtála agus na gcomhchainteanna ag dul chun cinn: d'éirigh formhór na bparaimíleatach as an ngleic armtha agus dhíchoimisiúnaigh siad a gcuid arm tine. Rinneadh athchóiriú ar an bhfórsa póilíneachta, agus tharraing Arm na Breataine siar as na sráideanna agus as na críocha teorann ba chonspóidí, ar nós [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha Theas]] agus [[Contae Fhear Manach|Fhear Manach]]. Chuir Comhaontú Aoine an Chéasta séala leis an bhforbairt seo. Thug an Comhaontú aitheantas do sheanphrionsabal rialtas na Breataine ar cheist an Tuaiscirt: go bhfanfadh an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe go dtí go gcinnfeadh móramh a mhuintire a mhalairt. Ar an taobh eile, d'admhaigh Rialtas na Breataine go raibh "toise uile-Éireannach" ag baint le cúrsaí an Tuaiscirt, is é sin, gur chuid de shainleas nádúrtha Phoblacht na hÉireann síocháin an Tuaiscirt, agus gurbh iad muintir [[Éire|oileán na hÉireann]], sa dá dhlínse, thar aon dream eile, a d'fhuasclódh ceist na críochdheighilte amach anseo más é sin toil an mhóraimh ar an dá thaobh é. B'é an chuid sin den chomhréiteach ba mhó a chinntigh tacaíocht na Náisiúnaithe don Chomhaontú. Chuir an Comhaontú féinrialtas roinnte i gceannas ar an Tuaisceart freisin, ionadaithe an dá phobal páirteach ann agus an chumhacht roinnte go cothrom eatarthu; ón 14 Deireadh Fómhair 2002 go dtí an 8 Bealtaine 2007, áfach, bhí an rialtas sin ar fionraí agus an stáitín á rialú ó [[Londain]] arís. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (03).JPG|220px|mion|Postaer de chuid an UUP, 1974]] Cé nach raibh ach codán beag de dhaonra an Tuaiscirt sáite sa sceimhlitheoireacht go pearsanta, agus cé nár thacaigh na sluaite móra léi ach ar éigean, ní raibh éalú ó scáil na dTrioblóidí ar shaol aon duine sa stáitín, lá i ndiaidh lae. Ó am go chéile, leathnaigh an foréigean thar teorainn amach go [[Sasana]] agus go dtí an Phoblacht. Níos mó ná uair amháin idir 1969 agus 1998, bhí an chuma ar an scéal go bpléascfadh fíorchogadh cathartha amach – go háirithe i 1972 i ndiaidh Dhomhnach na Fola, nó le linn na mórstailceanna ocrais i dtús na n-ochtóidí, nuair a bhí an fuath idir an dá phobal ag dul i ndéine. D'fhág na Trioblóidí a lorg ar mheon mhuintir an Tuaiscirt, rud atá le haithint fós féin i gcúrsaí polaitiúla agus sóisialta, sa chaidreamh trasphobail, agus i ndearcadh na sochaí i gcoitinne. == Fréamhacha Stairiúla == An Phlandáil agus na Péindlíthe (17ú-18ú haois) Ó Acht an Aontais go dtí Deighilt na hÉireann (19ú-20ú haois) {{Príomhalt|Stair Uladh}} Chuir [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Cogadh na Saoirse]] agus an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Cogadh Cathartha]] lena dhiongbháil sin. Idir 1920 agus 1922, tharla foréigean seicteach fíochmhar i gCúige Uladh, go háirithe i mBéal Feirste, agus na céadta duine á marú ar chúiseanna náisiúnta agus seicteacha araon. {{Príomhalt|Na Trioblóidí i gCúige Uladh, 1920-1922}} Roinneadh oileán na hÉireann faoi [[Acht Rialtas na hÉireann 1920|Acht Rialtas na hÉireann]] i 1920: bunaíodh Tuaisceart Éireann ó shé de naoi gcontae Chúige Uladh – na contaetha ina raibh móramh Protastúnach le baint amach dá bhféadfaí é – agus fágadh an chuid eile den oileán mar an Saorstát nua, a tháinig chun bheith ina Phoblacht ina dhiaidh sin. {{Príomhalt|Críochdheighilt na hÉireann}} Ar feadh leathchéad bliain ina dhiaidh sin, bhí Tuaisceart Éireann á rialú ag a pharlaimint féin ag [[Stormont]], agus móramh Aontachtach cinnte aici i gcónaí de bharr an dáilcheantair a bheith deartha ina fhabhar; is le linn na tréimhse sin a socraíodh na patrúin leithcheala i gcúrsaí tithíochta, fostaíochta agus vótála a spreagfadh gluaiseacht na gceart sibhialta sna 1960idí.{{Príomhalt|Stair Thuaisceart Éireann}} == Tús na dTrioblóidí, 1968–1970 == {{Main|Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann}}{{Main|Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann}} Glactar leis go coitianta gurbh í an bhliain [[1968]] a thug tús na dTrioblóidí, nuair a spreag mórshiúlta [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann|Chumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] (NICRA)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Cumann%20Cearta%20Sibhialta%20Thuaisceart%20%C3%89ireann/ga/|teideal="Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann"|work=téarma.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> míshuaimhneas forleathan poiblí. I dtosach báire, bhí [[Terence O'Neill]], Príomh-Aire an Tuaiscirt, fabhrach d'fheachtas na gceart sibhialta agus é féin ag iarraidh leasuithe nua-aoiseacha sóisialta a chur i gcrích a rachadh chun sochair do na Caitlicigh. Chuir dearg-Dhílseoirí ar nós [[William Craig]] ina choinne go tréan dá bharr sin. Bhí formhór na nAontachtóirí drochamhrasach faoi Chumann na gCeart Sibhialta, á áiteamh nach raibh ann ach eagraíocht bolscaireachta de chuid an IRA, agus bhí cuid acu den bharúil nár chóir cothrom na Féinne a ghéilleadh do na Caitlicigh in aon chor, ó ba thír Phrotastúnach a bhí sa Tuaisceart ó cheart, dar leo. Phléasc trioblóid amach le linn na mórshiúlta nuair a d'ionsaigh baiclí Protastúnacha lucht na máirseála le smachtíní; cháin na Caitlicigh an Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) as gan aon rud a dhéanamh leis na hionsaithe seo a stopadh. Ba é an síolteagasc a bhí idir lámha ag ceannairí áirithe den phobal Phrotastúnach ba chúis le cuid mhaith den fhoréigean seo, dar le go leor tráchtairí – iad ag áitiú ar an gcosmhuintir go raibh an IRA ag beartú feachtas nua cogaíochta, agus é sin ag am nach raibh san IRA féin ach dornán beag ball, ar bheagán arm agus ar bheagán tacaíochta, agus é ag tabhairt droim láimhe leis an ngleic armtha ar chúiseanna praiticiúla. B'iad Óglaigh Uladh (an UVF) a stáitsigh an chéad fheachtas buamála i 1969, agus é dírithe ar stáisiúin chumhachta agus ar an gcuid eile den bhonneagar, leis an drochamhras coitianta a tharraingt anuas ar an IRA. Bhí an choimhlint idirphobail ag dul chun donais ó thús na bliana 1969 ar aghaidh, ach chuaigh sí ó smacht ar fad nuair a d'ionsaigh Dílseoirí mórshiúl de chuid Chumann na gCeart Sibhialta i mBun Tolaid i g[[Contae Dhoire]]. Lochtaíodh an RUC as gan lucht na máirseála a chosaint, agus ina dhiaidh sin, chrom na Caitlicigh i nDoire agus i mBéal Feirste ar bharacáidí a thógáil. {{Main|Saor Dhoire}} Idir an 12 agus an [[14 Lúnasa]] [[1969]], throid péas Dhoire agus na náisiúnaithe áitiúla in adharca a chéile ar feadh trí lá i "[[Cath Thaobh an Bhogaigh]]". {{Main|Cath Thaobh an Bhogaigh}} I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchais, cuireadh saighdiúirí Briotanacha isteach i nDoire ag 5in an 14 Lúnasa chun riail agus reacht a chaomhnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1048-august-1969/320426-british-troops-in-bogside-derry/|teideal=British Troops in Bogside, Derry|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> I mí Lúnasa, mar chuid den 'Fhorógra Shráid Downing', gheall Rialtas na Breataine athleasuithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z3jmxnb/revision/4|teideal=The Downing Street Declaration (August 1969)|language=en-GB|work=BBC Bitesize|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (55).JPG|220px|mion|"Ulster '71" (Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann, 1971)]] Is minic a deir Aontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí, á áitiú gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl agus gur sciob na dreamanna paraimíleata an deis a hosclaíodh dá bharr. Is é tuairim na Náisiúnaithe, áfach, nach raibh i bhfeachtas na gceart sibhialta ach freagra ar leithcheal a bhí ag rialtas seicteach an Tuaiscirt á tharraingt anuas air féin. == 1970–1972: Imtheorannú agus Domhnach na Fola == Sna blianta 1970–1972, chuaigh an foréigean polaitiúil ó smacht ar fad i dTuaisceart Éireann, agus shroich sé a bhuaicphointe i 1972, nuair a maraíodh beagnach leathchéad duine agus a naoi gcéad. Tá roinnt cúiseanna leis an bhfás tobann seo ar an bhforéigean. Creideann Aontachtóirí gurbh é bunú na Sealadach an phríomhchúis. Scoiltghrúpa den IRA a bhí sna Sealadaigh: nuair a d'éirigh an tIRA, faoi cheannas [[Cathal Goulding|Chathail Goulding]], as an bhforéigean polaitiúil le dul le polaitíocht shíochánta ar an eite chlé, bhí cuid mhaith den eagraíocht míshásta leis an gcinneadh sin agus bhunaigh siad an tIRA Sealadach lena leanúint den ghleic armtha. Bhí an tIRA Sealadach dírithe ar "chosaint an phobail Chaitlicigh" seachas ar aontú trasphobail an lucht oibre a bhí mar sprioc ag an [[IRA Oifigiúil]], agus mar sin, ba dhream ba shoiléire seicteach iad ó thaobh cur chuige de. Is é tuairim na nAontachtóirí gurbh é feachtas míleata na Sealadach a tharraing na Trioblóidí anuas ar an stáitín agus a choinnigh ar siúl iad. Is é tuairim na Náisiúnaithe, ar an taobh eile, gurbh é an mealladh a baineadh as an bpobal Caitliceach nuair nár tháinig dóchas na gceart sibhialta chun críche, mar aon leis an gcos ar bolg a himríodh ar an bpobal ina dhiaidh sin, ba chúis le fás an fhoréigin. Luann siad imeachtaí ar nós Chuirfiú Bhóthar na bhFál i mí Iúil 1970: choinnigh trí mhíle saighdiúir Sasanach cuirfiú i bhfeidhm ar cheantar na bhFál Íochtarach i mBéal Feirste, agus scaoil siad breis is míle go leith d'urchair le linn na troda leis an IRA; maraíodh ceathrar daoine. [[Íomhá:Free Derry Corner in 1969.jpg|220px|mion|'Saor Dhoire', 1969]] Scéal eile den chineál céanna is ea an t-imtheorannú, is é sin, daoine a ghabháil agus a choinneáil i mbraighdeanas gan triail, ar an t-aon chúis go rabhthas in amhras fúthu. Tugadh an t-imtheorannú isteach in [[Oibríocht Demetrius|Oibríocht Demetrius]] ar an [[9 Lúnasa]] [[1971]], agus gabhadh breis is trí chéad go leith duine ar an gcéad lá amháin.{{Main|Oibríocht Demetrius}} Ní raibh ach beirt acu ina bProtastúnaigh, agus mar sin, ghlac na Caitlicigh leis gur beart seicteach eile a bhí ann a bhí dírithe orthu féin amháin. Ní raibh córas faisnéise an Airm cruinn, agus is iomaí duine a himtheorannaíodh nach raibh baint dá laghad aige leis an IRA; measadh ina dhiaidh sin gur mó ná mar ba lú a chuir an t-imtheorannú le hearcaíocht na Sealadach, ó chuaigh cuid mhór de na daoine éagciontacha a bhí gafa leis an bPoblachtánachas ina dhiaidh sin. I gcarcair [[An Cheis Fhada]] a coinníodh cuid mhaith de na himtheorannaigh.{{Main|An Cheis Fhada}} Sna blianta 1971–1975, chaith 1,981 duine seal i mbraighdeanas den chineál seo: 1,874 acu ina gCaitlicigh nó ina bPoblachtánaigh, agus 107 ina bPreispitéirigh nó ina nDílseoirí. Bhí ráflaí ag dul timpeall i measc na gCaitliceach faoi chéasadh na n-imtheorannaithe, líomhaintí a dhearbhaigh an [[Cúirt Eorpach um Chearta an Duine]] ina dhiaidh sin gur "íde mhídhaonna nó táireach" a bhí i gcuid díobh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57506|teideal=Case of Ireland v. the United Kingdom|work=Cúirt Eorpach um Chearta an Duine|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Domhnach na Fola === {{Main|Domhnach na Fola (1972)}} Thar aon rud eile, áfach, luann na Náisiúnaithe [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] i n[[Doire]] an 30 Eanáir 1972, nuair a mharaigh saighdiúirí de chuid an [[Reisimint Pharaisiúit|Reisimint Pharaisiúit]] ceithre dhuine dhéag neamharmtha le linn léirsiú a bhí ag éileamh cearta sibhialta do na Caitlicigh; fuair an ceathrú duine déag bás míonna ina dhiaidh sin de bharr na ngortuithe a fuair sé an lá sin. Sa bhliain chéanna, tugadh Binse Widgery ar bun le fiosrú a dhéanamh ar na himeachtaí, ach tuairisc a bhí ann a cháin muintir Dhoire go géar mar "aon taobh amháin" nó mar "sciúradh bán" (''whitewash''), ó fuair sé nár shárú dlí ó thaobh an Airm de a bhí i gceist agus é ag tabhairt le fios go bhféadfadh roinnt de na daoine a maraíodh a bheith ag iompar arm tine nó pléascán. D'fhan an fhírinne oifigiúil sin ina cnámh spairne ar feadh dhá scór bliain go leith, go dtí gur bhunaigh [[Tony Blair]] fiosrúchán úr, Fiosrúchán Saville, i 1998. D'fhoilsigh an Tiarna Saville a thuarascáil i mí an Mheithimh 2010, i ndiaidh dhá bhliain déag de dhianscrúdú ar fhianaise breis agus 900 finné; fuarthas nach raibh aon duine de na daoine a maraíodh nó a gortaíodh ag bagairt ar na saighdiúirí, nár tugadh aon rabhadh sula ndeachthas ag caitheamh, agus gur inis go leor de na saighdiúirí bréaga faoina ngníomhartha ina dhiaidh sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-18721686|teideal=Bloody Sunday: Police to investigate Derry deaths|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ghabh Príomh-Aire na Breataine, [[David Cameron]], leithscéal poiblí thar ceann an Rialtais an 15 Meitheamh 2010, á rá go raibh a raibh déanta "gan údar agus dochosanta".<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.npr.org/2010/06/15/127859277/inquiry-finds-1972-killings-in-northern-ireland-unjust|teideal=Inquiry Finds 1972 Killings In Northern Ireland Unjust|work=NPR|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === An Riail Dhíreach === Is é an tátal a bhain rialtas na Ríochta Aontaithe as na himeachtaí seo go léir ná nach raibh córas riaracháin Thuaisceart Éireann ábalta an tsíocháin a choimeád, agus i 1972, chuir siad rialtas déabhlóidithe an Tuaiscirt ar fionraí. Ina áit sin, tugadh isteach an Riail Dhíreach: b'iad lucht an rialtais i Londain a bhí i gceannas ar an Tuaisceart feasta. Chrom an rialtas ar chuid de na fadhbanna a bhí ag déanamh scime do ghluaiseacht na gceart sibhialta a fhuascailt: tarraingíodh teorainneacha nua idir na toghlaigh a bhí claonroinnte ag na hAontachtóirí roimhe sin, tugadh vótaí do na saoránaigh go léir sna toghcháin áitiúla, agus bunaíodh Feidhmeannas Tithíochta Thuaisceart Éireann leis an tithíocht phoiblí a roinnt go cothrom. Ceapadh an Riail Dhíreach ar dtús mar bheart ghearrthéarmach, ach ba í an straitéis mheántéarmach ná féinrialtas a thabhairt ar ais don Tuaisceart ar choinníollacha a bheadh inghlactha ag na hAontachtóirí agus ag na Náisiúnaithe araon. Níor éirigh leis an rialtas coinníollacha den chineál sin a leagan amach go ceann i bhfad, agus mar sin, lean na Trioblóidí orthu faoi lán seoil tríd na seachtóidí agus na hochtóidí. Sa bhliain 1972, bhí na Sealadaigh tar éis breis is céad saighdiúir a mharú, leathmhíle eile a ghortú, agus 1,300 buama a phléascadh. Bhí formhór na mbuamálacha dírithe ar spriocanna trádála – ar an "eacnamaíocht shaorga", mar a thug na Sealadaigh air – ach maraíodh a lán sibhialtach dá mbarr, go háirithe ar [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]], an 21 Iúil 1972, nuair a phléasc thart ar fiche buama i lár Bhéal Feirste laistigh de mhionúid is a hochtó, ag marú naonúr duine agus ag gortú os cionn céad go leith eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/bfriday/events.htm|teideal='Bloody Friday', Belfast Friday 21 July 1972 - Main Events|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref>[[Íomhá:Northern Ireland Assembly election 1973.png|220px|mion|Toghcháin do [[Tionól Thuaisceart Éireann]], 1973]] == Comhaontú Sunningdale, 1973–1974 == {{main|Comhaontú Sunningdale}} Iarracht a bhí i g[[Comhaontú Sunningdale]] rialtas cumhachtroinnte a chur ar bun i dTuaisceart Éireann agus deireadh a chur leis na Trioblóidí. I mí an Mhárta 1973, d'fhoilsigh Rialtas na Breataine Páipéar Bán a mhol Tionól nua le hocht mball is seachtó, le toghadh trí ionadaíocht chionmhar; agus i mí na Nollag na bliana sin, shínigh rialtais na Breataine agus na hÉireann, mar aon leis na príomhpháirtithe polaitiúla sa Tuaisceart, Comhaontú Sunningdale. Bunaíodh [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta|Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta]] faoi cheannas [[Brian Faulkner|Brian Faulkner]] an 1 Eanáir 1974, agus Comhairle na hÉireann beartaithe mar fhóram comhoibrithe thuaidh/theas. Bhí formhór na nAontachtóirí i gcoinne na Comhairle sin go háirithe, á fheiceáil mar chéim i dtreo Éire aontaithe. In olltoghchán na Breataine i mí Feabhra 1974, bhuaigh comhaontas frith-Sunningdale, an Comhairle Aontachtach Aontaithe Uladh, aon suíochán déag as an dá cheann déag i dTuaisceart Éireann, agus é ag fáil os cionn a leath de na vótaí uile a caitheadh sa stáitín. B'é an dara buille ná an stailc ghinearálta a d'eagraigh Comhairle Lucht Oibre Uladh (UWC), le tacaíocht mhuscalach ó pharaimíleataigh Dhílseacha, ón 15 go dtí an 28 Bealtaine 1974. Cuireadh geilleagar an Tuaiscirt ina stad ar fad – gléasra cumhachta, iompar, agus soláthar peitril san áireamh – agus theip ar an rialtas an stailc a bhriseadh. D'éirigh Faulkner agus a chomhghleacaithe Aontachtacha as an bhFeidhmeannas an 28 Bealtaine 1974, agus thit an Comhaontú as a chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ulster_Workers%27_Council_strike|teideal=Ulster Workers' Council strike|work=Wikipedia|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://alphahistory.com/northernireland/sunningdale-agreement/|teideal=The Sunningdale agreement|work=Alpha History|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> D'fhill an Riail Dhíreach ó Londain dá bharr, agus b'shin deireadh leis an gcéad iarracht ar chumhachtroinnt sa Tuaisceart. == 1975–1979 == I ndiaidh theip Chomhaontú Sunningdale, chrom rialtas [[Harold Wilson]] i Londain ar cheist na dtrúpaí Briotanacha a phlé, agus é ag smaoineamh nárbh fhearr, i ndiaidh an iomláin, iad a ghlanadh as an stáitín gan mhoill. Rinne [[Gearóid Mac Gearailt]], Taoiseach na hÉireann, a mharana féin ar an gceist i meamram a réitigh sé i mí an Mheithimh 1975, agus a ndearna sé trácht air go poiblí sa bhliain 2006: b'é an tátal a bhain sé as ná nach mbeadh rialtas na hÉireann ábalta mórán a dhéanamh leis an tsíocháin a choimeád sa Tuaisceart, ó nach raibh ach 12,500 saighdiúir aige, agus dá bhrí sin, ba dhóchúla ná a mhalairt nach ndéanfadh aistarraingt na dtrúpaí Briotanacha ach méadú a chur le líon na marbh. Bhí an foréigean ag leanúint go deireadh na seachtóidí. D'fhógair na Sealadaigh sos comhraic sa bhliain 1975, ach chrom siad ar ais ar an ngleic armtha sa bhliain 1976. Má bhí dóchas ar bith acu i dtús na seachtóidí go mbeidís in ann athaontú na hÉireann a bhaint amach go sciobtha, bhí deireadh curtha leis an dóchas sin faoin am seo. Ina áit sin, d'fhorbair siad straitéis an Chogaidh Fhada – feachtas foréigin ar leibhéal níos ísle ach leanúnach, ionas nach dtiocfadh deireadh leis choíche dá mbeadh gá leis. Níor chrom na hOifigiúlaigh ar ais ar an gcogadh riamh, áfach, agus de réir a chéile, d'iompaigh siad ina bpáirtí sóisialach – "Páirtí na nOibrithe" – a bhí go huile is go hiomlán in aghaidh an fhoréigin. Sa bhliain 1974, scoilt Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (an tINLA) ó na hOifigiúlaigh agus é ag leanúint den ghleic armtha. [[Íomhá:Belfast houses 1981.jpg|220px|mion|Sráid Pakenham, Cearnóg Shaftesbury, Béal Feirste, 1981]] Agus na 1970idí ag druidim chun deireanais, tháinig sé chun solais go raibh an dá phobal ag éirí dubh dóite den chogadh, rud a bhí le haithint, mar shampla, ar an ngluaiseacht síochána, ''na Peace People'' nó Lucht na Síochána. D'eagraigh Lucht na Síochána léirsithe móra in aghaidh an fhoréigin pharaimíleatach, agus thuill an feachtas Duais Síochána Nobel dóibh sa bhliain 1976, ach ní raibh fad saoil sa ghluaiseacht. Nuair a d'impigh siad ar an bpobal Náisiúnaíoch eolas a thabhairt do na fórsaí slándála faoin IRA, thit an tóin as a bhfeachtas, ó bhí an oiread fuatha ag na Caitlicigh ar an arm agus ar na péas nach seasamh neodrach a shíl siad a bhí ag Lucht na Síochána a thuilleadh. == Na Stailceanna Ocrais, 1980–1981 == {{main|Stailc ocrais 1981}} === Cúlra: an tAgóid Bhrait agus an tAgóid Shalach === Bhain an chonspóid le stádas na bpríosúnach Poblachtánach. Go dtí an 1 Márta 1976, bhí "stádas speisialta catagóire" ag príosúnaigh pharaimíleata i dTuaisceart Éireann, rud a d'fhág gur caitheadh leo mar phríosúnaigh pholaitiúla seachas mar ghnáthchoirpigh – ní raibh orthu éide phríosúin a chaitheamh ná obair phríosúin a dhéanamh, agus bhí saoirse chomhlachais acu. Nuair a cuireadh deireadh leis an stádas sin mar chuid de bheartas "normáltachta" Rialtas na Breataine, dhiúltaigh na príosúnaigh Poblachtánacha in [[An Cheis Fhada|Ceis Fhada]] éide a chaitheamh, agus chaith siad blaincéid ina hionad – tugadh an "agóid bhrait" air seo. Nuair a géaraíodh an t-ordú disciplín ina choinne sin, chuaigh na príosúnaigh ar aghaidh chuig an "agóid shalach" ó 1978 amach, ag diúltú glanadh a gcuid cillíní agus ag smearadh a gcuid salachair ar na ballaí mar agóid. Tháinig an chéad stailc ocrais i mí Dheireadh Fómhair 1980, nuair a chuaigh seachtar príosúnach Poblachtánach gan bia le cúig éileamh a bhaint amach: an ceart éadaí sibhialtacha a chaitheamh, gan obair phríosúin a dhéanamh, saoirse chomhlachais laistigh den bhloc, cead pacáistí agus cuairteanna a fháil go rialta, agus an t-am a cailleadh ó ghairmiúchán a fháil ar ais. Cuireadh deireadh leis an stailc sin i mí na Nollag 1980 nuair a shíleadh go raibh comhréiteach ar na bacáin, ach theip ar na cainteanna ina dhiaidh sin. === Stailc Ocrais 1981 === Ar an 1 Márta 1981 – an cúigiú comóradh ar dheireadh an stádais speisialta – chuaigh [[Bobby Sands]], ceannaire Óglaigh na hÉireann Sealadach i g[[Ceis Fhada|Long Kesh]] ag an am, ar stailc ocrais aonair, agus príosúnaigh eile ag dul leis ina nduine is ina nduine gach coicís ina dhiaidh sin d'aon ghnó, lena chinntiú go leanfaí den agóid dá bhfaigheadh ceannaire amháin bás. Dhiúltaigh Rialtas na Breataine, faoi cheannas [[Margaret Thatcher]], géilleadh don chúigear éileamh, á áiteamh nach raibh iontu ach gnáthchoirpigh. Le linn a stailce, sheas Sands san fhothoghchán do Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas an 9 Aibreán 1981, agus toghadh é ina Fheisire Parlaiminte le móramh maith – rud a tharraing aird an domhain ar an agóid. D'éag sé an 5 Bealtaine 1981, tar éis sé lá is trí scór gan bia. Fuair naonúr eile bás roimh dheireadh na stailce an 3 Deireadh Fómhair 1981: {| class="wikitable" |- ! Ainm !! Eagraíocht !! Dáta an bháis |- | Bobby Sands || IRA Sealadach || 5 Bealtaine 1981 |- | Francis Hughes || IRA Sealadach || 12 Bealtaine 1981 |- | Raymond McCreesh || IRA Sealadach || 21 Bealtaine 1981 |- | Patsy O'Hara || INLA || 21 Bealtaine 1981 |- | Joe McDonnell || IRA Sealadach || 8 Iúil 1981 |- | Martin Hurson || IRA Sealadach || 13 Iúil 1981 |- | Kevin Lynch || INLA || 1 Lúnasa 1981 |- | Kieran Doherty || IRA Sealadach || 2 Lúnasa 1981 |- | Thomas McElwee || IRA Sealadach || 8 Lúnasa 1981 |- | Michael Devine || INLA || 20 Lúnasa 1981 |}<ref>{{Lua idirlín|url=https://republicanarchive.com/2026/06/01/the-year-of-the-hunger-strike/|teideal=1981: The Year of the Hunger Strikes|work=The Irish Republican Digital Archive|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ulstermuseum.org/digital-exhibitions/hunger-strikes|teideal=Hunger Strikes|work=Ulster Museum|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Toghadh beirt eile de na stailceoirí ocrais, Kieran Doherty agus Paddy Agnew, mar Theachtaí Dála i mí an Mheithimh 1981, comhartha eile ar an tacaíocht a bhí ag an agóid i measc an phobail. Chuir na deich mbás as a chéile go mór le hearcaíocht na Sealadach, agus creidtear gurbh í an stailc ocrais, agus an rath a bhí ar fheachtais toghcháin Sands agus Doherty go háirithe, a spreag Sinn Féin le dul le straitéis na "gunna in aon lámh, an bhosca vótaí sa lámh eile" – dul le polaitíocht toghchánach in éineacht leis an bhfeachtas míleata. Tháinig deireadh leis an stailc an 3 Deireadh Fómhair 1981, agus i mí na míonna ina dhiaidh sin, ghéill Rialtas na Breataine go pointe áirithe do chuid de na héilimh – éadaí sibhialtacha a chaitheamh, mar shampla – cé gur diúltaíodh stádas polaitiúil foirmiúil a thabhairt ar ais go deo. == An Cogadh Fada, 1980idí == [[Íomhá:RUC, Crois.jpg|220px|thumb|Beairic de chuid an RUC i g[[Crois Mhic Lionnáin]], Contae Ard Mhacha, an 28 Aibreán 2001. Comhionad slándála a bhí anseo don RUC agus d'Arm na Breataine le linn na dTrioblóidí; leagadh é sa bhliain 2007.]] Lean an dá thaobh de na feachtais armtha go dtí gur tháinig na sosanna cogaidh. Chuaigh líon na marbh i laghad sna hochtóidí agus sna nóchaidí i gcomparáid leis na seachtóidí, ach d'fhág an foréigean polaitiúil drochoidhreacht ag sochaí an Tuaiscirt: mhair an ghleic armtha ar feadh chomh fada sin gur cheap go leor daoine nach dtiocfadh deireadh léi choíche. Cuidiú mór le Cogadh Fada na Sealadach ab ea na hairm a fuair an tIRA mar bhronntanas ó [[Moammar Qaddafi]], deachtóir na [[An Libia|Libia]], a bhí i bhfearg le rialtas [[Margaret Thatcher|Thatcher]] ó chuidigh sé leis na Stáit Aontaithe buamaí a chaitheamh ar an Tripilí sa Libia i 1986, buamaí ar maraíodh iníon d'oidhre le Qaddafi dá mbarr. Cé nach mbíodh saighdiúirí ná péas á marú ag an IRA chomh minic a thuilleadh, ní raibh srianta ar bith le cumas feallmharfóireachta agus buamadóireachta na Sealadach. Péas, saighdiúirí páirtaimseartha agus sibhialtaigh Phrotastúnacha ba mhó a bhí thíos leis na hionsaithe seo. Sampla amháin ab ea sléacht Lá an Chuimhneacháin in [[Inis Ceithleann]] i 1987, nuair a mharaigh buama a phléasc ag searmanas an Domhnaigh Chuimhneacháin aon duine dhéag. Ba nós leis an IRA, chomh maith, targaidí a dhéanamh de thógálaithe agus de lucht glantacháin agus cothabhála a bhí fostaithe ag na péas nó ag na saighdiúirí Briotanacha. Sa dara leath de na hochtóidí, bhí na paraimíleataigh Phrotastúnacha – Fórsa Óglaigh Uladh, Cumann Cosanta Uladh, agus Frithbheartaíocht Uladh – ag tabhairt airm agus pléascán isteach ón Afraic Theas. Roinneadh na coinsíneachtaí idir an trí eagraíocht, agus ina dhiaidh sin, mhéadaigh líon na bhfeallmharuithe ar Chaitlicigh, cé gur fágadh cuid den trealamh – na gránáidí roicéadtiomáinte go háirithe – gan úsáid, ó nach raibh na Dílseoirí ábalta leas a bhaint astu i gceart. Freagra ab ea na feallmharuithe seo ar an [[Comhaontú Angla-Éireannach]], a shínigh [[Margaret Thatcher]] agus [[Garret FitzGerald]], Taoiseach na hÉireann, i gCaisleán Chill Uird an 15 Samhain 1985, agus a bhronn "ról comhairleach" ar rialtas na hÉireann i gcúrsaí an Tuaiscirt trí Chomhdháil Idir-Rialtasach nua. D'eagraigh na hAontachtóirí feachtas ollmhór ina choinne faoin mana "Ulster Says No", agus mheastar gur bhailigh thart ar chéad míle duine taobh amuigh de Halla na Cathrach i mBéal Feirste an 23 Samhain 1985 lena n-agóid a léiriú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-34808797|teideal=The Anglo-Irish Agreement 30 years on|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Comhaontú Angla-Éireannach}} === An Claonpháirteachas: na Fórsaí Slándála agus na Paraimíleataigh Dhílseacha === Gné chonspóideach de na Trioblóidí is ea an claonpháirteachas, is é sin, an dóigh ar chomhoibrigh fórsaí slándála an Stáit leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (45).JPG|220px|mion|"Unionist Solidarity Means Victory" (Progressive Unionist Party, 1986)]] ==== Reisimint Chosanta Uladh agus na Dílseoirí ==== An 3 Bealtaine 2003, d'fhoilsigh an suíomh nuachta Náisiúnaíoch ''Nuzhound'' cáipéisí de chuid Rialtas na Breataine ó thús na seachtóidí, cáipéisí a chaitheann solas ar an dlúthbhaint a bhí ag saighdiúirí áirithe de chuid Reisimint Chosanta Uladh (UDR) le dreamanna paraimíleata Dílseacha. Sa tuairisc dar teideal ''Subversion in the UDR'', a scríobhadh sa bhliain 1973, meastar: * go raibh dlúthbhaint ag 5–15% de shaighdiúirí na Reisiminte le dreamanna paraimíleata Dílseacha; * gurbh í an Reisimint an fhoinse ba mhó ar fhaigheadh na Dílseoirí airm uaithi, agus nach bhfuair siad airm nua-aimseartha ó aon fhoinse eile; * go raibh eagla ar na húdaráis nach raibh trúpaí na Reisiminte dílis do "Rialtas a Mórgachta" ach do Chúige Uladh amháin; * go raibh a fhios ag Rialtas na Breataine go raibh na Dílseoirí ag baint úsáide as airm thine de chuid na Reisiminte le sibhialtaigh Chaitliceacha a fheallmharú. Cé go raibh a fhios go poiblí go ndeachaigh breis is dhá chéad arm tine ó lámha Arm na Breataine go dtí na Dílseoirí roimh 1973, mhéadaigh Rialtas na Breataine ar ról na Reisiminte i "gcoimeád na síochána" mar chuid den bheartas foriomlán a bhí ag an Rialtas maidir leis na Sealadaigh – beartas an normalaithe, an Ultachais agus an choiriúlaithe, is é sin, cúrsaí an Tuaiscirt a normálú, cúrsaí slándála a fhágáil faoi fhórsaí áitiúla ("Ultacha"), agus caitheamh leis na sceimhlitheoirí mar a bheadh gnáthchoirpigh iontu. ==== An Grúpa Speisialta Patróil agus Drong Ghleann Anna ==== {{Main|Drong Ghleann Anna}} Líomhnaítear go raibh baill de chuid an RUC, den UDR agus d'Arm na Breataine páirteach i sraith d'fheallmharuithe seicteacha i ndeisceart Chontae Ard Mhacha agus i gContae Thír Eoghain sna 1970idí, i bpáirt le paraimíleataigh Dhílseacha – "Drong Ghleann Anna" mar a tugadh uirthi ina dhiaidh sin. Cuireadh an milleán ar an drong seo as [[Sléacht Mhuileann Ching|Sléacht Mhuileann Ching]] an 5 Eanáir 1976, nuair a maraíodh deichniúr oibrithe Protastúnacha mar dhíoltas ar mharú seisear sibhialtach Caitliceach an lá roimhe sin. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (66).JPG|220px|mion|"Racism seriously affects our vision of people" (Racism Awareness Group, 1996)]] ==== An Claonpháirteachas sna hOchtóidí agus sna Nóchaidí ==== Tá sé dearbhaithe gur thug daoine agus dreamanna áirithe taobh istigh den Arm agus den Chonstáblacht Ríoga eolas do na Dílseoirí ó am go ham ó dheireadh na n-ochtóidí anuas, rud a chuir ar chumas na sceimhlitheoirí Protastúnacha targaidí a dhéanamh de na gníomhaithe Poblachtánacha. Sa bhliain 1992, nocht Brian Nelson, gníomhaire rúnda Briotanach taobh istigh de Chumann Cosanta Uladh, go raibh sé tar éis dúnmharuithe a dhéanamh agus airm a smuigleáil isteach le cabhrú leis an Arm. Bhí faicsin san Arm agus sa Chonstáblacht sásta comhoibriú le Nelson agus le Cumann Cosanta Uladh trí aonad faisnéise de chuid an Airm dá dtugtaí Aonad Taighde na bhFórsaí (''The Force Research Unit''). Ó dheireadh na nóchaidí anuas, fuair iriseoirí áirithe, Peter Taylor ina measc, dearbhú ó na Dílseoirí go raibh foinsí sna fórsaí slándála ag seachadadh comhad agus tuarascálacha faisnéise chucu faoi thargaidí Poblachtánacha. I dtuarascáil a scaoileadh saor an 22 Eanáir 2007, dúirt an tOmbudsman Póilíneachta, Nuala O'Loan, go raibh brathadóirí taobh istigh d'Fhórsa Óglaigh Uladh tar éis coireanna tromchúiseacha a dhéanamh, dúnmharuithe san áireamh, agus go raibh a fhios ag a lucht teagmhála sna fórsaí slándála go raibh siad sáite iontu. De réir na tuarascála, bhí oifigigh áirithe den Bhrainse Speisialta ag cumadh ráitis bhréagacha agus ag cur bac le cuardach fianaise. Dúirt Jimmy Spratt, comhairleoir de chuid na nAontachtóirí Daonlathacha agus iarchathaoirleach Chomhaontas na bPóilíní, nach gcuirfí an dlí ar aon iarphóilín dá mbeadh fírinne sa tuarascáil. D'áitigh an Státrúnaí, Peter Hain, ar an taobh eile, go raibh sé "géarbharúlach go gcuirfí an dlí ar dhuine amháin ar a laghad" mar thoradh ar an bhfiosrúchán, agus gur "rud tromchúiseach ann féin" é gur chuir iarphóilíní bac leis na fiosruithe. ==== Na Líomhaintí faoi Bheartas Marúcháin ==== Tugann na Poblachtánaigh le fios go raibh sé de pholasaí ag na fórsaí slándála daoine a raibh amhras orthu a bheith ina mbaill den IRA a mharú seachas iad a ghabháil. Diúltaíonn na fórsaí slándála don líomhain seo, á rá nár maraíodh aon duine ar an dóigh seo nach paraimíleatach tromarmáilte a bhí ann – cosúil leis an ochtar fear a maraíodh i [[Loch gCál]] i 1987. Deich mí ina dhiaidh sin, áfach, mharaigh saighdiúirí de chuid na SAS triúr Sealadach i [[Giobráltar]] nach raibh armáilte in aon chor; bhain go leor tráchtairí de thátal as sin go raibh beartas den chineál seo i bhfeidhm. == Próiseas na Síochána, 1993–1998 == === Gníomhaíochtaí na bParaimíleatach roimh na Sosanna Cogaidh === [[Íomhá:Tower 42, City of London (8658657675).jpg|220px|mion|Aibreán 1993: iarsmaí bhuama an IRA i dTower 42, Bishopsgate, i Londain]] Cé go raibh an tIRA ag leanúint den ghleic armtha, bhí [[Sinn Féin]], a raibh [[Gearóid Mac Ádhaimh]] ina cheannaire air ó 1983 i leith, ag iarraidh comhchainteanna a thosú le deireadh a chur leis na Trioblóidí. Chuaigh sé i dteagmháil oscailte le [[John Hume]], ceannaire an [[SDLP]], agus go rúnda le hoifigigh de chuid Rialtas na Breataine san am céanna. Bhí na Dílseoirí i mbun oibre den chineál céanna faoi choim, iad i dteagmháil le rialtais na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe trí eaglaisigh Phrotastúnacha, go háirithe an tUrramach Roy Magee agus an tArd-Easpag Anglacánach [[Robin Eames]]. I ndiaidh tréimhse fhada uisce faoi thalamh, d'fhógair na Dílseoirí agus na Poblachtánaigh araon sos comhraic i 1994. Bliain dheacair ab ea an bhliain roimh na sosanna cogaidh, 1993, agus ní raibh maolú ar bith ar na gníomhartha uafáis. Mharaigh Cumann Cosanta Uladh agus Fórsa Óglaigh Uladh níos mó sibhialtach an bhliain sin ná mar a mharaigh na Poblachtánaigh, rud nach raibh amhlaidh riamh roimhe. Scaoil an UDA ceathrar Caitliceach i gCarraig Cheasail i gContae Dhoire.{{Main|Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)}} Bhuamáil na Poblachtánaigh Bóthar na Seanchille i mí Dheireadh Fómhair 1993, ag marú naonúr sibhialtach agus fear buamaí féin.{{Main|Buamáil na Seanchille}} Mar dhíoltas air sin, d'ionsaigh an Cumann Cosanta teach tábhairne i nGlas Stiallach, ag marú ochtar.{{Main|Sléacht Rising Sun}} An 16 Meitheamh 1994, go gairid roimh na sosanna cogaidh, lámhach Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (INLA) triúr ball d'Óglaigh Uladh i mBóthar na Seanchille. D'agair na Dílseoirí díoltas trí bhuaileadh isteach i dteach tábhairne i Loch an Oileáin i gContae an Dúin agus cith urchar a scaoileadh; maraíodh seisear sibhialtach.{{Main|Sléacht Loch an Oileáin}} Sna míonna deireanacha roimh an sos cogaidh, mharaigh an tIRA ceathrar sean-Dílseoirí. Deir teoiric amháin faoin mbabhta foréigin seo go raibh eagla ar na Dílseoirí go n-imreofaí feillbheart orthu; de réir míniúcháin eile, bhí na Poblachtánaigh ag sásamh seanfhaltanas sula gcromfaidís ar an bpróiseas polaitiúil. An 15 Nollaig 1993, eisíodh Dearbhú Shráid Downing, comhdhearbhú idir rialtais na Breataine agus na hÉireann; níor chuir sé deireadh leis an bhforéigean, ach chuidigh sé dúshraith a chur síos a dtógfaí socrú síochánta air.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Ginear%C3%A1lta/2020/Paca%20Acmhainni%CC%81%20Aonad%201%20Roinn%20B%20Rogha%202%20Dearbhu%CC%81%20Shra%CC%81id%20Downing%2C%201993.pdf|teideal=Dearbhú Shráid Downing|údar=CCEA|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> {{Main|Dearbhú Shráid Downing}} === An Chéad Sos Comhraic, 1994 === I mí Lúnasa 1994, d'fhógair na Sealadaigh sos comhraic. Sé seachtaine ina dhiaidh sin, tháinig grúpaí paraimíleata na nDílseoirí le chéile faoi bhrat Chomhcheannas Míleata na nDílseoirí lena sos cogaidh féin a fhógairt. Cé gur theip ar an dá shos cogaidh níos déanaí, sa bhliain 1996, chuir siad deireadh leis an bhforéigean mórscála sa Tuaisceart. An 9 Nollaig 1994, tharla cainteanna foirmiúla idir Rialtas na Breataine agus Sinn Féin don chéad uair, i gCnoc an Anfa i mBéal Feirste. Foilsíodh An Creat-Cháipéis, Tuaisceart Éireann (''Framework Documents'') an 22 Feabhra 1995. Níor mhair an sos cogaidh ach dhá bhliain go leith sular chuir an tIRA deireadh leis an 9 Feabhra 1996, le buamáil Docklands i Londain.{{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} Bhí Sinn Féin den tuairim gur theip ar an sos cogaidh toisc nach n-osclódh Rialtas na Ríochta Aontaithe (faoi cheannas [[John Major]] agus na gCoimeádach) na comhchainteanna síochána do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm. === An Dara Sos Comhraic, 1997 === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997, agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] ina Thaoiseach ar Éirinn, d'aontaigh an bheirt tabhairt faoin bpróiseas síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i mí Iúil 1997, agus thosaigh na comhchainteanna a d'ullmhódh Comhaontú Aoine an Chéasta. == Comhaontú Aoine an Chéasta, 1998 == {{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}{{Main|Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998}} I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú, faoi chathaoirleacht an tSeanadóra Mheiriceánaigh [[George J. Mitchell]]. B'as na cainteanna sin a d'eascair Comhaontú Aoine an Chéasta (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' mar a thugann Aontachtóirí air go minic) an 10 Aibreán 1998. Chuir muintir na Poblachta agus Thuaisceart Éireann a dtacaíocht in iúl i ndá reifreann ar leith an 22 Bealtaine 1998: vótáil 71.12% i bhfabhar an Chomhaontaithe ó thuaidh, agus breis is 94% ó dheas. Sa Chomhaontú, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, bunaithe ar phrionsabal na cumhachtroinnte. Bunaíodh [[Tionól Thuaisceart Éireann]] agus Feidhmeannas Comhchumhachta i 1999, agus na ceithre pháirtí ba mhó rannpháirteach ann, Sinn Féin ina measc. Bunaíodh dhá chomhlacht thuaidh/theas freisin – an Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas, ina bpléann airí ó Éirinn agus ón Tuaisceart nithe a bhaineann leis an oileán ar fad, agus roinnt Comhlachtaí Forfheidhmithe Uile-Oileáin – chomh maith le Comhairle na Breataine-na hÉireann agus Comhdháil Idir-Rialtasach na Breataine-na hÉireann a thugann ionadaithe ó na rialtais éagsúla ar oileáin na Breataine agus na hÉireann le chéile. Ghabh an dá rialtas orthu féin luathscaoileadh a dhéanamh ar phríosúnaigh a bhí bainteach leis na Trioblóidí, ar chuntar go bhfanfadh na grúpaí lenar bhain siad sa sos cogaidh. Leasú tábhachtach eile ab ea bunú na seirbhíse nua póilíneachta, [[Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann]] (SPTÉ), mar chomharba ar an RUC; cuireadh de dhualgas ar an tseirbhís nua cuóta íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú. [[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|220px|mion|"For God and Ulster", Béal Feirste]] Sa bhliain chéanna, bronnadh Duais Nobel na Síochána ar [[David Trimble]] agus ar [[John Hume]] mar aitheantas ar a gcuid oibre ar son an Chomhaontaithe. == Buamáil na hÓmaí, 1998 == {{Main|Buamáil na hÓmaí}} Cé gur síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta i mí Aibreáin agus gur ceadaíodh é sna reifrinn i mí na Bealtaine, tháinig an t-ionsaí ba mharfaí de chuid na dTrioblóidí ar fad tar éis an dá imeacht sin. Ar an 15 Lúnasa 1998, phléasc carrbhuama a chuir an [[Fíor-IRA]] – grúpa poblachtach easaontach a scoilt ón IRA Sealadach ag cur i gcoinne an Chomhaontaithe – i lár na hÓmaí, Contae Thír Eoghain. Maraíodh naonúr fichead duine, beirt chúpla gan bhreith san áireamh, agus gortaíodh breis is dhá chéad duine eile; ba é seo an t-ionsaí aonair ba mharfaí i stair na dTrioblóidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/events/omagh/events.htm|teideal=CAIN: Events: The Omagh Bomb - Main Events, 15 August 1998|work=CAIN Web Service|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/Omagh-bombing|teideal=Omagh bombing|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Cuireadh rabhadh teileafóin amach roimh an bpléascadh, ach gan fhios dóibh féin, threoraigh na péas an pobal i dtreo an bhuama seachas uaidh. D'fhógair an Fíor-IRA sos cogaidh mí ina dhiaidh sin, ach lean sé ag feidhmiú go dtí seo mar an mionghrúpa poblachtach easaontach is mó gníomhaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Irish-Republican-Army|teideal=Real Irish Republican Army|work=Encyclopaedia Britannica|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Níor ciontaíodh aon duine i gcúirt choiriúil as an mbuamáil riamh, cé gur chinn cás sibhialta i 2009 go raibh ceathrar fear freagrach as, agus ar orduíodh dóibh breis is £1.5 milliún a íoc mar dhamáistí do ghaolta na n-íospartach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://feeds.bbci.co.uk/news/uk-northern-ireland-26976719|teideal=Omagh bomb: Seamus Daly charged with 29 murders|work=BBC News|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Bunaíodh fiosrúchán reachtúil neamhspleách faoi indéantacht na buamála a chosc i 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.uk/government/speeches/omagh-bombing-inquiry-statement-to-parliament-by-secretary-of-state-chris-heaton-harris|teideal=Omagh Bombing Inquiry: Statement to Parliament|work=GOV.UK|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> == Ón 21ú hAois i Leith == === Díchoimisiúnú, 2001–2005 === Ar an 23 Deireadh Fómhair 2001, chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú a chuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001, tar éis ionsaithe [[9/11]], nuair nach raibh an dara rogha acu go polaitiúil. Cuireadh moill fhada, áfach, ar dhíchoimisiúnú iomlán na n-arm – ba chnámh spairne mór é sa phróiseas polaitiúil ar feadh na mblianta – go dtí gur críochnaíodh an gníomh go hiomlán sa deireadh i 2005, mar a dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu|work=An Roinn Gnóthaí Eachtracha|language=ga|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh === Ceann de dhrochoidhreachtaí is doimhne na dTrioblóidí is ea "na Daoine a Chuaigh ar Iarraidh", téarma a úsáidtear ar na daoine – seachtar déag ar fad – ar creideadh gur fuadaíodh, gur dúnmharaíodh agus gur adhlacadh iad faoi choim ag paraimíleataigh Phoblachtánacha, IRA Sealadach den chuid is mó, idir na 1970idí agus na 1980idí. Bhunaigh rialtais na Breataine agus na hÉireann an Coimisiún Neamhspleách um Aimsiú Taisí Íospartach an 27 Aibreán 1999 leis na coirp a aimsiú ar bhonn rúnda, gan an fhaisnéis a fháil a úsáid mar fhianaise coiriúil. Ceann de na cásanna is mó cáil is ea Jean McConville, máthair deichniúr clainne a fuadaíodh óna teach i mBéal Feirste i 1972, agus nár aimsíodh a corp go dtí 2003, ar thrá i gContae Lú. Faoi 2026, bhí taisí thrí dhuine dhéag den seachtar déag aimsithe; tá ceathrar fós ar iarraidh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.iclvr.ie/|teideal=Home - ICLVR|work=Independent Commission for the Location of Victims' Remains|language=en|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> === Polaitíocht ó 1998 i Leith === Cé gur éirigh na sceimhlitheoirí as an bhforéigean mórscála, a bheag nó a mhór, is iad na páirtithe is mó a bhfuil "aontachtas daingean" nó "poblachtánachas daingean" ag baint leo is mó a d'éirigh leo sna toghcháin ó síníodh an Comhaontú i leith. Sa bhliain 2007, d'aontaigh [[Ian Paisley]] agus Gearóid Mac Ádhaimh rialtas comhchumhachta a chur ar bun,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/paisley-and-adams-agree-power-sharing-deal-1.804911|teideal=Paisley and Adams agree power sharing deal|dáta=Bealtaine 2007|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> agus is é Sinn Féin an páirtí is mó ar an taobh Náisiúnaíoch inniu, agus an Páirtí Aontachtach Daonlathach (DUP) níos láidre ná an Páirtí Aontachtach Uladh (UUP) ar an taobh Aontachtach. Níor bhain blianta na síochána mórán den tseicteachas, agus tá críochdheighilt na gceantar idir Protastúnaigh agus Caitlicigh fós ann i go leor áiteanna. * [[Comhaontú Chill Rímhinn]], 2006 * [[Comhaontú Hillsborough, 2010]] === Ceist na Mórshiúlta === [[Íomhá:Woo Hoo parade Belfast 12 July.jpg|220px|mion|Mórshiúl "Woo Hoo" i mBéal Feirste, 2007]] Is minic a bhíonn scliúchais ann, agus an caidreamh trasphobail ag dul ó mhaith, nuair a thagann na hOráistigh amach dá gcuid mórshiúlta. Bíonn na Dílseoirí ag ceiliúradh chuimhne [[Cath na Bóinne]] agus bhua Uilliam Oráiste ar na Caitlicigh sa bhliain 1690 leis na mórshiúlta seo, bua a chuir bun le Cinsealacht na nGall in Éirinn agus a d'fhág na Gaeil faoi leatrom go ceann i bhfad. Ní bhíonn na Caitlicigh sásta ceiliúradh den chineál seo a fheiceáil ina gceantair féin, agus is minic a bhíonn trioblóid ann nuair a thagann na hOráistigh róghar do na háiteanna ina bhfuil formhór Caitliceach. Bhí an bruíonachas go dona timpeall Bhóthar Gharbhachaidh i bPort an Dúnáin, áit a dtéadh mórshiúl na nOráisteach ó Eaglais Dhroim Crí trasna eastáit tithíochta ina bhfuil cónaí ar chuid mhór Caitliceach. Inniu, tá cosc buan ar an mórshiúl sin, ó bhíodh scliúchais ann i 1995, 1996 agus 1997 a mhair na seachtainí fada i ndiaidh lá an mhórshiúil féin. Fuair go leor daoine bás de dheasca an fhoréigin sheicteach seo. Mar shampla, mharaigh Fórsa Óglaigh Uladh tiománaí tacsaí Caitliceach, agus caitheadh peitrealbhuama i dteach i mBaile Monaidh ina raibh cónaí ar lánúin mheasctha agus ceathrar mac; maraíodh triúr acu sin. I mBéal Feirste, bhí Bóthar Ormeau agus Bóthar Chromghlinne ina gcnámha spairne ar chúiseanna cosúla. == Tráma agus Oidhreacht == Rinne taithí ar fhoréigean dochar do sciar mór den phobal, idir eachtraí a bhain leis na Trioblóidí féin agus imeachtaí anróiteacha sna blianta ó Chomhaontú Aoine an Chéasta i leith.<ref>I mí Feabhra 2025, foilsíodh tuairisc dar teideal '[https://www.endingtheharm.com/wp-content/uploads/2025/02/Impact-of-Adverse-Childhood-Experiences-report-060225-1.pdf The Prevalence and Impact of Adverse Childhood Experience in Northern Ireland]', Executive Programme on Paramilitarism and Organised Crime, de chuid Ollscoil na Ríona.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/o-ghluin-go-gluin-an-dochar-o-luath-thaithi-thramach-sa-tuaisceart/|teideal=Ó ghlúin go glúin – an dochar ó luath-thaithí thrámach sa Tuaisceart|dáta=2025-02-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-08-14}}</ref> Deir na fulangaithe i gcónaí go gcaithfear reachtaíocht chuí a thabhairt isteach – agus, thar aon ní eile, í a chur i bhfeidhm – lena chruthú go bhfuiltear dáiríre faoi dhul i ngleic le lorg na coimhlinte. D'fhoilsigh an dá Rialtas (na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe) creatcháipéis maidir le hoidhreacht na dTrioblóidí an 19 Meán Fómhair 2025.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Oidhreacht na dTrioblóidí le plé ag an gComhaireacht|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0930/1536006-oidhreacht-na-dtriobloidi-le-ple-ag-an-gcomhaireacht/|date=2025-09-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Coimisiún Oidhreachta}} == Na Taismigh, 1969-2002: Achoimre == === An fhreagracht === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |An Fhreagracht as na Maruithe [http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="left" |An Dream a bhí Ciontach !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Dreamanna Paraimíleata na bPoblachtánach || align="right" | 2055 |- | Dreamanna Paraimíleata na nDílseoirí || align="right" | 1020 |- | Na Fórsaí Slándála || align="right" | 368 |- | Daoine Anaithnide || align="right" | 80 |- |} === Na Cineálacha Daoine a Maraíodh === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |Na Básanna de réir Stádas an Duine a Maraíodh [http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514142516/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html |date=2011-05-14 }} |- !colspan="1" align="left" |Stádas !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Sibhialtach || align="right" | 1855 |- | Baill de chuid na bhFórsaí Slándála agus na bhFórsaí Cúltaca || align="right" | 1123 |- !colspan="2" align="center" |agus iad: |- | — ina saighdiúirí Briotanacha || align="right" | 499 |- | — ina [[Constáblacht Ríoga Uladh|saighdiúirí dubha]] || align="right" | 301 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Chosanta Uladh]]|| align="right" | 197 |- | — ina mbaill de [[Seirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann|Sheirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann]]|| align="right" | 24 |- | — ina n[[An Garda Síochána|Gardaí]] || align="right" | 9 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Ríoga na hÉireann]]|| align="right" | 7 |- | — ina mbaill de thrúpaí cúltaca Arm na Breataine ("[[Territorial Army]]") || align="right" | 7 |- | — ina bpóilíní Sasanacha || align="right" | 6 |- | — ina mbaill den [[An tAerfhórsa Ríoga|Aerfhórsa Ríoga]]|| align="right" | 4 |- | — ina mbaill den [[An Cabhlach Ríoga|Chabhlach Ríoga]]|| align="right" | 3 |- | — ina saighdiúirí Éireannacha || align="right" | 1 |- | Paraimíleataigh Phoblachtánacha || align="right" | 394 |- | Paraimíleataigh Dhílseacha || align="right" | 151 |- |} <br clear=all> === An Áit === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="left" |Scaipeachán na mBásanna i dTrioblóidí an Tuaiscirt de réir na hÁite[http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="center" |Áit !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | [[Contae Aontroma]] || align="right" | 207 |- | [[Contae Ard Mhacha]] || align="right" | 276 |- | [[Oirthear Bhéal Feirste]]|| align="right" | 128 |- | [[Tuaisceart Bhéal Feirste]]|| align="right" | 576 |- | [[Contae Thír Eoghain]] || align="right" | 339 |- | [[Iarthar Bhéal Feirste]]|| align="right" | 623 |- | [[Contae an Dúin]] || align="right" | 243 |- | [[Contae Fhear Manach]] || align="right" | 112 |- | [[Doire|Cathair Dhoire]] || align="right" | 227 |- | [[Contae Dhoire]] || align="right" | 123 |- | [[Poblacht na hÉireann]] || align="right" | 113 |- | [[Sasana]] || align="right" | 125 |- | Ilchríoch na h[[An Eoraip|Eorpa]] || align="right" | 18 |} === Liosta Cróineolaíoch === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" | Básanna a raibh baint acu le trioblóidí an Tuaiscirt (1969–2001). Na básanna a tugadh mar "bhásanna a raibh baint acu leis na trioblóidí", nó mar "bhásanna nach rabhthas cinnte fúthu, an raibh siad bainteach leis na trioblóidí". |- !colspan="1" align="center" |Bliain !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | 2001 || align="right" | 16 |- | 2000 || align="right" | 19 |- | 1999 || align="right" | 8 |- | 1998 || align="right" | 55 |- | 1997 || align="right" | 21 |- | 1996 || align="right" | 18 |- | 1995 || align="right" | 9 |- | 1994 || align="right" | 64 |- | 1993 || align="right" | 88 |- | 1992 || align="right" | 89 |- | 1991 || align="right" | 96 |- | 1990 || align="right" | 81 |- | 1989 || align="right" | 75 |- | 1988 || align="right" | 104 |- | 1987 || align="right" | 98 |- | 1986 || align="right" | 61 |- | 1985 || align="right" | 57 |- | 1984 || align="right" | 69 |- | 1983 || align="right" | 85 |- | 1982 || align="right" | 110 |- | 1981 || align="right" | 113 |- | 1980 || align="right" | 80 |- | 1979 || align="right" | 121 |- | 1978 || align="right" | 81 |- | 1977 || align="right" | 111 |- | 1976 || align="right" | 295 |- | 1975 || align="right" | 260 |- | 1974 || align="right" | 294 |- | 1973 || align="right" | 253 |- | 1972 || align="right" | 479 |- | 1971 || align="right" | 171 |- | 1970 || align="right" | 28 |- | 1969 || align="right" | 16 |} === Staitisticí Eile === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" |Coireanna eile a raibh baint acu leis na trioblóidí (tuairimiú).<ref>{{cite web |url=http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 |teideal=CAIN: Northern Ireland Society - Security and Defence |foilsitheoir=Cain.ulster.ac.uk |date= |accessdate=2008-11-02 |dátarochtana=2009-09-20 |archivedate=2014-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907032750/http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 }}</ref> |- !colspan="1" align="center" | Cineál !colspan="1" align="right" | Líon |- | Gortú || align="right" | 47,541 |- | Lámhach || align="right" | 36,923 |- | Robáil armtha || align="right" | 22,539 |- | Daoine ar cuireadh an dlí orthu as coireanna paraimíleata || align="right" | 19,605 |- | Buamáil nó iarracht buamála || align="right" | 16,209 |- | Coirloscadh || align="right" | 2,225 |} == Croineolaíocht == * 1960idí: [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann]] agus [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] * 1969: [[Saor Dhoire]] agus [[Cath Thaobh an Bhogaigh]] * 1971: [[Oibríocht Demetrius]] agus tús an imtheorannaithe gan triail * 1972: [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] (30 Eanáir) agus [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]] (21 Iúil) * 1972: [[Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann)|An Riail Dhíreach]] a thabhairt isteach * 1973–74: [[Comhaontú Sunningdale]] agus titim an Fheidhmeannais Chomhroinnte Cumhachta * 1976: deireadh an stádais speisialta catagóire; [[Sléacht Mhuileann Ching]] * 1977: [[Feallmharú Airey Neave]] * 1980–81: [[Stailc ocrais 1981|Na Stailceanna Ocrais]] * 1984: [[Buamáil Brighton (1984)|Buamáil Brighton]] * 1985: [[Comhaontú Angla-Éireannach]] * 1987: sléacht Lá an Chuimhneacháin, Inis Ceithleann * 1993: [[Dearbhú Shráid Downing|Forógra Shráid Downing]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Downing Street Declaration|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Downing_Street_Declaration&oldid=945802693|journal=Wikipedia|date=2020-03-16|language=en}}</ref> * 1994: an chéad sos comhraic (na Sealadaigh, Lúnasa; na Dílseoirí, Deireadh Fómhair) * 1996: buamáil Docklands – deireadh leis an gcéad sos comhraic * 1997: an dara sos comhraic * 1998: [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (10 Aibreán); [[Buamáil na hÓmaí]] (15 Lúnasa); [[Tionól Thuaisceart Éireann]] * 2001: tús an díchoimisiúnaithe (23 Deireadh Fómhair) * 2005: díchoimisiúnú iomlán an IRA Shealadaigh dearbhaithe * 2006: [[Comhaontú Chill Rímhinn]] * 2010: Tuarascáil Saville, agus leithscéal David Cameron as Domhnach na Fola * [[:Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí|Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] == Féach Freisin == * [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] * [[An Cheis Fhada]] * [[Oibríocht Demetrius]] * [[Domhnach na Fola (1972)]] * [[Stailc ocrais 1981]] * [[Sléacht Mhuileann Ching]] * [[Buamáil na hÓmaí]] * [[Stair Thuaisceart Éireann]] == Tagairtí == {{reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Trioblóidí}} [[Catagóir:Na Trioblóidí| ]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] o4utv4tabdcrsq35pli6leu3jpscizu 0 22012 1326547 1309106 2026-08-21T23:32:44Z TGcoa 21229 1326547 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} {{Logainmneacha|Luimneach|Luimneach (idirdhealú)}} Tá '''Luimneach'''<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1167042|title=Luimneach/Limerick {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> ([[Béarla]]: ''Limerick'') ar an gceathrú cathair is mó in [[Éire|Éirinn]] agus ar an tríú cathair is mó i [[Poblacht na hÉireann|bPoblacht na hÉireann]]. Tá an chathair suite chois na [[An tSionainn|Sionainne]] i g[[Contae Luimnigh]] in iardheisceart na tíre. Sa bhliain 2014, ba í Luimneach an chéad Chathair Chultúir Náisiúnta (''National City of Culture'') in Éirinn, agus bhí clár mór imeachtaí ar siúl inti i rith na bliana sin. == Mana == Tagairt don [[An Aeinéid|Aeinéid]] é mana na cathrach, mar atá, "Urbs antiqua fuit [...] studiisque asperrima belli" (An Aeinéid, 1,12-14). Cur síos atá ann a thug [[Publius Vergilius Maro|Vergilius]] ar an g[[An Chartaig|Cartaig]] i dtús an chéad leabhair den Aeinéid, agus is é is ciall leis na focail ná "Cathair sheanársa a bhí ann, agus cúrsaí an chogaidh ar eolas aici." == Daonra == [[Íomhá:Limerick 8.62039W 52.65741N.jpg|thumb|220px|Radharc ar Luimneach ón tsatailít]] De réir dhaonáireamh na bliana 2022, bhí 102,287 duine ina gcónaí i gcathair Luimnigh agus sna bruachbhailte<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.cso.ie/en/baile/daonaireamh/daonaireamh2022/ |teideal=Daonáireamh 2022 |foilsitheoir=An Phríomh-Oifig Staidrimh |dátarochtana=2026-08-21 }}</ref>. Ba Éireannaigh iad an chuid ba mhó de mhuintir Luimnigh chomh déanach leis an mbliain 1995 — 95% díobh nó níos mó fós. Ó shin i leith, áfach, tháinig athrú mór ar an scéal de bharr na hinimirce, agus is féidir pobail [[An Pholainn|Pholannacha]], [[An tSín|Shíneacha]], [[An Rúis|Rúiseacha]], [[An Liotuáin|Liotuánacha]], [[An Nigéir|Nigéaracha]] agus pobail eile a aithint sa chathair inniu. Is iad na sloinnte ó [[Tuathmhumhain|Thuaisceart na Mumhan]] is minicí a bhíonn ar mhuintir na háite — Ó Briain, Ó Riain, Mac Conmara, Mac Gearailt, Ó hAodha, Ó Gliasáin, Ó hIfearnáin, Ó hÓgáin agus Ó Maoldomhnaigh, mar shampla. Maidir leis na cinn choitianta eile, is sloinnte iad a bhíonn le feiceáil ar fud an Deiscirt go léir, ar nós Ó Murchú, Ó Ceallaigh, Ó Súilleabháin, Mac Cárthaigh, de Paor, de Búrca, Ó Loingsigh agus Ó Foghlú. Tá sloinnte ann freisin, Ó Colphta agus Ó Stóráin mar shampla, atá i bhfad níos coitianta i Luimneach ná in aon áit eile sa tír. Is sloinnte Gaelacha iad na sloinnte is tipiciúla a bhíonn ar dhaoine arb as Luimneach dóibh, cé nach miste cuimhneamh gur sloinnte Normannacha iad Mac Gearailt, de Paor agus de Búrca ó thús. Mar sin féin, tá sloinnte Gallda nó eachtrannacha ann a tháinig isteach sna haoiseanna a chuaigh thart agus a shamhlaítear le Luimneach inniu. Is ó shaighdiúirí dearga a bhí ar garastún san áit, agus iad ón [[An Bhreatain Bheag|mBreatain Bheag]], a tháinig Price, Williams agus Llewellyn. Maidir le Harold agus Peacock, is ainmneacha Lochlannacha iad ó thús. San 18ú haois, chuir Palaitínigh [[An Ghearmáin|Ghearmánacha]] — ó [[Rheinland-Pfalz|Pfalz]] — fúthu i g[[Contae Luimnigh]], agus is uathusan a tháinig sloinnte ar nós Chawke, Bovenizer agus Shire. == Stair == {{Príomhalt|Stair Luimnigh}} Ós rud é gurb anseo a bhí an t-áth deireanach trasna na Sionainne, bhí tábhacht straitéiseach ag baint le Luimneach riamh, agus daoine ag cur fúthu sa bhall seo ó thús [[stair na hÉireann]]. Luaigh an tíreolaí seanársa [[Tolamaes]] an áit seo ina chuid scríbhinní mar ''Regia''. Deirtear gur bhunaigh [[Mainchín]], éarlamh na cathrach, mainistir in aice an átha i Sparr Thuamhan i dtús na seachtú haoise. B'iad na [[Lochlannaigh]] a bhunaigh an chathair i ndáiríre timpeall na bliana 812, agus í mar bhunáit acu nuair a bhí siad ag iarraidh a réim a leathnú amach go lár na hÉireann. I ndiaidh [[Cath Chluain Tarbh|Chath Chluain Tarbh]] sa bhliain 1014, fuair na treibheanna Gaelacha seilbh ar an gcathair arís. B'iad na Brianaigh an teaghlach ba láidre acu, agus bunaíodh Ardeaglais Mhuire nuair a bhí an taoiseach Domhnall Mór Ó Briain i gceannas ar an áit. [[Íomhá:Treaty stone of Limerick.jpg|220px|thumb|[[Conradh Luimnigh|Carraig an Chonartha]] - 1691]] Sa bhliain 1170, ghabh na [[Normannaigh]] an chathair agus tógadh Caisleán an Rí Eoin go gairid ina dhiaidh sin. Bronnadh cairt chathrach ar Luimneach sa bhliain [[1197]], agus ba é Adam Sarvant an chéad mhéara. D'ionsaigh [[Oilibhéar Cromail]] an chathair sa bhliain [[1650]]. Cuireadh [[Léigear Luimnigh|Luimneach faoi léigear]] sa bhliain 1690 agus arís sa bhliain 1691, i rith [[Cogadh an Dá Rí|Chogadh an Dá Rí]], nuair a bhí an Rí [[Liam III Shasana|Uilliam Oráiste]] agus an Rí [[Séamus II Shasana]] ag cur cogaidh ar a chéile. I ndiaidh an dara léigear, síníodh [[Conradh Luimnigh]], conradh a bhí ag gealladh saoirse chreidimh do na Caitlicigh. Deirtear gur briseadh an conradh sula raibh dúch a shínithe tirim, agus mar sin, is gnách Cathair an Chonartha Bhriste a thabhairt ar Luimneach chomh maith. San ochtú haois déag, thosaigh ceantair nua ag fás taobh amuigh de sheanbhallaí na cathrach. San am seo a tháinig na tithe Seoirseacha i lár an bhaile nua ar an bhfód chomh maith. I ndiaidh Acht an Aontais le Sasana sa bhliain 1801, tháinig meath ar Luimneach ó thaobh na heacnamaíochta de. Roimhe sin, bhí caidreamh beoga trádála ag an gcathair le [[Meiriceá]] agus le Mór-Roinn na hEorpa, ach chuaigh an trádáil sin i léig ina dhiaidh sin. Bhí Luimneach ar an dara cathair ba mhó daonra in Éirinn go dtí lár na naoú haoise déag, ach ina dhiaidh sin, scoith [[Béal Feirste]] agus [[Corcaigh]] í. Le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Chogadh na Saoirse]] (1919-1921) agus [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh na gCarad]] (1922-1923), troideadh cuid mhór cathanna i Luimneach agus sa cheantar máguaird. Thosaigh an geilleagar ag bisiú arís nuair a tógadh [[Aerfort na Sionainne]] le freastal ar an taisteal trasatlantach sa bhliain 1948. Ón mbliain 1960 go tús na 1990idí, chuir a lán comhlachtaí iasachta ó na Stáit Aontaithe, ón nGearmáin agus ón Ríocht Aontaithe monarchana nua ar bun sa chathair féin agus timpeall an aerfoirt, rud a tharla de bharr na bpolasaithe a bhí i bhfeidhm le hinfheistíocht a mhealladh isteach ón gcoigríoch. Ó bhí fostaíocht chomh flúirseach sin, chuaigh an chathair féin i méadaíocht arís. Cé go bhfuil líon na bhfostaithe sna comhlachtaí déantúsaíochta ag dul i laghad ó chasadh na mílaoise, tháinig fás mór ar an earnáil seirbhíse sa tréimhse chéanna, agus an chathair ag dul i bhfairsinge i gcónaí. Tá an fás seo le haithint, fiú, trasna na teorann a fhad le [[Contae an Chláir]]. == Suíomh == [[Íomhá:Learscail_Luimni.jpg|220px|thumb||Léarscáil a thaispeánann an chathair agus na bruachbhailte]] Tá Luimneach suite in Iarthar na hÉireann ar bhruach na Sionainne timpeall ar 210 km siar ó dheas ó phríomhchathair na tíre, [[Baile Átha Cliath]]. Tá sí beagnach leath an bhealaigh ó [[Gaillimh|Ghaillimh]] go [[Corcaigh]]. Tá Cathair na Gaillimhe ar an séú cathair is mó sa tír, agus í tuairim is 108 km ó thuaidh de Luimneach. Is í Corcaigh an tríú cathair is mó i bPoblacht na hÉireann, agus í 106 km ó dheas ó Luimneach. Tá [[Port Láirge]] ar an seachtú cathair is mó sa tír, agus í suite 125 km soir ó dheas ó Luimneach. Cé go bhfuil an fharraige beagnach 100 km ar shiúl ó Luimneach, is féidir tuile agus trá na taoide a mhothú a fhad le Cathair Luimnigh trí Bhéal na Sionainne. Tá an tseanchathair roinnte ina dhá cuid, mar atá, an Baile Gallda in [[Oileán an Rí|Oileán an Rí]] agus an Baile Gaelach ó dheas ó Abhainn na Mainistreach, ar fo-abhainn de chuid na [[An tSionainn|Sionainne]] í. Ar an mbruach thuaidh den tSionainn ón mBaile Gallda atá Sparr Thuamhan. Tugtar An Baile Nua, nó Baile Nua an Phoirigh, ar lár na cathrach (mar atá inniu), agus an ceantar seo á leathnú siar ón mBaile Gaelach. Sa naoú haois déag agus ina dhiaidh sin, bunaíodh bruachbhailte nua ar nós Bhóthar na hInse, Chathair Dháibhín, Mhaigh Rois, an Chorrbhaile, Chaladh an Treoigh, an Chnoic Theas, Bhaile na Cora agus an Ráithín. Is ann atá cónaí ar an gcuid is mó de mhuintir Luimnigh inniu féin. ==Teangacha== [[Daonáireamh]] (2011): Bhí 36,391 duine in ann Gaeilge a labhairt, agus labhair 6,578 duine Gaeilge gach lá<ref>{{Lua idirlín |url=http://census.cso.ie/areaprofiles/PDF/ST/limerickcityandsuburbs.pdf |teideal=CSO |dátarochtana=2017-02-19 |archivedate=2017-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171208211521/http://census.cso.ie/areaprofiles/PDF/ST/limerickcityandsuburbs.pdf }}</ref>. == Rialtas Áitiúil == Ba é Bardas Luimnigh ainm an údaráis áitiúil ón mbliain [[1197]], nuair a bunaíodh é, go dtí an bhliain [[2004]], nuair a d'achtaigh [[Dáil Éireann]] reacht nua faoi rialtas áitiúil. Is ansin a cuireadh Comhairle Cathrach Luimnigh ar bun. Sa bhliain 2014, rinneadh aon údarás áitiúil amháin de Chomhairle Cathrach Luimnigh agus de Chomhairle Contae Luimnigh, mar atá, [[Comhairle Cathrach agus Contae Luimnigh]]. Tá daichead comhairleoir uirthi, agus is uirthi atá cúram an rialtais áitiúil sa chathair agus sa chontae araon. Sa bhliain 2024, toghadh John Moran ina mhéara ar Luimneach. Ba é an chéad mhéara in Éirinn é a thogh na vótálaithe go díreach seachas na comhairleoirí. Cúig bliana atá i dtéarma oifige an mhéara. [[Íomhá:Cuirt_Luimni.JPG|220px|thumb|Teach na Cúirte, Cé na gCeannaithe, Luimneach. Seo an chuma atá ar an teach ó atógadh é sa bhliain 2004.]] === Dualgais === Tá sé de dhualgas ar an gComhairle pleanáil agus forbairt a dhéanamh ar an gcathair agus seirbhísí áirithe a sholáthar: an córas iompair áitiúil a choinneáil ag imeacht agus bail a chur ar na bóithre (amach ó na bealaí móra náisiúnta), mar shampla. Caithfidh an Chomhairle féachaint chuige freisin go mbíonn leabhair ar fáil sna leabharlanna agus go gcoinnítear an córas séarachais i bhfearas. Is í an Chomhairle a chuireann na crainn solais ag taitneamh, a choinníonn na sráideanna glan agus a bhailíonn na rátaí agus na táillí áitiúla ó na daoine. Dualgas eile fós é tithíocht shóisialta a chur ar fáil. == Ailtireacht == [[Íomhá:Sr_Maigh_Eala.jpg|220px|thumb||Tithe Seoirseacha a tógadh ag deireadh an 18ú haois i Sráid Mháigh Eala, Luimneach]] {{Príomhalt|Ailtireacht Luimnigh}} Cosúil le go leor cathracha eile in [[Éire|Éirinn]], tá oidhreacht ar leith ailtireachta ag Luimneach. Ó nach bhfuil cáil na turasóireachta ar an áit, áfach, ní bhíonn an aithne chéanna ar radhairc inspéise Luimnigh agus a bhíonn ar a leithéidí i m[[Baile Átha Cliath]], i g[[Corcaigh]] nó i n[[Gaillimh]]. Baile átha a bhí i Luimneach ar dtús, is é sin, d'fhás sé timpeall ar áit ina mbítí ag dul trasna na Sionainne. Is í an abhainn croí na cathrach inniu féin, cé gur thug an chathair droim láimhe léi ar feadh tamaill, faoi mar a rinne a lán bailte abhann eile in Éirinn. Ó na hochtóidí i leith, áfach, cuireadh béim mhór arís ar an abhainn agus ar a tábhacht don chathair, go mór mór faoi thionchar [[Séamus Baróid (Luimneach)|Shéamuis Bharóid]] (''Jim Barrett'' as [[Béarla]]), a bhí ina ailtire ag Bardas Luimnigh san am sin. Nuair a tógadh Droichead na Sionainne ó Shráid Mháigh Eala go Trá Mhic Fhlannchadha sa bhliain 1988, dhírigh an chathair a haghaidh ar an abhainn arís. Cé gurbh é an limistéar Seoirseach i mBaile Nua an Phoirigh is mó a thuill cáil don chathair ó thaobh na hailtireachta de, tá foirgnimh le feiceáil fós a bhaineann le gach ré, a bheag nó a mhór, i stair chathair Luimnigh. == Iompar == [[Íomhá:Boithre_Luimnigh.jpg|220px|thumb|right||Léarscáil iarnróid agus príomhbhóithre Luimnigh]] {{Príomhalt|Naisc Iompair Luimnigh}} Bhí Luimneach riamh ina lárionad tábhachtach iompair, ós baile átha a bhí ann ó thús. Ceann scríbe ann féin í an chathair, ar ndóigh, ach thairis sin, tá sí suite ar an mbealach ó [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] go [[Contae Chiarraí|Ciarraí]], ó [[Corcaigh|Chorcaigh]] go [[Gaillimh]] agus ó [[Port Láirge|Phort Láirge]] go hIarthar na hÉireann. Bíonn na traenacha agus na busanna fadtaistil go cathracha eile na tíre ag imeacht go tiubh ó Stáisiún Cholbert ar Shráid Pharnell. Tá [[Aerfort na Sionainne]] suite 25 km siar ó lár na cathrach i g[[Contae an Chláir]], agus seirbhísí trasatlantacha á dtairiscint ann chomh maith le heitiltí go dtí an Bhreatain Mhór agus go Mór-Roinn na hEorpa. Tá calafort i lár na cathrach i gcónaí, ach is beag úsáid a bhaintear as inniu i gcomparáid leis na laethanta a bhí. Tá an chuid is mó de thrácht na mbád is na long aistrithe go Faing, 30 km siar ar Bhéal na Sionainne. == Eacnamaíocht == === Siopadóireacht === [[Íomhá:An_Corran.JPG|220px|thumb|Ionad Siopadóireachta an Chorráin, Tuar an Daill, 2005]] Bhí cáil ar leith ar Luimneach ó lár an 19ú haois mar ionad siopadóireachta, mar go raibh sí suite ar ghabhal na bpríomhbhealaí go Deisceart agus go hIarthar na hÉireann. Agus ós rud é go raibh sí suite i lár limistéir thábhachtaigh feirmeoireachta, mar atá, Machaire Méith na Mumhan, ba ionad nádúrtha margaidh í chomh maith. Cé gur laghdaigh a tábhacht i lár an 20ú haois nuair a d'éirigh tionchar Bhaile Átha Cliath níos treise ar eacnamaíocht na tíre, tá sí ag fás arís in éineacht le forbairt gheilleagar na hÉireann trí chéile. Chuidigh forbairt mhórbhealaí na tíre leis an bhforbairt seo, sa mhéid go bhfuil Corcaigh, Gaillimh agus Port Láirge, na mórionaid réigiúnacha eile, timpeall 70 nóiméad taistil ó Luimneach anois. Tá ceantar siopadóireachta lár na cathrach ag leathnú ó 1990 anuas agus tá páirceanna móra siopadóireachta á dtógáil ar imeall na cathrach, go mór mór ar Bhóthar Bhaile Átha Cliath ([[N7]]), ar Bhóthar Bhéal Átha Siomóin ([[N24]]), ar Bhóthar Chorcaí ([[N20]]), ar Bhóthar na nDuganna ([[N69]]) agus ar Bhóthar na hInse ([[N18]]). Gach maidin Dé Sathairn, díoltar glasraí, feoil, bláthanna, torthaí, bréagáin, crua-earraí, earraí ealaíne agus a thuilleadh i Margadh an Bhainne atá suite idir an tSráid Ard agus Sráid Éibhlín sa Bhaile Gallda. === Mórthionscal === Ón 18ú haois go dtí lár an 20ú haois, bhí cáil ar leith ar Luimneach mar ionad próiseála bia. Bhí monarchana leasaithe bagúin (Shaws, Mattersons, O'Mearas agus Dennys), muilinn phlúir (Ranks) agus uachtarlanna i measc na dtionscal ba thábhachtaí, chomh maith leis na monarchana éadaigh, tobac agus leathair. Ach tar éis theacht na saorthrádála sna 1960idí, dúnadh a bhformhór. Bunaíodh mórán monarchana nua sa chathair, sna bruachbhailte agus i mbaile nua na Sionainne idir 1960 agus 1980, go mór mór in earnáil na leictreonaice. Cé gur dúnadh cuid mhaith díobh i ndiaidh na mílaoise, nuair a aistríodh cuid mhór de na poist déantúsaíochta go dtí an Áise agus go dtí oirthear na hEorpa, is ionad tábhachtach tionsclaíochta fós í Luimneach. Dhún an comhlacht ríomhairí Dell a mhonarcha sa Ráithín sa bhliain 2009 agus cailleadh beagnach 2,000 post dá bharr, ach bunaíodh tionscail nua san áit ó shin i leith. I measc na bhfostóirí tionscail is mó i Luimneach faoi láthair tá Analog Devices agus an comhlacht cógaisíochta Regeneron sa Ráithín, agus Johnson & Johnson Vision Care i gCaladh an Treoigh. I gcomharsanacht [[Aerfort na Sionainne]], tá Páirc Eitlíochta na Sionainne, ina bhfuil comhlachtaí a bhíonn i mbun deisiú aerárthaí, léasú aerárthaí agus déantúsaíocht páirteanna. [[Íomhá:Denmark_St_1982.jpg|220px|thumb|right|Sráid na Danmhairge sa bhliain 1982]] === Miontionscal === Cé gur le comhlachtaí eachtracha formhór na dtionscal móra i Luimneach agus sa cheantar máguaird, tá earnáil bhríomhar de mhiontionscail ardteicneolaíochta inti freisin, agus is le comhlachtaí Éireannacha a bhformhór sin. Ina measc, tá comhlachtaí a bhaineann le ríomhairí, le bogearraí, le dearadh, le hilmheáin agus le foilsitheoireacht, agus tá a lán díobh suite i bPáirc Teicneolaíochta Plassey i gCaladh an Treoigh, gar d'Ollscoil Luimnigh. Cé go bhfuil na monarchana éadaigh beagnach go léir dúnta anois, tá traidisiún láidir faisin fós sa chathair, ós rud é go bhfuil cúrsa cáiliúil tríú leibhéal ar fáil i Scoil Ealaíne agus Deartha Luimnigh ar Shráid an Chláir. Tá an scannán ''Cowboys & Angels'' bunaithe ar mhic léinn na scoile sin. === Seirbhísí === Tá fás mór tagtha ar na tionscail seirbhíse i Luimneach ó 1990 anuas. Ós rud é gurb í príomhchathair an Mheán-Iarthair í, is lárionad airgeadais, riaracháin, sláinte agus trádála í do réigiún ina bhfuil breis is 400,000 áitritheoir. De bharr a suímh, úsáideann an-chuid comhlachtaí an chathair, nó an ceantar máguaird, mar an dara hionad dáileacháin acu sa Phoblacht i ndiaidh Bhaile Átha Cliath. Tá príomhoifig Ard-Bhailitheoir na gCoimisinéirí Ioncaim suite ar Shráid Phroinsias, agus aistríodh feidhmeanna cúnaimh eachtraigh na Roinne Gnóthaí Eachtracha go Luimneach. Tá ceanncheathrú Rásaíocht Con Éireann (Bord na gCon roimhe seo) agus ceanncheathrú Chumann Soláthróirí Bainne Uachtarlann na hÉireann suite sa chathair chomh maith. == Turasóireacht == [[Íomhá:Aras_Failte_Luimnigh.JPG|220px|thumb||Áras Fáilte Luimnigh, deartha ag Murray Ó Laoire ar Ché Artúir]] {{Príomhalt|Turasóireacht i Luimneach}} Cé nach bhfuil an clú céanna ar Luimneach mar ionad saoire agus atá ar Bhaile Átha Cliath, ar Chorcaigh ná ar Ghaillimh, tá tionscal láidir fáilteachais inti le blianta de bharr a chóngaraí atá sí d'Aerfort na Sionainne. Agus i ndiaidh atógáil lár na cathrach ó dheireadh na 1980idí, tá cuma i bhfad níos fearr uirthi don turasóir anois. Tá méadú mór tagtha ar líon na gcuairteoirí ar Luimneach ó thosaigh Ryanair ag eitilt go hAerfort na Sionainne, agus ó thús na mílaoise tógadh sé óstán nua sa chathair, chomh maith le brúnna agus le tithe leapa agus bricfeasta. Is i seanlár na cathrach atá na suíomhanna is mó suime don chuairteoir. Ar Oileán an Rí, tá [[Ardeaglais Mhuire, Luimneach|Ardeaglais Mhuire]], Áras na Cathrach, Lána an Chaisleáin, [[Caisleán Luimnigh|Caisleán an Rí Eoin]] agus sean-Phálás an Easpaig suite laistigh de cheathrú míle óna chéile. Díreach trasna na Sionainne, tá Carraig an Chonartha i Sparr Thuamhan agus, ar imeall an Bhaile Ghaelaigh ar an mbruach theas, tá Ardeaglais Eoin. Suite i Sean-Theach an Chustaim ar Shráid Rutland, tá Iarsmalann Hunt agus, i Lána an Chaisleáin ar Oileán an Rí, tá Iarsmalann Chathair Luimnigh. Agus laistigh de 40 km ó lár na cathrach, is féidir cuairt a thabhairt ar ionaid turasóireachta ar nós Chaisleán agus Pháirc Oidhreachta Bhun Raite, [[Loch Gair|Loch Gair]] agus Iarsmalann na mBád Eitilte i bhFaing. == Ardoideachas == [[Íomhá:Ollscoil_Luimni.JPG|220px|thumb|Foirgneamh Schumann, Ollscoil Luimnigh, 2003]] Is ionad tábhachtach ardoideachais í Luimneach agus tá trí choláiste tríú leibhéal sa mhórchathair a bhfuil níos mó ná 20,000 mac léinn ag freastal orthu. I rith na bliana acadúla, is ionann na mic léinn nach as Luimneach dóibh agus suas le 10% de dhaonra na cathrach. === Ollscoil Luimnigh === Osclaíodh [[Ollscoil Luimnigh]] sa bhliain [[1972]] i dTeach Phlassey, Caladh an Treoigh, 5 km soir ó lár na cathrach, mar an Foras Náisiúnta um Ardoideachas. Cé nach raibh ach 100 mac léinn ag freastal uirthi sa chéad bhliain, ghnóthaigh sí cáil go tapa mar ionad acadúil, go mór mór san innealtóireacht, in eolaíocht na leictreonaice agus sa staidéar Eorpach. Faoina céad stiúrthóir, an Dr Éamonn Breathnach, cuireadh struchtúr modúlach agus córas measúnaithe leanúnaigh i bhfeidhm inti. Ní raibh a leithéid ar fáil sna coláistí tríú leibhéal in Éirinn ag an am sin. Bhronn Rialtas na hÉireann stádas ollscoile ar an bhForas sa bhliain 1989 agus tháinig fás tapa uirthi ina dhiaidh sin. Timpeall an ama chéanna, cuireadh Coláiste Oideachais Thuamhan, a bunaíodh sa bhliain [[1972]] chomh maith agus a bhí ar an gcampas céanna léi, isteach san ollscoil. Bhí os cionn 12,000 mac léinn ag freastal uirthi sa bhliain [[2009]], agus bhí 3,000 díobh ina gcónaí ar an gcampas féin, atá leathnaithe anois trasna na Sionainne go Contae an Chláir. Bronntar céimeanna baitsiléara, máistir agus dochtúra ar chéimithe innealtóireachta, ealaíon, eolaíochta, leighis, teicneolaíochta faisnéise, dlí, ailtireachta, staidéir ghnó, eolaíochta sóisialta, ceoil agus oideachais. [[Íomhá:St Johns Cathedral Limerick Ireland.jpg|thumb|220px|Ardeaglais Eoin, an spuaic is airde in Éirinn.]] Is é Halla Ceoil na hOllscoile ceann de na ceolárais is mó in Éirinn, agus tá Ceolfhoireann Aireagail na hÉireann agus an ''Irish World Academy of Music and Dance'' lonnaithe ann. Tá Ionad Náisiúnta Traenála Spóirt ar champas Ollscoil Luimnigh freisin. === Ollscoil Teicneolaíochta na Sionainne === Bunaíodh [[Institiúid Teicneolaíochta Luimneach|Institiúid Teicneolaíochta Luimnigh]] sa bhliain [[1980]] nuair a cuireadh cúig scoil bheaga tríú leibhéal le chéile ar champas nua i Maoilis, tuairim is 3 km ó lár na cathrach ar bhruach thuaidh na Sionainne. Sa bhliain 2021, rinneadh cuid d'Ollscoil Teicneolaíochta na Sionainne di, ollscoil a bhfuil campais aici i Luimneach, i mBaile Átha Luain, i nDurlas, i gCluain Meala agus in Inis. Bronntar céimeanna baitsiléara agus máistir ar mhic léinn innealtóireachta, eolaíochta, teicneolaíochta faisnéise agus staidéir ghnó, agus tá cáil ar leith ar chúrsaí tógála agus ar chúrsaí deartha faisin an choláiste. Tá beagnach 7,000 mac léinn ag freastal ar an gcampas i Maoilis agus ar an gcampas ealaíne agus deartha ar Shráid an Chláir. Ba í an Dr Maria Hinfelaar, bean [[An Ísiltír|Ollannach]], stiúrthóir na hinstitiúide ó 2004 go dtí 2016. === Coláiste Mhuire Gan Smál === Tá [[Coláiste Mhuire gan Smál|Coláiste Mhuire Gan Smál]], an coláiste tríú leibhéal is sine sa chathair, suite ar an gCuarbhóthar Theas, tuairim is 2 km ó lár na cathrach. Bhunaigh Siúracha na Trócaire sa bhliain 1900 é mar choláiste oiliúna do bhanmhúinteoirí bunscoile ach, cé gurb é an t-oideachas an roinn is mó fós ann, is gnáthcholáiste tríú leibhéal ealaíon anois é. == Cumarsáid Áitiúil == === Preas === [[Íomhá:RiverPointLimerickIreland.JPG|220px|thumb|"Rinn na hAbhann" ar bhruach na Sionainne - 2005]] Is é an ''Limerick Leader'' an nuachtán is mó léite i gCathair agus i gContae Luimnigh. Is garnuachtán dó an ''Limerick Chronicle'', an dara foilseachán is sine in Éirinn i ndiaidh an ''Belfast News Letter''. Ba le clann Buckley grúpa an ''Leader'' óna bhunú sa bhliain 1889, ach díoladh leis an ''Leinster Leader'' é sa bhliain 2004. Sa bhliain 2006, cheannaigh Johnston Press, comhlacht preasa as Albain, foilseacháin an ''Leinster Leader''. Tá dhá nuachtán sheachtainiúla sa chathair a chuirtear ar fáil saor in aisce, mar atá, an ''Limerick Post'' (a bunaíodh sa bhliain [[1986]]) agus an ''Limerick Independent'' (a bunaíodh sa bhliain [[2006]]). Foilsíonn Cumann na Mac Léinn ''An Focal'' gach coicís le linn na bliana acadúla in Ollscoil Luimnigh. === Raidió === Is ag ''Live 95FM'' atá an ceadúnas craolacháin raidió áitiúil faoi láthair. Bhí raidió bradach darb ainm ''RLO'' ag craoladh sa chathair ón uair a chaill sé a cheadúnas sa bhliain 1997 go dtí gur dhún na húdaráis é sa bhliain 2006. Is féidir ''Tipp FM'' ([[Contae Thiobraid Árann]]), ''Clare FM'' ([[Contae an Chláir]]) agus an stáisiún pobail ''West Limerick FM102'' a chloisteáil sa chathair chomh maith. Tá príomhstiúideo ''Lyric FM'', an tríú stáisiún raidió de chuid [[RTÉ]] (Raidió Teilifís Éireann), suite sa chathair. Craoltar ''Wired FM'' (96.8 MHz), an t-aon stáisiún raidió a fhreastalaíonn ar mhic léinn sa chathair, ó Choláiste Mhuire gan Smál. == Na hEalaíona == [[Íomhá:Sr_Mulgrave.jpg|220px|thumb||Rae tithe brice deirge i Sráid Mhulgrave a tógadh ag deireadh an 19ú haois.]] {{Príomhalt|Na hEalaíona i Luimneach}} Tá an-chuid áiseanna ealaíne suite i Luimneach agus tá oidhreacht láidir ag an gcathair sa cheol agus sa litríocht. Cuidíonn na cúrsaí oideachais in Ollscoil Luimnigh agus i Scoil Ealaíne agus Deartha Luimnigh le stádas na cathrach mar ionad tábhachtach i ngach rannóg de na healaíona. Is é Ionad Ealaíon an Belltable ar Shráid Uí Chonaill príomhláthair drámaíochta na cathrach. Tá Gailearaí Ealaíne Chathair Luimnigh suite i gCearnóg an Phoirigh, agus tá an Gailearaí Náisiúnta Féinphortráidí in Ollscoil Luimnigh. Is é Halla Ceoil na hOllscoile príomhionad an cheoil chlasaicigh agus na mórcheolchoirmeacha comhaimseartha sa chathair. Cloistear grúpaí nua in ionaid ar nós Dolan's Warehouse ar Bhóthar na nDuganna, agus is i dtithe tábhairne ar nós Nancy Blake's ar Shráid na Danmhairge a chloistear seisiúin cheoil thraidisiúnta. Reáchtáladh an chéad Fhleadh Scannán Luimnigh in Ollscoil Luimnigh i mí an Mhárta 2007. Bíonn taispeántas idirnáisiúnta ealaíne comhaimseartha, ''EVA International'', ar siúl sa chathair chomh maith. == Spórt == [[Íomhá:ClubIomana.JPG|220px|thumb|right|Craobh Iomána Sóisir B Cathair [[CLG Coiste Luimneach|Luimnigh]], [[CLG Áth an Mhuilinn (Luimneach)|Áth an Mhuilinn]] i gcoinne [[CLG Tobar Phádraig|Tobar Phádraig]] sa chluiche leathcheannais, 28 Lúnasa 2004]] {{Príomhalt|Spórt i Luimneach}} Tá an-suim sa spórt i Luimneach agus is minic a thugann polaiteoirí agus cumainn áitiúla ''"Príomhchathair Spóirt na hÉireann"'' uirthi. Déanann dealbh os comhair Bhanc Aontas Éireann i Sráid Uí Chonaill comóradh ar chlú spóirt na cathrach. Is iad an [[Iománaíocht|iomáint]], an [[Peil Ghaelach|pheil Ghaelach]], an [[sacar]] agus an [[rugbaí]] na spóirt ina bhfuil an tsuim phoiblí is mó, ach tá clubanna rámhaíochta, lúthchleasaíochta, snámha, haca, rothaíochta, [[camógaíocht]]a, [[Peil Ghaelach na mBan|peil na mban]], [[cruicéad|cruicéid]], [[leadóg|leadóige]] agus [[liathróid láimhe]] le fáil sa chathair chomh maith. Tá ocht [[Galf|ngalfchúrsa]] laistigh de 20 km ó lár na cathrach. Tá raon rásaíochta na gcon suite ar Bhóthar Mulgrave, agus tá ráschúrsa na gcapall i gCnoc Glas, 9 km ó dheas ó lár na cathrach ar an mbóthar go Tobar Phádraig. == Ospidéil == Is é Ospidéal Ollscoile Luimnigh príomhospidéal na cathrach agus an réigiúin. Tá sé suite i mbruachbhaile Thuar an Daill, tuairim is 5 km siar ó lár na cathrach. Ospidéal Réigiúnach an Mheán-Iarthair a thugtaí air roimhe seo. Tá Ospidéal Eoin i gCearnóg na hArdeaglaise laistigh de theorainn na seanchathrach. Ba ospidéal ginearálta é Ospidéal Barrington ar Ché Sheoirse ach tharraing an Bord Sláinte siar as sa bhliain 1988, agus athosclaíodh ina mhionospidéal príobháideach é ina dhiaidh sin. Is ar Bhóthar Mulgrave atá Ospidéal Meabhairghalar Sheosaimh suite, agus tá an tOspidéal Réigiúnach Máithreachais Mhainchín ar Bhóthar na hInse. == Aeráid == Tá aeráid shéimh ag Luimneach, le meán-uasteocht 20&nbsp;°C (68&nbsp;°F) sa lá i mí Iúil agus meán-íosteocht 4&nbsp;°C (39&nbsp;°F) san oíche i mí Eanáir. Is é 31.6&nbsp;°C (88.88&nbsp;°F) an teocht is airde a taifeadadh sa chathair riamh, agus -11.2&nbsp;°C (11.84&nbsp;°F) an teocht is ísle. {| class="wikitable" style="width: 75%; margin: 0 auto 0 auto;" |+ '''Teocht agus Báisteach''' ! ! Ean ! Fea ! Már ! Aib ! Bea ! Mei ! Iúl ! Lún ! MFr ! DFr ! Sam ! Nol !Bliain |- ! Meán-uasteocht an lae ([[Celsius|°C]]) | 8 | 9 | 11 | 13 | 16 | 18 | 20 | 20 | 18 | 14 | 11 | 9 | '''14''' |- ! Meán-íosteocht na hoíche ([[Celsius|°C]]) | 4 | 4 | 5 | 6 | 8 | 11 | 13 | 13 | 11 | 9 | 6 | 5 | '''8''' |- ! Meán-bháisteach ([[Centimetre|cm]]) | 7.64 | 7.15 | 5.58 | 5.08 | 4.18 | 5.21 | 5.03 | 5.68 | 5.08 | 7.79 | 6.53 | 7.55 | '''72.50''' |- | colspan="15" style="text-align: center;" | <small>'''Foinse:''' [http://weather.msn.com/local.aspx?wealocations=wc:EIXX0026 MSN Weather] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028120843/http://weather.msn.com/local.aspx?wealocations=wc:EIXX0026 |date=2007-10-28 }}</small> |} == Eisimirc as Luimneach == [[Íomhá:Sairseal.jpg|thumb|220px|right||Dealbh chuimhneacháin Phádraig Sáirséil i bPlás na hArdeaglaise, Luimneach]] {{Príomhalt|Oidhreacht Luimnigh Thar Lear}} Mar a tharla i ngach áit eile in Éirinn, is mór é líon na ndaoine a d'fhág Luimneach i rith na n-aoiseanna chun cur fúthu i dtíortha eile ar fud an domhain. Go minic, ní eisimirc thoilteanach a bhí ann, go mór mór i ndiaidh gorta nó cogaidh. I mbeagnach gach bliain ó dheireadh an 17ú haois go dtí deireadh an 20ú haois, d'fhág níos mó daoine an chathair ná mar a tháinig isteach inti. Ach bhí tréimhsí ar leith ann ina raibh an eisimirc thar an ngnáth, go mór mór i ndiaidh Léigear Luimnigh, i lár an 18ú haois, i ndiaidh an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]] suas go dtí deireadh an 19ú haois, agus le linn chúlú eacnamaíochta na 1950idí agus na 1980idí. Is i [[Sasana]], i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], i g[[Ceanada]], san [[An Astráil|Astráil]] agus sa [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]] a chuir formhór na ndeoraithe fúthu. == Mic agus Iníní Cáiliúla Luimnigh == I measc na ndaoine cáiliúla a rugadh sa chathair, nó a chaith seal maith dá saol inti, nó a bhfuil baint mhór acu léi, tá an liosta seo a leanas: === Naoimh === * [[Mainchín]] (c.570 - c.630), éarlamh Luimnigh === Laochra === * [[Brian Bóirmhe]] (941-1014), Ard-Rí na hÉireann agus buaiteoir [[Cath Chluain Tarbh|Chath Chluain Tarbh]] * [[Pádraig Sáirséal]] (1660-1693), ceannfort in Arm na hÉireann le linn Léigear Luimnigh * [[Peadar de Lása]] (1678-1751), ceannfort in Arm na [[An Rúis|Rúise]] * [[Seoirse de Brún]] (1698-1792), ceannfort in Arm na [[An Rúis|Rúise]] * [[Tomás Ó Cléirigh]] (1857-1916), ceannaire in [[Éirí Amach na Cásca]] * [[Éamonn Ó Dálaigh]] (1891-1916), ceannaire in [[Éirí Amach na Cásca]] * [[Seán Sabhat]] (1929-1957), ceannaire in [[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|Óglaigh na hÉireann]] (IRA) === Polaiteoirí === [[Íomhá:LimerickSunsetPotatoMarket.jpg|thumb|220px|Droichead Sylvester Uí hAllmharáin, Margadh na bPrátaí]] * [[Donnchadha Ó Máille]] (1921-1968), Aire Oideachais na hÉireann a thug saoroideachas isteach do chách * [[Mícheál D. Ó hUiginn]] (1941- ), iar-Aire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta * [[Pádraig Mac an Choiligh]] (1952- ), iar-Uachtarán ar [[Parlaimint na hEorpa]] === Laochra Spóirt === * [[Mícheál Mac Aodha|Micheál Mac Aodha]] (1912-1982), iománaí * [[Seán de Paor]] (1916-1994), iománaí * [[Stiofán Ó Fionáin]] (1976- ), peileadóir sacair le Learpholl agus le hÉirinn * [[Paul O'Connell|Pól Ó Conaill]] (1979- ), imreoir rugbaí === Scoláirí === * [[Gearóid Mac Spealáin]] (1904-1975), scríbhneoir agus staraí * [[Tomás de Bhaldraithe]] (1916-1996), scoláire Gaeilge * [[Gearóid Mac Eoin]] (1929- ), teangeolaí agus scoláire Gaeilge * [[Mick Moloney]] (1947-2022), scoláire ceoil agus ceoltóir === Ealaíontóirí === * [[Brian Mac Giolla Meidhre]] (1745-1805), file * [[Catherine Hayes]] (1818-1861), an chéad amhránaí ceoldrámaíochta as Éirinn a bhain cáil idirnáisiúnta amach * [[Cáit Ní Bhriain]] (1897-1974), úrscéalaí * [[Seán Céitinn]] (1889-1977), péintéir * [[Richard Harris|Risteárd Ó hEarcha]] (1930-2002), aisteoir scannán * [[Frank McCourt]] (1930-2009), scríbhneoir * [[Nuala Ní Dhomhnaill]] (1952- ), file * [[Dolores Ní Ríordáin]] (1971-2018), amhránaí leis na ''Cranberries'' === Craoltóirí agus Fuirseoirí === * [[Labhrás Ó Dubhchonna]] (1924-1982), stiúrthóir teilifíse * [[Terry Wogan|Traolach de Bheogáin]] (1938-2016), craoltóir leis an BBC * [[Jimmy Carr|Séamus Mac Giolla Chearra]] (1972- ), fear grinn === Daoine Eile === * [[Peadar de Bhulbh]] (1727-1803), ceimiceoir agus mianreolaí == Luimneach Thar Lear == {{Príomhalt|Oidhreacht Luimnigh Thar Lear}} [[Íomhá:Oilean_an_Ri.jpg|220px|thumb|right|Luimneach sa bhliain 1982 roimh athfhorbairt an Bhaile Ghallda. Radharc thar Abhainn na Mainistreach ar Shéipéal Mhuire.]] Lean ainm Luimnigh na heisimircigh ón gcathair go [[Meiriceá Thuaidh]] agus go dtí an [[An Astráil|Astráil]]. Tá ar a laghad naoi mbaile i Stáit Aontaithe Mheiriceá ar a dtugtar '''Limerick''': ceann amháin i ngach ceann de na stáit [[Georgia]], [[Illinois]], [[Mississippi]], [[Nua-Eabhrac (stát)|Nua-Eabhrac]], [[Ohio]], [[Pennsylvania]] agus [[Carolina Theas]], agus dhá cheann sa stát [[Maine]]. Tá ceantar darb ainm '''Limerick''' i gcathair Louisville, [[Kentucky]]. Tá ar a laghad dhá bhaile i gCeanada, '''Limerick ON''' ([[Ontario]]) agus '''Limerick SK''' (Saskatchewan). Tá baile amháin san [[An Astráil|Astráil]], '''Limerick NSW''' ([[New South Wales]]), agus cnoc darb ainm '''Limerick Hill''' i Sléibhte Hammersley in [[Iarthar na hAstráile]]. == Comhchathracha == Tá Luimneach nasctha le Kemper/Quimper i mBriotáin na Fraince, le Spokane i stát Washington i Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus le Starogard Gdański sa Pholainn. {| | valign="top" | * 1980 — [[Kemper]]/Quimper, [[Íomhá:Flag of Brittany.svg|20px]] [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] [[An Bhriotáin]], [[An Fhrainc]] * 1990 — Spokane, [[Íomhá:Flag_of_the_United_States.svg|20px]] [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] * 2006 — Starogard Gdański, [[Íomhá:Flag of Poland.svg|20px]] [[An Pholainn]] |} == Ceantair == * [[Áth na Choite]] * [[Baile Uí Neachtain]], [[Baile an Róistigh]] * [[Cathair Dháibhín]], [[Caladh an Treoigh]], [[Cill íde|Cill Íde]], [[Cearnóg an Pheirigh]], [[Cnoc Theas]], [[An Corrán, Luimneach|An Corrán]] * [[Garraí Eoin]] * [[Maigh Rois]] * [[Sráid Pádraig, Luimneach|Sráid Phádraig]] * [[Rae Bedford]] * [[Sráid an Chruisigh]], [[Sráid Anraí, Luimneach|Sráid Anraí]], [[Sráid Uí Chonaill, Luimneach|Sráid Uí Chonaill]], [[Sráid Rutland]], [[Sráid Thomais]], [[Sráid Liam]] * [[Tuar an Daill]] == Féach freisin == * [[Contae Luimnigh]] * [[Stair Luimnigh]] * [[Ollscoil Luimnigh]] * [[Léigear Luimnigh]] * [[Ardeaglais Mhuire, Luimneach]] == Naisc == * [https://www.limerick.ie/ Comhairle Cathrach agus Contae Luimnigh] == Tagairtí == {{Reflist}}{{Cathracha in Éirinn}} [[Catagóir:Bailte i gContae Luimnigh]] [[Catagóir:Luimneach]] [[Catagóir:Bailte le ardeaglaisí in Éirinn]] [[Catagóir:Cathracha in Éirinn]] o4l2mbehn67upl52ykdw1oc6ynw1ka1 1326548 1326547 2026-08-21T23:45:17Z TGcoa 21229 1326548 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} {{Logainmneacha|Luimneach|Luimneach (idirdhealú)}} Tá '''Luimneach'''<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1167042|title=Luimneach/Limerick {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> ([[Béarla]]: ''Limerick'') ar an gceathrú cathair is mó in [[Éire|Éirinn]] agus ar an tríú cathair is mó i [[Poblacht na hÉireann|bPoblacht na hÉireann]]. Tá an chathair suite chois na [[An tSionainn|Sionainne]] i g[[Contae Luimnigh]] in iardheisceart na tíre. Tagairt don [[An Aeinéid|Aeinéid]] é mana na cathrach, mar atá, "Urbs antiqua fuit [...] studiisque asperrima belli" (An Aeinéid, 1,12-14). Cur síos atá ann a thug [[Publius Vergilius Maro|Vergilius]] ar an g[[An Chartaig|Cartaig]] i dtús an chéad leabhair den Aeinéid, agus is é is ciall leis na focail ná "Cathair sheanársa a bhí ann, agus cúrsaí an chogaidh ar eolas aici." == Daonra == [[Íomhá:Limerick 8.62039W 52.65741N.jpg|thumb|220px|Radharc ar Luimneach ón tsatailít]] De réir dhaonáireamh na bliana 2022, bhí 102,287 duine ina gcónaí i gcathair Luimnigh agus sna bruachbhailte<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.cso.ie/en/baile/daonaireamh/daonaireamh2022/ |teideal=Daonáireamh 2022 |foilsitheoir=An Phríomh-Oifig Staidrimh |dátarochtana=2026-08-21 }}</ref>. Ba Éireannaigh iad an chuid ba mhó de mhuintir Luimnigh chomh déanach leis an mbliain 1995 — 95% díobh nó níos mó fós. Ó shin i leith, áfach, tháinig athrú mór ar an scéal de bharr na hinimirce, agus is féidir pobail [[An Pholainn|Pholannacha]], [[An tSín|Shíneacha]], [[An Rúis|Rúiseacha]], [[An Liotuáin|Liotuánacha]], [[An Nigéir|Nigéaracha]] agus pobail eile a aithint sa chathair inniu. Is iad na sloinnte ó [[Tuathmhumhain|Thuaisceart na Mumhan]] is minicí a bhíonn ar mhuintir na háite — Ó Briain, Ó Riain, Mac Conmara, Mac Gearailt, Ó hAodha, Ó Gliasáin, Ó hIfearnáin, Ó hÓgáin agus Ó Maoldomhnaigh, mar shampla. Maidir leis na cinn choitianta eile, is sloinnte iad a bhíonn le feiceáil ar fud an Deiscirt go léir, ar nós Ó Murchú, Ó Ceallaigh, Ó Súilleabháin, Mac Cárthaigh, de Paor, de Búrca, Ó Loingsigh agus Ó Foghlú. Tá sloinnte ann freisin, Ó Colphta agus Ó Stóráin mar shampla, atá i bhfad níos coitianta i Luimneach ná in aon áit eile sa tír. Is sloinnte Gaelacha iad na sloinnte is tipiciúla a bhíonn ar dhaoine arb as Luimneach dóibh, cé nach miste cuimhneamh gur sloinnte Normannacha iad Mac Gearailt, de Paor agus de Búrca ó thús. Mar sin féin, tá sloinnte Gallda nó eachtrannacha ann a tháinig isteach sna haoiseanna a chuaigh thart agus a shamhlaítear le Luimneach inniu. Is ó shaighdiúirí dearga a bhí ar garastún san áit, agus iad ón [[An Bhreatain Bheag|mBreatain Bheag]], a tháinig Price, Williams agus Llewellyn. Maidir le Harold agus Peacock, is ainmneacha Lochlannacha iad ó thús. San 18ú haois, chuir Palaitínigh [[An Ghearmáin|Ghearmánacha]] — ó [[Rheinland-Pfalz|Pfalz]] — fúthu i g[[Contae Luimnigh]], agus is uathusan a tháinig sloinnte ar nós Chawke, Bovenizer agus Shire. == Stair == {{Príomhalt|Stair Luimnigh}} Ós rud é gurb anseo a bhí an t-áth deireanach trasna na Sionainne, bhí tábhacht straitéiseach ag baint le Luimneach riamh, agus daoine ag cur fúthu sa bhall seo ó thús [[stair na hÉireann]]. Luaigh an tíreolaí seanársa [[Tolamaes]] an áit seo ina chuid scríbhinní mar ''Regia''. Deirtear gur bhunaigh [[Mainchín]], éarlamh na cathrach, mainistir in aice an átha i Sparr Thuamhan i dtús na seachtú haoise. B'iad na [[Lochlannaigh]] a bhunaigh an chathair i ndáiríre timpeall na bliana 812, agus í mar bhunáit acu nuair a bhí siad ag iarraidh a réim a leathnú amach go lár na hÉireann. I ndiaidh [[Cath Chluain Tarbh|Chath Chluain Tarbh]] sa bhliain 1014, fuair na treibheanna Gaelacha seilbh ar an gcathair arís. B'iad na Brianaigh an teaghlach ba láidre acu, agus bunaíodh Ardeaglais Mhuire nuair a bhí an taoiseach Domhnall Mór Ó Briain i gceannas ar an áit. [[Íomhá:Treaty stone of Limerick.jpg|220px|thumb|[[Conradh Luimnigh|Carraig an Chonartha]] - 1691]] Sa bhliain 1170, ghabh na [[Normannaigh]] an chathair agus tógadh Caisleán an Rí Eoin go gairid ina dhiaidh sin. Bronnadh cairt chathrach ar Luimneach sa bhliain [[1197]], agus ba é Adam Sarvant an chéad mhéara. D'ionsaigh [[Oilibhéar Cromail]] an chathair sa bhliain [[1650]]. Cuireadh [[Léigear Luimnigh|Luimneach faoi léigear]] sa bhliain 1690 agus arís sa bhliain 1691, i rith [[Cogadh an Dá Rí|Chogadh an Dá Rí]], nuair a bhí an Rí [[Liam III Shasana|Uilliam Oráiste]] agus an Rí [[Séamus II Shasana]] ag cur cogaidh ar a chéile. I ndiaidh an dara léigear, síníodh [[Conradh Luimnigh]], conradh a bhí ag gealladh saoirse chreidimh do na Caitlicigh. Deirtear gur briseadh an conradh sula raibh dúch a shínithe tirim, agus mar sin, is gnách Cathair an Chonartha Bhriste a thabhairt ar Luimneach chomh maith. San ochtú haois déag, thosaigh ceantair nua ag fás taobh amuigh de sheanbhallaí na cathrach. San am seo a tháinig na tithe Seoirseacha i lár an bhaile nua ar an bhfód chomh maith. I ndiaidh Acht an Aontais le Sasana sa bhliain 1801, tháinig meath ar Luimneach ó thaobh na heacnamaíochta de. Roimhe sin, bhí caidreamh beoga trádála ag an gcathair le [[Meiriceá]] agus le Mór-Roinn na hEorpa, ach chuaigh an trádáil sin i léig ina dhiaidh sin. Bhí Luimneach ar an dara cathair ba mhó daonra in Éirinn go dtí lár na naoú haoise déag, ach ina dhiaidh sin, scoith [[Béal Feirste]] agus [[Corcaigh]] í. Le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Chogadh na Saoirse]] (1919-1921) agus [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh na gCarad]] (1922-1923), troideadh cuid mhór cathanna i Luimneach agus sa cheantar máguaird. Thosaigh an geilleagar ag bisiú arís nuair a tógadh [[Aerfort na Sionainne]] le freastal ar an taisteal trasatlantach sa bhliain 1948. Ón mbliain 1960 go tús na 1990idí, chuir a lán comhlachtaí iasachta ó na Stáit Aontaithe, ón nGearmáin agus ón Ríocht Aontaithe monarchana nua ar bun sa chathair féin agus timpeall an aerfoirt, rud a tharla de bharr na bpolasaithe a bhí i bhfeidhm le hinfheistíocht a mhealladh isteach ón gcoigríoch. Ó bhí fostaíocht chomh flúirseach sin, chuaigh an chathair féin i méadaíocht arís. Cé go bhfuil líon na bhfostaithe sna comhlachtaí déantúsaíochta ag dul i laghad ó chasadh na mílaoise, tháinig fás mór ar an earnáil seirbhíse sa tréimhse chéanna, agus an chathair ag dul i bhfairsinge i gcónaí. Tá an fás seo le haithint, fiú, trasna na teorann a fhad le [[Contae an Chláir]]. == Suíomh == [[Íomhá:Learscail_Luimni.jpg|220px|thumb||Léarscáil a thaispeánann an chathair agus na bruachbhailte]] Tá Luimneach suite in Iarthar na hÉireann ar bhruach na Sionainne timpeall ar 210 km siar ó dheas ó phríomhchathair na tíre, [[Baile Átha Cliath]]. Tá sí beagnach leath an bhealaigh ó [[Gaillimh|Ghaillimh]] go [[Corcaigh]]. Tá Cathair na Gaillimhe ar an séú cathair is mó sa tír, agus í tuairim is 108 km ó thuaidh de Luimneach. Is í Corcaigh an tríú cathair is mó i bPoblacht na hÉireann, agus í 106 km ó dheas ó Luimneach. Tá [[Port Láirge]] ar an seachtú cathair is mó sa tír, agus í suite 125 km soir ó dheas ó Luimneach. Cé go bhfuil an fharraige beagnach 100 km ar shiúl ó Luimneach, is féidir tuile agus trá na taoide a mhothú a fhad le Cathair Luimnigh trí Bhéal na Sionainne. Tá an tseanchathair roinnte ina dhá cuid, mar atá, an Baile Gallda in [[Oileán an Rí|Oileán an Rí]] agus an Baile Gaelach ó dheas ó Abhainn na Mainistreach, ar fo-abhainn de chuid na [[An tSionainn|Sionainne]] í. Ar an mbruach thuaidh den tSionainn ón mBaile Gallda atá Sparr Thuamhan. Tugtar An Baile Nua, nó Baile Nua an Phoirigh, ar lár na cathrach (mar atá inniu), agus an ceantar seo á leathnú siar ón mBaile Gaelach. Sa naoú haois déag agus ina dhiaidh sin, bunaíodh bruachbhailte nua ar nós Bhóthar na hInse, Chathair Dháibhín, Mhaigh Rois, an Chorrbhaile, Chaladh an Treoigh, an Chnoic Theas, Bhaile na Cora agus an Ráithín. Is ann atá cónaí ar an gcuid is mó de mhuintir Luimnigh inniu féin. ==Teangacha== [[Daonáireamh]] (2011): Bhí 36,391 duine in ann Gaeilge a labhairt, agus labhair 6,578 duine Gaeilge gach lá<ref>{{Lua idirlín |url=http://census.cso.ie/areaprofiles/PDF/ST/limerickcityandsuburbs.pdf |teideal=CSO |dátarochtana=2017-02-19 |archivedate=2017-12-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171208211521/http://census.cso.ie/areaprofiles/PDF/ST/limerickcityandsuburbs.pdf }}</ref>. == Rialtas Áitiúil == Ba é Bardas Luimnigh ainm an údaráis áitiúil ón mbliain [[1197]], nuair a bunaíodh é, go dtí an bhliain [[2004]], nuair a d'achtaigh [[Dáil Éireann]] reacht nua faoi rialtas áitiúil. Is ansin a cuireadh Comhairle Cathrach Luimnigh ar bun. Sa bhliain 2014, rinneadh aon údarás áitiúil amháin de Chomhairle Cathrach Luimnigh agus de Chomhairle Contae Luimnigh, mar atá, [[Comhairle Cathrach agus Contae Luimnigh]]. Tá daichead comhairleoir uirthi, agus is uirthi atá cúram an rialtais áitiúil sa chathair agus sa chontae araon. Sa bhliain 2024, toghadh John Moran ina mhéara ar Luimneach. Ba é an chéad mhéara in Éirinn é a thogh na vótálaithe go díreach seachas na comhairleoirí. Cúig bliana atá i dtéarma oifige an mhéara. [[Íomhá:Cuirt_Luimni.JPG|220px|thumb|Teach na Cúirte, Cé na gCeannaithe, Luimneach. Seo an chuma atá ar an teach ó atógadh é sa bhliain 2004.]] === Dualgais === Tá sé de dhualgas ar an gComhairle pleanáil agus forbairt a dhéanamh ar an gcathair agus seirbhísí áirithe a sholáthar: an córas iompair áitiúil a choinneáil ag imeacht agus bail a chur ar na bóithre (amach ó na bealaí móra náisiúnta), mar shampla. Caithfidh an Chomhairle féachaint chuige freisin go mbíonn leabhair ar fáil sna leabharlanna agus go gcoinnítear an córas séarachais i bhfearas. Is í an Chomhairle a chuireann na crainn solais ag taitneamh, a choinníonn na sráideanna glan agus a bhailíonn na rátaí agus na táillí áitiúla ó na daoine. Dualgas eile fós é tithíocht shóisialta a chur ar fáil. == Ailtireacht == [[Íomhá:Sr_Maigh_Eala.jpg|220px|thumb||Tithe Seoirseacha a tógadh ag deireadh an 18ú haois i Sráid Mháigh Eala, Luimneach]] {{Príomhalt|Ailtireacht Luimnigh}} Cosúil le go leor cathracha eile in [[Éire|Éirinn]], tá oidhreacht ar leith ailtireachta ag Luimneach. Ó nach bhfuil cáil na turasóireachta ar an áit, áfach, ní bhíonn an aithne chéanna ar radhairc inspéise Luimnigh agus a bhíonn ar a leithéidí i m[[Baile Átha Cliath]], i g[[Corcaigh]] nó i n[[Gaillimh]]. Baile átha a bhí i Luimneach ar dtús, is é sin, d'fhás sé timpeall ar áit ina mbítí ag dul trasna na Sionainne. Is í an abhainn croí na cathrach inniu féin, cé gur thug an chathair droim láimhe léi ar feadh tamaill, faoi mar a rinne a lán bailte abhann eile in Éirinn. Ó na hochtóidí i leith, áfach, cuireadh béim mhór arís ar an abhainn agus ar a tábhacht don chathair, go mór mór faoi thionchar [[Séamus Baróid (Luimneach)|Shéamuis Bharóid]] (''Jim Barrett'' as [[Béarla]]), a bhí ina ailtire ag Bardas Luimnigh san am sin. Nuair a tógadh Droichead na Sionainne ó Shráid Mháigh Eala go Trá Mhic Fhlannchadha sa bhliain 1988, dhírigh an chathair a haghaidh ar an abhainn arís. Cé gurbh é an limistéar Seoirseach i mBaile Nua an Phoirigh is mó a thuill cáil don chathair ó thaobh na hailtireachta de, tá foirgnimh le feiceáil fós a bhaineann le gach ré, a bheag nó a mhór, i stair chathair Luimnigh. == Iompar == [[Íomhá:Boithre_Luimnigh.jpg|220px|thumb|right||Léarscáil iarnróid agus príomhbhóithre Luimnigh]] {{Príomhalt|Naisc Iompair Luimnigh}} Bhí Luimneach riamh ina lárionad tábhachtach iompair, ós baile átha a bhí ann ó thús. Ceann scríbe ann féin í an chathair, ar ndóigh, ach thairis sin, tá sí suite ar an mbealach ó [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] go [[Contae Chiarraí|Ciarraí]], ó [[Corcaigh|Chorcaigh]] go [[Gaillimh]] agus ó [[Port Láirge|Phort Láirge]] go hIarthar na hÉireann. Bíonn na traenacha agus na busanna fadtaistil go cathracha eile na tíre ag imeacht go tiubh ó Stáisiún Cholbert ar Shráid Pharnell. Tá [[Aerfort na Sionainne]] suite 25 km siar ó lár na cathrach i g[[Contae an Chláir]], agus seirbhísí trasatlantacha á dtairiscint ann chomh maith le heitiltí go dtí an Bhreatain Mhór agus go Mór-Roinn na hEorpa. Tá calafort i lár na cathrach i gcónaí, ach is beag úsáid a bhaintear as inniu i gcomparáid leis na laethanta a bhí. Tá an chuid is mó de thrácht na mbád is na long aistrithe go Faing, 30 km siar ar Bhéal na Sionainne. == Eacnamaíocht == === Siopadóireacht === [[Íomhá:An_Corran.JPG|220px|thumb|Ionad Siopadóireachta an Chorráin, Tuar an Daill, 2005]] Bhí cáil ar leith ar Luimneach ó lár an 19ú haois mar ionad siopadóireachta, mar go raibh sí suite ar ghabhal na bpríomhbhealaí go Deisceart agus go hIarthar na hÉireann. Agus ós rud é go raibh sí suite i lár limistéir thábhachtaigh feirmeoireachta, mar atá, Machaire Méith na Mumhan, ba ionad nádúrtha margaidh í chomh maith. Cé gur laghdaigh a tábhacht i lár an 20ú haois nuair a d'éirigh tionchar Bhaile Átha Cliath níos treise ar eacnamaíocht na tíre, tá sí ag fás arís in éineacht le forbairt gheilleagar na hÉireann trí chéile. Chuidigh forbairt mhórbhealaí na tíre leis an bhforbairt seo, sa mhéid go bhfuil Corcaigh, Gaillimh agus Port Láirge, na mórionaid réigiúnacha eile, timpeall 70 nóiméad taistil ó Luimneach anois. Tá ceantar siopadóireachta lár na cathrach ag leathnú ó 1990 anuas agus tá páirceanna móra siopadóireachta á dtógáil ar imeall na cathrach, go mór mór ar Bhóthar Bhaile Átha Cliath ([[N7]]), ar Bhóthar Bhéal Átha Siomóin ([[N24]]), ar Bhóthar Chorcaí ([[N20]]), ar Bhóthar na nDuganna ([[N69]]) agus ar Bhóthar na hInse ([[N18]]). Gach maidin Dé Sathairn, díoltar glasraí, feoil, bláthanna, torthaí, bréagáin, crua-earraí, earraí ealaíne agus a thuilleadh i Margadh an Bhainne atá suite idir an tSráid Ard agus Sráid Éibhlín sa Bhaile Gallda. === Mórthionscal === Ón 18ú haois go dtí lár an 20ú haois, bhí cáil ar leith ar Luimneach mar ionad próiseála bia. Bhí monarchana leasaithe bagúin (Shaws, Mattersons, O'Mearas agus Dennys), muilinn phlúir (Ranks) agus uachtarlanna i measc na dtionscal ba thábhachtaí, chomh maith leis na monarchana éadaigh, tobac agus leathair. Ach tar éis theacht na saorthrádála sna 1960idí, dúnadh a bhformhór. Bunaíodh mórán monarchana nua sa chathair, sna bruachbhailte agus i mbaile nua na Sionainne idir 1960 agus 1980, go mór mór in earnáil na leictreonaice. Cé gur dúnadh cuid mhaith díobh i ndiaidh na mílaoise, nuair a aistríodh cuid mhór de na poist déantúsaíochta go dtí an Áise agus go dtí oirthear na hEorpa, is ionad tábhachtach tionsclaíochta fós í Luimneach. Dhún an comhlacht ríomhairí Dell a mhonarcha sa Ráithín sa bhliain 2009 agus cailleadh beagnach 2,000 post dá bharr, ach bunaíodh tionscail nua san áit ó shin i leith. I measc na bhfostóirí tionscail is mó i Luimneach faoi láthair tá Analog Devices agus an comhlacht cógaisíochta Regeneron sa Ráithín, agus Johnson & Johnson Vision Care i gCaladh an Treoigh. I gcomharsanacht [[Aerfort na Sionainne]], tá Páirc Eitlíochta na Sionainne, ina bhfuil comhlachtaí a bhíonn i mbun deisiú aerárthaí, léasú aerárthaí agus déantúsaíocht páirteanna. [[Íomhá:Denmark_St_1982.jpg|220px|thumb|right|Sráid na Danmhairge sa bhliain 1982]] === Miontionscal === Cé gur le comhlachtaí eachtracha formhór na dtionscal móra i Luimneach agus sa cheantar máguaird, tá earnáil bhríomhar de mhiontionscail ardteicneolaíochta inti freisin, agus is le comhlachtaí Éireannacha a bhformhór sin. Ina measc, tá comhlachtaí a bhaineann le ríomhairí, le bogearraí, le dearadh, le hilmheáin agus le foilsitheoireacht, agus tá a lán díobh suite i bPáirc Teicneolaíochta Plassey i gCaladh an Treoigh, gar d'Ollscoil Luimnigh. Cé go bhfuil na monarchana éadaigh beagnach go léir dúnta anois, tá traidisiún láidir faisin fós sa chathair, ós rud é go bhfuil cúrsa cáiliúil tríú leibhéal ar fáil i Scoil Ealaíne agus Deartha Luimnigh ar Shráid an Chláir. Tá an scannán ''Cowboys & Angels'' bunaithe ar mhic léinn na scoile sin. === Seirbhísí === Tá fás mór tagtha ar na tionscail seirbhíse i Luimneach ó 1990 anuas. Ós rud é gurb í príomhchathair an Mheán-Iarthair í, is lárionad airgeadais, riaracháin, sláinte agus trádála í do réigiún ina bhfuil breis is 400,000 áitritheoir. De bharr a suímh, úsáideann an-chuid comhlachtaí an chathair, nó an ceantar máguaird, mar an dara hionad dáileacháin acu sa Phoblacht i ndiaidh Bhaile Átha Cliath. Tá príomhoifig Ard-Bhailitheoir na gCoimisinéirí Ioncaim suite ar Shráid Phroinsias, agus aistríodh feidhmeanna cúnaimh eachtraigh na Roinne Gnóthaí Eachtracha go Luimneach. Tá ceanncheathrú Rásaíocht Con Éireann (Bord na gCon roimhe seo) agus ceanncheathrú Chumann Soláthróirí Bainne Uachtarlann na hÉireann suite sa chathair chomh maith. [[Íomhá:Aras_Failte_Luimnigh.JPG|220px|thumb||Áras Fáilte Luimnigh, deartha ag Murray Ó Laoire ar Ché Artúir]] == Turasóireacht == {{Príomhalt|Turasóireacht i Luimneach}} Cé nach bhfuil an clú céanna ar Luimneach mar ionad saoire agus atá ar Bhaile Átha Cliath, ar Chorcaigh ná ar Ghaillimh, tá tionscal láidir fáilteachais inti le blianta de bharr a chóngaraí atá sí d'Aerfort na Sionainne. Agus i ndiaidh atógáil lár na cathrach ó dheireadh na 1980idí, tá cuma i bhfad níos fearr uirthi don turasóir anois. Tá méadú mór tagtha ar líon na gcuairteoirí ar Luimneach ó thosaigh Ryanair ag eitilt go hAerfort na Sionainne, agus ó thús na mílaoise tógadh sé óstán nua sa chathair, chomh maith le brúnna agus le tithe leapa agus bricfeasta. Is i seanlár na cathrach atá na suíomhanna is mó suime don chuairteoir. Ar Oileán an Rí, tá [[Ardeaglais Mhuire, Luimneach|Ardeaglais Mhuire]], Áras na Cathrach, Lána an Chaisleáin, [[Caisleán Luimnigh|Caisleán an Rí Eoin]] agus sean-Phálás an Easpaig suite laistigh de cheathrú míle óna chéile. Díreach trasna na Sionainne, tá Carraig an Chonartha i Sparr Thuamhan agus, ar imeall an Bhaile Ghaelaigh ar an mbruach theas, tá Ardeaglais Eoin. Suite i Sean-Theach an Chustaim ar Shráid Rutland, tá Iarsmalann Hunt agus, i Lána an Chaisleáin ar Oileán an Rí, tá Iarsmalann Chathair Luimnigh. Agus laistigh de 40 km ó lár na cathrach, is féidir cuairt a thabhairt ar ionaid turasóireachta ar nós Chaisleán agus Pháirc Oidhreachta Bhun Raite, [[Loch Gair|Loch Gair]] agus Iarsmalann na mBád Eitilte i bhFaing. [[Íomhá:Ollscoil_Luimni.JPG|220px|thumb|Foirgneamh Schumann, Ollscoil Luimnigh, 2003]] == Ardoideachas == Is ionad tábhachtach ardoideachais í Luimneach agus tá trí choláiste tríú leibhéal sa mhórchathair a bhfuil níos mó ná 20,000 mac léinn ag freastal orthu. I rith na bliana acadúla, is ionann na mic léinn nach as Luimneach dóibh agus suas le 10% de dhaonra na cathrach. === Ollscoil Luimnigh === Osclaíodh [[Ollscoil Luimnigh]] sa bhliain [[1972]] i dTeach Phlassey, Caladh an Treoigh, 5 km soir ó lár na cathrach, mar an Foras Náisiúnta um Ardoideachas. Cé nach raibh ach 100 mac léinn ag freastal uirthi sa chéad bhliain, ghnóthaigh sí cáil go tapa mar ionad acadúil, go mór mór san innealtóireacht, in eolaíocht na leictreonaice agus sa staidéar Eorpach. Faoina céad stiúrthóir, an Dr Éamonn Breathnach, cuireadh struchtúr modúlach agus córas measúnaithe leanúnaigh i bhfeidhm inti. Ní raibh a leithéid ar fáil sna coláistí tríú leibhéal in Éirinn ag an am sin. Bhronn Rialtas na hÉireann stádas ollscoile ar an bhForas sa bhliain 1989 agus tháinig fás tapa uirthi ina dhiaidh sin. Timpeall an ama chéanna, cuireadh Coláiste Oideachais Thuamhan, a bunaíodh sa bhliain [[1972]] chomh maith agus a bhí ar an gcampas céanna léi, isteach san ollscoil. Bhí os cionn 12,000 mac léinn ag freastal uirthi sa bhliain [[2009]], agus bhí 3,000 díobh ina gcónaí ar an gcampas féin, atá leathnaithe anois trasna na Sionainne go Contae an Chláir. Bronntar céimeanna baitsiléara, máistir agus dochtúra ar chéimithe innealtóireachta, ealaíon, eolaíochta, leighis, teicneolaíochta faisnéise, dlí, ailtireachta, staidéir ghnó, eolaíochta sóisialta, ceoil agus oideachais. [[Íomhá:St Johns Cathedral Limerick Ireland.jpg|thumb|220px|Ardeaglais Eoin, an spuaic is airde in Éirinn.]] Is é Halla Ceoil na hOllscoile ceann de na ceolárais is mó in Éirinn, agus tá Ceolfhoireann Aireagail na hÉireann agus an ''Irish World Academy of Music and Dance'' lonnaithe ann. Tá Ionad Náisiúnta Traenála Spóirt ar champas Ollscoil Luimnigh freisin. === Ollscoil Teicneolaíochta na Sionainne === Bunaíodh [[Institiúid Teicneolaíochta Luimneach|Institiúid Teicneolaíochta Luimnigh]] sa bhliain [[1980]] nuair a cuireadh cúig scoil bheaga tríú leibhéal le chéile ar champas nua i Maoilis, tuairim is 3 km ó lár na cathrach ar bhruach thuaidh na Sionainne. Sa bhliain 2021, rinneadh cuid d'Ollscoil Teicneolaíochta na Sionainne di, ollscoil a bhfuil campais aici i Luimneach, i mBaile Átha Luain, i nDurlas, i gCluain Meala agus in Inis. Bronntar céimeanna baitsiléara agus máistir ar mhic léinn innealtóireachta, eolaíochta, teicneolaíochta faisnéise agus staidéir ghnó, agus tá cáil ar leith ar chúrsaí tógála agus ar chúrsaí deartha faisin an choláiste. Tá beagnach 7,000 mac léinn ag freastal ar an gcampas i Maoilis agus ar an gcampas ealaíne agus deartha ar Shráid an Chláir. Ba í an Dr Maria Hinfelaar, bean [[An Ísiltír|Ollannach]], stiúrthóir na hinstitiúide ó 2004 go dtí 2016. === Coláiste Mhuire Gan Smál === Tá [[Coláiste Mhuire gan Smál|Coláiste Mhuire Gan Smál]], an coláiste tríú leibhéal is sine sa chathair, suite ar an gCuarbhóthar Theas, tuairim is 2 km ó lár na cathrach. Bhunaigh Siúracha na Trócaire sa bhliain 1900 é mar choláiste oiliúna do bhanmhúinteoirí bunscoile ach, cé gurb é an t-oideachas an roinn is mó fós ann, is gnáthcholáiste tríú leibhéal ealaíon anois é. [[Íomhá:RiverPointLimerickIreland.JPG|220px|thumb|"Rinn na hAbhann" ar bhruach na Sionainne - 2005]] == Cumarsáid Áitiúil == === Preas === Is é an ''Limerick Leader'' an nuachtán is mó léite i gCathair agus i gContae Luimnigh. Is garnuachtán dó an ''Limerick Chronicle'', an dara foilseachán is sine in Éirinn i ndiaidh an ''Belfast News Letter''. Ba le clann Buckley grúpa an ''Leader'' óna bhunú sa bhliain 1889, ach díoladh leis an ''Leinster Leader'' é sa bhliain 2004. Sa bhliain 2006, cheannaigh Johnston Press, comhlacht preasa as Albain, foilseacháin an ''Leinster Leader''. Tá dhá nuachtán sheachtainiúla sa chathair a chuirtear ar fáil saor in aisce, mar atá, an ''Limerick Post'' (a bunaíodh sa bhliain [[1986]]) agus an ''Limerick Independent'' (a bunaíodh sa bhliain [[2006]]). Foilsíonn Cumann na Mac Léinn ''An Focal'' gach coicís le linn na bliana acadúla in Ollscoil Luimnigh. === Raidió === Is ag ''Live 95FM'' atá an ceadúnas craolacháin raidió áitiúil faoi láthair. Bhí raidió bradach darb ainm ''RLO'' ag craoladh sa chathair ón uair a chaill sé a cheadúnas sa bhliain 1997 go dtí gur dhún na húdaráis é sa bhliain 2006. Is féidir ''Tipp FM'' ([[Contae Thiobraid Árann]]), ''Clare FM'' ([[Contae an Chláir]]) agus an stáisiún pobail ''West Limerick FM102'' a chloisteáil sa chathair chomh maith. Tá príomhstiúideo ''Lyric FM'', an tríú stáisiún raidió de chuid [[RTÉ]] (Raidió Teilifís Éireann), suite sa chathair. Craoltar ''Wired FM'' (96.8 MHz), an t-aon stáisiún raidió a fhreastalaíonn ar mhic léinn sa chathair, ó Choláiste Mhuire gan Smál. [[Íomhá:Sr_Mulgrave.jpg|220px|thumb||Rae tithe brice deirge i Sráid Mhulgrave a tógadh ag deireadh an 19ú haois.]] == Na hEalaíona == {{Príomhalt|Na hEalaíona i Luimneach}} Tá an-chuid áiseanna ealaíne suite i Luimneach agus tá oidhreacht láidir ag an gcathair sa cheol agus sa litríocht. Cuidíonn na cúrsaí oideachais in Ollscoil Luimnigh agus i Scoil Ealaíne agus Deartha Luimnigh le stádas na cathrach mar ionad tábhachtach i ngach rannóg de na healaíona. Is é Ionad Ealaíon an Belltable ar Shráid Uí Chonaill príomhláthair drámaíochta na cathrach. Tá Gailearaí Ealaíne Chathair Luimnigh suite i gCearnóg an Phoirigh, agus tá an Gailearaí Náisiúnta Féinphortráidí in Ollscoil Luimnigh. Is é Halla Ceoil na hOllscoile príomhionad an cheoil chlasaicigh agus na mórcheolchoirmeacha comhaimseartha sa chathair. Cloistear grúpaí nua in ionaid ar nós Dolan's Warehouse ar Bhóthar na nDuganna, agus is i dtithe tábhairne ar nós Nancy Blake's ar Shráid na Danmhairge a chloistear seisiúin cheoil thraidisiúnta. Reáchtáladh an chéad Fhleadh Scannán Luimnigh in Ollscoil Luimnigh i mí an Mhárta 2007. Sa bhliain 2014, ba í Luimneach an chéad Chathair Chultúir Náisiúnta (''National City of Culture'') in Éirinn, agus bhí clár mór imeachtaí ar siúl inti i rith na bliana sin.[[Íomhá:ClubIomana.JPG|220px|thumb|right|Craobh Iomána Sóisir B Cathair [[CLG Coiste Luimneach|Luimnigh]], [[CLG Áth an Mhuilinn (Luimneach)|Áth an Mhuilinn]] i gcoinne [[CLG Tobar Phádraig|Tobar Phádraig]] sa chluiche leathcheannais, 28 Lúnasa 2004]] == Spórt == {{Príomhalt|Spórt i Luimneach}} Tá an-suim sa spórt i Luimneach agus is minic a thugann polaiteoirí agus cumainn áitiúla ''"Príomhchathair Spóirt na hÉireann"'' uirthi. Déanann dealbh os comhair Bhanc Aontas Éireann i Sráid Uí Chonaill comóradh ar chlú spóirt na cathrach. Is iad an [[Iománaíocht|iomáint]], an [[Peil Ghaelach|pheil Ghaelach]], an [[sacar]] agus an [[rugbaí]] na spóirt ina bhfuil an tsuim phoiblí is mó, ach tá clubanna rámhaíochta, lúthchleasaíochta, snámha, haca, rothaíochta, [[camógaíocht]]a, [[Peil Ghaelach na mBan|peil na mban]], [[cruicéad|cruicéid]], [[leadóg|leadóige]] agus [[liathróid láimhe]] le fáil sa chathair chomh maith. Tá ocht [[Galf|ngalfchúrsa]] laistigh de 20 km ó lár na cathrach. Tá raon rásaíochta na gcon suite ar Bhóthar Mulgrave, agus tá ráschúrsa na gcapall i gCnoc Glas, 9 km ó dheas ó lár na cathrach ar an mbóthar go Tobar Phádraig. == Ospidéil == Is é Ospidéal Ollscoile Luimnigh príomhospidéal na cathrach agus an réigiúin. Tá sé suite i mbruachbhaile Thuar an Daill, tuairim is 5 km siar ó lár na cathrach. Ospidéal Réigiúnach an Mheán-Iarthair a thugtaí air roimhe seo. Tá Ospidéal Eoin i gCearnóg na hArdeaglaise laistigh de theorainn na seanchathrach. Ba ospidéal ginearálta é Ospidéal Barrington ar Ché Sheoirse ach tharraing an Bord Sláinte siar as sa bhliain 1988, agus athosclaíodh ina mhionospidéal príobháideach é ina dhiaidh sin. Is ar Bhóthar Mulgrave atá Ospidéal Meabhairghalar Sheosaimh suite, agus tá an tOspidéal Réigiúnach Máithreachais Mhainchín ar Bhóthar na hInse. == Aeráid == Tá aeráid shéimh ag Luimneach, le meán-uasteocht 20&nbsp;°C (68&nbsp;°F) sa lá i mí Iúil agus meán-íosteocht 4&nbsp;°C (39&nbsp;°F) san oíche i mí Eanáir. Is é 31.6&nbsp;°C (88.88&nbsp;°F) an teocht is airde a taifeadadh sa chathair riamh, agus -11.2&nbsp;°C (11.84&nbsp;°F) an teocht is ísle. {| class="wikitable" style="width: 75%; margin: 0 auto 0 auto;" |+ '''Teocht agus Báisteach''' ! ! Ean ! Fea ! Már ! Aib ! Bea ! Mei ! Iúl ! Lún ! MFr ! DFr ! Sam ! Nol !Bliain |- ! Meán-uasteocht an lae ([[Celsius|°C]]) | 8 | 9 | 11 | 13 | 16 | 18 | 20 | 20 | 18 | 14 | 11 | 9 | '''14''' |- ! Meán-íosteocht na hoíche ([[Celsius|°C]]) | 4 | 4 | 5 | 6 | 8 | 11 | 13 | 13 | 11 | 9 | 6 | 5 | '''8''' |- ! Meán-bháisteach ([[Centimetre|cm]]) | 7.64 | 7.15 | 5.58 | 5.08 | 4.18 | 5.21 | 5.03 | 5.68 | 5.08 | 7.79 | 6.53 | 7.55 | '''72.50''' |- | colspan="15" style="text-align: center;" | <small>'''Foinse:''' [http://weather.msn.com/local.aspx?wealocations=wc:EIXX0026 MSN Weather] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028120843/http://weather.msn.com/local.aspx?wealocations=wc:EIXX0026 |date=2007-10-28 }}</small> |} == Eisimirc as Luimneach == [[Íomhá:Sairseal.jpg|thumb|220px|right||Dealbh chuimhneacháin Phádraig Sáirséil i bPlás na hArdeaglaise, Luimneach]] {{Príomhalt|Oidhreacht Luimnigh Thar Lear}} Mar a tharla i ngach áit eile in Éirinn, is mór é líon na ndaoine a d'fhág Luimneach i rith na n-aoiseanna chun cur fúthu i dtíortha eile ar fud an domhain. Go minic, ní eisimirc thoilteanach a bhí ann, go mór mór i ndiaidh gorta nó cogaidh. I mbeagnach gach bliain ó dheireadh an 17ú haois go dtí deireadh an 20ú haois, d'fhág níos mó daoine an chathair ná mar a tháinig isteach inti. Ach bhí tréimhsí ar leith ann ina raibh an eisimirc thar an ngnáth, go mór mór i ndiaidh Léigear Luimnigh, i lár an 18ú haois, i ndiaidh an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]] suas go dtí deireadh an 19ú haois, agus le linn chúlú eacnamaíochta na 1950idí agus na 1980idí. Is i [[Sasana]], i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], i g[[Ceanada]], san [[An Astráil|Astráil]] agus sa [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]] a chuir formhór na ndeoraithe fúthu. == Mic agus Iníní Cáiliúla Luimnigh == I measc na ndaoine cáiliúla a rugadh sa chathair, nó a chaith seal maith dá saol inti, nó a bhfuil baint mhór acu léi, tá an liosta seo a leanas: === Naoimh === * [[Mainchín]] (c.570 - c.630), éarlamh Luimnigh === Laochra === * [[Brian Bóirmhe]] (941-1014), Ard-Rí na hÉireann agus buaiteoir [[Cath Chluain Tarbh|Chath Chluain Tarbh]] * [[Pádraig Sáirséal]] (1660-1693), ceannfort in Arm na hÉireann le linn Léigear Luimnigh * [[Peadar de Lása]] (1678-1751), ceannfort in Arm na [[An Rúis|Rúise]] * [[Seoirse de Brún]] (1698-1792), ceannfort in Arm na [[An Rúis|Rúise]] * [[Tomás Ó Cléirigh]] (1857-1916), ceannaire in [[Éirí Amach na Cásca]] * [[Éamonn Ó Dálaigh]] (1891-1916), ceannaire in [[Éirí Amach na Cásca]] * [[Seán Sabhat]] (1929-1957), ceannaire in [[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|Óglaigh na hÉireann]] (IRA) === Polaiteoirí === [[Íomhá:LimerickSunsetPotatoMarket.jpg|thumb|220px|Droichead Sylvester Uí hAllmharáin, Margadh na bPrátaí]] * [[Donnchadha Ó Máille]] (1921-1968), Aire Oideachais na hÉireann a thug saoroideachas isteach do chách * [[Mícheál D. Ó hUiginn]] (1941- ), iar-Aire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta * [[Pádraig Mac an Choiligh]] (1952- ), iar-Uachtarán ar [[Parlaimint na hEorpa]] === Laochra Spóirt === * [[Mícheál Mac Aodha|Micheál Mac Aodha]] (1912-1982), iománaí * [[Seán de Paor]] (1916-1994), iománaí * [[Stiofán Ó Fionáin]] (1976- ), peileadóir sacair le Learpholl agus le hÉirinn * [[Paul O'Connell|Pól Ó Conaill]] (1979- ), imreoir rugbaí === Scoláirí === * [[Gearóid Mac Spealáin]] (1904-1975), scríbhneoir agus staraí * [[Tomás de Bhaldraithe]] (1916-1996), scoláire Gaeilge * [[Gearóid Mac Eoin]] (1929- ), teangeolaí agus scoláire Gaeilge * [[Mick Moloney]] (1947-2022), scoláire ceoil agus ceoltóir === Ealaíontóirí === * [[Brian Mac Giolla Meidhre]] (1745-1805), file * [[Catherine Hayes]] (1818-1861), an chéad amhránaí ceoldrámaíochta as Éirinn a bhain cáil idirnáisiúnta amach * [[Cáit Ní Bhriain]] (1897-1974), úrscéalaí * [[Seán Céitinn]] (1889-1977), péintéir * [[Richard Harris|Risteárd Ó hEarcha]] (1930-2002), aisteoir scannán * [[Frank McCourt]] (1930-2009), scríbhneoir * [[Nuala Ní Dhomhnaill]] (1952- ), file * [[Dolores Ní Ríordáin]] (1971-2018), amhránaí leis na ''Cranberries'' === Craoltóirí agus Fuirseoirí === * [[Labhrás Ó Dubhchonna]] (1924-1982), stiúrthóir teilifíse * [[Terry Wogan|Traolach de Bheogáin]] (1938-2016), craoltóir leis an BBC * [[Jimmy Carr|Séamus Mac Giolla Chearra]] (1972- ), fear grinn === Daoine Eile === * [[Peadar de Bhulbh]] (1727-1803), ceimiceoir agus mianreolaí == Luimneach Thar Lear == {{Príomhalt|Oidhreacht Luimnigh Thar Lear}} [[Íomhá:Oilean_an_Ri.jpg|220px|thumb|right|Luimneach sa bhliain 1982 roimh athfhorbairt an Bhaile Ghallda. Radharc thar Abhainn na Mainistreach ar Shéipéal Mhuire.]] Lean ainm Luimnigh na heisimircigh ón gcathair go [[Meiriceá Thuaidh]] agus go dtí an [[An Astráil|Astráil]]. Tá ar a laghad naoi mbaile i Stáit Aontaithe Mheiriceá ar a dtugtar '''Limerick''': ceann amháin i ngach ceann de na stáit [[Georgia]], [[Illinois]], [[Mississippi]], [[Nua-Eabhrac (stát)|Nua-Eabhrac]], [[Ohio]], [[Pennsylvania]] agus [[Carolina Theas]], agus dhá cheann sa stát [[Maine]]. Tá ceantar darb ainm '''Limerick''' i gcathair Louisville, [[Kentucky]]. Tá ar a laghad dhá bhaile i gCeanada, '''Limerick ON''' ([[Ontario]]) agus '''Limerick SK''' (Saskatchewan). Tá baile amháin san [[An Astráil|Astráil]], '''Limerick NSW''' ([[New South Wales]]), agus cnoc darb ainm '''Limerick Hill''' i Sléibhte Hammersley in [[Iarthar na hAstráile]]. == Comhchathracha == Tá Luimneach nasctha le Kemper/Quimper i mBriotáin na Fraince, le Spokane i stát Washington i Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus le Starogard Gdański sa Pholainn. {| | valign="top" | * 1980 — [[Kemper]]/Quimper, [[Íomhá:Flag of Brittany.svg|20px]] [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] [[An Bhriotáin]], [[An Fhrainc]] * 1990 — Spokane, [[Íomhá:Flag_of_the_United_States.svg|20px]] [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] * 2006 — Starogard Gdański, [[Íomhá:Flag of Poland.svg|20px]] [[An Pholainn]] |} == Ceantair == * [[Áth na Choite]] * [[Baile Uí Neachtain]], [[Baile an Róistigh]] * [[Cathair Dháibhín]], [[Caladh an Treoigh]], [[Cill íde|Cill Íde]], [[Cearnóg an Pheirigh]], [[Cnoc Theas]], [[An Corrán, Luimneach|An Corrán]] * [[Garraí Eoin]] * [[Maigh Rois]] * [[Sráid Pádraig, Luimneach|Sráid Phádraig]] * [[Rae Bedford]] * [[Sráid an Chruisigh]], [[Sráid Anraí, Luimneach|Sráid Anraí]], [[Sráid Uí Chonaill, Luimneach|Sráid Uí Chonaill]], [[Sráid Rutland]], [[Sráid Thomais]], [[Sráid Liam]] * [[Tuar an Daill]] == Féach freisin == * [[Contae Luimnigh]] * [[Stair Luimnigh]] * [[Ollscoil Luimnigh]] * [[Léigear Luimnigh]] * [[Ardeaglais Mhuire, Luimneach]] == Naisc == * [https://www.limerick.ie/ Comhairle Cathrach agus Contae Luimnigh] == Tagairtí == {{Reflist}}{{Cathracha in Éirinn}} [[Catagóir:Bailte i gContae Luimnigh]] [[Catagóir:Luimneach]] [[Catagóir:Bailte le ardeaglaisí in Éirinn]] [[Catagóir:Cathracha in Éirinn]] lmzbrho1t526531877a6v5pbjfs79ad 2 67051 1326544 1322666 2026-08-21T19:57:25Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:Jochen_Wegner_1MB.jpg|Jochen_Wegner_1MB.jpg]] amach, scrios [[commons:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] é ón Chómhaoin mar: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Jochen Wegner 1MB.jpg|]] 1326544 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P2611 ?sub1 } |section= |sort=label |columns=P18,label:Title,description,P106,P569,P21,P27,P2611,item |thumb=128 |min_section= |freq=30 }} {| class='wikitable sortable' ! íomhá ! Title ! description ! gairm ! dáta breithe ! gnéas nó inscne ! tír shaoránachta ! TED speaker ID ! item |- | [[Íomhá:A j Jacobs 5187774.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q278801|A. J. Jacobs]]'' | iriseoir agus údar Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-03-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/a_j_jacobs a_j_jacobs] | [[:d:Q278801|Q278801]] |- | [[Íomhá:KavliPrize-7273 (42704615130).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q278824|A. James Hudspeth]]'' | léachtóir ollscoile Meiriceánach | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-11-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_hudspeth jim_hudspeth] | [[:d:Q278824|Q278824]] |- | [[Íomhá:AR Rahman At The ‘Marvel Anthem’ Launch.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108560|A. R. Rahman]]'' | amhránaí agus cumadóir Indiach | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q1327329|il-ionstraimí]]''<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q1198887|stiúrthóir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q1415090|cumadóir scóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1966" | 1966-01-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/ar_rahman ar_rahman] | [[:d:Q108560|Q108560]] |- | | ''[[:d:Q23759591|Aakash Odedra]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q5716684|damhsóir]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-07-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/aakash_odedra aakash_odedra] | [[:d:Q23759591|Q23759591]] |- | [[Íomhá:Aaron Bastani 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q21005001|Aaron Bastani]]'' | | ''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/aaron_bastani aaron_bastani] | [[:d:Q21005001|Q21005001]] |- | [[Íomhá:Aaron OConnell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2895013|Aaron D. O'Connell]]'' | fisiceoir Meiriceánach | [[fisiceoir]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/aaron_o_connell aaron_o_connell] | [[:d:Q2895013|Q2895013]] |- | [[Íomhá:Aaron Huey, 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q302103|Aaron Huey]]'' | fóta-iriseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1975" | 1975-12-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/aaron_huey aaron_huey] | [[:d:Q302103|Q302103]] |- | [[Íomhá:Aaron Koblin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4662151|Aaron Koblin]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | ''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-01-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/aaron_koblin aaron_koblin] | [[:d:Q4662151|Q4662151]] |- | | ''[[:d:Q59655902|Aaron Maniam]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/aaron_maniam aaron_maniam] | [[:d:Q59655902|Q59655902]] |- | | ''[[:d:Q82925462|Aaswath Raman]]'' | | ''[[:d:Q21329070|materials scientist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/aaswath_raman aaswath_raman] | [[:d:Q82925462|Q82925462]] |- | | ''[[:d:Q4664452|Abby Dobson]]'' | | [[amhránaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/abby_dobson abby_dobson] | [[:d:Q4664452|Q4664452]] |- | | ''[[:d:Q23769266|Abe Davis]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/abe_davis abe_davis] | [[:d:Q23769266|Q23769266]] |- | | ''[[:d:Q320497|Abha Dawesar]]'' | úrscéalaí Indiach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1974" | 1974-01-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/abha_dawesar abha_dawesar] | [[:d:Q320497|Q320497]] |- | [[Íomhá:Abigail Disney 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4667675|Abigail Disney]]'' | stiúrthóir scannán Meiriceánach | [[léiritheoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/abigail_e_disney abigail_e_disney] | [[:d:Q4667675|Q4667675]] |- | | ''[[:d:Q76490837|Abigail Marsh]]'' | | [[síceolaí]] | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/abigail_marsh abigail_marsh] | [[:d:Q76490837|Q76490837]] |- | [[Íomhá:Abigail Washburn (6001364251).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3603703|Abigail Washburn]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q9648008|bainseóí]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-11-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/abigail_washburn abigail_washburn] | [[:d:Q3603703|Q3603703]] |- | [[Íomhá:Avi Loeb in 2023 02 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2821842|Abraham Loeb]]'' | réaltfhisiceoir Iosraelach (1962-) | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q18921227|úfó-eolaí]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-02-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/avi_loeb avi_loeb] | [[:d:Q2821842|Q2821842]] |- | [[Íomhá:Dr Abraham Verghese in 2023 06.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1446797|Abraham Verghese]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/abraham_verghese abraham_verghese] | [[:d:Q1446797|Q1446797]] |- | | ''[[:d:Q22976267|Achenyo Idachaba]]'' | gníomhaí Nigéarach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/achenyo_idachaba achenyo_idachaba] | [[:d:Q22976267|Q22976267]] |- | [[Íomhá:Achim Steiner-IMG 0837.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q85606|Achim Steiner]]'' | polaiteoir Gearmánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q45916489|environmental consultant]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-05-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]]<br/>[[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/achim_steiner achim_steiner] | [[:d:Q85606|Q85606]] |- | [[Íomhá:Adam Davidson (NPR) May 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4678940|Adam Davidson]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_davidson adam_davidson] | [[:d:Q4678940|Q4678940]] |- | [[Íomhá:Adam Driver.jpg|center|128px]] | [[Adam Driver]] | aisteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-11-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_driver adam_driver] | [[:d:Q4678990|Q4678990]] |- | [[Íomhá:Adam Galinsky.png|center|128px]] | ''[[:d:Q19873437|Adam Galinsky]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_galinsky adam_galinsky] | [[:d:Q19873437|Q19873437]] |- | | ''[[:d:Q23662644|Adam Garone]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_garone adam_garone] | [[:d:Q23662644|Q23662644]] |- | [[Íomhá:Adam Grant.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14712273|Adam Grant]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q122759479|organizational psychologist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[síceolaí]] | data-sort-value="1981" | 1981-08-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_grant adam_grant] | [[:d:Q14712273|Q14712273]] |- | | ''[[:d:Q23759997|Adam Grosser]]'' | | ''[[:d:Q5532381|páirtí ginearálta]]''<br/>''[[:d:Q16023665|caipitlí fiontair]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/adam_grosser adam_grosser] | [[:d:Q23759997|Q23759997]] |- | | ''[[:d:Q87666320|Adam Kucharski]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_kucharski adam_kucharski] | [[:d:Q87666320|Q87666320]] |- | [[Íomhá:Head of Instagram Adam Mosseri META (52321290009) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56877012|Adam Mosseri]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-01-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_mosseri adam_mosseri] | [[:d:Q56877012|Q56877012]] |- | | ''[[:d:Q23712711|Adam Ockelford]]'' | | ''[[:d:Q14915627|ceoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q16145150|múinteoir ceoil]]''<br/>[[síceolaí]] | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/adam_ockelford adam_ockelford] | [[:d:Q23712711|Q23712711]] |- | [[Íomhá:Adam Ostrow at The Future of Social Media in Higher Education - Hosted by McGraw-Hill (4333514730) (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4679571|Adam Ostrow]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/adam_ostrow adam_ostrow] | [[:d:Q4679571|Q4679571]] |- | [[Íomhá:Adam Sadowsky, 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4679718|Adam Sadowsky]]'' | | [[aisteoir]] | data-sort-value="1970" | 1970-10-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_sadowsky adam_sadowsky] | [[:d:Q4679718|Q4679718]] |- | [[Íomhá:Adam Savage (53763574489) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q297618|Adam Savage]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q21560152|ealaíontóir éifeachtaí speisialta]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-07-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_savage adam_savage] | [[:d:Q297618|Q297618]] |- | [[Íomhá:Adam Spencer 255.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4679827|Adam Spencer]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>[[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q130857|dioscmharcach]]''<br/>''[[:d:Q628099|bainisteoir sacair]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-01-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/adam_spencer adam_spencer] | [[:d:Q4679827|Q4679827]] |- | [[Íomhá:Adena Friedman, President, NASDAQ (40040735371).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17003309|Adena Friedman]]'' | | ''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/adena_friedman adena_friedman] | [[:d:Q17003309|Q17003309]] |- | | ''[[:d:Q23703823|Adeola Fayehun]]'' | iriseoir Nigéarach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-07-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/adeola_fayehun adeola_fayehun] | [[:d:Q23703823|Q23703823]] |- | | ''[[:d:Q28421819|Aditi Gupta]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/aditi_gupta aditi_gupta] | [[:d:Q28421819|Q28421819]] |- | | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/aditi_shankardass aditi_shankardass] | [[:d:Q4683041|Q4683041]] |- | [[Íomhá:Adjany Costa 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97181377|Adjany Costa]]'' | gníomhaí timpeallachta, Angóla | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Angóla]] | [https://www.ted.com/speakers/adjany_costa adjany_costa] | [[:d:Q97181377|Q97181377]] |- | | ''[[:d:Q18683810|Adong Judith]]'' | drámadóir Ugandach | ''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Uganda]] | [https://www.ted.com/speakers/adong_judith adong_judith] | [[:d:Q18683810|Q18683810]] |- | [[Íomhá:Svitak, Adora June 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4684605|Adora Svitak]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-10-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/adora_svitak adora_svitak] | [[:d:Q4684605|Q4684605]] |- | | ''[[:d:Q23728757|Adrianne Haslet-Davis]]'' | | ''[[:d:Q5716684|damhsóir]]''<br/>''[[:d:Q15472169|pátrún]]''<br/>[[múinteoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/adrianne_haslet_davis adrianne_haslet_davis] | [[:d:Q23728757|Q23728757]] |- | | ''[[:d:Q23671006|Afra Raymond]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/afra_raymond afra_raymond] | [[:d:Q23671006|Q23671006]] |- | [[Íomhá:Dr. Agnes-Binagwaho.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4693015|Agnes Binagwaho]]'' | leas-seansailéir, Ruanda | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1919436|péidiatraí]]''<br/>''[[:d:Q12416358|leas-seansailéir]]''<br/>[[aire rialtais]] | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ruanda]] | [https://www.ted.com/speakers/agnes_binagwaho agnes_binagwaho] | [[:d:Q4693015|Q4693015]] |- | [[Íomhá:Ahn Trio (anyjazz65).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q845628|Ahn Trio]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/ahn_trio ahn_trio] | [[:d:Q845628|Q845628]] |- | [[Íomhá:Ai Jen Poo 2012 Shankbone 2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4696468|Ai-jen Poo]]'' | | ''[[:d:Q15627169|ceardchumannaí]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ai_jen_poo ai_jen_poo] | [[:d:Q4696468|Q4696468]] |- | | ''[[:d:Q23809255|Aicha el-Wafi and Phyllis Rodriguez]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/aicha_el_wafi_phyllis_rodriguez aicha_el_wafi_phyllis_rodriguez] | [[:d:Q23809255|Q23809255]] |- | [[Íomhá:Aicha Evans at TechCrunch Disrupt, SF 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60574360|Aicha Evans]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q1709010|innealtóir bogearraí]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/aicha_evans aicha_evans] | [[:d:Q60574360|Q60574360]] |- | [[Íomhá:Aimee Mullins portrait 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q261056|Aimee Mullins]]'' | | [[aisteoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>''[[:d:Q11513337|iomaitheoir lúthchleasaíochta]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/aimee_mullins aimee_mullins] | [[:d:Q261056|Q261056]] |- | [[Íomhá:Aja Monet 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16157106|Aja Monet]]'' | file Meiriceánach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-08-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/aja_monet aja_monet] | [[:d:Q16157106|Q16157106]] |- | [[Íomhá:Ajay Banga portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4699676|Ajaypal Singh Banga]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-11-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ajay_banga ajay_banga] | [[:d:Q4699676|Q4699676]] |- | | ''[[:d:Q16221463|Ajit Narayanan]]'' | ceapadóir Indiach | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-08-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/ajit_narayanan ajit_narayanan] | [[:d:Q16221463|Q16221463]] |- | [[Íomhá:Akash with the President of India.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56249786|Akash Manoj]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-12-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/akash_manoj akash_manoj] | [[:d:Q56249786|Q56249786]] |- | [[Íomhá:Al Gore, Vice President of the United States, official portrait 1994.jpg|center|128px]] | [[Al Gore]] | Leasuachtarán na Stát Aontaithe ó 1993 go 2001 | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[feirmeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/al_gore al_gore] | [[:d:Q19673|Q19673]] |- | [[Íomhá:Al Roker by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3240869|Al Roker]]'' | | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q2310145|meitéareolaí]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q1154500|meitéareolaí teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q44508716|pearsa theilifíse]]''<br/>''[[:d:Q22662561|óstach seó cluichí]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/al_roker al_roker] | [[:d:Q3240869|Q3240869]] |- | [[Íomhá:Al Seckel in 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2023240|Al Seckel]]'' | | ''[[:d:Q3243461|bailitheoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q14565186|cognitive scientist]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-09-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/al_seckel al_seckel] | [[:d:Q2023240|Q2023240]] |- | | ''[[:d:Q23657171|Al Vernacchio]]'' | | [[múinteoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/al_vernacchio al_vernacchio] | [[:d:Q23657171|Q23657171]] |- | | ''[[:d:Q2891977|Al-Mayassa bint Hamad bin Khalifa Al-Thani]]'' | | ''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Catar]] | [https://www.ted.com/speakers/sheikha_al_mayassa sheikha_al_mayassa] | [[:d:Q2891977|Q2891977]] |- | [[Íomhá:Babagana Monguno und Alaa Murabit MSC 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20684900|Alaa Murabit]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-10-26 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/alaa_murabit alaa_murabit] | [[:d:Q20684900|Q20684900]] |- | [[Íomhá:Alain de Botton.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q123273|Alain de Botton]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q2516866|foilsitheoir]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/alain_de_botton alain_de_botton] | [[:d:Q123273|Q123273]] |- | [[Íomhá:Alan Eustace in 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18340990|Alan Eustace]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q2095549|eitleoir]]''<br/>''[[:d:Q6060450|spéirthumadóir]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-12-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alan_eustace alan_eustace] | [[:d:Q18340990|Q18340990]] |- | [[Íomhá:Alan Jamieson gn.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q44462701|Alan J. Jamieson]]'' | | ''[[:d:Q4205432|iasceolaí]]''<br/>''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/alan_jamieson_TEDxKingsParkSalon20211201-47587 alan_jamieson_TEDxKingsParkSalon20211201-47587] | [[:d:Q44462701|Q44462701]] |- | [[Íomhá:Alan Kay (3097597186) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92742|Alan Kay]]'' | ríomheolaí Meiriceánach (rugadh 1940) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q6168364|giotáraí snagcheoil]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alan_kay alan_kay] | [[:d:Q92742|Q92742]] |- | [[Íomhá:Alanlightman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2664403|Alan Lightman]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alan_lightman alan_lightman] | [[:d:Q2664403|Q2664403]] |- | | ''[[:d:Q4707679|Alan Russell]]'' | úrscéalaí Meiriceánach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alan_russell alan_russell] | [[:d:Q4707679|Q4707679]] |- | [[Íomhá:AlanSiegel2010TED.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4707764|Alan Siegel]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-08-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alan_siegel alan_siegel] | [[:d:Q4707764|Q4707764]] |- | | ''[[:d:Q23663053|Alanna Shaikh]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/1383 1383]<br/>[https://www.ted.com/speakers/alanna_shaikh alanna_shaikh] | [[:d:Q23663053|Q23663053]] |- | | ''[[:d:Q36122199|Alasdair Harris]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alasdair_harris alasdair_harris] | [[:d:Q36122199|Q36122199]] |- | | ''[[:d:Q23712851|Alastair Parvin]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-10-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/alastair_parvin alastair_parvin] | [[:d:Q23712851|Q23712851]] |- | [[Íomhá:Albert-Laszlo Barabasi - Annual Meeting of the New Champions 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q725467|Albert-László Barabási]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q93173891|network scientist]]''<br/>''[[:d:Q27067722|statistical physicist]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-03-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ungáir]]<br/>[[an Rómáin]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/albert_laszlo_barabasi albert_laszlo_barabasi] | [[:d:Q725467|Q725467]] |- | [[Íomhá:Alberto Cairo - veDrò 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3608178|Alberto Cairo]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q694748|fisiteiripeoir]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/alberto_cairo alberto_cairo] | [[:d:Q3608178|Q3608178]] |- | [[Íomhá:Alec Soth Headshot.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q979236|Alec Soth]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alec_soth alec_soth] | [[:d:Q979236|Q979236]] |- | [[Íomhá:Premio Abdón Cifuentes 2015 - Alejandro Aravena 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3609433|Alejandro Aravena]]'' | ailtire Sileach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-06-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSile]] | [https://www.ted.com/speakers/alejandro_aravena alejandro_aravena] | [[:d:Q3609433|Q3609433]] |- | [[Íomhá:Photo A. Sanchez Alvarado Si'an Kaan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27916228|Alejandro Sánchez Alvarado]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-02-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Veiniséala]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alejandro_sanchez_alvarado alejandro_sanchez_alvarado] | [[:d:Q27916228|Q27916228]] |- | | ''[[:d:Q23661662|Aleph Molinari]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Meicsiceo]] | [https://www.ted.com/speakers/aleph_molinari aleph_molinari] | [[:d:Q23661662|Q23661662]] |- | [[Íomhá:TICTeC 2019- keynote Alessandra Orofino.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23759674|Alessandra Orofino]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[eacnamaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alessandra_orofino alessandra_orofino] | [[:d:Q23759674|Q23759674]] |- | | ''[[:d:Q23712668|Alessandro Acquisti]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alessandro_acquisti alessandro_acquisti] | [[:d:Q23712668|Q23712668]] |- | | ''[[:d:Q41804368|Alex Edmans]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alex_edmans alex_edmans] | [[:d:Q41804368|Q41804368]] |- | [[Íomhá:Alex Honnold in 2023 in Antarctica.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q979249|Alex Honnold]]'' | | ''[[:d:Q3951423|dreapadóir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q9149093|sléibhteoir]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-08-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alex_honnold alex_honnold] | [[:d:Q979249|Q979249]] |- | [[Íomhá:Alex Kipman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18237257|Alex Kipman]]'' | | | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alex_kipman alex_kipman] | [[:d:Q18237257|Q18237257]] |- | | ''[[:d:Q23671474|Alex Laskey]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alex_laskey alex_laskey] | [[:d:Q23671474|Q23671474]] |- | [[Íomhá:Washington Football Team QB Alex Smith pregame (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q717897|Alex Smith]]'' | | ''[[:d:Q19204627|imreoir peile Meiriceánaí]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-05-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alex_smith alex_smith] | [[:d:Q717897|Q717897]] |- | | ''[[:d:Q119582933|Alex Soojung-Kim Pang]]'' | | ''[[:d:Q112125625|job coach]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alex_soojung-kim_pang alex_soojung-kim_pang] | [[:d:Q119582933|Q119582933]] |- | [[Íomhá:Alex Steffen, 2008 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4717834|Alex Steffen]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/74 74]<br/>[https://www.ted.com/speakers/alex_steffen alex_steffen] | [[:d:Q4717834|Q4717834]] |- | [[Íomhá:Alex Tabarrok speaking at TED in 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4717865|Alex Tabarrok]]'' | eacnamaí Ceanadach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/alex_tabarrok alex_tabarrok] | [[:d:Q4717865|Q4717865]] |- | | ''[[:d:Q23727955|Alex Wissner-Gross]]'' | | [[fisiceoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alex_wissner_gross alex_wissner_gross] | [[:d:Q23727955|Q23727955]] |- | [[Íomhá:Double Take-Alexa Meade.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q621627|Alexa Meade]]'' | | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-09-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alexa_meade alexa_meade] | [[:d:Q621627|Q621627]] |- | [[Íomhá:Alexander Betts .jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28531177|Alexander Betts]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q15319501|eolaí sóisialta]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-01-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/alexander_betts alexander_betts] | [[:d:Q28531177|Q28531177]] |- | | ''[[:d:Q16185639|Alexander Tsiaras]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alexander_tsiaras alexander_tsiaras] | [[:d:Q16185639|Q16185639]] |- | [[Íomhá:Guillaume Pousaz & Alexandr Wang - The Grove 2022 (Wang crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112629173|Alexandr Wang]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1997" | 1997 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alexandr_wang alexandr_wang] | [[:d:Q112629173|Q112629173]] |- | [[Íomhá:Alexandra Horowitz 1100538.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q66013634|Alexandra Horowitz]]'' | | ''[[:d:Q14565186|cognitive scientist]]''<br/>[[síceolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alexandra_horowitz alexandra_horowitz] | [[:d:Q66013634|Q66013634]] |- | | ''[[:d:Q107342867|Alexey Karpenkov]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-01-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tAontas Sóivéadach]]<br/>[[an Rúis]] | [https://www.ted.com/speakers/alexeykarpenkov alexeykarpenkov] | [[:d:Q107342867|Q107342867]] |- | [[Íomhá:Alexis Nikole Nelson WikipediaDay 2026 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108480961|Alexis Nikole Nelson]]'' | | [[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q156839|cócaire]]''<br/>''[[:d:Q78847256|gatherer]]''<br/>''[[:d:Q27431213|scríbhneoir cócaireachta]]'' | data-sort-value="1992" | 1992-03-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alexis_nikole_nelson alexis_nikole_nelson] | [[:d:Q108480961|Q108480961]] |- | [[Íomhá:TechCrunch Disrupt NY 2015 - Day 3 (17205541529).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4721504|Alexis Ohanian]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q16023665|caipitlí fiontair]]''<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-04-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alexis_ohanian alexis_ohanian] | [[:d:Q4721504|Q4721504]] |- | | ''[[:d:Q23784887|Ali Carr-Chellman]]'' | | ''[[:d:Q723682|déan]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ali_carr_chellman ali_carr_chellman] | [[:d:Q23784887|Q23784887]] |- | | ''[[:d:Q4724839|Ali Hajimiri]]'' | innealtóir Meiriceánach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iaráin]] | [https://www.ted.com/speakers/ali_hajimiri ali_hajimiri] | [[:d:Q4724839|Q4724839]] |- | | ''[[:d:Q4725100|Ali Noorani]]'' | | | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ali_noorani ali_noorani] | [[:d:Q4725100|Q4725100]] |- | [[Íomhá:Alice Bows-Larkin at Elevate Festival 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23760514|Alice Bows-Larkin]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alice_bows_larkin alice_bows_larkin] | [[:d:Q23760514|Q23760514]] |- | [[Íomhá:Alice Dreger.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15430564|Alice Dreger]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q19509201|gníomhaí ar son cearta daoine LADT]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alice_dreger alice_dreger] | [[:d:Q15430564|Q15430564]] |- | | ''[[:d:Q20017747|Alice Goffman]]'' | socheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alice_goffman alice_goffman] | [[:d:Q20017747|Q20017747]] |- | | ''[[:d:Q94687894|Alice Pailhès]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/alice_pailhes alice_pailhes] | [[:d:Q94687894|Q94687894]] |- | | ''[[:d:Q4726061|Alice Rawsthorn]]'' | iriseoir Briotanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-11-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/alice_rawsthorn alice_rawsthorn] | [[:d:Q4726061|Q4726061]] |- | | ''[[:d:Q108655421|Alicia Chong Rodriguez]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alicia_chong alicia_chong] | [[:d:Q108655421|Q108655421]] |- | | ''[[:d:Q111986830|Alicia Eggert]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>''[[:d:Q18216771|físealaíontóir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alicia_eggert alicia_eggert] | [[:d:Q111986830|Q111986830]] |- | [[Íomhá:Alicia Garza.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19609542|Alicia Garza]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-01-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alicia_garza alicia_garza] | [[:d:Q19609542|Q19609542]] |- | | ''[[:d:Q23759747|Alisa Miller]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/alisa_miller alisa_miller] | [[:d:Q23759747|Q23759747]] |- | [[Íomhá:Alison Gopnik Photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2647225|Alison Gopnik]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alison_gopnik alison_gopnik] | [[:d:Q2647225|Q2647225]] |- | [[Íomhá:Alison Jackson at Haifa Museum of Art (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q431375|Alison Jackson]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/186 186]<br/>[https://www.ted.com/speakers/alison_jackson alison_jackson] | [[:d:Q431375|Q431375]] |- | [[Íomhá:MJK39380 Alison Killing (See-Conference 2017).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23769251|Alison Killing]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]''<br/>''[[:d:Q42909|tuairisceoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/alison_killing alison_killing] | [[:d:Q23769251|Q23769251]] |- | | ''[[:d:Q23782666|Alix Generous]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/alix_generous alix_generous] | [[:d:Q23782666|Q23782666]] |- | | ''[[:d:Q23727980|Allan Adams]]'' | | [[fisiceoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/allan_adams allan_adams] | [[:d:Q23727980|Q23727980]] |- | | ''[[:d:Q23784267|Allan Jones]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/allan_jones allan_jones] | [[:d:Q23784267|Q23784267]] |- | [[Íomhá:Allan Savory (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4730957|Allan Savory]]'' | eolaí Siombábach | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>[[feirmeoir]] | data-sort-value="1935" | 1935-09-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSiombáib]] | [https://www.ted.com/speakers/allan_savory allan_savory] | [[:d:Q4730957|Q4730957]] |- | | ''[[:d:Q23662577|Allison Hunt]]'' | | ''[[:d:Q2296674|social media manager]]''<br/>''[[:d:Q1900657|marketer]]''<br/>''[[:d:Q61911662|marketing consultant]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/allison_hunt allison_hunt] | [[:d:Q23662577|Q23662577]] |- | [[Íomhá:Allyson Felix Doha 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5799|Allyson Felix]]'' | rábálaí | ''[[:d:Q4009406|rábálaí]]''<br/>''[[:d:Q11513337|iomaitheoir lúthchleasaíochta]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-11-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/allyson_felix allyson_felix] | [[:d:Q5799|Q5799]] |- | | ''[[:d:Q125824589|Almudena Toral]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/almudena_toral almudena_toral] | [[:d:Q125824589|Q125824589]] |- | [[Íomhá:Official portrait of Alok Sharma crop 2.jpg|center|128px]] | [[Alok Sharma]] | polaiteoir Briotanach (rugadh 1967) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q2883465|baincéir infheistíochta]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-09-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/alok_sharma alok_sharma] | [[:d:Q478531|Q478531]] |- | | ''[[:d:Q91949388|Alona Fyshe]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/alona_fyshe alona_fyshe] | [[:d:Q91949388|Q91949388]] |- | [[Íomhá:Alvin Ailey - Revelations.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q449026|Alvin Ailey American Dance Theater]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/alvin_ailey_american_dance_theater alvin_ailey_american_dance_theater] | [[:d:Q449026|Q449026]] |- | [[Íomhá:Alwar Balasubramaniam at the 2026 Venice Biennale 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4647578|Alwar Balasubramaniam]]'' | ealaíontóir Indiach | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q11569986|déantóir priontaí]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q1925963|ealaíontóir grafach]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/a_balasubramaniam a_balasubramaniam] | [[:d:Q4647578|Q4647578]] |- | | ''[[:d:Q23782900|Alyson McGregor]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alyson_mcgregor alyson_mcgregor] | [[:d:Q23782900|Q23782900]] |- | | ''[[:d:Q450477|Alyssa Monks]]'' | péintéir Meiriceánach | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-11-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/alyssa_monks alyssa_monks] | [[:d:Q450477|Q450477]] |- | [[Íomhá:Amanda Bennett, USAGM CEO.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16151611|Amanda Bennett]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-07-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amanda_bennett amanda_bennett] | [[:d:Q16151611|Q16151611]] |- | [[Íomhá:Amanda-Burden (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4739580|Amanda Burden]]'' | | ''[[:d:Q2815948|ailtire tírdhreacha]]''<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amanda_burden amanda_burden] | [[:d:Q4739580|Q4739580]] |- | [[Íomhá:Amanda Gorman 2021.jpg|center|128px]] | [[Amanda Gorman]] | file agus gníomhaí Meiriceánach | [[file]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | data-sort-value="1998" | 1998-03-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amanda_gorman amanda_gorman] | [[:d:Q52369134|Q52369134]] |- | [[Íomhá:Amanda Palmer Open Piano for Refugees Vienna 2019 36.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q240377|Amanda Palmer]]'' | ceoltóir agus cumadóir amhrán Meiriceánach (rugadh 1976) | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q2914170|ealaíontóir sráide]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1976" | 1976-04-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amanda_palmer amanda_palmer] | [[:d:Q240377|Q240377]] |- | [[Íomhá:Amanda Renteria (January 2025) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14948755|Amanda Renteria]]'' | | ''[[:d:Q13388586|softball player]]''<br/>''[[:d:Q3665646|cispheileadóir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-11-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amanda_renteria amanda_renteria] | [[:d:Q14948755|Q14948755]] |- | | ''[[:d:Q47554100|Amanda Williams]]'' | | ''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amanda_williams amanda_williams] | [[:d:Q47554100|Q47554100]] |- | [[Íomhá:Re-publica Portland 2019 - d1 (48935550272).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23797155|Amber Case]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amber_case amber_case] | [[:d:Q23797155|Q23797155]] |- | [[Íomhá:Amber Galloway.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27902885|Amber Galloway Gallego]]'' | | ''[[:d:Q10691728|ateangaire comharthaíochta]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-03-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amber_galloway_gallego amber_galloway_gallego] | [[:d:Q27902885|Q27902885]] |- | | ''[[:d:Q83432826|Amber Hikes]]'' | | ''[[:d:Q19509201|gníomhaí ar son cearta daoine LADT]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amber_hikes amber_hikes] | [[:d:Q83432826|Q83432826]] |- | [[Íomhá:Amber McReynolds, USPS Governor.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q105675680|Amber McReynolds]]'' | | | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amber_mcreynolds amber_mcreynolds] | [[:d:Q105675680|Q105675680]] |- | [[Íomhá:Ameenah Gurib-Fakim.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20022984|Ameenah Gurib-Fakim]]'' | eolaí agus Uachtarán Oileán Mhuirís | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-10-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Oileán Mhuirís]] | [https://www.ted.com/speakers/ameenah_gurib_fakim ameenah_gurib_fakim] | [[:d:Q20022984|Q20022984]] |- | [[Íomhá:AmelKarboul20160204London.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15703367|Amel Karboul]]'' | polaiteoir Túinéiseach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q16849727|comhairleoir gnó]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-04-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Túinéis]] | [https://www.ted.com/speakers/dr_amel_karboul dr_amel_karboul] | [[:d:Q15703367|Q15703367]] |- | [[Íomhá:America Ferrera at the 2025 Toronto International Film Festival (cropped2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q219402|America Ferrera]]'' | | ''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2059704|stiúrthóir teilifíse]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1984" | 1984-04-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/america_ferrera america_ferrera] | [[:d:Q219402|Q219402]] |- | | ''[[:d:Q4746085|Ami Klin]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/1370 1370]<br/>[https://www.ted.com/speakers/ami_klin ami_klin] | [[:d:Q4746085|Q4746085]] |- | [[Íomhá:United Nations Deputy Secretary General Amina Mohammed in 2023 - (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4746340|Amina J. Mohammed]]'' | oifigeach de chuid na Náisiún Aontaithe | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[aire rialtais]] | data-sort-value="1961" | 1961-06-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/amina_j_mohammed amina_j_mohammed] | [[:d:Q4746340|Q4746340]] |- | | ''[[:d:Q53147966|Amir Nizar Zuabi]]'' | | ''[[:d:Q3387717|stiúrthóir drámaíochta]]''<br/>''[[:d:Q2707485|radharcagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stát na Palaistíne]] | [https://www.ted.com/speakers/amir_nizar_zuabi amir_nizar_zuabi] | [[:d:Q53147966|Q53147966]] |- | | ''[[:d:Q59340673|Amisha Padnani]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amy_padnani amy_padnani] | [[:d:Q59340673|Q59340673]] |- | [[Íomhá:Amishi Jha.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16211585|Amishi Jha]]'' | néareolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-12-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amishi_jha amishi_jha] | [[:d:Q16211585|Q16211585]] |- | | ''[[:d:Q23784357|Amit Sood]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/amit_sood amit_sood] | [[:d:Q23784357|Q23784357]] |- | [[Íomhá:Amory Lovins, 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q474194|Amory Lovins]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q11295636|dearthóir carranna]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amory_lovins amory_lovins] | [[:d:Q474194|Q474194]] |- | [[Íomhá:Amos Winter - MIT Mobility Lab.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21550740|Amos Winter]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q5669847|ollamh cúnta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amos_winter amos_winter] | [[:d:Q21550740|Q21550740]] |- | | ''[[:d:Q4749093|Amy B. Smith]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-11-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/3 3]<br/>[https://www.ted.com/speakers/amy_smith amy_smith] | [[:d:Q4749093|Q4749093]] |- | [[Íomhá:Acuddy.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4749151|Amy Cuddy]]'' | síceolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q16538479|Lehrbeauftragter]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amy_cuddy amy_cuddy] | [[:d:Q4749151|Q4749151]] |- | [[Íomhá:Photo Credit- Evgenia Eliseeva.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30069746|Amy Edmondson]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[síceolaí]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amy_edmondson amy_edmondson] | [[:d:Q30069746|Q30069746]] |- | | ''[[:d:Q63456301|Amy Herman]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amy_herman amy_herman] | [[:d:Q63456301|Q63456301]] |- | | ''[[:d:Q78873106|Amy L Baxter]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/amy_baxter amy_baxter] | [[:d:Q78873106|Q78873106]] |- | | ''[[:d:Q46782105|Amy L. Milton]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/amy_milton amy_milton] | [[:d:Q46782105|Q46782105]] |- | | ''[[:d:Q23656175|Amy Lockwood]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/amy_lockwood amy_lockwood] | [[:d:Q23656175|Q23656175]] |- | | ''[[:d:Q23798804|Amy O'Toole]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/amy_o_toole amy_o_toole] | [[:d:Q23798804|Q23798804]] |- | [[Íomhá:Amy Purdy - 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4749355|Amy Purdy]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q133901084|para snowboarder]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-11-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amy_purdy amy_purdy] | [[:d:Q4749355|Q4749355]] |- | [[Íomhá:Amy Tan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q234989|Amy Tan]]'' | úrscéalaí Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amy_tan amy_tan] | [[:d:Q234989|Q234989]] |- | [[Íomhá:Dubai Future Forum 2024 - Amy Webb.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4749439|Amy Webb]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q846430|todhchaíoch]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | data-sort-value="1974" | 1974-10-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/amy_webb amy_webb] | [[:d:Q4749439|Q4749439]] |- | [[Íomhá:Anab Jain (3331817244).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q125746197|Anab Jain]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q846430|todhchaíoch]]''<br/>''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/anab_jain anab_jain] | [[:d:Q125746197|Q125746197]] |- | | ''[[:d:Q23661617|Anand Agarawala]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anand_agarawala anand_agarawala] | [[:d:Q23661617|Q23661617]] |- | [[Íomhá:Anand Giridharadas - PopTech 2011 - Camden Maine USA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4751249|Anand Giridharadas]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | ''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-09-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anand_giridharadas anand_giridharadas] | [[:d:Q4751249|Q4751249]] |- | | ''[[:d:Q18398176|Anand Varma]]'' | | [[grianghrafadóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anand_varma anand_varma] | [[:d:Q18398176|Q18398176]] |- | [[Íomhá:Ananda Shankar Jayant for her outstanding contribution to Bharatanatyam (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19898324|Ananda Shankar Jayant]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-09-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/ananda_shankar_jayant ananda_shankar_jayant] | [[:d:Q19898324|Q19898324]] |- | [[Íomhá:Anant Agarwal in 2015 New America panel.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92736|Anant Agarwal]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1959" | 1959<br/>1958 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anant_agarwal anant_agarwal] | [[:d:Q92736|Q92736]] |- | [[Íomhá:Anas Aremeyaw Anas.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4751775|Anas Aremeyaw Anas]]'' | iriseoir iniúchach Gánach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1970" | 1970s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/anas_aremeyaw_anas anas_aremeyaw_anas] | [[:d:Q4751775|Q4751775]] |- | | ''[[:d:Q16199723|Anastasia Taylor-Lind]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[file]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-05-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/anastasia_taylor_lind anastasia_taylor_lind] | [[:d:Q16199723|Q16199723]] |- | | ''[[:d:Q23772818|Anders Fjellberg]]'' | iriseoir Ioruach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/anders_fjellberg anders_fjellberg] | [[:d:Q23772818|Q23772818]] |- | | ''[[:d:Q23784626|Anders Ynnerman]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-03-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/anders_ynnerman anders_ynnerman] | [[:d:Q23784626|Q23784626]] |- | [[Íomhá:TechCrunch Disrupt NY 2016 - Day 3 (26682587010).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23712695|Andras Forgacs]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/andras_forgacs andras_forgacs] | [[:d:Q23712695|Q23712695]] |- | [[Íomhá:Andrea Ghez (cropped1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q493956|Andrea M. Ghez]]'' | réalteolaí | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-06-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/andrea_ghez andrea_ghez] | [[:d:Q493956|Q493956]] |- | [[Íomhá:Andreas Ekström.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5707482|Andreas Ekström]]'' | scríbhneoir agus iriseoir Sualannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1975" | 1975-10-29<br/>1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/andreas_ekstrom andreas_ekstrom] | [[:d:Q5707482|Q5707482]] |- | | ''[[:d:Q23670498|Andreas Raptopoulos]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/andreas_raptopoulos andreas_raptopoulos] | [[:d:Q23670498|Q23670498]] |- | [[Íomhá:Andreas Schleicher, 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q71557|Andreas Schleicher]]'' | staitisteoir Gearmánach | [[ollamh]]<br/>[[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>[[matamaiticeoir]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/andreas_schleicker andreas_schleicker] | [[:d:Q71557|Q71557]] |- | | ''[[:d:Q23713628|Andres Lozano]]'' | | [[eolaí]]<br/>[[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="2000" | 20th century<br/>1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/andres_lozano andres_lozano] | [[:d:Q23713628|Q23713628]] |- | | ''[[:d:Q23728849|Andrew Bastawrous]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/andrew_bastawrous andrew_bastawrous] | [[:d:Q23728849|Q23728849]] |- | [[Íomhá:Andrew Bird (52413565996) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Andrew Bird]] | | [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3560496|fidléir]]''<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q7042855|eagarthóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q1792566|feadaire]]''<br/>''[[:d:Q1259917|veidhleadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_bird andrew_bird] | [[:d:Q503783|Q503783]] |- | [[Íomhá:Kiosk Copyright, Design, and Digital Culture (15461376932) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23662266|Andrew Blum]]'' | údar Meiriceánach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_blum andrew_blum] | [[:d:Q23662266|Q23662266]] |- | | ''[[:d:Q42808292|Andrew E. Pelling]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/andrew_pelling andrew_pelling] | [[:d:Q42808292|Q42808292]] |- | | ''[[:d:Q23713796|Andrew Fitzgerald]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/andrew_fitzgerald andrew_fitzgerald] | [[:d:Q23713796|Q23713796]] |- | [[Íomhá:Andrew Forrest (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q504773|Andrew Forrest]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q6116070|jackaroo]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-11-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_forrest andrew_forrest] | [[:d:Q504773|Q504773]] |- | | ''[[:d:Q23073107|Andrew J. Connolly]]'' | | ''[[:d:Q2998308|cosmeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_connolly andrew_connolly] | [[:d:Q23073107|Q23073107]] |- | | ''[[:d:Q78398013|Andrew Marantz]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-26<br/>1984 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/andrew_marantz andrew_marantz] | [[:d:Q78398013|Q78398013]] |- | [[Íomhá:Andrew McAfee FT-McKinsey BBYA 2014(LowerContrast).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15109666|Andrew McAfee]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q832136|bainisteoir gnó]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_mcafee andrew_mcafee] | [[:d:Q15109666|Q15109666]] |- | [[Íomhá:Andrew Mwenda.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4591759|Andrew Mwenda]]'' | iriseoir Ugandach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Uganda]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_mwenda andrew_mwenda] | [[:d:Q4591759|Q4591759]] |- | [[Íomhá:Andrew Solomon 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q645362|Andrew Solomon]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1113899|síceolaí cliniciúil]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_solomon andrew_solomon] | [[:d:Q645362|Q645362]] |- | [[Íomhá:Andrew Stanton at the 2026 Sundance Film Festival for In the Blink of an Eye (01) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q328723|Andrew Stanton]]'' | stiúrthóir scannán Meiriceánach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q266569|beochantóir]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-12-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_stanton andrew_stanton] | [[:d:Q328723|Q328723]] |- | [[Íomhá:Andrew Ng at TechCrunch Disrupt SF 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2846695|Andrew Y. Ng]]'' | | ''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-04-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_ng andrew_ng] | [[:d:Q2846695|Q2846695]] |- | | ''[[:d:Q20020931|Andrew Youn]]'' | | ''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/andrew_youn andrew_youn] | [[:d:Q20020931|Q20020931]] |- | [[Íomhá:Andri Snaer Magnason.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q463575|Andri Snær Magnason]]'' | scríbhneoir Íoslannach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[file]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Íoslainn]] | [https://www.ted.com/speakers/andri_snaer_magnason andri_snaer_magnason] | [[:d:Q463575|Q463575]] |- | | ''[[:d:Q23840135|Andrés Ruzo]]'' | | ''[[:d:Q11424604|domhaneolaí]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Peiriú]]<br/>[[Nicearagua]] | [https://www.ted.com/speakers/andres_ruzo andres_ruzo] | [[:d:Q23840135|Q23840135]] |- | | ''[[:d:Q16218437|Andy Dunn]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-02-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/andy_dunn andy_dunn] | [[:d:Q16218437|Q16218437]] |- | | ''[[:d:Q4760818|Andy Hobsbawm]]'' | | [[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-06-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/andy_hobsbawm andy_hobsbawm] | [[:d:Q4760818|Q4760818]] |- | [[Íomhá:Andy Puddicombe (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16214139|Andy Puddicombe]]'' | | ''[[:d:Q854997|manach Búdaíoch]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-09-23<br/>1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/1519 1519]<br/>[https://www.ted.com/speakers/andy_puddicombe andy_puddicombe] | [[:d:Q16214139|Q16214139]] |- | [[Íomhá:Andy Yen - Is Privacy Supporting Cybercrime.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23759707|Andy Yen]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q4479442|bunaitheoir]]''<br/>[[fisiceoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/andy_yen andy_yen] | [[:d:Q23759707|Q23759707]] |- | [[Íomhá:Angel Hsu headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q59348689|Angel Hsu]]'' | | ''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-02-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/angel_hsu angel_hsu] | [[:d:Q59348689|Q59348689]] |- | | ''[[:d:Q4762378|Angela Belcher]]'' | bithcheimiceoir Meiriceánach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[bithcheimiceoir]] | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/angela_belcher angela_belcher] | [[:d:Q4762378|Q4762378]] |- | [[Íomhá:Angela Duckworth, 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16198258|Angela Duckworth]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1648 1648]<br/>[https://www.ted.com/speakers/angela_lee_duckworth angela_lee_duckworth] | [[:d:Q16198258|Q16198258]] |- | | ''[[:d:Q23797730|Angela Patton]]'' | | ''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/angela_patton angela_patton] | [[:d:Q23797730|Q23797730]] |- | | ''[[:d:Q90287679|Angelicque E. White]]'' | | ''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/angelicque_white angelicque_white] | [[:d:Q90287679|Q90287679]] |- | [[Íomhá:Angelo Vermeulen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13429632|Angelo Vermeulen]]'' | ealaíontóir | ''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>[[spásaire]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bheilg]] | [https://www.ted.com/speakers/angelo_vermeulen angelo_vermeulen] | [[:d:Q13429632|Q13429632]] |- | [[Íomhá:Angélica Dass retratos.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51882246|Angélica Dass]]'' | grianghrafadóir Brasaíleach | [[ealaíontóir]]<br/>[[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/angelica_dass angelica_dass] | [[:d:Q51882246|Q51882246]] |- | [[Íomhá:25o Premio da Musica Brasileira (14004847740).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q231276|Angélique Kidjo]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q66314404|snagamhránaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-14 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Beinin]]<br/>[[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/angelique_kidjo angelique_kidjo] | [[:d:Q231276|Q231276]] |- | | ''[[:d:Q20880943|Anicka Yi]]'' | | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anicka_yi anicka_yi] | [[:d:Q20880943|Q20880943]] |- | | ''[[:d:Q53865446|Anika Goss-Foster]]'' | | ''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anika_goss anika_goss] | [[:d:Q53865446|Q53865446]] |- | [[Íomhá:Anil Ananthaswamy.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23783480|Anil Ananthaswamy]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/anil_ananthaswamy anil_ananthaswamy] | [[:d:Q23783480|Q23783480]] |- | [[Íomhá:Congreso Futuro - 2019-01-14 - 09.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22087352|Anil K Seth]]'' | néareolaí Briotanach | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-06-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/anil_seth anil_seth] | [[:d:Q22087352|Q22087352]] |- | [[Íomhá:Anil K gupta Erudite Conclave Medical College, Thiruvananthapuram.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4764657|Anil Kumar Gupta]]'' | scoláire Indiach | ''[[:d:Q1900657|marketer]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/anil_gupta anil_gupta] | [[:d:Q4764657|Q4764657]] |- | [[Íomhá:Anima Anandkumar speaking at AAAS 2026.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q29167831|Anima Anandkumar]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/anima_anandkuma anima_anandkuma] | [[:d:Q29167831|Q29167831]] |- | | ''[[:d:Q83274545|Anirudh Sharma]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/anirudh_sharma anirudh_sharma] | [[:d:Q83274545|Q83274545]] |- | | ''[[:d:Q117222036|Anjali Kumar]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/anjali_kumar anjali_kumar] | [[:d:Q117222036|Q117222036]] |- | [[Íomhá:Anjali Sud 41139141434.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55686689|Anjali Sud]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anjali_sud anjali_sud] | [[:d:Q55686689|Q55686689]] |- | | ''[[:d:Q60195513|Anjali Tripathi]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/anjali_tripathi anjali_tripathi] | [[:d:Q60195513|Q60195513]] |- | [[Íomhá:Anjan Chatterjee-neuroscientist.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4765748|Anjan Chatterjee]]'' | néareolaí Meiriceánach | [[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-10-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anjan_chatterjee anjan_chatterjee] | [[:d:Q4765748|Q4765748]] |- | [[Íomhá:Anjan Sundaram 2025 Oslo Freedom Forum.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16981606|Anjan Sundaram]]'' | scríbhneoir Indiach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/anjan_sundaram anjan_sundaram] | [[:d:Q16981606|Q16981606]] |- | | ''[[:d:Q23782708|Ann Cooper]]'' | | ''[[:d:Q2576499|saineolaí cothúcháin]]''<br/>''[[:d:Q3499072|chef]]''<br/>''[[:d:Q1495660|léirmheastóir bia]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ann_cooper ann_cooper] | [[:d:Q23782708|Q23782708]] |- | | ''[[:d:Q23783053|Ann Morgan]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ann_morgan ann_morgan] | [[:d:Q23783053|Q23783053]] |- | [[Íomhá:Anna Deavere Smith.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q286777|Anna Deavere Smith]]'' | | ''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-09-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anna_deavere_smith anna_deavere_smith] | [[:d:Q286777|Q286777]] |- | | ''[[:d:Q60212870|Anna Greka]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anna_greka anna_greka] | [[:d:Q60212870|Q60212870]] |- | [[Íomhá:HeringerAnna4Nov2017ÖsterreichischeLehmbautagung.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4767076|Anna Heringer]]'' | ailtire | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-10-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/anna_heringer anna_heringer] | [[:d:Q4767076|Q4767076]] |- | | ''[[:d:Q125484256|Anna Malaika Tubbs]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anna_malaika_tubbs anna_malaika_tubbs] | [[:d:Q125484256|Q125484256]] |- | | ''[[:d:Q42320877|Anna Maria Coclite]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anna_maria_coclite_TEDxVienna20221008-50437 anna_maria_coclite_TEDxVienna20221008-50437] | [[:d:Q42320877|Q42320877]] |- | | ''[[:d:Q23656753|Anna Mracek Dietrich]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anna_mracek_dietrichs anna_mracek_dietrichs] | [[:d:Q23656753|Q23656753]] |- | | ''[[:d:Q111575965|Anna Piperal]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anna_piperal anna_piperal] | [[:d:Q111575965|Q111575965]] |- | [[Íomhá:Anna Rosling Rönnlund on "Factfulness".jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24680868|Anna Rosling Rönnlund]]'' | | ''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-04-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/anna_rosling_ronnlund anna_rosling_ronnlund] | [[:d:Q24680868|Q24680868]] |- | | ''[[:d:Q58754610|Anna Rothschild]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anna_rothschild anna_rothschild] | [[:d:Q58754610|Q58754610]] |- | | ''[[:d:Q27058390|Anne Basting]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1960" | 1960s | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anne_basting anne_basting] | [[:d:Q27058390|Q27058390]] |- | [[Íomhá:Anne Curzan - Anatol Rodgers Lecture.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19364739|Anne Curzan]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anne_curzan anne_curzan] | [[:d:Q19364739|Q19364739]] |- | [[Íomhá:Anne Lamott at San Diego Writers Festival 2026.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2838773|Anne Lamott]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-04-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anne_lamott anne_lamott] | [[:d:Q2838773|Q2838773]] |- | | ''[[:d:Q56722014|Anne Madden]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anne_madden anne_madden] | [[:d:Q56722014|Q56722014]] |- | | ''[[:d:Q79317367|Anne Marie Albano]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anne_marie_albano anne_marie_albano] | [[:d:Q79317367|Q79317367]] |- | [[Íomhá:Anne Milgram official DEA photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4768651|Anne Milgram]]'' | dlíodóir Meiriceánach | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-12-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anne_milgram anne_milgram] | [[:d:Q4768651|Q4768651]] |- | | ''[[:d:Q23091382|Anne Pasternak]]'' | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q4164507|léirmheastóir ealaíne]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anne_pasternak anne_pasternak] | [[:d:Q23091382|Q23091382]] |- | [[Íomhá:Special Operations Policy Forum 2018 (45000180525).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q465477|Anne-Marie Slaughter]]'' | | [[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q21281706|riarthóir acadúla]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-09-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anne_marie_slaughter anne_marie_slaughter] | [[:d:Q465477|Q465477]] |- | | ''[[:d:Q23670515|Annette Heuser]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/annette_heuser annette_heuser] | [[:d:Q23670515|Q23670515]] |- | [[Íomhá:Annie Lennox March 2023.jpg|center|128px]] | [[Annie Lennox]] | amhránaí Albanach | [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>''[[:d:Q2340668|stiúrthóir físeán ceoil]]''<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q96034777|gníomhaí VEID]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/annie_lennox annie_lennox] | [[:d:Q151231|Q151231]] |- | [[Íomhá:Annie Murphy Paul & Alice Wilder (7747958128).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23657111|Annie Murphy Paul]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/annie_murphy_paul annie_murphy_paul] | [[:d:Q23657111|Q23657111]] |- | [[Íomhá:Annie Rauwerda smiling 1 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109628790|Annie Rauwerda]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[tionchaire]] | data-sort-value="1999" | 1999-11-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/annie_rauwerda annie_rauwerda] | [[:d:Q109628790|Q109628790]] |- | [[Íomhá:AnnMarie Thomas (17598060293) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22073671|AnnMarie Thomas]]'' | | ''[[:d:Q1906857|innealtóir meicniúil]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/annmarie_thomas annmarie_thomas] | [[:d:Q22073671|Q22073671]] |- | [[Íomhá:Anote Tong (1) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q57456|Anote Tong]]'' | taidhleoir, Ciribeas | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]] | data-sort-value="1952" | 1952-06-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ciribeas]] | [https://www.ted.com/speakers/anote_tong anote_tong] | [[:d:Q57456|Q57456]] |- | [[Íomhá:Anthony Atala, Printing a Human Kidney on Stage (5507356887).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4772039|Anthony Atala]]'' | eolaí Meiriceánach | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q17345122|úireolaí]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-07-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anthony_atala anthony_atala] | [[:d:Q4772039|Q4772039]] |- | [[Íomhá:Anthony Fauci in 2023 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Anthony Fauci]] | | ''[[:d:Q12119633|imdhíoneolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anthony_fauci anthony_fauci] | [[:d:Q573246|Q573246]] |- | [[Íomhá:Anthony Goldbloom Kaggle founder and CEO (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4772605|Anthony Goldbloom]]'' | fear gnó Astrálach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-06-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/anthony_goldbloom anthony_goldbloom] | [[:d:Q4772605|Q4772605]] |- | [[Íomhá:ACLU Anthony D Romero.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1568107|Anthony Romero]]'' | gníomhaí Meiriceánach | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anthony_d_romero anthony_d_romero] | [[:d:Q1568107|Q1568107]] |- | | ''[[:d:Q97585702|Anthony Veneziale]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/anthony_veneziale anthony_veneziale] | [[:d:Q97585702|Q97585702]] |- | | ''[[:d:Q33225951|Antoine Gourévitch]]'' | | ''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-10-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/antoine_gourevitch antoine_gourevitch] | [[:d:Q33225951|Q33225951]] |- | | ''[[:d:Q23759553|Antonio Donato Nobre]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/antonio_donato_nobre antonio_donato_nobre] | [[:d:Q23759553|Q23759553]] |- | [[Íomhá:AntonyGarrettLisi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2600403|Antony Garrett Lisi]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q13561328|surfer]]''<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-01-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/garrett_lisi garrett_lisi] | [[:d:Q2600403|Q2600403]] |- | [[Íomhá:Antony Gormley Встреча с Гормли на выставке crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q360371|Antony Gormley]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q2707485|radharcagrafaí]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1925963|ealaíontóir grafach]]''<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-08-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/antony_gormley antony_gormley] | [[:d:Q360371|Q360371]] |- | [[Íomhá:António Damásio no Fronteiras do Pensamento Porto Alegre 2013 cropped.png|center|128px]] | ''[[:d:Q380207|António Damásio]]'' | | [[néareolaí]]<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Phortaingéil]] | [https://www.ted.com/speakers/antonio_damasio antonio_damasio] | [[:d:Q380207|Q380207]] |- | [[Íomhá:António Guterres United Nations Secretary-General in 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q311440|António Guterres]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Phortaingéil]]<br/>[[Tíomór Thoir]] | [https://www.ted.com/speakers/antonio_guterres antonio_guterres] | [[:d:Q311440|Q311440]] |- | | ''[[:d:Q106520203|Anu Puusa]]'' | | | data-sort-value="1975" | 1975-04-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhionlainn]] | [https://www.ted.com/speakers/anu_puusa anu_puusa] | [[:d:Q106520203|Q106520203]] |- | [[Íomhá:Anupam Mishra.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4777823|Anupam Mishra]]'' | comhshaolaí Indiach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]]<br/>[[Réimeas Briotanach|an Réimeas Briotanach]]<br/>''[[:d:Q1775277|Tiarnas na hIndia]]'' | [https://www.ted.com/speakers/anupam_mishra anupam_mishra] | [[:d:Q4777823|Q4777823]] |- | | ''[[:d:Q58813001|Anushka Naiknaware]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="2003" | 2003 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/anushka_naiknaware anushka_naiknaware] | [[:d:Q58813001|Q58813001]] |- | | ''[[:d:Q24051923|Aomawa Shields]]'' | | [[réalteolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/aomawa_shields aomawa_shields] | [[:d:Q24051923|Q24051923]] |- | [[Íomhá:Aparna Nancherla LBJ Presidential Library 2019 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24884398|Aparna Nancherla]]'' | | [[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-08-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/aparna_nancherla aparna_nancherla] | [[:d:Q24884398|Q24884398]] |- | | ''[[:d:Q23657177|Aparna Rao]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/aparna_rao aparna_rao] | [[:d:Q23657177|Q23657177]] |- | [[Íomhá:Apiorkor Seyiram Ashong-Abbey in hijab.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q106228455|Apiorkor Seyiram Ashong-Abbey]]'' | file Gánach | [[iriseoir]]<br/>[[file]] | data-sort-value="1988" | 1988-04-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/apiorkor_seyiram_ashong_abbey apiorkor_seyiram_ashong_abbey] | [[:d:Q106228455|Q106228455]] |- | [[Íomhá:Apolinario Passos at SXSW London 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q136515003|Apolinário Passos]]'' | | ''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/apolinario_passos apolinario_passos] | [[:d:Q136515003|Q136515003]] |- | | ''[[:d:Q4780347|Apollo Robbins]]'' | draíodóir Meiriceánach | ''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q15855449|draíodóir]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/apollo_robbins apollo_robbins] | [[:d:Q4780347|Q4780347]] |- | [[Íomhá:Picture of Ari Wallach.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4790131|Ari Wallach]]'' | | ''[[:d:Q846430|todhchaíoch]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ari_wallach ari_wallach] | [[:d:Q4790131|Q4790131]] |- | | ''[[:d:Q93523410|Ariana Curtis]]'' | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q47090899|museum professional]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/ariana_curtis ariana_curtis] | [[:d:Q93523410|Q93523410]] |- | [[Íomhá:Arianna Huffington 2011 Shankbone 2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q233397|Arianna Huffington]]'' | | ''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Ghréig]] | [https://www.ted.com/speakers/arianna_huffington arianna_huffington] | [[:d:Q233397|Q233397]] |- | [[Íomhá:Ariel Garten Playing Quintephone at ICMC2007imgp7900cpq.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4790411|Ariel Garten]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-09-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/ariel_garten ariel_garten] | [[:d:Q4790411|Q4790411]] |- | [[Íomhá:Ariel Waldman (8543944344).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65122975|Ariel Waldman]]'' | | ''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ariel_waldman ariel_waldman] | [[:d:Q65122975|Q65122975]] |- | | ''[[:d:Q23662627|Aris Venetikidis]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/aris_venetikidis aris_venetikidis] | [[:d:Q23662627|Q23662627]] |- | | ''[[:d:Q59428262|Armando Azua-Bustos]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/armando_azua_bustos armando_azua_bustos] | [[:d:Q59428262|Q59428262]] |- | | ''[[:d:Q123785656|Arnav Kapur]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/arnav_kapur arnav_kapur] | [[:d:Q123785656|Q123785656]] |- | [[Íomhá:Arthur Brooks by Gage Skidmore 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4798155|Arthur C. Brooks]]'' | | ''[[:d:Q15319501|eolaí sóisialta]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-05-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/arthur_brooks arthur_brooks] | [[:d:Q4798155|Q4798155]] |- | | ''[[:d:Q709449|Arthur Ganson]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q713223|ealaíontóir cónaithe]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/arthur_ganson arthur_ganson] | [[:d:Q709449|Q709449]] |- | | ''[[:d:Q4800011|Arthur Potts Dawson]]'' | | | data-sort-value="1971" | 1971-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/arthur_potts_dawson arthur_potts_dawson] | [[:d:Q4800011|Q4800011]] |- | [[Íomhá:Arthur T. Benjamin in 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2865351|Arthur T. Benjamin]]'' | matamaiticeoir Meiriceánach | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15855449|draíodóir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-03-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/arthur_benjamin arthur_benjamin] | [[:d:Q2865351|Q2865351]] |- | [[Íomhá:Arunabha Ghosh at Sustainable Development Impact Summit 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q118640613|Arunabha Ghosh]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/arunabha_ghosh arunabha_ghosh] | [[:d:Q118640613|Q118640613]] |- | [[Íomhá:Arunachalam Muruganantham in California.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q235553|Arunachalam Muruganantham]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-10-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/arunachalam_muruganantham arunachalam_muruganantham] | [[:d:Q235553|Q235553]] |- | [[Íomhá:Arvind Gupta Oct 2010 IUCAA.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3633965|Arvind Gupta]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-12-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/arvind_gupta arvind_gupta] | [[:d:Q3633965|Q3633965]] |- | | ''[[:d:Q23727967|Ash Beckham]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ash_beckham ash_beckham] | [[:d:Q23727967|Q23727967]] |- | [[Íomhá:Asha de Vos cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23768737|Asha de Vos]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Srí Lanca]] | [https://www.ted.com/speakers/asha_de_vos asha_de_vos] | [[:d:Q23768737|Q23768737]] |- | | ''[[:d:Q23783386|Asher Hasan]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/asher_hasan asher_hasan] | [[:d:Q23783386|Q23783386]] |- | [[Íomhá:Ashif Shaikh.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4805056|Ashif Shaikh]]'' | | | data-sort-value="1982" | 1982-10-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/ashif_shaikh ashif_shaikh] | [[:d:Q4805056|Q4805056]] |- | [[Íomhá:Ashley Judd SXSW 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q228645|Ashley Judd]]'' | ban-aisteoir Meiriceánach | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-04-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ashley_judd ashley_judd] | [[:d:Q228645|Q228645]] |- | | ''[[:d:Q87237972|Ashley Whillans]]'' | | ''[[:d:Q99193996|eolaí iompraíochta]]''<br/>''[[:d:Q5669847|ollamh cúnta]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q832136|bainisteoir gnó]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-05-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/ashley_whillans ashley_whillans]<br/>[https://www.ted.com/speakers/ashley_whillans_1 ashley_whillans_1] | [[:d:Q87237972|Q87237972]] |- | [[Íomhá:Aschraf Ghani MSC 2017 2 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q172388|Ashraf Ghani Ahmadzai]]'' | múinteoir ollscoile, Stáit Aontaithe Mheiriceá | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-05-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | ''[[:d:Q30747910|Poblacht Ioslamach na hAfganastáine]]''<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ashraf_ghani ashraf_ghani] | [[:d:Q172388|Q172388]] |- | | ''[[:d:Q4806016|Ashton Applewhite]]'' | gníomhaí Meiriceánach (1952-) | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ashton_applewhite ashton_applewhite] | [[:d:Q4806016|Q4806016]] |- | [[Íomhá:Asmeret Asefaw Berhe, DOE Director.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55955709|Asmeret Asefaw Berhe]]'' | | ''[[:d:Q12370538|eolaí ithreach]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/asmeret_berhe asmeret_berhe] | [[:d:Q55955709|Q55955709]] |- | | ''[[:d:Q23782514|Aspen Baker]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/aspen_baker aspen_baker] | [[:d:Q23782514|Q23782514]] |- | [[Íomhá:Astro Teller candid.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4811519|Astro Teller]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-05-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/astro_teller astro_teller] | [[:d:Q4811519|Q4811519]] |- | [[Íomhá:Atul Gawande, USAID Assistant Administrator.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2751383|Atul Gawande]]'' | máinlia Meiriceánach | ''[[:d:Q18533509|medical author]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[ollamh]]<br/>[[máinlia]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-11-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/atul_gawande_1 atul_gawande_1] | [[:d:Q2751383|Q2751383]] |- | [[Íomhá:Aubrey de Grey - How We Will Beat Aging.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q175969|Aubrey de Grey]]'' | | ''[[:d:Q20107384|gerontologist]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q133575875|anti-aging practitioner and activist]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-04-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/aubrey_de_grey aubrey_de_grey] | [[:d:Q175969|Q175969]] |- | [[Íomhá:Audrey Choi at Sustainable Development Impact Summit 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q112670837|Audrey Choi]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/audrey_choi audrey_choi] | [[:d:Q112670837|Q112670837]] |- | [[Íomhá:EPFL 2020 Auke Ijspeert Portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24040710|Auke Ijspeert]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[fisiceoir]] | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/auke_ijspeert auke_ijspeert] | [[:d:Q24040710|Q24040710]] |- | | ''[[:d:Q23795350|Auret van Heerden]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/auret_van_heerden auret_van_heerden] | [[:d:Q23795350|Q23795350]] |- | [[Íomhá:Ava DuVernay - Peabody Awards (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4827381|Ava DuVernay]]'' | stiúrthóir scannán Meiriceánach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-08-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ava_duvernay ava_duvernay] | [[:d:Q4827381|Q4827381]] |- | | ''[[:d:Q22279966|Avi Reichental]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-01-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/avi_reichental avi_reichental] | [[:d:Q22279966|Q22279966]] |- | [[Íomhá:Avi rubin kimball brace cfp2006 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4828480|Avi Rubin]]'' | eolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-11-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/avi_rubin avi_rubin] | [[:d:Q4828480|Q4828480]] |- | [[Íomhá:Prof. Avinash Persaud (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4828876|Avinash Persaud]]'' | | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1966" | 1966-06-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/avinash_persaud avinash_persaud] | [[:d:Q4828876|Q4828876]] |- | | ''[[:d:Q33199187|Axel Reinaud]]'' | | ''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-10-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/axel_reinaud axel_reinaud] | [[:d:Q33199187|Q33199187]] |- | [[Íomhá:AEJ.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50074170|Ayana Elizabeth Johnson]]'' | | ''[[:d:Q16185210|comhairleoir beartais]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-08-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ayana_elizabeth_johnson ayana_elizabeth_johnson] | [[:d:Q50074170|Q50074170]] |- | [[Íomhá:Ayanna M. Howard - SnoMote.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11644|Ayanna Howard]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-01-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ayanna_howard ayanna_howard] | [[:d:Q11644|Q11644]] |- | [[Íomhá:Picture of Professor Ayelet Fishbach.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54805533|Ayelet Fishbach]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/ayelet_fishbach ayelet_fishbach] | [[:d:Q54805533|Q54805533]] |- | | ''[[:d:Q50208514|Azim F. Shariff]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[síceolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/azim_shariff azim_shariff] | [[:d:Q50208514|Q50208514]] |- | | ''[[:d:Q4832583|Azim Khamisa]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/azim_n_khamisa azim_n_khamisa] | [[:d:Q4832583|Q4832583]] |- | [[Íomhá:Aziz Abu Sarah.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65030161|Aziz Abu Sarah]]'' | | ''[[:d:Q1039099|tour guide]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/aziz_abu_sarah aziz_abu_sarah] | [[:d:Q65030161|Q65030161]] |- | | ''[[:d:Q23728292|Aziza Chaouni]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-06-26 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Maracó]] | [https://www.ted.com/speakers/aziza_chaouni aziza_chaouni] | [[:d:Q23728292|Q23728292]] |- | [[Íomhá:B. Joseph Pine at SXSW 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4834072|B. Joseph Pine II]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joseph_pine joseph_pine] | [[:d:Q4834072|Q4834072]] |- | | ''[[:d:Q16245994|Baba Shiv]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q84506120|business administration scholar]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/baba_shiv baba_shiv] | [[:d:Q16245994|Q16245994]] |- | [[Íomhá:Bahia Shehab.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23662610|Bahia Shehab]]'' | | ''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Liobáin]] | [https://www.ted.com/speakers/bahia_shehab bahia_shehab] | [[:d:Q23662610|Q23662610]] |- | | ''[[:d:Q23662600|Bandi Mbubi]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bandi_mbubi bandi_mbubi] | [[:d:Q23662600|Q23662600]] |- | | ''[[:d:Q4858477|Barat Ali Batoor]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/barat_ali_batoor barat_ali_batoor] | [[:d:Q4858477|Q4858477]] |- | [[Íomhá:Baratunde Thurston at ROFLCon II.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4858494|Baratunde Thurston]]'' | fuirseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[fuirseoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-09-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/baratunde_thurston baratunde_thurston] | [[:d:Q4858494|Q4858494]] |- | | ''[[:d:Q4858754|Barbara Block]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/801 801]<br/>[https://www.ted.com/speakers/barbara_block barbara_block] | [[:d:Q4858754|Q4858754]] |- | | ''[[:d:Q17026605|Barbara F. Walter]]'' | eolaí polaitíochta Meiriceánach | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-08-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/barbara_f_walter barbara_f_walter] | [[:d:Q17026605|Q17026605]] |- | | ''[[:d:Q29871142|Barbara J. King]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q16825962|eolaí príomhach]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/barbara_j_king barbara_j_king] | [[:d:Q29871142|Q29871142]] |- | [[Íomhá:Barbandkath.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23016646|Barbara Natterson-Horowitz]]'' | | ''[[:d:Q3264451|cairdeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q16538479|Lehrbeauftragter]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/b_n_horowitz b_n_horowitz]<br/>[https://www.ted.com/speakers/barbara_natterson_horowitz barbara_natterson_horowitz] | [[:d:Q23016646|Q23016646]] |- | | ''[[:d:Q4864717|Barry Schuler]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-09-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/barry_schuler barry_schuler] | [[:d:Q4864717|Q4864717]] |- | [[Íomhá:Barry Schwartz.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3500411|Barry Schwartz]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/barry_schwartz barry_schwartz] | [[:d:Q3500411|Q3500411]] |- | [[Íomhá:BartKnols2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23662325|Bart Knols]]'' | | [[ollamh]] | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bart_knols bart_knols] | [[:d:Q23662325|Q23662325]] |- | | ''[[:d:Q23795783|Bart Weetjens]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bart_weetjens bart_weetjens] | [[:d:Q23795783|Q23795783]] |- | | ''[[:d:Q4865683|Barton Seaver]]'' | | ''[[:d:Q3499072|chef]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-04-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/barton_seaver barton_seaver] | [[:d:Q4865683|Q4865683]] |- | | ''[[:d:Q23769533|Bassam Tariq]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-10-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bassam_tariq bassam_tariq] | [[:d:Q23769533|Q23769533]] |- | | ''[[:d:Q23671506|Bastian Schaefer]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bastian_schaefer bastian_schaefer] | [[:d:Q23671506|Q23671506]] |- | [[Íomhá:Beardyman at Camp Bestival 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2573649|Beardyman]]'' | | ''[[:d:Q59958430|buillebhoscadóir]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q4110598|físbhlagálaí]]''<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-05-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/beardyman beardyman] | [[:d:Q2573649|Q2573649]] |- | [[Íomhá:Beau Lotto.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23795352|Beau Lotto]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/beau_lotto beau_lotto] | [[:d:Q23795352|Q23795352]] |- | | ''[[:d:Q56948669|Becca Heller]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/becca_heller becca_heller] | [[:d:Q56948669|Q56948669]] |- | | ''[[:d:Q23662243|Becci Manson]]'' | | ''[[:d:Q33383789|retoucher]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/becci_manson becci_manson] | [[:d:Q23662243|Q23662243]] |- | | ''[[:d:Q23795670|Becky Blanton]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/becky_blanton becky_blanton] | [[:d:Q23795670|Q23795670]] |- | | ''[[:d:Q121542981|Becky Kennedy]]'' | | [[síceolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/becky_kennedy becky_kennedy] | [[:d:Q121542981|Q121542981]] |- | [[Íomhá:Beeban Kidron in 2026.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q335605|Beeban Kidron]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q2059704|stiúrthóir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-05-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/beeban_kidron beeban_kidron] | [[:d:Q335605|Q335605]] |- | [[Íomhá:Bel Pesce - 12285922333.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23769253|Bel Pesce]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q17221|urlabhraí]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-02-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/bel_pesce bel_pesce] | [[:d:Q23769253|Q23769253]] |- | | ''[[:d:Q23760173|Ben Ambridge]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ben_ambridge ben_ambridge] | [[:d:Q23760173|Q23760173]] |- | | ''[[:d:Q23796181|Ben Cameron]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ben_cameron ben_cameron] | [[:d:Q23796181|Q23796181]] |- | [[Íomhá:Ben Goldacre TAM London 2009.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q816499|Ben Goldacre]]'' | | ''[[:d:Q17433421|science journalist]]''<br/>[[Síciatraí (gairm)|síciatraí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[eolaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q88208062|medical journalist]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-05-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/ben_goldacre ben_goldacre] | [[:d:Q816499|Q816499]] |- | | ''[[:d:Q23656758|Ben Kacyra]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ben_kacyra ben_kacyra] | [[:d:Q23656758|Q23656758]] |- | [[Íomhá:Loz-katchor.png|center|128px]] | ''[[:d:Q464432|Ben Katchor]]'' | scríbhneoir | ''[[:d:Q715301|ealaíontóir greannáin]]''<br/>''[[:d:Q8178443|leabhrógaí]]''<br/>''[[:d:Q1114448|cartúnaí]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ben_katchor ben_katchor] | [[:d:Q464432|Q464432]] |- | | ''[[:d:Q23657093|Ben Roche]]'' | | ''[[:d:Q156839|cócaire]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ben_roche ben_roche] | [[:d:Q23657093|Q23657093]] |- | | ''[[:d:Q4886414|Ben Saunders]]'' | | ''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-08-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/ben_saunders ben_saunders] | [[:d:Q4886414|Q4886414]] |- | | ''[[:d:Q23760188|Ben Wellington]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ben_wellington ben_wellington] | [[:d:Q23760188|Q23760188]] |- | [[Íomhá:Benedetta Berti (2019), FORUM 2000, Prague.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23769525|Benedetta Berti]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/benedetta_berti benedetta_berti] | [[:d:Q23769525|Q23769525]] |- | | ''[[:d:Q4888224|Benjamin B. Dunlap]]'' | scoláire Meiriceánach | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ben_dunlap ben_dunlap] | [[:d:Q4888224|Q4888224]] |- | [[Íomhá:Benjamin R Barber in 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q817665|Benjamin Barber]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1565 1565]<br/>[https://www.ted.com/speakers/benjamin_barber benjamin_barber] | [[:d:Q817665|Q817665]] |- | | ''[[:d:Q23782723|Benjamin Wallace]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-09-12<br/>1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/benjamin_wallace benjamin_wallace] | [[:d:Q23782723|Q23782723]] |- | [[Íomhá:Benjamin Zander 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q817758|Benjamin Zander]]'' | | ''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-03-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/247 247]<br/>[https://www.ted.com/speakers/benjamin_zander benjamin_zander] | [[:d:Q817758|Q817758]] |- | [[Íomhá:Benoit Mandelbrot mg 1804-d.jpg|center|128px]] | [[Benoît Mandelbrot]] | eolaí agus matamaiticeoir | [[matamaiticeoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>[[ollamh]]<br/>[[eolaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-11-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Pholainn]]<br/>[[an Fhrainc]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/benoit_mandelbrot benoit_mandelbrot] | [[:d:Q101740|Q101740]] |- | [[Íomhá:Bernie Krause (8734312024).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2899063|Bernie Krause]]'' | | [[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q19850998|ealaíontóir fuaime]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bernie_kraus bernie_kraus] | [[:d:Q2899063|Q2899063]] |- | [[Íomhá:Bertrand Piccard 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q366255|Bertrand Piccard]]'' | | ''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>[[Síciatraí (gairm)|síciatraí]]<br/>''[[:d:Q728425|balúnaí]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-03-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]]<br/>[[an Bheilg]] | [https://www.ted.com/speakers/bertrand_piccard bertrand_piccard] | [[:d:Q366255|Q366255]] |- | [[Íomhá:Beth Ford 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q69927444|Beth Ford]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/beth_ford beth_ford] | [[:d:Q69927444|Q69927444]] |- | [[Íomhá:BethNoveckJI1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3661885|Beth Simone Noveck]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/beth_noveck beth_noveck] | [[:d:Q3661885|Q3661885]] |- | | ''[[:d:Q115793635|Beth Viner]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/beth_viner beth_viner] | [[:d:Q115793635|Q115793635]] |- | [[Íomhá:Wikimedia-Futures-Lab-26-Friday-39.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q137939824|Bettina Warburg]]'' | | ''[[:d:Q557880|infheisteoir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bettina_warburg bettina_warburg] | [[:d:Q137939824|Q137939824]] |- | [[Íomhá:Betul Kacar.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q52450733|Betül Kaçar]]'' | | ''[[:d:Q3061999|astrobiologist]]''<br/>[[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/betul_kacar betul_kacar] | [[:d:Q52450733|Q52450733]] |- | [[Íomhá:Bevy Smith.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q16204817|Bevy Smith]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bevy_smith bevy_smith] | [[:d:Q16204817|Q16204817]] |- | [[Íomhá:Pranab Mukherjee presenting the Tenzing Norgay National Adventure Award for the year-2011 to Ms. Bhakti Sharma for Water Adventure, in a glittering ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on August 29, 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18763485|Bhakti Sharma]]'' | | ''[[:d:Q10843402|snámhóir]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-11-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/bhakti_sharma bhakti_sharma] | [[:d:Q18763485|Q18763485]] |- | | ''[[:d:Q23661644|Bilal Bomani]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bilal_bomani bilal_bomani] | [[:d:Q23661644|Q23661644]] |- | | ''[[:d:Q23784989|Bill Davenhall]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bill_davenhall bill_davenhall] | [[:d:Q23784989|Q23784989]] |- | | ''[[:d:Q23662933|Bill Doyle]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bill_doyle bill_doyle] | [[:d:Q23662933|Q23662933]] |- | [[Íomhá:Bill Gates at the European Commission - 2025 - P067383-987995 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bill Gates]] | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-10-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bill_gates bill_gates] | [[:d:Q5284|Q5284]] |- | [[Íomhá:Bill Gross.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16192727|Bill Gross]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bill_gross bill_gross] | [[:d:Q16192727|Q16192727]] |- | [[Íomhá:Bill Joy at World Economic Forum (Davos), 2003-01 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q335047|Bill Joy]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-11-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bill_joy bill_joy] | [[:d:Q335047|Q335047]] |- | [[Íomhá:Bill Strickland in 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4911032|Bill Strickland]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1947" | 1947-08-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bill_strickland bill_strickland] | [[:d:Q4911032|Q4911032]] |- | [[Íomhá:Bill T. Jones.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2903368|Bill T. Jones]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bill_t_jones bill_t_jones] | [[:d:Q2903368|Q2903368]] |- | [[Íomhá:Billie Jean King at the 2026 Sundance Film Festival 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Billie Jean King]] | imreoir leadóige Meiriceánach | ''[[:d:Q10833314|imreoir leadóige]]''<br/>''[[:d:Q13219424|cóitseálaí leadóige]]''<br/>''[[:d:Q2986228|tráchtaire spóirt]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2066131|lúthchleasaí]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-11-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/billie_jean_king billie_jean_king] | [[:d:Q54527|Q54527]] |- | [[Íomhá:Billy Collins.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q863057|Billy Collins]]'' | file Meiriceánach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q16308156|scoláire Béarla]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/billy_collins billy_collins] | [[:d:Q863057|Q863057]] |- | [[Íomhá:Billy Graham bw photo, April 11, 1966.jpg|center|128px]] | [[Billy Graham]] | soiscéalaí Críostaí Meiriceánach | ''[[:d:Q152002|tréadaí]]''<br/>''[[:d:Q1234713|diagaire]]''<br/>''[[:d:Q432386|seanmóirí]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q1423891|ministir]]''<br/>''[[:d:Q1381391|soiscéalaí]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-11-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/billy_graham billy_graham] | [[:d:Q213550|Q213550]] |- | [[Íomhá:Bina Venkataraman at New America.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92590788|Bina Venkataraman]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-10-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bina_venkataraman bina_venkataraman] | [[:d:Q92590788|Q92590788]] |- | | ''[[:d:Q23798780|Birke Baehr]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/birke_baehr birke_baehr] | [[:d:Q23798780|Q23798780]] |- | | ''[[:d:Q23769545|BJ Miller]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bj_miller bj_miller] | [[:d:Q23769545|Q23769545]] |- | [[Íomhá:Bjarke Ingels in Frankfurt.20150617.jpg|center|128px]] | [[Bjarke Ingels]] | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-10-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/bjarke_ingels bjarke_ingels] | [[:d:Q429817|Q429817]] |- | [[Íomhá:Björn Ulvaeus 2023 (53338026438) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Björn Ulvaeus]] | amhránaí Sualannach | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>''[[:d:Q8178443|leabhrógaí]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q102277154|pop musician]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1945" | 1945-04-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/bjoern_ulvaeus bjoern_ulvaeus] | [[:d:Q179682|Q179682]] |- | [[Íomhá:Bjørn Lomborg (1) (54350992828).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q318511|Bjørn Lomborg]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/bjorn_lomborg bjorn_lomborg] | [[:d:Q318511|Q318511]] |- | [[Íomhá:Bjørn Otto Sverdrup (50266182078).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17110808|Bjørn Otto Sverdrup]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-05-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/bjorn_otto_sverdrup bjorn_otto_sverdrup] | [[:d:Q17110808|Q17110808]] |- | [[Íomhá:Black Yoyo 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17214011|Black]]'' | | | data-sort-value="1982" | 1982-12-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSeapáin]] | [https://www.ted.com/speakers/black black] | [[:d:Q17214011|Q17214011]] |- | | ''[[:d:Q23797800|Black Label Movement]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/black_label_movement black_label_movement] | [[:d:Q23797800|Q23797800]] |- | [[Íomhá:Blaise Agüera y Arcas in 2025 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4924259|Blaise Agüera y Arcas]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-08-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Meicsiceo]] | [https://www.ted.com/speakers/blaise_aguera_y_arcas blaise_aguera_y_arcas] | [[:d:Q4924259|Q4924259]] |- | | ''[[:d:Q23662240|Boaz Almog]]'' | | [[fisiceoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/boaz_almog boaz_almog] | [[:d:Q23662240|Q23662240]] |- | [[Íomhá:Bob Inglis congressional portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q888008|Bob Inglis]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-10-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bob_inglis bob_inglis] | [[:d:Q888008|Q888008]] |- | | ''[[:d:Q4934421|Bob Wiltfong]]'' | aisteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-11-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bob_wiltfong bob_wiltfong] | [[:d:Q4934421|Q4934421]] |- | [[Íomhá:DIG13846-061.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q312782|Bob Woodward]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1943" | 1943-03-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bob_woodward bob_woodward] | [[:d:Q312782|Q312782]] |- | [[Íomhá:Bobby Ghosh - 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4935035|Bobby Ghosh]]'' | iriseoir agus eagarthóir Indiach | ''[[:d:Q164236|comhfhreagraí cogaidh]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/bobby_ghosh bobby_ghosh] | [[:d:Q4935035|Q4935035]] |- | [[Íomhá:Bobby McFerrin 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q310894|Bobby McFerrin]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]''<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q59958430|buillebhoscadóir]]''<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q266569|beochantóir]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1950" | 1950-03-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bobby_mcferrin bobby_mcferrin] | [[:d:Q310894|Q310894]] |- | [[Íomhá:Boghuma Kabisen Titanji 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23670967|Boghuma Kabisen Titanji]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Camarún]] | [https://www.ted.com/speakers/boghuma_kabisen_titanji boghuma_kabisen_titanji] | [[:d:Q23670967|Q23670967]] |- | [[Íomhá:Re publica Accra 18 – Day 2 (44534526750) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2411298|Boniface Mwangi]]'' | fóta-iriseoir Céiniach | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-07-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/boniface_mwangi boniface_mwangi] | [[:d:Q2411298|Q2411298]] |- | [[Íomhá:Bassler.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60545293|Bonnie Bassler]]'' | bitheolaí móilíneach Meiriceánach | ''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>[[micribhitheolaí]] | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bonnie_bassler bonnie_bassler] | [[:d:Q60545293|Q60545293]] |- | [[Íomhá:Bono singing in Indianapolis on Joshua Tree Tour 2017 9-10-17.jpg|center|128px]] | [[Bono]] | Is ceoltóir rac Éireannach é, amhránaí le U2 | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [https://www.ted.com/speakers/bono bono] | [[:d:Q834621|Q834621]] |- | | ''[[:d:Q23713817|Boyd Varty]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/boyd_varty boyd_varty] | [[:d:Q23713817|Q23713817]] |- | [[Íomhá:Bozoma Saint John at Essence Festival of Culture July 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24851630|Bozoma Saint John]]'' | | ''[[:d:Q1072339|príomhoifigeach margaíochta]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-01-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/bozoma_saint_john bozoma_saint_john] | [[:d:Q24851630|Q24851630]] |- | [[Íomhá:Etech05 Bran1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4956294|Bran Ferren]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-01-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bran_ferren bran_ferren] | [[:d:Q4956294|Q4956294]] |- | [[Íomhá:Brenda-laurel-sxsw.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4960717|Brenda Laurel]]'' | | ''[[:d:Q18882335|video game designer]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q58287519|video game developer]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-11-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/brenda_laurel brenda_laurel] | [[:d:Q4960717|Q4960717]] |- | [[Íomhá:Brenda Romero at 2015 IGF Awards-GDCA (16102142533) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q521361|Brenda Romero]]'' | | ''[[:d:Q58287519|video game developer]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q54845077|role-playing game designer]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-10-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/brenda_brathwaite brenda_brathwaite] | [[:d:Q521361|Q521361]] |- | [[Íomhá:Dr. Brene Brown at Texas Conference for Women (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4961808|Brené Brown]]'' | | ''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q7019111|oibrí sóisialta]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-11-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/brene_brown brene_brown] | [[:d:Q4961808|Q4961808]] |- | | ''[[:d:Q102283364|Brett Stephen Hennig]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/brett_hennig brett_hennig] | [[:d:Q102283364|Q102283364]] |- | [[Íomhá:Brewster Kahle (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92945|Brewster Kahle]]'' | | ''[[:d:Q20013489|digital librarian]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q635734|cartlannaí]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-10-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/brewster_kahle brewster_kahle] | [[:d:Q92945|Q92945]] |- | [[Íomhá:Professor Brian Cox OBE FRS.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q463581|Brian Cox]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q1075651|méarchláraí]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-03-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/brian_cox brian_cox] | [[:d:Q463581|Q463581]] |- | | ''[[:d:Q4963566|Brian Dettmer]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q111853588|object artist]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/brian_dettmer brian_dettmer] | [[:d:Q4963566|Q4963566]] |- | [[Íomhá:Brian Goldman - EMWF 2018 - DanH-0278 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4963859|Brian Goldman]]'' | dochtúir Ceanadach | [[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/brian_goldman brian_goldman] | [[:d:Q4963859|Q4963859]] |- | [[Íomhá:Brian Greene, February 28, 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60815|Brian Greene]]'' | fisiceoir Meiriceánach | [[fisiceoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]''<br/>[[matamaiticeoir]] | data-sort-value="1963" | 1963-02-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/brian_greene brian_greene] | [[:d:Q60815|Q60815]] |- | | ''[[:d:Q68215808|Brian Little]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[síceolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/brian_little brian_little] | [[:d:Q68215808|Q68215808]] |- | [[Íomhá:Brian Skerry.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q4965308|Brian Skerry]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/717 717]<br/>[https://www.ted.com/speakers/brian_skerry brian_skerry] | [[:d:Q4965308|Q4965308]] |- | [[Íomhá:Bright Simons speak on Facts-based Activism During 2013 UN General Assembly Meeting..jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17145806|Bright Simons]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/bright_simons bright_simons] | [[:d:Q17145806|Q17145806]] |- | | ''[[:d:Q120544947|Britt Wray]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/britt_wray britt_wray] | [[:d:Q120544947|Q120544947]] |- | [[Íomhá:Britta Riley (6993163852).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23656783|Britta Riley]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/britta_riley britta_riley] | [[:d:Q23656783|Q23656783]] |- | | ''[[:d:Q64009850|Brittany K. Barnett]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/brittany_k_barnett brittany_k_barnett] | [[:d:Q64009850|Q64009850]] |- | [[Íomhá:Brittany Packnett.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26924387|Brittany Packnett]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-11-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/brittany_packnett brittany_packnett] | [[:d:Q26924387|Q26924387]] |- | | ''[[:d:Q84598788|Brittany Young]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q974144|oideoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/brittany_young brittany_young] | [[:d:Q84598788|Q84598788]] |- | [[Íomhá:Brittney Cooper.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q52187077|Brittney C. Cooper]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q19829999|scoláire staidéir chultúrtha]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-12-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/brittney_cooper brittney_cooper] | [[:d:Q52187077|Q52187077]] |- | | ''[[:d:Q75732840|Bronwyn King]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/bronwyn_king bronwyn_king] | [[:d:Q75732840|Q75732840]] |- | [[Íomhá:Bruce Aylward at NetHope Global Summit (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q87914789|Bruce Aylward]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/bruce_aylward bruce_aylward] | [[:d:Q87914789|Q87914789]] |- | [[Íomhá:Bruce Bueno de Mesquita.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2926412|Bruce Bueno de Mesquita]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/344 344]<br/>[https://www.ted.com/speakers/bruce_bueno_de_mesquita bruce_bueno_de_mesquita] | [[:d:Q2926412|Q2926412]] |- | [[Íomhá:Bruce Feiler.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4977459|Bruce Feiler]]'' | scríbhneoir | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1964" | 1964-10-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bruce_feiler bruce_feiler] | [[:d:Q4977459|Q4977459]] |- | [[Íomhá:Bruce Friedrich.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q4977515|Bruce Friedrich]]'' | | ''[[:d:Q11966252|gníomhaí ar son cearta ainmhithe]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bruce_friedrich bruce_friedrich] | [[:d:Q4977515|Q4977515]] |- | | ''[[:d:Q4977974|Bruce McCall]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q12406482|greannóir]]'' | data-sort-value="1935" | 1935<br/>1935-05-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bruce_mccall bruce_mccall] | [[:d:Q4977974|Q4977974]] |- | [[Íomhá:Bruce Schneier 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q368328|Bruce Schneier]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q15442776|cripteagrafaí]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q91947388|security advisor]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-01-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bruce_schneier bruce_schneier] | [[:d:Q368328|Q368328]] |- | | ''[[:d:Q23759795|Bruno Bowden]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bruno_bowden bruno_bowden] | [[:d:Q23759795|Q23759795]] |- | [[Íomhá:Bruno Giussani.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2616493|Bruno Giussani]]'' | scríbhneoir Eilvéiseach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/bruno_giussani bruno_giussani] | [[:d:Q2616493|Q2616493]] |- | | ''[[:d:Q5395568|Bruno Maisonnier]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-08-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/bruno_maisonnier bruno_maisonnier] | [[:d:Q5395568|Q5395568]] |- | | ''[[:d:Q23759670|Bruno Torturra]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/bruno_torturra bruno_torturra] | [[:d:Q23759670|Q23759670]] |- | [[Íomhá:Bryan Stevenson in 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2698978|Bryan Stevenson]]'' | dlíodóir Meiriceánach | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-11-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bryan_stevenson bryan_stevenson] | [[:d:Q2698978|Q2698978]] |- | [[Íomhá:Bryce Dallas Howard June 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q229775|Bryce Dallas Howard]]'' | ban-aisteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-03-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bryce_dallas_howard bryce_dallas_howard] | [[:d:Q229775|Q229775]] |- | [[Íomhá:Sanjit Bunker Roy at Time 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2654764|Bunker Roy]]'' | gníomhaí Indiach | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q16278103|imreoir scuaise]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q662729|pearsa phoiblí]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-08-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/bunker_roy bunker_roy] | [[:d:Q2654764|Q2654764]] |- | [[Íomhá:Burt Rutan - Cropped.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q453046|Burt Rutan]]'' | | ''[[:d:Q10497074|innealtóir eitilte]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q2095549|eitleoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-06-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/burt_rutan burt_rutan] | [[:d:Q453046|Q453046]] |- | [[Íomhá:Dr.BurcinMP.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54871429|Burçin Mutlu-Pakdil]]'' | réaltfhisiceoir Turcach | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/burcin_mutlu_pakdil burcin_mutlu_pakdil] | [[:d:Q54871429|Q54871429]] |- | | ''[[:d:Q23691925|Béatrice Coron]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/beatrice_coron beatrice_coron] | [[:d:Q23691925|Q23691925]] |- | [[Íomhá:CKWilliams.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2930440|C. K. Williams]]'' | file agus léirmheastóir Meiriceánach (1936-2015) | [[file]]<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q17167049|scoláire liteartha]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-11-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/c_k_williams c_k_williams] | [[:d:Q2930440|Q2930440]] |- | | ''[[:d:Q23662175|C. Noel Bairey Merz]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/c_noel_bairey_merz c_noel_bairey_merz] | [[:d:Q23662175|Q23662175]] |- | [[Íomhá:Caitlin Doughty in red evergreen background.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18149464|Caitlin Doughty]]'' | | ''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q316490|adhlacóir]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-08-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/caitlin_doughty caitlin_doughty] | [[:d:Q18149464|Q18149464]] |- | | ''[[:d:Q23662822|Caitria O'Neill]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/caitria_o_neill caitria_o_neill] | [[:d:Q23662822|Q23662822]] |- | | ''[[:d:Q23782397|Caleb Chung]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/caleb_chung caleb_chung] | [[:d:Q23782397|Q23782397]] |- | | ''[[:d:Q56448414|Cameron E Webb]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cameron_webb cameron_webb] | [[:d:Q56448414|Q56448414]] |- | | ''[[:d:Q18921892|Cameron Herold]]'' | | | data-sort-value="1965" | 1965-10-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cameron_herold cameron_herold] | [[:d:Q18921892|Q18921892]] |- | [[Íomhá:Cameron Russell upstate New York 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5026365|Cameron Russell]]'' | mainicín Meiriceánach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-14 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cameron_russell cameron_russell] | [[:d:Q5026365|Q5026365]] |- | [[Íomhá:Architecture for Humanity - Design like you give a damn.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1916995|Cameron Sinclair]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-11-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/cameron_sinclair cameron_sinclair] | [[:d:Q1916995|Q1916995]] |- | | ''[[:d:Q90318322|Camilla Arndal Andersen]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/camilla_arndal_andersen camilla_arndal_andersen] | [[:d:Q90318322|Q90318322]] |- | [[Íomhá:CamilleABrown-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5026614|Camille A. Brown]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q5716684|damhsóir]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/camille_brown camille_brown] | [[:d:Q5026614|Q5026614]] |- | [[Íomhá:Camille Seaman (16574061918).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23657188|Camille Seaman]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/camille_seaman camille_seaman] | [[:d:Q23657188|Q23657188]] |- | [[Íomhá:Candace Parker (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q242278|Candace Parker]]'' | cispheileadóir | ''[[:d:Q3665646|cispheileadóir]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1986" | 1986-04-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/candace_parker candace_parker] | [[:d:Q242278|Q242278]] |- | | ''[[:d:Q23662781|Candy Chang]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/candy_chang candy_chang] | [[:d:Q23662781|Q23662781]] |- | [[Íomhá:Cara Elizabeth Yar Khan MFF24 BodiesInMotion Coury.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112895258|Cara Elizabeth Yar Khan]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q22336956|daonnúlach]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/cara_e_yar_khan cara_e_yar_khan] | [[:d:Q112895258|Q112895258]] |- | [[Íomhá:Carin Bondar 1 (22826880310).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23670521|Carin Bondar]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-05-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/carin_bondar carin_bondar] | [[:d:Q23670521|Q23670521]] |- | [[Íomhá:Carl H. June, M.D. (2015).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q19277113|Carl H. June]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12119633|imdhíoneolaí]]''<br/>''[[:d:Q16062369|oinceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carl_june carl_june] | [[:d:Q19277113|Q19277113]] |- | [[Íomhá:Carl Honoré.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4355090|Carl Honoré]]'' | iriseoir Ceanadach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1967" | 1967-12-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/carl_honore carl_honore] | [[:d:Q4355090|Q4355090]] |- | [[Íomhá:Carl Safina.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5040752|Carl Safina]]'' | bitheolaí Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q1162163|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carl_safina carl_safina] | [[:d:Q5040752|Q5040752]] |- | | ''[[:d:Q23662330|Carl Schoonover]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/carl_schoonover carl_schoonover] | [[:d:Q23662330|Q23662330]] |- | | ''[[:d:Q108001876|Carla A. Harris]]'' | | | data-sort-value="1962" | 1962-10-28 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carla_harris carla_harris] | [[:d:Q108001876|Q108001876]] |- | [[Íomhá:Carlo Ratti (3330956571).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q552294|Carlo Ratti]]'' | ailtire Iodálach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-01-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/carlo_ratti carlo_ratti] | [[:d:Q552294|Q552294]] |- | [[Íomhá:CarlosMDuarteatIlulisatBay.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q37616399|Carlos M. Duarte]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Spáinn]] | [https://www.ted.com/speakers/carlos_m_duarte carlos_m_duarte] | [[:d:Q37616399|Q37616399]] |- | [[Íomhá:Carlos Orsi IQC 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q9697265|Carlos Orsi]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/carlos_orsi_tres_perguntas_contra_fake_news carlos_orsi_tres_perguntas_contra_fake_news] | [[:d:Q9697265|Q9697265]] |- | | ''[[:d:Q5751609|Carlos Rodríguez Pastor Persivale]]'' | duine gnó Peiriúch | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q806798|baincéir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-04-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Peiriú]] | [https://www.ted.com/speakers/carlos_rodriguez-pastor carlos_rodriguez-pastor] | [[:d:Q5751609|Q5751609]] |- | | ''[[:d:Q5043415|Carmen Agra Deedy]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/280 280]<br/>[https://www.ted.com/speakers/carmen_agra_deedy carmen_agra_deedy] | [[:d:Q5043415|Q5043415]] |- | [[Íomhá:Carne Ross (Independent Diplomat).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2682141|Carne Ross]]'' | taidhleoir Briotanach | [[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/793 793]<br/>[https://www.ted.com/speakers/carne_ross carne_ross] | [[:d:Q2682141|Q2682141]] |- | | ''[[:d:Q28697869|Carol Fishman Cohen]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/carol_f_cohen carol_f_cohen] | [[:d:Q28697869|Q28697869]] |- | [[Íomhá:Carol Dweck for Innovation documentary.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2939829|Carol S. Dweck]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carol_dweck carol_dweck] | [[:d:Q2939829|Q2939829]] |- | [[Íomhá:Carole Cadwalladr 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5044664|Carole Cadwalladr]]'' | iriseoir iniúchach Briotanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q42909|tuairisceoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1969" | 1969-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/carole_cadwalladr carole_cadwalladr] | [[:d:Q5044664|Q5044664]] |- | | ''[[:d:Q109651279|Carole Hooven]]'' | | ''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1553123|léachtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carole_k_hooven carole_k_hooven] | [[:d:Q109651279|Q109651279]] |- | [[Íomhá:Caroline Casey (born 1971) at World Economic Forum Davos 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q23797152|Caroline Casey]]'' | | | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [https://www.ted.com/speakers/caroline_casey caroline_casey] | [[:d:Q23797152|Q23797152]] |- | [[Íomhá:Photo - Festival de Cornouaille 2012 - Loreena McKennitt en concert le 26 juillet - 006.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q450712|Caroline Lavelle]]'' | | [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q13219637|dordveidhleadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/caroline_lavelle caroline_lavelle] | [[:d:Q450712|Q450712]] |- | [[Íomhá:Caroline Paul.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3660607|Caroline Paul]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[lucht dóiteáin]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/caroline_paul caroline_paul] | [[:d:Q3660607|Q3660607]] |- | [[Íomhá:Caroline Phillips (Baiona) (Portrait mode).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23797623|Caroline Phillips]]'' | | [[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q19890746|gníomhaí Idirlín]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/caroline_phillips caroline_phillips] | [[:d:Q23797623|Q23797623]] |- | [[Íomhá:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7442|Carolyn Bertozzi]]'' | ceimiceoir Meiriceánach | [[ceimiceoir]]<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-10-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carolyn_bertozzi carolyn_bertozzi] | [[:d:Q7442|Q7442]] |- | [[Íomhá:Carolyn Jones by Jaka Vinsek 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21781554|Carolyn Jones]]'' | stiúrthóir scannán Meiriceánach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carolyn_jones carolyn_jones] | [[:d:Q21781554|Q21781554]] |- | [[Íomhá:Carolyn-porco-2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q257420|Carolyn Porco]]'' | | [[réalteolaí]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q16742203|pláinéadeolaí]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carolyn_porco carolyn_porco] | [[:d:Q257420|Q257420]] |- | [[Íomhá:Carolyn Steel - Hungry City.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23783079|Carolyn Steel]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[múinteoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/carolyn_steel carolyn_steel] | [[:d:Q23783079|Q23783079]] |- | | ''[[:d:Q64436737|Carrie Nugent]]'' | | ''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carrie_nugent carrie_nugent] | [[:d:Q64436737|Q64436737]] |- | [[Íomhá:Carrie Poppy at Skepticon 2018 (30766946987).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q61719716|Carrie Poppy]]'' | | ''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/carrie_poppy carrie_poppy] | [[:d:Q61719716|Q61719716]] |- | | ''[[:d:Q43870341|Carson J. Bruns]]'' | | [[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/carson_bruns carson_bruns] | [[:d:Q43870341|Q43870341]] |- | | ''[[:d:Q23797359|Carter Emmart]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>[[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/carter_emmart carter_emmart] | [[:d:Q23797359|Q23797359]] |- | | ''[[:d:Q23662237|Carvens Lissaint]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/carvens_lissaint carvens_lissaint] | [[:d:Q23662237|Q23662237]] |- | [[Íomhá:Cary Fowler Department of State official photograph.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2940713|Cary Fowler]]'' | | ''[[:d:Q16060693|caomhantóir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1781198|agranamaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cary_fowler cary_fowler] | [[:d:Q2940713|Q2940713]] |- | [[Íomhá:Casey gerald 8315591.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q66013571|Casey Gerald]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/casey_gerald casey_gerald] | [[:d:Q66013571|Q66013571]] |- | | ''[[:d:Q23783406|Cat Laine]]'' | | ''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cat_laine cat_laine] | [[:d:Q23783406|Q23783406]] |- | | ''[[:d:Q23662763|Catarina Mota]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/catarina_mota catarina_mota] | [[:d:Q23662763|Q23662763]] |- | [[Íomhá:Catherine Bracy.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16727624|Catherine Bracy]]'' | | ''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q12376667|teicneolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/catherine_bracy catherine_bracy] | [[:d:Q16727624|Q16727624]] |- | [[Íomhá:Catherine Coleman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7468|Catherine Coleman]]'' | | [[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q19934710|oifigeach aerfhórsa]]''<br/>[[spásaire]]<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1960" | 1960-12-14 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cady_coleman cady_coleman] | [[:d:Q7468|Q7468]] |- | | ''[[:d:Q20035599|Catherine Crump]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/catherine_crump catherine_crump] | [[:d:Q20035599|Q20035599]] |- | | ''[[:d:Q23782401|Catherine Mohr]]'' | | ''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-11-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nua-Shéalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/catherine_mohr catherine_mohr] | [[:d:Q23782401|Q23782401]] |- | | ''[[:d:Q123700709|Catherine Price]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/catherine_price catherine_price] | [[:d:Q123700709|Q123700709]] |- | | ''[[:d:Q89911883|Catherine R Mulzer]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cathy_mulzer cathy_mulzer] | [[:d:Q89911883|Q89911883]] |- | [[Íomhá:Cathy O'Neil at Google Cambridge.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16499729|Cathy O'Neil]]'' | matamaiticeoir Meiriceánach | [[matamaiticeoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cathy_o_neil cathy_o_neil] | [[:d:Q16499729|Q16499729]] |- | [[Íomhá:Catie Cuan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q111377979|Catie Cuan]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/catie_cuan catie_cuan] | [[:d:Q111377979|Q111377979]] |- | [[Íomhá:Cecile Richards (2016) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5056393|Cecile Richards]]'' | feimineach Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-07-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cecile_richards cecile_richards] | [[:d:Q5056393|Q5056393]] |- | | ''[[:d:Q9931|Cecilia R. Aragon]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q6075971|aerobatics pilot]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q29169143|eolaí sonraí]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cecilia_aragon cecilia_aragon] | [[:d:Q9931|Q9931]] |- | | ''[[:d:Q89896571|Cedric Habiyaremye]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/cedric_habiyaremye cedric_habiyaremye] | [[:d:Q89896571|Q89896571]] |- | | ''[[:d:Q72088039|Cedrik Neike]]'' | | | data-sort-value="1973" | 1973-03-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cedrik_neike cedrik_neike] | [[:d:Q72088039|Q72088039]] |- | [[Íomhá:Celeste Headlee, co-host of The Takeaway, April, 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5057852|Celeste Headlee]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-12-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/celeste_headlee celeste_headlee] | [[:d:Q5057852|Q5057852]] |- | | ''[[:d:Q52274785|Celina de Sola]]'' | | ''[[:d:Q7019111|oibrí sóisialta]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-11-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/celina_de_sola celina_de_sola] | [[:d:Q52274785|Q52274785]] |- | | ''[[:d:Q23663116|Cesar Harada]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cesar_harada cesar_harada] | [[:d:Q23663116|Q23663116]] |- | [[Íomhá:Cesar Kuriyama Picture.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q22088262|Cesar Kuriyama]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cesar_kuriyama cesar_kuriyama] | [[:d:Q22088262|Q22088262]] |- | [[Íomhá:Re-publica Portland 2019 - d1 (48934812908).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q81911422|Chad Frischmann]]'' | | ''[[:d:Q18121578|directeur de recherche]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chad_frischmann chad_frischmann] | [[:d:Q81911422|Q81911422]] |- | [[Íomhá:TanChadeMeng-20170715-BuddhistFellowship-Singapore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5066429|Chade-Meng Tan]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1326886|innealtóir leictreach]]''<br/>''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>[[Traenálaí|cóitseálaí]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chade_meng_tan chade_meng_tan] | [[:d:Q5066429|Q5066429]] |- | [[Íomhá:Chanda Prescod-Weinstein, Becoming Interplanetary.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48472405|Chanda Prescod-Weinstein]]'' | | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q2998308|cosmeolaí]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-08-23 | ''[[:d:Q505371|agender]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chanda_prescod_weinstein chanda_prescod_weinstein] | [[:d:Q48472405|Q48472405]] |- | | ''[[:d:Q5074528|Charity Sunshine Tillemann-Dick]]'' | | ''[[:d:Q2865819|amhránaí ceoldrámaíochta]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-07-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/charity_tilleman_dick charity_tilleman_dick] | [[:d:Q5074528|Q5074528]] |- | | ''[[:d:Q59166742|Charity Wayua]]'' | | [[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/charity_wayua charity_wayua] | [[:d:Q59166742|Q59166742]] |- | | ''[[:d:Q23783383|Charles Anderson]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/charles_anderson charles_anderson] | [[:d:Q23783383|Q23783383]] |- | [[Íomhá:Charles C. Mann at the Miller Center.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1749059|Charles C. Mann]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q17433421|science journalist]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1955" | 1955-06-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/charles_c_mann charles_c_mann] | [[:d:Q1749059|Q1749059]] |- | [[Íomhá:CharlesElachi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1950678|Charles Elachi]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q1326886|innealtóir leictreach]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-04-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/charles_elachi charles_elachi] | [[:d:Q1950678|Q1950678]] |- | [[Íomhá:Charles Fleischer.jpg|center|128px]] | [[Charles Fleischer]] | | ''[[:d:Q18545066|fuirseoir ar a boinn]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q5716684|damhsóir]]''<br/>[[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q47541952|leiritheóir]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-08-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/charles_fleischer charles_fleischer] | [[:d:Q658690|Q658690]] |- | [[Íomhá:Charles Hazlewood conducts the Paraorchestra at Southbank Centre (sq cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5078872|Charles Hazlewood]]'' | | ''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-11-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/charles_hazlewood charles_hazlewood] | [[:d:Q5078872|Q5078872]] |- | [[Íomhá:Charles J. Moore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5079370|Charles J. Moore]]'' | | ''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/charles_moore charles_moore] | [[:d:Q5079370|Q5079370]] |- | [[Íomhá:Charles Limb3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23783472|Charles Limb]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/charles_limb charles_limb] | [[:d:Q23783472|Q23783472]] |- | [[Íomhá:Charles blow 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5080439|Charles M. Blow]]'' | iriseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/charles_m_blow charles_m_blow] | [[:d:Q5080439|Q5080439]] |- | [[Íomhá:Charles Leadbeater author of WeThink 2008-09-17.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q354448|Charles R. Leadbeater]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q8125919|comhairleoir polaitíochta]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/charles_leadbeater charles_leadbeater] | [[:d:Q354448|Q354448]] |- | | ''[[:d:Q23714138|Charles Robertson]]'' | | [[eacnamaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/charles_robertson charles_robertson] | [[:d:Q23714138|Q23714138]] |- | [[Íomhá:Charlie Jane Anders 1120381.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5084448|Charlie Jane Anders]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-07-24 | [[Bean trasghnéasach|bean trasinscneach]]<br/>''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/charlie_jane_anders charlie_jane_anders] | [[:d:Q5084448|Q5084448]] |- | [[Íomhá:Charlie Todd (Improw Everywhere) (8704860056) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23657205|Charlie Todd]]'' | | [[fuirseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/charlie_todd charlie_todd] | [[:d:Q23657205|Q23657205]] |- | | ''[[:d:Q110110748|Charlotte Degot]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q77293133|anailísí sonraí]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/charlotte_degot charlotte_degot] | [[:d:Q110110748|Q110110748]] |- | | ''[[:d:Q18057048|Charmian Gooch]]'' | | ''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/charmian_gooch charmian_gooch] | [[:d:Q18057048|Q18057048]] |- | | ''[[:d:Q23657121|Chee Pearlman]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chee_pearlman chee_pearlman] | [[:d:Q23657121|Q23657121]] |- | [[Íomhá:ChelseaShields2.png|center|128px]] | ''[[:d:Q21285550|Chelsea Shields]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chelsea_shields chelsea_shields] | [[:d:Q21285550|Q21285550]] |- | [[Íomhá:Chenqiufan02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8941041|Chen Qiufan]]'' | údar ficsin eolaíochta Síneach | ''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-11-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/chen_qiufan chen_qiufan] | [[:d:Q8941041|Q8941041]] |- | | ''[[:d:Q5092736|Cheryl Hayashi]]'' | bitheolaí Meiriceánach | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q17344952|araicneolaí]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cheryl_hayashi cheryl_hayashi] | [[:d:Q5092736|Q5092736]] |- | | ''[[:d:Q90129333|Cheryl L. Holder]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q15924224|internist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cheryl_holder cheryl_holder] | [[:d:Q90129333|Q90129333]] |- | | ''[[:d:Q113074520|Chetan Bhatt]]'' | | [[ollamh]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chetan_bhatt chetan_bhatt] | [[:d:Q113074520|Q113074520]] |- | [[Íomhá:India's Role in the World (39195651954).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5094180|Chetna Gala Sinha]]'' | gníomhaí Indiach | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>[[feirmeoir]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/chetana_gala_sinha chetana_gala_sinha] | [[:d:Q5094180|Q5094180]] |- | | ''[[:d:Q117221968|Chieh Huang]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/chieh_huang chieh_huang] | [[:d:Q117221968|Q117221968]] |- | [[Íomhá:Field experiment in Nihonbashi, Tokyo (Feb 2017) 1-19 screenshot.png|center|128px]] | ''[[:d:Q11557098|Chieko Asakawa]]'' | ríomheolaí Seapánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSeapáin]] | [https://www.ted.com/speakers/chieko_asakawa chieko_asakawa] | [[:d:Q11557098|Q11557098]] |- | | ''[[:d:Q99432535|Chika Ezeanya Esiobu]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chika_ezeanya_esiobu chika_ezeanya_esiobu] | [[:d:Q99432535|Q99432535]] |- | | ''[[:d:Q15647582|Chiki Sarkar]]'' | | ''[[:d:Q2516866|foilsitheoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/chiki_sarkar chiki_sarkar] | [[:d:Q15647582|Q15647582]] |- | [[Íomhá:2025-06-16 Chimamanda Ngozi Adichie no Fronteiras do Pensamento 2025 em São Paulo, 013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q230141|Chimamanda Ngozi Adichie]]'' | scríbhneoir Nigéarach | ''[[:d:Q156839|cócaire]]''<br/>[[file]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q15949613|gearrscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q140197632|satirical novelist]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-09-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/chimamanda_ngozi_adichie chimamanda_ngozi_adichie] | [[:d:Q230141|Q230141]] |- | [[Íomhá:Chinaka Hodge 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21593044|Chinaka Hodge]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chinaka_hodge chinaka_hodge] | [[:d:Q21593044|Q21593044]] |- | | ''[[:d:Q64597330|Chip Colwell-Chanthaphonh]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q589298|príomheagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-09-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chip_colwell chip_colwell] | [[:d:Q64597330|Q64597330]] |- | [[Íomhá:ChipConley Google.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15452491|Chip Conley]]'' | | ''[[:d:Q1631120|bainisteoir óstáin]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-10-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chip_conley chip_conley] | [[:d:Q15452491|Q15452491]] |- | [[Íomhá:6.28.12ChipKiddByLuigiNovi1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3675120|Chip Kidd]]'' | dearthóir grafaicí Meiriceánach | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-09-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chip_kidd chip_kidd] | [[:d:Q3675120|Q3675120]] |- | [[Íomhá:Chloe Valdary.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18347428|Chloé Valdary]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chloe_valdary chloe_valdary] | [[:d:Q18347428|Q18347428]] |- | [[Íomhá:Chris Abani (32683010407).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1076935|Chris Abani]]'' | údar Nigéarach | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-12-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_abani chris_abani] | [[:d:Q1076935|Q1076935]] |- | [[Íomhá:Chris Anderson (16209935970).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q706222|Chris Anderson]]'' | údar agus fiontraí Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-07-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_anderson_wired chris_anderson_wired] | [[:d:Q706222|Q706222]] |- | [[Íomhá:TED Curator Chris Anderson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2536856|Chris Anderson]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q2516866|foilsitheoir]]'' | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_anderson_ted chris_anderson_ted] | [[:d:Q2536856|Q2536856]] |- | [[Íomhá:Chris Bangle in 2009 (headshot).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q702921|Chris Bangle]]'' | dearthóir carranna Meiriceánach | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q11295636|dearthóir carranna]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-10-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_bangle chris_bangle] | [[:d:Q702921|Q702921]] |- | | ''[[:d:Q5105920|Chris Bliss]]'' | | ''[[:d:Q17307272|taibheoir sorcais]]''<br/>''[[:d:Q10540773|juggler]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_bliss chris_bliss] | [[:d:Q5105920|Q5105920]] |- | | ''[[:d:Q16200974|Chris Burkard]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-03-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_burkard chris_burkard] | [[:d:Q16200974|Q16200974]] |- | [[Íomhá:Chris Charles Scott (6).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q136416769|Chris Charles Scott]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/Chris_Charles_Scott Chris_Charles_Scott] | [[:d:Q136416769|Q136416769]] |- | | ''[[:d:Q23759541|Chris Domas]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chris_domas chris_domas] | [[:d:Q23759541|Q23759541]] |- | | ''[[:d:Q23712280|Chris Downey]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chris_downey chris_downey] | [[:d:Q23712280|Q23712280]] |- | | ''[[:d:Q23662509|Chris Gerdes]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1906857|innealtóir meicniúil]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chris_gerdes chris_gerdes] | [[:d:Q23662509|Q23662509]] |- | [[Íomhá:Chris Hadfield 2011.jpg|center|128px]] | [[Chris Hadfield]] | spásaire Ceanadach | [[spásaire]]<br/>''[[:d:Q1053574|léiritheoir feidhmiúcháin]]''<br/>''[[:d:Q2095549|eitleoir]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q1208175|ceamaradóir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_hadfield chris_hadfield] | [[:d:Q1076962|Q1076962]] |- | [[Íomhá:Chris Hemsworth - Crime 101.jpg|center|128px]] | [[Chris Hemsworth]] | aisteoir Astrálach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-08-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_hemsworth chris_hemsworth] | [[:d:Q54314|Q54314]] |- | [[Íomhá:Journey to Midway Island (5578265463).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2895170|Chris Jordan]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q69320328|environmental artist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_jordan chris_jordan] | [[:d:Q2895170|Q2895170]] |- | [[Íomhá:Chris Kluwe postgame 2010-11-28.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1077409|Chris Kluwe]]'' | | ''[[:d:Q19204627|imreoir peile Meiriceánaí]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-12-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_kluwe chris_kluwe] | [[:d:Q1077409|Q1077409]] |- | | ''[[:d:Q23727966|Chris McKnett]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chris_mcknett chris_mcknett] | [[:d:Q23727966|Q23727966]] |- | [[Íomhá:Chris Milk - Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1077562|Chris Milk]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_milk chris_milk] | [[:d:Q1077562|Q1077562]] |- | | ''[[:d:Q46993874|Chris Sheldrick]]'' | | | data-sort-value="1981" | 1981-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chris_sheldrick chris_sheldrick] | [[:d:Q46993874|Q46993874]] |- | [[Íomhá:ChrisUrmson2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23760309|Chris Urmson]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/chris_urmson chris_urmson] | [[:d:Q23760309|Q23760309]] |- | | ''[[:d:Q11963620|Christer Mjåset]]'' | dochtúir agus scríbhneoir Ioruach | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1973" | 1973-04-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/christer_mjaset christer_mjaset] | [[:d:Q11963620|Q11963620]] |- | [[Íomhá:Christian Happi - 2021 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q73133547|Christian Happi]]'' | | ''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-06-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Camarún]] | [https://www.ted.com/speakers/christian_happi christian_happi] | [[:d:Q73133547|Q73133547]] |- | [[Íomhá:Christian Picciolini.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5110031|Christian Picciolini]]'' | | ''[[:d:Q1344174|gníomhaire tallainne]]''<br/>''[[:d:Q1320883|bainisteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-11-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christian_picciolini christian_picciolini] | [[:d:Q5110031|Q5110031]] |- | [[Íomhá:Christiana Figueres in London - 2018 (39536174340) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q518828|Christiana Figueres]]'' | polaiteoir Cósta Ríceach | [[taidhleoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-08-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Cósta Ríce]] | [https://www.ted.com/speakers/christiana_figueres christiana_figueres] | [[:d:Q518828|Q518828]] |- | [[Íomhá:Rafael Mariano Grossi & Christiane Amanpour (cop26 0474) (51649883934) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Christiane Amanpour]] | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1155838|comhfhreagraí]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q94498772|láithreoir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-01-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/christiane_amanpour christiane_amanpour] | [[:d:Q236939|Q236939]] |- | [[Íomhá:Christien Meindertsma (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12270277|Christien Meindertsma]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/christien_meindertsma christien_meindertsma] | [[:d:Q12270277|Q12270277]] |- | [[Íomhá:Christina Agapakis - PopTech 2013 - Camden, ME.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60039865|Christina Agapakis]]'' | | [[bitheolaí]] | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christina_agapakis christina_agapakis] | [[:d:Q60039865|Q60039865]] |- | [[Íomhá:Christina-Tosi.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q17505053|Christina Tosi]]'' | | ''[[:d:Q3427922|bialannaí]]''<br/>''[[:d:Q3499072|chef]]''<br/>''[[:d:Q10689386|television celebrity chef]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-11-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christina_tosi christina_tosi] | [[:d:Q17505053|Q17505053]] |- | [[Íomhá:TNW USA 2015 (23184168653) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q64853888|Christina Wallace]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christina_wallace christina_wallace] | [[:d:Q64853888|Q64853888]] |- | [[Íomhá:Warinner-headshot-3.png|center|128px]] | ''[[:d:Q23662209|Christina Warinner]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>[[seandálaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christina_warinner christina_warinner] | [[:d:Q23662209|Q23662209]] |- | | ''[[:d:Q56647253|Christine L. Porath]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/christine_porath christine_porath] | [[:d:Q56647253|Q56647253]] |- | | ''[[:d:Q112186123|Christine Schuler Deschryver]]'' | | ''[[:d:Q1162163|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Poblacht Dhaonlathach an Chongó]]<br/>[[an Bheilg]] | [https://www.ted.com/speakers/christine_schuler_deschryver christine_schuler_deschryver] | [[:d:Q112186123|Q112186123]] |- | [[Íomhá:Christine Sun Kim by Ériver Hijano.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19664324|Christine Sun Kim]]'' | | ''[[:d:Q19850998|ealaíontóir fuaime]]''<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christine_sun_kim christine_sun_kim] | [[:d:Q19664324|Q19664324]] |- | | ''[[:d:Q5105677|Christoph C. H. Adami]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[micribhitheolaí]]<br/>[[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-08-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christoph_adami christoph_adami] | [[:d:Q5105677|Q5105677]] |- | | ''[[:d:Q61820616|Christoph Keplinger]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/christoph_keplinger christoph_keplinger] | [[:d:Q61820616|Q61820616]] |- | [[Íomhá:Christoph Niemann (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q110841|Christoph Niemann]]'' | | ''[[:d:Q644687|maisitheoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2000124|dearthóir stampaí poist]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q266569|beochantóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1925963|ealaíontóir grafach]]''<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/christoph_niemann christoph_niemann] | [[:d:Q110841|Q110841]] |- | [[Íomhá:Wiki ategeka.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17411054|Christopher Ategeka]]'' | | ''[[:d:Q623279|príomhoifigeach oibriúcháin]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-07-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Uganda]] | [https://www.ted.com/speakers/christopher_ategeka christopher_ategeka] | [[:d:Q17411054|Q17411054]] |- | | ''[[:d:Q23797209|Christopher C. Deam]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christopher_deam christopher_deam] | [[:d:Q23797209|Q23797209]] |- | [[Íomhá:Leweb 2014 - conference - leweb trends - the future of the mind - christopher decharms.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5113488|Christopher deCharms]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christopher_decharms christopher_decharms] | [[:d:Q5113488|Q5113488]] |- | | ''[[:d:Q16728823|Christopher Emdin]]'' | scoláire Meiriceánach | ''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_emdin chris_emdin] | [[:d:Q16728823|Q16728823]] |- | | ''[[:d:Q5112847|Christopher McDougall]]'' | iriseoir agus scríbhneoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-01-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christopher_mcdougall christopher_mcdougall] | [[:d:Q5112847|Q5112847]] |- | [[Íomhá:Chris nowinski.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1140002|Christopher Nowinski]]'' | coraí gairmiúil Meiriceánach | ''[[:d:Q13474373|coraí gairmiúil]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chris_nowinski chris_nowinski] | [[:d:Q1140002|Q1140002]] |- | [[Íomhá:Christopher Poole at XOXO Festival September 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3135308|Christopher Poole]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christopher_moot_poole christopher_moot_poole] | [[:d:Q3135308|Q3135308]] |- | | ''[[:d:Q5113183|Christopher Ryan]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q16308156|scoláire Béarla]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-02-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christopher_ryan christopher_ryan] | [[:d:Q5113183|Q5113183]] |- | [[Íomhá:2013-12-29 30C3 - Christopher Soghoian 3145.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q652791|Christopher Soghoian]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/christopher_soghoian christopher_soghoian] | [[:d:Q652791|Q652791]] |- | | ''[[:d:Q42810368|Christy Haynes]]'' | | [[ceimiceoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/christy_l_haynes christy_l_haynes] | [[:d:Q42810368|Q42810368]] |- | [[Íomhá:Chrystia Freeland in Ukraine - 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4492815|Chrystia Freeland]]'' | polaiteoir agus scríbhneoir Ceanadach | ''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/chrystia_freeland chrystia_freeland] | [[:d:Q4492815|Q4492815]] |- | [[Íomhá:Chuck Nice at Caroline's.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5115638|Chuck Nice]]'' | fuirseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-07-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/chuck_nice chuck_nice] | [[:d:Q5115638|Q5115638]] |- | | ''[[:d:Q123422283|Chuck Plunkett]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[iriseoir]] | | | | [https://www.ted.com/speakers/chuck_plunkett chuck_plunkett] | [[:d:Q123422283|Q123422283]] |- | [[Íomhá:Cindy Gallop in 2026.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5120529|Cindy Gallop]]'' | | ''[[:d:Q21507004|oideoir gnéasachta]]''<br/>''[[:d:Q816432|bainisteoir tionscadail]]''<br/>''[[:d:Q1900657|marketer]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-02-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/cindy_gallop cindy_gallop] | [[:d:Q5120529|Q5120529]] |- | | ''[[:d:Q105622544|Claire Wardle]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/claire_wardle claire_wardle] | [[:d:Q105622544|Q105622544]] |- | [[Íomhá:Clara Sousa Silva 2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q58156032|Clara Sousa-Silva]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/clara_sousa_silva clara_sousa_silva] | [[:d:Q58156032|Q58156032]] |- | [[Íomhá:Claron Mc Faddon 01 (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q454090|Claron McFadden]]'' | amhránaí ceoldrámaíochta Meiriceánach | [[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q2865819|amhránaí ceoldrámaíochta]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/claron_mcfadden claron_mcfadden] | [[:d:Q454090|Q454090]] |- | | ''[[:d:Q104820110|Claudia Miner]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/claudia_miner claudia_miner] | [[:d:Q104820110|Q104820110]] |- | [[Íomhá:Clay Shirky (6723907001).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q930425|Clay Shirky]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q139648|soiscéalaí teicneolaíochta]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/clay_shirky clay_shirky] | [[:d:Q930425|Q930425]] |- | | ''[[:d:Q23728708|Clayton Cameron]]'' | | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/clayton_cameron clayton_cameron] | [[:d:Q23728708|Q23728708]] |- | [[Íomhá:Clemantine Wamariya.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q61483352|Clemantine Wamariya]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q755070|scéalaí]]''<br/>''[[:d:Q17167049|scoláire liteartha]]'' | data-sort-value="1988" | 1988 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ruanda]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/clemantine_wamariya clemantine_wamariya] | [[:d:Q61483352|Q61483352]] |- | | ''[[:d:Q111144946|Clementine Jacoby]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/clementine_jacoby clementine_jacoby] | [[:d:Q111144946|Q111144946]] |- | [[Íomhá:2010-05-08 Cleo Wade (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26865869|Cleo Wade]]'' | file Meiriceánach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q110990999|Instagrammer]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1989" | 1989-09-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cleo_wade cleo_wade] | [[:d:Q26865869|Q26865869]] |- | [[Íomhá:San Diego, California, USA - 53946478090 (Clifford Stoll crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q556998|Clifford Stoll]]'' | réalteolaí Meiriceánach | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/clifford_stoll clifford_stoll] | [[:d:Q556998|Q556998]] |- | [[Íomhá:Clint Smith - 2019 (48915241016) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23759721|Clint Smith]]'' | | [[file]]<br/>[[múinteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-08-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/clint_smith clint_smith] | [[:d:Q23759721|Q23759721]] |- | | ''[[:d:Q109919925|Clover Hogan]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/clover_hogan clover_hogan] | [[:d:Q109919925|Q109919925]] |- | [[Íomhá:Coleman Hughes on Rebel Wisdom.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62977947|Coleman Hughes]]'' | | ''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q1642960|tráchtaire]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | data-sort-value="1996" | 1996 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/coleman_hughes coleman_hughes] | [[:d:Q62977947|Q62977947]] |- | | ''[[:d:Q99439559|Colette Pichon Battle]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/colette_pichon_battle colette_pichon_battle] | [[:d:Q99439559|Q99439559]] |- | | ''[[:d:Q89869456|Colin Averill]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/colin_averill colin_averill] | [[:d:Q89869456|Q89869456]] |- | | ''[[:d:Q1108379|Colin Camerer]]'' | eacnamaí Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-12-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1566 1566]<br/>[https://www.ted.com/speakers/colin_camerer colin_camerer] | [[:d:Q1108379|Q1108379]] |- | | ''[[:d:Q5145149|Colin Grant]]'' | scríbhneoir Iamácach | ''[[:d:Q3406651|léiritheoir raidió]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1961" | 1961-04-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/colin_grant colin_grant] | [[:d:Q5145149|Q5145149]] |- | [[Íomhá:Colin Powell official Secretary of State photo.jpg|center|128px]] | [[Colin Powell]] | polaiteoir agus saighdiúir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q38239859|oifigeach airm]]''<br/>[[saighdiúir]]<br/>''[[:d:Q7330070|aire eachtrach]]''<br/>''[[:d:Q91947388|security advisor]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-04-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/colin_powell colin_powell] | [[:d:Q150851|Q150851]] |- | | ''[[:d:Q23662150|Colin Robertson]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/colin_robertson colin_robertson] | [[:d:Q23662150|Q23662150]] |- | | ''[[:d:Q23670969|Colin Stokes]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/colin_stokes colin_stokes] | [[:d:Q23670969|Q23670969]] |- | | ''[[:d:Q122927695|Colombe Cahen-Salvador]]'' | | ''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-03-26 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/colombe_cahen_salvador colombe_cahen_salvador] | [[:d:Q122927695|Q122927695]] |- | | ''[[:d:Q29571616|Conor Russomanno]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-10-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/conor_russomanno conor_russomanno] | [[:d:Q29571616|Q29571616]] |- | [[Íomhá:Transmediale-2010-Conrad Wolfram.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5162640|Conrad Wolfram]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-06-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/conrad_wolfram conrad_wolfram] | [[:d:Q5162640|Q5162640]] |- | | ''[[:d:Q2997459|Corneille Ewango]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]''<br/>''[[:d:Q2083925|bailitheoir luibheolaíochta]]'' | data-sort-value="1963" | 1960s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Poblacht Dhaonlathach an Chongó]] | [https://www.ted.com/speakers/corneille_ewango corneille_ewango] | [[:d:Q2997459|Q2997459]] |- | | ''[[:d:Q54507319|Cornelia Geppert]]'' | cartúnaí Gearmánach | ''[[:d:Q715301|ealaíontóir greannáin]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/cornelia_geppert cornelia_geppert] | [[:d:Q54507319|Q54507319]] |- | | ''[[:d:Q23760253|Cosmin Mihaiu]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cosmin_mihaiu cosmin_mihaiu] | [[:d:Q23760253|Q23760253]] |- | [[Íomhá:Courtney Martin at PopTech 2014 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21062672|Courtney E. Martin]]'' | | ''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-12-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/courtney_e_martin courtney_e_martin] | [[:d:Q21062672|Q21062672]] |- | | ''[[:d:Q103352006|Craig Costello]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/craig_costello craig_costello] | [[:d:Q103352006|Q103352006]] |- | [[Íomhá:Craigventer2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q311003|Craig Venter]]'' | bithcheimiceoir Meiriceánach | [[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-10-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/craig_venter craig_venter] | [[:d:Q311003|Q311003]] |- | | ''[[:d:Q112058793|Crispin Thurlow]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/crispin_thurlow crispin_thurlow] | [[:d:Q112058793|Q112058793]] |- | | ''[[:d:Q23769089|Cristina Domenech]]'' | | | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cristina_domenech cristina_domenech] | [[:d:Q23769089|Q23769089]] |- | [[Íomhá:Cris Junqueira.png|center|128px]] | ''[[:d:Q110750746|Cristina Junqueira]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q806798|baincéir]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/cristina_junqueira cristina_junqueira] | [[:d:Q110750746|Q110750746]] |- | | ''[[:d:Q76438248|Curtis Carroll]]'' | | | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/curtis_wall_street_carroll curtis_wall_street_carroll] | [[:d:Q76438248|Q76438248]] |- | | ''[[:d:Q23728751|Curtis Wong]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/curtis_wong curtis_wong] | [[:d:Q23728751|Q23728751]] |- | | ''[[:d:Q111577024|Cyndi Stivers]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cyndi_stivers cyndi_stivers] | [[:d:Q111577024|Q111577024]] |- | [[Íomhá:2010 Cynthia Breazeal 4641804653.png|center|128px]] | ''[[:d:Q21585|Cynthia Breazeal]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-11-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/817 817]<br/>[https://www.ted.com/speakers/cynthia_breazeal cynthia_breazeal] | [[:d:Q21585|Q21585]] |- | [[Íomhá:Cynthia Erivo - Wicked-FYC-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21592474|Cynthia Erivo]]'' | | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-01-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/cynthia_erivo cynthia_erivo] | [[:d:Q21592474|Q21592474]] |- | [[Íomhá:Cyntia Kenyon 01.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q437333|Cynthia Kenyon]]'' | | ''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]''<br/>[[bithcheimiceoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-02-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cynthia_kenyon cynthia_kenyon] | [[:d:Q437333|Q437333]] |- | | ''[[:d:Q5200139|Cynthia P. Schneider]]'' | taidhleoir Meiriceánach | [[taidhleoir]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cynthia_schneider cynthia_schneider] | [[:d:Q5200139|Q5200139]] |- | [[Íomhá:Cedric Villani at his office 2015 n3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q334065|Cédric Villani]]'' | matamaiticeoir agus polaiteoir Francach | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q97768158|professors, scientific professions]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-10-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/cedric_villani cedric_villani] | [[:d:Q334065|Q334065]] |- | [[Íomhá:Cesar Hidalgo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22004920|César A. Hidalgo]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-12-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSile]]<br/>[[an Spáinn]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/cesar_hidalgo cesar_hidalgo] | [[:d:Q22004920|Q22004920]] |- | | ''[[:d:Q108821940|César Cuauhtémoc García Hernández]]'' | | [[saineolaí dlí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/cesar_cuauhtemoc_garcia_hernandez cesar_cuauhtemoc_garcia_hernandez] | [[:d:Q108821940|Q108821940]] |- | [[Íomhá:1.PortraitDaanRoosegaardebyWillemdeKam.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5207373|Daan Roosegaarde]]'' | | ''[[:d:Q3492227|nuálaí]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q106208189|ealaíontóir ríomhaire]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>''[[:d:Q108818918|light artist]]''<br/>''[[:d:Q7016454|ealaíontóir na meán nua]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q6934789|ealaíontóir ilmheán]]''<br/>''[[:d:Q69320328|environmental artist]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-07-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/daan_roosegaarde daan_roosegaarde] | [[:d:Q5207373|Q5207373]] |- | [[Íomhá:Dale-Dougherty-2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4819967|Dale Dougherty]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/940 940]<br/>[https://www.ted.com/speakers/dale_dougherty dale_dougherty] | [[:d:Q4819967|Q4819967]] |- | [[Íomhá:Dalia Mogahed.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3012376|Dalia Mogahed]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Éigipt]] | [https://www.ted.com/speakers/dalia_mogahed dalia_mogahed] | [[:d:Q3012376|Q3012376]] |- | | ''[[:d:Q131541970|Dallas Taylor]]'' | | ''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dallas_taylor dallas_taylor] | [[:d:Q131541970|Q131541970]] |- | [[Íomhá:Dambisa Moyo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q466993|Dambisa Moyo]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1969" | 1969-02-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSaimbia]] | [https://www.ted.com/speakers/dambisa_moyo dambisa_moyo] | [[:d:Q466993|Q466993]] |- | | ''[[:d:Q23662494|Damian Palin]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/damian_palin damian_palin] | [[:d:Q23662494|Q23662494]] |- | [[Íomhá:Whose Streets? A Social Cinema Screening (35731793401).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28086150|Damon Davis]]'' | | ''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/damon_davis damon_davis] | [[:d:Q28086150|Q28086150]] |- | [[Íomhá:Damon Gameau.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5212833|Damon Gameau]]'' | aisteoir Astrálach | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/damon_gameau_TEDxSydney20220804-51709 damon_gameau_TEDxSydney20220804-51709] | [[:d:Q5212833|Q5212833]] |- | [[Íomhá:DamonH.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23656822|Damon Horowitz]]'' | | | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/damon_horowitz damon_horowitz] | [[:d:Q23656822|Q23656822]] |- | [[Íomhá:Dan Ariely January 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q731905|Dan Ariely]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_ariely dan_ariely] | [[:d:Q731905|Q731905]] |- | | ''[[:d:Q23759547|Dan Barasch]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daniel_barasch daniel_barasch] | [[:d:Q23759547|Q23759547]] |- | [[Íomhá:Dan Barber of Blue Hill.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5213116|Dan Barber]]'' | cócaire Meiriceánach | ''[[:d:Q3499072|chef]]''<br/>''[[:d:Q156839|cócaire]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_barber dan_barber] | [[:d:Q5213116|Q5213116]] |- | | ''[[:d:Q60770645|Dan Bell]]'' | | ''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-02-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dan_bell dan_bell] | [[:d:Q60770645|Q60770645]] |- | | ''[[:d:Q23727949|Dan Berkenstock]]'' | | | data-sort-value="1980" | 1980-06-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dan_berkenstock dan_berkenstock] | [[:d:Q23727949|Q23727949]] |- | [[Íomhá:Dan Bricklin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92624|Dan Bricklin]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-07-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_bricklin dan_bricklin] | [[:d:Q92624|Q92624]] |- | [[Íomhá:DanBuettnerOct10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5213207|Dan Buettner]]'' | | ''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_buettner dan_buettner] | [[:d:Q5213207|Q5213207]] |- | | ''[[:d:Q23796178|Dan Cobley]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dan_cobley dan_cobley] | [[:d:Q23796178|Q23796178]] |- | | ''[[:d:Q23759538|Dan Ellsey]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dan_ellsey dan_ellsey] | [[:d:Q23759538|Q23759538]] |- | | ''[[:d:Q16224737|Dan Gross]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dan_gross dan_gross] | [[:d:Q16224737|Q16224737]] |- | [[Íomhá:Jørgensen EC Portrait 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1159092|Dan Jørgensen]]'' | polaiteoir Danmhargach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[aire rialtais]] | data-sort-value="1975" | 1975-06-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/dan_jorgensen dan_jorgensen] | [[:d:Q1159092|Q1159092]] |- | | ''[[:d:Q90630014|Dan Knights]]'' | | [[micribhitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q43548373|speedcuber]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_knights dan_knights] | [[:d:Q90630014|Q90630014]] |- | | ''[[:d:Q23785279|Dan Meyer]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dan_meyer dan_meyer] | [[:d:Q23785279|Q23785279]] |- | | ''[[:d:Q23759543|Dan Pacholke]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_pacholke dan_pacholke] | [[:d:Q23759543|Q23759543]] |- | [[Íomhá:Curing the Charitable Curse.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5214160|Dan Pallotta]]'' | fiontraí | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-01-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_pallotta dan_pallotta] | [[:d:Q5214160|Q5214160]] |- | | ''[[:d:Q5214203|Dan Phillips]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1945" | 1940s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dan_phillips dan_phillips] | [[:d:Q5214203|Q5214203]] |- | [[Íomhá:Dan Schulman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5214356|Dan Schulman]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-01-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_schulman dan_schulman] | [[:d:Q5214356|Q5214356]] |- | | ''[[:d:Q102388022|Dana Kanze]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dana_kanze dana_kanze] | [[:d:Q102388022|Q102388022]] |- | [[Íomhá:Wikimedia-Summit-2024-Saturday-112.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q125590347|Daniel Bögre Udell]]'' | | ''[[:d:Q41546637|Viciméideoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daniel_boegre_udell daniel_boegre_udell] | [[:d:Q125590347|Q125590347]] |- | [[Íomhá:Daniel Dennett 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q215263|Daniel Dennett]]'' | fealsamh Meiriceánach | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-03-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_dennett dan_dennett] | [[:d:Q215263|Q215263]] |- | | ''[[:d:Q109822743|Daniel Engber]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q3745071|scríbhneoir eolaíochta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daniel_engber daniel_engber] | [[:d:Q109822743|Q109822743]] |- | | ''[[:d:Q43094303|Daniel G. Streicker]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daniel_streicker daniel_streicker] | [[:d:Q43094303|Q43094303]] |- | [[Íomhá:Daniel Todd Gilbert.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q449564|Daniel Gilbert]]'' | síceolaí agus scríbhneoir Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-11-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_gilbert dan_gilbert] | [[:d:Q449564|Q449564]] |- | | ''[[:d:Q3701617|Daniel Goldstein]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-04-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dan_goldstein dan_goldstein] | [[:d:Q3701617|Q3701617]] |- | [[Íomhá:Daniel Goleman - World Economic Forum Annual Meeting 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q351701|Daniel Goleman]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q17433421|science journalist]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-03-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_goleman daniel_goleman] | [[:d:Q351701|Q351701]] |- | | ''[[:d:Q23712794|Daniel H. Cohen]]'' | | | data-sort-value="1953" | 1953-11-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dan_cohen dan_cohen] | [[:d:Q23712794|Q23712794]] |- | [[Íomhá:Daniel H. Pink (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q978171|Daniel H. Pink]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_pink daniel_pink] | [[:d:Q978171|Q978171]] |- | | ''[[:d:Q100593535|Daniel J. Watts]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-07-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_j_watts daniel_j_watts] | [[:d:Q100593535|Q100593535]] |- | [[Íomhá:Daniel Kahneman (3283955327) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q233950|Daniel Kahneman]]'' | síceolaí ó Iosrael | [[síceolaí]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_kahneman daniel_kahneman] | [[:d:Q233950|Q233950]] |- | [[Íomhá:Daniel Kish - PopTech 2011 - Camden Maine USA 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5217808|Daniel Kish]]'' | | | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_kish daniel_kish] | [[:d:Q5217808|Q5217808]] |- | [[Íomhá:Kraft-PicColor.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5217831|Daniel Kraft]]'' | | [[bithcheimiceoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daniel_kraft daniel_kraft] | [[:d:Q5217831|Q5217831]] |- | [[Íomhá:Levitin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1981608|Daniel Levitin]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q20669622|iriseoir ceoil]]''<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[néareolaí]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_levitin daniel_levitin] | [[:d:Q1981608|Q1981608]] |- | [[Íomhá:Daniel Libeskind.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q154538|Daniel Libeskind]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-05-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Pholainn]]<br/>[[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_libeskind daniel_libeskind] | [[:d:Q154538|Q154538]] |- | | ''[[:d:Q27881272|Daniel Lismore]]'' | | ''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-12-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daniel_lismore daniel_lismore] | [[:d:Q27881272|Q27881272]] |- | [[Íomhá:DanielWolpert.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15990373|Daniel M. Wolpert]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q2055046|fiseolaí]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-09-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_wolpert daniel_wolpert] | [[:d:Q15990373|Q15990373]] |- | [[Íomhá:Daniel Pauly Pauly Symposium.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q581515|Daniel Pauly]]'' | bitheolaí Ceanadach | [[bitheolaí]] | data-sort-value="1946" | 1946-05-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_pauly daniel_pauly] | [[:d:Q581515|Q581515]] |- | | ''[[:d:Q23670526|Daniel Reisel]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daniel_reisel daniel_reisel] | [[:d:Q23670526|Q23670526]] |- | | ''[[:d:Q23662187|Daniel Schnitzer]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daniel_schnitzer daniel_schnitzer] | [[:d:Q23662187|Q23662187]] |- | [[Íomhá:DanielSuarezJI.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1162833|Daniel Suarez]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="1964" | 1964-12-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1571 1571]<br/>[https://www.ted.com/speakers/daniel_suarez daniel_suarez] | [[:d:Q1162833|Q1162833]] |- | [[Íomhá:Daniel Susskind at 1r Congrés Català del Treball.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q116244710|Daniel Susskind]]'' | | ''[[:d:Q27177003|research professor]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_susskind daniel_susskind] | [[:d:Q116244710|Q116244710]] |- | [[Íomhá:Daniel Tammet Paris portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12857|Daniel Tammet]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q860918|Easparantóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[file]]<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-01-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/daniel_tammet daniel_tammet] | [[:d:Q12857|Q12857]] |- | [[Íomhá:UN AI for Good Summit 2025 - Daniela Rus 01 (cropped) 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14223|Daniela L. Rus]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/daniela_rus daniela_rus] | [[:d:Q14223|Q14223]] |- | | ''[[:d:Q23768726|Daniele Quercia]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daniele_quercia daniele_quercia] | [[:d:Q23768726|Q23768726]] |- | [[Íomhá:Danielle Allen 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5219331|Danielle Allen]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q2468727|scoláire na léann clasaiceach]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/danielle_allen danielle_allen] | [[:d:Q5219331|Q5219331]] |- | [[Íomhá:Danielle de Niese.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q271031|Danielle de Niese]]'' | | ''[[:d:Q2865819|amhránaí ceoldrámaíochta]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-04-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/danielle_de_niese danielle_de_niese] | [[:d:Q271031|Q271031]] |- | | ''[[:d:Q28366283|Danielle Feinberg]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q222344|cineamatagrafadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/danielle_feinberg danielle_feinberg] | [[:d:Q28366283|Q28366283]] |- | [[Íomhá:Danielle Citron 110748.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19867132|Danielle K. Citron]]'' | | [[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-12-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/danielle_citron danielle_citron] | [[:d:Q19867132|Q19867132]] |- | | ''[[:d:Q24049147|Danielle N. Lee]]'' | | ''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q16831394|mammalogist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/danielle_lee danielle_lee] | [[:d:Q24049147|Q24049147]] |- | [[Íomhá:Danielle Wood (48278825827) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63304349|Danielle Wood]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/danielle_wood danielle_wood] | [[:d:Q63304349|Q63304349]] |- | | ''[[:d:Q24040721|Danit Peleg]]'' | | ''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/danit_peleg danit_peleg] | [[:d:Q24040721|Q24040721]] |- | | ''[[:d:Q112551695|Dannagal G. Young]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dannagal_young dannagal_young] | [[:d:Q112551695|Q112551695]] |- | [[Íomhá:Danny Dorling at Bookmarks bookshop, Bloomsbury in 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5220292|Danny Dorling]]'' | | ''[[:d:Q901402|tíreolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-01-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/danny_dorling danny_dorling] | [[:d:Q5220292|Q5220292]] |- | [[Íomhá:Daphné Bavelier.tif|center|128px]] | ''[[:d:Q19956013|Daphne Bavelier]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q16328995|député de l'Université]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/daphne_bavelier daphne_bavelier] | [[:d:Q19956013|Q19956013]] |- | [[Íomhá:Daphne Koller with flowers (portrait).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11755|Daphne Koller]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Iosrael]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/daphne_koller daphne_koller] | [[:d:Q11755|Q11755]] |- | | ''[[:d:Q1165874|Daria van den Bercken]]'' | | ''[[:d:Q486748|pianódóir]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-08-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/daria_van_den_bercken daria_van_den_bercken] | [[:d:Q1165874|Q1165874]] |- | [[Íomhá:Darren Walker by Brokaw Photography.jpg|center|128px]] | [[Darren Walker]] | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/darren_walker darren_walker] | [[:d:Q16193921|Q16193921]] |- | [[Íomhá:Making Education Work (29872410888) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q43396457|Darrick Hamilton]]'' | | [[eacnamaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/darrick_hamilton darrick_hamilton] | [[:d:Q43396457|Q43396457]] |- | [[Íomhá:P20240222AS-0099 (53556136889).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q107182509|Dasha Navalnaya]]'' | | ''[[:d:Q315247|mac léinn ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-09-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Rúis]] | [https://www.ted.com/speakers/dasha_navalnaya dasha_navalnaya] | [[:d:Q107182509|Q107182509]] |- | [[Íomhá:Dave deBronkart-20091229.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5230186|Dave deBronkart]]'' | | | data-sort-value="1950" | 1950-02-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dave_debronkart dave_debronkart] | [[:d:Q5230186|Q5230186]] |- | [[Íomhá:Dave Eggers (11483).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q589497|Dave Eggers]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q2823717|scairshealbhóir gníomhaíoch]]''<br/>''[[:d:Q140197632|satirical novelist]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-03-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dave_eggers dave_eggers] | [[:d:Q589497|Q589497]] |- | [[Íomhá:Dave Meslin, at ELN Studio 2010 IMG 9800 (5266909950).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23783490|Dave Meslin]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dave_meslin dave_meslin] | [[:d:Q23783490|Q23783490]] |- | | ''[[:d:Q23768720|Dave Troy]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dave_troy dave_troy] | [[:d:Q23768720|Q23768720]] |- | | ''[[:d:Q40097388|David A. Asch]]'' | | ''[[:d:Q25141651|physician-scientist]]''<br/>''[[:d:Q21281706|riarthóir acadúla]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_asch david_asch] | [[:d:Q40097388|Q40097388]] |- | [[Íomhá:David B. Agus World Economic Forum 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5230638|David Agus]]'' | dochtúir | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q16062369|oinceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_agus david_agus] | [[:d:Q5230638|Q5230638]] |- | [[Íomhá:David Autor - Festival Economia 2015.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q19609648|David Autor]]'' | eacnamaí Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_autor david_autor] | [[:d:Q19609648|Q19609648]] |- | | ''[[:d:Q99248354|David B Lindell]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_lindell david_lindell] | [[:d:Q99248354|Q99248354]] |- | [[Íomhá:David Baker, 2024 Nobel Prize Laureate in Chemistry 4 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3814528|David Baker]]'' | bithfhaisnéisí ó Stáit Aontaithe Mheiriceá | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15709480|ríomh-bhitheolaí]]''<br/>''[[:d:Q106341153|biochemistry teacher]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-10-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_baker david_baker] | [[:d:Q3814528|Q3814528]] |- | | ''[[:d:Q118106032|David Biello]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_biello david_biello] | [[:d:Q118106032|Q118106032]] |- | | ''[[:d:Q5231412|David Binder]]'' | | | data-sort-value="1967" | 1967-10-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_binder david_binder] | [[:d:Q5231412|Q5231412]] |- | [[Íomhá:David Birch (6777171896).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23663105|David Birch]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_birch david_birch] | [[:d:Q23663105|Q23663105]] |- | | ''[[:d:Q23795339|David Bismark]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q816432|bainisteoir tionscadail]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/david_bismark david_bismark] | [[:d:Q23795339|Q23795339]] |- | [[Íomhá:David Blaine by David Shankbone.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q353983|David Blaine]]'' | | ''[[:d:Q2914170|ealaíontóir sráide]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q15855449|draíodóir]]''<br/>''[[:d:Q1658894|doilfeoir]]''<br/>''[[:d:Q465501|éachtóir]]''<br/>''[[:d:Q107986049|escape artist]]''<br/>''[[:d:Q111844534|regurgitation performer]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-04-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_blaine david_blaine] | [[:d:Q353983|Q353983]] |- | [[Íomhá:David Bolinsky 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16151626|David Bolinsky]]'' | | ''[[:d:Q644687|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q19507792|maisitheoir eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q266569|beochantóir]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_bolinsky david_bolinsky] | [[:d:Q16151626|Q16151626]] |- | | ''[[:d:Q125391273|David Brain]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dave_brain dave_brain] | [[:d:Q125391273|Q125391273]] |- | [[Íomhá:David Brooks 2022 (51984628869).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q938475|David Brooks]]'' | iriseoir agus eagarthóir Meiriceánach | ''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q1642960|tráchtaire]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q18190897|comhfhreagraí eachtrach]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_brooks david_brooks] | [[:d:Q938475|Q938475]] |- | [[Íomhá:David Byrne San Diego.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q336640|David Byrne]]'' | | [[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q20669622|iriseoir ceoil]]''<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>''[[:d:Q1415090|cumadóir scóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q11569986|déantóir priontaí]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1952" | 1952-05-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_byrne david_byrne] | [[:d:Q336640|Q336640]] |- | [[Íomhá:David Cage 20080927 Festival du jeu video 05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q218686|David Cage]]'' | | ''[[:d:Q2702296|video game producer]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q18882335|video game designer]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q58287519|video game developer]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1969" | 1969-06-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/david_cage david_cage] | [[:d:Q218686|Q218686]] |- | | ''[[:d:Q106717200|David Camarillo]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q26848923|bithinnealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_camarillo david_camarillo] | [[:d:Q106717200|Q106717200]] |- | [[Íomhá:David Cameron Official Portrait 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Cameron]] | polaiteoir Sasanach (rugadh 1966) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-10-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/david_cameron david_cameron] | [[:d:Q192|Q192]] |- | [[Íomhá:TYPO Berlin 2014 – Day Two (14178868916).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q562699|David Carson]]'' | dearthóir grafaicí Meiriceánach | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-09-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_carson david_carson] | [[:d:Q562699|Q562699]] |- | [[Íomhá:David chalmers.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q366123|David Chalmers]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-04-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/david_chalmers david_chalmers] | [[:d:Q366123|Q366123]] |- | | ''[[:d:Q1909499|David Christian]]'' | staraí Meiriceánach | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_christian david_christian] | [[:d:Q1909499|Q1909499]] |- | | ''[[:d:Q23657118|David Damberger]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_damberger david_damberger] | [[:d:Q23657118|Q23657118]] |- | [[Íomhá:David Deutsch.jpg|center|128px]] | [[David Deutsch]] | fisiceoir Briotanach | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/david_deutsch david_deutsch] | [[:d:Q543682|Q543682]] |- | [[Íomhá:David Eagleman (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q999577|David Eagleman]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q104188750|life scientist]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-04-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_eagleman david_eagleman] | [[:d:Q999577|Q999577]] |- | [[Íomhá:Sportsfile (Web Summit) (15523969837).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5233407|David Epstein]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_epstein david_epstein] | [[:d:Q5233407|Q5233407]] |- | [[Íomhá:David Albert Friedberg.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112898833|David Friedberg]]'' | | ''[[:d:Q778274|infheisteoir aingeal]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_friedberg david_friedberg] | [[:d:Q112898833|Q112898833]] |- | | ''[[:d:Q23759665|David Gallo]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_gallo david_gallo] | [[:d:Q23759665|Q23759665]] |- | | ''[[:d:Q23768708|David Grady]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_grady david_grady] | [[:d:Q23768708|Q23768708]] |- | | ''[[:d:Q23769550|David Griffin]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_griffin david_griffin] | [[:d:Q23769550|Q23769550]] |- | [[Íomhá:Davidgruber.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24054769|David Gruber]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_gruber david_gruber] | [[:d:Q24054769|Q24054769]] |- | | ''[[:d:Q57037578|David H Rosmarin]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_rosmarin david_rosmarin] | [[:d:Q57037578|Q57037578]] |- | [[Íomhá:Sophia with her creator David Hanson at Digital World 2017 conference, Dhaka, Bangladesh in December 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5234712|David Hanson]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-12-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_hanson david_hanson] | [[:d:Q5234712|Q5234712]] |- | | ''[[:d:Q5235077|David Hoffman]]'' | stiúrthóir scannán Meiriceánach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q47541952|leiritheóir]]'' | data-sort-value="1941" | 1941 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/218 218]<br/>[https://www.ted.com/speakers/david_hoffman david_hoffman] | [[:d:Q5235077|Q5235077]] |- | [[Íomhá:David Holt.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5235117|David Holt]]'' | ceoltóir Meiriceánach | ''[[:d:Q17378128|file ó bhéal]]''<br/>''[[:d:Q101084010|ceoltóir tíre]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]]<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>[[poitigéir]]<br/>[[staraí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_holt david_holt] | [[:d:Q5235117|Q5235117]] |- | | ''[[:d:Q82775159|David Ikard]]'' | | ''[[:d:Q17167049|scoláire liteartha]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_ikard david_ikard] | [[:d:Q82775159|Q82775159]] |- | | ''[[:d:Q15437070|David Isay]]'' | léiritheoir raidió Meiriceánach | ''[[:d:Q3406651|léiritheoir raidió]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-12-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dave_isay dave_isay] | [[:d:Q15437070|Q15437070]] |- | [[Íomhá:David J. Anderson speaking at Keystone in Korea (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5235389|David J. Anderson]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q20739288|neurobiologist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_anderson david_anderson] | [[:d:Q5235389|Q5235389]] |- | | ''[[:d:Q124739165|David J. Bier]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q485178|anailísí]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_bier david_bier] | [[:d:Q124739165|Q124739165]] |- | | ''[[:d:Q5235397|David J. Brenner]]'' | | ''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_brenner david_brenner] | [[:d:Q5235397|Q5235397]] |- | [[Íomhá:David John Cameron MacKay by David Stern.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q446862|David J. C. MacKay]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]]<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q88208585|natural philosopher]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-04-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/1360 1360]<br/>[https://www.ted.com/speakers/david_mackay david_mackay] | [[:d:Q446862|Q446862]] |- | [[Íomhá:David J. Peterson by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16221516|David J. Peterson]]'' | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1206912|language inventor]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-01-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_peterson david_peterson] | [[:d:Q16221516|Q16221516]] |- | | ''[[:d:Q61657085|David J. Wright]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q41674|máistir gréasáin]]''<br/>''[[:d:Q16060693|caomhantóir]]''<br/>''[[:d:Q7621877|straitéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/2004326 2004326] | [[:d:Q61657085|Q61657085]] |- | | ''[[:d:Q5235901|David Keith]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[fisiceoir]] | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/david_keith david_keith] | [[:d:Q5235901|Q5235901]] |- | | ''[[:d:Q24570636|David Korins]]'' | | ''[[:d:Q2707485|radharcagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q11613590|theatre designer]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_korins david_korins] | [[:d:Q24570636|Q24570636]] |- | [[Íomhá:David Kwong at NYSM (cropped).gif|center|128px]] | ''[[:d:Q16204183|David Kwong]]'' | | ''[[:d:Q15855449|draíodóir]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q16157743|crossword creator]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-08-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_kwong david_kwong] | [[:d:Q16204183|Q16204183]] |- | | ''[[:d:Q5236204|David L. Heymann]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]'' | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_heymann david_heymann] | [[:d:Q5236204|Q5236204]] |- | [[Íomhá:David Lammy, 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Lammy]] | polaiteoir Briotanach (rugadh 1972) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1972" | 1972-07-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[an Ghuáin]] | [https://www.ted.com/speakers/david_lammy david_lammy] | [[:d:Q534727|Q534727]] |- | | ''[[:d:Q23727546|David Lang]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_lang david_lang] | [[:d:Q23727546|Q23727546]] |- | | ''[[:d:Q16731592|David Logan]]'' | údar agus ollamh Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q16849727|comhairleoir gnó]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-03-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_logan david_logan] | [[:d:Q16731592|Q16731592]] |- | [[Íomhá:David M Kelley (9375796736) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1174951|David M. Kelley]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1906857|innealtóir meicniúil]]''<br/>[[dearadh tionsclaíoch]] | data-sort-value="1951" | 1951-02-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_kelley david_kelley] | [[:d:Q1174951|Q1174951]] |- | [[Íomhá:David Macaulay.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1134356|David Macaulay]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q1925963|ealaíontóir grafach]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-02<br/>1942-12-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_macaulay david_macaulay] | [[:d:Q1134356|Q1134356]] |- | | ''[[:d:Q5237283|David McCandless]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/david_mccandless david_mccandless] | [[:d:Q5237283|Q5237283]] |- | [[Íomhá:David McWilliams.jpg|center|128px]] | [[David McWilliams]] | scríbhneoir agus craoltóir Éireannach | [[eacnamaí]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [https://www.ted.com/speakers/david_mcwilliams david_mcwilliams] | [[:d:Q3567091|Q3567091]] |- | | ''[[:d:Q23782406|David Merrill]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_merrill david_merrill] | [[:d:Q23782406|Q23782406]] |- | [[Íomhá:David Miliband 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q272670|David Miliband]]'' | polaiteoir Briotanach (rugadh 1965) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1706722|comhalta taighde]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_miliband david_miliband] | [[:d:Q272670|Q272670]] |- | [[Íomhá:David Perry.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1643588|David Perry]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-04-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/david_perry david_perry] | [[:d:Q1643588|Q1643588]] |- | | ''[[:d:Q23662636|David Pizarro]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_pizarro david_pizarro] | [[:d:Q23662636|Q23662636]] |- | [[Íomhá:DavidPogueOct10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3018632|David Pogue]]'' | | ''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q1642960|tráchtaire]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q14915627|ceoleolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]''<br/>''[[:d:Q1643514|cóiritheoir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-03-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_pogue david_pogue] | [[:d:Q3018632|Q3018632]] |- | [[Íomhá:DavidPuttnamBAFTA07b.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q335507|David Puttnam]]'' | | [[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q47541952|leiritheóir]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1941" | 1941-02-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/david_puttnam david_puttnam] | [[:d:Q335507|Q335507]] |- | | ''[[:d:Q23663083|David R. Dow]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/david_r_dow david_r_dow] | [[:d:Q23663083|Q23663083]] |- | [[Íomhá:DavidRLiu2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16214492|David R. Liu]]'' | ceimiceoir Meiriceánach | [[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-06-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_liu david_liu] | [[:d:Q16214492|Q16214492]] |- | [[Íomhá:DavidRockwell-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3018716|David Rockwell]]'' | ailtire agus dearthóir Meiriceánach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_rockwell david_rockwell] | [[:d:Q3018716|Q3018716]] |- | [[Íomhá:David Rothkopf Bio Photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1176391|David Rothkopf]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-12-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_rothkopf david_rothkopf] | [[:d:Q1176391|Q1176391]] |- | [[Íomhá:David R. Williams of Harvard University.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q25189761|David Rudyard Williams]]'' | | [[ollamh]]<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_r_williams david_r_williams] | [[:d:Q25189761|Q25189761]] |- | [[Íomhá:David S. Rose.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5239392|David S. Rose]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_s_rose david_s_rose] | [[:d:Q5239392|Q5239392]] |- | | ''[[:d:Q24054786|David Sedlak]]'' | | ''[[:d:Q19377727|innealtóir comhshaoil]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_sedlak david_sedlak] | [[:d:Q24054786|Q24054786]] |- | [[Íomhá:David Moinina Sengeh in Boston in 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23728768|David Sengeh]]'' | taighdeoir, Siarra Leon | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[aire rialtais]] | data-sort-value="1986" | 1986-02-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Siarra Leon]] | [https://www.ted.com/speakers/david_sengeh david_sengeh] | [[:d:Q23728768|Q23728768]] |- | [[Íomhá:Br.David St.Gerold.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q324330|David Steindl-Rast]]'' | | [[manach]]<br/>''[[:d:Q1234713|diagaire]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1926" | 1926-07-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1617 1617]<br/>[https://www.ted.com/speakers/br_david_steindl_rast br_david_steindl_rast] | [[:d:Q324330|Q324330]] |- | [[Íomhá:David W. Titley.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17385810|David Titley]]'' | | ''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-10-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_titley david_titley] | [[:d:Q17385810|Q17385810]] |- | [[Íomhá:David Wallace-Wells.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q61766571|David Wallace-Wells]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/david_wallace_wells david_wallace_wells] | [[:d:Q61766571|Q61766571]] |- | [[Íomhá:David Wengrow no Fronteiras do Pensamento 2023 em São Paulo (53235359260) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q64594136|David Wengrow]]'' | | [[seandálaí]]<br/>''[[:d:Q17488316|réamhstaraí]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-07-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/david_wengrow david_wengrow] | [[:d:Q64594136|Q64594136]] |- | [[Íomhá:David Whyte 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4352814|David Whyte]]'' | | [[file]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/david_whyte david_whyte] | [[:d:Q4352814|Q4352814]] |- | [[Íomhá:Dawn Landes at the Chicago Winery 2015-02-03 21.39.45 (16255005127).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2803858|Dawn Landes]]'' | amhránaí agus cumadóir Meiriceánach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q128124|innealtóir fuaime]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-12-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/2448 2448]<br/>[https://www.ted.com/speakers/dawn_landes dawn_landes] | [[:d:Q2803858|Q2803858]] |- | | ''[[:d:Q117252368|Dawn Lippert]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/dawn_lippert dawn_lippert] | [[:d:Q117252368|Q117252368]] |- | [[Íomhá:Swami Dayananda Saraswati.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5243052|Dayananda Saraswati]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-08-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Réimeas Briotanach|an Réimeas Briotanach]]<br/>[[an India]]<br/>''[[:d:Q1775277|Tiarnas na hIndia]]'' | [https://www.ted.com/speakers/swami_dayananda_saraswati swami_dayananda_saraswati] | [[:d:Q5243052|Q5243052]] |- | [[Íomhá:Dean Kamen visits Team Whiteman 160426-F-TQ704-039 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q720457|Dean Kamen]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-04-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dean_kamen dean_kamen] | [[:d:Q720457|Q720457]] |- | | ''[[:d:Q52517772|Dean Lomax]]'' | | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dean_lomax dean_lomax] | [[:d:Q52517772|Q52517772]] |- | [[Íomhá:DeanOrnishJI1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1181109|Dean Ornish]]'' | dochtúir Meiriceánach | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q2576499|saineolaí cothúcháin]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-07-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dr_dean_ornish dr_dean_ornish] | [[:d:Q1181109|Q1181109]] |- | [[Íomhá:Sen. DeAndrea Salvador.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55759657|DeAndrea Salvador]]'' | polaiteoir Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/deandrea_salvador deandrea_salvador] | [[:d:Q55759657|Q55759657]] |- | | ''[[:d:Q126145794|Deanna Van Buren]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/deanna_van_buren deanna_van_buren] | [[:d:Q126145794|Q126145794]] |- | [[Íomhá:Deb Roy (11881280833).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16875165|Deb Roy]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/deb_roy deb_roy] | [[:d:Q16875165|Q16875165]] |- | [[Íomhá:Debbie Millman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5247974|Debbie Millman]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/debbie_millman debbie_millman] | [[:d:Q5247974|Q5247974]] |- | [[Íomhá:Deborah Lipstadt, U.S. Special Envoy.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q254798|Deborah Lipstadt]]'' | staraí Meiriceánach | ''[[:d:Q17489339|historian of Modern Age]]''<br/>[[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/deborah_lipstadt deborah_lipstadt] | [[:d:Q254798|Q254798]] |- | [[Íomhá:Deborah Gordon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2310251|Deborah M. Gordon]]'' | bitheolaí Meiriceánach | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q20650437|myrmecologist]]''<br/>''[[:d:Q3055126|feithideolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-12-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/deborah_gordon deborah_gordon] | [[:d:Q2310251|Q2310251]] |- | | ''[[:d:Q23797192|Deborah Rhodes]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/deborah_rhodes deborah_rhodes] | [[:d:Q23797192|Q23797192]] |- | [[Íomhá:Deborah Scranton 2010 Tribeca Shankbone.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5248376|Deborah Scranton]]'' | | [[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/150 150]<br/>[https://www.ted.com/speakers/deborah_scranton deborah_scranton] | [[:d:Q5248376|Q5248376]] |- | [[Íomhá:Deborah Willis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5248410|Deborah Willis]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/deborah_willis deborah_willis] | [[:d:Q5248410|Q5248410]] |- | | ''[[:d:Q23759731|Debra Jarvis]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/debra_jarvis debra_jarvis] | [[:d:Q23759731|Q23759731]] |- | | ''[[:d:Q50379261|Deepa Narayan]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/deepa_narayan deepa_narayan] | [[:d:Q50379261|Q50379261]] |- | | ''[[:d:Q114466073|Deepak Shukla]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-08-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/deepak-shukla deepak-shukla] | [[:d:Q114466073|Q114466073]] |- | [[Íomhá:Deepika Kurup White House Science Fair.png|center|128px]] | ''[[:d:Q17466359|Deepika Kurup]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q48282|scoláire]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-04-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/deepika_kurup deepika_kurup] | [[:d:Q17466359|Q17466359]] |- | [[Íomhá:Deeyah Khan 2017 (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q2741760|Deeyah Khan]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-08-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/deeyah_khan deeyah_khan] | [[:d:Q2741760|Q2741760]] |- | [[Íomhá:The Strangeness of Scale at Twitter (13448795183).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23727975|Del Harvey]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/del_harvey del_harvey] | [[:d:Q23727975|Q23727975]] |- | [[Íomhá:Demis Hassabis, 2024 Nobel Prize Laureate in Chemistry 7 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3022141|Demis Hassabis]]'' | innealtóir ó an Ríocht Aontaithe | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q10873124|imreoir fichille]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q863368|game programmer]]''<br/>''[[:d:Q15295720|imreoir pócair]]''<br/>''[[:d:Q29169143|eolaí sonraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q58287519|video game developer]]''<br/>''[[:d:Q133253419|fiontraí teicneolaíocht]]''<br/>''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-07-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/demis_hassabis demis_hassabis] | [[:d:Q3022141|Q3022141]] |- | [[Íomhá:Dutton HandAxe Steve Jurvetson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1187362|Denis Dutton]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-02-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/denis_dutton denis_dutton] | [[:d:Q1187362|Q1187362]] |- | | ''[[:d:Q20090899|Denise L. Herzing]]'' | | ''[[:d:Q15450044|cetologist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/denise_herzing denise_herzing] | [[:d:Q20090899|Q20090899]] |- | [[Íomhá:2017 02월 22일 MBN Y Forum 2017 (22).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23795342|Dennis Hong]]'' | | ''[[:d:Q1906857|innealtóir meicniúil]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-01-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dennis_hong dennis_hong] | [[:d:Q23795342|Q23795342]] |- | | ''[[:d:Q23782382|Dennis vanEngelsdorp]]'' | | ''[[:d:Q3055126|feithideolaí]]''<br/>''[[:d:Q852389|beachaire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-10-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dennis_vanengelsdorp dennis_vanengelsdorp] | [[:d:Q23782382|Q23782382]] |- | | ''[[:d:Q3023696|Dereck and Beverly Joubert]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/beverly_dereck_joubert beverly_dereck_joubert] | [[:d:Q3023696|Q3023696]] |- | [[Íomhá:Derek Paravicini 20apr08 2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3023778|Derek Paravicini]]'' | | ''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-07-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/1674 1674]<br/>[https://www.ted.com/speakers/derek_paravicini derek_paravicini] | [[:d:Q3023778|Q3023778]] |- | [[Íomhá:Derek Sivers, November 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5262357|Derek Sivers]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1969" | 1969-09-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/derek_sivers derek_sivers] | [[:d:Q5262357|Q5262357]] |- | [[Íomhá:2018-09-17 Derren Brown at Foyles (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q449048|Derren Brown]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q15855449|draíodóir]]''<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q16746942|hypnotist]]''<br/>''[[:d:Q1658894|doilfeoir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-02-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/derren_brown derren_brown] | [[:d:Q449048|Q449048]] |- | [[Íomhá:Deval Patrick official photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11100|Deval Patrick]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[gobharnóir]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/deval_patrick deval_patrick] | [[:d:Q11100|Q11100]] |- | [[Íomhá:Devdutt Pattanaik 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5266636|Devdutt Pattanaik]]'' | | ''[[:d:Q24387326|miotagrafaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-12-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/devdutt_pattanaik devdutt_pattanaik] | [[:d:Q5266636|Q5266636]] |- | | ''[[:d:Q59785700|Dexter Dias]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dexter_dias dexter_dias] | [[:d:Q59785700|Q59785700]] |- | | ''[[:d:Q63215543|Diana Greene Foster]]'' | | ''[[:d:Q12360779|déimeagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/diana_greene_foster diana_greene_foster] | [[:d:Q63215543|Q63215543]] |- | | ''[[:d:Q23796030|Diana Laufenberg]]'' | | [[múinteoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/diana_laufenberg diana_laufenberg] | [[:d:Q23796030|Q23796030]] |- | [[Íomhá:Diana Nyad by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5271254|Diana Nyad]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>''[[:d:Q11313148|scríbhneoir spóirt]]''<br/>''[[:d:Q10843402|snámhóir]]''<br/>''[[:d:Q16278103|imreoir scuaise]]''<br/>''[[:d:Q107932010|long-distance swimmer]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/diana_nyad diana_nyad] | [[:d:Q5271254|Q5271254]] |- | | ''[[:d:Q5271279|Diana Reiss]]'' | eolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/diana_reiss diana_reiss] | [[:d:Q5271279|Q5271279]] |- | | ''[[:d:Q23797204|Diane Benscoter]]'' | | ''[[:d:Q1900167|síciteiripeoir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/diane_benscoter diane_benscoter] | [[:d:Q23797204|Q23797204]] |- | | ''[[:d:Q23662554|Diane Kelly]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/diane_kelly diane_kelly] | [[:d:Q23662554|Q23662554]] |- | [[Íomhá:NLN Diane Savino.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5271567|Diane Savino]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-09-28 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/diane_j_savino diane_j_savino] | [[:d:Q5271567|Q5271567]] |- | | ''[[:d:Q23796688|Dianna Cohen]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dianna_cohen dianna_cohen] | [[:d:Q23796688|Q23796688]] |- | [[Íomhá:Didier Sornette.png|center|128px]] | ''[[:d:Q1210578|Didier Sornette]]'' | eolaí Francach | [[fisiceoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/didier_sornette didier_sornette] | [[:d:Q1210578|Q1210578]] |- | | ''[[:d:Q17155900|Dilip Ratha]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dilip_ratha dilip_ratha] | [[:d:Q17155900|Q17155900]] |- | | ''[[:d:Q5277447|Dimitar Sasselov]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[réalteolaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhulgáir]] | [https://www.ted.com/speakers/dimitar_sasselov dimitar_sasselov] | [[:d:Q5277447|Q5277447]] |- | [[Íomhá:Dina Katabi.png|center|128px]] | ''[[:d:Q15995234|Dina Katabi]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dina_katabi dina_katabi] | [[:d:Q15995234|Q15995234]] |- | | ''[[:d:Q28976249|Dina Zielinski]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dina_zielinski dina_zielinski] | [[:d:Q28976249|Q28976249]] |- | | ''[[:d:Q80843138|Dixon Chibanda]]'' | | [[Síciatraí (gairm)|síciatraí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dixon_chibanda dixon_chibanda] | [[:d:Q80843138|Q80843138]] |- | [[Íomhá:Francis Kere, 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q99416|Diébédo Francis Kéré]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-04-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Buircíne Fasó]] | [https://www.ted.com/speakers/diebedo_francis_kere diebedo_francis_kere] | [[:d:Q99416|Q99416]] |- | | ''[[:d:Q114338974|DK Osseo-Asare]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dk_osseo_asare dk_osseo_asare] | [[:d:Q114338974|Q114338974]] |- | [[Íomhá:Dolores Huerta (33552046043) (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q468843|Dolores Huerta]]'' | | ''[[:d:Q15627169|ceardchumannaí]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q8359428|gníomhaí sóisialta]]''<br/>''[[:d:Q1021386|gníomhaí ar son cearta sibhialta]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-04-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dolores_huerta dolores_huerta] | [[:d:Q468843|Q468843]] |- | [[Íomhá:Don Tapscott BW.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q984369|Don Tapscott]]'' | fear gnó Ceanadach | ''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>[[múinteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q16849727|comhairleoir gnó]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/don_tapscott don_tapscott] | [[:d:Q984369|Q984369]] |- | [[Íomhá:DonaldHoffman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23769269|Donald Hoffman]]'' | | ''[[:d:Q14565186|cognitive scientist]]''<br/>''[[:d:Q112972705|popular science author]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-12-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/donald_hoffman donald_hoffman] | [[:d:Q23769269|Q23769269]] |- | [[Íomhá:Donald Norman at AWF05.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92804|Donald Norman]]'' | scoláire Meiriceánach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q14565186|cognitive scientist]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-12-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/don_norman don_norman] | [[:d:Q92804|Q92804]] |- | [[Íomhá:Donald Sadoway at NTNU (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5295111|Donald Sadoway]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1143 1143]<br/>[https://www.ted.com/speakers/donald_sadoway donald_sadoway] | [[:d:Q5295111|Q5295111]] |- | | ''[[:d:Q23712628|Dong Woo Jang]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Chóiré Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/dong_woo_jang dong_woo_jang] | [[:d:Q23712628|Q23712628]] |- | [[Íomhá:Donnel Baird - PopTech 2013 - Camden, ME.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q115735314|Donnel Baird]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/donnel_baird donnel_baird] | [[:d:Q115735314|Q115735314]] |- | [[Íomhá:Dorie Clark headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q101130818|Dorie Clark]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dorie_clark dorie_clark] | [[:d:Q101130818|Q101130818]] |- | [[Íomhá:NBF2024-doris-kearns-goodwin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q442008|Doris Kearns Goodwin]]'' | beathaisnéisí Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-01-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/doris_kearns_goodwin doris_kearns_goodwin] | [[:d:Q442008|Q442008]] |- | | ''[[:d:Q23662639|Doris Kim Sung]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/doris_kim_sung doris_kim_sung] | [[:d:Q23662639|Q23662639]] |- | [[Íomhá:Dorothy Roberts.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5298611|Dorothy Roberts]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-03-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dorothy_roberts dorothy_roberts] | [[:d:Q5298611|Q5298611]] |- | | ''[[:d:Q22114682|Doug Roble]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/doug_roble doug_roble] | [[:d:Q22114682|Q22114682]] |- | [[Íomhá:Douglas adams portrait.jpg|center|128px]] | [[Douglas Adams]] | scríbhneoir Sasanach (1952–2001) | ''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>[[fuirseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1952" | 1952-03-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/douglas_adams douglas_adams] | [[:d:Q42|Q42]] |- | [[Íomhá:2023-09-13 Douglas Ruskoff no Fronteiras do Pensamento 2023 em Porto Alegre (53188358494) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q717884|Douglas Rushkoff]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-02-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/douglas_rushkoff douglas_rushkoff] | [[:d:Q717884|Q717884]] |- | [[Íomhá:Dr. Srikumar Rao.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5304404|Dr. Srikumar Rao]]'' | | ''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-04-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/srikumar_rao srikumar_rao] | [[:d:Q5304404|Q5304404]] |- | [[Íomhá:Dread Scott.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26899216|Dread Scott]]'' | | ''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dread_scott dread_scott] | [[:d:Q26899216|Q26899216]] |- | | ''[[:d:Q5307132|Drew Berry]]'' | | ''[[:d:Q266569|beochantóir]]''<br/>''[[:d:Q4915128|eolaí bithleighis]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/drew_berry drew_berry] | [[:d:Q5307132|Q5307132]] |- | [[Íomhá:Drew Curtis 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5307157|Drew Curtis]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-02-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/drew_curtis drew_curtis] | [[:d:Q5307157|Q5307157]] |- | | ''[[:d:Q23661672|Drew Dudley]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/drew_dudley drew_dudley] | [[:d:Q23661672|Q23661672]] |- | | ''[[:d:Q56964152|Dustin M. Schroeder]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q12094958|geoifisiceoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dustin_schroeder dustin_schroeder] | [[:d:Q56964152|Q56964152]] |- | [[Íomhá:DY portrait edit.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5317151|Dustin Yellin]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | ''[[:d:Q21477194|contemporary artist]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-07-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dustin_yellin_1 dustin_yellin_1] | [[:d:Q5317151|Q5317151]] |- | | ''[[:d:Q23656142|Dyan deNapoli]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dyan_denapoli dyan_denapoli] | [[:d:Q23656142|Q23656142]] |- | | ''[[:d:Q106939040|Dyhia Belhabib]]'' | | ''[[:d:Q16529590|eolaí comhshaoil]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dyhia_belhabib dyhia_belhabib] | [[:d:Q106939040|Q106939040]] |- | [[Íomhá:Welcome to Night Vale in Atlanta (17860741530) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50874748|Dylan Marron]]'' | aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-05-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dylan_marron dylan_marron] | [[:d:Q50874748|Q50874748]] |- | [[Íomhá:Eames Demetrios Keynote - Industrial Designers Society of America Western Conference Keynote.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23795632|Eames Demetrios]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eames_demetrios eames_demetrios] | [[:d:Q23795632|Q23795632]] |- | | ''[[:d:Q23795453|Eben Bayer]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/eben_bayer eben_bayer] | [[:d:Q23795453|Q23795453]] |- | | ''[[:d:Q23662606|Ed Gavagan]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ed_gavagan ed_gavagan] | [[:d:Q23662606|Q23662606]] |- | | ''[[:d:Q23797198|Ed Ulbrich]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ed_ulbrich ed_ulbrich] | [[:d:Q23797198|Q23797198]] |- | [[Íomhá:Ed Yong (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3047215|Ed Yong]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q17433421|science journalist]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/ed_yong ed_yong] | [[:d:Q3047215|Q3047215]] |- | [[Íomhá:Eddi Reader2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q443837|Eddi Reader]]'' | | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/eddi_reader eddi_reader] | [[:d:Q443837|Q443837]] |- | [[Íomhá:Eddie Obeng on ball.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5336369|Eddie Obeng]]'' | | ''[[:d:Q48072011|business theorist]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/eddie_obeng eddie_obeng] | [[:d:Q5336369|Q5336369]] |- | | ''[[:d:Q23727579|Eddy Cartaya]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/eddy_cartaya eddy_cartaya] | [[:d:Q23727579|Q23727579]] |- | [[Íomhá:Edi Rama (2024-02-29).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q316901|Edi Rama]]'' | polaiteoir Albánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q3665646|cispheileadóir]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>[[ceannaire rialtais]]<br/>''[[:d:Q30185|méara]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1964" | 1964-07-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Albáin]] | [https://www.ted.com/speakers/edi_rama edi_rama] | [[:d:Q316901|Q316901]] |- | [[Íomhá:Edie thumb 33 ft.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5338692|Edith Widder]]'' | | ''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1951" | 1951-06-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/edith_widder edith_widder] | [[:d:Q5338692|Q5338692]] |- | | ''[[:d:Q115591288|Edsel Salvana]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/edsel_salvana edsel_salvana] | [[:d:Q115591288|Q115591288]] |- | [[Íomhá:Foto oficial de Eduardo Paes.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q972007|Eduardo Paes]]'' | polaiteoir Brasaíleach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-11-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/mayor_eduardo_paes mayor_eduardo_paes] | [[:d:Q972007|Q972007]] |- | [[Íomhá:Cómo piensa un matemático, Eduardo Sáenz de Cabezón 3 (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q23769256|Eduardo Sáenz de Cabezón]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-06-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Spáinn]] | [https://www.ted.com/speakers/eduardo_saenz_de_cabezon eduardo_saenz_de_cabezon] | [[:d:Q23769256|Q23769256]] |- | [[Íomhá:Edward Boyden World Economic Forum 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5341974|Edward Boyden]]'' | néareolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-08-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ed_boyden ed_boyden] | [[:d:Q5341974|Q5341974]] |- | [[Íomhá:Ed Burtynsky (38148537).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q967163|Edward Burtynsky]]'' | grianghrafadóir Ceanadach | [[grianghrafadóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1955" | 1955-02-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/edward_burtynsky edward_burtynsky] | [[:d:Q967163|Q967163]] |- | [[Íomhá:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Edward Osborne Wilson|Edward O. Wilson]] | bitheolaí, nádúraí, agus scríbhneoir Meiriceánach | ''[[:d:Q3055126|feithideolaí]]''<br/>''[[:d:Q19356916|sochbhitheolaí]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16831721|eiteolaí]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q18805|nádúraí]]''<br/>''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>''[[:d:Q3745071|scríbhneoir eolaíochta]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q20650437|myrmecologist]]''<br/>''[[:d:Q98544732|bailitheoir eolaíochta]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/e_o_wilson e_o_wilson] | [[:d:Q211029|Q211029]] |- | [[Íomhá:Libreplanet 2016 - Edward Snowden Keynote.png|center|128px]] | [[Edward Snowden]] | ríomheolaí agus sceithire Meiriceánach | ''[[:d:Q327353|riarthóir córais]]''<br/>''[[:d:Q5121444|oifigeach faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q856887|garda slándála]]''<br/>''[[:d:Q26102|sceithire]]''<br/>''[[:d:Q181043|easaontach]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q48772091|intelligence analyst]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-06-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Rúis]] | [https://www.ted.com/speakers/edward_snowden edward_snowden] | [[:d:Q13424289|Q13424289]] |- | | ''[[:d:Q23795681|Edward Tenner]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1944" | 1944 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/edward_tenner edward_tenner] | [[:d:Q23795681|Q23795681]] |- | [[Íomhá:Edwidge Danticat by David Shankbone.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q450346|Edwidge Danticat]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q15949613|gearrscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-01-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Háítí]] | [https://www.ted.com/speakers/edwidge_danticat edwidge_danticat] | [[:d:Q450346|Q450346]] |- | | ''[[:d:Q104157816|Efosa Ojomo]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/efosa_ojomo efosa_ojomo] | [[:d:Q104157816|Q104157816]] |- | | ''[[:d:Q23691666|Einstein]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/einstein_the_parrot einstein_the_parrot] | [[:d:Q23691666|Q23691666]] |- | [[Íomhá:EL Seed (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12955922|eL Seed]]'' | | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-08-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Túinéis]]<br/>[[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/el_seed el_seed] | [[:d:Q12955922|Q12955922]] |- | [[Íomhá:Elaine Morgan in 1998.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q449734|Elaine Morgan]]'' | scríbhneoir Breatnach | ''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q114919269|Fernsehschaffender]]''<br/>''[[:d:Q34074720|feimineach]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1920" | 1920-11-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]] | [https://www.ted.com/speakers/elaine_morgan elaine_morgan] | [[:d:Q449734|Q449734]] |- | [[Íomhá:Dr Eleanor Longden.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23712765|Eleanor Longden]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/eleanor_longden eleanor_longden] | [[:d:Q23712765|Q23712765]] |- | [[Íomhá:Eleni Myrivili 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q107467003|Eleni Myrivili]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q1757008|stiúrthóir cúnta]]'' | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghréig]] | [https://www.ted.com/speakers/eleni_myrivili eleni_myrivili] | [[:d:Q107467003|Q107467003]] |- | [[Íomhá:Dr Eleni Gabre-Madhin.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3050741|Eleni Zaude Gabre-Madhin]]'' | eacnamaí Aetópach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-07-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Aetóip]] | [https://www.ted.com/speakers/eleni_gabre_madhin eleni_gabre_madhin] | [[:d:Q3050741|Q3050741]] |- | [[Íomhá:אלי ביר איחוד הצלה.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16214344|Eli Beer]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-09-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/eli_beer eli_beer] | [[:d:Q16214344|Q16214344]] |- | [[Íomhá:EliPariser.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1328841|Eli Pariser]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-12-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eli_pariser eli_pariser] | [[:d:Q1328841|Q1328841]] |- | [[Íomhá:Eliezer Yudkowsky, Stanford 2006 (square crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q704195|Eliezer Yudkowsky]]'' | | ''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-09-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eliezer_yudkowsky eliezer_yudkowsky] | [[:d:Q704195|Q704195]] |- | [[Íomhá:ElifShafak Ask EbruBilun Wiki.jpg|center|128px]] | [[Elif Shafak|Elif Şafak]] | scríbhneoir Turcach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1971" | 1971-10-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/elif_shafak elif_shafak] | [[:d:Q270739|Q270739]] |- | [[Íomhá:Elise LeGrow at Roy Thomson Hall - 2017 (36530356835).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5361673|Elise LeGrow]]'' | amhránaí Ceanadach | [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/elise_legrow elise_legrow] | [[:d:Q5361673|Q5361673]] |- | [[Íomhá:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q26321|Elizabeth Blackburn]]'' | bitheolaí ó an Astráil | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-26 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_blackburn elizabeth_blackburn] | [[:d:Q26321|Q26321]] |- | [[Íomhá:Elizabeth Wayne 2018 crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48720234|Elizabeth C. Wayne]]'' | | ''[[:d:Q19902880|innealtóir bithleighis]]''<br/>''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_wayne elizabeth_wayne] | [[:d:Q48720234|Q48720234]] |- | | ''[[:d:Q5362609|Elizabeth Coleman]]'' | riarthóir acadúil Meiriceánach | ''[[:d:Q21281706|riarthóir acadúla]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1937" | 1937 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/liz_coleman liz_coleman] | [[:d:Q5362609|Q5362609]] |- | [[Íomhá:Elizabeth Diller.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1225543|Elizabeth Diller]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]'' | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_diller elizabeth_diller] | [[:d:Q1225543|Q1225543]] |- | [[Íomhá:Elizabeth Dunn PopTech 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q75040175|Elizabeth Dunn]]'' | | [[síceolaí]] | data-sort-value="1977" | 1977-11-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_dunn elizabeth_dunn] | [[:d:Q75040175|Q75040175]] |- | [[Íomhá:Elizabeth Gilbert at TED.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q231424|Elizabeth Gilbert]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_gilbert elizabeth_gilbert] | [[:d:Q231424|Q231424]] |- | | ''[[:d:Q100304748|Elizabeth Howell]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_howell elizabeth_howell] | [[:d:Q100304748|Q100304748]] |- | [[Íomhá:Elizabeth Kapuʻuwailani Lindsey.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5363053|Elizabeth Kapu'uwailani Lindsey]]'' | ban-aisteoir Meiriceánach | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q18581305|iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_lindsey elizabeth_lindsey] | [[:d:Q5363053|Q5363053]] |- | | ''[[:d:Q18155703|Elizabeth Lesser]]'' | | ''[[:d:Q185196|cnáimhseach]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_lesser elizabeth_lesser] | [[:d:Q18155703|Q18155703]] |- | | ''[[:d:Q24040890|Elizabeth Lev]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_lev elizabeth_lev] | [[:d:Q24040890|Q24040890]] |- | [[Íomhá:Elizabeth Loftus.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q262154|Elizabeth Loftus]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q93068487|forensic psychologist]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_loftus elizabeth_loftus] | [[:d:Q262154|Q262154]] |- | | ''[[:d:Q18913035|Elizabeth Murchison]]'' | | ''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>''[[:d:Q16062369|oinceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_murchison elizabeth_murchison] | [[:d:Q18913035|Q18913035]] |- | [[Íomhá:EPhoto.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23782690|Elizabeth Nyamayaro]]'' | eolaí polaitíochta | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>[[taidhleoir]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSiombáib]] | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_nyamayaro elizabeth_nyamayaro] | [[:d:Q23782690|Q23782690]] |- | | ''[[:d:Q17916880|Elizabeth P. Turtle]]'' | | ''[[:d:Q16742203|pláinéadeolaí]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_turtle elizabeth_turtle] | [[:d:Q17916880|Q17916880]] |- | [[Íomhá:ElizabethPisaniAtQEDcon2014-2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5363352|Elizabeth Pisani]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elizabeth_pisani elizabeth_pisani] | [[:d:Q5363352|Q5363352]] |- | | ''[[:d:Q65682598|Ella Al-Shamahi]]'' | | ''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>[[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]'' | data-sort-value="1985" | 1980s | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/ella_al_shamahi ella_al_shamahi] | [[:d:Q65682598|Q65682598]] |- | [[Íomhá:Ellen 't Hoen, at UNITAID Market Forum, April 7, 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5364710|Ellen 't Hoen]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/ellen_t_hoen ellen_t_hoen] | [[:d:Q5364710|Q5364710]] |- | | ''[[:d:Q115655693|Ellen Agler]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ellen_agler ellen_agler] | [[:d:Q115655693|Q115655693]] |- | [[Íomhá:Ellen Dunham-Jones (6931479086) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23796172|Ellen Dunham-Jones]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-01-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ellen_dunham_jones ellen_dunham_jones] | [[:d:Q23796172|Q23796172]] |- | | ''[[:d:Q5364858|Ellen Gustafson]]'' | bean ghnó Mheiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ellen_gustafson ellen_gustafson] | [[:d:Q5364858|Q5364858]] |- | [[Íomhá:12 6 2022 Breaking the Barriers of Entry for Women Leaders in Africa (52577486307) (Ellen Johnson-Sirleaf).jpg|center|128px]] | [[Ellen Johnson Sirleaf]] | polaiteoir ó an Libéir | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1938" | 1938-10-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Libéir]] | [https://www.ted.com/speakers/ellen_johnson_sirleaf ellen_johnson_sirleaf] | [[:d:Q43179|Q43179]] |- | | ''[[:d:Q23662797|Ellen Jorgensen]]'' | | [[bitheolaí]] | data-sort-value="1955" | 1955-06-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ellen_jorgensen ellen_jorgensen] | [[:d:Q23662797|Q23662797]] |- | [[Íomhá:Ellen McArthur, 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ellen MacArthur]] | | ''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q254651|loingseoir]]''<br/>''[[:d:Q901402|tíreolaí]]''<br/>''[[:d:Q476246|mairnéalach]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-07-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/ellen_macarthur ellen_macarthur] | [[:d:Q262259|Q262259]] |- | | ''[[:d:Q78906351|Ellen Støkken Dahl]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/ellen_stokken_dahl ellen_stokken_dahl] | [[:d:Q78906351|Q78906351]] |- | | ''[[:d:Q23784323|Elliot Krane]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/elliot_krane elliot_krane] | [[:d:Q23784323|Q23784323]] |- | [[Íomhá:Elon Musk (54816836217) (cropped 2) (b).jpg|center|128px]] | [[Elon Musk]] | fear gnó Meiriceánach (rugadh 1971) | ''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q212238|státseirbhíseach]]''<br/>''[[:d:Q133253419|fiontraí teicneolaíocht]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q11481802|aisteoir athghuthaithe]]''<br/>''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]]<br/>[[Ceanada]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elon_musk elon_musk] | [[:d:Q317521|Q317521]] |- | | ''[[:d:Q23760249|Elora Hardy]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Indinéis]] | [https://www.ted.com/speakers/elora_hardy elora_hardy] | [[:d:Q23760249|Q23760249]] |- | [[Íomhá:Elyn Saks at Yale Law School.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5368497|Elyn Saks]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-11-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elyn_saks elyn_saks] | [[:d:Q5368497|Q5368497]] |- | | ''[[:d:Q23759555|Eman Mohammed]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]'' | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stát na Palaistíne]] | [https://www.ted.com/speakers/eman_mohammed eman_mohammed] | [[:d:Q23759555|Q23759555]] |- | [[Íomhá:Emeli Sandé September 2014.jpg|center|128px]] | [[Emeli Sandé]] | amhránaí Albanach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q822146|liriceoir]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q102277154|pop musician]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-03-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/emeli_sande emeli_sande] | [[:d:Q470429|Q470429]] |- | [[Íomhá:Emiliano Salinas.png|center|128px]] | ''[[:d:Q8263870|Emiliano Salinas]]'' | | ''[[:d:Q1416279|anailísí airgeadais]]''<br/>[[eacnamaí]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Meicsiceo]] | [https://www.ted.com/speakers/emiliano_salinas emiliano_salinas] | [[:d:Q8263870|Q8263870]] |- | | ''[[:d:Q23782719|Emilie Wapnick]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/emilie_wapnick emilie_wapnick] | [[:d:Q23782719|Q23782719]] |- | | ''[[:d:Q57024600|Emily A. Grubert]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/emily_grubert emily_grubert] | [[:d:Q57024600|Q57024600]] |- | [[Íomhá:Emily Balcetis in 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23768714|Emily Balcetis]]'' | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/emily_balcetis emily_balcetis] | [[:d:Q23768714|Q23768714]] |- | | ''[[:d:Q106452648|Emily Esfahani Smith]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/emily_esfahani_smith emily_esfahani_smith] | [[:d:Q106452648|Q106452648]] |- | | ''[[:d:Q57037547|Emily F Rothman]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/emily_rothman emily_rothman] | [[:d:Q57037547|Q57037547]] |- | [[Íomhá:EmilyKingAtDougFir2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13562073|Emily King]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-07-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/emily_king emily_king] | [[:d:Q13562073|Q13562073]] |- | | ''[[:d:Q105702342|Emily Leproust]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/emily_leproust emily_leproust] | [[:d:Q105702342|Q105702342]] |- | | ''[[:d:Q24851691|Emily Levesque]]'' | réaltfhisiceoir Meiriceánach | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[réalteolaí]]<br/>[[fisiceoir]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/emily_levesque emily_levesque] | [[:d:Q24851691|Q24851691]] |- | | ''[[:d:Q4260929|Emily Levine]]'' | fuirseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q12406482|greannóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-10-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/emily_levine emily_levine] | [[:d:Q4260929|Q4260929]] |- | | ''[[:d:Q106860592|Emily Nagoski]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q26831130|oide saoil]]''<br/>''[[:d:Q2920595|gnéaseolaí]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/emily_nagoski emily_nagoski] | [[:d:Q106860592|Q106860592]] |- | [[Íomhá:ECB COVID-19 Webinar Series Emily Oster 54m40s.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5372306|Emily Oster]]'' | eacnamaí Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-02-14 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/emily_oster emily_oster] | [[:d:Q5372306|Q5372306]] |- | [[Íomhá:Emily Pilloton - PopTech 2009 - Camden, ME.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23795673|Emily Pilloton]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/emily_pilloton emily_pilloton] | [[:d:Q23795673|Q23795673]] |- | [[Íomhá:Emma Teeling for The Story of Your Stuff.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21392291|Emma C. Teeling]]'' | míoleolaí Éireannach | ''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [https://www.ted.com/speakers/emma_teeling emma_teeling] | [[:d:Q21392291|Q21392291]] |- | [[Íomhá:Emma Hart.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q61741269|Emma Hart (computer scientist)]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/emma_hart emma_hart] | [[:d:Q61741269|Q61741269]] |- | | ''[[:d:Q19662329|Emma Marris]]'' | | ''[[:d:Q3745071|scríbhneoir eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/emma_marris emma_marris] | [[:d:Q19662329|Q19662329]] |- | | ''[[:d:Q80226037|Emma Nehrenheim]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/emma_nehrenheim emma_nehrenheim] | [[:d:Q80226037|Q80226037]] |- | | ''[[:d:Q19986788|Emma R. Schachner]]'' | | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/emma_schachner emma_schachner] | [[:d:Q19986788|Q19986788]] |- | [[Íomhá:Emmanuel Acho.png|center|128px]] | ''[[:d:Q3724672|Emmanuel Acho]]'' | peileadóir Meiriceánach | ''[[:d:Q19204627|imreoir peile Meiriceánaí]]''<br/>''[[:d:Q7579803|sports analyst]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-11-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/emmanuel_acho emmanuel_acho] | [[:d:Q3724672|Q3724672]] |- | [[Íomhá:Emmanuel Jal (152417).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1338331|Emmanuel Jal]]'' | | ''[[:d:Q2252262|rapálaí]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-01-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSúdáin]]<br/>[[an tSúdáin Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/emmanuel_jal emmanuel_jal] | [[:d:Q1338331|Q1338331]] |- | [[Íomhá:Web Summit 2018 - Contentmakers - Day 2, November 7 SM7 9280 (45715722382).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5373565|Emmett Shear]]'' | duine gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/emmett_shear emmett_shear] | [[:d:Q5373565|Q5373565]] |- | [[Íomhá:Emi Mahmoud Islamic Poet.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26702742|Emtithal Mahmoud]]'' | file Súdánach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSúdáin]] | [https://www.ted.com/speakers/emtithal_mahmoud emtithal_mahmoud] | [[:d:Q26702742|Q26702742]] |- | | ''[[:d:Q5379508|Enric Sala]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-11-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Spáinn]] | [https://www.ted.com/speakers/enric_sala enric_sala] | [[:d:Q5379508|Q5379508]] |- | | ''[[:d:Q89654407|Enrico Ramirez-Ruiz]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/enrico_ramirez_ruiz enrico_ramirez_ruiz] | [[:d:Q89654407|Q89654407]] |- | [[Íomhá:Enrique Peñalosa no Fronteiras do Pensamento Porto Alegre (7417396154).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q989831|Enrique Peñalosa]]'' | polaiteoir Colómach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]''<br/>''[[:d:Q30185|méara]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Cholóim]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/enrique_penalosa enrique_penalosa] | [[:d:Q989831|Q989831]] |- | [[Íomhá:Erez Lieberman Aiden.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5385746|Erez Lieberman Aiden]]'' | eolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/erez_lieberman_aiden erez_lieberman_aiden] | [[:d:Q5385746|Q5385746]] |- | | ''[[:d:Q23795686|Eric Berlow]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_berlow eric_berlow] | [[:d:Q23795686|Q23795686]] |- | | ''[[:d:Q23797191|Eric Dishman]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/eric_dishman eric_dishman] | [[:d:Q23797191|Q23797191]] |- | | ''[[:d:Q111240404|Eric Dyer]]'' | | ''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_dyer eric_dyer] | [[:d:Q111240404|Q111240404]] |- | [[Íomhá:Eric Garcetti official mayoral portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5386557|Eric Garcetti]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q10669499|oifigeach cabhlaigh]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q30185|méara]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-02-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_garcetti eric_garcetti] | [[:d:Q5386557|Q5386557]] |- | | ''[[:d:Q23783074|Eric Giler]]'' | | | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/eric_giler eric_giler] | [[:d:Q23783074|Q23783074]] |- | | ''[[:d:Q976346|Eric Haseltine]]'' | | ''[[:d:Q10497074|innealtóir eitilte]]''<br/>''[[:d:Q48772091|intelligence analyst]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_haseltine eric_haseltine] | [[:d:Q976346|Q976346]] |- | | ''[[:d:Q107663251|Eric Hirshberg]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/eric_hirshberg eric_hirshberg] | [[:d:Q107663251|Q107663251]] |- | [[Íomhá:Eric Lewis-33.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5386963|Eric Lewis]]'' | | ''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-05-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_lewis eric_lewis] | [[:d:Q5386963|Q5386963]] |- | [[Íomhá:Eric Liu.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5386981|Eric Liu]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_liu eric_liu] | [[:d:Q5386981|Q5386981]] |- | | ''[[:d:Q23785222|Eric Mead]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/eric_mead eric_mead] | [[:d:Q23785222|Q23785222]] |- | [[Íomhá:Eric Yuan The Grove 2021 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q44870909|Eric S. Yuan]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-02-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_s_yuan eric_s_yuan] | [[:d:Q44870909|Q44870909]] |- | [[Íomhá:Eric Topol in 2026 A.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5387640|Eric Topol]]'' | cairdeolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q3264451|cairdeolaí]]''<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_topol eric_topol] | [[:d:Q5387640|Q5387640]] |- | [[Íomhá:Manhatta author at NYBG 2022 jeh (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5387689|Eric W. Sanderson]]'' | | ''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]'' | data-sort-value="1967" | 1960s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_sanderson eric_sanderson] | [[:d:Q5387689|Q5387689]] |- | [[Íomhá:Eric Whitacre.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q726206|Eric Whitacre]]'' | cumadóir Meiriceánach | ''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q14915627|ceoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q1076502|stiúrthóir cóir]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1970" | 1970-01-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_whitacre eric_whitacre] | [[:d:Q726206|Q726206]] |- | [[Íomhá:EricXunLi2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18653772|Eric X. Li]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/eric_x_li eric_x_li] | [[:d:Q18653772|Q18653772]] |- | | ''[[:d:Q23662179|Erica Frenkel]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/1216 1216]<br/>[https://www.ted.com/speakers/erica_frenkel erica_frenkel] | [[:d:Q23662179|Q23662179]] |- | [[Íomhá:Erik Brynjolfsson at MIT Sloan CIO Symposium 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5388515|Erik Brynjolfsson]]'' | scoláire Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1486 1486]<br/>[https://www.ted.com/speakers/erik_brynjolfsson erik_brynjolfsson] | [[:d:Q5388515|Q5388515]] |- | [[Íomhá:Erik Hersman PopTech 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5388622|Erik Hersman]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/erik_hersman erik_hersman] | [[:d:Q5388622|Q5388622]] |- | [[Íomhá:Erik Johansson portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18353878|Erik Johansson]]'' | ealaíontóir Sualannach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/erik_johannson erik_johannson] | [[:d:Q18353878|Q18353878]] |- | | ''[[:d:Q23671001|Erik Schlangen]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q13582652|innealtóir sibhialta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/erik_schlangen erik_schlangen] | [[:d:Q23671001|Q23671001]] |- | | ''[[:d:Q28501534|Erika Bachiochi]]'' | | ''[[:d:Q16012028|scoláire dlí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/erika_bachiochi erika_bachiochi] | [[:d:Q28501534|Q28501534]] |- | | ''[[:d:Q92949328|Erika Cheung]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/erika_cheung erika_cheung] | [[:d:Q92949328|Q92949328]] |- | [[Íomhá:Erikahamden.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q61019127|Erika T. Hamden]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q3499072|chef]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/erika_hamden erika_hamden] | [[:d:Q61019127|Q61019127]] |- | [[Íomhá:Erin McKean.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2559665|Erin McKean]]'' | | ''[[:d:Q14972848|foclóirí]]''<br/>''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/erin_mckean erin_mckean] | [[:d:Q2559665|Q2559665]] |- | | ''[[:d:Q57265823|Ermias Kebreab]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ermias_kebreab ermias_kebreab] | [[:d:Q57265823|Q57265823]] |- | | ''[[:d:Q23760623|Ernest Madu]]'' | | ''[[:d:Q3264451|cairdeolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ernest_madu ernest_madu] | [[:d:Q23760623|Q23760623]] |- | [[Íomhá:Ernesto Sirolli.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23662694|Ernesto Sirolli]]'' | | | data-sort-value="1950" | 1950-09-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/ernesto_sirolli ernesto_sirolli] | [[:d:Q23662694|Q23662694]] |- | [[Íomhá:Erricka Bridgeford (sq cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47003561|Erricka Bridgeford]]'' | gníomhaí | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-10-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/erricka_bridgeford erricka_bridgeford] | [[:d:Q47003561|Q47003561]] |- | [[Íomhá:Es Devlin in Studio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5396618|Es Devlin]]'' | | ''[[:d:Q1323191|dearthóir feisteas]]''<br/>''[[:d:Q11613590|theatre designer]]''<br/>''[[:d:Q2962070|dearthóir léiriúchán]]''<br/>''[[:d:Q2707485|radharcagrafaí]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-09-24<br/>1971-09-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/es_devlin es_devlin] | [[:d:Q5396618|Q5396618]] |- | [[Íomhá:Esta Soler Headshot North Porch.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22703937|Esta Soler]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/esta_soler esta_soler] | [[:d:Q22703937|Q22703937]] |- | [[Íomhá:Esther Duflo - Pop!Tech 2009 - 001 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q434509|Esther Duflo]]'' | eacnamaí Francach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-10-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/esther_duflo esther_duflo] | [[:d:Q434509|Q434509]] |- | [[Íomhá:Esther Choo at Medicine 2.0'12 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q40100759|Esther K. Choo]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q336641|emergency physician]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/esther_choo esther_choo] | [[:d:Q40100759|Q40100759]] |- | [[Íomhá:Esther Perel 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17388335|Esther Perel]]'' | | ''[[:d:Q1900167|síciteiripeoir]]''<br/>''[[:d:Q16614000|sex therapist]]''<br/>''[[:d:Q6001194|comhairleoir póstaí]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bheilg]] | [https://www.ted.com/speakers/esther_perel esther_perel] | [[:d:Q17388335|Q17388335]] |- | [[Íomhá:Ethan Hawke at the 2025 Berlin International Film Festival-67055.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q484615|Ethan Hawke]]'' | aisteoir agus scríbhneoir Meiriceánach | ''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]''<br/>''[[:d:Q3387717|stiúrthóir drámaíochta]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ethan_hawke ethan_hawke] | [[:d:Q484615|Q484615]] |- | | ''[[:d:Q61980065|Ethan Lindenberger]]'' | | | data-sort-value="2001" | 2001 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ethan_lindenberger ethan_lindenberger] | [[:d:Q61980065|Q61980065]] |- | [[Íomhá:Ethan A. Nadelmann - World Economic Forum on Latin America.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5402967|Ethan Nadelmann]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/2032 2032]<br/>[https://www.ted.com/speakers/ethan_nadelmann ethan_nadelmann] | [[:d:Q5402967|Q5402967]] |- | [[Íomhá:Ethan Zuckerman (48278826342) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4451591|Ethan Zuckerman]]'' | | ''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-01-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ethan_zuckerman ethan_zuckerman] | [[:d:Q4451591|Q4451591]] |- | | ''[[:d:Q5403061|ETHEL]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/ethel ethel] | [[:d:Q5403061|Q5403061]] |- | [[Íomhá:EugeniaCheng PhiBetaKappa EnLightningTalksChicago2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20831455|Eugenia Cheng]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>[[múinteoir]] | data-sort-value="1976" | 1976-08-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/eugenia_cheng eugenia_cheng] | [[:d:Q20831455|Q20831455]] |- | | ''[[:d:Q433087|Euna Lee]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Chóiré Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/euna_lee euna_lee] | [[:d:Q433087|Q433087]] |- | [[Íomhá:Euvin Naidoo - World Economic Forum on Africa 2012 crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5414626|Euvin Naidoo]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/euvin_naidoo euvin_naidoo] | [[:d:Q5414626|Q5414626]] |- | [[Íomhá:Eva Galperin 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q35746033|Eva Galperin]]'' | | ''[[:d:Q327353|riarthóir córais]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eva_galperin eva_galperin] | [[:d:Q35746033|Q35746033]] |- | [[Íomhá:Eva Vertes in 2006.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5415201|Eva Vertes George]]'' | | | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/eva_vertes eva_vertes] | [[:d:Q5415201|Q5415201]] |- | [[Íomhá:Eva Zeisel.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q216141|Eva Zeisel]]'' | ealaíontóir Ungárach | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q7541856|criadóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q11287574|dearthóir tionsclaíoch]]'' | data-sort-value="1906" | 1906-11-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ungáir]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eva_zeisel eva_zeisel] | [[:d:Q216141|Q216141]] |- | | ''[[:d:Q23783431|Evan Grant]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/evan_grant evan_grant] | [[:d:Q23783431|Q23783431]] |- | [[Íomhá:Ev Williams (15527604887).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q561960|Evan Williams]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-03-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/evan_williams evan_williams] | [[:d:Q561960|Q561960]] |- | [[Íomhá:Eve Ensler at a Hudson Union Society event in March 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2086841|Eve Ensler]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-05-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/eve_ensler eve_ensler] | [[:d:Q2086841|Q2086841]] |- | [[Íomhá:Evelyn-glennie.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q239275|Evelyn Glennie]]'' | | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q4351403|cnagcheoltóir]]''<br/>''[[:d:Q386854|drumadóir]]''<br/>''[[:d:Q12795793|seinnteoir mairimbe]]''<br/>''[[:d:Q66370835|xylophonist]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/evelyn_glennie evelyn_glennie] | [[:d:Q239275|Q239275]] |- | [[Íomhá:Wer kann die neue Zukunft machen? (17333061348).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q93054|Evgeny Morozov]]'' | scríbhneoir agus léirmheastóir Bealarúiseach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[An Bhealarúis]] | [https://www.ted.com/speakers/evgeny_morozov evgeny_morozov] | [[:d:Q93054|Q93054]] |- | | ''[[:d:Q23784493|Eythor Bender]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/eythor_bender eythor_bender] | [[:d:Q23784493|Q23784493]] |- | [[Íomhá:NEXT14 Day 2, NEXT Conference, Germany (13935053809).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23796639|Fabian Hemmert]]'' | | ''[[:d:Q11287574|dearthóir tionsclaíoch]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/fabian_hemmert fabian_hemmert] | [[:d:Q23796639|Q23796639]] |- | | ''[[:d:Q16223327|Fabian Oefner]]'' | ealaíontóir Eilvéiseach | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/fabian_oefner fabian_oefner] | [[:d:Q16223327|Q16223327]] |- | [[Íomhá:TEDxBrooklyn - Fabien Cousteau (5173719132).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5427748|Fabien Cousteau]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-10-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/fabien_cousteau fabien_cousteau] | [[:d:Q5427748|Q5427748]] |- | [[Íomhá:Fadi-chehade-toronto.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q536854|Fadi Chehadé]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Liobáin]]<br/>[[an Éigipt]] | [https://www.ted.com/speakers/fadi_chehade fadi_chehade] | [[:d:Q536854|Q536854]] |- | | ''[[:d:Q23670985|Fahad Al-Attiya]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Catar]] | [https://www.ted.com/speakers/fahad_al_attiya fahad_al_attiya] | [[:d:Q23670985|Q23670985]] |- | | ''[[:d:Q23662658|Faith Jegede]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/faith_jegede faith_jegede] | [[:d:Q23662658|Q23662658]] |- | | ''[[:d:Q21259711|Faith Osier]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q12119633|imdhíoneolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/faith_osier faith_osier] | [[:d:Q21259711|Q21259711]] |- | | ''[[:d:Q120416183|Fallon R Goodman]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[síceolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/dr_fallon_goodman_TEDxUSF20210903-46260 dr_fallon_goodman_TEDxUSF20210903-46260] | [[:d:Q120416183|Q120416183]] |- | [[Íomhá:Fareed Zakaria World Economic Forum 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q333425|Fareed Zakaria]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q42909|tuairisceoir]]''<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q17342450|editorial columnist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q589298|príomheagarthóir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/fareed_zakaria fareed_zakaria] | [[:d:Q333425|Q333425]] |- | [[Íomhá:Farida Nabourema (103909).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54362908|Farida Nabourema]]'' | gníomhaí cearta daonna Tógalannach | ''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1990" | 1990-04-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Tóga]] | [https://www.ted.com/speakers/farida_nabourema farida_nabourema] | [[:d:Q54362908|Q54362908]] |- | | ''[[:d:Q5435347|Farish A. Noor]]'' | eolaí polaitíochta Malaeisiach | [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Mhalaeisia]] | [https://www.ted.com/speakers/farish_ahmad_noor farish_ahmad_noor] | [[:d:Q5435347|Q5435347]] |- | | ''[[:d:Q42791593|Fatima AlZahra'a Alatraktchi]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-04-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/fatima_alzahra_a_alatraktchi fatima_alzahra_a_alatraktchi] | [[:d:Q42791593|Q42791593]] |- | | ''[[:d:Q108292525|Fehinti Balogun]]'' | | [[aisteoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/fehinti_balogun fehinti_balogun] | [[:d:Q108292525|Q108292525]] |- | [[Íomhá:Fei-Fei Li at AI for Good 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18686107|Fei-Fei Li]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1976" | 1976-07-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/fei_fei_li fei_fei_li] | [[:d:Q18686107|Q18686107]] |- | [[Íomhá:Imam Feisal Abdul Rauf (1).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5441577|Feisal Abdul Rauf]]'' | | ''[[:d:Q125482|iomám]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/imam_feisal_abdul_rauf imam_feisal_abdul_rauf] | [[:d:Q5441577|Q5441577]] |- | | ''[[:d:Q5442186|Felix Dennis]]'' | | ''[[:d:Q2516866|foilsitheoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/felix_dennis felix_dennis] | [[:d:Q5442186|Q5442186]] |- | [[Íomhá:Femi Oke.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5442799|Femi Oke]]'' | iriseoir agus láithreoir teilifíse Briotanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q135301631|craoltóir]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q42909|tuairisceoir]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-06-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/femi_oke femi_oke] | [[:d:Q5442799|Q5442799]] |- | | ''[[:d:Q28811045|Feras Fayyad]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q7042855|eagarthóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSiria]] | [https://www.ted.com/speakers/feras_fayyad feras_fayyad] | [[:d:Q28811045|Q28811045]] |- | | ''[[:d:Q23783216|Fields Wicker-Miurin]]'' | | ''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/fields_wicker_miurin fields_wicker_miurin] | [[:d:Q23783216|Q23783216]] |- | | ''[[:d:Q23784380|Fiorenzo Omenetto]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/fiorenzo_omenetto fiorenzo_omenetto] | [[:d:Q23784380|Q23784380]] |- | | ''[[:d:Q42562201|Floyd E Romesberg]]'' | | ''[[:d:Q864835|biteicneolaí]]''<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/floyd_romesberg floyd_romesberg] | [[:d:Q42562201|Q42562201]] |- | | ''[[:d:Q23782707|Frances Larson]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q15985128|medical historian]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/frances_larson frances_larson] | [[:d:Q23782707|Q23782707]] |- | | ''[[:d:Q59649465|Frances S. Chance]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/frances_s_chance frances_s_chance] | [[:d:Q59649465|Q59649465]] |- | | ''[[:d:Q39260921|Frances X. Frei]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/frances_frei frances_frei] | [[:d:Q39260921|Q39260921]] |- | [[Íomhá:Franlacma.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104076874|Francesca Hogi]]'' | | ''[[:d:Q27658988|rannpháirtí i gclár teilifíse réaltachta]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-11-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/francesca_hogi francesca_hogi] | [[:d:Q104076874|Q104076874]] |- | | ''[[:d:Q23783036|Francesco Sauro]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q16742175|uaimheolaí]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century<br/>1984 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/2667 2667]<br/>[https://www.ted.com/speakers/francesco_sauro francesco_sauro] | [[:d:Q23783036|Q23783036]] |- | [[Íomhá:Francis Colloins in 2026 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q336658|Francis Collins]]'' | fisiceoir, Stáit Aontaithe Mheiriceá | ''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>[[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q63006874|human geneticist]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-04-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/francis_collins francis_collins] | [[:d:Q336658|Q336658]] |- | | ''[[:d:Q23759562|Francis de los Reyes]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/francis_de_los_reyes francis_de_los_reyes] | [[:d:Q23759562|Q23759562]] |- | | ''[[:d:Q28817248|Francisca Mutapi]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSiombáib]] | [https://www.ted.com/speakers/francisca_mutapi francisca_mutapi] | [[:d:Q28817248|Q28817248]] |- | | ''[[:d:Q23769571|Franco Sacchi]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q7042855|eagarthóir scannán]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/franco_sacchi franco_sacchi] | [[:d:Q23769571|Q23769571]] |- | [[Íomhá:Frank Gehry, Viljo Revell Centenary reception, 2010 (S2311 fl2969 it0089) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Frank Gehry]] | ailtire Ceanadach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q11455387|dearthóir troscáin]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q2519376|dearthóir seodra]]''<br/>''[[:d:Q2707485|radharcagrafaí]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/frank_gehry frank_gehry] | [[:d:Q180374|Q180374]] |- | | ''[[:d:Q23657144|Frank Warren]]'' | | | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/frank_warren frank_warren] | [[:d:Q23657144|Q23657144]] |- | [[Íomhá:Franklin Leonard for Mercer.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16499779|Franklin Leonard]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1953" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/franklin_leonard franklin_leonard] | [[:d:Q16499779|Q16499779]] |- | [[Íomhá:Frans de Waal.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q303350|Frans de Waal]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q16825962|eolaí príomhach]]''<br/>''[[:d:Q16831721|eiteolaí]]''<br/>''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/frans_de_waal frans_de_waal] | [[:d:Q303350|Q303350]] |- | [[Íomhá:Frans Lanting; September 13, 2006; Ittoqqortoormiit, Greenland.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q722227|Frans Lanting]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/frans_lanting frans_lanting] | [[:d:Q722227|Q722227]] |- | | ''[[:d:Q19787217|Franz Freudenthal]]'' | dochtúir Bolavach | [[Lia|dochtúir leighis]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bholaiv]] | [https://www.ted.com/speakers/franz_freudenthal franz_freudenthal] | [[:d:Q19787217|Q19787217]] |- | [[Íomhá:Françoise Mouly.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q941550|Françoise Mouly]]'' | | ''[[:d:Q2516866|foilsitheoir]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q1111648|colorist]]''<br/>''[[:d:Q706364|stiúrthóir ealaíne]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1955" | 1955-10-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/francoise_mouly francoise_mouly] | [[:d:Q941550|Q941550]] |- | | ''[[:d:Q23769264|Fred Jansen]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/fred_jansen fred_jansen] | [[:d:Q23769264|Q23769264]] |- | [[Íomhá:The Global Energy Context Fred Krupp talks (8417459670).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5495700|Fred Krupp]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/fred_krupp fred_krupp] | [[:d:Q5495700|Q5495700]] |- | [[Íomhá:Fred Swaniker - PopTech 2015 - Camden, Maine.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16216114|Fred Swaniker]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/fred_swaniker fred_swaniker] | [[:d:Q16216114|Q16216114]] |- | [[Íomhá:Frédéric Kaplan (3330993703).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23714153|Frederic Kaplan]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="1974" | 1974-06-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/frederic_kaplan frederic_kaplan] | [[:d:Q23714153|Q23714153]] |- | | ''[[:d:Q23785270|Frederick Balagadde]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/frederick_balagadde frederick_balagadde] | [[:d:Q23785270|Q23785270]] |- | [[Íomhá:Fredros Okumu.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q49675220|Fredros O Okumu]]'' | taighdeoir | ''[[:d:Q12773412|seadeolaí]]''<br/>''[[:d:Q3055126|feithideolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/fredros_okumu fredros_okumu] | [[:d:Q49675220|Q49675220]] |- | | ''[[:d:Q5499597|Fredy Peccerelli]]'' | antraipeolaí Guatamalach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Guatamala]] | [https://www.ted.com/speakers/fredy_peccerelli fredy_peccerelli] | [[:d:Q5499597|Q5499597]] |- | [[Íomhá:Freeman Hrabowski 2012 Shankbone.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5500990|Freeman A. Hrabowski III]]'' | riarthóir acadúil Meiriceánach | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q4376769|uachtarán ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>''[[:d:Q4685922|adult educator]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-08-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/freeman_hrabowski freeman_hrabowski] | [[:d:Q5500990|Q5500990]] |- | [[Íomhá:Freeman Dyson (2005).jpg|center|128px]] | [[Freeman John Dyson|Freeman Dyson]] | fisiceoir agus matamaiticeoir Sasanach | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]''<br/>''[[:d:Q16742096|eolaí núicléach]]''<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-12-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/freeman_dyson freeman_dyson] | [[:d:Q153717|Q153717]] |- | | ''[[:d:Q26915346|Freeman Shen]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-01-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/freeman_h_shen freeman_h_shen] | [[:d:Q26915346|Q26915346]] |- | [[Íomhá:GT Bynum.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q25040837|G. T. Bynum]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q11986654|brústocaire]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-08-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/g_t_bynum g_t_bynum] | [[:d:Q25040837|Q25040837]] |- | | ''[[:d:Q23797774|Gabby Giffords and Mark Kelly]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/mark_kelly_and_gabby_giffords mark_kelly_and_gabby_giffords] | [[:d:Q23797774|Q23797774]] |- | | ''[[:d:Q52106895|Gabby Rivera]]'' | | ''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gabby_rivera gabby_rivera] | [[:d:Q52106895|Q52106895]] |- | | ''[[:d:Q16727388|Gabe Barcia-Colombo]]'' | stiúrthóir scannán Meiriceánach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1388 1388]<br/>[https://www.ted.com/speakers/gabriel_barcia_colombo gabriel_barcia_colombo] | [[:d:Q16727388|Q16727388]] |- | [[Íomhá:TNW Con EU15- Gabe Zichermann -1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16214845|Gabe Zichermann]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-05-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/1107 1107]<br/>[https://www.ted.com/speakers/gabe_zichermann gabe_zichermann] | [[:d:Q16214845|Q16214845]] |- | [[Íomhá:“Astronomía con ondas Gravitacionales” (43603989761).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16843449|Gabriela González]]'' | fisiceoir Airgintíneach | [[réalteolaí]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1965" | 1965-02-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Airgintín]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gabriela_gonzalez gabriela_gonzalez] | [[:d:Q16843449|Q16843449]] |- | | ''[[:d:Q23759565|Gail Reed]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gail_reed gail_reed] | [[:d:Q23759565|Q23759565]] |- | [[Íomhá:Gareth Thomas (rugby player).jpg|center|128px]] | [[Gareth Thomas]] | imreoir rugbaí Breatnach | ''[[:d:Q14373094|rugby league player]]''<br/>''[[:d:Q14089670|imreoir rugbaí]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-07-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/gareth_thomas gareth_thomas] | [[:d:Q949204|Q949204]] |- | [[Íomhá:Garik Israelian.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5523322|Garik Israelian]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tAontas Sóivéadach]]<br/>[[an Airméin]] | [https://www.ted.com/speakers/garik_israelian garik_israelian] | [[:d:Q5523322|Q5523322]] |- | | ''[[:d:Q108175668|Garry Cooper Jr.]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/garry_cooper garry_cooper] | [[:d:Q108175668|Q108175668]] |- | [[Íomhá:Garry Kasparov European Union 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Garry Kasparov]] | ardmháistir fichille agus gníomhaí Rúiseach | ''[[:d:Q10873124|imreoir fichille]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q105269|Ardmháistir]]''<br/>''[[:d:Q2066131|lúthchleasaí]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-04-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Rúis]]<br/>[[an Chróit]] | [https://www.ted.com/speakers/garry_kasparov garry_kasparov] | [[:d:Q28614|Q28614]] |- | | ''[[:d:Q23661679|Garth Lenz]]'' | | [[grianghrafadóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/garth_lenz garth_lenz] | [[:d:Q23661679|Q23661679]] |- | | ''[[:d:Q23662677|Gary Greenberg]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gary_greenberg gary_greenberg] | [[:d:Q23662677|Q23662677]] |- | [[Íomhá:Secretary Clinton With TIP Hero Gary Haugen (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5525220|Gary Haugen]]'' | | ''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1963" | 1963<br/>1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/2420 2420]<br/>[https://www.ted.com/speakers/gary_haugen gary_haugen] | [[:d:Q5525220|Q5525220]] |- | | ''[[:d:Q51105165|Gary Barker]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-05-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gary_barker gary_barker] | [[:d:Q51105165|Q51105165]] |- | [[Íomhá:Gary Kovacs at the World Economic Forum Annual Meeting of the New Champions in Tianjin, China, 2012..jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3916015|Gary Kovacs]]'' | fear gnó Ceanadach | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1963" | 1963<br/>1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/gary_kovacs gary_kovacs] | [[:d:Q3916015|Q3916015]] |- | | ''[[:d:Q23785051|Gary Lauder]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gary_lauder gary_lauder] | [[:d:Q23785051|Q23785051]] |- | | ''[[:d:Q115591397|Gary Liu]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gary_liu gary_liu] | [[:d:Q115591397|Q115591397]] |- | [[Íomhá:Gary Marcus.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3348133|Gary Marcus]]'' | | ''[[:d:Q7256360|sícitheangeolaí]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-02-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gary_marcus gary_marcus] | [[:d:Q3348133|Q3348133]] |- | | ''[[:d:Q23712673|Gary Slutkin]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gary_slutkin gary_slutkin] | [[:d:Q23712673|Q23712673]] |- | [[Íomhá:Gary Vaynerchuk public domain.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3098629|Gary Vaynerchuk]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q139648|soiscéalaí teicneolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q897317|saothróir fíniúna]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q215536|ceannaí]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q16849727|comhairleoir gnó]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-11-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gary_vaynerchuk gary_vaynerchuk] | [[:d:Q3098629|Q3098629]] |- | [[Íomhá:Gary William Flake FLoC 2006.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5526162|Gary William Flake]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1960" | 1960s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/672 672]<br/>[https://www.ted.com/speakers/gary_flake gary_flake] | [[:d:Q5526162|Q5526162]] |- | [[Íomhá:Gary Wolf (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17090269|Gary Wolf]]'' | iriseoir | [[iriseoir]] | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gary_wolf gary_wolf] | [[:d:Q17090269|Q17090269]] |- | [[Íomhá:Gastón Acurio realizó conversatorio en la ADP sobre la proyección externa de la gastronomía peruana.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q142216|Gastón Acurio]]'' | cócaire Peiriúch | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q156839|cócaire]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3499072|chef]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q3427922|bialannaí]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-10-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Peiriú]] | [https://www.ted.com/speakers/gaston_acurio gaston_acurio] | [[:d:Q142216|Q142216]] |- | | ''[[:d:Q27663103|Gautam Bhan]]'' | | ''[[:d:Q19509201|gníomhaí ar son cearta daoine LADT]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gautam_bhan gautam_bhan] | [[:d:Q27663103|Q27663103]] |- | | ''[[:d:Q5528244|Gavin Pretor-Pinney]]'' | scríbhneoir Briotanach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/gavin_pretor_pinney gavin_pretor_pinney] | [[:d:Q5528244|Q5528244]] |- | [[Íomhá:Gavin Schmidt - climate scientist.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1496443|Gavin Schmidt]]'' | | ''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gavin_schmidt gavin_schmidt] | [[:d:Q1496443|Q1496443]] |- | | ''[[:d:Q55979378|Gay Gordon-Byrne]]'' | | | data-sort-value="1954" | 1954-09-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gay_gordon_byrne gay_gordon_byrne] | [[:d:Q55979378|Q55979378]] |- | [[Íomhá:Gayle King Springsteen-67.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5528805|Gayle King]]'' | craoltóir Meiriceánach | ''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q106568011|eagarthóir irise]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-12-28<br/>1956 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gayle_king gayle_king] | [[:d:Q5528805|Q5528805]] |- | [[Íomhá:2015-10-06 WDC 0045 Gayle Tzemach Lemmon (22009448265).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5528818|Gayle Tzemach Lemmon]]'' | údar Meiriceánach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1973" | 1973-09-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gayle_tzemach_lemmon gayle_tzemach_lemmon] | [[:d:Q5528818|Q5528818]] |- | [[Íomhá:Gbenga-Sesan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5529334|Gbenga Sesan]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-07-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/gbenga_sesan gbenga_sesan] | [[:d:Q5529334|Q5529334]] |- | [[Íomhá:GeWang.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5529428|Ge Wang]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-11-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ge_wang ge_wang] | [[:d:Q5529428|Q5529428]] |- | [[Íomhá:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16205705|Geena Rocero]]'' | | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>''[[:d:Q19509201|gníomhaí ar son cearta daoine LADT]]''<br/>''[[:d:Q728711|Playboy Playmate]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-10-24 | [[Bean trasghnéasach|bean trasinscneach]] | [[na hOileáin Fhilipíneacha]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/geena_rocero geena_rocero] | [[:d:Q16205705|Q16205705]] |- | [[Íomhá:Geert Chatrou 2005.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3759206|Geert Chatrou]]'' | | [[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q713200|taibheoir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/geert_chatrou geert_chatrou] | [[:d:Q3759206|Q3759206]] |- | [[Íomhá:NBF2024-gene-luen-yang.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5531537|Gene Luen Yang]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q107436166|graphic novelist]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]''<br/>''[[:d:Q715301|ealaíontóir greannáin]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-08-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/gene_yang gene_yang] | [[:d:Q5531537|Q5531537]] |- | [[Íomhá:Genevieve Bell by Tegan Osborne (ABC RN).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5533059|Genevieve Bell]]'' | antraipeolaí Astrálach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/genevieve_bell genevieve_bell] | [[:d:Q5533059|Q5533059]] |- | | ''[[:d:Q23760544|Genevieve von Petzinger]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q21272406|pailé-antraipeolaí]]''<br/>[[seandálaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/genevieve_von_petzinger genevieve_von_petzinger] | [[:d:Q23760544|Q23760544]] |- | [[Íomhá:Geoff Mulgan (5926532307).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4993665|Geoff Mulgan]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q15319501|eolaí sóisialta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/517 517]<br/>[https://www.ted.com/speakers/geoff_mulgan geoff_mulgan] | [[:d:Q4993665|Q4993665]] |- | [[Íomhá:GeoffreyCanada.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5534498|Geoffrey Canada]]'' | gníomhaí Meiriceánach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1952" | 1952-01-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/geoffrey_canada geoffrey_canada] | [[:d:Q5534498|Q5534498]] |- | [[Íomhá:Geoffrey West by Augustas Didzgalvis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q964122|Geoffrey West]]'' | fisiceoir Briotanach | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-12-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/geoffrey_west geoffrey_west] | [[:d:Q964122|Q964122]] |- | [[Íomhá:George Ayittey detail.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3101406|George Ayittey]]'' | eacnamaí | [[eacnamaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1945" | 1945-10-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/george_ayittey george_ayittey] | [[:d:Q3101406|Q3101406]] |- | [[Íomhá:George Dyson, portrait 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q447285|George Dyson]]'' | staraí Meiriceánach | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q17486338|historian of technology]]''<br/>''[[:d:Q16063546|historian of science]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/george_dyson george_dyson] | [[:d:Q447285|Q447285]] |- | [[Íomhá:George smoot 06N7133a.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q179572|George F. Smoot]]'' | réalteolaí Meiriceánach | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q2998308|cosmeolaí]]''<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-02-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/george_smoot george_smoot] | [[:d:Q179572|Q179572]] |- | [[Íomhá:George M. Whitesides HD2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q701501|George M. Whitesides]]'' | | [[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-08-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/george_whitesides george_whitesides] | [[:d:Q701501|Q701501]] |- | [[Íomhá:George beach crop4.jpg|center|128px]] | [[George Monbiot]] | scríbhneoir agus gníomhaí Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q106638245|rannpháirtí i gclár faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-01-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/george_monbiot george_monbiot] | [[:d:Q390147|Q390147]] |- | [[Íomhá:George Papandreou May 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q151917|George Papandreou]]'' | polaiteoir Gréagach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>[[ceannaire rialtais]]<br/>''[[:d:Q7330070|aire eachtrach]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-06-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghréig]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/george_papandreou george_papandreou] | [[:d:Q151917|Q151917]] |- | | ''[[:d:Q1508284|George Steinmetz]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12094958|geoifisiceoir]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-10-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/george_steinmetz george_steinmetz] | [[:d:Q1508284|Q1508284]] |- | [[Íomhá:Whitesides George 119th Congress.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3511804|George T. Whitesides]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-03-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/george_t_whitesides george_t_whitesides] | [[:d:Q3511804|Q3511804]] |- | [[Íomhá:George Takei in 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[George Takei]] | aisteoir agus údar Meiriceánach | [[fuirseoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1937" | 1937-04-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/george_takei george_takei] | [[:d:Q110154|Q110154]] |- | | ''[[:d:Q70058501|George Tulevski]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/george_tulevski george_tulevski] | [[:d:Q70058501|Q70058501]] |- | [[Íomhá:Georges Benjamin, Executive Director, American Public Health Association (49585876116).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19609711|Georges C. Benjamin]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1952" | 1952-09-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/georges_c_benjamin georges_c_benjamin] | [[:d:Q19609711|Q19609711]] |- | | ''[[:d:Q21600083|Georgette Mulheir]]'' | | ''[[:d:Q7019111|oibrí sóisialta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/georgette_mulheir georgette_mulheir] | [[:d:Q21600083|Q21600083]] |- | | ''[[:d:Q23727544|Geraldine Hamilton]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/geraldine_hamilton geraldine_hamilton] | [[:d:Q23727544|Q23727544]] |- | | ''[[:d:Q15442598|Gerard Ryle]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/gerard_ryle gerard_ryle] | [[:d:Q15442598|Q15442598]] |- | [[Íomhá:Gero Miesenböck FRS.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5552368|Gero Miesenböck]]'' | néareolaí Ostarach | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-07-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ostair]] | [https://www.ted.com/speakers/gero_miesenboeck gero_miesenboeck] | [[:d:Q5552368|Q5552368]] |- | [[Íomhá:Gever Tulley.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5554907|Gever Tulley]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gever_tulley gever_tulley] | [[:d:Q5554907|Q5554907]] |- | | ''[[:d:Q54921386|Ghada Wali]]'' | | ''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Éigipt]] | [https://www.ted.com/speakers/ghada_wali ghada_wali] | [[:d:Q54921386|Q54921386]] |- | | ''[[:d:Q88420518|Giada Gerboni]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/giada_gerboni giada_gerboni] | [[:d:Q88420518|Q88420518]] |- | [[Íomhá:Gian Francesco Giudice.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3762636|Gian Francesco Giudice]]'' | | [[fisiceoir]] | data-sort-value="1961" | 1961-01-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/gian_giudice gian_giudice] | [[:d:Q3762636|Q3762636]] |- | [[Íomhá:Giles Duley.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5561638|Giles Duley]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-09-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/giles_duley giles_duley] | [[:d:Q5561638|Q5561638]] |- | [[Íomhá:Gill Hicks.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5561888|Gill Hicks]]'' | | | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/gill_hicks gill_hicks] | [[:d:Q5561888|Q5561888]] |- | [[Íomhá:Gillian Tett FT Autumn Party 2014 crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5562297|Gillian Tett]]'' | iriseoir Briotanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>''[[:d:Q76626407|economic journalist]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-07-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/gillian_tett gillian_tett] | [[:d:Q5562297|Q5562297]] |- | | ''[[:d:Q108075050|Gina Brillon]]'' | | [[fuirseoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1980" | 1980-04-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gina_brillon gina_brillon] | [[:d:Q108075050|Q108075050]] |- | [[Íomhá:Giorgia Lupi, 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50345179|Giorgia Lupi]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/giorgia_lupi giorgia_lupi] | [[:d:Q50345179|Q50345179]] |- | [[Íomhá:Giulia Enders 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16937497|Giulia Enders]]'' | údar Gearmánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q15924224|internist]]''<br/>''[[:d:Q19280221|gaistreintreolaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/giulia_enders giulia_enders] | [[:d:Q16937497|Q16937497]] |- | [[Íomhá:Glenn Close TIFF 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q372311|Glenn Close]]'' | ban-aisteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/glenn_close glenn_close] | [[:d:Q372311|Q372311]] |- | [[Íomhá:Glenn Greenwald 2014-01-20 001.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5568842|Glenn Greenwald]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1642960|tráchtaire]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-03-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/glenn_greenwald glenn_greenwald] | [[:d:Q5568842|Q5568842]] |- | | ''[[:d:Q117351788|Gloria Kasang Bulus]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/gloria_kasang_bulus gloria_kasang_bulus] | [[:d:Q117351788|Q117351788]] |- | [[Íomhá:Gloria Steinem (29126367513) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q231178|Gloria Steinem]]'' | gníomhaí agus iriseoir Meiriceánach (rugadh 1934) | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42909|tuairisceoir]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-03-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gloria_steinem gloria_steinem] | [[:d:Q231178|Q231178]] |- | [[Íomhá:Golan Levin in 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5578394|Golan Levin]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q6934789|ealaíontóir ilmheán]]''<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/golan_levin golan_levin] | [[:d:Q5578394|Q5578394]] |- | [[Íomhá:Golshifteh Farahani at the 2024 Toronto International Film Festival 4 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q464712|Golshifteh Farahani]]'' | | ''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-07-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iaráin]]<br/>[[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/golshifteh_farahani golshifteh_farahani] | [[:d:Q464712|Q464712]] |- | [[Íomhá:Gordon Brown (2008).jpg|center|128px]] | [[Gordon Brown]] | Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe ó 2007 go 2010 | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[aire rialtais]] | data-sort-value="1951" | 1951-02-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/gordon_brown gordon_brown] | [[:d:Q10648|Q10648]] |- | | ''[[:d:Q124639290|Gorick Ng]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gorick_ng gorick_ng] | [[:d:Q124639290|Q124639290]] |- | [[Íomhá:Grady Booch, CHM 2011 2 cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92803|Grady Booch]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>''[[:d:Q2824523|comhalta boird]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-02-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/grady_booch grady_booch] | [[:d:Q92803|Q92803]] |- | | ''[[:d:Q5592891|Graham Hawkes]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-12-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/graham_hawkes graham_hawkes] | [[:d:Q5592891|Q5592891]] |- | | ''[[:d:Q23795659|Graham Hill]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/graham_hill graham_hill] | [[:d:Q23795659|Q23795659]] |- | [[Íomhá:Graham T. Allison, Jr.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2663882|Graham T. Allison]]'' | eolaí polaitíochta Meiriceánach (1940-) | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1940" | 1940-03-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/graham_allison graham_allison] | [[:d:Q2663882|Q2663882]] |- | [[Íomhá:Disrupt SF TechCrunch Disrupt San Francisco 2019 - Day 2 (48838200316) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q100604534|Greg Brockman]]'' | fiontraí Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-11-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/greg_brockman greg_brockman] | [[:d:Q100604534|Q100604534]] |- | | ''[[:d:Q23663036|Greg Gage]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/greg_gage greg_gage] | [[:d:Q23663036|Q23663036]] |- | [[Íomhá:Greg Lynn.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q513374|Greg Lynn]]'' | ailtire Meiriceánach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/greg_lynn greg_lynn] | [[:d:Q513374|Q513374]] |- | | ''[[:d:Q23796887|Greg Stone]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/greg_stone greg_stone] | [[:d:Q23796887|Q23796887]] |- | [[Íomhá:Greg Asner.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23670497|Gregory Asner]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/greg_asner greg_asner] | [[:d:Q23670497|Q23670497]] |- | [[Íomhá:Image copy.png|center|128px]] | ''[[:d:Q5607114|Gregory Petsko]]'' | scoláire Meiriceánach | [[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-08-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gregory_petsko gregory_petsko] | [[:d:Q5607114|Q5607114]] |- | | ''[[:d:Q372400|Gregory Stock]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/432 432]<br/>[https://www.ted.com/speakers/gregory_stock gregory_stock] | [[:d:Q372400|Q372400]] |- | [[Íomhá:Greta Thunberg in November in Stockholm (cropped)(2).jpg|center|128px]] | [[Greta Thunberg]] | gníomhaí Sualannach ar son na haeráide | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-01-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/greta_thunberg greta_thunberg] | [[:d:Q56434717|Q56434717]] |- | [[Íomhá:Gretchen Carlson - 2025 - Lift Our Voices - Publicity Press Photos - New York, NY - (3) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q465597|Gretchen Carlson]]'' | iriseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q18581305|iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-06-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gretchen_carlson gretchen_carlson] | [[:d:Q465597|Q465597]] |- | [[Íomhá:Grégoire Courtine in 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23670337|Grégoire Courtine]]'' | | [[matamaiticeoir]] | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/gregoire_courtine gregoire_courtine] | [[:d:Q23670337|Q23670337]] |- | [[Íomhá:Guillaume Nery.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3120107|Guillaume Néry]]'' | | ''[[:d:Q17318006|freediver]]''<br/>''[[:d:Q1866686|tumadóir]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-07-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/guillaume_nery guillaume_nery] | [[:d:Q3120107|Q3120107]] |- | [[Íomhá:Casely-Hayford2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5620629|Gus Casely-Hayford]]'' | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[staraí]] | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/gus_casely_hayford gus_casely_hayford] | [[:d:Q5620629|Q5620629]] |- | | ''[[:d:Q5620805|Gus Worland]]'' | | ''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/gus_worland gus_worland] | [[:d:Q5620805|Q5620805]] |- | | ''[[:d:Q23809293|Gustavo Dudamel & Teresa Carreño Youth Orchestra]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/the_teresa_carreno_youth_orchestra the_teresa_carreno_youth_orchestra] | [[:d:Q23809293|Q23809293]] |- | | ''[[:d:Q23728362|Guy Hoffman]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/guy_hoffman guy_hoffman] | [[:d:Q23728362|Q23728362]] |- | | ''[[:d:Q23769541|Guy Winch]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1900167|síciteiripeoir]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/guy_winch guy_winch] | [[:d:Q23769541|Q23769541]] |- | | ''[[:d:Q23657222|Guy-Philippe Goldstein]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/guy_philippe_goldstein guy_philippe_goldstein] | [[:d:Q23657222|Q23657222]] |- | [[Íomhá:Gwynne Shotwell at pre-launch briefing for CRS-2 mission (KSC-2013-1704).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1557944|Gwynne Shotwell]]'' | feidhmeannach gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q10497074|innealtóir eitilte]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-11-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/gwynne_shotwell gwynne_shotwell] | [[:d:Q1557944|Q1557944]] |- | [[Íomhá:Haas&Hahn Dutch Artists.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17097956|Haas&Hahn]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/haas_hahn haas_hahn] | [[:d:Q17097956|Q17097956]] |- | | ''[[:d:Q23662747|Hadyn Parry]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/hadyn_parry hadyn_parry] | [[:d:Q23662747|Q23662747]] |- | [[Íomhá:Hajer Sharief, 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55606238|Hajer Sharief]]'' | | ''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]''<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]'' | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Libia]] | [https://www.ted.com/speakers/hajer_sharief hajer_sharief] | [[:d:Q55606238|Q55606238]] |- | | ''[[:d:Q59522884|Hal Harvey]]'' | | ''[[:d:Q11986654|brústocaire]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/hal_harvey hal_harvey] | [[:d:Q59522884|Q59522884]] |- | [[Íomhá:Halima Aden Paris Fashion Week Autumn Winter 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28859847|Halima Aden]]'' | | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>''[[:d:Q22336956|daonnúlach]]''<br/>''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-09-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/halima_aden halima_aden] | [[:d:Q28859847|Q28859847]] |- | [[Íomhá:Halla Tómasdóttir at Arctic Circle 2024 cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24494577|Halla Tómasdóttir]]'' | duine den lucht gnó, an Íoslainn | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-10-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Íoslainn]] | [https://www.ted.com/speakers/halla_tomasdottir halla_tomasdottir] | [[:d:Q24494577|Q24494577]] |- | [[Íomhá:Portrait of Hamdi Ulukaya.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12071778|Hamdi Ulukaya]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-10-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/hamdi_ulukaya hamdi_ulukaya] | [[:d:Q12071778|Q12071778]] |- | | ''[[:d:Q23748667|Hamish Jolly]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/hamish_jolly hamish_jolly] | [[:d:Q23748667|Q23748667]] |- | | ''[[:d:Q5647664|Handspring Puppet Company]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/handspring_puppet_company handspring_puppet_company] | [[:d:Q5647664|Q5647664]] |- | | ''[[:d:Q51924844|Hani Goodarzi]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/hani_goodarzi hani_goodarzi] | [[:d:Q51924844|Q51924844]] |- | [[Íomhá:Hank Willis Thomas at the unveiling of the "The Embrace" (FmcSzEoXoAAQCdX) (1) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5648502|Hank Willis Thomas]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q21550489|ealaíntóir choincheapúil]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-03-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/hank_willis_thomas hank_willis_thomas] | [[:d:Q5648502|Q5648502]] |- | [[Íomhá:Hanna Rosin 216714.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3126824|Hanna Rosin]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/hanna_rosin hanna_rosin] | [[:d:Q3126824|Q3126824]] |- | | ''[[:d:Q23662784|Hannah Brencher]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/hannah_brencher hannah_brencher] | [[:d:Q23662784|Q23662784]] |- | [[Íomhá:Hannah Fry at the Data of Tomorrow Conference 2017 (36638999274) (cropped 2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23657278|Hannah Fry]]'' | | ''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q20856740|reacaire closleabhar]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-02-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/hannah_fry hannah_fry] | [[:d:Q23657278|Q23657278]] |- | [[Íomhá:Hannah-Gadsby-at-the-2024-Edinburgh-Festival-Fringe-2 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5648835|Hannah Gadsby]]'' | fuirseoir Astrálach | [[fuirseoir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-01-12 | [[Inscne neamhdhénártha|neamh-dhénártha]] | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/hannah_gadsby hannah_gadsby] | [[:d:Q5648835|Q5648835]] |- | | ''[[:d:Q96139192|Hannah Ritchie]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/hannah_ritchie hannah_ritchie] | [[:d:Q96139192|Q96139192]] |- | [[Íomhá:NRW-Filmpremiere „The Cleaners - Im Schatten der Netzwelt“-0912.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q52554723|Hans Block]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q222344|cineamatagrafadóir]]''<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/hans_block hans_block] | [[:d:Q52554723|Q52554723]] |- | [[Íomhá:Hans Rosling, 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q588259|Hans Rosling]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/hans_rosling hans_rosling] | [[:d:Q588259|Q588259]] |- | | ''[[:d:Q5653782|Harald Haas]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/harald_haas harald_haas] | [[:d:Q5653782|Q5653782]] |- | [[Íomhá:Flickr - World Economic Forum - Harish Manwani - Annual Meeting of the New Champions Tianjin 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5657894|Harish Manwani]]'' | fear gnó Indiach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-06-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/harish_manwani harish_manwani] | [[:d:Q5657894|Q5657894]] |- | | ''[[:d:Q23769245|Harry Baker]]'' | | [[file]]<br/>[[matamaiticeoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/harry_baker harry_baker] | [[:d:Q23769245|Q23769245]] |- | | ''[[:d:Q23840678|Harry Cliff]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>[[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/harry_cliff harry_cliff] | [[:d:Q23840678|Q23840678]] |- | [[Íomhá:Harsha Bhogle walks for Manish Malhotra & Shaina NC's show for CPAA 21.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12053146|Harsha Bhogle]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q7888586|innealtóir ceimiceach]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-07-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/harsha_bhogle harsha_bhogle] | [[:d:Q12053146|Q12053146]] |- | [[Íomhá:Harvey V Fineberg 2021 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5677639|Harvey V. Fineberg]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-09-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/harvey_fineberg harvey_fineberg] | [[:d:Q5677639|Q5677639]] |- | [[Íomhá:Hasan Kwame Jeffries nonprofit report.png|center|128px]] | ''[[:d:Q97704712|Hasan Kwame Jeffries]]'' | | [[staraí]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/hasan_kwame_jeffries hasan_kwame_jeffries] | [[:d:Q97704712|Q97704712]] |- | [[Íomhá:Hasan Elahi 20110204.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5678224|Hasan M. Elahi]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/hasan_elahi hasan_elahi] | [[:d:Q5678224|Q5678224]] |- | | ''[[:d:Q23809276|Hawa Abdi & Deqo Mohamed]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/dr_hawa_abdi_dr_deqo_mohamed dr_hawa_abdi_dr_deqo_mohamed] | [[:d:Q23809276|Q23809276]] |- | | ''[[:d:Q20740945|Heather Barnett]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/heather_barnett_1 heather_barnett_1] | [[:d:Q20740945|Q20740945]] |- | [[Íomhá:Heather Brooke, 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2367689|Heather Brooke]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/1317 1317]<br/>[https://www.ted.com/speakers/heather_brooke heather_brooke] | [[:d:Q2367689|Q2367689]] |- | [[Íomhá:Heather Knight, College of Engineering (41832666920).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23797061|Heather Knight]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/heather_knight heather_knight] | [[:d:Q23797061|Q23797061]] |- | [[Íomhá:HeatherMcGeeCitizenUniversity.png|center|128px]] | ''[[:d:Q51689299|Heather McGhee]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/heather_c_mcghee heather_c_mcghee] | [[:d:Q51689299|Q51689299]] |- | [[Íomhá:HectorRuiz.png|center|128px]] | ''[[:d:Q563211|Hector Ruiz]]'' | fear gnó Meicsiceach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-12-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Meicsiceo]] | [https://www.ted.com/speakers/hector_ruiz hector_ruiz] | [[:d:Q563211|Q563211]] |- | | ''[[:d:Q112449748|Heidi Grant-Halvorson]]'' | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/heidi_grant heidi_grant] | [[:d:Q112449748|Q112449748]] |- | [[Íomhá:Heidi Hammel Upgraded Hubble Space Telescope Images.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4347768|Heidi Hammel]]'' | réalteolaí | [[réalteolaí]] | data-sort-value="1960" | 1960-03-14 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/heidi_b_hammel heidi_b_hammel] | [[:d:Q4347768|Q4347768]] |- | [[Íomhá:Heidi Larson for World Economic Forum.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21238913|Heidi Larson]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-04-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/heidi_larson heidi_larson] | [[:d:Q21238913|Q21238913]] |- | | ''[[:d:Q56697413|Heidi M Sosik]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/heidi_m_sosik heidi_m_sosik] | [[:d:Q56697413|Q56697413]] |- | [[Íomhá:Heidi Sørensen (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5698986|Heidi Sørensen]]'' | polaiteoir Ioruach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-02-14 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/heidi_sorensen heidi_sorensen] | [[:d:Q5698986|Q5698986]] |- | [[Íomhá:Helen Czerski 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4509588|Helen Czerski]]'' | fisiceoir Briotanach | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-11-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/helen_czerski helen_czerski] | [[:d:Q4509588|Q4509588]] |- | [[Íomhá:Helen Fisher at LaWeb 2008 in Paris.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q457262|Helen E. Fisher]]'' | antraipeolaí Ceanadach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-05-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/helen_fisher helen_fisher] | [[:d:Q457262|Q457262]] |- | | ''[[:d:Q65383021|Helen Pearson]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/helen_pearson helen_pearson] | [[:d:Q65383021|Q65383021]] |- | | ''[[:d:Q1605088|Hendrik N. Poinar]]'' | bitheolaí Meiriceánach | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-05-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/hendrik hendrik] | [[:d:Q1605088|Q1605088]] |- | | ''[[:d:Q78849966|Henna-Maria Uusitupa]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhionlainn]] | [https://www.ted.com/speakers/henna_maria_uusitupa henna_maria_uusitupa] | [[:d:Q78849966|Q78849966]] |- | [[Íomhá:Henrietta Fore UNICEF (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12057924|Henrietta H. Fore]]'' | | [[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q4115780|environmental health officer]]''<br/>''[[:d:Q1162163|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-12-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/henrietta_fore henrietta_fore] | [[:d:Q12057924|Q12057924]] |- | | ''[[:d:Q23712262|Henry Evans]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/henry_evans henry_evans] | [[:d:Q23712262|Q23712262]] |- | | ''[[:d:Q18044616|Henry Lin]]'' | réaltfhisiceoir Meiriceánach | [[réalteolaí]] | data-sort-value="1995" | 1995 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/henry_lin henry_lin] | [[:d:Q18044616|Q18044616]] |- | [[Íomhá:Portrait of Henry Markram.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2000022|Henry Markram]]'' | néareolaí Eilvéiseach | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[néareolaí]]<br/>''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-03-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]]<br/>[[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/henry_markram henry_markram] | [[:d:Q2000022|Q2000022]] |- | [[Íomhá:Herbie Hancock.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q105875|Herbie Hancock]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q806349|máistir banna]]''<br/>''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]''<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q1075651|méarchláraí]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q1415090|cumadóir scóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q1643514|cóiritheoir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1940" | 1940-04-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/herbie_hancock herbie_hancock] | [[:d:Q105875|Q105875]] |- | | ''[[:d:Q23795333|Heribert Watzke]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/heribert_watzke heribert_watzke] | [[:d:Q23795333|Q23795333]] |- | | ''[[:d:Q29913415|Herman Narula]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | data-sort-value="1988" | 1988 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/herman_narula herman_narula] | [[:d:Q29913415|Q29913415]] |- | [[Íomhá:Hetain Patel.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23712659|Hetain Patel]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/hetain_patel hetain_patel] | [[:d:Q23712659|Q23712659]] |- | [[Íomhá:Radically Reinventing Social Systems (45933060145) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5760932|Hilary Cottam]]'' | | ''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]''<br/>''[[:d:Q817245|fiontar sóisialta]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/hilary_cottam hilary_cottam] | [[:d:Q5760932|Q5760932]] |- | | ''[[:d:Q23796161|Hillel Cooperman]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/hillel_cooperman hillel_cooperman] | [[:d:Q23796161|Q23796161]] |- | [[Íomhá:Hindou Oumarou Ibrahim.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q57087586|Hindou Oumarou Ibrahim]]'' | | ''[[:d:Q901402|tíreolaí]]''<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Sead]] | [https://www.ted.com/speakers/hindou_oumarou_ibrahim hindou_oumarou_ibrahim] | [[:d:Q57087586|Q57087586]] |- | [[Íomhá:Waiter- The New World of 3D Printing and Computation (9972110315).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12406466|Hod Lipson]]'' | | ''[[:d:Q3437279|roboticist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1906857|innealtóir meicniúil]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/151 151]<br/>[https://www.ted.com/speakers/hod_lipson hod_lipson] | [[:d:Q12406466|Q12406466]] |- | [[Íomhá:Holly Herndon 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16203447|Holly Herndon]]'' | | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>''[[:d:Q130857|dioscmharcach]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q19850998|ealaíontóir fuaime]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/holly_herndon holly_herndon] | [[:d:Q16203447|Q16203447]] |- | | ''[[:d:Q5882187|Holly Morris]]'' | | ''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/holly_morris holly_morris] | [[:d:Q5882187|Q5882187]] |- | [[Íomhá:Homaro Cantu Cusp Conference 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5887763|Homaro Cantu]]'' | cócaire Meiriceánach | ''[[:d:Q3499072|chef]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-09-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/homaro_cantu homaro_cantu] | [[:d:Q5887763|Q5887763]] |- | | ''[[:d:Q125129729|Hongqiao Liu]]'' | | ''[[:d:Q107235593|environmental journalist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/hongqiao_liu hongqiao_liu] | [[:d:Q125129729|Q125129729]] |- | [[Íomhá:Dubai Future Forum 2024 - Honor Harger.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5896804|Honor Harger]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nua-Shéalainn]]<br/>[[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/honor_harger honor_harger] | [[:d:Q5896804|Q5896804]] |- | | ''[[:d:Q123351824|Howard C. Stevenson]]'' | | ''[[:d:Q1113899|síceolaí cliniciúil]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-08-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/howard_stevenson howard_stevenson] | [[:d:Q123351824|Q123351824]] |- | [[Íomhá:HowardRheingoldJI4.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q962698|Howard Rheingold]]'' | iriseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q4263842|léirmheastóir liteartha]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-07-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/howard_rheingold howard_rheingold] | [[:d:Q962698|Q962698]] |- | [[Íomhá:Nordiske Mediedager 2018 (26998536817) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18044119|Hrishikesh Hirway]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/hrishikesh_hirway hrishikesh_hirway] | [[:d:Q18044119|Q18044119]] |- | [[Íomhá:Hubertus Knabe auf dem Blauen Sofa (6318869369) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q74348|Hubertus Knabe]]'' | staraí Gearmánach | ''[[:d:Q17489339|historian of Modern Age]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q17221|urlabhraí]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-07-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/hubertus_knabe hubertus_knabe] | [[:d:Q74348|Q74348]] |- | [[Íomhá:Hugh Herr, 2013-crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3738041|Hugh Herr]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q3951423|dreapadóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-10-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1779 1779]<br/>[https://www.ted.com/speakers/hugh_herr hugh_herr] | [[:d:Q3738041|Q3738041]] |- | [[Íomhá:Hong Huang at TEDxBeijing 2009.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5942570|Hung Huang]]'' | | ''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-07-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/hung_huang hung_huang] | [[:d:Q5942570|Q5942570]] |- | [[Íomhá:HELDER (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17280334|Hélder Guimarães]]'' | | | data-sort-value="1982" | 1982-11-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Phortaingéil]] | [https://www.ted.com/speakers/helder_guimaraes helder_guimaraes] | [[:d:Q17280334|Q17280334]] |- | | ''[[:d:Q23797233|Iain Hutchison]]'' | | [[máinlia]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/iain_hutchison iain_hutchison] | [[:d:Q23797233|Q23797233]] |- | [[Íomhá:Iain McGilchrist.png|center|128px]] | ''[[:d:Q16732304|Iain McGilchrist]]'' | | [[Síciatraí (gairm)|síciatraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q17167049|scoláire liteartha]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/iain_mcgilchrist iain_mcgilchrist] | [[:d:Q16732304|Q16732304]] |- | [[Íomhá:Ian Bremmer headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5980992|Ian Bremmer]]'' | eolaí polaitíochta Meiriceánach | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-11-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ian_bremmer ian_bremmer] | [[:d:Q5980992|Q5980992]] |- | [[Íomhá:Ian Chang in 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q99693632|Ian Chang]]'' | | [[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q386854|drumadóir]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-10-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ian_chang ian_chang] | [[:d:Q99693632|Q99693632]] |- | | ''[[:d:Q39202|Ian Dunbar]]'' | | [[tréidlia]] | data-sort-value="1947" | 1947-04-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/ian_dunbar ian_dunbar] | [[:d:Q39202|Q39202]] |- | | ''[[:d:Q55314755|Ian Firth]]'' | | ''[[:d:Q2305987|innealtóir struchtúr]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-02-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/ian_firth ian_firth] | [[:d:Q55314755|Q55314755]] |- | [[Íomhá:Professor Ian Goldin, Director, Oxford Martin School, University of Oxford.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5981666|Ian Goldin]]'' | | ''[[:d:Q806798|baincéir]]''<br/>[[eacnamaí]] | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/ian_goldin ian_goldin] | [[:d:Q5981666|Q5981666]] |- | | ''[[:d:Q5981963|Ian Kerner]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ian_kerner ian_kerner] | [[:d:Q5981963|Q5981963]] |- | | ''[[:d:Q5982726|Ian Ritchie]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/ian_ritchie ian_ritchie] | [[:d:Q5982726|Q5982726]] |- | [[Íomhá:Ibeyi by Maya Dagnino 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16800947|Ibeyi]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/ibeyi ibeyi] | [[:d:Q16800947|Q16800947]] |- | [[Íomhá:Ibram Kendi 2019 Texas Book Festival.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q31213305|Ibram X. Kendi]]'' | údar agus staraí Meiriceánach | [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1982" | 1982-08-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ibram_kendi ibram_kendi] | [[:d:Q31213305|Q31213305]] |- | [[Íomhá:Iké Udé (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18217444|Iké Udé]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/ike_ude ike_ude] | [[:d:Q18217444|Q18217444]] |- | | ''[[:d:Q91255530|Ilissa B Ocko]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/ilissa_ocko ilissa_ocko] | [[:d:Q91255530|Q91255530]] |- | | ''[[:d:Q117249231|Ilona Stengel]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[ceimiceoir]] | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ilona_stengel ilona_stengel] | [[:d:Q117249231|Q117249231]] |- | | ''[[:d:Q23759716|Ilona Szabó de Carvalho]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-05-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/ilona_szabo_de_carvalho ilona_szabo_de_carvalho] | [[:d:Q23759716|Q23759716]] |- | [[Íomhá:Imogen Heap at 2025 SXSW London.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q230484|Imogen Heap]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>''[[:d:Q1294626|ealaíontóir ceoil]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-12-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/imogen_heap imogen_heap] | [[:d:Q230484|Q230484]] |- | | ''[[:d:Q1139870|Improv Everywhere]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/improv_everywhere improv_everywhere] | [[:d:Q1139870|Q1139870]] |- | [[Íomhá:Imran Chaudhri 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51046824|Imran Chaudhri]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/imran_chaudhri imran_chaudhri] | [[:d:Q51046824|Q51046824]] |- | | ''[[:d:Q138768107|Imre Végh]]'' | | ''[[:d:Q3077353|traenálaí]]''<br/>''[[:d:Q2238884|development professional]]''<br/>[[Traenálaí|cóitseálaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/4880584 4880584] | [[:d:Q138768107|Q138768107]] |- | [[Íomhá:InaraGeorge2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q274117|Inara George]]'' | ceoltóir Meiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-07-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/inara_george inara_george] | [[:d:Q274117|Q274117]] |- | [[Íomhá:Ines Pedras Architekten und Planer Albretch in Denmark Hall Exhibition.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104034316|Ines J. Pedras]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Spáinn]] | [https://www.ted.com/speakers/imported imported] | [[:d:Q104034316|Q104034316]] |- | | ''[[:d:Q23795297|Inge Missmahl]]'' | | [[síceolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/inge_missmahl inge_missmahl] | [[:d:Q23795297|Q23795297]] |- | | ''[[:d:Q120606787|Ingrid Fetell Lee]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ingrid_fetell_lee ingrid_fetell_lee] | [[:d:Q120606787|Q120606787]] |- | | ''[[:d:Q5972933|iO Tillett Wright]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-09-02 | ''[[:d:Q2449503|fear trasinscneach]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/io_tillett_wright io_tillett_wright] | [[:d:Q5972933|Q5972933]] |- | [[Íomhá:20260109Entrevista BBC NEWS Ione Wells - César Carrión9853.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108444407|Ione Wells]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15973695|political reporter]]''<br/>''[[:d:Q22976182|television journalist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ione_wells ione_wells] | [[:d:Q108444407|Q108444407]] |- | [[Íomhá:Iqbal Quadir.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3347269|Iqbal Quadir]]'' | | ''[[:d:Q11960402|propriétaire d'entreprise]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-08-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/iqbal_quadir iqbal_quadir] | [[:d:Q3347269|Q3347269]] |- | [[Íomhá:Irina Karamanos retrato oficial.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q110221567|Irina Karamanos]]'' | | ''[[:d:Q15319501|eolaí sóisialta]]''<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-10-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSile]] | [https://www.ted.com/speakers/irina_karamanos_adrian irina_karamanos_adrian] | [[:d:Q110221567|Q110221567]] |- | | ''[[:d:Q89307223|Irina Kareva]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/irina_kareva irina_kareva] | [[:d:Q89307223|Q89307223]] |- | [[Íomhá:Iredlener-photo small.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q6075109|Irwin Redlener]]'' | gníomhaí Meiriceánach | [[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1944" | 1944-08-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/irwin_redlener irwin_redlener] | [[:d:Q6075109|Q6075109]] |- | | ''[[:d:Q4578334|Isaac Lidsky]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-07-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/isaac_lidsky isaac_lidsky] | [[:d:Q4578334|Q4578334]] |- | [[Íomhá:Isaac Mizrahi (12852).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1673431|Isaac Mizrahi]]'' | | ''[[:d:Q667982|stiúrthóir cruthaitheach]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-10-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/isaac_mizrahi isaac_mizrahi] | [[:d:Q1673431|Q1673431]] |- | [[Íomhá:Isabel Allende Frankfurter Buchmesse 2015 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Isabel Allende]] | scríbhneoir Sileach | [[úrscéalaí]] | data-sort-value="1942" | 1942-08-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an tSile]] | [https://www.ted.com/speakers/isabel_allende isabel_allende] | [[:d:Q83566|Q83566]] |- | [[Íomhá:Isabel B Congo Bonobo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18684694|Isabel Behncke]]'' | | ''[[:d:Q16825962|eolaí príomhach]]''<br/>''[[:d:Q16831721|eiteolaí]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-11-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSile]] | [https://www.ted.com/speakers/isabel_behncke_izquierdo isabel_behncke_izquierdo] | [[:d:Q18684694|Q18684694]] |- | [[Íomhá:Isabel wilkerson 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6077806|Isabel Wilkerson]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/isabel_wilkerson isabel_wilkerson] | [[:d:Q6077806|Q6077806]] |- | [[Íomhá:Isabella Kirkland in 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q125141065|Isabella Kirkland]]'' | | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/isabella_kirkland isabella_kirkland] | [[:d:Q125141065|Q125141065]] |- | [[Íomhá:Isabelle Boemeke (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q106290121|Isabelle Boemeke]]'' | | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/isabelle_boemeke isabelle_boemeke] | [[:d:Q106290121|Q106290121]] |- | | ''[[:d:Q124812502|Isadora Kosofsky]]'' | | ''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]'' | data-sort-value="1993" | 1993 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/isadora_kosofsky isadora_kosofsky] | [[:d:Q124812502|Q124812502]] |- | [[Íomhá:Isha Datar (29669893021) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q111293082|Isha Datar]]'' | | ''[[:d:Q864835|biteicneolaí]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-01-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/isha_datar isha_datar] | [[:d:Q111293082|Q111293082]] |- | | ''[[:d:Q23760196|Ismael Nazario]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ismael_nazario ismael_nazario] | [[:d:Q23760196|Q23760196]] |- | [[Íomhá:Itay Talgam02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6094174|Itay Talgam]]'' | stiúrthóir Iosraelach | ''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/itay_talgam itay_talgam] | [[:d:Q6094174|Q6094174]] |- | [[Íomhá:Ivan Coyote.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6096094|Ivan Coyote]]'' | | ''[[:d:Q17378128|file ó bhéal]]''<br/>[[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1969" | 1969-08-11 | [[Inscne neamhdhénártha|neamh-dhénártha]] | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/ivan_coyote ivan_coyote] | [[:d:Q6096094|Q6096094]] |- | [[Íomhá:Ivan Krastev 2025 BHO-4473.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2340462|Ivan Krastev]]'' | eolaí polaitíochta Bulgárach | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhulgáir]] | [https://www.ted.com/speakers/ivan_krastev ivan_krastev] | [[:d:Q2340462|Q2340462]] |- | | ''[[:d:Q23662491|Ivan Oransky]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Rúis]] | [https://www.ted.com/speakers/ivan_oransky ivan_oransky] | [[:d:Q23662491|Q23662491]] |- | [[Íomhá:NEXT Conference 2024 (54023049561).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q130418516|Ivan Poupyrev]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tAontas Sóivéadach]] | [https://www.ted.com/speakers/ivan_poupyrev ivan_poupyrev] | [[:d:Q130418516|Q130418516]] |- | [[Íomhá:Iwan at Rock Garden.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3156399|Iwan Baan]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q3381574|architectural photographer]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-02-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/iwan_baan iwan_baan] | [[:d:Q3156399|Q3156399]] |- | [[Íomhá:Iyad Rahwan (24346536449).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q29453267|Iyad Rahwan]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSiria]]<br/>[[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/iyad_rahwan iyad_rahwan] | [[:d:Q29453267|Q29453267]] |- | [[Íomhá:March 2026 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance.jpg|center|128px]] | [[J. D. Vance]] | polaiteoir agus údar Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]''<br/>''[[:d:Q1642960|tráchtaire]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q2262551|dlíodóir corparáideach]]''<br/>''[[:d:Q215536|ceannaí]]''<br/>''[[:d:Q4270517|sciálaí]]''<br/>''[[:d:Q3791825|ideologue]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q42178|leasuachtarán]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[saighdiúir]] | data-sort-value="1984" | 1984-08-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jd_vance jd_vance] | [[:d:Q28935729|Q28935729]] |- | [[Íomhá:J. J. Abrams (23175170706) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q188137|J. J. Abrams]]'' | stiúrthóir scannán Meiriceánach (1966-) | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2059704|stiúrthóir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q13235160|monaróir]]''<br/>''[[:d:Q1415090|cumadóir scóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q1053574|léiritheoir feidhmiúcháin]]''<br/>''[[:d:Q1440873|ceannléiritheoir]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-06-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/j_j_abrams j_j_abrams] | [[:d:Q188137|Q188137]] |- | [[Íomhá:J. K. Rowling 2010.jpg|center|128px]] | [[J. K. Rowling]] | | [[léiritheoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q111597957|gníomhaí frith - thrasinscneach]]''<br/>[[múinteoir]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jk_rowling jk_rowling] | [[:d:Q34660|Q34660]] |- | [[Íomhá:Dr. Marshall Shepherd in 2004 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16205502|J. Marshall Shepherd]]'' | meitéareolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q2310145|meitéareolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/j_marshall_shepherd j_marshall_shepherd] | [[:d:Q16205502|Q16205502]] |- | [[Íomhá:-rpTEN - Tag 1 (26171481963).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12318774|J.P. Rangaswami]]'' | fear gnó Indiach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-11-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/jp_rangaswami jp_rangaswami] | [[:d:Q12318774|Q12318774]] |- | | ''[[:d:Q23769228|Jaap de Roode]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jaap_de_roode jaap_de_roode] | [[:d:Q23769228|Q23769228]] |- | | ''[[:d:Q23782383|Jacek Utko]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jacek_utko jacek_utko] | [[:d:Q23782383|Q23782383]] |- | [[Íomhá:Jack Andraka 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2626989|Jack Andraka]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q30086937|cancer researcher]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-01-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jack_andraka jack_andraka] | [[:d:Q2626989|Q2626989]] |- | | ''[[:d:Q23657134|Jack Choi]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jack_choi jack_choi] | [[:d:Q23657134|Q23657134]] |- | [[Íomhá:Jack Conte 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14648645|Jack Conte]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q4351403|cnagcheoltóir]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-07-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jack_conte jack_conte] | [[:d:Q14648645|Q14648645]] |- | [[Íomhá:Remarks by Mr. Jack Dangermond at the Geographic Information Systems Conference (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3157158|Jack Dangermond]]'' | | ''[[:d:Q901402|tíreolaí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-07-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jack_dangermond jack_dangermond] | [[:d:Q3157158|Q3157158]] |- | [[Íomhá:Jack Dorsey 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q335552|Jack Dorsey]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q125471676|tech VIP]]''<br/>''[[:d:Q1062083|billionaire]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-11-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jack_dorsey jack_dorsey] | [[:d:Q335552|Q335552]] |- | [[Íomhá:2015JackHorner (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q247264|Jack Horner]]'' | pailé-ointeolaí Meiriceánach | [[geolaí]]<br/>''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>''[[:d:Q16271064|heirpiteolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jack_horner jack_horner] | [[:d:Q247264|Q247264]] |- | | ''[[:d:Q23729170|Jackie Savitz]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jackie_savitz jackie_savitz] | [[:d:Q23729170|Q23729170]] |- | [[Íomhá:RabbiJackieTabick.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6116680|Jackie Tabick]]'' | | ''[[:d:Q133485|raibí]]'' | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jackie_tabick jackie_tabick] | [[:d:Q6116680|Q6116680]] |- | [[Íomhá:Jackson Browne 1977.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q355009|Jackson Browne]]'' | amhránaí agus cumadóir Meiriceánach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q1075651|méarchláraí]]''<br/>''[[:d:Q13235160|monaróir]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1948" | 1948-10-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jackson_brown jackson_brown] | [[:d:Q355009|Q355009]] |- | | ''[[:d:Q6117187|Jackson Katz]]'' | | [[eolaí]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-05-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jackson_katz jackson_katz] | [[:d:Q6117187|Q6117187]] |- | [[Íomhá:Jacob Collier -1180632.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24900882|Jacob Collier]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q1643514|cóiritheoir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q1327329|il-ionstraimí]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-08-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jacob_collier jacob_collier] | [[:d:Q24900882|Q24900882]] |- | | ''[[:d:Q57089959|Jacob G. Scott]]'' | | ''[[:d:Q25141651|physician-scientist]]''<br/>''[[:d:Q7280361|radiation oncologist]]''<br/>[[ollamh]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/https://www.tedmed.com/person/jacob-scott/ https://www.tedmed.com/person/jacob-scott/] | [[:d:Q57089959|Q57089959]] |- | [[Íomhá:Jacqueline Novogratz DJO2709.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q924979|Jacqueline Novogratz]]'' | | ''[[:d:Q806798|baincéir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q1416279|anailísí airgeadais]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-03-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jacqueline_novogratz jacqueline_novogratz] | [[:d:Q924979|Q924979]] |- | [[Íomhá:2018-us-nationalbookfestival-jacqueline-woodson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6120237|Jacqueline Woodson]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>[[file]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q62083492|young adult author]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-02-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jacqueline_woodson jacqueline_woodson] | [[:d:Q6120237|Q6120237]] |- | [[Íomhá:Jad Abumrad.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2856132|Jad Abumrad]]'' | | ''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-04-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jad_abumrad jad_abumrad] | [[:d:Q2856132|Q2856132]] |- | | ''[[:d:Q19663314|Jae Rhim Lee]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jae_rhim_lee jae_rhim_lee] | [[:d:Q19663314|Q19663314]] |- | [[Íomhá:Фото Игорь Катаев 1-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q923927|Jaime Lerner]]'' | polaiteoir agus ailtire Brasaíleach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/jaime_lerner jaime_lerner] | [[:d:Q923927|Q923927]] |- | [[Íomhá:Jake Barton in Local Projects, Aug 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17386582|Jake Barton]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-11-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jake_barton jake_barton] | [[:d:Q17386582|Q17386582]] |- | | ''[[:d:Q23662959|Jake Wood]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jake_wood jake_wood] | [[:d:Q23662959|Q23662959]] |- | | ''[[:d:Q89526310|Jakob Magolan]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/jakob_magolan jakob_magolan] | [[:d:Q89526310|Q89526310]] |- | [[Íomhá:Jakob Trollbäck.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6215569|Jakob Trollbäck]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-10-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/jakob_trollback jakob_trollback] | [[:d:Q6215569|Q6215569]] |- | [[Íomhá:Jamais Cascio 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22277279|Jamais Cascio]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q54845077|role-playing game designer]]'' | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jamais_cascio jamais_cascio] | [[:d:Q22277279|Q22277279]] |- | [[Íomhá:Rev James A Forbes speaking 2006.png|center|128px]] | ''[[:d:Q6128099|James A. Forbes]]'' | | ''[[:d:Q1234713|diagaire]]''<br/>''[[:d:Q15995642|ceannaire reiligiúnach]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-09-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_forbes james_forbes] | [[:d:Q6128099|Q6128099]] |- | | ''[[:d:Q23760213|James A. White Sr.]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/james_a_white_sr james_a_white_sr] | [[:d:Q23760213|Q23760213]] |- | | ''[[:d:Q23671470|James B. Glattfelder]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/james_b_glattfelder james_b_glattfelder] | [[:d:Q23671470|Q23671470]] |- | [[Íomhá:James Balog Iceland.png|center|128px]] | ''[[:d:Q6129316|James Balog]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q9149093|sléibhteoir]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-07-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_balog james_balog] | [[:d:Q6129316|Q6129316]] |- | [[Íomhá:James Beacham - Kolkata 2023-12-19 9686.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q67466997|James Beacham]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_beacham james_beacham] | [[:d:Q67466997|Q67466997]] |- | [[Íomhá:Re publica 2015 - Tag 1 (17379378221).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20683898|James Bridle]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1980" | 1980-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/james_bridle james_bridle] | [[:d:Q20683898|Q20683898]] |- | | ''[[:d:Q23769563|James Burchfield]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/james_burchfield james_burchfield] | [[:d:Q23769563|Q23769563]] |- | [[Íomhá:James Cameron at 53rd Saturn Awards 2026-01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Cameron (stiúrthóir scannán)|James Cameron]] | stiúrthóir scannán Ceanadach | [[léiritheoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q7042855|eagarthóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]''<br/>''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]]<br/>[[an Nua-Shéalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/james_cameron james_cameron] | [[:d:Q42574|Q42574]] |- | [[Íomhá:James Hansen profile (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q724095|James Edward Hansen]]'' | fisiceoir Meiriceánach | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]''<br/>[[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q11424604|domhaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q91006792|atmospheric physicist]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_hansen james_hansen] | [[:d:Q724095|Q724095]] |- | [[Íomhá:Jim Flynn Political Studies University of Otago.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1383120|James Flynn]]'' | eolaí polaitíochta Nua-Shéalannach (1934–2020) | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1934" | 1934-04-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nua-Shéalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_flynn jim_flynn] | [[:d:Q1383120|Q1383120]] |- | [[Íomhá:James Geary 1140811 06.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6134546|James Geary]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/478 478]<br/>[https://www.ted.com/speakers/james_geary james_geary] | [[:d:Q6134546|Q6134546]] |- | | ''[[:d:Q9010694|James H. Fallon]]'' | néareolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[néareolaí]]<br/>[[Síciatraí (gairm)|síciatraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-10-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_fallon jim_fallon] | [[:d:Q9010694|Q9010694]] |- | [[Íomhá:Jim Simons at MSRI.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q560847|James Harris Simons]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15442776|cripteagrafaí]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q683476|financial adviser]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-04-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_simons jim_simons] | [[:d:Q560847|Q560847]] |- | | ''[[:d:Q6136003|James Heywood]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-10-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jamie_heywood jamie_heywood] | [[:d:Q6136003|Q6136003]] |- | [[Íomhá:Jim w mustache.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q962004|James Howard Kunstler]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q10379007|theatrologist]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_howard_kunstler james_howard_kunstler] | [[:d:Q962004|Q962004]] |- | | ''[[:d:Q23712699|James Lyne]]'' | | ''[[:d:Q123577390|cybersecurity specialist]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/1472 1472]<br/>[https://www.ted.com/speakers/james_lyne james_lyne] | [[:d:Q23712699|Q23712699]] |- | [[Íomhá:Nachtwey MSK2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q437013|James Nachtwey]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | ''[[:d:Q11496048|grianghrafadóir cogaidh]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1948" | 1948-03-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_nachtwey james_nachtwey] | [[:d:Q437013|Q437013]] |- | [[Íomhá:James Patten (24375372394).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23748686|James Patten]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q11977439|interaction designer]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/james_patten james_patten] | [[:d:Q23748686|Q23748686]] |- | [[Íomhá:Preferred official head-shot from James Randi Educational Foundation.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q294918|James Randi]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15855449|draíodóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1658894|doilfeoir]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-08-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_randi james_randi] | [[:d:Q294918|Q294918]] |- | [[Íomhá:Admiral Stavridis in the remote studio at The Fletcher School.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q116464|James Stavridis]]'' | aimiréal Meiriceánach | ''[[:d:Q10669499|oifigeach cabhlaigh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[mairnéalach]]<br/>[[saighdiúir]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>[[aimiréal]] | data-sort-value="1955" | 1955-02-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_stavridis james_stavridis] | [[:d:Q116464|Q116464]] |- | [[Íomhá:JamesSurowieckiMUleft.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1496028|James Surowiecki]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_surowiecki james_surowiecki] | [[:d:Q1496028|Q1496028]] |- | [[Íomhá:James Thornton, 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6144245|James Thornton]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_thornton james_thornton] | [[:d:Q6144245|Q6144245]] |- | | ''[[:d:Q6144629|James Veitch]]'' | | [[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q3387717|stiúrthóir drámaíochta]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-04-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/james_veitch james_veitch] | [[:d:Q6144629|Q6144629]] |- | [[Íomhá:James D. Watson LCCN2007680359.jpg|center|128px]] | [[James Watson]] | bitheolaí Meiriceánach | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[ceimiceoir]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q115784320|Nobel Prize winner]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-04-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/james_watson james_watson] | [[:d:Q83333|Q83333]] |- | [[Íomhá:Jamey Stillings.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q106946796|Jamey Stillings]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jamey_stillings jamey_stillings] | [[:d:Q106946796|Q106946796]] |- | [[Íomhá:Jamie Bartlett in conversation with Inotai Edit at CASM 14.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20675953|Jamie Bartlett]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jamie_bartlett jamie_bartlett] | [[:d:Q20675953|Q20675953]] |- | | ''[[:d:Q23662542|Jamie Drummond]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jamie_drummond jamie_drummond] | [[:d:Q23662542|Q23662542]] |- | [[Íomhá:Jamie Oliver (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q190051|Jamie Oliver]]'' | cócaire Sasanach | ''[[:d:Q3499072|chef]]''<br/>''[[:d:Q3427922|bialannaí]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q27431213|scríbhneoir cócaireachta]]''<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q156839|cócaire]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-05-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jamie_oliver jamie_oliver] | [[:d:Q190051|Q190051]] |- | | ''[[:d:Q55264825|Jamie Paik]]'' | | ''[[:d:Q3437279|roboticist]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jamie_paik jamie_paik] | [[:d:Q55264825|Q55264825]] |- | | ''[[:d:Q23795294|Jamil Abu-Wardeh]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jamil_abu_wardeh jamil_abu_wardeh] | [[:d:Q23795294|Q23795294]] |- | [[Íomhá:Jamil Zaki Stanford October 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q76643244|Jamil Zaki]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jamil_zaki jamil_zaki] | [[:d:Q76643244|Q76643244]] |- | [[Íomhá:Portrait de Jamila Gordon2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q106919199|Jamila Gordon]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1980" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]]<br/>[[an tSomáil]] | [https://www.ted.com/speakers/jamila_gordon jamila_gordon] | [[:d:Q106919199|Q106919199]] |- | | ''[[:d:Q23759680|Jamila Lyiscott]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jamila_lyiscott jamila_lyiscott] | [[:d:Q23759680|Q23759680]] |- | | ''[[:d:Q111145278|Jamila Raqib]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jamila_raqib jamila_raqib] | [[:d:Q111145278|Q111145278]] |- | | ''[[:d:Q6148692|Jan Chipchase]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1969" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jan_chipchase jan_chipchase] | [[:d:Q6148692|Q6148692]] |- | | ''[[:d:Q116487988|Jan Rader]]'' | | ''[[:d:Q5451558|fire chief]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jan_k_rader jan_k_rader] | [[:d:Q116487988|Q116487988]] |- | [[Íomhá:Jane Marie Chen, 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6151247|Jane Chen]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-12-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jane_chen jane_chen] | [[:d:Q6151247|Q6151247]] |- | [[Íomhá:Jane Ferguson Head Shot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56274344|Jane Ferguson]]'' | iriseoir as Tuaisceart Éireann | [[iriseoir]] | data-sort-value="1984" | 1984-09-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jane_ferguson jane_ferguson] | [[:d:Q56274344|Q56274344]] |- | [[Íomhá:Jane Fonda 1963.jpg|center|128px]] | [[Jane Fonda]] | ban-aisteoir agus gníomhaí Meiriceánach | ''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q1053574|léiritheoir feidhmiúcháin]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-12-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jane_fonda jane_fonda] | [[:d:Q41142|Q41142]] |- | [[Íomhá:Deputy Secretary Higginbottom Poses for a Photo With Dr. Jane Goodall and the State Department's Global Health Diplomacy Director Jordan in Washington (22365513310) (2) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Jane Goodall]] | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q16831721|eiteolaí]]''<br/>''[[:d:Q16825962|eolaí príomhach]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-04-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jane_goodall jane_goodall] | [[:d:Q184746|Q184746]] |- | [[Íomhá:Jane McGonigal Meet the Media Guru 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2699296|Jane McGonigal]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3630699|dearthóir cluichí]]''<br/>''[[:d:Q58287519|video game developer]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-10-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jane_mcgonigal jane_mcgonigal] | [[:d:Q2699296|Q2699296]] |- | [[Íomhá:Champions for Change photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6152636|Jane Poynter]]'' | comhshaolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jane_poynter jane_poynter] | [[:d:Q6152636|Q6152636]] |- | | ''[[:d:Q66497786|Janelle Shane]]'' | | ''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[eolaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/janelle_shane janelle_shane] | [[:d:Q66497786|Q66497786]] |- | [[Íomhá:Janet Echelman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2346435|Janet Echelman]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-02-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/janet_echelman janet_echelman] | [[:d:Q2346435|Q2346435]] |- | | ''[[:d:Q23729136|Janet Iwasa]]'' | | ''[[:d:Q15839136|bitheolaí ceall]]''<br/>''[[:d:Q266569|beochantóir]]''<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/janet_iwasa janet_iwasa] | [[:d:Q23729136|Q23729136]] |- | [[Íomhá:Janette Sadik-Khan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6153709|Janette Sadik-Khan]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-28<br/>1961 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/janette_sadik_khan janette_sadik_khan] | [[:d:Q6153709|Q6153709]] |- | | ''[[:d:Q3161983|Janine Benyus]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q18805|nádúraí]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/janine_benyus janine_benyus] | [[:d:Q3161983|Q3161983]] |- | [[Íomhá:Janine di Giovanni at the International Journalism Festival 2024 in Perugia, Italy (cropped2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1304314|Janine di Giovanni]]'' | iriseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q164236|comhfhreagraí cogaidh]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/janine_di_giovanni janine_di_giovanni] | [[:d:Q1304314|Q1304314]] |- | [[Íomhá:Janine Shepherd.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6154579|Janine Shepherd]]'' | sciálaí trastíre Astrálach | ''[[:d:Q4270517|sciálaí]]''<br/>''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>''[[:d:Q2095549|eitleoir]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/janine_shepherd janine_shepherd] | [[:d:Q6154579|Q6154579]] |- | [[Íomhá:Beyond the Cradle 2019 Janna Levin (47422163091).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6155075|Janna Levin]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q2998308|cosmeolaí]]''<br/>[[réalteolaí]] | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/janna_levin janna_levin] | [[:d:Q6155075|Q6155075]] |- | [[Íomhá:Jared diamond.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q205772|Jared Diamond]]'' | | ''[[:d:Q2055046|fiseolaí]]''<br/>''[[:d:Q901402|tíreolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1225716|éaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jared_diamond jared_diamond] | [[:d:Q205772|Q205772]] |- | | ''[[:d:Q23657161|Jared Ficklin]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jared_ficklin jared_ficklin] | [[:d:Q23657161|Q23657161]] |- | [[Íomhá:Jaron Lanier 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92862|Jaron Lanier]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1960" | 1960-05-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jaron_lanier jaron_lanier] | [[:d:Q92862|Q92862]] |- | [[Íomhá:Jarreth Merz 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1683706|Jarreth Merz]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-05-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]]<br/>[[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/jarreth_merz jarreth_merz] | [[:d:Q1683706|Q1683706]] |- | [[Íomhá:Jarrett J. Krosoczka 8125883.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6161021|Jarrett J. Krosoczka]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q11606860|picture book writer]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-12-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1511 1511]<br/>[https://www.ted.com/speakers/jarrett_j_krosoczka jarrett_j_krosoczka] | [[:d:Q6161021|Q6161021]] |- | | ''[[:d:Q23795288|Jason Clay]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jason_clay jason_clay] | [[:d:Q23795288|Q23795288]] |- | | ''[[:d:Q1684006|Jason deCaires Taylor]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q7541856|criadóir]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1974" | 1974-08-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jason_decaires_taylor jason_decaires_taylor] | [[:d:Q1684006|Q1684006]] |- | | ''[[:d:Q23795888|Jason Fried]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jason_fried jason_fried] | [[:d:Q23795888|Q23795888]] |- | [[Íomhá:Headshot of human rights lawyer Jason McCue.png|center|128px]] | ''[[:d:Q23662557|Jason McCue]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jason_mccue jason_mccue] | [[:d:Q23662557|Q23662557]] |- | | ''[[:d:Q112526488|Jason Michael Webb]]'' | | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q822146|liriceoir]]''<br/>''[[:d:Q1198887|stiúrthóir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q3922505|DJ producer]]''<br/>''[[:d:Q1643514|cóiritheoir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q3355249|orchestrator]]''<br/>''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jason_webb jason_webb] | [[:d:Q112526488|Q112526488]] |- | [[Íomhá:Jason Pontin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6163277|Jason Pontin]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q16023665|caipitlí fiontair]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jason_pontin jason_pontin] | [[:d:Q6163277|Q6163277]] |- | [[Íomhá:Javed Akhtar at Jaipur Literature Festival 2026.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2319562|Javed Akhtar]]'' | | ''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>''[[:d:Q822146|liriceoir]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-01-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/javed_akhtar javed_akhtar] | [[:d:Q2319562|Q2319562]] |- | [[Íomhá:Jawad-Sharif.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q123126708|Jawad Sharif]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q7042855|eagarthóir scannán]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jawad_sharif jawad_sharif] | [[:d:Q123126708|Q123126708]] |- | | ''[[:d:Q23656752|Jay Bradner]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jay_bradner jay_bradner] | [[:d:Q23656752|Q23656752]] |- | [[Íomhá:Jay Walker.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6167147|Jay S. Walker]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-11-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jay_walker jay_walker] | [[:d:Q6167147|Q6167147]] |- | | ''[[:d:Q19667282|Jay Silver]]'' | | | data-sort-value="1979" | 1979-09-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jay_silver jay_silver] | [[:d:Q19667282|Q19667282]] |- | | ''[[:d:Q23657167|JD Schramm]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jd_schramm jd_schramm] | [[:d:Q23657167|Q23657167]] |- | | ''[[:d:Q23657155|Jean-Baptiste Michel]]'' | | [[matamaiticeoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jean_baptiste_michel jean_baptiste_michel] | [[:d:Q23657155|Q23657155]] |- | [[Íomhá:Jean-Paul Mari.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3168596|Jean-Paul Mari]]'' | scríbhneoir Francach | ''[[:d:Q164236|comhfhreagraí cogaidh]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1950" | 1950-10-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/jean_paul_mari jean_paul_mari] | [[:d:Q3168596|Q3168596]] |- | [[Íomhá:Jeanette Winterson 04.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q233584|Jeanette Winterson]]'' | scríbhneoir Sasanach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q15949613|gearrscéalaí]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q12144794|scríbhneoir próis]]''<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>''[[:d:Q73306227|scríbhneoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jeanette_winterson jeanette_winterson] | [[:d:Q233584|Q233584]] |- | [[Íomhá:Jeanne Gang.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q444257|Jeanne Gang]]'' | ailtire | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-03-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jeanne_gang jeanne_gang] | [[:d:Q444257|Q444257]] |- | | [[Jeannie Suk]] | dlíodóir Meiriceánach | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q63677188|ollamh le dlí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q17167049|scoláire liteartha]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q2504617|romanist]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jeannie_suk_gersen jeannie_suk_gersen] | [[:d:Q6172378|Q6172378]] |- | | ''[[:d:Q23760219|Jedidah Isler]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jedidah_isler jedidah_isler] | [[:d:Q23760219|Q23760219]] |- | [[Íomhá:Jeff Bezos at Amazon Spheres Grand Opening in Seattle - 2018 (39074799225) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q312556|Jeff Bezos]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2868586|commercial astronaut]]''<br/>''[[:d:Q2006045|business oligarch]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jeff_bezos jeff_bezos] | [[:d:Q312556|Q312556]] |- | | ''[[:d:Q23662685|Jeff Hancock]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q26759595|communication scholar]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jeff_hancock jeff_hancock] | [[:d:Q23662685|Q23662685]] |- | [[Íomhá:Jeff Hawkins by Jeff Kubina.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q92993|Jeff Hawkins]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jeff_hawkins jeff_hawkins] | [[:d:Q92993|Q92993]] |- | | ''[[:d:Q23768700|Jeff Iliff]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jeff_iliff jeff_iliff] | [[:d:Q23768700|Q23768700]] |- | [[Íomhá:Jeff Skoll 2013 (5576999744).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q710924|Jeff Skoll]]'' | | [[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-01-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/jeff_skoll jeff_skoll] | [[:d:Q710924|Q710924]] |- | [[Íomhá:Jeffsmithedited-400x600.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15498191|Jeff Smith]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-12-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jeff_smith jeff_smith] | [[:d:Q15498191|Q15498191]] |- | [[Íomhá:Jeff Speck at CNU Seattle 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23713807|Jeff Speck]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-08-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jeff_speck jeff_speck] | [[:d:Q23713807|Q23713807]] |- | [[Íomhá:Table-cum-touch display.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6175484|Jefferson Han]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jeff_han jeff_han] | [[:d:Q6175484|Q6175484]] |- | | ''[[:d:Q23760258|Jeffrey Brown]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rev_jeffrey_brown rev_jeffrey_brown] | [[:d:Q23760258|Q23760258]] |- | [[Íomhá:Jeffrey Kluger.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1686458|Jeffrey Kluger]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-05-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jeffrey_kluger jeffrey_kluger] | [[:d:Q1686458|Q1686458]] |- | [[Íomhá:Jehane Noujaim.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2264148|Jehane Noujaim]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jehane_noujaim jehane_noujaim] | [[:d:Q2264148|Q2264148]] |- | [[Íomhá:HeadshotNew.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15429153|Jen Golbeck]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-12-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_golbeck jennifer_golbeck] | [[:d:Q15429153|Q15429153]] |- | | ''[[:d:Q92483311|Jenna Lester]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jenna_c_lester jenna_c_lester] | [[:d:Q92483311|Q92483311]] |- | | ''[[:d:Q6177767|Jenna McCarthy]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jenna_mccarthy jenna_mccarthy] | [[:d:Q6177767|Q6177767]] |- | [[Íomhá:WorldPride 2017 - Madrid Summit - 170626 182102.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23809207|Jenni Chang & Lisa Dazols]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/jenni_chang_and_lisa_dazols jenni_chang_and_lisa_dazols] | [[:d:Q23809207|Q23809207]] |- | [[Íomhá:Jay-dixit jay-dixit-photos wikimedia-2024 -15 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q702510|Jennifer 8. Lee]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1976" | 1976-03-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_8_lee jennifer_8_lee] | [[:d:Q702510|Q702510]] |- | [[Íomhá:Dr. Jennifer Aaker (2013).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6178057|Jennifer Aaker]]'' | | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q84506120|business administration scholar]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_aaker jennifer_aaker] | [[:d:Q6178057|Q6178057]] |- | | ''[[:d:Q24578998|Jennifer Brea]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jen_brea jen_brea] | [[:d:Q24578998|Q24578998]] |- | [[Íomhá:Professor Jennifer Doudna ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56068|Jennifer Doudna]]'' | bithcheimiceoir Meiriceánach | [[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q15142825|criostalagrafaí]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-02-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_doudna jennifer_doudna] | [[:d:Q56068|Q56068]] |- | | ''[[:d:Q18098124|Jennifer Eberhardt]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q16012028|scoláire dlí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_eberhardt jennifer_eberhardt] | [[:d:Q18098124|Q18098124]] |- | [[Íomhá:Secretary Jennifer Granholm (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q234994|Jennifer Granholm]]'' | eolaí polaitiúil, Stáit Aontaithe Mheiriceá | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q18581305|iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]''<br/>[[breitheamh]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q4932206|dlí-eolaíocht]]''<br/>[[ionchúisitheoir]] | data-sort-value="1959" | 1959-02-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_granholm jennifer_granholm] | [[:d:Q234994|Q234994]] |- | [[Íomhá:Jennifer Granick.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6178367|Jennifer Granick]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-06-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_granick jennifer_granick] | [[:d:Q6178367|Q6178367]] |- | [[Íomhá:Jen Gunter CSICon 2018 Vaginal Snake Oil Profiteers, from Paltrow to the Patriarchy.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q40736296|Jennifer Gunter]]'' | | ''[[:d:Q2640827|gínéiceolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q13638192|obstatraí]]''<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-09-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/jen_gunter jen_gunter] | [[:d:Q40736296|Q40736296]] |- | | ''[[:d:Q59208749|Jennifer H Walsh]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jen_walsh jen_walsh] | [[:d:Q59208749|Q59208749]] |- | [[Íomhá:TNW Conference 2014 - Jennifer Healey (14014859332) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23713350|Jennifer Healey]]'' | | ''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_healey jennifer_healey] | [[:d:Q23713350|Q23713350]] |- | [[Íomhá:Jennifer Holmgren at Sustainable Development Impact Summit 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q114874308|Jennifer Holmgren]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_holmgren jennifer_holmgren] | [[:d:Q114874308|Q114874308]] |- | | ''[[:d:Q61138464|Jennifer Kahn]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_kahn jennifer_kahn] | [[:d:Q61138464|Q61138464]] |- | | ''[[:d:Q91955096|Jennifer L. Pluznick]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_pluznick jennifer_pluznick] | [[:d:Q91955096|Q91955096]] |- | | ''[[:d:Q6178542|Jennifer Lin]]'' | | ''[[:d:Q486748|pianódóir]]'' | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_lin jennifer_lin] | [[:d:Q6178542|Q6178542]] |- | | ''[[:d:Q98285075|Jennifer Louise Petriglieri]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_petriglieri jennifer_petriglieri] | [[:d:Q98285075|Q98285075]] |- | | ''[[:d:Q84201612|Jennifer Nuzzo]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_b_nuzzo jennifer_b_nuzzo] | [[:d:Q84201612|Q84201612]] |- | [[Íomhá:Jennifer Pahlka of Code for America, speaking at the opening of Open Up!.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6178697|Jennifer Pahlka]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jen_pahlka jen_pahlka] | [[:d:Q6178697|Q6178697]] |- | | ''[[:d:Q23728486|Jennifer Senior]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q4263842|léirmheastóir liteartha]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_senior jennifer_senior] | [[:d:Q23728486|Q23728486]] |- | [[Íomhá:Jennifer Wilcox .jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60197318|Jennifer Wilcox]]'' | | [[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q7888586|innealtóir ceimiceach]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-07-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jen_wilcox jen_wilcox] | [[:d:Q60197318|Q60197318]] |- | [[Íomhá:Jennifer Zhu Scott at Global Technology Governance Summit 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q62050613|Jennifer Zhu Scott]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jennifer_zhu_scott jennifer_zhu_scott] | [[:d:Q62050613|Q62050613]] |- | [[Íomhá:Jer Thorp - PopTech 2012 - Camden Maine USA (8102975934) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23662183|Jer Thorp]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>[[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/jer_thorp jer_thorp] | [[:d:Q23662183|Q23662183]] |- | [[Íomhá:Jeremy Gilley (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1653797|Jeremy Gilley]]'' | | [[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jeremy_gilley jeremy_gilley] | [[:d:Q1653797|Q1653797]] |- | [[Íomhá:Jeremy Heimans Purpose Co-founder CEO.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16729741|Jeremy Heimans]]'' | gníomhaí Astrálach | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/jeremy_heimans jeremy_heimans] | [[:d:Q16729741|Q16729741]] |- | [[Íomhá:Jeremy Howard.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6181501|Jeremy Howard]]'' | fear gnó Astrálach | ''[[:d:Q29169143|eolaí sonraí]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-11-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/jeremy_howard jeremy_howard] | [[:d:Q6181501|Q6181501]] |- | [[Íomhá:JeremyJackson1243.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15485171|Jeremy Jackson]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>''[[:d:Q16037036|paleobiologist]]''<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-11-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jeremy_jackson jeremy_jackson] | [[:d:Q15485171|Q15485171]] |- | [[Íomhá:Jeremy Rifkin, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q505154|Jeremy Rifkin]]'' | eacnamaí Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q12047093|prognostician]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q16538479|Lehrbeauftragter]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1945" | 1945-01-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jeremy_rifkin jeremy_rifkin] | [[:d:Q505154|Q505154]] |- | | ''[[:d:Q56871312|Jerome H Kim]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jerome_h_kim jerome_h_kim] | [[:d:Q56871312|Q56871312]] |- | [[Íomhá:Jesper Brodin (born 1968) at Sustainable Development Impact Summit 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q56305687|Jesper Brodin]]'' | fear gnó agus fiontraí Sualannach | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/jesper_brodin jesper_brodin] | [[:d:Q56305687|Q56305687]] |- | | ''[[:d:Q6186043|Jessa Gamble]]'' | údar | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-04-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jessa_gamble jessa_gamble] | [[:d:Q6186043|Q6186043]] |- | [[Íomhá:Jesse J. Perez (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20966512|Jesse J. Perez]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jesse_j_perez jesse_j_perez] | [[:d:Q20966512|Q20966512]] |- | [[Íomhá:Jesse Schell (4670646737).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6186836|Jesse Schell]]'' | dearthóir físchluichí Meiriceánach | ''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-06-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jesse_schell jesse_schell] | [[:d:Q6186836|Q6186836]] |- | | ''[[:d:Q23656726|Jessi Arrington]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jessi_arrington jessi_arrington] | [[:d:Q23656726|Q23656726]] |- | [[Íomhá:Jessica Green visits the Center for Total Health 39089 (13428328504).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21062122|Jessica Green]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jessica_green jessica_green] | [[:d:Q21062122|Q21062122]] |- | [[Íomhá:Jessica Jackley.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6187288|Jessica Jackley]]'' | | ''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-10-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jessica_jackley jessica_jackley] | [[:d:Q6187288|Q6187288]] |- | | ''[[:d:Q23783057|Jessica Shortall]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jessica_shortall jessica_shortall] | [[:d:Q23783057|Q23783057]] |- | [[Íomhá:Jessie Christiansen at Palomar Observatory.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47492985|Jessie Christiansen]]'' | | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/jessie_christiansen jessie_christiansen] | [[:d:Q47492985|Q47492985]] |- | [[Íomhá:Jessie Reyez - Collision 2019 Toronto (47105669284) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q29898660|Jessie Reyez]]'' | amhránaí agus cumadóir Ceanadach | [[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-06-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/jessie_reyez jessie_reyez] | [[:d:Q29898660|Q29898660]] |- | | ''[[:d:Q124658950|Jessy Kate Schingler]]'' | | ''[[:d:Q94246114|policy analyst]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jessy_kate_schingler jessy_kate_schingler] | [[:d:Q124658950|Q124658950]] |- | [[Íomhá:Jherek Bischoff Roxy Theater 18 July 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16199394|Jherek Bischoff]]'' | ceoltóir agus cumadóir Meiriceánach | [[ceoltóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-09-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jherek_bischoff jherek_bischoff] | [[:d:Q16199394|Q16199394]] |- | [[Íomhá:증명사진 jiha.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16887739|Ji-hae Park]]'' | | ''[[:d:Q1259917|veidhleadóir]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chóiré Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/ji_hae_park ji_hae_park] | [[:d:Q16887739|Q16887739]] |- | | ''[[:d:Q88771643|Jiaying Zhao]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/jiaying_zhao jiaying_zhao] | [[:d:Q88771643|Q88771643]] |- | [[Íomhá:Jill Bolte Taylor - observing a stroke from within.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2550602|Jill Bolte Taylor]]'' | néareolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q10872101|anatamaí]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jill_bolte_taylor jill_bolte_taylor] | [[:d:Q2550602|Q2550602]] |- | | ''[[:d:Q15839341|Jill Farrant]]'' | luibheolaí as an Afraic Theas | ''[[:d:Q15839136|bitheolaí ceall]]''<br/>''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/jill_farrant jill_farrant] | [[:d:Q15839341|Q15839341]] |- | [[Íomhá:JillHeinerth.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17484182|Jill Heinerth]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q55383113|cave diver]]''<br/>''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/jill_heinerth jill_heinerth] | [[:d:Q17484182|Q17484182]] |- | | ''[[:d:Q23759545|Jill Shargaa]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jill_shargaa jill_shargaa] | [[:d:Q23759545|Q23759545]] |- | [[Íomhá:Jill Sobule 1 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q520324|Jill Sobule]]'' | amhránaí agus cumadóir Meiriceánach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jill_sobule jill_sobule] | [[:d:Q520324|Q520324]] |- | [[Íomhá:Jill Tarter at Starmus IV Trondheim 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q445596|Jill Tarter]]'' | réalteolaí Meiriceánach | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-01-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jill_cornell_tarter jill_cornell_tarter] | [[:d:Q445596|Q445596]] |- | [[Íomhá:Jim Al-Khalili (cropped and shadow enhanced).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q259054|Jim Al-Khalili]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-09-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_al_khalili jim_al_khalili] | [[:d:Q259054|Q259054]] |- | [[Íomhá:Jim Chuchu in 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18637239|Jim Chuchu]]'' | ealaíontóir Céiniach | [[grianghrafadóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q18216771|físealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-08-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_chuchu jim_chuchu] | [[:d:Q18637239|Q18637239]] |- | [[Íomhá:Jim Hagemann Snabe World Economic Forum 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1350380|Jim Hagemann Snabe]]'' | | ''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-10-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/jim_hagemann_snabe jim_hagemann_snabe] | [[:d:Q1350380|Q1350380]] |- | | ''[[:d:Q13566451|Jim Holt]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_holt jim_holt] | [[:d:Q13566451|Q13566451]] |- | [[Íomhá:Jim Toomey 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6198539|Jim Toomey]]'' | | ''[[:d:Q1114448|cartúnaí]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-12-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_toomey jim_toomey] | [[:d:Q6198539|Q6198539]] |- | [[Íomhá:Jim VandeHei on Morning Joe.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6198676|Jim VandeHei]]'' | iriseoir agus fear gnó Meiriceánach (rugadh 1971) | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q42909|tuairisceoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-02-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_vandehei jim_vandehei] | [[:d:Q6198676|Q6198676]] |- | [[Íomhá:Jim Yong Kim (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q313297|Jim Yong Kim]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-12-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jim_yong_kim jim_yong_kim] | [[:d:Q313297|Q313297]] |- | | ''[[:d:Q107295167|Jimmie Briggs]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jimmie_briggs jimmie_briggs] | [[:d:Q107295167|Q107295167]] |- | [[Íomhá:JimmyCarterPortrait2.jpg|center|128px]] | [[Jimmy Carter]] | 39ú huachtarán na Stát Aontaithe (1977–1981) | ''[[:d:Q10669499|oifigeach cabhlaigh]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[feirmeoir]]<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q3492027|mairnéalach fomhuireáin]]''<br/>''[[:d:Q372436|státaire]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]''<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q22336956|daonnúlach]]'' | data-sort-value="1924" | 1924-10-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jimmy_carter jimmy_carter] | [[:d:Q23685|Q23685]] |- | [[Íomhá:Jimmy Nelson (photographer) - TEDxAMS 2014-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17198658|Jimmy Nelson]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jimmy_nelson jimmy_nelson] | [[:d:Q17198658|Q17198658]] |- | [[Íomhá:Jimmy Wales with Baby Globe.png|center|128px]] | [[Jimmy Wales]] | comhbhunaitheoir na Vicipéide agus fiontraí Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q41546637|Viciméideoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q215536|ceannaí]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-08-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jimmy_wales jimmy_wales] | [[:d:Q181|Q181]] |- | | ''[[:d:Q23670510|Jinsop Lee]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jinsop_lee jinsop_lee] | [[:d:Q23670510|Q23670510]] |- | | ''[[:d:Q57409974|Jioji Ravulo]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jioji_ravulo jioji_ravulo] | [[:d:Q57409974|Q57409974]] |- | | ''[[:d:Q6204680|Joachim de Posada]]'' | | ''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>[[síceolaí]] | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joachim_de_posada joachim_de_posada] | [[:d:Q6204680|Q6204680]] |- | [[Íomhá:Joan Blades (2011).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6204866|Joan Blades]]'' | bean ghnó Mheiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-03-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joan_blades joan_blades] | [[:d:Q6204866|Q6204866]] |- | [[Íomhá:Joan C Williams.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17004429|Joan C. Williams]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joan_c_williams joan_c_williams] | [[:d:Q17004429|Q17004429]] |- | [[Íomhá:Joan Halifax and the Dalai Lama.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3179589|Joan Halifax]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q24262594|scríbhneoir reiligiúnach]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q19829980|religious studies scholar]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-07-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joan_halifax joan_halifax] | [[:d:Q3179589|Q3179589]] |- | | ''[[:d:Q18208314|JoAnn Kuchera-Morin]]'' | | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joann_kuchera_morin joann_kuchera_morin] | [[:d:Q18208314|Q18208314]] |- | [[Íomhá:Joanne Chory at Salk in 2022 11 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15994359|Joanne Chory]]'' | | ''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-03-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joanne_chory joanne_chory] | [[:d:Q15994359|Q15994359]] |- | [[Íomhá:EPFL Jocelyne Bloch Portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q38548794|Jocelyne Bloch]]'' | | ''[[:d:Q9385011|néaramháinlia]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/jocelyne_bloch jocelyne_bloch] | [[:d:Q38548794|Q38548794]] |- | | ''[[:d:Q15821109|Jochen Wegner]]'' | iriseoir Gearmánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q589298|príomheagarthóir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-12-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/jochen_wegner jochen_wegner] | [[:d:Q15821109|Q15821109]] |- | [[Íomhá:JodyWilliamsMay2010 headcrop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q211239|Jody Williams]]'' | gníomhaí ar son chearta an duine ó Stáit Aontaithe Mheiriceá | ''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q8359428|gníomhaí sóisialta]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-10-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jody_williams jody_williams] | [[:d:Q211239|Q211239]] |- | [[Íomhá:Joe-gebbia-2024-cropped.png|center|128px]] | ''[[:d:Q19560551|Joe Gebbia]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-08-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joe_gebbia joe_gebbia] | [[:d:Q19560551|Q19560551]] |- | | ''[[:d:Q23727954|Joe Kowan]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joe_kowan joe_kowan] | [[:d:Q23727954|Q23727954]] |- | | ''[[:d:Q18714137|Joe Landolina]]'' | | ''[[:d:Q19902880|innealtóir bithleighis]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-01-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joe_landolina joe_landolina] | [[:d:Q18714137|Q18714137]] |- | [[Íomhá:Joe Madiath, Skoll Foundation.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6211071|Joe Madiath]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/joe_madiath joe_madiath] | [[:d:Q6211071|Q6211071]] |- | [[Íomhá:Joe Sabia.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6212143|Joe Sabia]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q2059704|stiúrthóir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q7042855|eagarthóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1110 1110]<br/>[https://www.ted.com/speakers/joe_sabia joe_sabia] | [[:d:Q6212143|Q6212143]] |- | | ''[[:d:Q23662319|Joe Smith]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joe_smith joe_smith] | [[:d:Q23662319|Q23662319]] |- | | ''[[:d:Q6213282|Joel Burns]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-04<br/>1965-02-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joel_burns joel_burns] | [[:d:Q6213282|Q6213282]] |- | | ''[[:d:Q47784150|Joel Jackson]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joel_jackson joel_jackson] | [[:d:Q47784150|Q47784150]] |- | [[Íomhá:Joel S. Levine NASA headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23785260|Joel Levine]]'' | | ''[[:d:Q16742203|pláinéadeolaí]]''<br/>''[[:d:Q17276189|atmospheric scientist]]''<br/>''[[:d:Q27177003|research professor]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]''<br/>[[spástaiscéaladh]] | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joel_levine joel_levine] | [[:d:Q23785260|Q23785260]] |- | [[Íomhá:Joel Selanikio at TEDxAustin in 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23671459|Joel Selanikio]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joel_selanikio joel_selanikio] | [[:d:Q23671459|Q23671459]] |- | [[Íomhá:Joey Alexander with MPR leader (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19922013|Joey Alexander]]'' | | ''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | data-sort-value="2003" | 2003-06-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Indinéis]] | [https://www.ted.com/speakers/joey_alexander joey_alexander] | [[:d:Q19922013|Q19922013]] |- | [[Íomhá:Re publica 19 - Day 3 (47015668824).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6075610|Johan Rockström]]'' | | ''[[:d:Q3644587|hidreolaí]]''<br/>[[ollamh]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1781198|agranamaí]]''<br/>''[[:d:Q16529590|eolaí comhshaoil]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-12-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/johan_rockstrom johan_rockstrom] | [[:d:Q6075610|Q6075610]] |- | [[Íomhá:Johann Hari 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q437536|Johann Hari]]'' | iriseoir Briotanach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/johann_hari johann_hari] | [[:d:Q437536|Q437536]] |- | | ''[[:d:Q23795344|Johanna Blakley]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/johanna_blakley johanna_blakley] | [[:d:Q23795344|Q23795344]] |- | | ''[[:d:Q116964435|John Biewen]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q114347127|Rundfunkredakteur]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/john_biewen john_biewen] | [[:d:Q116964435|Q116964435]] |- | [[Íomhá:2012-04-21 USA Trip 1574 - NECSS (New York) (7980184439).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6222357|John Bohannon]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_bohannon john_bohannon] | [[:d:Q6222357|Q6222357]] |- | [[Íomhá:Webb First Images Broadcast (52272775759).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104651|John C. Mather]]'' | réalteolaí Meiriceánach | [[réalteolaí]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-08-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_c_mather john_c_mather] | [[:d:Q104651|Q104651]] |- | | ''[[:d:Q23796177|John Delaney]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/john_delaney john_delaney] | [[:d:Q23796177|Q23796177]] |- | [[Íomhá:John Doerr.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1380459|John Doerr]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>''[[:d:Q15472169|pátrún]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-06-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_doerr john_doerr] | [[:d:Q1380459|Q1380459]] |- | | ''[[:d:Q6233855|John Francis]]'' | comhshaolaí Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_francis john_francis] | [[:d:Q6233855|Q6233855]] |- | | ''[[:d:Q107749673|John Gable]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q56027890|cúntóir polaitíochta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_gable john_gable] | [[:d:Q107749673|Q107749673]] |- | [[Íomhá:John Gerzema (2014).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6235206|John Gerzema]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q16849727|comhairleoir gnó]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/568 568]<br/>[https://www.ted.com/speakers/john_gerzema john_gerzema] | [[:d:Q6235206|Q6235206]] |- | [[Íomhá:Image of John Graham-Cumming.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3181625|John Graham-Cumming]]'' | ríomhchláraitheoir Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1953" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/john_graham_cumming john_graham_cumming] | [[:d:Q3181625|Q3181625]] |- | [[Íomhá:Let's Talk about Money - Vlogbrothers YouTube at 0009 (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q630446|John Green]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]''<br/>''[[:d:Q4263842|léirmheastóir liteartha]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q4110598|físbhlagálaí]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q58209937|history teacher]]''<br/>''[[:d:Q62083492|young adult author]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-08-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_green john_green] | [[:d:Q630446|Q630446]] |- | | ''[[:d:Q23688353|John Hardy]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/john_hardy john_hardy] | [[:d:Q23688353|Q23688353]] |- | [[Íomhá:John Hockenberry at New America NYC (Dis)Honesty - The Truth About Lies (19962005979) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6239461|John Hockenberry]]'' | iriseoir | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-06-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_hockenberry john_hockenberry] | [[:d:Q6239461|Q6239461]] |- | [[Íomhá:JohnHodgman-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q329372|John Hodgman]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q12406482|greannóir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_hodgman john_hodgman] | [[:d:Q329372|Q329372]] |- | | ''[[:d:Q23784955|John Hunter]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/john_hunter john_hunter] | [[:d:Q23784955|Q23784955]] |- | | ''[[:d:Q23783403|John Kasaona]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/john_kasaona john_kasaona] | [[:d:Q23783403|Q23783403]] |- | [[Íomhá:John F. Kerry.jpg|center|128px]] | [[John Kerry]] | oifigeach cabhlaigh, Stáit Aontaithe Mheiriceá | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q10669499|oifigeach cabhlaigh]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q2095549|eitleoir]]''<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q1516453|lieutenant governor]]''<br/>''[[:d:Q7330070|aire eachtrach]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-12-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_kerry john_kerry] | [[:d:Q22316|Q22316]] |- | | ''[[:d:Q124285668|John Koenig]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/john_koenig john_koenig] | [[:d:Q124285668|Q124285668]] |- | [[Íomhá:John La Grou at TED 2014 Vancouver.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23783066|John La Grou]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/john_la_grou john_la_grou] | [[:d:Q23783066|Q23783066]] |- | [[Íomhá:JohnLegend-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q44857|John Legend]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-12-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_legend john_legend] | [[:d:Q44857|Q44857]] |- | [[Íomhá:John Lewis-2006 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q45380|John Lewis]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-02-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_lewis john_lewis] | [[:d:Q45380|Q45380]] |- | [[Íomhá:John lloyd secret comedy podcast.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q366162|John Lloyd]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-09-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/john_lloyd john_lloyd] | [[:d:Q366162|Q366162]] |- | [[Íomhá:SXSW-2024-alih-OB7A0084-John Maeda.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q93024|John Maeda]]'' | | ''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q7016454|ealaíontóir na meán nua]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_maeda john_maeda] | [[:d:Q93024|Q93024]] |- | [[Íomhá:JohnMcWhorter.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2468338|John McWhorter]]'' | acadóir agus teangeolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q89675028|criólaí]]''<br/>[[ollamh]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q13418253|focleolaí]]''<br/>''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-10-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_mcwhorter john_mcwhorter] | [[:d:Q2468338|Q2468338]] |- | [[Íomhá:Dr. John Gottman 123 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q776341|John Mordechai Gottman]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1900167|síciteiripeoir]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-04-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_gottman john_gottman] | [[:d:Q776341|Q776341]] |- | | ''[[:d:Q23782393|John Q. Walker]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/john_walker john_walker] | [[:d:Q23782393|Q23782393]] |- | [[Íomhá:John Searle speaking at Google 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q295012|John Searle]]'' | fealsamh Meiriceánach | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]'' | data-sort-value="1932" | 1932-07-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_searle john_searle] | [[:d:Q295012|Q295012]] |- | | ''[[:d:Q23783401|John Underkoffler]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/john_underkoffler john_underkoffler] | [[:d:Q23783401|Q23783401]] |- | [[Íomhá:John Wilbanks Portrait by Nick Vedros.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2000014|John Wilbanks]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_wilbanks john_wilbanks] | [[:d:Q2000014|Q2000014]] |- | [[Íomhá:Johnwooden.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q551032|John Wooden]]'' | bainisteoir cispheile Meiriceánach | ''[[:d:Q189290|oifigeach míleata]]''<br/>''[[:d:Q5137571|cóitseálaí cispheile]]''<br/>''[[:d:Q3665646|cispheileadóir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1910" | 1910-10-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/john_wooden john_wooden] | [[:d:Q551032|Q551032]] |- | | ''[[:d:Q6267100|Johnny Lee]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/johnny_lee johnny_lee] | [[:d:Q6267100|Q6267100]] |- | [[Íomhá:Joi Ito.png|center|128px]] | ''[[:d:Q934616|Joi Ito]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q16023665|caipitlí fiontair]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-06-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an tSeapáin]] | [https://www.ted.com/speakers/joi_ito joi_ito] | [[:d:Q934616|Q934616]] |- | [[Íomhá:Joia Mukherjee headshot2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6268941|Joia Mukherjee]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joia_mukherjee joia_mukherjee] | [[:d:Q6268941|Q6268941]] |- | [[Íomhá:Jok Church.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6269643|Jok Church]]'' | cartúnaí | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-11-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jok_church jok_church] | [[:d:Q6269643|Q6269643]] |- | | ''[[:d:Q107364017|Jon Boogz]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jon_boogz jon_boogz] | [[:d:Q107364017|Q107364017]] |- | | ''[[:d:Q16729389|Jon Gosier]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-04-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jon_gosier jon_gosier] | [[:d:Q16729389|Q16729389]] |- | [[Íomhá:Jon Lowenstein.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16731659|Jon Lowenstein]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1970" | 1970-01-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jon_lowenstein jon_lowenstein] | [[:d:Q16731659|Q16731659]] |- | [[Íomhá:Jon Chu - Wicked.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1702754|Jon M. Chu]]'' | stiúrthóir scannán agus scríbhneoir scripte Meiriceánach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jon_m_chu jon_m_chu] | [[:d:Q1702754|Q1702754]] |- | | ''[[:d:Q19880666|Jon Mooallem]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q66622318|obituary writer]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jon_mooallem jon_mooallem] | [[:d:Q19880666|Q19880666]] |- | | ''[[:d:Q23662502|Jon Nguyen]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jon_nguyen jon_nguyen] | [[:d:Q23662502|Q23662502]] |- | [[Íomhá:Jon Ronson (27846097432) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3400803|Jon Ronson]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q42909|tuairisceoir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jon_ronson jon_ronson] | [[:d:Q3400803|Q3400803]] |- | [[Íomhá:Jonas Eliasson at TEDxKTH 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5708819|Jonas Eliasson]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/jonas_eliasson jonas_eliasson] | [[:d:Q5708819|Q5708819]] |- | [[Íomhá:Prime Minister Gahr Store in April 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q467948|Jonas Gahr Støre]]'' | polaiteoir Ioruach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]] | data-sort-value="1960" | 1960-08-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/jonas_gahr_store jonas_gahr_store] | [[:d:Q467948|Q467948]] |- | [[Íomhá:Jonathan Eisen - PLOS Biology Tenth Anniversary (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q2000017|Jonathan A. Eisen]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-08-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_eisen jonathan_eisen] | [[:d:Q2000017|Q2000017]] |- | [[Íomhá:8oCongresoInnovacion08.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15710897|Jonathan Bergmann]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jon_bergmann jon_bergmann] | [[:d:Q15710897|Q15710897]] |- | | ''[[:d:Q23782385|Jonathan Drori]]'' | | ''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]''<br/>''[[:d:Q5352191|teicneoir]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_drori jonathan_drori] | [[:d:Q23782385|Q23782385]] |- | | ''[[:d:Q23662200|Jonathan Foley]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_foley jonathan_foley] | [[:d:Q23662200|Q23662200]] |- | [[Íomhá:Jonathan Haidt 2012 03.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q845573|Jonathan Haidt]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-10-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_haidt jonathan_haidt] | [[:d:Q845573|Q845573]] |- | [[Íomhá:Jonathan Harris.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6273354|Jonathan Harris]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q7016454|ealaíontóir na meán nua]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-08-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_harris jonathan_harris] | [[:d:Q6273354|Q6273354]] |- | [[Íomhá:Jonathan Klein Getty 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6273583|Jonathan Klein]]'' | fear gnó as an Afraic Theas | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_klein jonathan_klein] | [[:d:Q6273583|Q6273583]] |- | | ''[[:d:Q46999694|Jonathan Rossiter]]'' | | [[ollamh]]<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_rossiter jonathan_rossiter] | [[:d:Q46999694|Q46999694]] |- | [[Íomhá:Rabbi Jonathan Sacks zt"l.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q336766|Jonathan Sacks]]'' | raibí Briotanach | ''[[:d:Q133485|raibí]]''<br/>''[[:d:Q1234713|diagaire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/rabbi_lord_jonathan_sacks rabbi_lord_jonathan_sacks] | [[:d:Q336766|Q336766]] |- | [[Íomhá:John Tepperman (2014).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17145793|Jonathan Tepperman]]'' | eolaí polaitíochta Meiriceánach | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_tepperman jonathan_tepperman] | [[:d:Q17145793|Q17145793]] |- | | ''[[:d:Q23662788|Jonathan Trent]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_trent jonathan_trent] | [[:d:Q23662788|Q23662788]] |- | [[Íomhá:Wilker poptech.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18385701|Jonathan Wilker]]'' | | [[ceimiceoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_wilker jonathan_wilker] | [[:d:Q18385701|Q18385701]] |- | [[Íomhá:Zittrain-20080308-crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6274894|Jonathan Zittrain]]'' | | [[saineolaí dlí]]<br/>[[ollamh]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jonathan_zittrain jonathan_zittrain] | [[:d:Q6274894|Q6274894]] |- | [[Íomhá:Jonny Sun at In Conversation at Indigo Chapters - 2017 - IMG 2958 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q32064150|Jonny Sun]]'' | | ''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/jonny_sun jonny_sun] | [[:d:Q32064150|Q32064150]] |- | | ''[[:d:Q2068759|Jor-El]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jor_el jor_el] | [[:d:Q2068759|Q2068759]] |- | [[Íomhá:Goyas 2025 - Jorge Drexler (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q543506|Jorge Drexler]]'' | ceoltóir agus aisteoir Uraguach | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q2854916|ota-laraingeolaí]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-09-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Uragua]] | [https://www.ted.com/speakers/jorge_drexler jorge_drexler] | [[:d:Q543506|Q543506]] |- | [[Íomhá:NASA Univision Hispanic Education Campaign DVIDS858679 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1981462|Jorge Ramos]]'' | iriseoir agus údar Meicsiceach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q270389|léitheoir nuachta]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-03-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Meicsiceo]] | [https://www.ted.com/speakers/jorge_ramos jorge_ramos] | [[:d:Q1981462|Q1981462]] |- | | ''[[:d:Q23759657|Jorge Soto]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jorge_soto jorge_soto] | [[:d:Q23759657|Q23759657]] |- | [[Íomhá:Jose Antonio Vargas 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1865602|Jose Antonio Vargas]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[na hOileáin Fhilipíneacha]] | [https://www.ted.com/speakers/jose_antonio_vargas jose_antonio_vargas] | [[:d:Q1865602|Q1865602]] |- | | ''[[:d:Q23670640|Jose Miguel Sokoloff]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jose_miguel_sokoloff jose_miguel_sokoloff] | [[:d:Q23670640|Q23670640]] |- | [[Íomhá:Joseph DeRisi 2021.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6282538|Joseph DeRisi]]'' | | ''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>''[[:d:Q15634281|vireolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joe_derisi joe_derisi] | [[:d:Q6282538|Q6282538]] |- | [[Íomhá:Joseph DeSimone portrait Innovation Day 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6282541|Joseph DeSimone]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-05-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/2457 2457]<br/>[https://www.ted.com/speakers/joseph_desimone joseph_desimone] | [[:d:Q6282541|Q6282541]] |- | | ''[[:d:Q97553147|Joseph E. Ravenell]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joseph_ravenell joseph_ravenell] | [[:d:Q97553147|Q97553147]] |- | [[Íomhá:Joseph Gordon Levitt Sundance Film Festival 2026 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Joseph Gordon-Levitt]] | aisteoir Meiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q948329|aisteoir saincharachtair]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-02-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joseph_gordon_levitt joseph_gordon_levitt] | [[:d:Q177311|Q177311]] |- | | ''[[:d:Q23671269|Joseph Kim]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[An Chóiré Thuaidh|Cóiré Thuaidh]] | [https://www.ted.com/speakers/joseph_kim joseph_kim] | [[:d:Q23671269|Q23671269]] |- | | ''[[:d:Q16499778|Joseph Lekuton]]'' | polaiteoir Céiniach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1960" | 1960s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/joseph_lekuton joseph_lekuton] | [[:d:Q16499778|Q16499778]] |- | [[Íomhá:Portrait of Dr. Joseph S. Nye, Jr., Assistant Secretary of Defense, International Security Affairs.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q210362|Joseph Nye]]'' | eolaí polaitíochta Meiriceánach | ''[[:d:Q16947320|geopolitical analyst]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-01-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joseph_nye joseph_nye] | [[:d:Q210362|Q210362]] |- | | ''[[:d:Q123202312|Joseph Redmon]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joseph_redmon joseph_redmon] | [[:d:Q123202312|Q123202312]] |- | [[Íomhá:Josette Sheeran Shiner 2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q433934|Josette Sheeran]]'' | taidhleoir Meiriceánach | [[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q16961937|discussion moderator]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/josette_sheeran josette_sheeran] | [[:d:Q433934|Q433934]] |- | | ''[[:d:Q114874716|Josh Giegel]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/josh_giegel josh_giegel] | [[:d:Q114874716|Q114874716]] |- | [[Íomhá:Josh Luber.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23783050|Josh Luber]]'' | | | data-sort-value="1978" | 1978-02-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/josh_luber josh_luber] | [[:d:Q23783050|Q23783050]] |- | | ''[[:d:Q87904343|Joshua A Chu-Tan]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/joshua_chu_tan joshua_chu_tan] | [[:d:Q87904343|Q87904343]] |- | [[Íomhá:Joshua-foer-2007.png|center|128px]] | ''[[:d:Q16729033|Joshua Foer]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q17433421|science journalist]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-09-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joshua_foer joshua_foer] | [[:d:Q16729033|Q16729033]] |- | | ''[[:d:Q6289972|Joshua Klein]]'' | | | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joshua_klein joshua_klein] | [[:d:Q6289972|Q6289972]] |- | | ''[[:d:Q6290132|Joshua Prager]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1469 1469]<br/>[https://www.ted.com/speakers/joshua_prager joshua_prager] | [[:d:Q6290132|Q6290132]] |- | | ''[[:d:Q6290134|Joshua Ramus]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joshua_prince_ramus joshua_prince_ramus] | [[:d:Q6290134|Q6290134]] |- | [[Íomhá:Joshua Roman (TED 2011).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6290164|Joshua Roman]]'' | | ''[[:d:Q13219637|dordveidhleadóir]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-12-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joshua_roman joshua_roman] | [[:d:Q6290164|Q6290164]] |- | [[Íomhá:Etech05 Joshua1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3539667|Joshua Schachter]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q778274|infheisteoir aingeal]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-01-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/joshua_schachter joshua_schachter] | [[:d:Q3539667|Q3539667]] |- | | ''[[:d:Q6290197|Joshua Silver]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q12013238|oftailmeolaí]]'' | data-sort-value="1953" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/joshua_silver joshua_silver] | [[:d:Q6290197|Q6290197]] |- | | ''[[:d:Q23656020|Joshua Walters]]'' | | [[fuirseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joshua_walters joshua_walters] | [[:d:Q23656020|Q23656020]] |- | [[Íomhá:Jose Andres.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3751091|José Andrés]]'' | | ''[[:d:Q3499072|chef]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q156839|cócaire]]''<br/>''[[:d:Q3427922|bialannaí]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-07-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Spáinn]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/jose_andres jose_andres] | [[:d:Q3751091|Q3751091]] |- | [[Íomhá:Antonio ABREU.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q671147|José Antonio Abreu]]'' | ceoltóir Veiniséalach | ''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q765778|orgánaí]]''<br/>''[[:d:Q5371902|cruitchláraí]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1939" | 1939-05-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Veiniséala]] | [https://www.ted.com/speakers/jose_antonio_abreu jose_antonio_abreu] | [[:d:Q671147|Q671147]] |- | | ''[[:d:Q23662467|José Bowen]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jose_bowen jose_bowen] | [[:d:Q23662467|Q23662467]] |- | | ''[[:d:Q123702639|Jota Samper]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/jota_samper jota_samper] | [[:d:Q123702639|Q123702639]] |- | [[Íomhá:Joy Buolamwini, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q31359093|Joy Buolamwini]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/joy_buolamwini joy_buolamwini] | [[:d:Q31359093|Q31359093]] |- | | ''[[:d:Q23729164|Joy Sun]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/joy_sun joy_sun] | [[:d:Q23729164|Q23729164]] |- | [[Íomhá:Joy Wolfram.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q57017996|Joy Wolfram]]'' | | ''[[:d:Q88105809|nanoscientist]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhionlainn]] | [https://www.ted.com/speakers/joy_wolfram joy_wolfram] | [[:d:Q57017996|Q57017996]] |- | [[Íomhá:JR (artist) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1312565|JR]]'' | ealaíontóir Francach | ''[[:d:Q19890761|artivist]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q15095148|ealaíontóir graifítí]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q21477194|contemporary artist]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-02-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/jr jr] | [[:d:Q1312565|Q1312565]] |- | [[Íomhá:Juan Enríquez - PopTech 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15454884|Juan Enríquez]]'' | polaiteoir Meicsiceach | ''[[:d:Q3745071|scríbhneoir eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Meicsiceo]] | [https://www.ted.com/speakers/juan_enriquez juan_enriquez] | [[:d:Q15454884|Q15454884]] |- | [[Íomhá:Jude Kelly @ Edge Hill Station, Liverpool - 2460482450.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6302366|Jude Kelly]]'' | | ''[[:d:Q3387717|stiúrthóir drámaíochta]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-03-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/jude_kelly jude_kelly] | [[:d:Q6302366|Q6302366]] |- | [[Íomhá:Judith Heumann, 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6303462|Judith Heumann]]'' | | ''[[:d:Q61857538|gníomhaí ar son cearta daoine faoi mhíchumas]]''<br/>''[[:d:Q212238|státseirbhíseach]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-12-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/judith_heumann judith_heumann] | [[:d:Q6303462|Q6303462]] |- | [[Íomhá:2012 at Elon University 14 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6303488|Judith Jamison]]'' | damhsóir Meiriceánach | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q5716684|damhsóir]]''<br/>''[[:d:Q1797162|stiúrthóir ealaíne]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/judith_jamison judith_jamison] | [[:d:Q6303488|Q6303488]] |- | | ''[[:d:Q24053213|Judson Brewer]]'' | | [[Síciatraí (gairm)|síciatraí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/judson_brewer judson_brewer] | [[:d:Q24053213|Q24053213]] |- | | ''[[:d:Q23671268|Judy MacDonald Johnston]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/judy_macdonald_johnston judy_macdonald_johnston] | [[:d:Q23671268|Q23671268]] |- | [[Íomhá:Julia Bacha Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q519340|Julia Bacha]]'' | stiúrthóir scannán Brasaíleach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q7042855|eagarthóir scannán]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/1039 1039]<br/>[https://www.ted.com/speakers/julia_bacha julia_bacha] | [[:d:Q519340|Q519340]] |- | [[Íomhá:20150126 Julia Galef 2.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q19873435|Julia Galef]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | ''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-07-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/julia_galef julia_galef] | [[:d:Q19873435|Q19873435]] |- | [[Íomhá:Julia Gillard.jpg|center|128px]] | [[Julia Gillard]] | polaiteoir agus dlíodóir Astrálach agus 27ú Príomh-Aire na hAstráile (rugadh 1961) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-09-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/julia_gillard julia_gillard] | [[:d:Q41563|Q41563]] |- | [[Íomhá:Julia Shaw 2018-03-10 cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26996789|Julia Shaw]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghearmáin]]<br/>[[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/julia_shaw julia_shaw] | [[:d:Q26996789|Q26996789]] |- | [[Íomhá:Sweeney julia.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q270774|Julia Sweeney]]'' | | ''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/julia_sweeney julia_sweeney] | [[:d:Q270774|Q270774]] |- | | ''[[:d:Q112555393|Julia Watson]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/julia_watson julia_watson] | [[:d:Q112555393|Q112555393]] |- | [[Íomhá:Julian Assange at 2025 Cannes The Six Billion Dollar Man Photocall (cropped).jpg|center|128px]] | [[Julian Assange]] | | ''[[:d:Q19890746|gníomhaí Idirlín]]''<br/>[[haiceálaí]]<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2059704|stiúrthóir teilifíse]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q26102|sceithire]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2516866|foilsitheoir]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-07-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/julian_assange julian_assange] | [[:d:Q360|Q360]] |- | [[Íomhá:Julian Baggini-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q737519|Julian Baggini]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-09-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/julian_baggini julian_baggini] | [[:d:Q737519|Q737519]] |- | | ''[[:d:Q117256119|Julian Burschka]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/julian_burschka julian_burschka] | [[:d:Q117256119|Q117256119]] |- | [[Íomhá:The Power of Sound - Thursday (Dovregubben) - NMD 2013 (8723048924) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23795650|Julian Treasure]]'' | | | data-sort-value="1958" | 1958-04-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/julian_treasure julian_treasure] | [[:d:Q23795650|Q23795650]] |- | [[Íomhá:Julián Delgado Lopera (born 1988) in the video 'Juli Delgado Lopera and Myriam Gurba in conversation'.png|center|128px]] | ''[[:d:Q30068176|Juliana Delgado Lopera]]'' | | [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Cholóim]] | [https://www.ted.com/speakers/julian_delgado_lopera julian_delgado_lopera] | [[:d:Q30068176|Q30068176]] |- | | ''[[:d:Q23785249|Juliana Machado Ferreira]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/juliana_machado_ferreira juliana_machado_ferreira] | [[:d:Q23785249|Q23785249]] |- | [[Íomhá:Juliana Rotich - World Economic Forum on Africa 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51700|Juliana Rotich]]'' | | ''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/juliana_rotich juliana_rotich] | [[:d:Q51700|Q51700]] |- | | ''[[:d:Q23657214|Julie Burstein]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3406651|léiritheoir raidió]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/julie_burstein julie_burstein] | [[:d:Q23657214|Q23657214]] |- | [[Íomhá:Julie Cordua, CEO of Thorn Skoll Awardee.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97766892|Julie Cordua]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/julie_cordua julie_cordua] | [[:d:Q97766892|Q97766892]] |- | [[Íomhá:JLHHeadShot2020.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q107822851|Julie Lythcott-Haims]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/julie_lythcott_haims julie_lythcott_haims] | [[:d:Q107822851|Q107822851]] |- | [[Íomhá:Julie Gottman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50810346|Julie Schwartz Gottman]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1113899|síceolaí cliniciúil]]''<br/>''[[:d:Q1900167|síciteiripeoir]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-04-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/julie_gottman julie_gottman] | [[:d:Q50810346|Q50810346]] |- | [[Íomhá:Julie Taymor at Opening Ceremony of the Tokyo International Film Festival 2022 (52461091576).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q240490|Julie Taymor]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q1323191|dearthóir feisteas]]''<br/>''[[:d:Q2707485|radharcagrafaí]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q3387717|stiúrthóir drámaíochta]]''<br/>''[[:d:Q28054786|opera director]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q11613590|theatre designer]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1952" | 1952-12-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/julie_taymor julie_taymor] | [[:d:Q240490|Q240490]] |- | | ''[[:d:Q6308612|Julieanna Richardson]]'' | dlíodóir Meiriceánach | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/julieanna_l_richardson julieanna_l_richardson] | [[:d:Q6308612|Q6308612]] |- | | ''[[:d:Q104130163|Juliet K Brophy]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/juliet_brophy juliet_brophy] | [[:d:Q104130163|Q104130163]] |- | [[Íomhá:Juliet Schor in CORE project interview.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6308905|Juliet Schor]]'' | socheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[eacnamaí]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/juliet_schor juliet_schor] | [[:d:Q6308905|Q6308905]] |- | [[Íomhá:Julius Maada Bio - 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q283829|Julius Maada Bio]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q189290|oifigeach míleata]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-05-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Siarra Leon]] | [https://www.ted.com/speakers/julius_maada_bio julius_maada_bio] | [[:d:Q283829|Q283829]] |- | [[Íomhá:Jun Wang at the HGM 2015 meeting.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16027697|Jun Wang]]'' | taighdeoir | ''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1976" | 1976-06-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/jun_wang jun_wang] | [[:d:Q16027697|Q16027697]] |- | | ''[[:d:Q52450865|Juna Kollmeier]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/juna_kollmeier juna_kollmeier] | [[:d:Q52450865|Q52450865]] |- | | ''[[:d:Q95948649|June P Tangney]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-08-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/june_tangney june_tangney] | [[:d:Q95948649|Q95948649]] |- | [[Íomhá:June Sarpong at 2025 SXSW London.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15972568|June Sarpong]]'' | | ''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-05-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/june_sarpong june_sarpong] | [[:d:Q15972568|Q15972568]] |- | [[Íomhá:Jupta Itoewaki, 3.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q92067916|Jupta Lilian Itoewaki]]'' | | ''[[:d:Q2824523|comhalta boird]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q11085831|ateangaire]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Suranam]] | [https://www.ted.com/speakers/jupta_itoewaki jupta_itoewaki] | [[:d:Q92067916|Q92067916]] |- | [[Íomhá:Justin Baldoni in 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1303706|Justin Baldoni]]'' | aisteoir Meiriceánach | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q130857|dioscmharcach]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q1053574|léiritheoir feidhmiúcháin]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1984" | 1984-01-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/justin_baldoni justin_baldoni] | [[:d:Q1303706|Q1303706]] |- | [[Íomhá:Justin Davidson introduces his book Magnetic City at Columbia GSAPP.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6317508|Justin Davidson]]'' | criticeoir Meiriceánach | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1350157|criticeoir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/justin_davidson justin_davidson] | [[:d:Q6317508|Q6317508]] |- | | ''[[:d:Q23657166|Justin Hall-Tipping]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/justin_hall_tipping justin_hall_tipping] | [[:d:Q23657166|Q23657166]] |- | [[Íomhá:Justin J Pearson August 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q116739449|Justin Pearson]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1995" | 1995-01-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/justin_j_pearson justin_j_pearson] | [[:d:Q116739449|Q116739449]] |- | | ''[[:d:Q10313432|Júlio Gil]]'' | ailtire Portaingéalach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1924" | 1924-04-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Phortaingéil]] | [https://www.ted.com/speakers/julio_gil julio_gil] | [[:d:Q10313432|Q10313432]] |- | [[Íomhá:Megan McArthur, official portrait (2020) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q240701|K. Megan McArthur]]'' | | [[spásaire]]<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-08-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/megan_mcarthur megan_mcarthur] | [[:d:Q240701|Q240701]] |- | | ''[[:d:Q126490660|Kade Crockford]]'' | | ''[[:d:Q1021386|gníomhaí ar son cearta sibhialta]]''<br/>[[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kade_crockford kade_crockford] | [[:d:Q126490660|Q126490660]] |- | | ''[[:d:Q90253693|Kaeli Swift]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/kaeli_swift kaeli_swift] | [[:d:Q90253693|Q90253693]] |- | [[Íomhá:2007GoogleTaiwanPressConference KaifuLee.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q699605|Kai-Fu Lee]]'' | fear gnó Téavánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1961" | 1961-12-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Téaváin]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kai_fu_lee kai_fu_lee] | [[:d:Q699605|Q699605]] |- | [[Íomhá:Kailash Satyarthi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3442375|Kailash Satyarthi]]'' | | ''[[:d:Q85305832|children's rights activist]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1326886|innealtóir leictreach]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/kailash_satyarthi kailash_satyarthi] | [[:d:Q3442375|Q3442375]] |- | [[Íomhá:Kaitlyn Sadtler headshot.png|center|128px]] | ''[[:d:Q88258658|Kaitlyn Sadtler]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q12119633|imdhíoneolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kaitlyn_sadtler kaitlyn_sadtler] | [[:d:Q88258658|Q88258658]] |- | [[Íomhá:Kakenya Ntaiya.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18386676|Kakenya Ntaiya]]'' | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q8359428|gníomhaí sóisialta]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/kakenya_ntaiya kakenya_ntaiya] | [[:d:Q18386676|Q18386676]] |- | [[Íomhá:WebsterHall2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q445648|Kaki King]]'' | giotáraí Meiriceánach | ''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kaki_king kaki_king] | [[:d:Q445648|Q445648]] |- | | ''[[:d:Q6355487|Kamal Meattle]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/kamal_meattle kamal_meattle] | [[:d:Q6355487|Q6355487]] |- | | ''[[:d:Q70058569|Kamau Gachigi]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kamau_gachigi kamau_gachigi] | [[:d:Q70058569|Q70058569]] |- | | ''[[:d:Q23759742|Kare Anderson]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kare_anderson kare_anderson] | [[:d:Q23759742|Q23759742]] |- | [[Íomhá:Karen Armstrong.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q256548|Karen Armstrong]]'' | | ''[[:d:Q1234713|diagaire]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3155377|Islamicist]]''<br/>''[[:d:Q17488357|historian of religion]]''<br/>''[[:d:Q19829980|religious studies scholar]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-11-14 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/karen_armstrong karen_armstrong] | [[:d:Q256548|Q256548]] |- | [[Íomhá:Bakker Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q58804715|Karen Bakker]]'' | tíreolaí Ceanadach | ''[[:d:Q901402|tíreolaí]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-12-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/karen_bakker karen_bakker] | [[:d:Q58804715|Q58804715]] |- | | ''[[:d:Q23830953|Karen Bass]]'' | | [[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/karen_bass karen_bass] | [[:d:Q23830953|Q23830953]] |- | [[Íomhá:Karen B. DeSalvo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16198214|Karen DeSalvo]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/karen_desalvo karen_desalvo] | [[:d:Q16198214|Q16198214]] |- | | ''[[:d:Q43199273|Karen G. Lloyd]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[micribhitheolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/karen_lloyd karen_lloyd] | [[:d:Q43199273|Q43199273]] |- | [[Íomhá:Karen Tse.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6369726|Karen I. Tse]]'' | gníomhaí Eilvéiseach | | data-sort-value="1964" | 1964-10-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/karen_tse karen_tse] | [[:d:Q6369726|Q6369726]] |- | | ''[[:d:Q6369738|Karen Jean Meech]]'' | | [[réalteolaí]] | data-sort-value="1959" | 1959-07-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/karen_j_meech karen_j_meech] | [[:d:Q6369738|Q6369738]] |- | [[Íomhá:Karen Scrivener mg 2616-b.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q59306305|Karen Scrivener]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/karen_scrivener karen_scrivener] | [[:d:Q59306305|Q59306305]] |- | [[Íomhá:Karen Thompson Walker 2025 Texas Book Festival.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6370083|Karen Thompson Walker]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q2516852|literary editor]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/karen_t_walker karen_t_walker] | [[:d:Q6370083|Q6370083]] |- | [[Íomhá:Karen Willcox MNZM (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56744321|Karen Willcox]]'' | | [[matamaiticeoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nua-Shéalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/karen_willcox karen_willcox] | [[:d:Q56744321|Q56744321]] |- | [[Íomhá:I Am Because You Are (17715083350) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19609479|Karim Abouelnaga]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-12-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/karim_abouelnaga karim_abouelnaga] | [[:d:Q19609479|Q19609479]] |- | [[Íomhá:Karima Bennoune.png|center|128px]] | ''[[:d:Q23759696|Karima Bennoune]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[ollamh]]<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-06-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ailgéir]] | [https://www.ted.com/speakers/karima_bennoune karima_bennoune] | [[:d:Q23759696|Q23759696]] |- | | ''[[:d:Q23008042|Karin Öberg]]'' | | [[ceimiceoir]] | data-sort-value="1982" | 1982-08-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/karin_oeberg karin_oeberg] | [[:d:Q23008042|Q23008042]] |- | [[Íomhá:Karissa wikipedia2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63190411|Karissa Sanbonmatsu]]'' | | ''[[:d:Q84505215|structural biologist]]'' | | [[Bean trasghnéasach|bean trasinscneach]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/karissa_sanbonmatsu karissa_sanbonmatsu] | [[:d:Q63190411|Q63190411]] |- | [[Íomhá:GDC Europe 2015 Session- Cities- Skylines, a Case Study (Tuesday (20660971258).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28828004|Karoliina Korppoo]]'' | | ''[[:d:Q18882335|video game designer]]''<br/>''[[:d:Q54845077|role-playing game designer]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhionlainn]] | [https://www.ted.com/speakers/karoliina_korppoo karoliina_korppoo] | [[:d:Q28828004|Q28828004]] |- | | ''[[:d:Q23783421|Kartick Satyanarayan]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kartick_satyanarayan kartick_satyanarayan] | [[:d:Q23783421|Q23783421]] |- | [[Íomhá:Kary Mullis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q157224|Kary Mullis]]'' | bithcheimiceoir Meiriceánach | [[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>[[ceimiceoir]] | data-sort-value="1944" | 1944-12-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kary_mullis kary_mullis] | [[:d:Q157224|Q157224]] |- | [[Íomhá:Snowden's former house selfie (20140825) (Kashmir Hill).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q110064852|Kashmir Hill]]'' | iriseoir agus scríbhneoir Meiriceánach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1981" | 1981-03-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kashmir_hill kashmir_hill] | [[:d:Q110064852|Q110064852]] |- | | ''[[:d:Q54892135|Kasiva Mutua]]'' | | ''[[:d:Q4351403|cnagcheoltóir]]'' | data-sort-value="1980" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/kasiva_mutua kasiva_mutua] | [[:d:Q54892135|Q54892135]] |- | | ''[[:d:Q46805725|Kate A Stafford]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kate_stafford kate_stafford] | [[:d:Q46805725|Q46805725]] |- | | ''[[:d:Q55114635|Kate Bowler]]'' | | ''[[:d:Q19829980|religious studies scholar]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kate_bowler kate_bowler] | [[:d:Q55114635|Q55114635]] |- | [[Íomhá:Kate Darling 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q67188911|Kate Darling]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[eolaí]]<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/kate_darling kate_darling] | [[:d:Q67188911|Q67188911]] |- | [[Íomhá:Kate Fagan at LA Times Festival of Books 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23664138|Kate Fagan]]'' | cispheileadóir Meiriceánach (1981-) | ''[[:d:Q3665646|cispheileadóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q11313148|scríbhneoir spóirt]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-11-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kate_fagan_TEDxBoston20220516-50508 kate_fagan_TEDxBoston20220516-50508] | [[:d:Q23664138|Q23664138]] |- | [[Íomhá:Decoded speaker 2011 (6308556603).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23784307|Kate Hartman]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/898 898]<br/>[https://www.ted.com/speakers/kate_hartman kate_hartman] | [[:d:Q23784307|Q23784307]] |- | | ''[[:d:Q64901031|Kate Lister]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q13418253|focleolaí]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/kate_lister kate_lister] | [[:d:Q64901031|Q64901031]] |- | [[Íomhá:Kate Marvel.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55640226|Kate Marvel]]'' | | ''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kate_marvel kate_marvel] | [[:d:Q55640226|Q55640226]] |- | [[Íomhá:Kate Orff - Climate Change and the Scales of Environment (24705846441) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6375703|Kate Orff]]'' | ailtire Meiriceánach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q2815948|ailtire tírdhreacha]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kate_orff kate_orff] | [[:d:Q6375703|Q6375703]] |- | [[Íomhá:Kate Raworth, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q37424557|Kate Raworth]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-12-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/kate_raworth kate_raworth] | [[:d:Q37424557|Q37424557]] |- | [[Íomhá:-rpTEN - Tag 1 (26750367556).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23670574|Kate Stone]]'' | | [[eolaí]] | | [[Bean trasghnéasach|bean trasinscneach]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/kate_stone kate_stone] | [[:d:Q23670574|Q23670574]] |- | [[Íomhá:Katharine Hayhoe at the 2023 US-Canada Summit (52807393435) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15429497|Katharine Hayhoe]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q18805|nádúraí]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q16529590|eolaí comhshaoil]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/katharine_hayhoe katharine_hayhoe] | [[:d:Q15429497|Q15429497]] |- | | ''[[:d:Q80672929|Katharine Wilkinson]]'' | comhshaolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q16060693|caomhantóir]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/katharine_wilkinson katharine_wilkinson] | [[:d:Q80672929|Q80672929]] |- | | ''[[:d:Q83811568|Katherine Eban]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/katherine_eban katherine_eban] | [[:d:Q83811568|Q83811568]] |- | | ''[[:d:Q23795674|Katherine Fulton]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/katherine_fulton katherine_fulton] | [[:d:Q23795674|Q23795674]] |- | [[Íomhá:Katherine M Gehl.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q41694025|Katherine Gehl]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/katherine_gehl katherine_gehl] | [[:d:Q41694025|Q41694025]] |- | | ''[[:d:Q23301824|Katherine Kuchenbecker]]'' | | ''[[:d:Q1906857|innealtóir meicniúil]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/katherine_kuchenbecker katherine_kuchenbecker] | [[:d:Q23301824|Q23301824]] |- | [[Íomhá:Katie Mack-IMG 8876.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q22046575|Katherine Mack]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-05-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/katie_mack katie_mack] | [[:d:Q22046575|Q22046575]] |- | [[Íomhá:2023 - Opening night POM 8999 (53329983016) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katherine Maher]] | | ''[[:d:Q267936|stiúrthóir feidhmiúcháin]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1983" | 1983-04-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/katherine_maher katherine_maher] | [[:d:Q23034479|Q23034479]] |- | [[Íomhá:Katherine Mangu-Ward.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q111575379|Katherine Mangu-Ward]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/katherine_mangu_ward katherine_mangu_ward] | [[:d:Q111575379|Q111575379]] |- | [[Íomhá:Kathleen McGinty (2015).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6376840|Kathleen McGinty]]'' | polaiteoir agus oifigeach Meiriceánach (rugadh 1963) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-05-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/katie_mcginty katie_mcginty] | [[:d:Q6376840|Q6376840]] |- | | ''[[:d:Q61161958|Kathryn A Whitehead]]'' | | [[ceimiceoir]] | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kathryn_a_whitehead kathryn_a_whitehead] | [[:d:Q61161958|Q61161958]] |- | | ''[[:d:Q90656504|Kathryn E. Ackerman]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q4531850|inchríneolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kate_ackerman_TEDxBoston20220516-50508 kate_ackerman_TEDxBoston20220516-50508] | [[:d:Q90656504|Q90656504]] |- | | ''[[:d:Q6377078|Kathryn Kolbert]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kathryn_kolbert kathryn_kolbert] | [[:d:Q6377078|Q6377078]] |- | | ''[[:d:Q61590783|Kathryn Mannix]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kathryn_mannix kathryn_mannix] | [[:d:Q61590783|Q61590783]] |- | [[Íomhá:Kathryn Schulz - official author photo (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3194102|Kathryn Schulz]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kathryn_schulz kathryn_schulz] | [[:d:Q3194102|Q3194102]] |- | [[Íomhá:Katie Bouman answers questions about the Event Horizon Telescope project.jpg|center|128px]] | [[Katie Bouman]] | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1326886|innealtóir leictreach]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-05-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/katie_bouman katie_bouman] | [[:d:Q63080922|Q63080922]] |- | | ''[[:d:Q63147154|Katie Fahey]]'' | | | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/katie_fahey katie_fahey] | [[:d:Q63147154|Q63147154]] |- | [[Íomhá:Katie Hinde speaks at NIH in 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q41201157|Katie Hinde]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>[[bitheolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/katie_hinde katie_hinde] | [[:d:Q41201157|Q41201157]] |- | | ''[[:d:Q117221963|Katie Hood]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/katie_hood katie_hood] | [[:d:Q117221963|Q117221963]] |- | [[Íomhá:Katie Paterson (17055627890).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16734263|Katie Paterson]]'' | | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/katie_paterson katie_paterson] | [[:d:Q16734263|Q16734263]] |- | [[Íomhá:Performance artist Kat Kai Koi-Kes.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54921856|Katlego Kai Kolanyane-Kesupile]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-01 | [[Bean trasghnéasach|bean trasinscneach]] | [[an Bhotsuáin]] | [https://www.ted.com/speakers/katlego_kolanyane_kesupile katlego_kolanyane_kesupile] | [[:d:Q54921856|Q54921856]] |- | [[Íomhá:Katrina Spade Headshot 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55081332|Katrina Spade]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-09-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/katrina_spade katrina_spade] | [[:d:Q55081332|Q55081332]] |- | [[Íomhá:Kavita N. Ramdas World Economic Forum 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6379296|Kavita Ramdas]]'' | gníomhaí Meiriceánach | [[eolaí]] | data-sort-value="1963" | 1963<br/>1962-09-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/kavita_ramdas kavita_ramdas] | [[:d:Q6379296|Q6379296]] |- | [[Íomhá:Kay tye.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21526064|Kay Tye]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kay_tye kay_tye] | [[:d:Q21526064|Q21526064]] |- | | ''[[:d:Q126744986|KC Davis]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1900167|síciteiripeoir]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kc_davis_TEDxMileHigh20220806-51475 kc_davis_TEDxMileHigh20220806-51475] | [[:d:Q126744986|Q126744986]] |- | | ''[[:d:Q90813027|Keely A. Muscatell]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/keely_muscatell keely_muscatell] | [[:d:Q90813027|Q90813027]] |- | | ''[[:d:Q112713989|Keenan Scott II]]'' | | ''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>[[aisteoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/keenan_scott_ii keenan_scott_ii] | [[:d:Q112713989|Q112713989]] |- | [[Íomhá:KeesMoeliker.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4493781|Kees Moeliker]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1225716|éaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-10-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/kees_moeliker kees_moeliker] | [[:d:Q4493781|Q4493781]] |- | [[Íomhá:TED Magic Show.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5566371|Keith Barry]]'' | | ''[[:d:Q15855449|draíodóir]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-10-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [https://www.ted.com/speakers/keith_barry keith_barry] | [[:d:Q5566371|Q5566371]] |- | | ''[[:d:Q23782683|Keith Bellows]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/keith_bellows keith_bellows] | [[:d:Q23782683|Q23782683]] |- | | ''[[:d:Q63036933|Keith Kirkland]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/keith_kirkland keith_kirkland] | [[:d:Q63036933|Q63036933]] |- | | ''[[:d:Q23661670|Keith Nolan]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/keith_nolan keith_nolan] | [[:d:Q23661670|Q23661670]] |- | [[Íomhá:Keith Schacht.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6384989|Keith Schacht]]'' | duine gnó | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-12-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/keith_schacht keith_schacht] | [[:d:Q6384989|Q6384989]] |- | [[Íomhá:Keller Rinaudo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23713542|Keller Rinaudo]]'' | | ''[[:d:Q3951423|dreapadóir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/keller_rinaudo keller_rinaudo] | [[:d:Q23713542|Q23713542]] |- | [[Íomhá:Kelli Anderson 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23662160|Kelli Anderson]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kelli_anderson kelli_anderson] | [[:d:Q23662160|Q23662160]] |- | | ''[[:d:Q23712681|Kelli Swazey]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kelli_swazey kelli_swazey] | [[:d:Q23712681|Q23712681]] |- | | ''[[:d:Q16216668|Kelly McGonigal]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-10-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kelly_mcgonigal kelly_mcgonigal] | [[:d:Q16216668|Q16216668]] |- | | ''[[:d:Q59828743|Kelly Richmond Pope]]'' | | ''[[:d:Q8142883|coireolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kelly_richmond_pope kelly_richmond_pope] | [[:d:Q59828743|Q59828743]] |- | [[Íomhá:Kelly Wanser speaking.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q124304813|Kelly Wanser]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kelly_wanser kelly_wanser] | [[:d:Q124304813|Q124304813]] |- | | ''[[:d:Q59675801|Kelsey Johnson]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kelsey_johnson kelsey_johnson] | [[:d:Q59675801|Q59675801]] |- | [[Íomhá:K Leonard Oxford Grad-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6386502|Kelsey T. Leonard]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kelsey_leonard kelsey_leonard] | [[:d:Q6386502|Q6386502]] |- | [[Íomhá:Dr Kemi Dasilva Ibru.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q123688006|Kemi DaSilva-Ibru]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q2640827|gínéiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q13638192|obstatraí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/kemi_dasilva_ibru kemi_dasilva_ibru] | [[:d:Q123688006|Q123688006]] |- | [[Íomhá:Ken-Goldberg-Apr-2019-med-res.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6387683|Ken Goldberg]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q6934789|ealaíontóir ilmheán]]''<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-10-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ken_goldberg ken_goldberg] | [[:d:Q6387683|Q6387683]] |- | [[Íomhá:KenJenningsByPhilKonstantin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q186|Ken Jennings]]'' | | ''[[:d:Q1709010|innealtóir bogearraí]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q47454185|game show contestant]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q61747890|cluichire síceolaíoch]]''<br/>''[[:d:Q22662561|óstach seó cluichí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-05-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ken_jennings ken_jennings] | [[:d:Q186|Q186]] |- | [[Íomhá:Sir Ken Robinson (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q718012|Ken Robinson]]'' | | ''[[:d:Q13423598|education expert]]''<br/>''[[:d:Q1758037|ceann comhairle]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q974144|oideoir]]''<br/>''[[:d:Q736415|conferencier]]''<br/>''[[:d:Q106638245|rannpháirtí i gclár faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-03-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/sir_ken_robinson sir_ken_robinson] | [[:d:Q718012|Q718012]] |- | | ''[[:d:Q6389224|Kenichi Ebina]]'' | damhsóir Seapánach | ''[[:d:Q5716684|damhsóir]]''<br/>''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-01-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSeapáin]] | [https://www.ted.com/speakers/kenichi_ebina kenichi_ebina] | [[:d:Q6389224|Q6389224]] |- | [[Íomhá:Kenneth Chenault.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q516550|Kenneth Chenault]]'' | feidhmeannach gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-06-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ken_chenault ken_chenault] | [[:d:Q516550|Q516550]] |- | [[Íomhá:Kenneth Cukier.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23729173|Kenneth Cukier]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/kenneth_cukier kenneth_cukier] | [[:d:Q23729173|Q23729173]] |- | | ''[[:d:Q6390295|Kenneth Kamler]]'' | | ''[[:d:Q9149093|sléibhteoir]]''<br/>[[máinlia]] | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ken_kamler ken_kamler] | [[:d:Q6390295|Q6390295]] |- | [[Íomhá:Kenneth J. Lacovara with Dreadnoughtus femur.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17517145|Kenneth Lacovara]]'' | | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-03-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kenneth_lacovara kenneth_lacovara] | [[:d:Q17517145|Q17517145]] |- | | ''[[:d:Q23769238|Kenneth Shinozuka]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kenneth_shinozuka kenneth_shinozuka] | [[:d:Q23769238|Q23769238]] |- | | ''[[:d:Q6391818|Kent Larson]]'' | ailtire Meiriceánach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kent_larson kent_larson] | [[:d:Q6391818|Q6391818]] |- | [[Íomhá:Dr. Keolu Fox.png|center|128px]] | ''[[:d:Q92662381|Keolu Fox]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/keolu_fox keolu_fox] | [[:d:Q92662381|Q92662381]] |- | [[Íomhá:Keren Elazari at the SingularityU The Netherlands Summit 2016 (29027689414) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23728252|Keren Elazari]]'' | | ''[[:d:Q28344495|comhairleoir slándála ríomhaireachta]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18922761|white hat]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/keren_elezari keren_elezari] | [[:d:Q23728252|Q23728252]] |- | | ''[[:d:Q23662144|Kevin Allocca]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kevin_allocca kevin_allocca] | [[:d:Q23662144|Q23662144]] |- | [[Íomhá:Kevin Bales at Chatham House 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1740079|Kevin Bales]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kevin_bales kevin_bales] | [[:d:Q1740079|Q1740079]] |- | | ''[[:d:Q23712692|Kevin Breel]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kevin_breel kevin_breel] | [[:d:Q23712692|Q23712692]] |- | | ''[[:d:Q16159323|Kevin Briggs]]'' | | ''[[:d:Q384593|garda]]'' | data-sort-value="1965" | 1960s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kevin_briggs kevin_briggs] | [[:d:Q16159323|Q16159323]] |- | | ''[[:d:Q117863301|Kevin J. Krizek]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kevin_j_krizek kevin_j_krizek] | [[:d:Q117863301|Q117863301]] |- | | ''[[:d:Q88134979|Kevin Jones]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/kevin_jones kevin_jones] | [[:d:Q88134979|Q88134979]] |- | [[Íomhá:Kevin Kelly, 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2707355|Kevin Kelly]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q45916492|comhbhunaitheoir]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-04-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kevin_kelly kevin_kelly] | [[:d:Q2707355|Q2707355]] |- | | ''[[:d:Q6397296|Kevin R. Stone]]'' | máinlia Meiriceánach | [[máinlia]] | data-sort-value="1955" | 1955-06-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kevin_stone kevin_stone] | [[:d:Q6397296|Q6397296]] |- | [[Íomhá:Kevin Roose.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24248260|Kevin Roose]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1987" | 1987 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kevin_roose kevin_roose] | [[:d:Q24248260|Q24248260]] |- | [[Íomhá:Kevin Rudd DFAT (smile).jpg|center|128px]] | [[Kevin Rudd]] | polaiteoir Astrálach agus 26ú Príomh-Aire na hAstráile | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>[[ceannaire rialtais]] | data-sort-value="1957" | 1957-09-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/kevin_rudd kevin_rudd] | [[:d:Q43135|Q43135]] |- | [[Íomhá:Kevin Slavin (5417557447).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23656201|Kevin Slavin]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kevin_slavin kevin_slavin] | [[:d:Q23656201|Q23656201]] |- | [[Íomhá:At the WEF in Davos- Kevin Surace (5851680253).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6397572|Kevin Surace]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-07-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kevin_surace kevin_surace] | [[:d:Q6397572|Q6397572]] |- | | ''[[:d:Q101443338|Kevin Toolis]]'' | | ''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]''<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kevin_toolis kevin_toolis] | [[:d:Q101443338|Q101443338]] |- | | ''[[:d:Q90746452|Kevin Y Njabo]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/kevin_njabo kevin_njabo] | [[:d:Q90746452|Q90746452]] |- | [[Íomhá:Keyu Jin, 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q76713918|Keyu Jin]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/keyu_jin keyu_jin] | [[:d:Q76713918|Q76713918]] |- | | ''[[:d:Q23769225|Khadija Gbla]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/khadija_gbla khadija_gbla] | [[:d:Q23769225|Q23769225]] |- | [[Íomhá:Khalida Brohi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20987867|Khalida Brohi]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | data-sort-value="1988" | 1988 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Phacastáin]] | [https://www.ted.com/speakers/2043 2043]<br/>[https://www.ted.com/speakers/khalida_brohi khalida_brohi] | [[:d:Q20987867|Q20987867]] |- | | ''[[:d:Q87609577|Khalil B Ramadi]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/khalil_ramadi khalil_ramadi] | [[:d:Q87609577|Q87609577]] |- | | ''[[:d:Q122841509|Kiana Hayeri]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]'' | data-sort-value="1988" | 1988 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/kiana_hayeri kiana_hayeri] | [[:d:Q122841509|Q122841509]] |- | | ''[[:d:Q23795688|Kim Gorgens]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kim_gorgens kim_gorgens] | [[:d:Q23795688|Q23795688]] |- | | ''[[:d:Q19893432|Kim Katrin Milan]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[ealaíontóir]]<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q974144|oideoir]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-03-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kim_katrin_milan kim_katrin_milan] | [[:d:Q19893432|Q19893432]] |- | [[Íomhá:Kim Scott WikiPortrait at SXSW 2024 taken March 9, 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q58326777|Kim Scott]]'' | | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kim_scott kim_scott] | [[:d:Q58326777|Q58326777]] |- | [[Íomhá:Kim Stanley Robinson by Gage Skidmore 2.jpg|center|128px]] | [[Kim Stanley Robinson]] | scríbhneoir Meiriceánach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-03-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kim_stanley_robinson kim_stanley_robinson] | [[:d:Q130779|Q130779]] |- | [[Íomhá:Kimyoungha.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q140135|Kim Young-ha]]'' | scríbhneoir as an gCóiré Theas | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-11-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Chóiré Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/young_ha_kim young_ha_kim] | [[:d:Q140135|Q140135]] |- | | ''[[:d:Q20684882|Kimberley Motley]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kimberley_motley kimberley_motley] | [[:d:Q20684882|Q20684882]] |- | | ''[[:d:Q113109762|Kimberly G. Noble]]'' | | [[ollamh]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kimberly_noble kimberly_noble] | [[:d:Q113109762|Q113109762]] |- | [[Íomhá:Kimberle Crenshaw 2026 1 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6409990|Kimberlé Crenshaw]]'' | dlí-eolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kimberle_crenshaw kimberle_crenshaw] | [[:d:Q6409990|Q6409990]] |- | [[Íomhá:Dr Kiran Bedi - 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2722085|Kiran Bedi]]'' | | ''[[:d:Q384593|garda]]''<br/>''[[:d:Q10833314|imreoir leadóige]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q361593|póilín]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-06-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/816 816]<br/>[https://www.ted.com/speakers/kiran_bedhi kiran_bedhi] | [[:d:Q2722085|Q2722085]] |- | [[Íomhá:Kiran Bir Sethi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17089348|Kiran Bir Sethi]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-04-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/kiran_sethi kiran_sethi] | [[:d:Q17089348|Q17089348]] |- | [[Íomhá:Kiran Ghandi, 'Madame Ghandi' at 2025 SXSW London.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28545688|Kiran Gandhi]]'' | | [[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q386854|drumadóir]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/madame_gandhi madame_gandhi] | [[:d:Q28545688|Q28545688]] |- | [[Íomhá:Kiran Mazumdar-Shaw HD2014 crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q467215|Kiran Mazumdar-Shaw]]'' | | ''[[:d:Q764811|máistirghrúdaire]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/kiran_mazumdar_shaw kiran_mazumdar_shaw] | [[:d:Q467215|Q467215]] |- | [[Íomhá:Kirby Ferguson by Rachel Lovinger.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23662751|Kirby Ferguson]]'' | | [[stiúrthóir scannán]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kirby_ferguson kirby_ferguson] | [[:d:Q23662751|Q23662751]] |- | | ''[[:d:Q23785264|Kirk Citron]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kirk_citron kirk_citron] | [[:d:Q23785264|Q23785264]] |- | | ''[[:d:Q23661631|Kirk Sorensen]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kirk_sorensen kirk_sorensen] | [[:d:Q23661631|Q23661631]] |- | [[Íomhá:Kirsty Duncan2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3197422|Kirsty Duncan]]'' | polaiteoir Ceanadach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q901402|tíreolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q2066131|lúthchleasaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1966" | 1966-10-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/kirsty_duncan kirsty_duncan] | [[:d:Q3197422|Q3197422]] |- | [[Íomhá:Kishore Mahbubani - World Economic Forum Annual Meeting 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q933957|Kishore Mahbubani]]'' | taidhleoir Singeapórach | [[scríbhneoir]]<br/>[[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Singeapór]] | [https://www.ted.com/speakers/kishore_mahbubani kishore_mahbubani] | [[:d:Q933957|Q933957]] |- | | ''[[:d:Q23748704|Kitra Cahana]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/kitra_cahana kitra_cahana] | [[:d:Q23748704|Q23748704]] |- | | ''[[:d:Q23657081|Klaus Stadlmann]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/klaus_stadlmann klaus_stadlmann] | [[:d:Q23657081|Q23657081]] |- | | ''[[:d:Q115671327|Knut Haanaes]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/knut_haanaes knut_haanaes] | [[:d:Q115671327|Q115671327]] |- | [[Íomhá:Kotchakorn Voraakhom (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q59160125|Kotchakorn Voraakhom]]'' | | ''[[:d:Q2815948|ailtire tírdhreacha]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Téalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/kotchakorn_voraakhom kotchakorn_voraakhom] | [[:d:Q59160125|Q59160125]] |- | [[Íomhá:Kris Tompkins11.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6437293|Kris Tompkins]]'' | caomhantóir Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q16060693|caomhantóir]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-06-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kristine_tompkins kristine_tompkins] | [[:d:Q6437293|Q6437293]] |- | [[Íomhá:Krista Donaldson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23713567|Krista Donaldson]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/krista_donaldson krista_donaldson] | [[:d:Q23713567|Q23713567]] |- | [[Íomhá:Krista tippett 1050.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q6437693|Krista Tippett]]'' | craoltóir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-11-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/krista_tippett krista_tippett] | [[:d:Q6437693|Q6437693]] |- | [[Íomhá:Kristalina Georgieva Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q265277|Kristalina Georgieva]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhulgáir]] | [https://www.ted.com/speakers/kristalina_georgieva kristalina_georgieva] | [[:d:Q265277|Q265277]] |- | | ''[[:d:Q6437748|Kristen Ashburn]]'' | fóta-iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kristen_ashburn kristen_ashburn] | [[:d:Q6437748|Q6437748]] |- | | ''[[:d:Q23760564|Kristen Marhaver]]'' | | [[bitheolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kristen_marhaver kristen_marhaver] | [[:d:Q23760564|Q23760564]] |- | | ''[[:d:Q90329415|Kristen Wenz]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/kristen_wenz kristen_wenz] | [[:d:Q90329415|Q90329415]] |- | [[Íomhá:Kristie L. Ebi, Professor, Center for Health and the Global Environment, University of Washington 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q58039850|Kristie L. Ebi]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kristie_ebi kristie_ebi] | [[:d:Q58039850|Q58039850]] |- | | ''[[:d:Q57891612|Kristin Poinar]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/kristin_poinar kristin_poinar] | [[:d:Q57891612|Q57891612]] |- | [[Íomhá:Kristina Gjerde.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23795680|Kristina Gjerde]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1956" | 1956<br/>1957 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kristina_gjerde kristina_gjerde] | [[:d:Q23795680|Q23795680]] |- | | ''[[:d:Q110816239|Kristopher Alexander]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kris_alexander kris_alexander] | [[:d:Q110816239|Q110816239]] |- | [[Íomhá:AI for Good Global Summit 2018 (42155745511).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27576279|Kriti Sharma]]'' | | ''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]'' | data-sort-value="1988" | 1988 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kriti_sharma kriti_sharma] | [[:d:Q27576279|Q27576279]] |- | | ''[[:d:Q6449926|Kwabena Boahen]]'' | bitheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1326886|innealtóir leictreach]]''<br/>''[[:d:Q26848923|bithinnealtóir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-09-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/kwabena_boahen kwabena_boahen] | [[:d:Q6449926|Q6449926]] |- | [[Íomhá:Kwame Anthony Appiah in 2024 at the Library of Congress Great Hall (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q572741|Kwame Anthony Appiah]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-05-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/anthony_appiah anthony_appiah] | [[:d:Q572741|Q572741]] |- | | ''[[:d:Q6451751|Kym Worthy]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kym_worthy kym_worthy] | [[:d:Q6451751|Q6451751]] |- | [[Íomhá:Kyra D. Gaunt 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63699019|Kyra Gaunt]]'' | | ''[[:d:Q17484288|eitnicheoleolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kyra_gaunt kyra_gaunt] | [[:d:Q63699019|Q63699019]] |- | [[Íomhá:Lightbulb-braids.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q64627129|Laetitia Ky]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q3610436|stíleálaí pearsanta]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q3357567|mainicín faisean]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-06-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Cósta Eabhair]] | [https://www.ted.com/speakers/laetitia_ky laetitia_ky] | [[:d:Q64627129|Q64627129]] |- | [[Íomhá:Lakshmi Pratury.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6479908|Lakshmi Pratury]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/lakshmi_pratury lakshmi_pratury] | [[:d:Q6479908|Q6479908]] |- | | ''[[:d:Q23301825|Lalitesh Katragadda]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lalitesh_katragadda lalitesh_katragadda] | [[:d:Q23301825|Q23301825]] |- | [[Íomhá:Laolu Senbanjo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30323325|Laolu Senbanjo]]'' | ealaíontóir | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/laolu_senbanjo laolu_senbanjo] | [[:d:Q30323325|Q30323325]] |- | [[Íomhá:Lara Setrakian.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6488591|Lara Setrakian]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1982" | 1982-02-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lara_setrakian lara_setrakian] | [[:d:Q6488591|Q6488591]] |- | [[Íomhá:Larry Brilliant in 2023 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2301314|Larry Brilliant]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-05-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/larry_brilliant larry_brilliant] | [[:d:Q2301314|Q2301314]] |- | | ''[[:d:Q6490024|Larry Burns]]'' | fear gnó | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/larry_burns larry_burns] | [[:d:Q6490024|Q6490024]] |- | [[Íomhá:Larry Page in the European Parliament, 17.06.2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4934|Larry Page]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-03-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sergey_brin_and_larry_page sergey_brin_and_larry_page] | [[:d:Q4934|Q4934]] |- | | ''[[:d:Q23662777|Larry Smith]]'' | | [[eacnamaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/larry_smith larry_smith] | [[:d:Q23662777|Q23662777]] |- | [[Íomhá:Latif Nasser at TED 2025 by Kaila Colbin-3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23760296|Latif Nasser]]'' | | ''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-07-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/latif_nasser latif_nasser] | [[:d:Q23760296|Q23760296]] |- | [[Íomhá:LaToya Ruby Frazier (54162833127).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19667999|LaToya Ruby Frazier]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q974144|oideoir]]''<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q18216771|físealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>''[[:d:Q56884373|book artist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/latoya_ruby_frazier latoya_ruby_frazier] | [[:d:Q19667999|Q19667999]] |- | [[Íomhá:Laura Boushnak.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q23767452|Laura Boushnak]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Cuáit]] | [https://www.ted.com/speakers/laura_boushnak laura_boushnak] | [[:d:Q23767452|Q23767452]] |- | | ''[[:d:Q90497004|Laura Galante]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/laura_galante laura_galante] | [[:d:Q90497004|Q90497004]] |- | [[Íomhá:LauraJSnyder.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18207085|Laura J. Snyder]]'' | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/laura_snyder laura_snyder] | [[:d:Q18207085|Q18207085]] |- | | ''[[:d:Q23498217|Laura L. Carstensen]]'' | | [[síceolaí]] | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1277 1277]<br/>[https://www.ted.com/speakers/laura_carstensen laura_carstensen] | [[:d:Q23498217|Q23498217]] |- | [[Íomhá:Dr. Laura M. Boykin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21506394|Laura Marie Boykin]]'' | | ''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/laura_boykin laura_boykin] | [[:d:Q21506394|Q21506394]] |- | | ''[[:d:Q21264244|Laura Robinson]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/laura_robinson laura_robinson] | [[:d:Q21264244|Q21264244]] |- | | ''[[:d:Q20675690|Laura Schulz]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/laura_schulz laura_schulz] | [[:d:Q20675690|Q20675690]] |- | | ''[[:d:Q23769557|Laura Trice]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/laura_trice laura_trice] | [[:d:Q23769557|Q23769557]] |- | [[Íomhá:Laura Vanderkam at Bullish Conference 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112537324|Laura Vanderkam]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/laura_vanderkam laura_vanderkam] | [[:d:Q112537324|Q112537324]] |- | [[Íomhá:Laurel Braitman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16738992|Laurel Braitman]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/laurel_braitman laurel_braitman] | [[:d:Q16738992|Q16738992]] |- | [[Íomhá:Lauren Sallan in 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54704043|Lauren Cole Sallan]]'' | | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>''[[:d:Q16037036|paleobiologist]]''<br/>''[[:d:Q4205432|iasceolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lauren_sallan lauren_sallan] | [[:d:Q54704043|Q54704043]] |- | | ''[[:d:Q23798375|Lauren Hodge]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lauren_hodge lauren_hodge] | [[:d:Q23798375|Q23798375]] |- | [[Íomhá:Lauren Zalaznick.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23797175|Lauren Zalaznick]]'' | | ''[[:d:Q47541952|leiritheóir]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lauren_zalaznick lauren_zalaznick] | [[:d:Q23797175|Q23797175]] |- | [[Íomhá:Laurie Garrett at Poptech shot by Kris Krug.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11351111|Laurie Garrett]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/laurie_garrett laurie_garrett] | [[:d:Q11351111|Q11351111]] |- | [[Íomhá:Laurie Santos (52733234543).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16215537|Laurie R. Santos]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q1162163|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/laurie_santos laurie_santos] | [[:d:Q16215537|Q16215537]] |- | [[Íomhá:Lawrence Lessig May 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q217790|Lawrence Lessig]]'' | | [[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[ollamh]]<br/>[[múinteoir]] | data-sort-value="1961" | 1961-06-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/larry_lessig larry_lessig] | [[:d:Q217790|Q217790]] |- | | ''[[:d:Q6509162|Leah Buechley]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/leah_buechley leah_buechley] | [[:d:Q6509162|Q6509162]] |- | [[Íomhá:LeahChaseAp08Crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6509170|Leah Chase]]'' | cócaire Meiriceánach | ''[[:d:Q3427922|bialannaí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q3499072|chef]]'' | data-sort-value="1923" | 1923-01-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/leah_chase leah_chase] | [[:d:Q6509170|Q6509170]] |- | | ''[[:d:Q81540695|Leah Garcés]]'' | | ''[[:d:Q11966252|gníomhaí ar son cearta ainmhithe]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-02-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/leah_garces leah_garces] | [[:d:Q81540695|Q81540695]] |- | [[Íomhá:Dr Leana Wen Jan 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6509479|Leana Wen]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-01-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/leana_wen leana_wen] | [[:d:Q6509479|Q6509479]] |- | [[Íomhá:Lee Hyeon-seo (2013).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17306046|Lee Hyeon-seo]]'' | gníomhaí as an gCóiré | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[An Chóiré Thuaidh|Cóiré Thuaidh]] | [https://www.ted.com/speakers/hyeonseo_lee hyeonseo_lee] | [[:d:Q17306046|Q17306046]] |- | [[Íomhá:삼성전자 연구원 이진하 트위터 프로필 사진.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21059962|Lee Jin-ha]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Chóiré Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/jinha_lee jinha_lee] | [[:d:Q21059962|Q21059962]] |- | | ''[[:d:Q23760283|Lee Mokobe]]'' | | [[file]] | | ''[[:d:Q2449503|fear trasinscneach]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lerato_mokobe lerato_mokobe] | [[:d:Q23760283|Q23760283]] |- | [[Íomhá:LeeSmolinAtHarvard.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q437263|Lee Smolin]]'' | fisiceoir teoiriciúil Meiriceánach (rugadh 1955) | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[fisiceoir]] | data-sort-value="1955" | 1955-06-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/lee_smolin lee_smolin] | [[:d:Q437263|Q437263]] |- | [[Íomhá:Picture of Leila Hoteit.png|center|128px]] | ''[[:d:Q111658783|Leila Hoteit]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-05-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Liobáin]] | [https://www.ted.com/speakers/leila_hoteit leila_hoteit] | [[:d:Q111658783|Q111658783]] |- | | ''[[:d:Q55854926|Leila Pirhaji]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iaráin]] | [https://www.ted.com/speakers/leila_pirhaji leila_pirhaji] | [[:d:Q55854926|Q55854926]] |- | [[Íomhá:Leila Takayama - PopTech 2012 - Camden Maine USA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65733114|Leila Takayama]]'' | | ''[[:d:Q3437279|roboticist]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/leila_takayama leila_takayama] | [[:d:Q65733114|Q65733114]] |- | [[Íomhá:LEILI ANVAR.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3229191|Leili Anvar]]'' | | ''[[:d:Q333634|aistritheoir]]''<br/>''[[:d:Q16832248|iranologist]]''<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-28 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]]<br/>[[an Iaráin]] | [https://www.ted.com/speakers/leili_anvar leili_anvar] | [[:d:Q3229191|Q3229191]] |- | [[Íomhá:Leland Melvin, retired NASA astronaut, speaks at an event to promote the Space4All initiative on June 20, 2024, in the Indian Treaty Room, the White House (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q632907|Leland D. Melvin]]'' | | [[spásaire]]<br/>''[[:d:Q19204627|imreoir peile Meiriceánaí]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-02-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/leland_melvin leland_melvin] | [[:d:Q632907|Q632907]] |- | [[Íomhá:Lemn Sissay hopemas xmas partyeventful-org-uk low 18 (5273390039).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6521230|Lemn Sissay]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q135301631|craoltóir]]''<br/>[[file]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1967" | 1967-05-21<br/>1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/lemn_sissay lemn_sissay] | [[:d:Q6521230|Q6521230]] |- | [[Íomhá:Lemon Andersen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6521290|Lemon Andersen]]'' | | [[aisteoir]] | data-sort-value="1975" | 1975-04-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lemon_andersen lemon_andersen] | [[:d:Q6521290|Q6521290]] |- | [[Íomhá:Lennart Green 2006.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5769932|Lennart Green]]'' | | ''[[:d:Q15855449|draíodóir]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-12-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/lennart_green lennart_green] | [[:d:Q5769932|Q5769932]] |- | [[Íomhá:Leo Igwe at TAM 7-12-2012.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q6523857|Leo Igwe]]'' | | ''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q10527030|daonnachaí]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/leo_igwe leo_igwe] | [[:d:Q6523857|Q6523857]] |- | | ''[[:d:Q6524309|Leo Villareal]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | ''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q11079476|ealaíontóir digiteach]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/leo_villareal leo_villareal] | [[:d:Q6524309|Q6524309]] |- | [[Íomhá:LeonardSusskindStanfordNov2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q203243|Leonard Susskind]]'' | fisiceoir Meiriceánach | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q118313857|string theorist]]'' | data-sort-value="1940" | 1940-05-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/leonard_susskind leonard_susskind] | [[:d:Q203243|Q203243]] |- | | ''[[:d:Q19664256|Leor Weinberger]]'' | | ''[[:d:Q15634281|vireolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/leor_weinberger leor_weinberger] | [[:d:Q19664256|Q19664256]] |- | [[Íomhá:Lera Boroditsky.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6528728|Lera Boroditsky]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q14565186|cognitive scientist]]''<br/>[[ollamh]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[An Bhealarúis]] | [https://www.ted.com/speakers/lera_boroditsky lera_boroditsky] | [[:d:Q6528728|Q6528728]] |- | [[Íomhá:Dr. Leroy Cronin portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6528921|Leroy Cronin]]'' | | [[ceimiceoir]] | data-sort-value="1973" | 1973-06-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/lee_cronin lee_cronin] | [[:d:Q6528921|Q6528921]] |- | | ''[[:d:Q4116838|Lesley Hazleton]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q24262594|scríbhneoir reiligiúnach]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-09-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lesley_hazleton lesley_hazleton] | [[:d:Q4116838|Q4116838]] |- | | ''[[:d:Q23656887|Leslie Dodson]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/leslie_dodson leslie_dodson] | [[:d:Q23656887|Q23656887]] |- | [[Íomhá:Leslie Herod.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q28480953|Leslie Herod]]'' | polaiteoir | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/leslie_herod leslie_herod] | [[:d:Q28480953|Q28480953]] |- | | ''[[:d:Q6531033|Leslie Morgan Steiner]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1965" | 1965-07-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1527 1527]<br/>[https://www.ted.com/speakers/leslie_morgan_steiner leslie_morgan_steiner] | [[:d:Q6531033|Q6531033]] |- | | ''[[:d:Q6531172|Leslie T. Chang]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/leslie_chang leslie_chang] | [[:d:Q6531172|Q6531172]] |- | | ''[[:d:Q115671096|Leticia Gasca]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/leticia_gasca leticia_gasca] | [[:d:Q115671096|Q115671096]] |- | | ''[[:d:Q124728014|Levon Biss]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/levon_biss levon_biss] | [[:d:Q124728014|Q124728014]] |- | [[Íomhá:Headshot Lewis Pugh.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q715979|Lewis Pugh]]'' | | ''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q10843402|snámhóir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-12-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/lewis_pugh lewis_pugh] | [[:d:Q715979|Q715979]] |- | | ''[[:d:Q23670651|Leyla Acaroglu]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/leyla_acaroglu leyla_acaroglu] | [[:d:Q23670651|Q23670651]] |- | [[Íomhá:Leymah Gbowee (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q107037|Leymah Gbowee]]'' | gníomhaí síochána Libéarach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q1021386|gníomhaí ar son cearta sibhialta]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-02-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Libéir]] | [https://www.ted.com/speakers/leymah_gbowee leymah_gbowee] | [[:d:Q107037|Q107037]] |- | | ''[[:d:Q9337816|Li-Huei Tsai]]'' | | [[paiteolaí]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-03-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/li_huei_tsai li_huei_tsai] | [[:d:Q9337816|Q9337816]] |- | [[Íomhá:POPULATED BY ROBOTS HOW CRYPTOCURRENCY WILL RE-OPEN THE ARCTIC (36920210013).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18342403|Liam Young]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1979" | 1979-03-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/liam_young liam_young] | [[:d:Q18342403|Q18342403]] |- | [[Íomhá:Lian Pin Koh, Founding Director, ConservationDrones.org; and Professor of Applied Ecology and Conservation, University of Adelaide (34299001125) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23670480|Lian Pin Koh]]'' | | ''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q18805|nádúraí]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-04-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lian_pin_koh lian_pin_koh] | [[:d:Q23670480|Q23670480]] |- | [[Íomhá:Liana Finck (30817591717) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62575529|Liana Finck]]'' | | ''[[:d:Q1114448|cartúnaí]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/liana_finck liana_finck] | [[:d:Q62575529|Q62575529]] |- | [[Íomhá:Lidia Yuknavitch 2141146.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21067165|Lidia Yuknavitch]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q10843402|snámhóir]]''<br/>[[múinteoir]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lidia_yuknavitch lidia_yuknavitch] | [[:d:Q21067165|Q21067165]] |- | | ''[[:d:Q112958470|Liene Ozoliņa]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/liene_ozoli_a liene_ozoli_a] | [[:d:Q112958470|Q112958470]] |- | | ''[[:d:Q6547401|Lil Buck]]'' | damhsóir Meiriceánach | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q17307272|taibheoir sorcais]]''<br/>''[[:d:Q5716684|damhsóir]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-05-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lil_buck lil_buck] | [[:d:Q6547401|Q6547401]] |- | [[Íomhá:Lili Haydn.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q51603|Lili Haydn]]'' | aisteoir agus ceoltóir Ceanadach | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q1259917|veidhleadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/lili_haydn lili_haydn] | [[:d:Q51603|Q51603]] |- | [[Íomhá:2024-03-08 SXSW-2024 Variety-comedy-awards 04707 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17403226|Lilly Singh]]'' | she was born in rotunda hospital in dublin ireland. she went to st.domincs for her secondary school years and then went to Trinity College. She dropped out of school at age 21 because she got pregnant with her brother&#39;s baby. xxx | ''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]''<br/>''[[:d:Q4110598|físbhlagálaí]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1988" | 1988-09-26 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/lilly_singh lilly_singh] | [[:d:Q17403226|Q17403226]] |- | [[Íomhá:Lily Tomlin in 2014.jpg|center|128px]] | [[Lily Tomlin]] | | ''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | data-sort-value="1939" | 1939-09-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lily_tomlin lily_tomlin] | [[:d:Q229271|Q229271]] |- | | ''[[:d:Q21552205|Linda A. Hill]]'' | | ''[[:d:Q974144|oideoir]]''<br/>[[eacnamaí]] | data-sort-value="1956" | 1956-07-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/linda_hill linda_hill] | [[:d:Q21552205|Q21552205]] |- | | ''[[:d:Q23760269|Linda Cliatt-Wayman]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/linda_cliatt_wayman linda_cliatt_wayman] | [[:d:Q23760269|Q23760269]] |- | [[Íomhá:Linda Liukas at the Data of Tomorrow Conference 2017 (23496747288) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20252140|Linda Liukas]]'' | | [[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhionlainn]] | [https://www.ted.com/speakers/linda_liukas linda_liukas] | [[:d:Q20252140|Q20252140]] |- | [[Íomhá:Lindiwe Masibuko DA MP.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q937119|Lindiwe Mazibuko]]'' | polaiteoir as an Afraic Theas | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-04-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/lindiwe_mazibuko lindiwe_mazibuko] | [[:d:Q937119|Q937119]] |- | | ''[[:d:Q89161733|Lindsay C Malloy]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lindsay_malloy lindsay_malloy] | [[:d:Q89161733|Q89161733]] |- | | ''[[:d:Q125649033|Lindsay Morcom]]'' | | ''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/lindsay_morcom lindsay_morcom] | [[:d:Q125649033|Q125649033]] |- | [[Íomhá:Lc3 2018 (263682303) (cropped).jpeg|center|128px]] | [[Linus Torvalds]] | | ''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-12-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Fhionlainn]] | [https://www.ted.com/speakers/linus_torvalds linus_torvalds] | [[:d:Q34253|Q34253]] |- | | ''[[:d:Q23712829|Lisa Bu]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lisa_bu lisa_bu] | [[:d:Q23712829|Q23712829]] |- | [[Íomhá:Lisa Damour 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q79446431|Lisa Damour]]'' | | ''[[:d:Q1113899|síceolaí cliniciúil]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-11-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lisa_damour lisa_damour] | [[:d:Q79446431|Q79446431]] |- | | ''[[:d:Q52394619|Lisa Dyson]]'' | | [[fisiceoir]] | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lisa_dyson lisa_dyson] | [[:d:Q52394619|Q52394619]] |- | [[Íomhá:Lisa Feldman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6557970|Lisa Feldman Barrett]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/lisa_feldman_barrett lisa_feldman_barrett] | [[:d:Q6557970|Q6557970]] |- | [[Íomhá:Lisa Gansky, entrepreneur, investor and author of The Mesh (15851050897).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6558012|Lisa Gansky]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-05-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lisa_gansky lisa_gansky] | [[:d:Q6558012|Q6558012]] |- | | ''[[:d:Q13563157|Lisa Genova]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lisa_genova lisa_genova] | [[:d:Q13563157|Q13563157]] |- | [[Íomhá:Lisa Harouni (6783963974).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23661649|Lisa Harouni]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lisa_harouni lisa_harouni] | [[:d:Q23661649|Q23661649]] |- | [[Íomhá:Kofi Portrait.png|center|128px]] | ''[[:d:Q6558163|Lisa Kristine]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lisa_kristine lisa_kristine] | [[:d:Q6558163|Q6558163]] |- | [[Íomhá:Lisa Margonelli 2011 (6263290261).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23797751|Lisa Margonelli]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lisa_margonelli lisa_margonelli] | [[:d:Q23797751|Q23797751]] |- | [[Íomhá:Lisa Mosconi (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65201723|Lisa Mosconi]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lisa_mosconi lisa_mosconi] | [[:d:Q65201723|Q65201723]] |- | [[Íomhá:Lisa P. Jackson official portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q445734|Lisa P. Jackson]]'' | ceimiceoir, Stáit Aontaithe Mheiriceá | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[ceimiceoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-02-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lisa_jackson lisa_jackson] | [[:d:Q445734|Q445734]] |- | [[Íomhá:Liu Bolin painted portrait from Laurent Baillet.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q710377|Liu Bolin]]'' | ealaíontóir Síneach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q18216771|físealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q15095148|ealaíontóir graifítí]]''<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/liu_bolin liu_bolin] | [[:d:Q710377|Q710377]] |- | [[Íomhá:Liu Thai Ker, 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19561233|Liu Thai Ker]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-02-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Singeapór]] | [https://www.ted.com/speakers/liu_thai_ker liu_thai_ker] | [[:d:Q19561233|Q19561233]] |- | [[Íomhá:Liv Boeree 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q272529|Liv Boeree]]'' | | ''[[:d:Q15295720|imreoir pócair]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/liv_boeree liv_boeree] | [[:d:Q272529|Q272529]] |- | | ''[[:d:Q120610499|Liz Fosslien]]'' | | ''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/liz_fosslien liz_fosslien] | [[:d:Q120610499|Q120610499]] |- | | ''[[:d:Q109566748|Liz Ogbu]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/liz_ogbu liz_ogbu] | [[:d:Q109566748|Q109566748]] |- | [[Íomhá:Portrait-liza-donnelly.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6660387|Liza Donnelly]]'' | | ''[[:d:Q1114448|cartúnaí]]''<br/>''[[:d:Q715301|ealaíontóir greannáin]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-01-26 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/liza_donnelly liza_donnelly] | [[:d:Q6660387|Q6660387]] |- | | ''[[:d:Q51473738|Lonneke Gordijn]]'' | | ''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-03-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/lonneke_gordijn lonneke_gordijn] | [[:d:Q51473738|Q51473738]] |- | [[Íomhá:Loretta Napoleoni (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2617501|Loretta Napoleoni]]'' | iriseoir Iodálach | [[iriseoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1155838|comhfhreagraí]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-07-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iodáil]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/loretta_napoleoni loretta_napoleoni] | [[:d:Q2617501|Q2617501]] |- | [[Íomhá:Loretta Ross The Laura Flanders Show 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50361895|Loretta Ross]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1953" | 1953-08-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/loretta_j_ross loretta_j_ross] | [[:d:Q50361895|Q50361895]] |- | | ''[[:d:Q6681071|Lori Gottlieb]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1900167|síciteiripeoir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-12-20<br/>1967 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lori_gottlieb lori_gottlieb] | [[:d:Q6681071|Q6681071]] |- | [[Íomhá:Privacy and security in a connected age.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6681722|Lorrie Cranor]]'' | scoláire Meiriceánach | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-02-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lorrie_faith_cranor lorrie_faith_cranor] | [[:d:Q6681722|Q6681722]] |- | [[Íomhá:Louie Schwartzberg (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3260256|Louis Schwartzberg]]'' | stiúrthóir scannán Meiriceánach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q222344|cineamatagrafadóir]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1950" | 1950-02-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/louie_schwartzberg louie_schwartzberg] | [[:d:Q3260256|Q3260256]] |- | [[Íomhá:Fresco Louise Foto Henk Thomas.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3490296|Louise Fresco]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q4263842|léirmheastóir liteartha]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q17167049|scoláire liteartha]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/louise_fresco louise_fresco] | [[:d:Q3490296|Q3490296]] |- | | ''[[:d:Q454074|Louise Leakey]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>[[seandálaí]]<br/>''[[:d:Q17488316|réamhstaraí]]''<br/>''[[:d:Q21272406|pailé-antraipeolaí]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-03-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/louise_leakey louise_leakey] | [[:d:Q454074|Q454074]] |- | | ''[[:d:Q11763228|Luca Turin]]'' | bitheolaí móilíneach Meiriceánach | ''[[:d:Q5287861|príomhoifigeach teicneolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[cumhrán]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-11-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Liobáin]] | [https://www.ted.com/speakers/luca_turin luca_turin] | [[:d:Q11763228|Q11763228]] |- | | ''[[:d:Q90257762|Lucas N. Joppa]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lucas_joppa lucas_joppa] | [[:d:Q90257762|Q90257762]] |- | [[Íomhá:Lucianne Walkowicz (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q23656158|Lucianne M. Walkowicz]]'' | | [[réalteolaí]] | data-sort-value="1979" | 1979 | [[Inscne neamhdhénártha|neamh-dhénártha]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lucianne_walkowicz lucianne_walkowicz] | [[:d:Q23656158|Q23656158]] |- | [[Íomhá:LuciePinson2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q104081019|Lucie Pinson]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/lucie_pinson lucie_pinson] | [[:d:Q104081019|Q104081019]] |- | [[Íomhá:TEDxAmsterdam Live 0511 (5933038975).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16194527|Lucien Engelen]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-07-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lucien_engelen lucien_engelen] | [[:d:Q16194527|Q16194527]] |- | | ''[[:d:Q69619569|Lucy C. Hone]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lucy_hone lucy_hone] | [[:d:Q69619569|Q69619569]] |- | | ''[[:d:Q33127640|Lucy Cooke]]'' | | ''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2059704|stiúrthóir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-03-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lucy_cooke lucy_cooke] | [[:d:Q33127640|Q33127640]] |- | [[Íomhá:Lucy McBath, official portrait, 116th Congress.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54358424|Lucy McBath]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q101539|aeróstach]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lucy_mcbath lucy_mcbath] | [[:d:Q54358424|Q54358424]] |- | [[Íomhá:LucyMcRae-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23662194|Lucy McRae]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q11977439|interaction designer]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q3317836|modeler]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/lucy_mcrae lucy_mcrae] | [[:d:Q23662194|Q23662194]] |- | | ''[[:d:Q86901696|Ludmila Rattis]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/ludmila_rattis ludmila_rattis] | [[:d:Q86901696|Q86901696]] |- | | ''[[:d:Q23662726|Ludwick Marishane]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ludwick_marishane ludwick_marishane] | [[:d:Q23662726|Q23662726]] |- | | ''[[:d:Q68704888|Luhan Yang]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/luhan_yang luhan_yang] | [[:d:Q68704888|Q68704888]] |- | [[Íomhá:Wikimania 2015 - Day 2 (18) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92984|Luis von Ahn]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-08-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Guatamala]] | [https://www.ted.com/speakers/luis_von_ahn luis_von_ahn] | [[:d:Q92984|Q92984]] |- | | ''[[:d:Q28086279|Luis Zayas]]'' | | ''[[:d:Q15319501|eolaí sóisialta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/luis_zayas luis_zayas] | [[:d:Q28086279|Q28086279]] |- | [[Íomhá:2025-04-29-Luisa Neubauer-Maischberger-2989.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q61625543|Luisa Neubauer]]'' | | ''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q901402|tíreolaí]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-04-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/luisa_neubauer luisa_neubauer] | [[:d:Q61625543|Q61625543]] |- | [[Íomhá:Luke Sital-Singh (Haldern Pop Festival 2014) IMGP1705 smial wp.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16232430|Luke Sital-Singh]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1988" | 1988-03-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/luke_sital_singh luke_sital_singh] | [[:d:Q16232430|Q16232430]] |- | | ''[[:d:Q23727939|Luke Syson]]'' | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q1162163|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/luke_syson luke_syson] | [[:d:Q23727939|Q23727939]] |- | | ''[[:d:Q6702999|Luma Mufleh]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[Traenálaí|cóitseálaí]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q111535220|nonprofit administrator]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-03-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/luma_mufleh luma_mufleh] | [[:d:Q6702999|Q6702999]] |- | | ''[[:d:Q27494203|Luvvie Ajayi]]'' | | ''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q70591255|digital strategist]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-01-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/luvvie_ajayi luvvie_ajayi] | [[:d:Q27494203|Q27494203]] |- | [[Íomhá:Lynn Rothschild 2006.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4795205|Lynn J. Rothschild]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-05-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lynn_rothschild lynn_rothschild] | [[:d:Q4795205|Q4795205]] |- | [[Íomhá:LZ Granderson on New America.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6460513|LZ Granderson]]'' | iriseoir spóirt Meiriceánach | ''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1972" | 1972-03-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/lz_granderson lz_granderson] | [[:d:Q6460513|Q6460513]] |- | | ''[[:d:Q91830904|Lýdia Machová]]'' | | ''[[:d:Q323081|ilbhéarlach]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-04-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/lydia_machova lydia_machova] | [[:d:Q91830904|Q91830904]] |- | | ''[[:d:Q60655946|M. Saad Bhamla]]'' | | ''[[:d:Q108348508|biomechanic]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/saad_bhamla saad_bhamla] | [[:d:Q60655946|Q60655946]] |- | [[Íomhá:Ma Jun - Annual Meeting of the New Champions 2012 crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q986613|Ma Jun]]'' | comhshaolaí Síneach | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q15931838|investigative journalist]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-05-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/jun_ma jun_ma] | [[:d:Q986613|Q986613]] |- | [[Íomhá:Ma Yansong World Economic Forum 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8048959|Ma Yansong]]'' | ailtire Síneach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/ma_yansong ma_yansong] | [[:d:Q8048959|Q8048959]] |- | [[Íomhá:Maajid Nawaz speaking at LibDem campaign event.jpg|center|128px]] | [[Maajid Nawaz]] | gníomhaí Briotanach (rugadh 1977) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-11-02<br/>1978 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/maajid_nawaz maajid_nawaz] | [[:d:Q6721039|Q6721039]] |- | [[Íomhá:Mac Barnett at National Book Festival 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6722199|Mac Barnett]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-08-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mac_barnett mac_barnett] | [[:d:Q6722199|Q6722199]] |- | | ''[[:d:Q23782713|Mac Stone]]'' | | [[grianghrafadóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mac_stone mac_stone] | [[:d:Q23782713|Q23782713]] |- | | ''[[:d:Q113976785|Machine Dazzle]]'' | | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/machine_dazzle machine_dazzle] | [[:d:Q113976785|Q113976785]] |- | [[Íomhá:Madeleine Albright 1997.jpg|center|128px]] | [[Madeleine Albright]] | taidhleoir Meiriceánach | [[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q121998|ambasadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>[[aire rialtais]]<br/>''[[:d:Q7330070|aire eachtrach]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-05-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSeicslóvaic]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/madeleine_albright madeleine_albright] | [[:d:Q174438|Q174438]] |- | [[Íomhá:Madison McFerrin - 51627141277.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q58413987|Madison McFerrin]]'' | | [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/madison_mcferrin madison_mcferrin] | [[:d:Q58413987|Q58413987]] |- | | ''[[:d:Q125320068|Mads Tang-Christensen]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/mads_tang_christensen mads_tang_christensen] | [[:d:Q125320068|Q125320068]] |- | [[Íomhá:Mae Carol Jemison.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q34091|Mae C. Jemison]]'' | | [[spásaire]]<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>[[ollamh]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-10-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mae_jemison mae_jemison] | [[:d:Q34091|Q34091]] |- | [[Íomhá:Magatte Wade 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30547266|Magatte Wade]]'' | bean ghnó Sheineagálach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSeineagáil]] | [https://www.ted.com/speakers/magatte_wade magatte_wade] | [[:d:Q30547266|Q30547266]] |- | | ''[[:d:Q84076056|Magda Sayeg]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/magda_sayeg magda_sayeg] | [[:d:Q84076056|Q84076056]] |- | | ''[[:d:Q600738|Magnus Larsson]]'' | imreoir leadóige Sualannach | ''[[:d:Q10833314|imreoir leadóige]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-03-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/magnus_larsson magnus_larsson] | [[:d:Q600738|Q600738]] |- | | ''[[:d:Q115735933|Mahendra Singhi]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/mahendra_singhi mahendra_singhi] | [[:d:Q115735933|Q115735933]] |- | [[Íomhá:Mai Lan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15211605|Mai Lan]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]''<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/mai_lan mai_lan] | [[:d:Q15211605|Q15211605]] |- | [[Íomhá:Maira kalman 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6736888|Maira Kalman]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q11606860|picture book writer]]'' | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/maira_kalman maira_kalman] | [[:d:Q6736888|Q6736888]] |- | [[Íomhá:Majora-Carter-headshot.png|center|128px]] | ''[[:d:Q6738379|Majora Carter]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>''[[:d:Q104541864|urban activist]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-10-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/majora_carter majora_carter] | [[:d:Q6738379|Q6738379]] |- | [[Íomhá:Malala Yousafzai at the 2024 Toronto International Film Festival 5.jpg|center|128px]] | [[Malala Yousafzai]] | gníomhaí Pacastánach | ''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q11774156|údar cuimhní cinn]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-07-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Phacastáin]] | [https://www.ted.com/speakers/malala_yousafzai malala_yousafzai] | [[:d:Q32732|Q32732]] |- | [[Íomhá:Malcolm Gladwell 2014 (cropped) -2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q318429|Malcolm Gladwell]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-09-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/malcolm_gladwell malcolm_gladwell] | [[:d:Q318429|Q318429]] |- | | ''[[:d:Q23713725|Malcolm London]]'' | | [[file]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/malcolm_london malcolm_london] | [[:d:Q23713725|Q23713725]] |- | [[Íomhá:MalcomMcLarenspeaking.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q325377|Malcolm McLaren]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q1344174|gníomhaire tallainne]]''<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>''[[:d:Q1320883|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q21550489|ealaíntóir choincheapúil]]''<br/>''[[:d:Q3089940|feidhmiúchán ceoil]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1946" | 1946-01-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/malcolm_mclaren malcolm_mclaren] | [[:d:Q325377|Q325377]] |- | [[Íomhá:Mallika sarabhay.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3518417|Mallika Sarabhai Shah]]'' | | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q5716684|damhsóir]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-05-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/mallika_sarabhai mallika_sarabhai] | [[:d:Q3518417|Q3518417]] |- | [[Íomhá:Rp23wiki-67.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1525015|Malte Spitz]]'' | polaiteoir Gearmánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-04-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/malte_spitz malte_spitz] | [[:d:Q1525015|Q1525015]] |- | [[Íomhá:Manal al-Shraif face (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q445754|Manal al-Sharif]]'' | gníomhaí Arabach Sádach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-04-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Araib Shádach]] | [https://www.ted.com/speakers/manal_al_sharif manal_al_sharif] | [[:d:Q445754|Q445754]] |- | | ''[[:d:Q23782698|Mandy Len Catron]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mandy_len_catron mandy_len_catron] | [[:d:Q23782698|Q23782698]] |- | [[Íomhá:Mandë Holford at World Economic Forum.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55264577|Mandë Holford]]'' | | [[taidhleoir]]<br/>[[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mande_holford mande_holford] | [[:d:Q55264577|Q55264577]] |- | | ''[[:d:Q41571330|Manoush Zomorodi]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-06-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/manoush_zomorodi manoush_zomorodi] | [[:d:Q41571330|Q41571330]] |- | [[Íomhá:Manu Prakash at TED.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22063727|Manu Prakash]]'' | | ''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q26848923|bithinnealtóir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/manu_prakash manu_prakash] | [[:d:Q22063727|Q22063727]] |- | [[Íomhá:Manuel Lima.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6752682|Manuel Lima]]'' | | ''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-05-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Phortaingéil]] | [https://www.ted.com/speakers/manuel_lima manuel_lima] | [[:d:Q6752682|Q6752682]] |- | [[Íomhá:Mar Hershenson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q87147801|Mar Hershenson]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Spáinn]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mar_hershenson mar_hershenson] | [[:d:Q87147801|Q87147801]] |- | | ''[[:d:Q91998245|Marah J. Hardt]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/marah_j_hardt marah_j_hardt] | [[:d:Q91998245|Q91998245]] |- | [[Íomhá:2026IgNobelLeiden-3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6755336|Marc Abrahams]]'' | | ''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q3579163|scientific editor]]'' | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/marc_abrahams marc_abrahams] | [[:d:Q6755336|Q6755336]] |- | [[Íomhá:Marc Bamuthi Joseph, interview with YBCA (July 2014).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6755368|Marc Bamuthi Joseph]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q8178443|leabhrógaí]]''<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/marc_bamuthi_joseph marc_bamuthi_joseph] | [[:d:Q6755368|Q6755368]] |- | | ''[[:d:Q23662529|Marc Goodman]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/marc_goodman marc_goodman] | [[:d:Q23662529|Q23662529]] |- | [[Íomhá:Marc koska.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6755670|Marc Koska]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-03-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/marc_koska marc_koska] | [[:d:Q6755670|Q6755670]] |- | | ''[[:d:Q19881192|Marc Kushner]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-09-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/marc_kushner marc_kushner] | [[:d:Q19881192|Q19881192]] |- | [[Íomhá:Acting Director of the National Museum of American History Marc Jay Pachter.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15917299|Marc Pachter]]'' | | ''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/marc_pachter marc_pachter] | [[:d:Q15917299|Q15917299]] |- | [[Íomhá:Marc raibert cebit hannover 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6755817|Marc Raibert]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-10-22<br/>1949-12-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/marc_raibert marc_raibert] | [[:d:Q6755817|Q6755817]] |- | | ''[[:d:Q92425263|Marc Z Miskin]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/marc_miskin marc_miskin] | [[:d:Q92425263|Q92425263]] |- | [[Íomhá:MarcelDicke2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18521479|Marcel Dicke]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3055126|feithideolaí]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-11-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/marcel_dicke marcel_dicke] | [[:d:Q18521479|Q18521479]] |- | [[Íomhá:Marcelo Mena.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q44010940|Marcelo Mena]]'' | innealtóir sibhialta, an tSile | ''[[:d:Q13582652|innealtóir sibhialta]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-03-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSile]] | [https://www.ted.com/speakers/marcelo_mena_carrasco marcelo_mena_carrasco] | [[:d:Q44010940|Q44010940]] |- | | ''[[:d:Q23303134|Marcin Jakubowski]]'' | | | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/marcin_jakubowski marcin_jakubowski] | [[:d:Q23303134|Q23303134]] |- | [[Íomhá:MarcoAlverà.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q43191861|Marco Alverà]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-08-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/marco_alvera marco_alvera] | [[:d:Q43191861|Q43191861]] |- | | ''[[:d:Q23728391|Marco Annunziata]]'' | | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/marco_annunziata marco_annunziata] | [[:d:Q23728391|Q23728391]] |- | [[Íomhá:Marco Tempest.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q124966|Marco Tempest]]'' | draíodóir Meiriceánach | ''[[:d:Q3387717|stiúrthóir drámaíochta]]''<br/>''[[:d:Q15855449|draíodóir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-12-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/marco_tempest marco_tempest] | [[:d:Q124966|Q124966]] |- | | ''[[:d:Q18352586|Marcus Byrne]]'' | taighdeoir as an Afraic Theas | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/marcus_byrne marcus_byrne] | [[:d:Q18352586|Q18352586]] |- | [[Íomhá:Professor Marcus du Sautoy OBE FRS.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q536457|Marcus du Sautoy]]'' | matamaiticeoir Briotanach | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1965" | 1965-08-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/marcus_du_sautoy marcus_du_sautoy] | [[:d:Q536457|Q536457]] |- | | ''[[:d:Q101242984|Margaret Bourdeaux]]'' | | ''[[:d:Q18121578|directeur de recherche]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/margaret_bourdeaux margaret_bourdeaux] | [[:d:Q101242984|Q101242984]] |- | | ''[[:d:Q23765418|Margaret Gould Stewart]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/margaret_stewart margaret_stewart] | [[:d:Q23765418|Q23765418]] |- | [[Íomhá:Margaret Heffernan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6759505|Margaret Heffernan]]'' | bean ghnó Mheiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q16849727|comhairleoir gnó]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/margaret_heffernan margaret_heffernan] | [[:d:Q6759505|Q6759505]] |- | [[Íomhá:Margaret Levi in 2022 07 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6759639|Margaret Levi]]'' | eolaí polaitíochta Meiriceánach | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-03-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/margaret_levi margaret_levi] | [[:d:Q6759639|Q6759639]] |- | [[Íomhá:MargaretMitchell2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50346871|Margaret Mitchell]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/margaret_mitchell margaret_mitchell] | [[:d:Q50346871|Q50346871]] |- | [[Íomhá:Margaret Wertheim speaking at TED in 2009 (cropped closer).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4990332|Margaret Wertheim]]'' | scríbhneoir Astrálach | [[fisiceoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q17433421|science journalist]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/334 334]<br/>[https://www.ted.com/speakers/margaret_wertheim margaret_wertheim] | [[:d:Q4990332|Q4990332]] |- | [[Íomhá:Margrethe Vestager by Christian Ursilva (2026).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q270820|Margrethe Vestager]]'' | polaiteoir Danmhargach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[file]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/margrethe_vestager margrethe_vestager] | [[:d:Q270820|Q270820]] |- | | ''[[:d:Q23671015|Maria Bezaitis]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/maria_bezaitis maria_bezaitis] | [[:d:Q23671015|Q23671015]] |- | [[Íomhá:Maria DAMANAKI.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q261709|Maria Damanaki]]'' | polaiteoir Gréagach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-05-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghréig]] | [https://www.ted.com/speakers/maria_damanaki maria_damanaki] | [[:d:Q261709|Q261709]] |- | [[Íomhá:Maria Popova.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6761505|Maria Popova]]'' | scríbhneoir | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-28 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhulgáir]] | [https://www.ted.com/speakers/maria_popova maria_popova] | [[:d:Q6761505|Q6761505]] |- | | ''[[:d:Q28025108|Maria Van Kerkhove]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-02-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/maria_van_kerkhove maria_van_kerkhove] | [[:d:Q28025108|Q28025108]] |- | | ''[[:d:Q24083392|Mariam Veiszadeh]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mariam_veiszadeh_TEDxSydney20170615-22177 mariam_veiszadeh_TEDxSydney20170615-22177] | [[:d:Q24083392|Q24083392]] |- | [[Íomhá:Marian Bantjes Pop!Tech.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3847649|Marian Bantjes]]'' | dearthóir grafaicí Ceanadach | ''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q1229025|clóghrafóir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1963" | 1963-03-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/marian_bantjes marian_bantjes] | [[:d:Q3847649|Q3847649]] |- | [[Íomhá:Marian Wright Edelman, 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1896700|Marian Wright Edelman]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q85305832|children's rights activist]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1939" | 1939-06-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/marian_wright_edelman marian_wright_edelman] | [[:d:Q1896700|Q1896700]] |- | [[Íomhá:Mariana Mazzucato 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15127513|Mariana Mazzucato]]'' | eacnamaí | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-06-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Iodáil]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/mariana_mazzucato mariana_mazzucato] | [[:d:Q15127513|Q15127513]] |- | | ''[[:d:Q55688837|Mariano Sigman]]'' | taighdeoir | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Airgintín]] | [https://www.ted.com/speakers/mariano_sigman mariano_sigman] | [[:d:Q55688837|Q55688837]] |- | | ''[[:d:Q88976878|Marily Oppezzo]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/marily_oppezzo marily_oppezzo] | [[:d:Q88976878|Q88976878]] |- | [[Íomhá:Marilyn Waring 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q268510|Marilyn Waring]]'' | polaiteoir agus scoláire Nua-Shéalannach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>[[feirmeoir]]<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-10-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nua-Shéalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/marilyn_waring marilyn_waring] | [[:d:Q268510|Q268510]] |- | [[Íomhá:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47496|Marina Abramović]]'' | | ''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q18216771|físealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q19850998|ealaíontóir fuaime]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q2707485|radharcagrafaí]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | ''[[:d:Q1290149|Federal People's Republic of Yugoslavia]]''<br/>''[[:d:Q83286|Poblacht Shóisialach Chónaidhme na hIúgsláive]]''<br/>''[[:d:Q838261|Poblacht Chónaidhme na hIúgslaive]]''<br/>[[an tSeirbia agus Montainéagró]]<br/>[[an tSeirbia]]<br/>[[an Iúgslaiv]] | [https://www.ted.com/speakers/marina_abramovic marina_abramovic] | [[:d:Q47496|Q47496]] |- | | ''[[:d:Q23760166|Marisa Fick-Jordan]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/marisa_fick_jordan marisa_fick_jordan] | [[:d:Q23760166|Q23760166]] |- | | ''[[:d:Q113679918|Marisa Franco]]'' | | [[síceolaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/marisa_franco marisa_franco] | [[:d:Q113679918|Q113679918]] |- | [[Íomhá:Nacht van de Radicale Vernieuwing (44737558181) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q33044550|Marjan van Aubel]]'' | | ''[[:d:Q7541856|criadóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/marjan_van_aubel marjan_van_aubel] | [[:d:Q33044550|Q33044550]] |- | [[Íomhá:Mark Applebaum at TEDx Stanford (7231657568).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6766581|Mark Applebaum]]'' | cumadóir Meiriceánach | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_applebaum mark_applebaum] | [[:d:Q6766581|Q6766581]] |- | | ''[[:d:Q23784752|Mark Bezos]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q20623701|space tourist]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-05-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_bezos mark_bezos] | [[:d:Q23784752|Q23784752]] |- | [[Íomhá:Mark Bittman 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3294002|Mark Bittman]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q3499072|chef]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-02-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/234 234]<br/>[https://www.ted.com/speakers/mark_bittman mark_bittman] | [[:d:Q3294002|Q3294002]] |- | [[Íomhá:Mark Forsyth portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16216552|Mark Forsyth]]'' | scríbhneoir Briotanach | ''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q16312408|etymologist]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-04-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_forsyth mark_forsyth] | [[:d:Q16216552|Q16216552]] |- | [[Íomhá:Mark Kendall (born 1972) in the video 'WearOptimo and ANU – towards a healthcare future within the fourth industrial revolution'.png|center|128px]] | ''[[:d:Q23670507|Mark Kendall]]'' | | ''[[:d:Q19902880|innealtóir bithleighis]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_kendall mark_kendall] | [[:d:Q23670507|Q23670507]] |- | | ''[[:d:Q15994669|Mark Pagel]]'' | | ''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_pagel mark_pagel] | [[:d:Q15994669|Q15994669]] |- | [[Íomhá:D07cd11-Guarup-Xingu-2007-Sue photos (22).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6769279|Mark Plotkin]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]''<br/>''[[:d:Q32518759|eitnealuibheolaí]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-05-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_plotkin mark_plotkin] | [[:d:Q6769279|Q6769279]] |- | [[Íomhá:Mark Pollock.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6769287|Mark Pollock]]'' | lúthchleasaí Éireannach | ''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q13382576|iomróir]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-02-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_pollock mark_pollock] | [[:d:Q6769287|Q6769287]] |- | | ''[[:d:Q23662165|Mark Raymond]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mark_raymond mark_raymond] | [[:d:Q23662165|Q23662165]] |- | [[Íomhá:Mark Ronson and Jennifer Su, 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q425821|Mark Ronson]]'' | ceoltóir Sasanach | [[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>''[[:d:Q130857|dioscmharcach]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1975" | 1975-09-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_ronson mark_ronson] | [[:d:Q425821|Q425821]] |- | | ''[[:d:Q6769512|Mark Roth]]'' | | [[bithcheimiceoir]] | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_roth mark_roth] | [[:d:Q6769512|Q6769512]] |- | | ''[[:d:Q23713549|Mark Shaw]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mark_shaw mark_shaw] | [[:d:Q23713549|Q23713549]] |- | | ''[[:d:Q51002222|Mark W. Tyndall]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mark_tyndall mark_tyndall] | [[:d:Q51002222|Q51002222]] |- | [[Íomhá:Mark Z. Jacobson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6770480|Mark Z. Jacobson]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q19377727|innealtóir comhshaoil]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mark_z_jacobson mark_z_jacobson] | [[:d:Q6770480|Q6770480]] |- | | ''[[:d:Q23662733|Markham Nolan]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/markham_nolan markham_nolan] | [[:d:Q23662733|Q23662733]] |- | | ''[[:d:Q23656649|Markus Fischer]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/markus_fischer markus_fischer] | [[:d:Q23656649|Q23656649]] |- | [[Íomhá:Markus giesler.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1789020|Markus Giesler]]'' | eacnamaí Ceanadach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q104629540|editor]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-07-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/markus_giesler markus_giesler] | [[:d:Q1789020|Q1789020]] |- | | ''[[:d:Q16751209|Marla Spivak]]'' | | ''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q3055126|feithideolaí]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/marla_spivak marla_spivak] | [[:d:Q16751209|Q16751209]] |- | [[Íomhá:Marlene Zuk, Palmerston North City Library.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7472231|Marlene Zuk]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/marlene_zuk marlene_zuk] | [[:d:Q7472231|Q7472231]] |- | [[Íomhá:1 martha minow commencement 2010 harvard.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q522066|Martha Minow]]'' | dlí-eolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/martha_minow martha_minow] | [[:d:Q522066|Q522066]] |- | [[Íomhá:Martin Ford Speaking July 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19971558|Martin Ford]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q846430|todhchaíoch]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/martin_ford martin_ford] | [[:d:Q19971558|Q19971558]] |- | | ''[[:d:Q23656755|Martin Hanczyc]]'' | | [[ceimiceoir]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/martin_hanczyc martin_hanczyc] | [[:d:Q23656755|Q23656755]] |- | [[Íomhá:Martin Jacques (2012).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6775790|Martin Jacques]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q135301631|craoltóir]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/martin_jacques martin_jacques] | [[:d:Q6775790|Q6775790]] |- | [[Íomhá:Martin Lockley - Dinosaur Age Meets the Space Age at NASA Goddard (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6776022|Martin Lockley]]'' | | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>[[geolaí]] | data-sort-value="1950" | 1950-03-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/martin_lockley_TEDxMileHigh20220806-51475 martin_lockley_TEDxMileHigh20220806-51475] | [[:d:Q6776022|Q6776022]] |- | | ''[[:d:Q20011313|Martin Pistorius]]'' | | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q6859454|forbróir gréasáin]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/martin_pistorius martin_pistorius] | [[:d:Q20011313|Q20011313]] |- | [[Íomhá:Official portrait of Lord Rees of Ludlow crop 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q335213|Martin Rees]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q2998308|cosmeolaí]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-06-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/sir_martin_rees sir_martin_rees] | [[:d:Q335213|Q335213]] |- | [[Íomhá:Martin Seligman Philadelphia 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q320927|Martin Seligman]]'' | síceolaí agus scríbhneoir Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q18437198|imreoir beiriste]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-08-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/martin_seligman martin_seligman] | [[:d:Q320927|Q320927]] |- | [[Íomhá:Photo of filmmaker Martin Villeneuve, April 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3295670|Martin Villeneuve]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/martin_villeneuve martin_villeneuve] | [[:d:Q3295670|Q3295670]] |- | | ''[[:d:Q30754553|Martina Flor]]'' | | ''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/martina_flor martina_flor] | [[:d:Q30754553|Q30754553]] |- | [[Íomhá:Martine-Rothblatt2-5773.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6777103|Martine Rothblatt]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q19509201|gníomhaí ar son cearta daoine LADT]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-10 | [[Bean trasghnéasach|bean trasinscneach]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/martine_rothblatt martine_rothblatt] | [[:d:Q6777103|Q6777103]] |- | [[Íomhá:Marvin Minsky at OLPCb (3x4 cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q204815|Marvin Minsky]]'' | eolaí cognaíoch Meiriceánach | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q18805|nádúraí]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1927" | 1927-08-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/marvin_minsky marvin_minsky] | [[:d:Q204815|Q204815]] |- | [[Íomhá:Marvin Rees - 2023 (52717617130) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24039198|Marvin Rees]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q837703|stiúrthóir neamhfheidhmiúcháin]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/marvin_rees marvin_rees] | [[:d:Q24039198|Q24039198]] |- | [[Íomhá:Marwa Al-Sabouni.png|center|128px]] | ''[[:d:Q71169687|Marwa Al-Sabouni]]'' | ailtire Siriach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1981" | 1981-09-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSiria]] | [https://www.ted.com/speakers/marwa_al_sabouni marwa_al_sabouni] | [[:d:Q71169687|Q71169687]] |- | [[Íomhá:Mary Ann Sieghart at Chiswick Book Festival (51456855512) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6778913|Mary Ann Sieghart]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-08-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/mary_ann_sieghart mary_ann_sieghart] | [[:d:Q6778913|Q6778913]] |- | | ''[[:d:Q114731911|Mary Ellen Hannibal]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mary_ellen_hannibal mary_ellen_hannibal] | [[:d:Q114731911|Q114731911]] |- | [[Íomhá:Mary Gray, Microsoft Research, December 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q59434193|Mary L. Gray]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]'' | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mary_gray mary_gray] | [[:d:Q59434193|Q59434193]] |- | [[Íomhá:Mlj feb 25-hires.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q41638|Mary Lou Jepsen]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-04-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1465 1465]<br/>[https://www.ted.com/speakers/mary_lou_jepsen mary_lou_jepsen] | [[:d:Q41638|Q41638]] |- | | ''[[:d:Q123557701|Mary Maker]]'' | | [[múinteoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSúdáin Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/mary_maker mary_maker] | [[:d:Q123557701|Q123557701]] |- | [[Íomhá:Mary Norris 2019 Texas Book Festival.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20979342|Mary Norris]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1952" | 1952-02-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mary_norris mary_norris] | [[:d:Q20979342|Q20979342]] |- | [[Íomhá:2025 Mary Roach at the Library of Congress on 25 September (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q444136|Mary Roach]]'' | scríbhneoir eolaíochta Meiriceánach | ''[[:d:Q18533509|medical author]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q123853167|magazine writer]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-03-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mary_roach mary_roach] | [[:d:Q444136|Q444136]] |- | [[Íomhá:TempleGrandin (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q232810|Mary Temple Grandin]]'' | | ''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[tréidlia]]<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-08-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/temple_grandin temple_grandin] | [[:d:Q232810|Q232810]] |- | [[Íomhá:MARY T. BASSETT in 2023 06.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23767444|Mary Travis Bassett]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mary_bassett mary_bassett] | [[:d:Q23767444|Q23767444]] |- | | ''[[:d:Q108913675|Mary Ziegler]]'' | | [[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1982" | 1982-03-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mary_ziegler mary_ziegler] | [[:d:Q108913675|Q108913675]] |- | | ''[[:d:Q23498467|Maryn McKenna]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/maryn_mckenna maryn_mckenna] | [[:d:Q23498467|Q23498467]] |- | | ''[[:d:Q6004352|María Neira]]'' | | ''[[:d:Q1162163|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Spáinn]] | [https://www.ted.com/speakers/maria_neira maria_neira] | [[:d:Q6004352|Q6004352]] |- | [[Íomhá:-VLPowerSummit 2017 - María Teresa Kumar (38165224031).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q59110013|María Teresa Kumar]]'' | | ''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Cholóim]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/maria_teresa_kumar maria_teresa_kumar] | [[:d:Q59110013|Q59110013]] |- | [[Íomhá:Massimo banzi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16174456|Massimo Banzi]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-02-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/massimo_banzi massimo_banzi] | [[:d:Q16174456|Q16174456]] |- | | ''[[:d:Q91168750|Mathias Basner]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/mathias_basner mathias_basner] | [[:d:Q91168750|Q91168750]] |- | | ''[[:d:Q23783045|Mathias Jud]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]]<br/>[[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/mathias_jud mathias_jud] | [[:d:Q23783045|Q23783045]] |- | | ''[[:d:Q3298792|Mathieu Lehanneur]]'' | dearthóir Francach | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-08-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/501 501]<br/>[https://www.ted.com/speakers/mathieu_lehanneur mathieu_lehanneur] | [[:d:Q3298792|Q3298792]] |- | [[Íomhá:Matt Cutts Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q890702|Matt Cutts]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/matt_cutts matt_cutts] | [[:d:Q890702|Q890702]] |- | | ''[[:d:Q16194081|Matt Goldman]]'' | | [[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/matt_goldman matt_goldman] | [[:d:Q16194081|Q16194081]] |- | | ''[[:d:Q3299487|Matt Johnson]]'' | | ''[[:d:Q386854|drumadóir]]''<br/>''[[:d:Q4351403|cnagcheoltóir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-11-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/matt_johnson matt_johnson] | [[:d:Q3299487|Q3299487]] |- | | ''[[:d:Q23769530|Matt Kenyon]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/matt_kenyon matt_kenyon] | [[:d:Q23769530|Q23769530]] |- | | ''[[:d:Q23662668|Matt Killingsworth]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/matt_killingsworth matt_killingsworth] | [[:d:Q23662668|Q23662668]] |- | | ''[[:d:Q23662543|Matt Mills]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/matthew_mills_and_tamara_roukaerts matthew_mills_and_tamara_roukaerts] | [[:d:Q23662543|Q23662543]] |- | [[Íomhá:Matt Mullenweg at WordCamp Asia 2025 - RSKY - 11 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92877|Matt Mullenweg]]'' | fiontraí Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-01-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/matt_mullenweg matt_mullenweg] | [[:d:Q92877|Q92877]] |- | [[Íomhá:Official portrait of Viscount Ridley crop 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q961972|Matt Ridley]]'' | údar agus iriseoir Briotanach | ''[[:d:Q806798|baincéir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1483709|úinéir talún]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-02-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/matt_ridley matt_ridley] | [[:d:Q961972|Q961972]] |- | | ''[[:d:Q23301826|Matt Weinstein]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/matt_weinstein matt_weinstein] | [[:d:Q23301826|Q23301826]] |- | | ''[[:d:Q124606154|Matthew A. Wilson]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/matt_wilson matt_wilson] | [[:d:Q124606154|Q124606154]] |- | [[Íomhá:Matthew Carter, 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q383244|Matthew Carter]]'' | | ''[[:d:Q354034|clódhearthóir]]''<br/>''[[:d:Q635734|cartlannaí]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q3303330|callagrafaí]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-10-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/matthew_carter matthew_carter] | [[:d:Q383244|Q383244]] |- | | ''[[:d:Q23783062|Matthew Childs]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/matthew_childs matthew_childs] | [[:d:Q23783062|Q23783062]] |- | [[Íomhá:Mathew Mazzotta head shot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q66685136|Matthew Mazzotta]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/matthew_mazzotta matthew_mazzotta] | [[:d:Q66685136|Q66685136]] |- | | ''[[:d:Q23759559|Matthew O'Reilly]]'' | | [[teicneoir éigeandála leighis]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/matthew_o_reilly matthew_o_reilly] | [[:d:Q23759559|Q23759559]] |- | [[Íomhá:Matt Scientist Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q52637795|Matthew P. Walker]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[síceolaí]] | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/matthew_walker matthew_walker] | [[:d:Q52637795|Q52637795]] |- | | ''[[:d:Q131552206|Matthew S. Broadhurst]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/matthew_broadhurst matthew_broadhurst] | [[:d:Q131552206|Q131552206]] |- | | ''[[:d:Q23783080|Matthew White]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/matthew_white matthew_white] | [[:d:Q23783080|Q23783080]] |- | | ''[[:d:Q24041573|Matthew Williams]]'' | | ''[[:d:Q2066131|lúthchleasaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/matthew_williams matthew_williams] | [[:d:Q24041573|Q24041573]] |- | [[Íomhá:Portrait de Matthieu Ricard.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q732418|Matthieu Ricard]]'' | | ''[[:d:Q854997|manach Búdaíoch]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-02-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/matthieu_ricard matthieu_ricard] | [[:d:Q732418|Q732418]] |- | [[Íomhá:Seracini.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q283470|Maurizio Seracini]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q381160|saineolaí]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-12-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/1296 1296]<br/>[https://www.ted.com/speakers/maurizio_seracini maurizio_seracini] | [[:d:Q283470|Q283470]] |- | | ''[[:d:Q23662756|Max Little]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/max_little max_little] | [[:d:Q23662756|Q23662756]] |- | [[Íomhá:Max Rashbrooke writer.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q93320757|Max Rashbrooke]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nua-Shéalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/max_rashbrooke max_rashbrooke] | [[:d:Q93320757|Q93320757]] |- | [[Íomhá:Max Tegmark 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2076321|Max Tegmark]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q2998308|cosmeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/max_tegmark max_tegmark] | [[:d:Q2076321|Q2076321]] |- | [[Íomhá:IMG2055 Timchenko Max crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q13718768|Maxim Timchenko]]'' | fear gnó Úcránach | ''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-08-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Úcráin]] | [https://www.ted.com/speakers/maxim_timchenko maxim_timchenko] | [[:d:Q13718768|Q13718768]] |- | [[Íomhá:20101227 May El-Khalil cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1489143|May El-Khalil]]'' | | | data-sort-value="1955" | 1955-12-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Liobáin]] | [https://www.ted.com/speakers/may_el_khalil may_el_khalil] | [[:d:Q1489143|Q1489143]] |- | | ''[[:d:Q4081184|Maya Beiser]]'' | | ''[[:d:Q13219637|dordveidhleadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1963" | 1963-12-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/maya_beiser maya_beiser] | [[:d:Q4081184|Q4081184]] |- | [[Íomhá:Maya Penn headshot.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q19664921|Maya Penn]]'' | | ''[[:d:Q266569|beochantóir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]''<br/>''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]'' | data-sort-value="2000" | 2000-02-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/maya_penn maya_penn]<br/>[https://www.ted.com/speakers/maya_penn_1 maya_penn_1] | [[:d:Q19664921|Q19664921]] |- | [[Íomhá:Maya Shankar.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28033873|Maya Shankar]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/maya_shankar maya_shankar] | [[:d:Q28033873|Q28033873]] |- | [[Íomhá:General Session with Maysoon Zayid.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6797978|Maysoon Zayid]]'' | fuirseoir | [[aisteoir]]<br/>[[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/maysoon_zayid maysoon_zayid] | [[:d:Q6797978|Q6797978]] |- | [[Íomhá:Maz Jobrani VOA 02 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1142510|Maz Jobrani]]'' | fuirseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[fuirseoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iaráin]] | [https://www.ted.com/speakers/maz_jobrani maz_jobrani] | [[:d:Q1142510|Q1142510]] |- | | ''[[:d:Q23798616|McKenna Pope]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mckenna_pope mckenna_pope] | [[:d:Q23798616|Q23798616]] |- | | ''[[:d:Q23759676|Meaghan Ramsey]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/meaghan_ramsey meaghan_ramsey] | [[:d:Q23759676|Q23759676]] |- | [[Íomhá:Mechai Viravaidya 2008 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6584188|Mechai Viravaidya]]'' | gníomhaí Téalannach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Téalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/mechai_viravaidya mechai_viravaidya] | [[:d:Q6584188|Q6584188]] |- | | ''[[:d:Q23759544|Meera Vijayann]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/2071 2071]<br/>[https://www.ted.com/speakers/meera_vijayann meera_vijayann] | [[:d:Q23759544|Q23759544]] |- | | ''[[:d:Q23670504|Meg Jay]]'' | | ''[[:d:Q1113899|síceolaí cliniciúil]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[síceolaí]] | data-sort-value="1969" | 1969-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/meg_jay meg_jay] | [[:d:Q23670504|Q23670504]] |- | | ''[[:d:Q23662848|Megan Kamerick]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q5394545|saoririseoir]]''<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/megan_kamerick megan_kamerick] | [[:d:Q23662848|Q23662848]] |- | [[Íomhá:Megan Phelps-Roper 266660.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22279168|Megan Phelps-Roper]]'' | scríbhneoir agus gníomhaí Meiriceánach (1986-) | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q2296674|social media manager]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-01-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/megan_phelps_roper megan_phelps_roper] | [[:d:Q22279168|Q22279168]] |- | [[Íomhá:Megan Washington.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6808754|Megan Washington]]'' | | [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1986" | 1986-01-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/megan_washington megan_washington] | [[:d:Q6808754|Q6808754]] |- | | ''[[:d:Q101111736|Mehret Mandefro]]'' | | [[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[Lia|dochtúir leighis]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mehret_mandefro mehret_mandefro] | [[:d:Q101111736|Q101111736]] |- | | ''[[:d:Q59706643|Mei Lin Neo]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/mei_lin_neo mei_lin_neo] | [[:d:Q59706643|Q59706643]] |- | [[Íomhá:Meklit Hadero and Susie Ibarra (15276289548) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6810590|Meklit Hadero Meklit]]'' | | [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/meklit_hadero meklit_hadero] | [[:d:Q6810590|Q6810590]] |- | [[Íomhá:Mélaku Belay & Zenash Tsegay.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16664015|Melaku Belay]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Aetóip]] | [https://www.ted.com/speakers/melaku_belay melaku_belay] | [[:d:Q16664015|Q16664015]] |- | | ''[[:d:Q23688634|Melati and Isabel Wijsen]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/melati_and_isabel_wijsen melati_and_isabel_wijsen] | [[:d:Q23688634|Q23688634]] |- | [[Íomhá:ChangeNOW2022- Melati Wijsen, Youthtopia (52131649583) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q40757815|Melati Wijsen]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Indinéis]] | [https://www.ted.com/speakers/melati_wijsen melati_wijsen] | [[:d:Q40757815|Q40757815]] |- | [[Íomhá:Melinda Gates - World Economic Forum Annual Meeting 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q463877|Melinda Gates]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15472169|pátrún]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]''<br/>''[[:d:Q4479442|bunaitheoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-08-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/melinda_french_gates melinda_french_gates] | [[:d:Q463877|Q463877]] |- | [[Íomhá:Melissa Fleming (2021).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23759770|Melissa Fleming]]'' | | ''[[:d:Q17221|urlabhraí]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/melissa_fleming melissa_fleming] | [[:d:Q23759770|Q23759770]] |- | | ''[[:d:Q23662348|Melissa Garren]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/melissa_garren melissa_garren] | [[:d:Q23662348|Q23662348]] |- | | ''[[:d:Q85954688|Melissa J. Moore]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/melissa_j_moore melissa_j_moore] | [[:d:Q85954688|Q85954688]] |- | | ''[[:d:Q23662916|Melissa Marshall]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/melissa_marshall melissa_marshall] | [[:d:Q23662916|Q23662916]] |- | [[Íomhá:Melissa Villasenor (Sad People Talking) 6843626905.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26924494|Melissa Villaseñor]]'' | | [[fuirseoir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q18545066|fuirseoir ar a boinn]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-10-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/melissa_villasenor melissa_villasenor] | [[:d:Q26924494|Q26924494]] |- | [[Íomhá:Mellody Hobson (2007).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6813152|Mellody Hobson]]'' | bean ghnó Mheiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-04-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mellody_hobson mellody_hobson] | [[:d:Q6813152|Q6813152]] |- | | ''[[:d:Q22095432|Melvin Keith Chen]]'' | | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1970" | 1970s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/keith_chen keith_chen] | [[:d:Q22095432|Q22095432]] |- | | ''[[:d:Q24054818|Melvin Russell]]'' | | ''[[:d:Q384593|garda]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/melvin_russell melvin_russell] | [[:d:Q24054818|Q24054818]] |- | [[Íomhá:Memory Banda 2017 (facecrop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23760334|Memory Banda]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-09-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Mhaláiv]] | [https://www.ted.com/speakers/memory_banda memory_banda] | [[:d:Q23760334|Q23760334]] |- | [[Íomhá:Mena Trott from The Sew Weekly.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q52826|Mena Grabowski Trott]]'' | | ''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-09-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mena_trott mena_trott] | [[:d:Q52826|Q52826]] |- | | ''[[:d:Q54956679|Mennat El Ghalid]]'' | | ''[[:d:Q2487799|míceolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Éigipt]] | [https://www.ted.com/speakers/mennat_el_ghalid mennat_el_ghalid] | [[:d:Q54956679|Q54956679]] |- | [[Íomhá:Menno schilthuizen-1578685008.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q6817184|Menno Schilthuizen]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q16271261|moileasceolaí]]''<br/>''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>''[[:d:Q2083925|bailitheoir luibheolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q98544732|bailitheoir eolaíochta]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/menno_schilthuizen menno_schilthuizen] | [[:d:Q6817184|Q6817184]] |- | [[Íomhá:Meta - Meron Gribetz - Founder-CEO - A.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q25095565|Meron Gribetz]]'' | fiontraí teicneolaíochta Iosraelach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/meron_gribetz meron_gribetz] | [[:d:Q25095565|Q25095565]] |- | [[Íomhá:Meryam Sugulle.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q100739878|Meryam Sugulle]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>[[ollamh]] | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/meryam_sugulle meryam_sugulle] | [[:d:Q100739878|Q100739878]] |- | | ''[[:d:Q61159386|Mesmin Destin]]'' | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/dr_mesmin_destin_TEDxChicago20220909-50392 dr_mesmin_destin_TEDxChicago20220909-50392] | [[:d:Q61159386|Q61159386]] |- | [[Íomhá:Mia Birdsong.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23782693|Mia Birdsong]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mia_birdsong mia_birdsong] | [[:d:Q23782693|Q23782693]] |- | [[Íomhá:Michael Nielsen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6833069|Michael A. Nielsen]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-01-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/1094 1094]<br/>[https://www.ted.com/speakers/michael_nielsen michael_nielsen] | [[:d:Q6833069|Q6833069]] |- | [[Íomhá:Michael Anti.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q536668|Michael Anti]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_anti michael_anti] | [[:d:Q536668|Q536668]] |- | [[Íomhá:Michael Bierut.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3856114|Michael Bierut]]'' | dearthóir grafaicí Meiriceánach | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_bierut michael_bierut] | [[:d:Q3856114|Q3856114]] |- | [[Íomhá:Michael Botticelli.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6828740|Michael Botticelli]]'' | oifigeach poiblí Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-01-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_botticelli michael_botticelli] | [[:d:Q6828740|Q6828740]] |- | | ''[[:d:Q6829848|Michael Dickinson]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1551 1551]<br/>[https://www.ted.com/speakers/michael_dickinson michael_dickinson] | [[:d:Q6829848|Q6829848]] |- | | ''[[:d:Q23670632|Michael Green]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_green michael_green] | [[:d:Q23670632|Q23670632]] |- | | ''[[:d:Q23759758|Michael Green]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_green_spi michael_green_spi] | [[:d:Q23759758|Q23759758]] |- | | ''[[:d:Q6830936|Michael Hansmeyer]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_hansmeyer michael_hansmeyer] | [[:d:Q6830936|Q6830936]] |- | | ''[[:d:Q40001545|Michael Hendryx]]'' | | [[ollamh]] | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_hendryx michael_hendryx] | [[:d:Q40001545|Q40001545]] |- | [[Íomhá:Sociologist Michael Kimmel in 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1498283|Michael Kimmel]]'' | socheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-02-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_kimmel michael_kimmel] | [[:d:Q1498283|Q1498283]] |- | | ''[[:d:Q96176298|Michael L Middlebrooks]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_middlebrooks_TEDxPSU20220213-47536 michael_middlebrooks_TEDxPSU20220213-47536] | [[:d:Q96176298|Q96176298]] |- | [[Íomhá:Michael Levin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q39444955|Michael Levin]]'' | | [[bitheolaí]] | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tAontas Sóivéadach]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_levin michael_levin] | [[:d:Q39444955|Q39444955]] |- | [[Íomhá:Michael Patrick Lynch at Senate House.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6832368|Michael Lynch]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-03-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_lynch michael_lynch] | [[:d:Q6832368|Q6832368]] |- | | ''[[:d:Q23662341|Michael McDaniel]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_mcdaniel michael_mcdaniel] | [[:d:Q23662341|Q23662341]] |- | | ''[[:d:Q6832811|Michael Merzenich]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-05-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_merzenich michael_merzenich] | [[:d:Q6832811|Q6832811]] |- | | ''[[:d:Q23727972|Michael Metcalfe]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_metcalfe michael_metcalfe] | [[:d:Q23727972|Q23727972]] |- | | ''[[:d:Q3308398|Michael Moschen]]'' | | ''[[:d:Q17307272|taibheoir sorcais]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_moschen michael_moschen] | [[:d:Q3308398|Q3308398]] |- | | ''[[:d:Q23662981|Michael Norton]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_norton michael_norton] | [[:d:Q23662981|Q23662981]] |- | | ''[[:d:Q23784724|Michael Pawlyn]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-09-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_pawlyn michael_pawlyn] | [[:d:Q23784724|Q23784724]] |- | [[Íomhá:Michael Pollan at Yale 1 cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1138996|Michael Pollan]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-02-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_pollan michael_pollan] | [[:d:Q1138996|Q1138996]] |- | [[Íomhá:Michael porter.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q272146|Michael Porter]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1906857|innealtóir meicniúil]]''<br/>''[[:d:Q10497074|innealtóir eitilte]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_porter michael_porter] | [[:d:Q272146|Q272146]] |- | | ''[[:d:Q23783071|Michael Pritchard]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_pritchard michael_pritchard] | [[:d:Q23783071|Q23783071]] |- | | ''[[:d:Q23768729|Michael Rubinstein]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_rubinstein michael_rubinstein] | [[:d:Q23768729|Q23768729]] |- | [[Íomhá:2023-08-07 Michael Sandel no Fronteiras do Pensamento 2023 em São Paulo (53103759044) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q381044|Michael Sandel]]'' | | ''[[:d:Q18930007|political philosopher]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-03-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_sandel michael_sandel] | [[:d:Q381044|Q381044]] |- | [[Íomhá:Michael Schur 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1929297|Michael Schur]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q1053574|léiritheoir feidhmiúcháin]]''<br/>''[[:d:Q1440873|ceannléiritheoir]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2059704|stiúrthóir teilifíse]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1975" | 1975-10-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_schur michael_schur] | [[:d:Q1929297|Q1929297]] |- | [[Íomhá:Michael Sheen crop n2 Good Omens panel at NYCC (61104).jpg|center|128px]] | [[Michael Sheen]] | aisteoir Breatnach | ''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q116695160|aisteoir físchluiche]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q2059704|stiúrthóir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_sheen michael_sheen] | [[:d:Q298276|Q298276]] |- | [[Íomhá:Michael Shellenberger.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6834344|Michael Shellenberger]]'' | | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q16529590|eolaí comhshaoil]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_shellenberger michael_shellenberger] | [[:d:Q6834344|Q6834344]] |- | [[Íomhá:Michael Shermer wiki portrait4.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q126225|Michael Shermer]]'' | scríbhneoir eolaíochta Meiriceánach | ''[[:d:Q16063546|historian of science]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q2309784|rothaí spóirt]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q17433421|science journalist]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_shermer michael_shermer] | [[:d:Q126225|Q126225]] |- | [[Íomhá:Michael Specter Headshot new.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2356503|Michael Specter]]'' | iriseoir | [[iriseoir]] | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_specter michael_specter] | [[:d:Q2356503|Q2356503]] |- | [[Íomhá:Michael Stevens VidCon 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14436762|Michael Stevens]]'' | | ''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q974144|oideoir]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>[[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q138858|siamsóir]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-01-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_stevens michael_stevens] | [[:d:Q14436762|Q14436762]] |- | [[Íomhá:MTTKeepingScore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q520493|Michael Tilson Thomas]]'' | | ''[[:d:Q158852|stiúrthóir ceolfhoirne]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q16145150|múinteoir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q1643514|cóiritheoir ceoil]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q806349|máistir banna]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-12-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_tilson_thomas michael_tilson_thomas] | [[:d:Q520493|Q520493]] |- | [[Íomhá:Michael Tubbs (34490285296).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27916401|Michael Tubbs]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-08-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_tubbs michael_tubbs] | [[:d:Q27916401|Q27916401]] |- | [[Íomhá:General Fusion Michel Laberge (33250324636).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23727986|Michel Laberge]]'' | | [[fisiceoir]] | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/michel_laberge michel_laberge] | [[:d:Q23727986|Q23727986]] |- | | ''[[:d:Q60754633|Michel M Dugon]]'' | | ''[[:d:Q5669847|ollamh cúnta]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/michel_dugon michel_dugon] | [[:d:Q60754633|Q60754633]] |- | [[Íomhá:Michele Wucker - 2019.png|center|128px]] | ''[[:d:Q24204274|Michele Wucker]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michele_wucker michele_wucker] | [[:d:Q24204274|Q24204274]] |- | | ''[[:d:Q23661627|Michelle Borkin]]'' | | [[fisiceoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michelle_borkin michelle_borkin] | [[:d:Q23661627|Q23661627]] |- | | ''[[:d:Q96002234|Michelle Greene]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michelle_greene michelle_greene] | [[:d:Q96002234|Q96002234]] |- | | ''[[:d:Q110336312|Michelle Kuo]]'' | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4164507|léirmheastóir ealaíne]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michelle_kuo michelle_kuo] | [[:d:Q110336312|Q110336312]] |- | [[Íomhá:First Lady Michelle Obama and Dr. Jill Biden greet Scott Kelly, First Lady's State of the Union box guest, in the Blue Room of the White House, Jan. 20, 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michelle Obama]] | dlíodóir Meiriceánach | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-01-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michelle_obama michelle_obama] | [[:d:Q13133|Q13133]] |- | [[Íomhá:2024-11-29 Michèle Lamont 1080309.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3311640|Michèle Lamont]]'' | socheolaí Ceanadach | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q15936497|Africanist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q16308157|americanist]]''<br/>''[[:d:Q19829999|scoláire staidéir chultúrtha]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-12-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/michele_lamont michele_lamont] | [[:d:Q3311640|Q3311640]] |- | [[Íomhá:Mick Cornett (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12003032|Mick Cornett]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mick_cornett mick_cornett] | [[:d:Q12003032|Q12003032]] |- | [[Íomhá:Mick Ebeling (2015).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6838160|Mick Ebeling]]'' | | [[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1970" | 1970-11-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mick_ebeling mick_ebeling] | [[:d:Q6838160|Q6838160]] |- | | ''[[:d:Q16732921|Mick Mountz]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mick_mountz mick_mountz] | [[:d:Q16732921|Q16732921]] |- | | ''[[:d:Q92753609|Miguel A Modestino]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q7888586|innealtóir ceimiceach]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Veiniséala]] | [https://www.ted.com/speakers/miguel_modestino miguel_modestino] | [[:d:Q92753609|Q92753609]] |- | [[Íomhá:Miguel Nicolelis (16397324065).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q976399|Miguel Nicolelis]]'' | néareolaí Brasaíleach | [[bitheolaí]]<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[néareolaí]] | data-sort-value="1961" | 1961-03-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/miguel_nicolelis miguel_nicolelis] | [[:d:Q976399|Q976399]] |- | [[Íomhá:Mihaly Csikszentmihalyi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q316147|Mihaly Csikszentmihalyi]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-09-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ungáir]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mihaly_csikszentmihalyi mihaly_csikszentmihalyi] | [[:d:Q316147|Q316147]] |- | | ''[[:d:Q89906394|Miho Janvier]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/miho_janvier miho_janvier] | [[:d:Q89906394|Q89906394]] |- | | ''[[:d:Q957612|Mike Archer]]'' | pailé-ointeolaí Astrálach | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-03-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/michael_archer michael_archer] | [[:d:Q957612|Q957612]] |- | | ''[[:d:Q23657163|Mike Biddle]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/michael_biddle michael_biddle] | [[:d:Q23657163|Q23657163]] |- | [[Íomhá:Mike Cannon-Brookes Australian businessman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23939846|Mike Cannon-Brookes]]'' | fear gnó Astrálach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/mike_cannon_brookes mike_cannon_brookes] | [[:d:Q23939846|Q23939846]] |- | [[Íomhá:Mike deGruy.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6849378|Mike deGruy]]'' | | ''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q222344|cineamatagrafadóir]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-12-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mike_degruy mike_degruy] | [[:d:Q6849378|Q6849378]] |- | [[Íomhá:Mikematas.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21463338|Mike Matas]]'' | | ''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q107573818|icon designer]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-03-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mike_matas mike_matas] | [[:d:Q21463338|Q21463338]] |- | [[Íomhá:Mike Rowe.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q455808|Mike Rowe]]'' | | ''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-03-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mike_rowe mike_rowe] | [[:d:Q455808|Q455808]] |- | | ''[[:d:Q24053199|Mike Velings]]'' | | ''[[:d:Q16060693|caomhantóir]]''<br/>''[[:d:Q1420489|pisciculturist]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mike_velings mike_velings] | [[:d:Q24053199|Q24053199]] |- | [[Íomhá:Mikhail Zygar 2024 (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4194814|Mikhail Zygar]]'' | iriseoir Rúiseach | ''[[:d:Q15973695|political reporter]]''<br/>''[[:d:Q12144794|scríbhneoir próis]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q164236|comhfhreagraí cogaidh]]''<br/>''[[:d:Q589298|príomheagarthóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>''[[:d:Q108800680|media executive]]''<br/>''[[:d:Q1155838|comhfhreagraí]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-01-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Rúis]] | [https://www.ted.com/speakers/mikhail_zygar mikhail_zygar] | [[:d:Q4194814|Q4194814]] |- | [[Íomhá:Mikko Hyppönen - 2021 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2489610|Mikko Hyppönen]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q28344495|comhairleoir slándála ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q381160|saineolaí]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-10-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhionlainn]] | [https://www.ted.com/speakers/mikko_hypponen mikko_hypponen] | [[:d:Q2489610|Q2489610]] |- | [[Íomhá:Milton Glaser at Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1351481|Milton Glaser]]'' | | ''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-06-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/milton_glaser milton_glaser] | [[:d:Q1351481|Q1351481]] |- | | ''[[:d:Q4794835|Mina Bissell]]'' | | ''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>''[[:d:Q15839136|bitheolaí ceall]]''<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[ceimiceoir]] | data-sort-value="1940" | 1940 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iaráin]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mina_bissell mina_bissell] | [[:d:Q4794835|Q4794835]] |- | | ''[[:d:Q73482980|Mindy Scheier]]'' | | ''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mindy_scheier mindy_scheier] | [[:d:Q73482980|Q73482980]] |- | | ''[[:d:Q23809265|Miranda Wang & Jeanny Yao]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/miranda_wang_and_jenny_yao miranda_wang_and_jenny_yao] | [[:d:Q23809265|Q23809265]] |- | [[Íomhá:Miru Kim in paris catacombs.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6874759|Miru Kim]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/miru_kim miru_kim] | [[:d:Q6874759|Q6874759]] |- | [[Íomhá:2022 - Opening Night PO1 3566 (52470197912) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q99528599|Misan Harriman]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/misan_harriman misan_harriman] | [[:d:Q99528599|Q99528599]] |- | [[Íomhá:MishaGlenny.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3859025|Misha Glenny]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[staraí]] | data-sort-value="1958" | 1958-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/misha_glenny misha_glenny] | [[:d:Q3859025|Q3859025]] |- | [[Íomhá:Mitchel Resnick.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q650983|Mitchel Resnick]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1956" | 1956-06-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1529 1529]<br/>[https://www.ted.com/speakers/mitch_resnick mitch_resnick] | [[:d:Q650983|Q650983]] |- | | ''[[:d:Q23795567|Mitchell Besser]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mitchell_besser mitchell_besser] | [[:d:Q23795567|Q23795567]] |- | | ''[[:d:Q6881232|Mitchell H. Katz]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mitchell_katz mitchell_katz] | [[:d:Q6881232|Q6881232]] |- | [[Íomhá:Mitchell joachim 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q984089|Mitchell Joachim]]'' | ailtire Meiriceánach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/mitchell_joachim mitchell_joachim] | [[:d:Q984089|Q984089]] |- | | ''[[:d:Q23795336|Miwa Matreyek]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/miwa_matreyek miwa_matreyek] | [[:d:Q23795336|Q23795336]] |- | | ''[[:d:Q23712268|Mohamed Ali]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mohamed_ali mohamed_ali] | [[:d:Q23712268|Q23712268]] |- | | ''[[:d:Q23712650|Mohamed Hijri]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mohamed_hijri mohamed_hijri] | [[:d:Q23712650|Q23712650]] |- | [[Íomhá:Molly Crockett at World Economic Forum.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15989936|Molly J. Crockett]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/molly_crockett molly_crockett] | [[:d:Q15989936|Q15989936]] |- | [[Íomhá:Dubai Future Forum 2024 - Molly Stevens.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15896847|Molly Stevens]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q21329070|materials scientist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/molly_stevens molly_stevens] | [[:d:Q15896847|Q15896847]] |- | | ''[[:d:Q75746978|Molly Webster]]'' | | ''[[:d:Q3406651|léiritheoir raidió]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/molly_webster molly_webster] | [[:d:Q75746978|Q75746978]] |- | [[Íomhá:Mona Chalabi, 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21793960|Mona Chalabi]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/mona_chalabi mona_chalabi] | [[:d:Q21793960|Q21793960]] |- | [[Íomhá:Monica Byrne Author.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21642356|Monica Byrne]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-07-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/monica_byrne monica_byrne] | [[:d:Q21642356|Q21642356]] |- | [[Íomhá:MonicaLewinsky-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q212659|Monica Lewinsky]]'' | | ''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]''<br/>''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-07-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/monica_lewinsky monica_lewinsky] | [[:d:Q212659|Q212659]] |- | [[Íomhá:MONIKA BULAJ 2015.1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3860861|Monika Bulaj]]'' | iriseoir Polannach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1966" | 1966-05-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Pholainn]] | [https://www.ted.com/speakers/monika_bulaj monika_bulaj] | [[:d:Q3860861|Q3860861]] |- | | ''[[:d:Q92967714|Moreangels M. Mbizah]]'' | | [[bitheolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSiombáib]] | [https://www.ted.com/speakers/moreangels_mbizah moreangels_mbizah] | [[:d:Q92967714|Q92967714]] |- | | ''[[:d:Q23662833|Morgan O'Neill]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/morgan_o_neill morgan_o_neill] | [[:d:Q23662833|Q23662833]] |- | [[Íomhá:Morgan Spurlock 2012 Shankbone.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q364421|Morgan Spurlock]]'' | | ''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q13235160|monaróir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-11-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/morgan_spurlock morgan_spurlock] | [[:d:Q364421|Q364421]] |- | | ''[[:d:Q23769521|Morgana Bailey]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/morgana_bailey morgana_bailey] | [[:d:Q23769521|Q23769521]] |- | [[Íomhá:JahTEDFellow.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q58468214|Moriba Jah]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q10497074|innealtóir eitilte]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-03-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/moriba_jah moriba_jah] | [[:d:Q58468214|Q58468214]] |- | [[Íomhá:Grimmepreis 2019 012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q52554729|Moritz Riesewieck]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]''<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/moritz_riesewieck moritz_riesewieck] | [[:d:Q52554729|Q52554729]] |- | [[Íomhá:Morley.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6912508|Morley]]'' | amhránaí | [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/morley morley] | [[:d:Q6912508|Q6912508]] |- | [[Íomhá:Moshe Safdie by Michal Ronnen Safdie (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q220944|Moshe Safdie]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-07-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]]<br/>[[Iosrael]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/moshe_safdie moshe_safdie] | [[:d:Q220944|Q220944]] |- | [[Íomhá:Congreso Futuro - 2019-01-14 - 26.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15429344|Moshe Szyf]]'' | | ''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/moshe_szyf moshe_szyf] | [[:d:Q15429344|Q15429344]] |- | [[Íomhá:Seminci 2025 - Mounia Akl-1 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q69525885|Mounia Akl]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q7042855|eagarthóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-06-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Liobáin]] | [https://www.ted.com/speakers/mounia_akl mounia_akl] | [[:d:Q69525885|Q69525885]] |- | | ''[[:d:Q23768724|Mundano]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/mundano mundano] | [[:d:Q23768724|Q23768724]] |- | | ''[[:d:Q23662706|Munir Virani]]'' | | [[grianghrafadóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/munir_virani munir_virani] | [[:d:Q23662706|Q23662706]] |- | [[Íomhá:Murray Gell-Mann - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg|center|128px]] | [[Murray Gell-Mann]] | fisiceoir Meiriceánach | ''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]''<br/>[[fisiceoir]] | data-sort-value="1929" | 1929-09-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/murray_gell_mann murray_gell_mann] | [[:d:Q172840|Q172840]] |- | [[Íomhá:Musimbi Kanyoro, CEO and President, Global Fund for Women, speaking at the Girl Summit 2014 (14701908346).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16185411|Musimbi Kanyoro]]'' | gníomhaí Céiniach | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1234713|diagaire]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-11-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/musimbi_kanyoro musimbi_kanyoro] | [[:d:Q16185411|Q16185411]] |- | [[Íomhá:Mustafa Akyol.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q6943223|Mustafa Akyol]]'' | scríbhneoir agus iriseoir Turcach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q84681895|political analyst]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1972" | 1972-02-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/mustafa_akyol mustafa_akyol] | [[:d:Q6943223|Q6943223]] |- | [[Íomhá:Festival des Vieilles Charrues 2019 - Muthoni Drummer Queen - 039.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60836183|Muthoni Drummer Queen]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q2252262|rapálaí]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/muthoni_drummer_queen muthoni_drummer_queen] | [[:d:Q60836183|Q60836183]] |- | | ''[[:d:Q123219996|Mwende Katwiwa]]'' | | [[file]] | | ''[[:d:Q12964198|genderqueer]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/mwende_freequency_katwiwa mwende_freequency_katwiwa] | [[:d:Q123219996|Q123219996]] |- | | ''[[:d:Q6947648|Myles Allen]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-08-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/myles_allen myles_allen] | [[:d:Q6947648|Q6947648]] |- | | ''[[:d:Q23759569|Myriam Sidibe]]'' | | ''[[:d:Q24017732|public health scientist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Mailí]] | [https://www.ted.com/speakers/myriam_sidibe myriam_sidibe] | [[:d:Q23759569|Q23759569]] |- | [[Íomhá:Mary Robinson (2014).jpg|center|128px]] | [[Máire Mhic Róibín]] | 7ú Uachtarán na hÉireann | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[abhcóide]] | data-sort-value="1944" | 1944-05-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [https://www.ted.com/speakers/mary_robinson mary_robinson] | [[:d:Q188214|Q188214]] |- | [[Íomhá:Monica Araya donated by Dave Malkoff (sq cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q109969488|Mónica Araya]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Cósta Ríce]] | [https://www.ted.com/speakers/monica_araya monica_araya] | [[:d:Q109969488|Q109969488]] |- | | ''[[:d:Q22095670|N. Jeremy Kasdin]]'' | | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jeremy_kasdin jeremy_kasdin] | [[:d:Q22095670|Q22095670]] |- | | ''[[:d:Q95970932|Nabiha Saklayen]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nabiha_saklayen nabiha_saklayen] | [[:d:Q95970932|Q95970932]] |- | [[Íomhá:Nadia Al-Sakkaf, AlJazeera Channel - May 11, 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20423647|Nadia Al-Sakkaf]]'' | iriseoir, Poblacht Éimin | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Éimin|Poblacht Éimin]] | [https://www.ted.com/speakers/nadia_al_sakkaf nadia_al_sakkaf] | [[:d:Q20423647|Q20423647]] |- | | ''[[:d:Q43252548|Nadia Drake]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nadia_drake nadia_drake] | [[:d:Q43252548|Q43252548]] |- | [[Íomhá:Nadine Burke Harris (38590996961).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19878640|Nadine Burke Harris]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1975" | 1975-10-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nadine_burke_harris_1 nadine_burke_harris_1] | [[:d:Q19878640|Q19878640]] |- | | ''[[:d:Q48043037|Nadya Mason]]'' | | [[fisiceoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nadya_mason nadya_mason] | [[:d:Q48043037|Q48043037]] |- | [[Íomhá:Nadezhda Tolokonnikova 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q288956|Nadya Tolokonnikova]]'' | | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>''[[:d:Q108309647|sewing machine slave]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q1027930|webcam model]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q12359071|ainrialaí]]''<br/>''[[:d:Q852857|oibrí ghnéasach]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-11-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Rúis]] | [https://www.ted.com/speakers/nadya_tolokonnikova nadya_tolokonnikova] | [[:d:Q288956|Q288956]] |- | [[Íomhá:Nagin Cox with JPL icon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28678622|Nagin Cox]]'' | | ''[[:d:Q10497074|innealtóir eitilte]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/nagin_cox nagin_cox] | [[:d:Q28678622|Q28678622]] |- | | ''[[:d:Q23795283|Naif Al-Mutawa]]'' | | ''[[:d:Q1113899|síceolaí cliniciúil]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/naif_al_mutawa naif_al_mutawa] | [[:d:Q23795283|Q23795283]] |- | [[Íomhá:Nalini Nadkarni speaking at TED in 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1275902|Nalini Nadkarni]]'' | éiceolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-10-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nalini_nadkarni nalini_nadkarni] | [[:d:Q1275902|Q1275902]] |- | | ''[[:d:Q6962654|Nancy Duarte]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1758037|ceann comhairle]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nancy_duarte nancy_duarte] | [[:d:Q6962654|Q6962654]] |- | | ''[[:d:Q11789453|Nancy Etcoff]]'' | | [[síceolaí]] | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nancy_etcoff nancy_etcoff] | [[:d:Q11789453|Q11789453]] |- | | ''[[:d:Q23768711|Nancy Frates]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nancy_frates nancy_frates] | [[:d:Q23768711|Q23768711]] |- | [[Íomhá:Introduction to the Simons Center, Nancy Kanwisher, 2m33s.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6962770|Nancy Kanwisher]]'' | néareolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[síceolaí]] | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nancy_kanwisher nancy_kanwisher] | [[:d:Q6962770|Q6962770]] |- | [[Íomhá:Nancy Lublin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6962820|Nancy Lublin]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q3492227|nuálaí]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-06-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1307 1307]<br/>[https://www.ted.com/speakers/nancy_lublin nancy_lublin] | [[:d:Q6962820|Q6962820]] |- | | ''[[:d:Q18156724|Nancy Rabalais]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nancy_n_rabalais nancy_n_rabalais] | [[:d:Q18156724|Q18156724]] |- | [[Íomhá:Nandan M. Nilekani.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1391255|Nandan Nilekani]]'' | fear gnó Indiach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/nandan_nilekani nandan_nilekani] | [[:d:Q1391255|Q1391255]] |- | [[Íomhá:Nanfu Wang 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24609090|Nanfu Wang]]'' | stiúrthóir scannán | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/nanfu_wang nanfu_wang] | [[:d:Q24609090|Q24609090]] |- | [[Íomhá:Naná Vasconcelos.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q707607|Naná Vasconcelos]]'' | cnagcheoltóir Brasaíleach | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q4351403|cnagcheoltóir]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q1415090|cumadóir scóir scannáin]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q806349|máistir banna]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-08-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/nana_vasconcelos nana_vasconcelos] | [[:d:Q707607|Q707607]] |- | | ''[[:d:Q11584846|Naoko Ishii]]'' | | ''[[:d:Q622807|seiyū]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSeapáin]] | [https://www.ted.com/speakers/naoko_ishii naoko_ishii] | [[:d:Q11584846|Q11584846]] |- | | ''[[:d:Q120615040|Naomi Bagdonas]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/naomi_bagdonas naomi_bagdonas] | [[:d:Q120615040|Q120615040]] |- | [[Íomhá:Naomi Klein - Brainwash Festival 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q236606|Naomi Klein]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-05-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/naomi_klein naomi_klein] | [[:d:Q236606|Q236606]] |- | | ''[[:d:Q59631607|Naomi McDougall Jones]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/naomi_mcdougall_jones naomi_mcdougall_jones] | [[:d:Q59631607|Q59631607]] |- | | ''[[:d:Q41232526|Naomi Mwaura]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/naomi_mwaura naomi_mwaura] | [[:d:Q41232526|Q41232526]] |- | [[Íomhá:Naomi Oreskes 2nd European TA conference in Berlin 2015.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q205618|Naomi Oreskes]]'' | | ''[[:d:Q16063546|historian of science]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q12094958|geoifisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q11424604|domhaneolaí]]''<br/>[[staraí]] | data-sort-value="1958" | 1958-11-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/naomi_oreskes naomi_oreskes] | [[:d:Q205618|Q205618]] |- | | ''[[:d:Q23798128|Naomi Shah]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/naomi_shah naomi_shah] | [[:d:Q23798128|Q23798128]] |- | | ''[[:d:Q15126459|Nat Keohane]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nat_keohane nat_keohane] | [[:d:Q15126459|Q15126459]] |- | | ''[[:d:Q126278106|Natalie Cargill]]'' | | ''[[:d:Q12362622|daonchara]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/natalie_cargill natalie_cargill] | [[:d:Q126278106|Q126278106]] |- | [[Íomhá:Natalie Jeremijenko.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6968182|Natalie Jeremijenko]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1779650|innealtóir dearaidh]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/natalie_jeremijenko natalie_jeremijenko] | [[:d:Q6968182|Q6968182]] |- | [[Íomhá:Natalie MacMaster - Seattle - 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6968206|Natalie MacMaster]]'' | ceoltóir Ceanadach | ''[[:d:Q3560496|fidléir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-13<br/>1973 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/natalie_macmaster natalie_macmaster] | [[:d:Q6968206|Q6968206]] |- | [[Íomhá:Natalie Merchant 07 15 2017 -13 (36837904352).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q238215|Natalie Merchant]]'' | amhránaí agus cumadóir Meiriceánach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1963" | 1963-10-26 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/natalie_merchant natalie_merchant] | [[:d:Q238215|Q238215]] |- | [[Íomhá:Natalie Panek, NASA internship with Henning Leidecker.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50379483|Natalie Panek]]'' | | ''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/natalie_panek natalie_panek] | [[:d:Q50379483|Q50379483]] |- | | ''[[:d:Q23656760|Natalie Warne]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/natalie_warne natalie_warne] | [[:d:Q23656760|Q23656760]] |- | | ''[[:d:Q57201099|Natasha Hurley-Walker]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/natasha_hurley_walker natasha_hurley_walker] | [[:d:Q57201099|Q57201099]] |- | | ''[[:d:Q16982366|Natasha Tsakos]]'' | | [[aisteoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/natasha_tsakos natasha_tsakos] | [[:d:Q16982366|Q16982366]] |- | | ''[[:d:Q23661623|Nate Garvis]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nate_garvis nate_garvis] | [[:d:Q23661623|Q23661623]] |- | [[Íomhá:Nate silver poker.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q562521|Nate Silver]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>''[[:d:Q15295720|imreoir pócair]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1978" | 1978-01-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nate_silver nate_silver] | [[:d:Q562521|Q562521]] |- | [[Íomhá:NBF2024-nathalie-cabrol.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21005247|Nathalie Cabrol]]'' | | ''[[:d:Q16742203|pláinéadeolaí]]''<br/>''[[:d:Q17318006|freediver]]''<br/>''[[:d:Q3061999|astrobiologist]]''<br/>''[[:d:Q9149093|sléibhteoir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-08-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nathalie_cabrol nathalie_cabrol] | [[:d:Q21005247|Q21005247]] |- | | ''[[:d:Q23656749|Nathalie Miebach]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nathalie_miebach nathalie_miebach] | [[:d:Q23656749|Q23656749]] |- | [[Íomhá:Nathan Myhrvold.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q365578|Nathan Myhrvold]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q156839|cócaire]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1959" | 1959-08-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nathan_myhrvold nathan_myhrvold] | [[:d:Q365578|Q365578]] |- | [[Íomhá:Nathan Wolfe 2011 Shankbone.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q15438588|Nathan Wolfe]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]''<br/>''[[:d:Q15634281|vireolaí]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nathan_wolfe nathan_wolfe] | [[:d:Q15438588|Q15438588]] |- | [[Íomhá:Nathaniel Kahn.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3329419|Nathaniel Kahn]]'' | stiúrthóir scannán Meiriceánach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-11-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nathaniel_kahn nathaniel_kahn] | [[:d:Q3329419|Q3329419]] |- | | ''[[:d:Q54954376|Natsai Audrey Chieza]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/natsai_audrey_chieza natsai_audrey_chieza] | [[:d:Q54954376|Q54954376]] |- | [[Íomhá:2018-07-01 ZDF Fernsehgarten Naturally 7-0347.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1970037|Naturally 7]]'' | banna ceoil Meiriceánach | | | | | [https://www.ted.com/speakers/naturally_7 naturally_7] | [[:d:Q1970037|Q1970037]] |- | | ''[[:d:Q6982299|Navi Radjou]]'' | | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1970" | 1970-08-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/navi_radjou navi_radjou] | [[:d:Q6982299|Q6982299]] |- | [[Íomhá:Ndidi Nwuneli.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19564385|Ndidi Okonkwo Nwuneli]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-03-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/ndidi_nwuneli ndidi_nwuneli] | [[:d:Q19564385|Q19564385]] |- | [[Íomhá:Neal Katyal portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1747322|Neal Katyal]]'' | dlíodóir Meiriceánach | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-03-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/neal_katyal neal_katyal] | [[:d:Q1747322|Q1747322]] |- | | ''[[:d:Q115429801|Nedra Glover Tawwab]]'' | | ''[[:d:Q2419397|teiripeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nedra_tawwab nedra_tawwab] | [[:d:Q115429801|Q115429801]] |- | [[Íomhá:Negin Farsad and Jason Tottenham Rosemead-40 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6987345|Negin Farsad]]'' | fuirseoir | [[fuirseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/negin_farsad negin_farsad] | [[:d:Q6987345|Q6987345]] |- | [[Íomhá:Neha Narula at World Economic Forum Davos 2023.png|center|128px]] | ''[[:d:Q102962826|Neha Narula]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/neha_narula neha_narula] | [[:d:Q102962826|Q102962826]] |- | [[Íomhá:Neil Burgess Royal Society.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23657268|Neil Burgess]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-07-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/neil_burgess neil_burgess] | [[:d:Q23657268|Q23657268]] |- | [[Íomhá:Neil Gershenfeld 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1030183|Neil Gershenfeld]]'' | fisiceoir Meiriceánach | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-12-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/neil_gershenfeld neil_gershenfeld] | [[:d:Q1030183|Q1030183]] |- | [[Íomhá:Neil Harbisson cyborgist.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1355729|Neil Harbisson]]'' | | ''[[:d:Q15977906|experimental artist]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1984" | 1984-07-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/neil_harbisson neil_harbisson] | [[:d:Q1355729|Q1355729]] |- | | ''[[:d:Q90240394|Neil M Vora]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/neil_vora neil_vora] | [[:d:Q90240394|Q90240394]] |- | [[Íomhá:Neil MacGregor Frankfurter Buchmesse 2015.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1226759|Neil MacGregor]]'' | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-06-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/neil_macgregor neil_macgregor] | [[:d:Q1226759|Q1226759]] |- | [[Íomhá:Neil Pasricha San Diego.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16733247|Neil Pasricha]]'' | | ''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>''[[:d:Q26831130|oide saoil]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-09-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/neil_pasricha neil_pasricha] | [[:d:Q16733247|Q16733247]] |- | [[Íomhá:Neil Turok AIMS.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1386754|Neil Turok]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-11-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/neil_turok neil_turok] | [[:d:Q1386754|Q1386754]] |- | [[Íomhá:Nellie McKay.png|center|128px]] | ''[[:d:Q454975|Nellie McKay]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q18545066|fuirseoir ar a boinn]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nellie_mckay nellie_mckay] | [[:d:Q454975|Q454975]] |- | [[Íomhá:Nemonte Nenquimo 2020 UNEP Champions of the Earth laureate credit UNEP020-compressed.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q99543783|Nemonte Nenquimo]]'' | | ''[[:d:Q62933979|indigenous leader of the Americas]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Eacuadór]] | [https://www.ted.com/speakers/nemonte_nenquimo nemonte_nenquimo] | [[:d:Q99543783|Q99543783]] |- | [[Íomhá:Neri Oxman - Pop!Tech 2009 - Camden, ME.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4981374|Neri Oxman]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Iosrael]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/neri_oxman neri_oxman] | [[:d:Q4981374|Q4981374]] |- | | ''[[:d:Q124130309|Newsha Ghaeli]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/newsha_ghaeli newsha_ghaeli] | [[:d:Q124130309|Q124130309]] |- | [[Íomhá:Newton Aduaka.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2422311|Newton Aduaka]]'' | stiúrthóir scannán Nigéarach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/newton_aduaka newton_aduaka] | [[:d:Q2422311|Q2422311]] |- | [[Íomhá:Okonjo-Iweala, Ngozi (2008 portrait).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q289350|Ngozi Okonjo-Iweala]]'' | eacnamaí Nigéarach | [[taidhleoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[aire rialtais]]<br/>''[[:d:Q32947888|bainisteoir bainc]]''<br/>''[[:d:Q2217507|bainisteoir airgeadais]]''<br/>''[[:d:Q7614320|aire airgeadais]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-06-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/ngozi_okonjo_iweala ngozi_okonjo_iweala] | [[:d:Q289350|Q289350]] |- | [[Íomhá:Niall Ferguson no Fronteiras do Pensamento São Paulo 2017 (37840342015) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q377638|Niall Ferguson]]'' | staraí Briotanach | ''[[:d:Q17488363|economic historian]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1964" | 1964-04-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/niall_ferguson niall_ferguson] | [[:d:Q377638|Q377638]] |- | [[Íomhá:Nic Marks speaking at UX Brighton 2016 (30826866990) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22279054|Nic Marks]]'' | | ''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/nic_marks nic_marks] | [[:d:Q22279054|Q22279054]] |- | [[Íomhá:Nicholas Christakis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1094336|Nicholas A. Christakis]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q15924224|internist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-05-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nicholas_christakis nicholas_christakis] | [[:d:Q1094336|Q1094336]] |- | | ''[[:d:Q92979518|Nicholas J. Leeper]]'' | | ''[[:d:Q15401884|medical researcher]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nicholas_leeper nicholas_leeper] | [[:d:Q92979518|Q92979518]] |- | [[Íomhá:Nicholas Negroponte USNA 20090415 cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92601|Nicholas Negroponte]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1943" | 1943-12-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nicholas_negroponte nicholas_negroponte] | [[:d:Q92601|Q92601]] |- | [[Íomhá:Nicholas Herbert Stern, Baron Stern of Brentford.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q335441|Nicholas Stern]]'' | eacnamaí Sasanach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q806798|baincéir]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-04-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/lord_nicholas_stern lord_nicholas_stern] | [[:d:Q335441|Q335441]] |- | [[Íomhá:Prof Nick Bostrom 324-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q460475|Nick Bostrom]]'' | fealsamh Sualannach | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-03-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/nick_bostrom nick_bostrom] | [[:d:Q460475|Q460475]] |- | [[Íomhá:Nick Hanauer Laura Flanders 2016.png|center|128px]] | ''[[:d:Q14633126|Nick Hanauer]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nick_hanauer nick_hanauer] | [[:d:Q14633126|Q14633126]] |- | | ''[[:d:Q23769567|Nick Sears]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nick_sears_1 nick_sears_1] | [[:d:Q23769567|Q23769567]] |- | | ''[[:d:Q7028078|Nick Veasey]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/nick_veasey nick_veasey] | [[:d:Q7028078|Q7028078]] |- | [[Íomhá:Nicola Sturgeon 2021.jpg|center|128px]] | [[Nicola Sturgeon]] | Céad Aire na hAlban agus ceannaire Pháirtí Náisiúnta na hAlban (rugadh 1970) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/nicola_sturgeon nicola_sturgeon] | [[:d:Q467112|Q467112]] |- | | ''[[:d:Q23727944|Nicolas Perony]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nicholas_perony nicholas_perony] | [[:d:Q23727944|Q23727944]] |- | [[Íomhá:Nicole Maines by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q33124715|Nicole Maines]]'' | ban-aisteoir Meiriceánach | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q19509201|gníomhaí ar son cearta daoine LADT]]''<br/>''[[:d:Q715301|ealaíontóir greannáin]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]'' | data-sort-value="1997" | 1997-10-07 | [[Bean trasghnéasach|bean trasinscneach]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nicole_maines nicole_maines] | [[:d:Q33124715|Q33124715]] |- | | ''[[:d:Q24054775|Nicole Paris & Ed Cage]]'' | | ''[[:d:Q59958430|buillebhoscadóir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/nicole_paris nicole_paris] | [[:d:Q24054775|Q24054775]] |- | [[Íomhá:NielsDiffrient.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3277342|Niels Diffrient]]'' | dearthóir Meiriceánach (1928-2013) | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q11287574|dearthóir tionsclaíoch]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-09-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/niels_diffrient niels_diffrient] | [[:d:Q3277342|Q3277342]] |- | | ''[[:d:Q23783481|Nigel Marsh]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nigel_marsh nigel_marsh] | [[:d:Q23783481|Q23783481]] |- | [[Íomhá:Nigel Topping at World Economic Forum Davos 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q115655521|Nigel Topping]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nigel_topping nigel_topping] | [[:d:Q115655521|Q115655521]] |- | [[Íomhá:Nighat Dad.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20050928|Nighat Dad]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q7019111|oibrí sóisialta]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Phacastáin]] | [https://www.ted.com/speakers/nighat_dad nighat_dad] | [[:d:Q20050928|Q20050928]] |- | | ''[[:d:Q23729145|Nikolai Begg]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nikolai_begg nikolai_begg] | [[:d:Q23729145|Q23729145]] |- | [[Íomhá:Nili Gilbert at World Economic Forum Davos 2023.png|center|128px]] | ''[[:d:Q115671502|Nili Gilbert]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nili_gilbert nili_gilbert] | [[:d:Q115671502|Q115671502]] |- | [[Íomhá:Nilofer Merchant At Inspirefest 2017 -July 2017--130283 (35410533590).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23670940|Nilofer Merchant]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nilofer_merchant nilofer_merchant] | [[:d:Q23670940|Q23670940]] |- | | ''[[:d:Q55236636|Nina Brochmann]]'' | údar Ioruach | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-12-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/nina_dolvik_brochmann nina_dolvik_brochmann] | [[:d:Q55236636|Q55236636]] |- | [[Íomhá:Nina Fedoroff at the New America Foundation (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4494049|Nina Fedoroff]]'' | bitheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]'' | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nina_fedoroff nina_fedoroff] | [[:d:Q4494049|Q4494049]] |- | [[Íomhá:Nina Jablonski.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q16730096|Nina Jablonski]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q21272406|pailé-antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/340 340]<br/>[https://www.ted.com/speakers/nina_jablonski nina_jablonski] | [[:d:Q16730096|Q16730096]] |- | [[Íomhá:Nina Tandon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23657225|Nina Tandon]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nina_tandon nina_tandon] | [[:d:Q23657225|Q23657225]] |- | [[Íomhá:Dr. Nir Eyal at Harvard Effective Altruism lecture, April 2015.2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56808752|Nir Eyal]]'' | | ''[[:d:Q47455777|bioethicist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q60739955|healthcare scientist]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nir_eyal nir_eyal] | [[:d:Q56808752|Q56808752]] |- | [[Íomhá:Nirmalya Kumar.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7040060|Nirmalya Kumar]]'' | | [[múinteoir]] | data-sort-value="1960" | 1960-03-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/nirmalya_kumar nirmalya_kumar] | [[:d:Q7040060|Q7040060]] |- | [[Íomhá:Nita A Farahany at the World Economic Forum in 2016.png|center|128px]] | ''[[:d:Q60322343|Nita A Farahany]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q47455777|bioethicist]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-04-28 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nita_farahany nita_farahany] | [[:d:Q60322343|Q60322343]] |- | | ''[[:d:Q91232279|Nithya Ramanathan]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/nithya_ramanathan nithya_ramanathan] | [[:d:Q91232279|Q91232279]] |- | [[Íomhá:Re publica 19 - Day 2 (32852536387).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63790029|Niti Bhan]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/niti_bhan niti_bhan] | [[:d:Q63790029|Q63790029]] |- | | ''[[:d:Q93152278|Nitish Padmanaban]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/nitish_padmanaban nitish_padmanaban] | [[:d:Q93152278|Q93152278]] |- | [[Íomhá:Nizar Ibrahim.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23769268|Nizar Ibrahim]]'' | | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]]<br/>[[Maracó]] | [https://www.ted.com/speakers/nizar_ibrahim nizar_ibrahim] | [[:d:Q23769268|Q23769268]] |- | | ''[[:d:Q101769900|Nkosilathi Nyathi]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]'' | data-sort-value="2003" | 2003 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSiombáib]] | [https://www.ted.com/speakers/nkosilathi_nyathi nkosilathi_nyathi] | [[:d:Q101769900|Q101769900]] |- | [[Íomhá:Nnedi Okorafor at National Book Festival 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3877423|Nnedi Okorafor]]'' | | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q974144|oideoir]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-04-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/nnedi_okorafor nnedi_okorafor] | [[:d:Q3877423|Q3877423]] |- | [[Íomhá:Noah Feldman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1959850|Noah Feldman]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-05-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/noah_feldman noah_feldman] | [[:d:Q1959850|Q1959850]] |- | [[Íomhá:Noah Headshot.png|center|128px]] | ''[[:d:Q95988606|Noah Raford]]'' | | | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/noah_raford noah_raford] | [[:d:Q95988606|Q95988606]] |- | | ''[[:d:Q23663073|Noah Wilson-Rich]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/noah_wilson_rich noah_wilson_rich] | [[:d:Q23663073|Q23663073]] |- | [[Íomhá:SXSW-2024-alih-OB7A0967-Nonny de la Pena.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18354191|Nonny de la Peña]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nonny_de_la_pena nonny_de_la_pena] | [[:d:Q18354191|Q18354191]] |- | | ''[[:d:Q92203204|Nora E. Atkinson]]'' | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nora_atkinson nora_atkinson] | [[:d:Q92203204|Q92203204]] |- | | ''[[:d:Q62611988|Nora McInerny]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/nora_mcinerny nora_mcinerny] | [[:d:Q62611988|Q62611988]] |- | | ''[[:d:Q23797707|Nora York]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/nora_york nora_york] | [[:d:Q23797707|Q23797707]] |- | [[Íomhá:Noreena Hertz - Trento - 1.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q94555|Noreena Hertz]]'' | eacnamaí agus údar Briotanach | [[eacnamaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>''[[:d:Q18190897|comhfhreagraí eachtrach]]''<br/>''[[:d:Q1416279|anailísí airgeadais]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-09-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/noreena_hertz noreena_hertz] | [[:d:Q94555|Q94555]] |- | | ''[[:d:Q18817338|Noriko Arai]]'' | matamaiticeoir Seapánach | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSeapáin]] | [https://www.ted.com/speakers/noriko_arai noriko_arai] | [[:d:Q18817338|Q18817338]] |- | [[Íomhá:20120515-OSEC-RBN-2077 (7205167124).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q88078173|Norma Pimentel]]'' | | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/norma_pimentel norma_pimentel] | [[:d:Q88078173|Q88078173]] |- | [[Íomhá:La alcaldesa abre el foro de Norman Foster sobre los retos de las ciudades (03) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104898|Norman Foster]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]'' | data-sort-value="1935" | 1935-06-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/norman_foster norman_foster] | [[:d:Q104898|Q104898]] |- | [[Íomhá:Norman Lear 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1270283|Norman Lear]]'' | scríbhneoir agus léiritheoir teilifíse Meiriceánach (1922-2023) | ''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q1440873|ceannléiritheoir]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1922" | 1922-07-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/norman_lear norman_lear] | [[:d:Q1270283|Q1270283]] |- | | ''[[:d:Q7052808|Norman Spack]]'' | | ''[[:d:Q4531850|inchríneolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/norman_spack norman_spack] | [[:d:Q7052808|Q7052808]] |- | | ''[[:d:Q83978785|Normand Voyer]]'' | | [[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/normand_voyer normand_voyer] | [[:d:Q83978785|Q83978785]] |- | | ''[[:d:Q23769298|Noy Thrupkaew]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/noy_thrupkaew noy_thrupkaew] | [[:d:Q23769298|Q23769298]] |- | | ''[[:d:Q87990786|Oded Shoseyov]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/oded_shoseyov oded_shoseyov] | [[:d:Q87990786|Q87990786]] |- | | ''[[:d:Q61994730|Ofer Levy]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ofer_levy ofer_levy] | [[:d:Q61994730|Q61994730]] |- | [[Íomhá:Orgyen Trinley Dorje, 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q465033|Ogyen Trinley Dorje]]'' | | [[file]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q29514511|tiomsaitheoir]]''<br/>''[[:d:Q854997|manach Búdaíoch]]''<br/>[[láma]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q747371|Karmapa]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-06-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]]<br/>[[Doiminice]] | [https://www.ted.com/speakers/his_holiness_the_17th_karmapa his_holiness_the_17th_karmapa] | [[:d:Q465033|Q465033]] |- | [[Íomhá:OK Go at Lotusphere 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q736107|OK Go]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/ok_go ok_go] | [[:d:Q736107|Q736107]] |- | [[Íomhá:Ola Rosling on Factfulness.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22280133|Ola Rosling]]'' | | ''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1975" | 1975-11-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/ola_rosling ola_rosling] | [[:d:Q22280133|Q22280133]] |- | [[Íomhá:Ole Scheeren in Frankfurt.20130525.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q67031|Ole Scheeren]]'' | ailtire Gearmánach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/ole_scheeren ole_scheeren] | [[:d:Q67031|Q67031]] |- | [[Íomhá:Oleksandra Matviichuk Tryzub Gala Toronto 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q108128555|Oleksandra Matviichuk]]'' | | ''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1983" | 1983-10-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Úcráin]] | [https://www.ted.com/speakers/oleksandra_matviichuk oleksandra_matviichuk] | [[:d:Q108128555|Q108128555]] |- | | ''[[:d:Q95204574|Olesya Khromeychuk]]'' | | [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1983" | 1983 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/olesya_khromeychuk olesya_khromeychuk] | [[:d:Q95204574|Q95204574]] |- | [[Íomhá:NBF2024-oliver-jeffers.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3350659|Oliver Jeffers]]'' | scríbhneoir agus maisitheoir Briotanach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q11606860|picture book writer]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/oliver_jeffers oliver_jeffers] | [[:d:Q3350659|Q3350659]] |- | [[Íomhá:Oliversacks.jpg|center|128px]] | [[Oliver Sacks|Oliver Wolf Sacks]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[ceimiceoir]]<br/>''[[:d:Q551835|scríbhneoir leighis]]''<br/>[[néareolaí]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1933" | 1933-07-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/oliver_sacks oliver_sacks] | [[:d:Q258662|Q258662]] |- | | ''[[:d:Q47109725|Olivia Affuso]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/olivia_affuso olivia_affuso] | [[:d:Q47109725|Q47109725]] |- | [[Íomhá:Olivia Arthur - Magnum Photographer.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16146066|Olivia Arthur]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q861009|eagarthóir íomhánna]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/olivia_arthur olivia_arthur] | [[:d:Q16146066|Q16146066]] |- | | ''[[:d:Q116865135|Olivier Scalabre]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-04-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/olivier_scalabre olivier_scalabre] | [[:d:Q116865135|Q116865135]] |- | [[Íomhá:OluTimehin Adegbeye Norwegian Council for Africa 2018 (174840).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q32537994|OluTimehin Adegbeye]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-10-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/olutimehin_adegbeye olutimehin_adegbeye] | [[:d:Q32537994|Q32537994]] |- | [[Íomhá:TaiwoLeiden2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q99501373|Olúfẹ́mi Táíwò]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15936497|Africanist]]'' | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/olu_fe_mi_ta_i_wo olu_fe_mi_ta_i_wo] | [[:d:Q99501373|Q99501373]] |- | | ''[[:d:Q7089622|Omar Ahmad]]'' | | ''[[:d:Q5287861|príomhoifigeach teicneolaíochta]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-06-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/omar_ahmad omar_ahmad] | [[:d:Q7089622|Q7089622]] |- | [[Íomhá:Official portrait of Baroness O'Neill of Bengarve crop 3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q336089|Onora O'Neill]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/onora_o_neill onora_o_neill] | [[:d:Q336089|Q336089]] |- | | ''[[:d:Q23656126|Onyx Ashanti]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/onyx_ashanti onyx_ashanti] | [[:d:Q23656126|Q23656126]] |- | [[Íomhá:Ayọ Tometi - 2021 (51648565860) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19885291|Opal Tometi]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-08-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/opal_tometi opal_tometi] | [[:d:Q19885291|Q19885291]] |- | | ''[[:d:Q23759585|Oren Yakobovich]]'' | | ''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/oren_yakobovich oren_yakobovich] | [[:d:Q23759585|Q23759585]] |- | [[Íomhá:Ory Okolloh, Sept. 2006.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q49275|Ory Okolloh]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q19890746|gníomhaí Idirlín]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/ory_okolloh ory_okolloh] | [[:d:Q49275|Q49275]] |- | | ''[[:d:Q7106910|Oskar Eustis]]'' | | ''[[:d:Q1797162|stiúrthóir ealaíne]]''<br/>''[[:d:Q3387717|stiúrthóir drámaíochta]]''<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-07-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/oskar_eustis oskar_eustis] | [[:d:Q7106910|Q7106910]] |- | [[Íomhá:P. Dee Boersma portrait at International Penguin Conference 10.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16971310|P. Dee Boersma]]'' | | ''[[:d:Q76928813|conservation biologist]]''<br/>''[[:d:Q1225716|éaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q104828277|biology teacher]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-01 | No/unknown value | | [https://www.ted.com/speakers/dee_boersma dee_boersma] | [[:d:Q16971310|Q16971310]] |- | [[Íomhá:P W Singer Political Scientist and International Relations Expert (26294536015).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q320696|P. W. Singer]]'' | eolaí polaitíochta Meiriceánach | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/p_w_singer p_w_singer] | [[:d:Q320696|Q320696]] |- | [[Íomhá:Official portrait of Lord Ashdown of Norton-sub-Hamdon crop 2.jpg|center|128px]] | [[Paddy Ashdown]] | polaiteoir agus taidhleoir Briotanach (1941–2018) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]] | data-sort-value="1941" | 1941-02-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/paddy_ashdown paddy_ashdown] | [[:d:Q333066|Q333066]] |- | | ''[[:d:Q112686007|Paige Alexander]]'' | | | data-sort-value="1966" | 1966-03-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/paige_alexander paige_alexander] | [[:d:Q112686007|Q112686007]] |- | [[Íomhá:Pam Warhurst at TDC12.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7129276|Pam Warhurst]]'' | | ''[[:d:Q4479442|bunaitheoir]]'' | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/pam_warhurst pam_warhurst] | [[:d:Q7129276|Q7129276]] |- | [[Íomhá:PamelaMeyerSeptember2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21063835|Pamela Meyer]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/pamela_meyer pamela_meyer] | [[:d:Q21063835|Q21063835]] |- | [[Íomhá:March for Science San Francisco 20170422-4376.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7129246|Pamela Ronald]]'' | géineolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/pamela_ronald pamela_ronald] | [[:d:Q7129246|Q7129246]] |- | [[Íomhá:Vienna 2013-07-12 'central garden' - Blublut feat. Colin Webster 078 Pamelia Kurstin.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q275179|Pamelia Kurstin]]'' | ceoltóir Meiriceánach | ''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q13219637|dordveidhleadóir]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-28 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/pamelia_kurstin pamelia_kurstin] | [[:d:Q275179|Q275179]] |- | [[Íomhá:Pankaj Ghemawat - 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7131284|Pankaj Ghemawat]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-09-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/pankaj_ghemawat pankaj_ghemawat] | [[:d:Q7131284|Q7131284]] |- | [[Íomhá:MMG Paola Antonelli 2 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q440493|Paola Antonelli]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1963" | 1963-05-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/paola_antonelli paola_antonelli] | [[:d:Q440493|Q440493]] |- | | ''[[:d:Q23662717|Paolo Cardini]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/paolo_cardini paolo_cardini] | [[:d:Q23662717|Q23662717]] |- | [[Íomhá:Dubai Future Forum 2024 - Parag Khanna.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2051465|Parag Khanna]]'' | eolaí polaitíochta Meiriceánach | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-07-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/parag_khanna parag_khanna] | [[:d:Q2051465|Q2051465]] |- | | ''[[:d:Q97655984|Paramjit Parmar]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/pj_parmar pj_parmar] | [[:d:Q97655984|Q97655984]] |- | | ''[[:d:Q4970590|Paraorchestra]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/british_paraorchestra british_paraorchestra] | [[:d:Q4970590|Q4970590]] |- | [[Íomhá:Pardis Sabeti - PopTech 2011 - Camden Maine USA.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3063122|Pardis C. Sabeti]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-12-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Iaráin]] | [https://www.ted.com/speakers/pardis_sabeti pardis_sabeti] | [[:d:Q3063122|Q3063122]] |- | | ''[[:d:Q7136564|Pardis Parker]]'' | | [[aisteoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/pardis_parker pardis_parker] | [[:d:Q7136564|Q7136564]] |- | [[Íomhá:Yeonmi Park (53065489343) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18437771|Park Yeon-mi]]'' | | ''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1993" | 1993-10-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[An Chóiré Thuaidh|Cóiré Thuaidh]]<br/>[[an Chóiré Theas]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/yeonmi_park yeonmi_park] | [[:d:Q18437771|Q18437771]] |- | [[Íomhá:Parul Sehgal NBCC 2011 Shankbone.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7141204|Parul Sehgal]]'' | | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q4263842|léirmheastóir liteartha]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/parul_sehgal_1 parul_sehgal_1] | [[:d:Q7141204|Q7141204]] |- | [[Íomhá:Pat Mitchell (8157972890) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7143792|Pat Mitchell]]'' | iriseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-01-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/pat_mitchell pat_mitchell] | [[:d:Q7143792|Q7143792]] |- | [[Íomhá:2011 portrait - Patience Mthunzi (6197342763) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23782661|Patience Mthunzi]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-05-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/patience_mthunzi patience_mthunzi] | [[:d:Q23782661|Q23782661]] |- | [[Íomhá:Patrice Gordon at SXSW London 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q136514661|Patrice Gordon]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/patrice_gordon patrice_gordon] | [[:d:Q136514661|Q136514661]] |- | [[Íomhá:Stanford2010PatriciaBurchat.png|center|128px]] | ''[[:d:Q23782676|Patricia Burchat]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/patricia_burchat patricia_burchat] | [[:d:Q23782676|Q23782676]] |- | | ''[[:d:Q7145662|Patricia K. Kuhl]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q2854916|ota-laraingeolaí]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-11-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/patricia_kuhl patricia_kuhl] | [[:d:Q7145662|Q7145662]] |- | | ''[[:d:Q23784397|Patricia Ryan]]'' | | [[múinteoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/patricia_ryan patricia_ryan] | [[:d:Q23784397|Q23784397]] |- | [[Íomhá:Patrick Awuah (Ashesi).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7146064|Patrick Awuah, Jr.]]'' | | ''[[:d:Q6017510|Independent inventor]]''<br/>''[[:d:Q1132207|business incubator]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Gána]] | [https://www.ted.com/speakers/patrick_awuah patrick_awuah] | [[:d:Q7146064|Q7146064]] |- | [[Íomhá:Patrick Chappatte-IMG 8680-square.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q116361|Patrick Chappatte]]'' | cartúnaí | ''[[:d:Q3658608|scigealaíontóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q715301|ealaíontóir greannáin]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/patrick_chappatte patrick_chappatte] | [[:d:Q116361|Q116361]] |- | [[Íomhá:Patrick James McGinnis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q50082695|Patrick James McGinnis]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/patrick_mcginnis patrick_mcginnis] | [[:d:Q50082695|Q50082695]] |- | [[Íomhá:Patrisse Cullors.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20090524|Patrisse Cullors]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/patrisse_cullors patrisse_cullors] | [[:d:Q20090524|Q20090524]] |- | [[Íomhá:PATRICIA MEDICI. Foto por João Marcos Rosa.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23769549|Patrícia Medici]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/patricia_medici patricia_medici] | [[:d:Q23769549|Q23769549]] |- | | ''[[:d:Q7148280|Patsy Rodenburg]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q20971450|voice coach]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q3387717|stiúrthóir drámaíochta]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-09-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/patsy_rodenburg patsy_rodenburg] | [[:d:Q7148280|Q7148280]] |- | [[Íomhá:Dubai Future Forum 2024 - Pattie Maes.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7552|Pattie Maes]]'' | ríomheolaí Beilgeach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bheilg]] | [https://www.ted.com/speakers/pattie_maes pattie_maes] | [[:d:Q7552|Q7552]] |- | | ''[[:d:Q60539319|Patty McCord]]'' | | ''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/patty_mccord patty_mccord] | [[:d:Q60539319|Q60539319]] |- | | ''[[:d:Q23782390|Paul Bennett]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/paul_bennett paul_bennett] | [[:d:Q23782390|Q23782390]] |- | [[Íomhá:Paul Bloom no Fronteiras do Pensamento Porto Alegre 2014 (14929910380).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1590549|Paul Bloom]]'' | | [[síceolaí]] | data-sort-value="1963" | 1963-12-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_bloom paul_bloom] | [[:d:Q1590549|Q1590549]] |- | [[Íomhá:Paul Collier World Economic Forum 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2059187|Paul Collier]]'' | eacnamaí Briotanach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-04-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_collier paul_collier] | [[:d:Q2059187|Q2059187]] |- | | ''[[:d:Q23661675|Paul Conneally]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/paul_conneally paul_conneally] | [[:d:Q23661675|Q23661675]] |- | [[Íomhá:Paul Debevec.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q93006|Paul Ernest Debevec]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_debevec paul_debevec] | [[:d:Q93006|Q93006]] |- | | ''[[:d:Q108171225|Paul F. Hessburg]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/paul_hessburg paul_hessburg] | [[:d:Q108171225|Q108171225]] |- | [[Íomhá:PaulGilding.png|center|128px]] | ''[[:d:Q2754187|Paul Gilding]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]'' | data-sort-value="1953" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_gilding paul_gilding] | [[:d:Q2754187|Q2754187]] |- | [[Íomhá:OmegaAuthPhoto.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16196964|Paul Greenberg]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_greenberg paul_greenberg] | [[:d:Q16196964|Q16196964]] |- | [[Íomhá:Paul Hudson at the World Economic Forum.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q67029500|Paul Hudson]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-10-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_hudson paul_hudson] | [[:d:Q67029500|Q67029500]] |- | [[Íomhá:Paul J. Zak.png|center|128px]] | ''[[:d:Q1967906|Paul J. Zak]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-02-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_zak paul_zak] | [[:d:Q1967906|Q1967906]] |- | | ''[[:d:Q23712890|Paul Kemp-Robertson]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/paul_kemp_robertson paul_kemp_robertson] | [[:d:Q23712890|Q23712890]] |- | | ''[[:d:Q16274683|Paul Knoepfler]]'' | bitheolaí Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[paiteolaí]] | data-sort-value="1967" | 1967-04-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_knoepfler paul_knoepfler] | [[:d:Q16274683|Q16274683]] |- | [[Íomhá:NMD 2019 Høyrepopulismens fremvekst 6 (32873985077) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7152025|Paul Lewis]]'' | iriseoir Briotanach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_lewis paul_lewis] | [[:d:Q7152025|Q7152025]] |- | [[Íomhá:Paul Romer, 2005 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q509262|Paul M. Romer]]'' | eacnamaí Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>[[matamaiticeoir]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_romer paul_romer] | [[:d:Q509262|Q509262]] |- | [[Íomhá:Paul maccready.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1374080|Paul MacCready]]'' | | ''[[:d:Q10497074|innealtóir eitilte]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q2095549|eitleoir]]''<br/>''[[:d:Q27732138|glider pilot]]'' | data-sort-value="1925" | 1925-09-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_maccready paul_maccready] | [[:d:Q1374080|Q1374080]] |- | | ''[[:d:Q7152338|Paul McEuen]]'' | fisiceoir Meiriceánach | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_mceuen paul_mceuen] | [[:d:Q7152338|Q7152338]] |- | | ''[[:d:Q705347|Paul Moller]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1936" | 1936-12-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_moller paul_moller] | [[:d:Q705347|Q705347]] |- | [[Íomhá:Paul Nicklen’s Polar Wonderland.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7152732|Paul Nicklen]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]''<br/>''[[:d:Q16060693|caomhantóir]]''<br/>''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-07-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_nicklen paul_nicklen] | [[:d:Q7152732|Q7152732]] |- | [[Íomhá:Paul Pholeros, SUST cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15430944|Paul Pholeros]]'' | ailtire Astrálach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_pholeros paul_pholeros] | [[:d:Q15430944|Q15430944]] |- | | ''[[:d:Q23728301|Paul Piff]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/paul_piff paul_piff] | [[:d:Q23728301|Q23728301]] |- | | ''[[:d:Q7153314|Paul Root Wolpe]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_root_wolpe paul_root_wolpe] | [[:d:Q7153314|Q7153314]] |- | | ''[[:d:Q106687213|Paul Rucker]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/paul_rucker paul_rucker] | [[:d:Q106687213|Q106687213]] |- | [[Íomhá:Paul Sereno Lab Photo (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q562813|Paul Sereno]]'' | pailé-ointeolaí Meiriceánach (rugadh 1957) | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q18805|nádúraí]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-10-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_sereno paul_sereno] | [[:d:Q562813|Q562813]] |- | | ''[[:d:Q23657114|Paul Snelgrove]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/paul_snelgrove paul_snelgrove] | [[:d:Q23657114|Q23657114]] |- | [[Íomhá:Paul Stamets with Agarikon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q783942|Paul Stamets]]'' | míceolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q2487799|míceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-07-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_stamets paul_stamets] | [[:d:Q783942|Q783942]] |- | [[Íomhá:Paul Tudor Jones, Tudor Investments.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7154092|Paul Tudor Jones]]'' | American hedge fund manager and investor | ''[[:d:Q4182927|stocbhróicéir]]''<br/>''[[:d:Q43423468|bainisteoir ciste fálaithe]]''<br/>''[[:d:Q3704253|trádálaí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_tudor_jones_ii paul_tudor_jones_ii] | [[:d:Q7154092|Q7154092]] |- | | ''[[:d:Q2663689|Paul W. Ewald]]'' | | ''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]'' | data-sort-value="1950" | 1950s<br/>1953 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/230 230]<br/>[https://www.ted.com/speakers/paul_ewald paul_ewald] | [[:d:Q2663689|Q2663689]] |- | | ''[[:d:Q7154189|Paul Wilhelm Karl Rothemund]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paul_rothemund paul_rothemund] | [[:d:Q7154189|Q7154189]] |- | | ''[[:d:Q23498304|Paula Johnson]]'' | | ''[[:d:Q3264451|cairdeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paula_johnson paula_johnson] | [[:d:Q23498304|Q23498304]] |- | [[Íomhá:Paula Scher interview OnCreativity.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7154764|Paula Scher]]'' | dearthóir grafaicí Meiriceánach | ''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>[[múinteoir]] | data-sort-value="1948" | 1948-10-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paula_scher paula_scher] | [[:d:Q7154764|Q7154764]] |- | | ''[[:d:Q64748198|Paula Stone Williams]]'' | | ''[[:d:Q7143049|pastoral counseling]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1951" | 1951 | [[Bean trasghnéasach|bean trasinscneach]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paula_stone_williams paula_stone_williams] | [[:d:Q64748198|Q64748198]] |- | [[Íomhá:Paula Hammond, PCAST Member (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16195100|Paula T. Hammond]]'' | | ''[[:d:Q7888586|innealtóir ceimiceach]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1963" | 1963 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/paula_hammond paula_hammond] | [[:d:Q16195100|Q16195100]] |- | [[Íomhá:Pavan Sukhdev (10186874696) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16254734|Pavan Sukhdev]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-03-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/pavan_sukhdev pavan_sukhdev] | [[:d:Q16254734|Q16254734]] |- | | ''[[:d:Q7156113|Pawan Sinha]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-06-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/pawan_sinha pawan_sinha] | [[:d:Q7156113|Q7156113]] |- | | ''[[:d:Q120643687|Peachy Liv]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/peachy_liv peachy_liv] | [[:d:Q120643687|Q120643687]] |- | | ''[[:d:Q23671263|Pearl Arredondo]]'' | | [[múinteoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/pearl_arredondo pearl_arredondo] | [[:d:Q23671263|Q23671263]] |- | [[Íomhá:Peggy Orenstein on Boys and Sex.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7160710|Peggy Orenstein]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1961" | 1961-11-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/peggy_orenstein peggy_orenstein] | [[:d:Q7160710|Q7160710]] |- | [[Íomhá:Penelope Boston lecturing on Subsurface Astrobiology Cave Habitats on Earth, Mars, and Beyond.webp|center|128px]] | ''[[:d:Q7162562|Penelope Boston]]'' | | ''[[:d:Q16742175|uaimheolaí]]''<br/>[[geolaí]]<br/>''[[:d:Q3061999|astrobiologist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/penelope_boston penelope_boston] | [[:d:Q7162562|Q7162562]] |- | | ''[[:d:Q23662947|Penelope Jagessar Chaffer]]'' | | [[stiúrthóir scannán]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/penelope_jagessar_chaffer penelope_jagessar_chaffer] | [[:d:Q23662947|Q23662947]] |- | [[Íomhá:Per Espen Stoknes (2017) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11995189|Per Espen Stoknes]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[eacnamaí]] | data-sort-value="1967" | 1967-03-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/per_espen_stoknes per_espen_stoknes] | [[:d:Q11995189|Q11995189]] |- | | ''[[:d:Q23783063|Pete Alcorn]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/pete_alcorn pete_alcorn] | [[:d:Q23783063|Q23783063]] |- | [[Íomhá:2025 Peter Attia (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23712954|Peter Attia]]'' | | [[máinlia]]<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q133575875|anti-aging practitioner and activist]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_attia peter_attia] | [[:d:Q23712954|Q23712954]] |- | [[Íomhá:Peter Calthorpe on book tour (6545182197) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7173152|Peter Calthorpe]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_calthorpe peter_calthorpe] | [[:d:Q7173152|Q7173152]] |- | [[Íomhá:Peter-Diamandis-Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q562799|Peter Diamandis]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1961" | 1961-05-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_diamandis peter_diamandis] | [[:d:Q562799|Q562799]] |- | | ''[[:d:Q7173699|Peter Donnelly]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-05-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/63 63]<br/>[https://www.ted.com/speakers/peter_donnelly peter_donnelly] | [[:d:Q7173699|Q7173699]] |- | | ''[[:d:Q23712235|Peter Doolittle]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/peter_doolittle peter_doolittle] | [[:d:Q23712235|Q23712235]] |- | [[Íomhá:Petereigenfeature.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q95830|Peter Eigen]]'' | dlíodóir Gearmánach | [[eacnamaí]]<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-06-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_eigen peter_eigen] | [[:d:Q95830|Q95830]] |- | [[Íomhá:Peter Gabriel, Denver 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q175195|Peter Gabriel]]'' | Ceoltóir Briotanach | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[file]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-02-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_gabriel peter_gabriel] | [[:d:Q175195|Q175195]] |- | | ''[[:d:Q23759857|Peter Haas]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_haas peter_haas] | [[:d:Q23759857|Q23759857]] |- | [[Íomhá:Peter Hirshberg (916338285).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23769555|Peter Hirshberg]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_hirshberg peter_hirshberg] | [[:d:Q23769555|Q23769555]] |- | [[Íomhá:Peter Molyneux 20080927 Festival du jeu video 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q164565|Peter Molyneux]]'' | | ''[[:d:Q863368|game programmer]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q3630699|dearthóir cluichí]]''<br/>''[[:d:Q18882335|video game designer]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-05-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_molyneux peter_molyneux] | [[:d:Q164565|Q164565]] |- | [[Íomhá:Peter Norvig in 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92832|Peter Norvig]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[matamaiticeoir]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-05<br/>1956-12-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_norvig peter_norvig] | [[:d:Q92832|Q92832]] |- | | ''[[:d:Q58812993|Peter Ouko]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/peter_ouko peter_ouko] | [[:d:Q58812993|Q58812993]] |- | | ''[[:d:Q20853515|Peter Reinhart]]'' | | [[báicéir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century<br/>1950 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/peter_reinhart peter_reinhart] | [[:d:Q20853515|Q20853515]] |- | | ''[[:d:Q23662569|Peter Saul]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_saul peter_saul] | [[:d:Q23662569|Q23662569]] |- | [[Íomhá:Peter Singer 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q211539|Peter Singer]]'' | fealsamh Astrálach | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>[[ollamh]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-07-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_singer peter_singer] | [[:d:Q211539|Q211539]] |- | | ''[[:d:Q23796156|Peter Tyack]]'' | | ''[[:d:Q107267362|behavioral ecologist]]''<br/>''[[:d:Q107267423|marine mammalogist]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/peter_tyack peter_tyack] | [[:d:Q23796156|Q23796156]] |- | | ''[[:d:Q23712817|Peter van Manen]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/peter_van_manen peter_van_manen] | [[:d:Q23712817|Q23712817]] |- | [[Íomhá:Peter van Uhm.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2079298|Peter van Uhm]]'' | | ''[[:d:Q47064|saighdiúir]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-07-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_van_uhm peter_van_uhm] | [[:d:Q2079298|Q2079298]] |- | | ''[[:d:Q950763|Peter Ward]]'' | pailé-ointeolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18805|nádúraí]]'' | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/peter_ward peter_ward] | [[:d:Q950763|Q950763]] |- | | ''[[:d:Q7181721|Phil Borges]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/phil_borges phil_borges] | [[:d:Q7181721|Q7181721]] |- | | ''[[:d:Q3378790|Phil Hansen]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/phil_hansen phil_hansen] | [[:d:Q3378790|Q3378790]] |- | [[Íomhá:Philip Plait 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2701388|Phil Plait]]'' | | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q1412961|Trekkie]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-09-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1109 1109]<br/>[https://www.ted.com/speakers/phil_plait phil_plait] | [[:d:Q2701388|Q2701388]] |- | | ''[[:d:Q23728383|Philip Evans]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/philip_evans philip_evans] | [[:d:Q23728383|Q23728383]] |- | [[Íomhá:Philip K. Howard.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7183880|Philip K. Howard]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1948" | 1948 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/621 621]<br/>[https://www.ted.com/speakers/philip_k_howard philip_k_howard] | [[:d:Q7183880|Q7183880]] |- | [[Íomhá:Philip Rosedale in 2021 by Chris Michel 1d35908-4-26.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1978446|Philip Rosedale]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-09-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/philip_rosedale philip_rosedale] | [[:d:Q1978446|Q1978446]] |- | [[Íomhá:Professor Zimbardo (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q296042|Philip Zimbardo]]'' | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-03-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/philip_zimbardo philip_zimbardo] | [[:d:Q296042|Q296042]] |- | [[Íomhá:PhilippePetitAAFeb09.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q705289|Philippe Petit]]'' | | ''[[:d:Q11957145|cleasghleacaí]]''<br/>''[[:d:Q15855449|draíodóir]]''<br/>''[[:d:Q3090865|tightrope walker]]''<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q465501|éachtóir]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/philippe_petit philippe_petit] | [[:d:Q705289|Q705289]] |- | [[Íomhá:Phillippe Starck 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q316906|Philippe Starck]]'' | | ''[[:d:Q11287574|dearthóir tionsclaíoch]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-01-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/philippe_starck philippe_starck] | [[:d:Q316906|Q316906]] |- | [[Íomhá:Phillip Atiba Goff (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27063586|Phillip Atiba Solomon]]'' | | [[síceolaí]]<br/>[[ollamh]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/phillip_goff phillip_goff] | [[:d:Q27063586|Q27063586]] |- | [[Íomhá:Pia Mancini.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18326639|Pia Mancini]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Airgintín]] | [https://www.ted.com/speakers/pia_mancini pia_mancini] | [[:d:Q18326639|Q18326639]] |- | [[Íomhá:Pico Iyer 2.08.12 (6847745503).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2955951|Pico Iyer]]'' | scríbhneoir Briotanach | [[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3579035|scríbhneoir ábhar taistil]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/pico_iyer pico_iyer] | [[:d:Q2955951|Q2955951]] |- | [[Íomhá:The make it happen crew - 4826111428 Pierre Thiam (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q127305851|Pierre Thiam]]'' | | ''[[:d:Q156839|cócaire]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSeineagáil]] | [https://www.ted.com/speakers/pierre_thiam pierre_thiam] | [[:d:Q127305851|Q127305851]] |- | | ''[[:d:Q766390|Pilobolus]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/pilobolus pilobolus] | [[:d:Q766390|Q766390]] |- | | ''[[:d:Q23662189|Plankton Chronicles Project]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/plankton_chronicles_project plankton_chronicles_project] | [[:d:Q23662189|Q23662189]] |- | | ''[[:d:Q56882240|Poppy Crum]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/poppy_crum poppy_crum] | [[:d:Q56882240|Q56882240]] |- | [[Íomhá:Pranavmistry.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2722796|Pranav Mistry]]'' | ríomheolaí Indiach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-05-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/pranav_mistry pranav_mistry] | [[:d:Q2722796|Q2722796]] |- | | ''[[:d:Q59696234|Pratik Shah]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/pratik_shah pratik_shah] | [[:d:Q59696234|Q59696234]] |- | [[Íomhá:Preston Reed June 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q357378|Preston Reed]]'' | ceoltóir Meiriceánach | ''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q6168364|giotáraí snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-04-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/preston_reed preston_reed] | [[:d:Q357378|Q357378]] |- | [[Íomhá:Priti Krishtel - Initiative for Medicines, Access and Knowledge (I-MAK).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q110316854|Priti Krishtel]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/priti_krishtel priti_krishtel] | [[:d:Q110316854|Q110316854]] |- | | ''[[:d:Q106904404|Priya Parker]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/priya_parker priya_parker] | [[:d:Q106904404|Q106904404]] |- | [[Íomhá:Priyanka Chopra at Bulgary launch, 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q158957|Priyanka Chopra]]'' | ban-aisteoir agus amhránaí Indiach | ''[[:d:Q18581305|iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q3357567|mainicín faisean]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/priyanka_chopra priyanka_chopra] | [[:d:Q158957|Q158957]] |- | [[Íomhá:LSU Museum of Natural Science - Prosanta Chakrabarty with zoological specimen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21338838|Prosanta Chakrabarty]]'' | | ''[[:d:Q4205432|iasceolaí]]''<br/>''[[:d:Q98544732|bailitheoir eolaíochta]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-11-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/prosanta_chakrabarty prosanta_chakrabarty] | [[:d:Q21338838|Q21338838]] |- | [[Íomhá:Pope Francis Korea Haemi Castle 19.jpg|center|128px]] | [[Pápa Proinsias]] | an 266ú pápa | ''[[:d:Q1469535|sagart Caitliceach Rómhánach]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q432386|seanmóirí]]''<br/>''[[:d:Q102039658|easpag Caitliceach]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q5090503|chemical technologist]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q98833890|diagaire Caitliceach]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[easpag]] | data-sort-value="1936" | 1936-12-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Airgintín]] | [https://www.ted.com/speakers/pope_francis pope_francis] | [[:d:Q450675|Q450675]] |- | | ''[[:d:Q23656762|Péter Fankhauser]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/peter_fankhauser peter_fankhauser] | [[:d:Q23656762|Q23656762]] |- | | ''[[:d:Q23783069|Qi Zhang]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/qi_zhang qi_zhang] | [[:d:Q23783069|Q23783069]] |- | | ''[[:d:Q45175182|Qudus Onikeku]]'' | | ''[[:d:Q5716684|damhsóir]]''<br/>''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/qudus_onikeku qudus_onikeku] | [[:d:Q45175182|Q45175182]] |- | | ''[[:d:Q23657158|Quixotic Fusion]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/quixotic quixotic] | [[:d:Q23657158|Q23657158]] |- | | ''[[:d:Q23657089|Quyen Nguyen]]'' | | [[eolaí]]<br/>[[máinlia]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/quyen_nguyen quyen_nguyen] | [[:d:Q23657089|Q23657089]] |- | [[Íomhá:Lukedubois.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7273818|R. Luke DuBois]]'' | | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-09-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/r_luke_dubois r_luke_dubois] | [[:d:Q7273818|Q7273818]] |- | [[Íomhá:Rachel Armstrong (8460277065).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23795664|Rachel Armstrong]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rachel_armstrong rachel_armstrong] | [[:d:Q23795664|Q23795664]] |- | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/rachel_botsman rachel_botsman] | [[:d:Q20995290|Q20995290]] |- | | ''[[:d:Q109651518|Rachel Kleinfeld]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rachel_kleinfeld rachel_kleinfeld] | [[:d:Q109651518|Q109651518]] |- | [[Íomhá:Vienna Energy Forum 2013 Rachel Kyte Kandeh Yumkella (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19663370|Rachel Kyte]]'' | | | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rachel_kyte rachel_kyte] | [[:d:Q19663370|Q19663370]] |- | | ''[[:d:Q23783093|Rachel Pike]]'' | | ''[[:d:Q105839787|atmospheric chemist]]''<br/>''[[:d:Q1113838|clíomeolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rachel_pike rachel_pike] | [[:d:Q23783093|Q23783093]] |- | | ''[[:d:Q7279417|Rachel Sussman]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rachel_sussman rachel_sussman] | [[:d:Q7279417|Q7279417]] |- | [[Íomhá:Horizonte 2014 Fr 1464.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q18397247|Rachelle Garniez]]'' | | [[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rachelle_garniez rachelle_garniez] | [[:d:Q18397247|Q18397247]] |- | | ''[[:d:Q17517256|Radhika Nagpal]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/radhika_nagpal radhika_nagpal] | [[:d:Q17517256|Q17517256]] |- | [[Íomhá:Raffaello D’Andrea, Professor and artist (48088758103).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16864843|Raffaello D'Andrea]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-08-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/raffaello_d_andrea raffaello_d_andrea] | [[:d:Q16864843|Q16864843]] |- | | ''[[:d:Q23795356|Raghava KK]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/kk_raghava kk_raghava] | [[:d:Q23795356|Q23795356]] |- | [[Íomhá:Ramesh Mashelkar Apr09.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7283012|Raghunath Anant Mashelkar]]'' | | ''[[:d:Q7888586|innealtóir ceimiceach]]''<br/>[[ceimiceoir]] | data-sort-value="1943" | 1943-01-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]]<br/>[[Réimeas Briotanach|an Réimeas Briotanach]]<br/>''[[:d:Q1775277|Tiarnas na hIndia]]'' | [https://www.ted.com/speakers/r_a_mashelkar r_a_mashelkar] | [[:d:Q7283012|Q7283012]] |- | [[Íomhá:Raghuram Rajan, IMF 69MS040421048l.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q981496|Raghuram Rajan]]'' | eacnamaí Indiach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q806798|baincéir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-02-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/raghuram_rajan raghuram_rajan] | [[:d:Q981496|Q981496]] |- | [[Íomhá:Rahaf Harfoush (4598102423).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q11996983|Rahaf Harfoush]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rahaf_harfoush rahaf_harfoush] | [[:d:Q11996983|Q11996983]] |- | | ''[[:d:Q7283604|Rahul Mehrotra]]'' | ailtire Indiach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/rahul_mehrotra rahul_mehrotra] | [[:d:Q7283604|Q7283604]] |- | | ''[[:d:Q23768717|Rainer Strack]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rainer_strack rainer_strack] | [[:d:Q23768717|Q23768717]] |- | [[Íomhá:Rainn Wilson (54429153054).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q349548|Rainn Wilson]]'' | aisteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q948329|aisteoir saincharachtair]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[fuirseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q685433|ionadaí díolachán]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-01-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rainn_wilson rainn_wilson] | [[:d:Q349548|Q349548]] |- | [[Íomhá:Raj Jayadev at Pacific News Service 40th anniversary celebration.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q100178541|Raj Jayadev]]'' | | ''[[:d:Q28532974|eagarthóir phobail]]'' | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/raj_jayadev raj_jayadev] | [[:d:Q100178541|Q100178541]] |- | [[Íomhá:Raj Panjabi, NSC Senior Director.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28101938|Raj Panjabi]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/raj_panjabi raj_panjabi] | [[:d:Q28101938|Q28101938]] |- | [[Íomhá:Rajesh Rao 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14751924|Rajesh P.N. Rao]]'' | scoláire Indiach | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/rajesh_rao rajesh_rao] | [[:d:Q14751924|Q14751924]] |- | | ''[[:d:Q23760316|Rajiv Maheswaran]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rajiv_maheswaran rajiv_maheswaran] | [[:d:Q23760316|Q23760316]] |- | | ''[[:d:Q41799934|Ralph Chami]]'' | | [[eacnamaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ralph_chami ralph_chami] | [[:d:Q41799934|Q41799934]] |- | | ''[[:d:Q23784293|Ralph Langner]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ralph_langner ralph_langner] | [[:d:Q23784293|Q23784293]] |- | [[Íomhá:Ralph nader portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q193156|Ralph Nader]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[staraí]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q11986654|brústocaire]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>''[[:d:Q15958642|scríbhneoir polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-02-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ralph_nader ralph_nader] | [[:d:Q193156|Q193156]] |- | [[Íomhá:Ramanan laxminarayan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23759575|Ramanan Laxminarayan]]'' | | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ramanan_laxminarayan ramanan_laxminarayan] | [[:d:Q23759575|Q23759575]] |- | [[Íomhá:Ramesh Raskar (11539797465).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16735003|Ramesh Raskar]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]''<br/>''[[:d:Q1326886|innealtóir leictreach]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-06-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ramesh_raskar ramesh_raskar] | [[:d:Q16735003|Q16735003]] |- | [[Íomhá:Ramez Naam at the SingularityU The Netherlands Summit 2016 (29025926993).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4177760|Ramez Naam]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q10272926|computer engineer]]''<br/>[[úrscéalaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Éigipt]] | [https://www.ted.com/speakers/ramez_naam ramez_naam] | [[:d:Q4177760|Q4177760]] |- | | ''[[:d:Q23657180|Ramona Pierson]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ramona_pierson ramona_pierson] | [[:d:Q23657180|Q23657180]] |- | | ''[[:d:Q23712989|Ramsey Musallam]]'' | | [[múinteoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ramsey_musallam ramsey_musallam] | [[:d:Q23712989|Q23712989]] |- | [[Íomhá:Families Belong Together SF march 20180630-4564.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q33103779|Rana Abdelhamid]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-05-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rana_abdelhamid rana_abdelhamid] | [[:d:Q33103779|Q33103779]] |- | [[Íomhá:Rana el Kaliouby.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17465952|Rana el Kaliouby]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Éigipt]] | [https://www.ted.com/speakers/2533 2533]<br/>[https://www.ted.com/speakers/rana_el_kaliouby rana_el_kaliouby] | [[:d:Q17465952|Q17465952]] |- | [[Íomhá:Randall Munroe 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q285048|Randall Munroe]]'' | cruthaitheoir an chartúin xkcd | ''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q715301|ealaíontóir greannáin]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q98668847|geohasher]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-10-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/randall_munroe randall_munroe] | [[:d:Q285048|Q285048]] |- | [[Íomhá:RandyPausch Wiki 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q49828|Randy Pausch]]'' | | ''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-10-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/randy_pausch randy_pausch] | [[:d:Q49828|Q49828]] |- | | ''[[:d:Q7294792|Rashad Robinson]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rashad_robinson rashad_robinson] | [[:d:Q7294792|Q7294792]] |- | | ''[[:d:Q12332886|Rasmus Ankersen]]'' | | ''[[:d:Q26481809|feidhmeannach spóirt]]''<br/>''[[:d:Q937857|imreoir sacair]]''<br/>[[Traenálaí|cóitseálaí]]<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-09-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/rasmus_ankersen_TEDxManchester20180211-24852 rasmus_ankersen_TEDxManchester20180211-24852] | [[:d:Q12332886|Q12332886]] |- | | ''[[:d:Q23751633|Raspyni Brothers]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/raspyni_brothers raspyni_brothers] | [[:d:Q23751633|Q23751633]] |- | [[Íomhá:The Raul Midón Trio - Leverkusener Jazztage 2017-1537.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1375278|Raul Midón]]'' | ceoltóir Meiriceánach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q6168364|giotáraí snagcheoil]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/raul_midon raul_midon] | [[:d:Q1375278|Q1375278]] |- | | ''[[:d:Q23784984|Ravin Agrawal]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ravin_agrawal ravin_agrawal] | [[:d:Q23784984|Q23784984]] |- | | ''[[:d:Q5555893|Ray Anderson]]'' | príomhoifigeach feidhmiúcháin Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1934" | 1934-07-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/351 351]<br/>[https://www.ted.com/speakers/ray_anderson ray_anderson] | [[:d:Q5555893|Q5555893]] |- | [[Íomhá:Web Summit 2018 - Forum - Day 2, November 7 HM1 7481 (44858045925).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7297378|Ray Dalio]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43423468|bainisteoir ciste fálaithe]]''<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]''<br/>''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1949" | 1949-08-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ray_dalio ray_dalio] | [[:d:Q7297378|Q7297378]] |- | [[Íomhá:Ray Zahab speaking at TED in 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7298329|Ray Zahab]]'' | | ''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>''[[:d:Q11513337|iomaitheoir lúthchleasaíochta]]'' | data-sort-value="1968" | 1968<br/>1969 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/ray_zahab ray_zahab] | [[:d:Q7298329|Q7298329]] |- | [[Íomhá:Rayma Suprani 2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20685271|Rayma Suprani]]'' | cartúnaí Veiniséalach | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-04-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Veiniséala]] | [https://www.ted.com/speakers/rayma_suprani rayma_suprani] | [[:d:Q20685271|Q20685271]] |- | [[Íomhá:Ray Kurzweil @ SXSW 2017 (32594766664).jpg|center|128px]] | [[Raymond Kurzweil]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q846430|todhchaíoch]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-02-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ray_kurzweil ray_kurzweil] | [[:d:Q298341|Q298341]] |- | | ''[[:d:Q24054740|Raymond Wang]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/raymond_wang raymond_wang] | [[:d:Q24054740|Q24054740]] |- | | ''[[:d:Q7300377|Read Montague]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/read_montague read_montague] | [[:d:Q7300377|Q7300377]] |- | | ''[[:d:Q115671548|Rebeca Hwang Eun Young]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/rebeca_hwang rebeca_hwang] | [[:d:Q115671548|Q115671548]] |- | | ''[[:d:Q86113114|Rebecca A Brachman]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rebecca_brachman rebecca_brachman] | [[:d:Q86113114|Q86113114]] |- | [[Íomhá:Rebecca Goldstein.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q766723|Rebecca Goldstein]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q2468727|scoláire na léann clasaiceach]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-02-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rebecca_newberger_goldstein rebecca_newberger_goldstein] | [[:d:Q766723|Q766723]] |- | [[Íomhá:Rebecca MacKinnon (WMEU 2023 photoshoot).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2915379|Rebecca MacKinnon]]'' | gníomhaí agus iriseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q42909|tuairisceoir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-09-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rebecca_mackinnon rebecca_mackinnon] | [[:d:Q2915379|Q2915379]] |- | | ''[[:d:Q7301850|Rebecca Onie]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rebecca_onie rebecca_onie] | [[:d:Q7301850|Q7301850]] |- | | ''[[:d:Q7301901|Rebecca Saxe]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/rebecca_saxe rebecca_saxe] | [[:d:Q7301901|Q7301901]] |- | | ''[[:d:Q85582624|Rebekah Shirley]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/rebekah_shirley rebekah_shirley] | [[:d:Q85582624|Q85582624]] |- | [[Íomhá:Reed Hastings, Web 2.0 Conference.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7306657|Reed Hastings]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-10-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/reed_hastings reed_hastings] | [[:d:Q7306657|Q7306657]] |- | | ''[[:d:Q23759787|Reed Kroloff]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/reed_kroloff reed_kroloff] | [[:d:Q23759787|Q23759787]] |- | [[Íomhá:Dubai Future Forum 2024 - Refik Anadol.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q63718992|Refik Anadol]]'' | | ''[[:d:Q7016454|ealaíontóir na meán nua]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1985" | 1985 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/refik_anadol refik_anadol] | [[:d:Q63718992|Q63718992]] |- | [[Íomhá:Reggie Watts at PopTech 2011 (a).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3423441|Reggie Watts]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q1198887|stiúrthóir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q15214752|taibheoir ceabairé]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-03-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1160 1160]<br/>[https://www.ted.com/speakers/reggie_watts reggie_watts] | [[:d:Q3423441|Q3423441]] |- | [[Íomhá:DARPA Director Dr regina dugan.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q1709949|Regina E. Dugan]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1963" | 1963-03-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1161 1161]<br/>[https://www.ted.com/speakers/regina_dugan regina_dugan] | [[:d:Q1709949|Q1709949]] |- | | ''[[:d:Q23783055|Regina Hartley]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/regina_hartley regina_hartley] | [[:d:Q23783055|Q23783055]] |- | [[Íomhá:Reina Del Cid First Avenue Minneapolis (26864573768).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24525280|Reina del Cid]]'' | | [[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]] | data-sort-value="1988" | 1988-03-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/elle_cordova elle_cordova] | [[:d:Q24525280|Q24525280]] |- | [[Íomhá:Renata Salecl, Munich Security Conference 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6118610|Renata Salecl]]'' | fealsamh Slóivéanach | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-01-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSlóivéin]] | [https://www.ted.com/speakers/renata_salecl renata_salecl] | [[:d:Q6118610|Q6118610]] |- | [[Íomhá:Renee Montgomery UConn.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q299943|Renee Montgomery]]'' | cispheileadóir Meiriceánach | ''[[:d:Q3665646|cispheileadóir]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-12-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/renee_montgomery renee_montgomery] | [[:d:Q299943|Q299943]] |- | | ''[[:d:Q23795629|Renny Gleeson]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/renny_gleeson renny_gleeson] | [[:d:Q23795629|Q23795629]] |- | [[Íomhá:Renzo Piano, portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q190148|Renzo Piano]]'' | ailtire Iodálach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1937" | 1937-09-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/renzo_piano renzo_piano] | [[:d:Q190148|Q190148]] |- | | ''[[:d:Q124428915|Renzo Vitale]]'' | | ''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/renzo_vitale renzo_vitale] | [[:d:Q124428915|Q124428915]] |- | [[Íomhá:Renee Hlozek.png|center|128px]] | ''[[:d:Q54318944|Renée Hložek]]'' | | ''[[:d:Q2998308|cosmeolaí]]''<br/>[[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q1706722|comhalta taighde]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-11-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/1388817 1388817] | [[:d:Q54318944|Q54318944]] |- | [[Íomhá:2018-prathamusa-reshma-saujani.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7315375|Reshma Saujani]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-11-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/reshma_saujani reshma_saujani] | [[:d:Q7315375|Q7315375]] |- | | ''[[:d:Q105441098|Resson Kantai Duff]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/resson_kantai_duff resson_kantai_duff] | [[:d:Q105441098|Q105441098]] |- | | ''[[:d:Q11140288|Reuben Heyday Margolin]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/reuben_margolin reuben_margolin] | [[:d:Q11140288|Q11140288]] |- | | ''[[:d:Q114630044|Reuben Jonathan Miller]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q8142883|coireolaí]]''<br/>''[[:d:Q7019111|oibrí sóisialta]]''<br/>''[[:d:Q37941017|fieldworker]]''<br/>''[[:d:Q27177003|research professor]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/reuben_jonathan_miller reuben_jonathan_miller] | [[:d:Q114630044|Q114630044]] |- | [[Íomhá:Rhiannon Giddens (53972453002).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7320514|Rhiannon Giddens]]'' | ceoltóir Meiriceánach | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q9648008|bainseóí]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q1259917|veidhleadóir]]''<br/>''[[:d:Q8178443|leabhrógaí]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q137915937|old-time musician]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-02-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rhiannon_giddens rhiannon_giddens] | [[:d:Q7320514|Q7320514]] |- | | ''[[:d:Q17486500|Ric Elias]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ric_elias ric_elias] | [[:d:Q17486500|Q17486500]] |- | | ''[[:d:Q706665|Ricardo Semler]]'' | fear gnó Brasaíleach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/ricardo_semler ricardo_semler] | [[:d:Q706665|Q706665]] |- | | ''[[:d:Q7323191|Rich Benjamin]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rich_benjamin rich_benjamin] | [[:d:Q7323191|Q7323191]] |- | [[Íomhá:Rich Powell at World Economic Forum Growth Summit 2023.png|center|128px]] | ''[[:d:Q117249162|Rich Powell]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rich_powell rich_powell] | [[:d:Q117249162|Q117249162]] |- | [[Íomhá:Richard Baraniuk at the SPARC 2014 OA Meeting - DSC00777 (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7323946|Richard Baraniuk]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/26 26]<br/>[https://www.ted.com/speakers/richard_baraniuk richard_baraniuk] | [[:d:Q7323946|Q7323946]] |- | [[Íomhá:Richard Bona-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q25679|Richard Bona]]'' | | ''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>[[amhránaí]] | data-sort-value="1967" | 1967-10-28<br/>1966-10-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Camarún]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_bona richard_bona] | [[:d:Q25679|Q25679]] |- | [[Íomhá:5.3.10RichardBransonByDavidShankbone.jpg|center|128px]] | [[Richard Branson]] | fear gnó Sasanach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-07-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_branson richard_branson] | [[:d:Q194419|Q194419]] |- | [[Íomhá:Richard Browning.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30610966|Richard Browning]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-01-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/richard_browning richard_browning] | [[:d:Q30610966|Q30610966]] |- | [[Íomhá:Dinner with Richard Dawkins and CFI... like a candle in the dark.jpg|center|128px]] | [[Richard Dawkins]] | | ''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>''[[:d:Q16831721|eiteolaí]]''<br/>''[[:d:Q3745071|scríbhneoir eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q16270720|bitheolaí teoiriciúil]]''<br/>''[[:d:Q15632482|eipistéimeolaí]]''<br/>''[[:d:Q19356916|sochbhitheolaí]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q69423232|scríbhneoir scripte scannáin]]''<br/>''[[:d:Q116695160|aisteoir físchluiche]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-03-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_dawkins richard_dawkins] | [[:d:Q44461|Q44461]] |- | [[Íomhá:RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg|center|128px]] | [[Richard Feynman]] | fisiceoir teoiriciúil Meiriceánach (1918-1988) | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q16745601|fisiceoir chandamach]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q4351403|cnagcheoltóir]]''<br/>''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1918" | 1918-05-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_feynman richard_feynman] | [[:d:Q39246|Q39246]] |- | [[Íomhá:Richard G Wilkinson.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2096593|Richard G. Wilkinson]]'' | scoláire Briotanach | ''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-07-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_wilkinson richard_wilkinson] | [[:d:Q2096593|Q2096593]] |- | [[Íomhá:Mayor Richard J. Berry first photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7326701|Richard J. Berry]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-11-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_j_berry richard_j_berry] | [[:d:Q7326701|Q7326701]] |- | [[Íomhá:Richard L. Pyle On Boat in Philippines, with Poseidon SE7EN Rebreather.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21340682|Richard L. Pyle]]'' | iasceolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q4205432|iasceolaí]]''<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q109120509|bailitheoir zó-eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q98544732|bailitheoir eolaíochta]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-03-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_pyle richard_pyle] | [[:d:Q21340682|Q21340682]] |- | [[Íomhá:Richard H. Ledgett.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17079639|Richard Ledgett]]'' | | | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rick_ledgett rick_ledgett] | [[:d:Q17079639|Q17079639]] |- | | ''[[:d:Q320884|Richard Preston]]'' | scríbhneoir agus údar Meiriceánach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q17433421|science journalist]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-08-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_preston richard_preston] | [[:d:Q320884|Q320884]] |- | | ''[[:d:Q23656666|Richard Resnick]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/richard_resnick richard_resnick] | [[:d:Q23656666|Q23656666]] |- | | ''[[:d:Q23785283|Richard Sears]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/richard_sears richard_sears] | [[:d:Q23785283|Q23785283]] |- | | ''[[:d:Q23657219|Richard Seymour]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/richard_seymour richard_seymour] | [[:d:Q23657219|Q23657219]] |- | [[Íomhá:Richard St. John, The 8 Traits Successful People Have in Common - Gulltaggen 2010 (4561385080).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23795641|Richard St. John]]'' | | ''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/richard_st_john richard_st_john] | [[:d:Q23795641|Q23795641]] |- | | ''[[:d:Q18609935|Richard T. Ford]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q63677188|ollamh le dlí]]''<br/>''[[:d:Q16012028|scoláire dlí]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1966" | 1966-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/richard_thompson_ford richard_thompson_ford] | [[:d:Q18609935|Q18609935]] |- | | ''[[:d:Q23797900|Richard Turere]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/richard_turere richard_turere] | [[:d:Q23797900|Q23797900]] |- | [[Íomhá:Making Education Work (42839111875).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7328635|Richard V. Reeves]]'' | scríbhneoir agus údar Briotanach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]''<br/>[[staraí]] | data-sort-value="1969" | 1969-07-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_v_reeves richard_v_reeves] | [[:d:Q7328635|Q7328635]] |- | | ''[[:d:Q23670529|Richard Weller]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/richard_weller richard_weller] | [[:d:Q23670529|Q23670529]] |- | [[Íomhá:Rick Doblin - MAPS.png|center|128px]] | ''[[:d:Q7331358|Rick Doblin]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-11-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rick_doblin rick_doblin] | [[:d:Q7331358|Q7331358]] |- | | ''[[:d:Q23662323|Rick Guidotti]]'' | | [[grianghrafadóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rick_guidotti_s rick_guidotti_s] | [[:d:Q23662323|Q23662323]] |- | [[Íomhá:Rick.Smolan.headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7331756|Rick Smolan]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1949" | 1949-11-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rick_smolan rick_smolan] | [[:d:Q7331756|Q7331756]] |- | [[Íomhá:Rick Warren (2016).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q380107|Rick Warren]]'' | | ''[[:d:Q1234713|diagaire]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q152002|tréadaí]]''<br/>''[[:d:Q955464|sagart paróiste]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-01-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rick_warren rick_warren] | [[:d:Q380107|Q380107]] |- | [[Íomhá:Rick Falkvinge - Piratpartiet.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q443624|Rickard Falkvinge]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q1662485|gairmí faisnéise]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-01-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/rick_falkvinge rick_falkvinge] | [[:d:Q443624|Q443624]] |- | [[Íomhá:Riitta ikonen.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16299293|Riitta Ikonen]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhionlainn]] | [https://www.ted.com/speakers/riitta_ikonen riitta_ikonen] | [[:d:Q16299293|Q16299293]] |- | [[Íomhá:Risa Wechsler 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q48698841|Risa Wechsler]]'' | taighdeoir | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/risa_wechsler risa_wechsler] | [[:d:Q48698841|Q48698841]] |- | | ''[[:d:Q23759728|Rishi Manchanda]]'' | | [[Lia|dochtúir leighis]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rishi_manchanda rishi_manchanda] | [[:d:Q23759728|Q23759728]] |- | | ''[[:d:Q23671271|Rita F. Pierson]]'' | | | data-sort-value="1951" | 1951-10-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rita_f_pierson rita_f_pierson] | [[:d:Q23671271|Q23671271]] |- | | ''[[:d:Q3433529|Rives]]'' | file Meiriceánach | [[file]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rives rives] | [[:d:Q3433529|Q3433529]] |- | | ''[[:d:Q23796184|Rob Dunbar]]'' | | ''[[:d:Q11424604|domhaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rob_dunbar rob_dunbar] | [[:d:Q23796184|Q23796184]] |- | | ''[[:d:Q22087979|Rob Forbes]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rob_forbes rob_forbes] | [[:d:Q22087979|Q22087979]] |- | | ''[[:d:Q23783483|Rob Harmon]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rob_harmon rob_harmon] | [[:d:Q23783483|Q23783483]] |- | [[Íomhá:Rob Hopkins, 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1594109|Rob Hopkins]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q17010072|míleatach]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-06-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/rob_hopkins rob_hopkins] | [[:d:Q1594109|Q1594109]] |- | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Rob Knight 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20657126|Rob Knight]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[eolaí]] | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nua-Shéalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/rob_knight rob_knight] | [[:d:Q20657126|Q20657126]] |- | [[Íomhá:Robb Willer.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q41634525|Robb Willer]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]'' | data-sort-value="1977" | 1977 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robb_willer robb_willer] | [[:d:Q41634525|Q41634525]] |- | [[Íomhá:Kid President in White House 2013 Easter Egg Roll Promo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18196390|Robby Novak]]'' | aisteoir Meiriceánach | [[aisteoir]] | data-sort-value="2004" | 2004-01-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/kid_president kid_president] | [[:d:Q18196390|Q18196390]] |- | [[Íomhá:Dr. Ballard visit 2023 (52976464273) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q312867|Robert Ballard]]'' | | ''[[:d:Q10669499|oifigeach cabhlaigh]]''<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>[[geolaí]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1942" | 1942-06-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_ballard robert_ballard] | [[:d:Q312867|Q312867]] |- | [[Íomhá:330-PSA-153-63 (USN 711326) (22171848378) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2357840|Robert Fischell]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1929" | 1929-02-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_fischell robert_fischell] | [[:d:Q2357840|Q2357840]] |- | | ''[[:d:Q23728142|Robert Full]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robert_full robert_full] | [[:d:Q23728142|Q23728142]] |- | | ''[[:d:Q23797194|Robert Gupta]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robert_gupta robert_gupta] | [[:d:Q23797194|Q23797194]] |- | | ''[[:d:Q104510834|Robert Hakiza]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Poblacht Dhaonlathach an Chongó]]<br/>[[Uganda]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_hakiza robert_hakiza] | [[:d:Q104510834|Q104510834]] |- | | ''[[:d:Q17299886|Robert Hammond]]'' | | | data-sort-value="1960" | 1960s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robert_hammond robert_hammond] | [[:d:Q17299886|Q17299886]] |- | [[Íomhá:ROBERT J. GORDON.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7345891|Robert J. Gordon]]'' | | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_j_gordon robert_j_gordon] | [[:d:Q7345891|Q7345891]] |- | [[Íomhá:Robert J. Lang, origami expert.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q642995|Robert J. Lang]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q56073161|origamist]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-05-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_lang robert_lang] | [[:d:Q642995|Q642995]] |- | | ''[[:d:Q16150166|Robert J. Waldinger]]'' | | [[Síciatraí (gairm)|síciatraí]]<br/>[[síceolaí]] | data-sort-value="1959" | 1959<br/>1951 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robert_waldinger robert_waldinger] | [[:d:Q16150166|Q16150166]] |- | [[Íomhá:ETH-BIB-Katzschmann, Robert-Portr 17424.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56415714|Robert Katzschmann]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robert_katzschmann robert_katzschmann] | [[:d:Q56415714|Q56415714]] |- | | ''[[:d:Q23797695|Robert Lee Hotz]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_lee_hotz robert_lee_hotz] | [[:d:Q23797695|Q23797695]] |- | | ''[[:d:Q8342|Robert Legato]]'' | | ''[[:d:Q222344|cineamatagrafadóir]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_legato robert_legato] | [[:d:Q8342|Q8342]] |- | | ''[[:d:Q7347308|Robert Mankoff]]'' | | ''[[:d:Q1114448|cartúnaí]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-05-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bob_mankoff bob_mankoff] | [[:d:Q7347308|Q7347308]] |- | | ''[[:d:Q23759693|Robert Muggah]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-07-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_muggah robert_muggah] | [[:d:Q23759693|Q23759693]] |- | [[Íomhá:Robert Neuwirth in 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7348003|Robert Neuwirth]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q15931838|investigative journalist]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_neuwirth robert_neuwirth] | [[:d:Q7348003|Q7348003]] |- | | ''[[:d:Q23931473|Robert Palmer]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_palmer robert_palmer] | [[:d:Q23931473|Q23931473]] |- | | ''[[:d:Q67942469|Robert Reffkin]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q806798|baincéir]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robert_reffkin robert_reffkin] | [[:d:Q67942469|Q67942469]] |- | [[Íomhá:RobReid.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2798390|Robert Reid]]'' | | ''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q16023665|caipitlí fiontair]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-10-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rob_reid rob_reid] | [[:d:Q2798390|Q2798390]] |- | [[Íomhá:Robert Sapolsky in 2023 A 16.jpg|center|128px]] | [[Robert Sapolsky]] | inchríneolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[néareolaí]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1957" | 1957-04-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_sapolsky robert_sapolsky] | [[:d:Q3118802|Q3118802]] |- | [[Íomhá:BobStein2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7350029|Robert Stein]]'' | | ''[[:d:Q2516866|foilsitheoir]]''<br/>''[[:d:Q88109319|computer pioneer]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-04-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bob_stein bob_stein] | [[:d:Q7350029|Q7350029]] |- | [[Íomhá:Robert Swan in 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2582394|Robert Swan]]'' | | ''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-07-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_swan robert_swan] | [[:d:Q2582394|Q2582394]] |- | [[Íomhá:Robert Thurman in 2016 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1377791|Robert Thurman]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q100851212|Buddhologist]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-08-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bob_thurman bob_thurman] | [[:d:Q1377791|Q1377791]] |- | [[Íomhá:Robert Wright journalist.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3123126|Robert Wright]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q4110598|físbhlagálaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-01-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robert_wright robert_wright] | [[:d:Q3123126|Q3123126]] |- | | ''[[:d:Q23809243|Roberto D'Angelo & Francesca Fedeli]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/roberto_and_francesca_d_angelo roberto_and_francesca_d_angelo] | [[:d:Q23809243|Q23809243]] |- | [[Íomhá:Robinchase2008.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7352317|Robin Chase]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robin_chase robin_chase] | [[:d:Q7352317|Q7352317]] |- | [[Íomhá:Robin Hanson in a field 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2159779|Robin Hanson]]'' | eacnamaí Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15319501|eolaí sóisialta]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robin_hanson robin_hanson] | [[:d:Q2159779|Q2159779]] |- | | ''[[:d:Q106687805|Robin Hauser]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robin_hauser robin_hauser] | [[:d:Q106687805|Q106687805]] |- | [[Íomhá:Robin Ince - EdSciFest 2014.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7352559|Robin Ince]]'' | | [[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q18545066|fuirseoir ar a boinn]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/robin_ince robin_ince] | [[:d:Q7352559|Q7352559]] |- | [[Íomhá:RobinMorgan profile.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q450796|Robin Morgan]]'' | scríbhneoir feimineach Meiriceánach | [[file]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q34074720|feimineach]]'' | data-sort-value="1941" | 1941-01-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robin_morgan robin_morgan] | [[:d:Q450796|Q450796]] |- | [[Íomhá:Murphy talk.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23782688|Robin Murphy]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/robin_murphy robin_murphy] | [[:d:Q23782688|Q23782688]] |- | | ''[[:d:Q23713828|Robin Nagle]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robin_nagle robin_nagle] | [[:d:Q23713828|Q23713828]] |- | | ''[[:d:Q89132134|Robin S S Kramer]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/robin_kramer robin_kramer] | [[:d:Q89132134|Q89132134]] |- | | ''[[:d:Q55583699|Robin Steinberg]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robin_steinberg robin_steinberg] | [[:d:Q55583699|Q55583699]] |- | | ''[[:d:Q23760207|Robyn Stein DeLuca]]'' | | [[síceolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/robyn_stein_deluca robyn_stein_deluca] | [[:d:Q23760207|Q23760207]] |- | [[Íomhá:Rodney Brooks ML40.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92809|Rodney Brooks]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[matamaiticeoir]] | data-sort-value="1954" | 1954-12-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/rodney_brooks rodney_brooks] | [[:d:Q92809|Q92809]] |- | [[Íomhá:Rodney Mullen PopTech 2013 01 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q313447|Rodney Mullen]]'' | | ''[[:d:Q17502714|clárscátálaí]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-08-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rodney_mullen rodney_mullen] | [[:d:Q313447|Q313447]] |- | | ''[[:d:Q24052043|Rodrigo Bijou]]'' | | ''[[:d:Q65952601|computer security engineer]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rodrigo_bijou rodrigo_bijou] | [[:d:Q24052043|Q24052043]] |- | | ''[[:d:Q23712290|Rodrigo Canales]]'' | | [[múinteoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rodrigo_canales rodrigo_canales] | [[:d:Q23712290|Q23712290]] |- | [[Íomhá:Rodrigo y Gabriela.jpg|center|128px]] | [[Rodrigo y Gabriela]] | | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/rodrigo_y_gabriela rodrigo_y_gabriela] | [[:d:Q1469093|Q1469093]] |- | | ''[[:d:Q106736121|Roger Antonsen]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[léachtóir]]<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q14565331|loighceoir]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/roger_antonsen roger_antonsen] | [[:d:Q106736121|Q106736121]] |- | | ''[[:d:Q23657103|Roger Doiron]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/roger_doiron roger_doiron] | [[:d:Q23657103|Q23657103]] |- | [[Íomhá:Roger Ebert cropped.jpg|center|128px]] | [[Roger Ebert]] | | ''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q42909|tuairisceoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-06-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/roger_ebert roger_ebert] | [[:d:Q212173|Q212173]] |- | [[Íomhá:2021 - Centre Stage SM5 1003 (51652425540) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7358633|Roger McNamee]]'' | ceoltóir Meiriceánach | ''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>''[[:d:Q832136|bainisteoir gnó]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-05-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/roger_mcnamee roger_mcnamee] | [[:d:Q7358633|Q7358633]] |- | | ''[[:d:Q23728309|Roger Stein]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/roger_stein roger_stein] | [[:d:Q23728309|Q23728309]] |- | | ''[[:d:Q57010924|Roger T. Hanlon]]'' | | ''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-05-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/roger_hanlon roger_hanlon] | [[:d:Q57010924|Q57010924]] |- | | ''[[:d:Q7359408|Rogier van der Heide]]'' | | ''[[:d:Q1823479|dearthóir soilsithe]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/rogier_van_der_heide rogier_van_der_heide] | [[:d:Q7359408|Q7359408]] |- | [[Íomhá:Rokia Traoré - Festival du Bout du Monde 2013 - 012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q256065|Rokia Traoré]]'' | ceoltóir Mailíoch | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-01-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Mailí]]<br/>[[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/rokia_traore rokia_traore] | [[:d:Q256065|Q256065]] |- | | ''[[:d:Q52151628|Rola Hallam]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSiria]] | [https://www.ted.com/speakers/rola_hallam rola_hallam] | [[:d:Q52151628|Q52151628]] |- | | ''[[:d:Q105338430|Roman Krznaric]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/roman_krznaric roman_krznaric] | [[:d:Q105338430|Q105338430]] |- | | ''[[:d:Q17388690|Roman Mars]]'' | léiritheoir raidió Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>''[[:d:Q112120568|radio program designer]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-10-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/roman_mars roman_mars] | [[:d:Q17388690|Q17388690]] |- | | ''[[:d:Q23769241|Romina Libster]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/romina_libster romina_libster] | [[:d:Q23769241|Q23769241]] |- | [[Íomhá:Mr. Romulus Whitaker.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3532796|Romulus Whitaker]]'' | heirpiteolaí Indiach | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q16271064|heirpiteolaí]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-05-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]]<br/>[[Réimeas Briotanach|an Réimeas Briotanach]]<br/>''[[:d:Q1775277|Tiarnas na hIndia]]'' | [https://www.ted.com/speakers/romulus_whitaker romulus_whitaker] | [[:d:Q3532796|Q3532796]] |- | | ''[[:d:Q11099812|Ron Eglash]]'' | matamaiticeoir Meiriceánach | [[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-12-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ron_eglash ron_eglash] | [[:d:Q11099812|Q11099812]] |- | | ''[[:d:Q7363766|Ron Finley]]'' | | ''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ron_finley ron_finley] | [[:d:Q7363766|Q7363766]] |- | [[Íomhá:Photo of Ron Gutman.png|center|128px]] | ''[[:d:Q7363861|Ron Gutman]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ron_gutman ron_gutman] | [[:d:Q7363861|Q7363861]] |- | | ''[[:d:Q7364137|Ron McCallum]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-10-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/ron_mccallum ron_mccallum] | [[:d:Q7364137|Q7364137]] |- | | ''[[:d:Q107012903|Ronald Rael]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ronald_rael ronald_rael] | [[:d:Q107012903|Q107012903]] |- | | ''[[:d:Q7365256|Ronald S. Sullivan Jr.]]'' | | [[ollamh]] | data-sort-value="1966" | 1966-12-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ronald_sullivan ronald_sullivan] | [[:d:Q7365256|Q7365256]] |- | | ''[[:d:Q23662811|Ronny Edry]]'' | | ''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ronny_edry ronny_edry] | [[:d:Q23662811|Q23662811]] |- | [[Íomhá:Rory Bremner at the Savoy 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3400702|Rory Bremner]]'' | | [[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q3149505|tobchumtha]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-04-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/rory_bremner rory_bremner] | [[:d:Q3400702|Q3400702]] |- | [[Íomhá:Official portrait of Rory Stewart crop 2.jpg|center|128px]] | [[Rory Stewart]] | polaiteoir neamhspleách Briotanach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3579035|scríbhneoir ábhar taistil]]''<br/>''[[:d:Q189290|oifigeach míleata]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q2066131|lúthchleasaí]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[staraí]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/1045 1045]<br/>[https://www.ted.com/speakers/rory_stewart rory_stewart] | [[:d:Q328892|Q328892]] |- | [[Íomhá:Business of Software - Rory Sutherland.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19666293|Rory Sutherland]]'' | | ''[[:d:Q10355417|fógróir]]''<br/>''[[:d:Q4178004|poiblitheoir]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>''[[:d:Q106879368|marketing theorist]]''<br/>''[[:d:Q1086863|colúnaí]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-11-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/rory_sutherland rory_sutherland] | [[:d:Q19666293|Q19666293]] |- | | ''[[:d:Q7367220|Rosalind Brewer]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[ceimiceoir]] | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rosalind_g_brewer rosalind_g_brewer] | [[:d:Q7367220|Q7367220]] |- | [[Íomhá:Panel Discussion Close-up, Science, Faith, and Technology Cropped.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14109|Rosalind Picard]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-05-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rosalind_picard rosalind_picard] | [[:d:Q14109|Q14109]] |- | | ''[[:d:Q75975492|Rosamund Adoo-Kissi-Debrah]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/rosamund_kissi_debrah rosamund_kissi_debrah] | [[:d:Q75975492|Q75975492]] |- | [[Íomhá:Rosanne Cash, 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q462289|Rosanne Cash]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rosanne_cash rosanne_cash] | [[:d:Q462289|Q462289]] |- | [[Íomhá:Rose George on The Big Necessity.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4949823|Rose George]]'' | iriseoir agus údar Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/rose_george rose_george] | [[:d:Q4949823|Q4949823]] |- | [[Íomhá:Rose Goslinga - PopTech 2011 - Camden Maine USA (6264061943).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23759550|Rose Goslinga]]'' | | ''[[:d:Q285759|insurance broker]]''<br/>''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rose_goslinga rose_goslinga] | [[:d:Q23759550|Q23759550]] |- | | ''[[:d:Q76469472|Rose Mutiso]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/rose_m_mutiso rose_m_mutiso] | [[:d:Q76469472|Q76469472]] |- | | ''[[:d:Q23728320|Roselinde Torres]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/roselinde_torres roselinde_torres] | [[:d:Q23728320|Q23728320]] |- | | ''[[:d:Q23759581|Rosie King]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1998" | 1998 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/rosie_king rosie_king] | [[:d:Q23759581|Q23759581]] |- | [[Íomhá:Portrait of Ross Lovegrove.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q573143|Ross Lovegrove]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-08-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/28 28]<br/>[https://www.ted.com/speakers/ross_lovegrove ross_lovegrove] | [[:d:Q573143|Q573143]] |- | [[Íomhá:Roxane gay 9134940.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q16202911|Roxane Gay]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q4263842|léirmheastóir liteartha]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-10-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/roxane_gay roxane_gay] | [[:d:Q16202911|Q16202911]] |- | [[Íomhá:Roy Bahat, head of Bloomberg Beta.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q117249859|Roy Bahat]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/roy_bahat roy_bahat] | [[:d:Q117249859|Q117249859]] |- | | ''[[:d:Q23728739|Roy Gould]]'' | | [[eolaí]]<br/>[[réalteolaí]] | data-sort-value="1947" | 1947 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/roy_gould roy_gould] | [[:d:Q23728739|Q23728739]] |- | [[Íomhá:Roy Wood Jr. at Essence Festival of Culture July 2025 - 01 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7373522|Roy Wood Jr.]]'' | fuirseoir Meiriceánach | [[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q130857|dioscmharcach]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1978" | 1978-12-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/roy_wood_jr roy_wood_jr] | [[:d:Q7373522|Q7373522]] |- | [[Íomhá:Official portrait of Roz Savage MP crop 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7375304|Roz Savage]]'' | | ''[[:d:Q21081635|ocean rower]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-12-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/roz_savage roz_savage] | [[:d:Q7375304|Q7375304]] |- | | [[Ruby Sales]] | gníomhaí Meiriceánach | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-07-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ruby_sales ruby_sales] | [[:d:Q7376380|Q7376380]] |- | [[Íomhá:Ruby-Wax-2016 (cropped again).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q460549|Ruby Wax]]'' | fuirseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q73306227|scríbhneoir teilifíse]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q1900167|síciteiripeoir]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-04-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ruby_wax ruby_wax] | [[:d:Q460549|Q460549]] |- | [[Íomhá:Rufus Cappadocia.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7378014|Rufus Cappadocia]]'' | dordveidhleadóir Ceanadach | ''[[:d:Q13219637|dordveidhleadóir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/rufus_cappadocia rufus_cappadocia] | [[:d:Q7378014|Q7378014]] |- | | ''[[:d:Q23809230|Rufus Griscom & Alisa Volkman]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/rufus_griscom_alisa_volkam rufus_griscom_alisa_volkam] | [[:d:Q23809230|Q23809230]] |- | [[Íomhá:Oliver Mark - Rufus Wainwright, Berlin 2010.jpg|center|128px]] | [[Rufus Wainwright]] | ceoltóir, amhránaí, agus scríbhneoir ceoil Ceanadach-Mheiriceánach | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1973" | 1973-07-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/rufus_wainwright rufus_wainwright] | [[:d:Q192402|Q192402]] |- | [[Íomhá:Ruha Benjamin, Databite 124, 2019 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28935115|Ruha Benjamin]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ruha_benjamin ruha_benjamin] | [[:d:Q28935115|Q28935115]] |- | [[Íomhá:Rumaitha Al Busaidi at Sustainable Development Impact Summit 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q106923101|Rumaitha Al Busaidi]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Óman]] | [https://www.ted.com/speakers/rumaitha_al_busaidi rumaitha_al_busaidi] | [[:d:Q106923101|Q106923101]] |- | [[Íomhá:Rumman Chowdhury at the AI for Good Global Summit 2018 (42110666692).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q41241224|Rumman Chowdhury]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q29169143|eolaí sonraí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/rumman_chowdhury rumman_chowdhury] | [[:d:Q41241224|Q41241224]] |- | | ''[[:d:Q23713556|Rupal Patel]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/rupal_patel rupal_patel] | [[:d:Q23713556|Q23713556]] |- | [[Íomhá:Russ B. Altman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7381092|Russ Altman]]'' | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q26848923|bithinnealtóir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-11-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/russ_altman russ_altman] | [[:d:Q7381092|Q7381092]] |- | [[Íomhá:Russell G Foster - EdSciFest 2014 (20).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7381511|Russell G. Foster]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[néareolaí]]<br/>''[[:d:Q12013238|oftailmeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/1623 1623]<br/>[https://www.ted.com/speakers/russell_foster russell_foster] | [[:d:Q7381511|Q7381511]] |- | [[Íomhá:Russell Wilson at the 2013 Jessie Vetter Classic, July 1, 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1149781|Russell Wilson]]'' | | ''[[:d:Q19204627|imreoir peile Meiriceánaí]]''<br/>''[[:d:Q10871364|imreoir daorchluiche]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-11-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/russell_wilson russell_wilson] | [[:d:Q1149781|Q1149781]] |- | [[Íomhá:Rutger Bregman (2024)-32 (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19747970|Rutger Bregman]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q24885626|thinker]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-04-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/rutger_bregman rutger_bregman] | [[:d:Q19747970|Q19747970]] |- | [[Íomhá:Ruth Chang.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7382918|Ruth Chang]]'' | fealsamh Meiriceánach | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q63677188|ollamh le dlí]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ruth_chang ruth_chang] | [[:d:Q7382918|Q7382918]] |- | | ''[[:d:Q116456709|Ryan Gersava]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/ryan_gersava ryan_gersava] | [[:d:Q116456709|Q116456709]] |- | | ''[[:d:Q59939117|Ryan Gravel]]'' | | ''[[:d:Q131062|pleanálaí]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ryan_gravel ryan_gravel] | [[:d:Q59939117|Q59939117]] |- | | ''[[:d:Q24852229|Ryan Heffington]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-06-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ryan_heffington ryan_heffington] | [[:d:Q24852229|Q24852229]] |- | | ''[[:d:Q23727935|Ryan Holladay]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ryan_holladay ryan_holladay] | [[:d:Q23727935|Q23727935]] |- | | ''[[:d:Q23783358|Ryan Lobo]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ryan_lobo ryan_lobo] | [[:d:Q23783358|Q23783358]] |- | [[Íomhá:TerBurgDSCF0820 (34367491515).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16876158|Ryan Merkley]]'' | | ''[[:d:Q707492|ceann foirne]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/ryan_merkley ryan_merkley] | [[:d:Q16876158|Q16876158]] |- | [[Íomhá:Ryan Panchadsaram.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17580365|Ryan Panchadsaram]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ryan_panchadsaram ryan_panchadsaram] | [[:d:Q17580365|Q17580365]] |- | | ''[[:d:Q107224420|Ryan Phelan]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/ryan_phelan ryan_phelan] | [[:d:Q107224420|Q107224420]] |- | | ''[[:d:Q109715748|S. Julio Friedmann]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/julio_friedmann julio_friedmann] | [[:d:Q109715748|Q109715748]] |- | | ''[[:d:Q94458419|Sabine Doebel]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sabine_doebel sabine_doebel] | [[:d:Q94458419|Q94458419]] |- | [[Íomhá:Safeena Husain at Jaipur Literature Festival 2026 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18353268|Safeena Husain]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-01-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/safeena_husain safeena_husain] | [[:d:Q18353268|Q18353268]] |- | [[Íomhá:Safi Rauf Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q112056335|Safi Rauf]]'' | | | data-sort-value="1994" | 1994 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/safi_rauf safi_rauf] | [[:d:Q112056335|Q112056335]] |- | | ''[[:d:Q56448248|Sahar Zand]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]'' | data-sort-value="1989" | 1989-01-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/sahar_zand sahar_zand] | [[:d:Q56448248|Q56448248]] |- | [[Íomhá:Sakena Yacoobi Profile.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7402892|Sakena Yacoobi]]'' | gníomhaí Afganastánach | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1950" | 1950 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afganastáin]] | [https://www.ted.com/speakers/sakena_yacoobi sakena_yacoobi] | [[:d:Q7402892|Q7402892]] |- | | ''[[:d:Q23670961|Saki Mafundikwa]]'' | | ''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]'' | data-sort-value="1955" | 1955 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhotsuáin]] | [https://www.ted.com/speakers/saki_mafundikwa saki_mafundikwa] | [[:d:Q23670961|Q23670961]] |- | [[Íomhá:Sallie Chisholm.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4794852|Sallie W. Chisholm]]'' | | ''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-11-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/penny_chisholm penny_chisholm] | [[:d:Q4794852|Q4794852]] |- | [[Íomhá:Sally Kohn by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7405192|Sally Kohn]]'' | iriseoir Meiriceánach | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q11499163|anailísí pholaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q111535220|nonprofit administrator]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q28532974|eagarthóir phobail]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-03-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sally_kohn sally_kohn] | [[:d:Q7405192|Q7405192]] |- | [[Íomhá:Salman Khan TED 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q471472|Salman Khan]]'' | oideoir Meiriceánach (rugadh 1976) | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1326886|innealtóir leictreach]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1056391|príomhoide]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-10-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/salman_khan salman_khan] | [[:d:Q471472|Q471472]] |- | | ''[[:d:Q23670952|Salvatore Iaconesi]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>[[haiceálaí]]<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/salvatore_iaconesi salvatore_iaconesi] | [[:d:Q23670952|Q23670952]] |- | [[Íomhá:Sam Gregory at Republica25 2025-05-26 02 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q115558789|Sam Gregory]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/sam_gregory sam_gregory] | [[:d:Q115558789|Q115558789]] |- | [[Íomhá:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sam Harris]] | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q19829980|religious studies scholar]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-04-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sam_harris sam_harris] | [[:d:Q296047|Q296047]] |- | [[Íomhá:SamKass2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16220987|Sam Kass]]'' | | ''[[:d:Q3499072|chef]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sam_kass sam_kass] | [[:d:Q16220987|Q16220987]] |- | | ''[[:d:Q23795645|Sam Martin]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sam_martin sam_martin] | [[:d:Q23795645|Q23795645]] |- | | ''[[:d:Q4844862|Sam Richards]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-09-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sam_richards sam_richards] | [[:d:Q4844862|Q4844862]] |- | | ''[[:d:Q39067085|Sam Van Aken]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sam_van_aken sam_van_aken] | [[:d:Q39067085|Q39067085]] |- | [[Íomhá:Samantha Nutt New Image - -14.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7408709|Samantha Nutt]]'' | dochtúir Ceanadach | [[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/samantha_nutt samantha_nutt] | [[:d:Q7408709|Q7408709]] |- | [[Íomhá:Samantha Power in 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Samantha Power]] | scoláire, údar, agus taidhleoir Gael-Mheiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-09-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [https://www.ted.com/speakers/samantha_power samantha_power] | [[:d:Q454970|Q454970]] |- | | ''[[:d:Q23782711|Samuel Cohen]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/samuel_cohen samuel_cohen] | [[:d:Q23782711|Q23782711]] |- | | ''[[:d:Q94488349|Sandeep Jauhar]]'' | | ''[[:d:Q3264451|cairdeolaí]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sandeep_jauhar sandeep_jauhar] | [[:d:Q94488349|Q94488349]] |- | | ''[[:d:Q122963546|Sandersan Onie]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/sandersan_onie_TEDxSydney20220804-51709 sandersan_onie_TEDxSydney20220804-51709] | [[:d:Q122963546|Q122963546]] |- | [[Íomhá:Sandi Toksvig - Secret Comedy Podcast - 2013 (9468814916) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q293020|Sandi Toksvig]]'' | | [[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q3149505|tobchumtha]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-05-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/sandi_toksvig sandi_toksvig] | [[:d:Q293020|Q293020]] |- | | ''[[:d:Q111649594|Sandor Markon]]'' | | ''[[:d:Q974144|oideoir]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-11-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ungáir]] | [https://www.ted.com/speakers/speaker0046 speaker0046] | [[:d:Q111649594|Q111649594]] |- | | ''[[:d:Q23670660|Sandra Aamodt]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sandra_aamodt sandra_aamodt] | [[:d:Q23670660|Q23670660]] |- | | ''[[:d:Q23657109|Sandra Fisher-Martins]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sandra_fisher_martins sandra_fisher_martins] | [[:d:Q23657109|Q23657109]] |- | [[Íomhá:S Dixson-Declève.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q64853068|Sandrine Dixson-Declève]]'' | | ''[[:d:Q381160|saineolaí]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bheilg]] | [https://www.ted.com/speakers/sandrine_dixson_decleve sandrine_dixson_decleve] | [[:d:Q64853068|Q64853068]] |- | | ''[[:d:Q23782729|Sandrine Thuret]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sandrine_thuret sandrine_thuret] | [[:d:Q23782729|Q23782729]] |- | [[Íomhá:William Darity.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7417229|Sandy Darity, Jr.]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q15319501|eolaí sóisialta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-04-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/william_sandy_darity william_sandy_darity] | [[:d:Q7417229|Q7417229]] |- | | ''[[:d:Q7417607|Sanford Biggers]]'' | dearcealaíontóir Meiriceánach | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q11569986|déantóir priontaí]]''<br/>''[[:d:Q111853588|object artist]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sanford_biggers sanford_biggers] | [[:d:Q7417607|Q7417607]] |- | [[Íomhá:Sangeeta N. Bhatia-Heritage-Day-2019-115.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7417919|Sangeeta N. Bhatia]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sangeeta_bhatia sangeeta_bhatia] | [[:d:Q7417919|Q7417919]] |- | | ''[[:d:Q23769249|Sangu Delle]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sangu_delle sangu_delle] | [[:d:Q23769249|Q23769249]] |- | | ''[[:d:Q23713544|Sanjay Dastoor]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sanjay_dastoor sanjay_dastoor] | [[:d:Q23713544|Q23713544]] |- | | ''[[:d:Q23662565|Sanjay Pradhan]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sanjay_pradhan sanjay_pradhan] | [[:d:Q23662565|Q23662565]] |- | | ''[[:d:Q23728286|Sara Lewis]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sara_lewis sara_lewis] | [[:d:Q23728286|Q23728286]] |- | [[Íomhá:Sara Menker 2017.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54908063|Sara Menker]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Aetóip]] | [https://www.ted.com/speakers/sara_menker sara_menker] | [[:d:Q54908063|Q54908063]] |- | [[Íomhá:Sara Ramírez3.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q40069|Sara Ramirez]]'' | | ''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1975" | 1975-08-31 | [[Inscne neamhdhénártha|neamh-dhénártha]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Meicsiceo]] | [https://www.ted.com/speakers/sara_ramirez sara_ramirez] | [[:d:Q40069|Q40069]] |- | [[Íomhá:Sara Seager CHF-Cain-Conference-May-2016-059.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7421764|Sara Seager]]'' | réalteolaí Ceanadach | [[réalteolaí]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1971" | 1971-07-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/sara_seager sara_seager] | [[:d:Q7421764|Q7421764]] |- | | ''[[:d:Q93349658|Sara-Jane Dunn]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/sara_jane_dunn sara_jane_dunn] | [[:d:Q93349658|Q93349658]] |- | | ''[[:d:Q23760629|Sarah Bergbreiter]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sarah_bergbreiter sarah_bergbreiter] | [[:d:Q23760629|Q23760629]] |- | | ''[[:d:Q7422132|Sarah Brosnan]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_brosnan sarah_brosnan] | [[:d:Q7422132|Q7422132]] |- | [[Íomhá:Sarah P Corbett (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16205571|Sarah Corbett]]'' | | ''[[:d:Q10694573|ealaíontóir teicstílí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_corbett sarah_corbett] | [[:d:Q16205571|Q16205571]] |- | | ''[[:d:Q125749606|Sarah Jill Kurnick]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/sarah_kurnick sarah_kurnick] | [[:d:Q125749606|Q125749606]] |- | [[Íomhá:SarahJones.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7422463|Sarah Jones]]'' | | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>''[[:d:Q13235160|monaróir]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-11-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_jones sarah_jones] | [[:d:Q7422463|Q7422463]] |- | [[Íomhá:Sarah Kaminsky - TEDxTalk 2010 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23797164|Sarah Kaminsky]]'' | | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-03-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_kaminsky sarah_kaminsky] | [[:d:Q23797164|Q23797164]] |- | [[Íomhá:Sarah Kay 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q32931|Sarah Kay]]'' | file Meiriceánach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1988" | 1988-06-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_kay sarah_kay] | [[:d:Q32931|Q32931]] |- | [[Íomhá:Sarah Lewis at LA Times Festival of Books 2025 (cropped).png|center|128px]] | ''[[:d:Q7422530|Sarah Lewis]]'' | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[staraí]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_lewis sarah_lewis] | [[:d:Q7422530|Q7422530]] |- | [[Íomhá:Sarah Longwell - Publisher of the Bulwark (52549214676).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q72759128|Sarah Longwell]]'' | | ''[[:d:Q2516866|foilsitheoir]]''<br/>''[[:d:Q8125919|comhairleoir polaitíochta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_longwell sarah_longwell] | [[:d:Q72759128|Q72759128]] |- | [[Íomhá:Sarah Parcak, 2014 (crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7422673|Sarah Parcak]]'' | | ''[[:d:Q1350189|éigipteolaí]]''<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>[[seandálaí]] | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_parcak sarah_parcak] | [[:d:Q7422673|Q7422673]] |- | | ''[[:d:Q57653565|Sarah Rugheimer]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_rugheimer sarah_rugheimer] | [[:d:Q57653565|Q57653565]] |- | | ''[[:d:Q3473432|Sarah Sze]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q11569986|déantóir priontaí]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_sze sarah_sze] | [[:d:Q3473432|Q3473432]] |- | | ''[[:d:Q24890253|Sarah T. Stewart-Mukhopadhyay]]'' | | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_t_stewart sarah_t_stewart] | [[:d:Q24890253|Q24890253]] |- | [[Íomhá:Sarah-Jayne Blakemore, University College London.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15739591|Sarah-Jayne Blakemore]]'' | néareolaí Briotanach | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-08-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/sarah_jayne_blakemore sarah_jayne_blakemore] | [[:d:Q15739591|Q15739591]] |- | | ''[[:d:Q23656709|Sasha Dichter]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sasha_dichter sasha_dichter] | [[:d:Q23656709|Q23656709]] |- | [[Íomhá:Sasha Luccioni 2022.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q122439015|Sasha Luccioni]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]]<br/>[[an Úcráin]] | [https://www.ted.com/speakers/sasha_luccioni sasha_luccioni] | [[:d:Q122439015|Q122439015]] |- | [[Íomhá:Saul Griffith shot at Pop!Tech by Kris Krug.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7427302|Saul Griffith]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/saul_griffith saul_griffith] | [[:d:Q7427302|Q7427302]] |- | [[Íomhá:Sauti-Sol.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7427621|Sauti Sol]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/sauti_sol sauti_sol] | [[:d:Q7427621|Q7427621]] |- | [[Íomhá:Sayu Bhojwani (14271186660) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q88463628|Sayu Bhojwani]]'' | | | data-sort-value="1967" | 1967 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sayu_bhojwani sayu_bhojwani] | [[:d:Q88463628|Q88463628]] |- | | ''[[:d:Q17017620|Saša Vučinić]]'' | iriseoir agus gníomhaí Seirbiach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]'' | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSeirbia]] | [https://www.ted.com/speakers/sasa_vucinic sasa_vucinic] | [[:d:Q17017620|Q17017620]] |- | | ''[[:d:Q539960|Scilla Elworthy]]'' | | ''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-06-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/1403 1403]<br/>[https://www.ted.com/speakers/scilla_elworthy scilla_elworthy] | [[:d:Q539960|Q539960]] |- | | ''[[:d:Q23782703|Scott Dinsmore]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/scott_dinsmore scott_dinsmore] | [[:d:Q23782703|Q23782703]] |- | | ''[[:d:Q23662590|Scott Fraser]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/scott_fraser scott_fraser] | [[:d:Q23662590|Q23662590]] |- | [[Íomhá:Scott Galloway (51933097365) (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q29017701|Scott Galloway]]'' | | [[ollamh]]<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q832136|bainisteoir gnó]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-11-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/scott_galloway scott_galloway] | [[:d:Q29017701|Q29017701]] |- | | ''[[:d:Q3476245|Scott Kim]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1954" | 1954 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/scott_kim scott_kim] | [[:d:Q3476245|Q3476245]] |- | [[Íomhá:Scott McCloud.Making Comics Tour.RISD.gk.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q454833|Scott McCloud]]'' | cartúnaí Meiriceánach | ''[[:d:Q715301|ealaíontóir greannáin]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q11892507|scríbhneoir greannán]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-06-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/scott_mccloud scott_mccloud] | [[:d:Q454833|Q454833]] |- | | ''[[:d:Q23661641|Scott Rickard]]'' | | [[matamaiticeoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/scott_rickard scott_rickard] | [[:d:Q23661641|Q23661641]] |- | | ''[[:d:Q21551156|Scott Summit]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/scott_summit scott_summit] | [[:d:Q21551156|Q21551156]] |- | | ''[[:d:Q37390205|Sean Davis]]'' | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sean_davis sean_davis] | [[:d:Q37390205|Q37390205]] |- | | ''[[:d:Q24054846|Sean Follmer]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1906857|innealtóir meicniúil]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sean_follmer sean_follmer] | [[:d:Q24054846|Q24054846]] |- | | ''[[:d:Q23817870|Sean Gourley]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nua-Shéalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/sean_gourley sean_gourley] | [[:d:Q23817870|Q23817870]] |- | [[Íomhá:Seanmcarroll2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3129354|Sean M. Carroll]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-10-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sean_carroll sean_carroll] | [[:d:Q3129354|Q3129354]] |- | [[Íomhá:Sean Sherman at the Tatanka Truck 2021-10-09.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q64541096|Sean Sherman]]'' | | ''[[:d:Q3499072|chef]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sean_sherman sean_sherman] | [[:d:Q64541096|Q64541096]] |- | [[Íomhá:Sebastian Deterding (6777479684).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23662471|Sebastian Deterding]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[ollamh]] | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/sebastian_deterding sebastian_deterding] | [[:d:Q23662471|Q23662471]] |- | [[Íomhá:Sebastian Junger, April 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q969298|Sebastian Junger]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q222344|cineamatagrafadóir]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q164236|comhfhreagraí cogaidh]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-01-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sebastian_junger sebastian_junger] | [[:d:Q969298|Q969298]] |- | | ''[[:d:Q7442523|Sebastian Seung]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/751 751]<br/>[https://www.ted.com/speakers/sebastian_seung sebastian_seung] | [[:d:Q7442523|Q7442523]] |- | [[Íomhá:Sebastian Thrun at IAA 2019 IMG 0893.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62901|Sebastian Thrun]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/972 972]<br/>[https://www.ted.com/speakers/sebastian_thrun sebastian_thrun] | [[:d:Q62901|Q62901]] |- | | ''[[:d:Q23795349|Sebastian Wernicke]]'' | | ''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sebastian_wernicke sebastian_wernicke] | [[:d:Q23795349|Q23795349]] |- | [[Íomhá:Sebastião Salgado (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q358158|Sebastião Salgado]]'' | grianghrafadóir Brasaíleach (1944–2025) | ''[[:d:Q957729|fóta-iriseoir]]''<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>[[eacnamaí]] | data-sort-value="1944" | 1944-02-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]]<br/>[[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/sebastiao_salgado sebastiao_salgado] | [[:d:Q358158|Q358158]] |- | [[Íomhá:Sendhil Mullainathan - Behavioral Economics of Extreme Poverty - 2014 (13927918920) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q655590|Sendhil Mullainathan]]'' | eacnamaí Indiach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/546 546]<br/>[https://www.ted.com/speakers/sendhil_mullainathan sendhil_mullainathan] | [[:d:Q655590|Q655590]] |- | [[Íomhá:Serena Williams at 2013 US Open.jpg|center|128px]] | [[Serena Williams]] | imreoir leadóige Meiriceánach | ''[[:d:Q10833314|imreoir leadóige]]''<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q2066131|lúthchleasaí]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-09-26 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/serena_williams serena_williams] | [[:d:Q11459|Q11459]] |- | | ''[[:d:Q23729052|Sergei Lupashin]]'' | | ''[[:d:Q3437279|roboticist]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sergei_lupashin sergei_lupashin] | [[:d:Q23729052|Q23729052]] |- | [[Íomhá:Sergey Brin Ted 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92764|Sergey Brin]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q133253419|fiontraí teicneolaíocht]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-08-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sergey_brin sergey_brin] | [[:d:Q92764|Q92764]] |- | [[Íomhá:Sergiu P. Pașca in 2025 at Stanford.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q49018109|Sergiu Pasca]]'' | | ''[[:d:Q5669847|ollamh cúnta]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-01-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Rómáin]] | [https://www.ted.com/speakers/sergiu_p_pasca sergiu_p_pasca] | [[:d:Q49018109|Q49018109]] |- | [[Íomhá:Seth F. Berkley - Annual Meeting of the New Champions 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7456439|Seth Berkley]]'' | | ''[[:d:Q12765408|eipidéimeolaí]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-10-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/seth_berkley seth_berkley] | [[:d:Q7456439|Q7456439]] |- | [[Íomhá:Seth Godin in 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q439396|Seth Godin]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1960" | 1960-07-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/seth_godin seth_godin] | [[:d:Q439396|Q439396]] |- | | ''[[:d:Q7456582|Seth Priebatsch]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/784 784]<br/>[https://www.ted.com/speakers/seth_priebatsch seth_priebatsch] | [[:d:Q7456582|Q7456582]] |- | [[Íomhá:CSICON 2011-Seth Shostak.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q5762284|Seth Shostak]]'' | réalteolaí | [[réalteolaí]]<br/>''[[:d:Q2722764|pearsa raidió]]''<br/>[[fisiceoir]] | data-sort-value="1943" | 1943-07-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/seth_shostak seth_shostak] | [[:d:Q5762284|Q5762284]] |- | [[Íomhá:Sethembile Msezane- Portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q54915207|Sethembile Msezane]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1991" | 1991 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/sethembile_msezane sethembile_msezane] | [[:d:Q54915207|Q54915207]] |- | [[Íomhá:Severn Cullis-Suzuki.jpg|center|128px]] | [[Severn Cullis-Suzuki]] | | ''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>''[[:d:Q20155174|referent]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-11-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/severn_cullis_suzuki severn_cullis_suzuki] | [[:d:Q385329|Q385329]] |- | | ''[[:d:Q109971390|Sevidzem Ernestine Leikeki]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]'' | data-sort-value="1985" | 1985<br/>1985-08-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Camarún]] | [https://www.ted.com/speakers/ernestine_leikeki_sevidzem ernestine_leikeki_sevidzem] | [[:d:Q109971390|Q109971390]] |- | [[Íomhá:Seyi Oyesola.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7459066|Seyi Oyesola]]'' | dochtúir Nigéarach | [[Lia|dochtúir leighis]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/seyi_oyesola seyi_oyesola] | [[:d:Q7459066|Q7459066]] |- | | ''[[:d:Q23498237|Shabana Basij-Rasikh]]'' | | ''[[:d:Q974144|oideoir]]''<br/>''[[:d:Q22336956|daonnúlach]]'' | data-sort-value="1990" | 1990 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afganastáin]] | [https://www.ted.com/speakers/shabana_basij_rasikh shabana_basij_rasikh] | [[:d:Q23498237|Q23498237]] |- | [[Íomhá:Shad Begum at 2012 IWOC Award (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7460202|Shad Begum]]'' | | ''[[:d:Q7019111|oibrí sóisialta]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-01-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Phacastáin]] | [https://www.ted.com/speakers/shad_begum shad_begum] | [[:d:Q7460202|Q7460202]] |- | | ''[[:d:Q16212117|Shaffi Mather]]'' | fear gnó Indiach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-02-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/shaffi_mather shaffi_mather] | [[:d:Q16212117|Q16212117]] |- | [[Íomhá:Shah Rukh Khan graces the launch of the new Santro.jpg|center|128px]] | [[Shah Rukh Khan]] | Aisteoir agus léiritheoir Indiach | ''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q5716684|damhsóir]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/shah_rukh_khan shah_rukh_khan] | [[:d:Q9535|Q9535]] |- | [[Íomhá:Shai Agassi2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1235658|Shai Agassi]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-04-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/shai_agassi shai_agassi] | [[:d:Q1235658|Q1235658]] |- | [[Íomhá:Shai Reshef.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7462389|Shai Reshef]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-09-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/shai_reshef shai_reshef] | [[:d:Q7462389|Q7462389]] |- | [[Íomhá:Shaka Senghor - Flickr - Knight Foundation.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23498341|Shaka Senghor]]'' | | [[léachtóir]]<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/shaka_senghor shaka_senghor] | [[:d:Q23498341|Q23498341]] |- | [[Íomhá:Shane Campbell-Staton.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q62018991|Shane Campbell-Staton]]'' | | ''[[:d:Q16271064|heirpiteolaí]]''<br/>''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/shane_campbell-staton shane_campbell-staton] | [[:d:Q62018991|Q62018991]] |- | [[Íomhá:Shane Koyczan and the Short Story Long.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6483777|Shane Koyczan]]'' | file Ceanadach | ''[[:d:Q17378128|file ó bhéal]]''<br/>[[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1976" | 1976-05-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/shane_koyczan shane_koyczan] | [[:d:Q6483777|Q6483777]] |- | [[Íomhá:Shane Legg.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22278829|Shane Legg]]'' | | ''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Nua-Shéalainn]] | [https://www.ted.com/speakers/shane_legg shane_legg] | [[:d:Q22278829|Q22278829]] |- | [[Íomhá:Shankar Vedantam April 4, 2016 (26216540846).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18153945|Shankar Vedantam]]'' | | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/shankar_vedantam shankar_vedantam] | [[:d:Q18153945|Q18153945]] |- | [[Íomhá:Shannon Lee.png|center|128px]] | ''[[:d:Q698411|Shannon Lee]]'' | ban-aisteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q465501|éachtóir]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1969" | 1969-04-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/shannon_lee shannon_lee] | [[:d:Q698411|Q698411]] |- | [[Íomhá:Shantell Martin in 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16221050|Shantell Martin]]'' | | ''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>[[ollamh]] | data-sort-value="1980" | 1980-10-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/shantell_martin shantell_martin] | [[:d:Q16221050|Q16221050]] |- | [[Íomhá:ShaoLan speaks at TED 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19058856|Shaolan Hsueh]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[múinteoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1971" | 1971 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Téaváin]] | [https://www.ted.com/speakers/shaolan_hsueh shaolan_hsueh] | [[:d:Q19058856|Q19058856]] |- | | ''[[:d:Q89387184|Shari Liu]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/shari_liu_TEDxMIT20221204-52121 shari_liu_TEDxMIT20221204-52121] | [[:d:Q89387184|Q89387184]] |- | [[Íomhá:Sharmeen Obaid Chinoy World Economic Forum 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3563826|Sharmeen Obaid-Chinoy]]'' | scannánóir agus iriseoir Pacastánach (rugadh 1978) | [[iriseoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-11-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Phacastáin]] | [https://www.ted.com/speakers/sharmeen_obaid_chinoy sharmeen_obaid_chinoy] | [[:d:Q3563826|Q3563826]] |- | [[Íomhá:Sharon Brous.png|center|128px]] | ''[[:d:Q7489999|Sharon Brous]]'' | | ''[[:d:Q133485|raibí]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sharon_brous sharon_brous] | [[:d:Q7489999|Q7489999]] |- | [[Íomhá:Sharon F Terry headshot 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7490049|Sharon F. Terry]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-11-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sharon_terry sharon_terry] | [[:d:Q7490049|Q7490049]] |- | [[Íomhá:Sharon Weinberger al Magnànim (34839642425).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7490261|Sharon Weinberger]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sharon_weinberger sharon_weinberger] | [[:d:Q7490261|Q7490261]] |- | [[Íomhá:Shashi Tharoor 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q195616|Shashi Tharoor]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/560 560]<br/>[https://www.ted.com/speakers/shashi_tharoor shashi_tharoor] | [[:d:Q195616|Q195616]] |- | [[Íomhá:Shawn Achor by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16156426|Shawn Achor]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/shawn_achor shawn_achor] | [[:d:Q16156426|Q16156426]] |- | | ''[[:d:Q7492127|Shea Hembrey]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/shea_hembrey shea_hembrey] | [[:d:Q7492127|Q7492127]] |- | [[Íomhá:Sheena Iyengar.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q29752|Sheena Iyengar]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>[[eacnamaí]] | data-sort-value="1969" | 1969-11-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sheena_iyengar sheena_iyengar] | [[:d:Q29752|Q29752]] |- | | ''[[:d:Q17118618|Sheila Nirenberg]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sheila_nirenberg sheila_nirenberg] | [[:d:Q17118618|Q17118618]] |- | | ''[[:d:Q23797211|Sheila Patek]]'' | | ''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sheila_patek sheila_patek] | [[:d:Q23797211|Q23797211]] |- | [[Íomhá:Shekhar kapur 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q522232|Shekhar Kapur]]'' | stiúrthóir scannán Indiach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q326653|cuntasóir]]''<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q3455803|stiúrthóir]]'' | data-sort-value="1945" | 1945-12-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/shekhar_kapur shekhar_kapur] | [[:d:Q522232|Q522232]] |- | | ''[[:d:Q60057095|Shekinah Elmore]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-07-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/shekinah_elmore shekinah_elmore] | [[:d:Q60057095|Q60057095]] |- | | ''[[:d:Q63121753|Shep Doeleman]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>[[réalteolaí]] | data-sort-value="1967" | 1967-01-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bheilg]] | [https://www.ted.com/speakers/sheperd_doeleman sheperd_doeleman] | [[:d:Q63121753|Q63121753]] |- | | ''[[:d:Q14159717|Shereen El Feki]]'' | iriseoir agus údar Briotanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Éigipt]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/shereen_el_feki shereen_el_feki] | [[:d:Q14159717|Q14159717]] |- | [[Íomhá:Sherry Turkle.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q52919|Sherry Turkle]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-06-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sherry_turkle sherry_turkle] | [[:d:Q52919|Q52919]] |- | [[Íomhá:Sherwin Nuland.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2278468|Sherwin B. Nuland]]'' | máinlia Meiriceánach | [[máinlia]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1930" | 1930-12-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sherwin_nuland sherwin_nuland] | [[:d:Q2278468|Q2278468]] |- | [[Íomhá:Sheryl Lee Ralph - Philadelphia BME Leadership Awards (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q457180|Sheryl Lee Ralph]]'' | | ''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q60723829|popamhránaí]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sheryl_lee_ralph sheryl_lee_ralph] | [[:d:Q457180|Q457180]] |- | [[Íomhá:Sheryl Sandberg WEF 2013 (crop by James Tamim).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q234653|Sheryl Sandberg]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-28 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sheryl_sandberg sheryl_sandberg] | [[:d:Q234653|Q234653]] |- | [[Íomhá:WuDunn, Sheryl.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7126275|Sheryl WuDunn]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q2883465|baincéir infheistíochta]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q18190897|comhfhreagraí eachtrach]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-11-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sheryl_wudunn sheryl_wudunn] | [[:d:Q7126275|Q7126275]] |- | [[Íomhá:Shigeru Ban.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q526725|Shigeru Ban]]'' | ailtire Seapánach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q2145981|athchóiritheoir]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-08-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSeapáin]] | [https://www.ted.com/speakers/shigeru_ban shigeru_ban] | [[:d:Q526725|Q526725]] |- | | ''[[:d:Q23729147|Shih Chieh Huang]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1975" | 1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/shih_chieh_huang shih_chieh_huang] | [[:d:Q23729147|Q23729147]] |- | [[Íomhá:Shilo Shiv Suleman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20685693|Shilo Shiv Suleman]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/shilo_shiv_suleman shilo_shiv_suleman] | [[:d:Q20685693|Q20685693]] |- | | ''[[:d:Q23795685|Shimon Schocken]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/shimon_schocken shimon_schocken] | [[:d:Q23795685|Q23795685]] |- | | ''[[:d:Q23796822|Shimon Steinberg]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/shimon_steinberg shimon_steinberg] | [[:d:Q23796822|Q23796822]] |- | | ''[[:d:Q18233521|Shimpei Takahashi]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSeapáin]] | [https://www.ted.com/speakers/shimpei_takahashi shimpei_takahashi] | [[:d:Q18233521|Q18233521]] |- | [[Íomhá:Viennale talk (2), Shirin Neshat.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q262413|Shirin Neshat]]'' | | [[grianghrafadóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q18216771|físealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q106227216|video installation artist]]''<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q11814411|documentarian]]''<br/>''[[:d:Q28054786|opera director]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-03-26 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Iaráin]] | [https://www.ted.com/speakers/shirin_neshat shirin_neshat] | [[:d:Q262413|Q262413]] |- | [[Íomhá:Shivani Sirona (38198572896).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q61446521|Shivani Siroya]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/shivani_siroya shivani_siroya] | [[:d:Q61446521|Q61446521]] |- | | ''[[:d:Q23662139|Shlomo Benartzi]]'' | | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/shlomo_benartzi shlomo_benartzi] | [[:d:Q23662139|Q23662139]] |- | [[Íomhá:Shohini brch 2018-1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q52707485|Shohini Ghose]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/shohini_ghose shohini_ghose] | [[:d:Q52707485|Q52707485]] |- | [[Íomhá:Shonda Rhimes 2024.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q242329|Shonda Rhimes]]'' | | ''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q1440873|ceannléiritheoir]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]] | data-sort-value="1970" | 1970-01-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/shonda_rhimes shonda_rhimes] | [[:d:Q242329|Q242329]] |- | [[Íomhá:TikTok CEO Shou Zi Chew.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q115591126|Shou Zi Chew]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | data-sort-value="1983" | 1983-01-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Singeapór]] | [https://www.ted.com/speakers/shou_chew shou_chew] | [[:d:Q115591126|Q115591126]] |- | [[Íomhá:Shree Bose (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23797949|Shree Bose]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-27 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1190 1190]<br/>[https://www.ted.com/speakers/shree_bose shree_bose] | [[:d:Q23797949|Q23797949]] |- | | ''[[:d:Q23728304|Shubhendu Sharma]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/shubhendu_sharma shubhendu_sharma] | [[:d:Q23728304|Q23728304]] |- | [[Íomhá:Shukla bose.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7504834|Shukla Bose]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/shukla_bose shukla_bose] | [[:d:Q7504834|Q7504834]] |- | | ''[[:d:Q23662246|Shyam Sankar]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/shyam_sankar shyam_sankar] | [[:d:Q23662246|Q23662246]] |- | | ''[[:d:Q16192736|Siamak Hariri]]'' | ailtire Ceanadach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/siamak_hariri siamak_hariri] | [[:d:Q16192736|Q16192736]] |- | [[Íomhá:Sian Beilock - Dartmouth College - 10 January 2024 - 21 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16198523|Sian Beilock]]'' | | [[síceolaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sian_leah_beilock sian_leah_beilock] | [[:d:Q16198523|Q16198523]] |- | [[Íomhá:Siddhartha Mukherjee.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q983450|Siddhartha Mukherjee]]'' | | ''[[:d:Q551835|scríbhneoir leighis]]''<br/>''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>''[[:d:Q16062369|oinceolaí]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[eolaí]]<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q6087445|assistant professor]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-07-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/siddhartha_mukherjee siddhartha_mukherjee] | [[:d:Q983450|Q983450]] |- | [[Íomhá:Siddhartha Roy - Kolkata 2011-05-21 3594.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q27663696|Siddhartha Roy]]'' | bitheolaí Indiach | ''[[:d:Q16529590|eolaí comhshaoil]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-04-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/siddhartha_roy siddhartha_roy] | [[:d:Q27663696|Q27663696]] |- | | ''[[:d:Q23670511|Siddharthan Chandran]]'' | | [[eolaí]]<br/>[[néareolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/siddharthan_chandran siddharthan_chandran] | [[:d:Q23670511|Q23670511]] |- | [[Íomhá:Siegfried Woldhek (2017).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7510710|Siegfried Woldhek]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q3024627|editorial cartoonist]]''<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-05-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/siegfried_woldhek siegfried_woldhek] | [[:d:Q7510710|Q7510710]] |- | [[Íomhá:Simon Anholt.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7518172|Simon Anholt]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/simon_anholt simon_anholt] | [[:d:Q7518172|Q7518172]] |- | | ''[[:d:Q23657275|Simon Berrow]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/simon_berrow simon_berrow] | [[:d:Q23657275|Q23657275]] |- | | ''[[:d:Q23657193|Simon Lewis]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/simon_lewis simon_lewis] | [[:d:Q23657193|Q23657193]] |- | [[Íomhá:Simon Sinek speaks at Camp H.M. Smith in Hawaii (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7519777|Simon Sinek]]'' | | ''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q16849727|comhairleoir gnó]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-10-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/simon_sinek simon_sinek] | [[:d:Q7519777|Q7519777]] |- | | ''[[:d:Q113534602|Simon Stiell]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/simon_stiell simon_stiell] | [[:d:Q113534602|Q113534602]] |- | | ''[[:d:Q12335376|Simona Abdallah]]'' | | ''[[:d:Q386854|drumadóir]]'' | data-sort-value="1979" | 1979 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/simona_abdallah simona_abdallah] | [[:d:Q12335376|Q12335376]] |- | | ''[[:d:Q96065599|Simona Francese]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/simona_francese simona_francese] | [[:d:Q96065599|Q96065599]] |- | [[Íomhá:Simone Giertz in Studio.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23304510|Simone Giertz]]'' | | ''[[:d:Q4110598|físbhlagálaí]]''<br/>''[[:d:Q3437279|roboticist]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]'' | data-sort-value="1990" | 1990-11-01 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/simone_giertz simone_giertz] | [[:d:Q23304510|Q23304510]] |- | [[Íomhá:Sinan Aral - 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q88200399|Sinan Aral]]'' | | ''[[:d:Q15319501|eolaí sóisialta]]''<br/>''[[:d:Q29169143|eolaí sonraí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eacnamaí]] | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/sinan_aral sinan_aral] | [[:d:Q88200399|Q88200399]] |- | | ''[[:d:Q7530129|Sirena Huang]]'' | | ''[[:d:Q1259917|veidhleadóir]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-05-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sirena_huang sirena_huang] | [[:d:Q7530129|Q7530129]] |- | [[Íomhá:Sisonke Msimang - TEDxSoweto 2014 - arm raised (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q72181398|Sisonke Msimang]]'' | scríbhneoir as an Afraic Theas | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q84681895|political analyst]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/sisonke_msimang sisonke_msimang] | [[:d:Q72181398|Q72181398]] |- | [[Íomhá:Sivamani 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3595145|Sivamani]]'' | ceoltóir Indiach | ''[[:d:Q4351403|cnagcheoltóir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-12-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/sivamani sivamani] | [[:d:Q3595145|Q3595145]] |- | [[Íomhá:Siyanda Mohutsiwa (26683928862) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27987700|Siyanda Mohutsiwa]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1993" | 1993-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhotsuáin]] | [https://www.ted.com/speakers/siyanda_mohutsiwa siyanda_mohutsiwa] | [[:d:Q27987700|Q27987700]] |- | | ''[[:d:Q19564457|Skylar Tibbits]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/skylar_tibbits skylar_tibbits] | [[:d:Q19564457|Q19564457]] |- | [[Íomhá:Slava Balbek.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q123992858|Slava Balbek]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-07-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Úcráin]] | [https://www.ted.com/speakers/slava_balbek slava_balbek] | [[:d:Q123992858|Q123992858]] |- | | ''[[:d:Q1493085|Sleepy Man]]'' | banna ceoil | | | | | [https://www.ted.com/speakers/sleepy_man_banjo_boys sleepy_man_banjo_boys] | [[:d:Q1493085|Q1493085]] |- | [[Íomhá:Sofi Tukker 06 04 2016 -14 (27454016316).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22044898|Sofi Tukker]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/sofi_tukker sofi_tukker] | [[:d:Q22044898|Q22044898]] |- | [[Íomhá:Sofia Crespo - Art Basel 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q123682708|Sofia Crespo]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1991" | 1991-04-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Airgintín]] | [https://www.ted.com/speakers/sofia_crespo sofia_crespo] | [[:d:Q123682708|Q123682708]] |- | | ''[[:d:Q108514270|Sofia Jawed-Wessel]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sofia_jawed_wessel sofia_jawed_wessel] | [[:d:Q108514270|Q108514270]] |- | [[Íomhá:Wikimedia-Futures-Lab-Sofia-Ongele.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q125724755|Sofia Ongele]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="2000" | 2000 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sofia_ongele sofia_ongele] | [[:d:Q125724755|Q125724755]] |- | [[Íomhá:Solitaire Townsend.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7558197|Solitaire Townsend]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/solitaire_townsend solitaire_townsend] | [[:d:Q7558197|Q7558197]] |- | | ''[[:d:Q52004376|Solomon Goldstein-Rose]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1993" | 1993-12-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/solomon_goldstein_rose solomon_goldstein_rose] | [[:d:Q52004376|Q52004376]] |- | [[Íomhá:SOMI, концерт в рамках фестиваля "Акваджаз" в "Зимнем театре".jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7560413|Somi]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q66314404|snagamhránaí]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-06-06<br/>1981-06-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/somi_kakoma somi_kakoma] | [[:d:Q7560413|Q7560413]] |- | | ''[[:d:Q23661638|Sonaar Luthra]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sonaar_luthra sonaar_luthra] | [[:d:Q23661638|Q23661638]] |- | [[Íomhá:SoniaShahByJohnnyMartyr.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3964777|Sonia Shah]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sonia_shah sonia_shah] | [[:d:Q3964777|Q3964777]] |- | [[Íomhá:Sophal Ear (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20685614|Sophal Ear]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1965" | 1960s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Chambóid]] | [https://www.ted.com/speakers/sophal_ear sophal_ear] | [[:d:Q20685614|Q20685614]] |- | [[Íomhá:Sophia Kianni in dorm for Vogue Arabia (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q95692533|Sophia Kianni]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q970153|aisteoir linbh]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]'' | data-sort-value="2001" | 2001-12-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sophia_kianni sophia_kianni] | [[:d:Q95692533|Q95692533]] |- | [[Íomhá:Sophie Howe Change Now.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q102277721|Sophie Howe]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/sophie_howe sophie_howe] | [[:d:Q102277721|Q102277721]] |- | [[Íomhá:Sophie Hunger 2009.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q260336|Sophie Hunger]]'' | amhránaí agus cumadóir Eilvéiseach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1415090|cumadóir scóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1983" | 1983-03-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/sophie_hunger sophie_hunger] | [[:d:Q260336|Q260336]] |- | [[Íomhá:Sophie scott photo.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q17278767|Sophie Scott]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/sophie_scott sophie_scott] | [[:d:Q17278767|Q17278767]] |- | [[Íomhá:Annual Membership Meeting 2017 9832 3 - Soraya Chemaly.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60695598|Soraya Chemaly]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[na Bahámaí]] | [https://www.ted.com/speakers/soraya_chemaly soraya_chemaly] | [[:d:Q60695598|Q60695598]] |- | [[Íomhá:Sougwen Chung at World Economic Forum Annual Meeting of the New Champions 2023.png|center|128px]] | ''[[:d:Q28871477|Sougwen Chung]]'' | | [[ealaíontóir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/sougwen_chung sougwen_chung] | [[:d:Q28871477|Q28871477]] |- | [[Íomhá:Soul Rebels in 2012.png|center|128px]] | ''[[:d:Q7564283|Soul Rebels Brass Band]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/the_soul_rebels the_soul_rebels] | [[:d:Q7564283|Q7564283]] |- | | ''[[:d:Q91346129|Soyapi L Mumba]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/soyapi_mumba soyapi_mumba] | [[:d:Q91346129|Q91346129]] |- | [[Íomhá:Spencer Wells.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3595861|Spencer Wells]]'' | géineolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-04-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/spencer_wells spencer_wells] | [[:d:Q3595861|Q3595861]] |- | [[Íomhá:Srđa Popović, 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2315360|Srđa Popović]]'' | gníomhaí daonlathais Seirbiach | ''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1397808|trodaí frithbheartaíochta]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-02-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSeirbia]] | [https://www.ted.com/speakers/srdja_popovic srdja_popovic] | [[:d:Q2315360|Q2315360]] |- | [[Íomhá:Stacey Abrams by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7595813|Stacey Abrams]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q106758751|voting rights activist]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q11499147|gníomhaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-12-09 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stacey_abrams stacey_abrams] | [[:d:Q7595813|Q7595813]] |- | | ''[[:d:Q23769382|Stacey Baker]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stacey_baker stacey_baker] | [[:d:Q23769382|Q23769382]] |- | | ''[[:d:Q23796642|Stacey Kramer]]'' | | ''[[:d:Q125129579|brand strategist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stacey_kramer stacey_kramer] | [[:d:Q23796642|Q23796642]] |- | | ''[[:d:Q117222205|Stacy Smith]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/stacy_smith stacy_smith] | [[:d:Q117222205|Q117222205]] |- | [[Íomhá:Stanley McChrystal BG 1999.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q374338|Stanley A. McChrystal]]'' | ginearál Meiriceánach | ''[[:d:Q38239859|oifigeach airm]]''<br/>''[[:d:Q11545923|ceannasaí míleata]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[saighdiúir]] | data-sort-value="1954" | 1954-08-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stanley_mcchrystal stanley_mcchrystal] | [[:d:Q374338|Q374338]] |- | | ''[[:d:Q23713770|Stefan Larsson]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stefan_larsson stefan_larsson] | [[:d:Q23713770|Q23713770]] |- | [[Íomhá:MJK61338 Stefan Sagmeister (Beyond Tellerrand München 2018).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q89568|Stefan Sagmeister]]'' | ealaíontóir Ostarach | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1229025|clóghrafóir]]''<br/>''[[:d:Q627325|dearthóir grafaicí]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q644687|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>''[[:d:Q1925963|ealaíontóir grafach]]''<br/>''[[:d:Q4108101|clóchuradóir]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-08-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ostair]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/stefan_sagmeister stefan_sagmeister] | [[:d:Q89568|Q89568]] |- | [[Íomhá:Stefan Wolff.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7606332|Stefan Wolff]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stefan_wolff stefan_wolff] | [[:d:Q7606332|Q7606332]] |- | [[Íomhá:Stefana Broadbent (6920625333).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23795676|Stefana Broadbent]]'' | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stefana_broadbent stefana_broadbent] | [[:d:Q23795676|Q23795676]] |- | | ''[[:d:Q27825327|Stefano Fratepietro]]'' | | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q3510521|slándáil ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-04-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/stefano_fratepietro stefano_fratepietro] | [[:d:Q27825327|Q27825327]] |- | [[Íomhá:Stefano Mancuso Laterza.png|center|128px]] | ''[[:d:Q23795300|Stefano Mancuso]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]''<br/>''[[:d:Q20739288|neurobiologist]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-05-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iodáil]] | [https://www.ted.com/speakers/stefano_mancuso stefano_mancuso] | [[:d:Q23795300|Q23795300]] |- | [[Íomhá:Stefon Harris.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q720524|Stefon Harris]]'' | ceoltóir Meiriceánach | ''[[:d:Q15981151|ceoltóir snagcheoil]]''<br/>''[[:d:Q21855974|vibraphonist]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1973" | 1973-03-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stefon_harris stefon_harris] | [[:d:Q720524|Q720524]] |- | [[Íomhá:Stella Young.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16222140|Stella Young]]'' | | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q61857538|gníomhaí ar son cearta daoine faoi mhíchumas]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-02-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/1937 1937]<br/>[https://www.ted.com/speakers/stella_young stella_young] | [[:d:Q16222140|Q16222140]] |- | [[Íomhá:Stephanie Burt.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7608816|Stephanie Burt]]'' | léirmheastóir liteartha Meiriceánach | ''[[:d:Q4263842|léirmheastóir liteartha]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[file]]<br/>''[[:d:Q16308156|scoláire Béarla]]'' | data-sort-value="1971" | 1971 | [[Bean trasghnéasach|bean trasinscneach]]<br/>''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stephen_burt stephen_burt] | [[:d:Q7608816|Q7608816]] |- | [[Íomhá:Secretary Blinken Participates in an Interview (51700746148).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q76832840|Stephanie Busari]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-08-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stephanie_busari stephanie_busari] | [[:d:Q76832840|Q76832840]] |- | [[Íomhá:Kelton Ring Photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15999879|Stephanie Kelton]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-10-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stephanie_kelton stephanie_kelton] | [[:d:Q15999879|Q15999879]] |- | [[Íomhá:240130 StephanieMehta.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92622586|Stephanie Mehta]]'' | | ''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stephanie_mehta stephanie_mehta] | [[:d:Q92622586|Q92622586]] |- | | ''[[:d:Q23727585|Stephen Cave]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stephen_cave stephen_cave] | [[:d:Q23727585|Q23727585]] |- | | ''[[:d:Q23661665|Stephen Coleman]]'' | | | data-sort-value="1942" | 1942 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stephen_coleman stephen_coleman] | [[:d:Q23661665|Q23661665]] |- | | ''[[:d:Q120052205|Stephen DeBerry]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q16023665|caipitlí fiontair]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stephen_deberry stephen_deberry] | [[:d:Q120052205|Q120052205]] |- | [[Íomhá:Stephen Friend at NightScience 2013 in Paris.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q891710|Stephen Friend]]'' | eolaí Meiriceánach | [[eolaí]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stephen_friend stephen_friend] | [[:d:Q891710|Q891710]] |- | [[Íomhá:Relative time (2886233692) (Stephen Hawking cropped).jpg|center|128px]] | [[Stephen Hawking]] | cosmeolaí Sasanach (1942–2018) | ''[[:d:Q19350898|fisiceoir teoiriciúil]]''<br/>''[[:d:Q2998308|cosmeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/stephen_hawking stephen_hawking] | [[:d:Q17714|Q17714]] |- | | ''[[:d:Q23661621|Stephen Lawler]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stephen_lawler stephen_lawler] | [[:d:Q23661621|Q23661621]] |- | [[Íomhá:Steve Palumbi on Climate Change Recovery (52391781204).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23797692|Stephen Palumbi]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1956" | 1956 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stephen_palumbi stephen_palumbi] | [[:d:Q23797692|Q23797692]] |- | [[Íomhá:Stephen Petranek 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23301821|Stephen Petranek]]'' | | [[iriseoir]] | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stephen_petranek stephen_petranek] | [[:d:Q23301821|Q23301821]] |- | | ''[[:d:Q23662878|Stephen Ritz]]'' | | [[múinteoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/stephen_ritz stephen_ritz] | [[:d:Q23662878|Q23662878]] |- | | ''[[:d:Q3498677|Stephen Webb]]'' | | [[fisiceoir]] | data-sort-value="1963" | 1963-02-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/stephen_webb stephen_webb] | [[:d:Q3498677|Q3498677]] |- | [[Íomhá:Stephen Wilkes Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7610852|Stephen Wilkes]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stephen_wilkes stephen_wilkes] | [[:d:Q7610852|Q7610852]] |- | [[Íomhá:Stephen Wolfram PR.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q310798|Stephen Wolfram]]'' | | [[matamaiticeoir]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q715679|aireagóir paitinne]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>''[[:d:Q215536|ceannaí]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stephen_wolfram stephen_wolfram] | [[:d:Q310798|Q310798]] |- | | ''[[:d:Q23670647|Steve Howard]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/steve_howard steve_howard] | [[:d:Q23670647|Q23670647]] |- | [[Íomhá:Steve Jobs Headshot 2010-CROP2.jpg|center|128px]] | [[Steve Jobs]] | comhbhunaitheoir agus príomhoifigeach feidhmiúcháin Apple | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1053574|léiritheoir feidhmiúcháin]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]''<br/>''[[:d:Q133253419|fiontraí teicneolaíocht]]''<br/>''[[:d:Q1210069|bainisteoir ginearálta]]''<br/>''[[:d:Q4479442|bunaitheoir]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-02-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/steve_jobs steve_jobs] | [[:d:Q19837|Q19837]] |- | [[Íomhá:Steve Jurvetson 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q9079904|Steve Jurvetson]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-03-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Eastóin]] | [https://www.ted.com/speakers/steve_jurvetson steve_jurvetson] | [[:d:Q9079904|Q9079904]] |- | [[Íomhá:TNW Conference 2012 - Day 2 (6970534756).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23656010|Steve Keil]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/steve_keil steve_keil] | [[:d:Q23656010|Q23656010]] |- | | ''[[:d:Q23712705|Steve Ramirez]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1988" | 1988 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/steve_ramirez steve_ramirez] | [[:d:Q23712705|Q23712705]] |- | [[Íomhá:Dame Stephanie Shirley - 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q214661|Steve Shirley]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1933" | 1933-09-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghearmáin]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/dame_stephanie_steve_shirley dame_stephanie_steve_shirley] | [[:d:Q214661|Q214661]] |- | [[Íomhá:Steve Silberman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7613926|Steve Silberman]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-12-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/steve_silberman steve_silberman] | [[:d:Q7613926|Q7613926]] |- | | ''[[:d:Q7614168|Steve Truglia]]'' | | ''[[:d:Q2833480|stunt coordinator]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q17318006|freediver]]''<br/>''[[:d:Q465501|éachtóir]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/steve_truglia steve_truglia] | [[:d:Q7614168|Q7614168]] |- | | ''[[:d:Q30530673|Steven A McCarroll]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/steve_mccarroll steve_mccarroll] | [[:d:Q30530673|Q30530673]] |- | | ''[[:d:Q23662571|Steven Addis]]'' | | ''[[:d:Q125129579|brand strategist]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/steven_addis steven_addis] | [[:d:Q23662571|Q23662571]] |- | [[Íomhá:Professor Steven Cowley FRS.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2347488|Steven Cowley]]'' | | [[fisiceoir]] | data-sort-value="1951" | 1951 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/463 463]<br/>[https://www.ted.com/speakers/steven_cowley steven_cowley] | [[:d:Q2347488|Q2347488]] |- | | ''[[:d:Q56488609|Steven D. Allison]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/steven_d_allison steven_d_allison] | [[:d:Q56488609|Q56488609]] |- | [[Íomhá:Steven Strogatz.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1384920|Steven H. Strogatz]]'' | matamaiticeoir Meiriceánach | [[matamaiticeoir]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/steven_strogatz steven_strogatz] | [[:d:Q1384920|Q1384920]] |- | [[Íomhá:Steven Berlin Johnson - South by Southwest 2008 crop.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q980046|Steven Johnson]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-06-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/steven_johnson steven_johnson] | [[:d:Q980046|Q980046]] |- | [[Íomhá:Steven Levitt, 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q730969|Steven Levitt]]'' | eacnamaí Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>[[ollamh]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/30 30]<br/>[https://www.ted.com/speakers/steven_levitt steven_levitt] | [[:d:Q730969|Q730969]] |- | [[Íomhá:Attorney Steven M. Wise at Boston Vegetarian Society, 10-13-2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7615012|Steven M. Wise]]'' | | [[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-12-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/steven_wise steven_wise] | [[:d:Q7615012|Q7615012]] |- | [[Íomhá:StevenPetrow02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7615140|Steven Petrow]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/steven_petrow steven_petrow] | [[:d:Q7615140|Q7615140]] |- | [[Íomhá:Steven Pinker in 2023 A 04 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q212730|Steven Pinker]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q84320739|evolutionary psychologist]]''<br/>''[[:d:Q115736435|experimental psychologist]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q14565186|cognitive scientist]]'' | data-sort-value="1954" | 1954-09-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/steven_pinker steven_pinker] | [[:d:Q212730|Q212730]] |- | | ''[[:d:Q23670976|Steven Schwaitzberg]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/steven_schwaitzberg steven_schwaitzberg] | [[:d:Q23670976|Q23670976]] |- | [[Íomhá:Stevesoundcheck.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4442562|Steven Sharp Nelson]]'' | | ''[[:d:Q13219637|dordveidhleadóir]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-07-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/steven_sharp_nelson steven_sharp_nelson] | [[:d:Q4442562|Q4442562]] |- | | ''[[:d:Q7615646|Stew]]'' | amhránaí agus cumadóir Meiriceánach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stew stew] | [[:d:Q7615646|Q7615646]] |- | [[Íomhá:Stewart Brand -Sausalito, California, USA -at home-14Dec2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q971994|Stewart Brand]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | ''[[:d:Q11774202|scríbhneoir aistí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1208175|ceamaradóir]]''<br/>''[[:d:Q215536|ceannaí]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1938" | 1938-12-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stewart_brand stewart_brand] | [[:d:Q971994|Q971994]] |- | [[Íomhá:Sting in April 2018.jpg|center|128px]] | [[Sting]] | ceoltóir Briotanach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q584301|dordóir]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q21166956|liúiteadóir]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q2251335|múinteoir scoile]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>[[ceoltóir]]<br/>''[[:d:Q8178443|leabhrógaí]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/sting sting] | [[:d:Q483203|Q483203]] |- | [[Íomhá:Stuart Firestein 2012.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7626530|Stuart Firestein]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1949" | 1949 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stuart_firestein stuart_firestein] | [[:d:Q7626530|Q7626530]] |- | [[Íomhá:Stuart Kauffman.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q516009|Stuart Kauffman]]'' | | [[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]''<br/>[[bithcheimiceoir]]<br/>[[Lia|dochtúir leighis]] | data-sort-value="1939" | 1939-09-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stuart_kauffman stuart_kauffman] | [[:d:Q516009|Q516009]] |- | | ''[[:d:Q23783413|Stuart L. Brown]]'' | | [[eolaí]] | data-sort-value="1933" | 1933 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/stuart_brown stuart_brown] | [[:d:Q23783413|Q23783413]] |- | [[Íomhá:Stuart Russell 01.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3656334|Stuart Russell]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>[[fisiceoir]] | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/stuart_russell stuart_russell] | [[:d:Q3656334|Q3656334]] |- | | ''[[:d:Q47498682|Suchitra Krishnan-Sarin]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/suchitra_krishnan_sarin suchitra_krishnan_sarin] | [[:d:Q47498682|Q47498682]] |- | [[Íomhá:Sue Austin at TedX Monterrey (crop).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23308975|Sue Austin]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/sue_austin sue_austin] | [[:d:Q23308975|Q23308975]] |- | | ''[[:d:Q61457270|Sue Klebold]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1949" | 1949-03-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sue_klebold sue_klebold] | [[:d:Q61457270|Q61457270]] |- | [[Íomhá:Sue Savage Rumbaugh 2011 Shankbone.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q3088125|Sue Savage-Rumbaugh]]'' | | ''[[:d:Q16825962|eolaí príomhach]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q16831394|mammalogist]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/susan_savage_rumbaugh susan_savage_rumbaugh] | [[:d:Q3088125|Q3088125]] |- | [[Íomhá:Sugra mitra.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4352958|Sugata Mitra]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-02-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/sugata_mitra sugata_mitra] | [[:d:Q4352958|Q4352958]] |- | [[Íomhá:SuheirHammad.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2895141|Suheir Hammad]]'' | | [[file]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-10-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Stát na Palaistíne]] | [https://www.ted.com/speakers/suheir_hammad suheir_hammad] | [[:d:Q2895141|Q2895141]] |- | [[Íomhá:Suki Kim, Miami Book Fair 2015 - 2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7635852|Suki Kim]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[múinteoir]] | data-sort-value="1970" | 1970-09-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[an Chóiré Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/suki_kim suki_kim] | [[:d:Q7635852|Q7635852]] |- | [[Íomhá:Writer Suleika Jaouad in 2025.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20858396|Suleika Jaouad]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]'' | data-sort-value="1988" | 1988-07-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/suleika_jaouad suleika_jaouad] | [[:d:Q20858396|Q20858396]] |- | [[Íomhá:SunithaKrishnanJI1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3530114|Sunitha Krishnan]]'' | gníomhaí sóisialta Indiach | ''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-05-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/sunitha_krishnan sunitha_krishnan] | [[:d:Q3530114|Q3530114]] |- | | ''[[:d:Q7640561|Sunni Brown]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sunni_brown sunni_brown] | [[:d:Q7640561|Q7640561]] |- | | ''[[:d:Q113667764|Supasorn Suwajanakorn]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/supasorn_suwajanakorn supasorn_suwajanakorn] | [[:d:Q113667764|Q113667764]] |- | | ''[[:d:Q56709133|Surya Mattu]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/surya_mattu surya_mattu] | [[:d:Q56709133|Q56709133]] |- | [[Íomhá:Susan Blackmore (2014).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q155199|Susan Blackmore]]'' | scríbhneoir agus scoláire Briotanach | [[saoroibrí]]<br/>[[léachtóir]]<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-07-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/susan_blackmore susan_blackmore] | [[:d:Q155199|Q155199]] |- | [[Íomhá:SusanCainPortrait 250px 20120305.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2036370|Susan Cain]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>[[saineolaí dlí]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-03-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/susan_cain susan_cain] | [[:d:Q2036370|Q2036370]] |- | | ''[[:d:Q23769279|Susan Colantuono]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/susan_colantuono susan_colantuono] | [[:d:Q23769279|Q23769279]] |- | | ''[[:d:Q96060013|Susan D. Emmett]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/susan_emmett susan_emmett] | [[:d:Q96060013|Q96060013]] |- | [[Íomhá:Susan Shaw with Seal Pup 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15429604|Susan D. Shaw]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q16060693|caomhantóir]]''<br/>''[[:d:Q113827227|environmental health scientist]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-10-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/susan_shaw susan_shaw] | [[:d:Q15429604|Q15429604]] |- | [[Íomhá:SusanDavid.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q105970190|Susan David]]'' | | [[síceolaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1113899|síceolaí cliniciúil]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-09-13 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/susan_david susan_david] | [[:d:Q105970190|Q105970190]] |- | [[Íomhá:SDH-3249.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7647750|Susan Desmond-Hellmann]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sue_desmond_hellman sue_desmond_hellman] | [[:d:Q7647750|Q7647750]] |- | | ''[[:d:Q23759572|Susan Etlinger]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/susan_etlinger susan_etlinger] | [[:d:Q23759572|Q23759572]] |- | [[Íomhá:Susan L. Solomon Philanthropy Summit 2016 00.47.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16151526|Susan L. Solomon]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-08-23 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/susan_solomon susan_solomon] | [[:d:Q16151526|Q16151526]] |- | [[Íomhá:Dr Susan Lim Mey Lee.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7648117|Susan Lim]]'' | | [[máinlia]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/susan_lim susan_lim] | [[:d:Q7648117|Q7648117]] |- | [[Íomhá:Dr. Susan Lozier, Ronie-Richelle Garcia-Johnson Professor of Earth and Ocean Sciences at Duke University.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q19667508|Susan Lozier]]'' | | ''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/susan_lozier susan_lozier] | [[:d:Q19667508|Q19667508]] |- | [[Íomhá:Susan Pinker no Fronteiras do Pensamento São Paulo 2017 (38182000214).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q542461|Susan Pinker]]'' | síceolaí Ceanadach | [[iriseoir]]<br/>[[síceolaí]] | data-sort-value="1957" | 1957-06-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/susan_pinker susan_pinker] | [[:d:Q542461|Q542461]] |- | [[Íomhá:As Conexões e Desconexões do Amor - Suzana Herculano-Houzel em Sorocaba.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10375239|Suzana Herculano-Houzel]]'' | néareolaí Brasaíleach | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q104188750|life scientist]]''<br/>''[[:d:Q462390|docent]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/suzana_herculano_houzel suzana_herculano_houzel] | [[:d:Q10375239|Q10375239]] |- | | ''[[:d:Q70058784|Suzanne Barakat]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/suzanne_barakat suzanne_barakat] | [[:d:Q70058784|Q70058784]] |- | [[Íomhá:Christine Butler-426.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7650902|Suzanne Lee]]'' | | ''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/suzanne_lee suzanne_lee] | [[:d:Q7650902|Q7650902]] |- | [[Íomhá:Suzanne Simard.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q26702907|Suzanne Simard]]'' | | ''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q18805|nádúraí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/suzanne_simard suzanne_simard] | [[:d:Q26702907|Q26702907]] |- | | ''[[:d:Q23727927|Suzanne Talhouk]]'' | | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/suzanne_talhouk suzanne_talhouk] | [[:d:Q23727927|Q23727927]] |- | [[Íomhá:Suzie Sheehy, 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55230019|Suzie Sheehy]]'' | | [[fisiceoir]]<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/suzie_sheehy suzie_sheehy] | [[:d:Q55230019|Q55230019]] |- | [[Íomhá:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] | [[Svante Pääbo]] | bitheolaí Sualannach | ''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-04-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSualainn]] | [https://www.ted.com/speakers/svante_paabo svante_paabo] | [[:d:Q170342|Q170342]] |- | [[Íomhá:Sviatlana Tsikhanouskaya in 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q97010473|Sviatlana Tsikhanouskaya]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-09-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[An Bhealarúis]] | [https://www.ted.com/speakers/sviatlana_tsikhanouskaya sviatlana_tsikhanouskaya] | [[:d:Q97010473|Q97010473]] |- | [[Íomhá:SwizzBeatz-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q240523|Swizz Beatz]]'' | | [[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>''[[:d:Q2252262|rapálaí]]''<br/>''[[:d:Q130857|dioscmharcach]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q3089940|feidhmiúchán ceoil]]''<br/>''[[:d:Q10732476|bailitheoir ealaíne]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1978" | 1978-09-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/swizz_beatz swizz_beatz] | [[:d:Q240523|Q240523]] |- | [[Íomhá:Sxip Shirey performing in 2010.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7659404|Sxip Shirey]]'' | cumadóir Meiriceánach | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sxip_shirey sxip_shirey] | [[:d:Q7659404|Q7659404]] |- | | ''[[:d:Q115275764|Sylvester Chauke]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/sylvester_chauke sylvester_chauke] | [[:d:Q115275764|Q115275764]] |- | [[Íomhá:SylviaEarle.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q439046|Sylvia Earle]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]''<br/>''[[:d:Q3546255|aigéaneolaí]]''<br/>''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1935" | 1935-08-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/sylvia_earle sylvia_earle] | [[:d:Q439046|Q439046]] |- | | ''[[:d:Q3510362|Sébastien de Halleux]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bheilg]] | [https://www.ted.com/speakers/sebastien_de_halleux sebastien_de_halleux] | [[:d:Q3510362|Q3510362]] |- | [[Íomhá:Autessereheadshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23759752|Séverine Autesserre]]'' | | ''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1706722|comhalta taighde]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-12-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/severine_autesserre severine_autesserre] | [[:d:Q23759752|Q23759752]] |- | [[Íomhá:Caroline Shaw with Attacca Quartet and So Percussion at Miller Theater - 49517620871.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3487248|Sō Percussion]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/so_percussion so_percussion] | [[:d:Q3487248|Q3487248]] |- | [[Íomhá:T. Boone Pickens discusses the impact of shale natural gas on the American economy at the Hudson Institute on 6 April 2016 - 25 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q370092|T. Boone Pickens]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q1979607|airgeadaí]]''<br/>''[[:d:Q1524582|rainseoir]]'' | data-sort-value="1928" | 1928-05-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1170 1170]<br/>[https://www.ted.com/speakers/t_boone_pickens t_boone_pickens] | [[:d:Q370092|Q370092]] |- | | ''[[:d:Q58920868|T. Jane Zelikova]]'' | | ''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-03-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/jane_zelikova jane_zelikova] | [[:d:Q58920868|Q58920868]] |- | [[Íomhá:TabethaSuzanneBoyajian.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22080714|Tabetha S. Boyajian]]'' | | [[réalteolaí]] | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tabetha_boyajian tabetha_boyajian] | [[:d:Q22080714|Q22080714]] |- | [[Íomhá:TaiyeSelasi P1030135.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7484811|Taiye Selasi]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-11-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/taiye_selasi taiye_selasi] | [[:d:Q7484811|Q7484811]] |- | | ''[[:d:Q11496991|Takaharu Tezuka]]'' | ailtire Seapánach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1964" | 1964-02-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an tSeapáin]] | [https://www.ted.com/speakers/takaharu_tezuka takaharu_tezuka] | [[:d:Q11496991|Q11496991]] |- | | ''[[:d:Q23760236|Tal Danino]]'' | | [[bitheolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tal_danino tal_danino] | [[:d:Q23760236|Q23760236]] |- | | ''[[:d:Q23662204|Tal Golesworthy]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tal_golesworthy tal_golesworthy] | [[:d:Q23662204|Q23662204]] |- | [[Íomhá:Tali Sharot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q19667092|Tali Sharot]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/tali_sharot tali_sharot] | [[:d:Q19667092|Q19667092]] |- | | ''[[:d:Q23729163|Talithia Williams]]'' | | ''[[:d:Q2732142|staitisteoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/talithia_williams talithia_williams] | [[:d:Q23729163|Q23729163]] |- | | ''[[:d:Q23662544|Tamara Roukaerts]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tamara_roukaerts tamara_roukaerts] | [[:d:Q23662544|Q23662544]] |- | [[Íomhá:TanTTLe.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q10823919|Tan Le]]'' | bean ghnó Astrálach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-05-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/tan_le tan_le] | [[:d:Q10823919|Q10823919]] |- | | ''[[:d:Q23714031|Tania Luna]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tania_luna tania_luna] | [[:d:Q23714031|Q23714031]] |- | | ''[[:d:Q39754563|Tania S. Douglas]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-11 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tania_douglas tania_douglas] | [[:d:Q39754563|Q39754563]] |- | [[Íomhá:Tania Simoncelli.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7683264|Tania Simoncelli]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tania_simoncelli tania_simoncelli] | [[:d:Q7683264|Q7683264]] |- | | ''[[:d:Q51929051|Tanya Yonit Berger-Wolf]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tanya_berger_wolf tanya_berger_wolf] | [[:d:Q51929051|Q51929051]] |- | [[Íomhá:Tara Houska .jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q104094025|Tara Houska]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q8125919|comhairleoir polaitíochta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tara_houska tara_houska] | [[:d:Q104094025|Q104094025]] |- | | ''[[:d:Q123348125|Tara Winkler]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tara_winkler tara_winkler] | [[:d:Q123348125|Q123348125]] |- | [[Íomhá:Tarana Burke from She's Revolutionary.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q43177774|Tarana Burke]]'' | | ''[[:d:Q17010072|míleatach]]''<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q34074720|feimineach]]''<br/>''[[:d:Q1021386|gníomhaí ar son cearta sibhialta]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-09-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tarana_burke tarana_burke] | [[:d:Q43177774|Q43177774]] |- | | ''[[:d:Q534385|Taryn Simon]]'' | grianghrafadóir Meiriceánach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q18216771|físealaíontóir]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1975" | 1975-02-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/taryn_simon taryn_simon] | [[:d:Q534385|Q534385]] |- | | ''[[:d:Q108168053|Tasos Frantzolas]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghréig]] | [https://www.ted.com/speakers/tasos_frantzolas tasos_frantzolas] | [[:d:Q108168053|Q108168053]] |- | [[Íomhá:CDH - Comissão de Direitos Humanos e Legislação Participativa (26495983277).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23759688|Tasso Azevedo]]'' | | ''[[:d:Q16021386|forestry engineer]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/tasso_azevedo tasso_azevedo] | [[:d:Q23759688|Q23759688]] |- | [[Íomhá:Does Technology Need The Arts To Build A Better Future?, Tavares Strachan.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7689031|Tavares Strachan]]'' | | [[ealaíontóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tavares_strachan tavares_strachan] | [[:d:Q7689031|Q7689031]] |- | [[Íomhá:MAKERS event New York Feb 7, 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q443207|Tavi Gevinson]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q106568011|eagarthóir irise]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-04-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tavi_gevinson tavi_gevinson] | [[:d:Q443207|Q443207]] |- | [[Íomhá:Tawanda Kanhema Profile.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q68519572|Tawanda Kanhema]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1985" | 1980s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tawanda_kanhema tawanda_kanhema] | [[:d:Q68519572|Q68519572]] |- | | ''[[:d:Q117640068|Taylor Cassidy]]'' | | ''[[:d:Q94791573|TikToker]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/taylor_cassidy taylor_cassidy] | [[:d:Q117640068|Q117640068]] |- | [[Íomhá:Taylor Mali.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5973239|Taylor Mali]]'' | | [[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>[[file]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/taylor_mali taylor_mali] | [[:d:Q5973239|Q5973239]] |- | [[Íomhá:Taylor Wilson - 02.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1421302|Taylor Wilson]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q16742096|eolaí núicléach]]''<br/>''[[:d:Q205178|child prodigy]]'' | data-sort-value="1994" | 1994-05-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/taylor_wilson taylor_wilson] | [[:d:Q1421302|Q1421302]] |- | | ''[[:d:Q7693254|Ted Halstead]]'' | | [[scríbhneoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-07-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ted_halstead ted_halstead] | [[:d:Q7693254|Q7693254]] |- | [[Íomhá:MK34966 Teddy Cruz.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q17350521|Teddy Cruz]]'' | ailtire Guatamalach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q131062|pleanálaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Guatamala]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/teddy_cruz teddy_cruz] | [[:d:Q17350521|Q17350521]] |- | [[Íomhá:Teitur Lassen 20090502-DSCF1829.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q737181|Teitur Lassen]]'' | | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1977" | 1977-01-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]'' | [https://www.ted.com/speakers/2396 2396]<br/>[https://www.ted.com/speakers/teitur teitur] | [[:d:Q737181|Q737181]] |- | | ''[[:d:Q23887635|Temie Giwa]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q17232000|health care]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-12-04 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/temie_giwa_tubosun temie_giwa_tubosun] | [[:d:Q23887635|Q23887635]] |- | [[Íomhá:Teresa Bejan 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q30674189|Teresa Bejan]]'' | | ''[[:d:Q15994177|teoiricí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1984" | 1984-03-30 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/teresa_bejan teresa_bejan] | [[:d:Q30674189|Q30674189]] |- | | ''[[:d:Q23783488|Terry Moore]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/terry_moore terry_moore] | [[:d:Q23783488|Q23783488]] |- | | ''[[:d:Q106253912|Tessa Khan]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tessa_khan tessa_khan] | [[:d:Q106253912|Q106253912]] |- | | ''[[:d:Q130640464|Tessa West]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tessa_west tessa_west] | [[:d:Q130640464|Q130640464]] |- | [[Íomhá:Thandiswa Mazwai1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4348940|Thandiswa Mazwai]]'' | ceoltóir as an Afraic Theas | [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]] | data-sort-value="1976" | 1976-03-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/thandiswa_mazwai thandiswa_mazwai] | [[:d:Q4348940|Q4348940]] |- | [[Íomhá:Thandiwe Newton Peabody Awards, June 2021.png|center|128px]] | ''[[:d:Q229029|Thandiwe Newton]]'' | | ''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-11-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/thandiwe_newton thandiwe_newton] | [[:d:Q229029|Q229029]] |- | | ''[[:d:Q96002081|Thasunda Duckett]]'' | | | data-sort-value="1973" | 1973-07-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/thasunda_duckett thasunda_duckett] | [[:d:Q96002081|Q96002081]] |- | [[Íomhá:A Tribe Called Red, Hideaway Records and Bar, February 2014.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4660300|The Halluci Nation]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/a_tribe_called_red a_tribe_called_red] | [[:d:Q4660300|Q4660300]] |- | | ''[[:d:Q23797880|The Lady Lifers]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/the_lady_lifers the_lady_lifers] | [[:d:Q23797880|Q23797880]] |- | | ''[[:d:Q23797818|The LXD]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/lxd lxd] | [[:d:Q23797818|Q23797818]] |- | | ''[[:d:Q23798957|The TED Staff]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/daffodil_hudson daffodil_hudson] | [[:d:Q23798957|Q23798957]] |- | [[Íomhá:Unleashing Entrepreneurial Innovation with Stanford University Theaster Gates.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7777257|Theaster Gates]]'' | ealaíontóir | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q7541856|criadóir]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-08-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/theaster_gates theaster_gates] | [[:d:Q7777257|Q7777257]] |- | [[Íomhá:Thelma Golden - David Adjaye (4) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7781067|Thelma Golden]]'' | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-09-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/thelma_golden thelma_golden] | [[:d:Q7781067|Q7781067]] |- | [[Íomhá:Jansen Theo Hannover.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q540764|Theo Jansen]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q21000481|kinetic artist]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q1779650|innealtóir dearaidh]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q111853588|object artist]]'' | data-sort-value="1948" | 1948-03-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]] | [https://www.ted.com/speakers/theo_jansen theo_jansen] | [[:d:Q540764|Q540764]] |- | [[Íomhá:They Might Be Giants in Asheville, 2025.jpg|center|128px]] | [[They Might Be Giants]] | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/they_might_be_giants they_might_be_giants] | [[:d:Q420880|Q420880]] |- | [[Íomhá:Thom Mayne, USC, 2023.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q312847|Thom Mayne]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1944" | 1944-01-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/thom_mayne thom_mayne] | [[:d:Q312847|Q312847]] |- | [[Íomhá:Photo by Mark Ostrow.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q99237228|Thomas Abt]]'' | | ''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q16012028|scoláire dlí]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[ionchúisitheoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/thomas_abt thomas_abt] | [[:d:Q99237228|Q99237228]] |- | | ''[[:d:Q57091929|Thomas Curran]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-06-30 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [https://www.ted.com/speakers/thomas_curran thomas_curran] | [[:d:Q57091929|Q57091929]] |- | | ''[[:d:Q109414016|Thomas Dohmke]]'' | | ''[[:d:Q183888|forbróir bogearraí]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1978" | 1978 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/thomas_dohmke thomas_dohmke] | [[:d:Q109414016|Q109414016]] |- | [[Íomhá:Thomas Dolby, 2006.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q553790|Thomas Dolby]]'' | | ''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>[[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q55960555|ealaíontóir taifeadta]]''<br/>''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1958" | 1958-10-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/thomas_dolby thomas_dolby] | [[:d:Q553790|Q553790]] |- | | ''[[:d:Q23783479|Thomas Goetz]]'' | | ''[[:d:Q5780518|communicator]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/thomas_goetz thomas_goetz] | [[:d:Q23783479|Q23783479]] |- | [[Íomhá:CREDIT Raquel Diniz BO5A8061 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3051023|Thomas Heatherwick]]'' | | ''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-02-17 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/thomas_heatherwick thomas_heatherwick] | [[:d:Q3051023|Q3051023]] |- | [[Íomhá:Tidenes TV-seilas - NMD 2012 (7176547966) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23768719|Thomas Hellum]]'' | | ''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iorua]] | [https://www.ted.com/speakers/thomas_hellum thomas_hellum] | [[:d:Q23768719|Q23768719]] |- | | ''[[:d:Q77873402|Thomas L. Griffiths]]'' | | ''[[:d:Q14565186|cognitive scientist]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tom_griffiths tom_griffiths] | [[:d:Q77873402|Q77873402]] |- | | ''[[:d:Q7792920|Thomas P. Campbell]]'' | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/1217 1217]<br/>[https://www.ted.com/speakers/thomas_p_campbell thomas_p_campbell] | [[:d:Q7792920|Q7792920]] |- | [[Íomhá:Thomas Barnett.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q381984|Thomas P. M. Barnett]]'' | | ''[[:d:Q16947320|geopolitical analyst]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q115429803|geostrategist]]''<br/>''[[:d:Q16185210|comhairleoir beartais]]'' | data-sort-value="1962" | 1962 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/33 33]<br/>[https://www.ted.com/speakers/thomas_barnett thomas_barnett] | [[:d:Q381984|Q381984]] |- | [[Íomhá:Thomas Piketty2.jpg|center|128px]] | [[Thomas Piketty]] | eacnamaí Francach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1706722|comhalta taighde]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-05-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/thomas_piketty thomas_piketty] | [[:d:Q984448|Q984448]] |- | [[Íomhá:2014-01-08 Thomas Pogge 4737-cropped.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q66820|Thomas Pogge]]'' | fealsamh Gearmánach | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1953" | 1953-08-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/thomas_pogge thomas_pogge] | [[:d:Q66820|Q66820]] |- | [[Íomhá:Thomas Insel NIMH 2011.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q891667|Thomas R. Insel]]'' | néareolaí Meiriceánach | [[Síciatraí (gairm)|síciatraí]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-10-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/thomas_insel thomas_insel] | [[:d:Q891667|Q891667]] |- | [[Íomhá:Tom Shannon, The Highline.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7817541|Thomas Shannon]]'' | ealaíontóir | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1947" | 1947-06-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/445 445]<br/>[https://www.ted.com/speakers/tom_shannon tom_shannon] | [[:d:Q7817541|Q7817541]] |- | | ''[[:d:Q23657200|Thomas Suarez]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/thomas_suarez thomas_suarez] | [[:d:Q23657200|Q23657200]] |- | [[Íomhá:Thomas Thwaites - PopTech 2011 - Camden Maine USA (6267267862).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23784804|Thomas Thwaites]]'' | ealaíontóir | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q11977439|interaction designer]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/thomas_thwaites thomas_thwaites] | [[:d:Q23784804|Q23784804]] |- | [[Íomhá:Thordis Elva December 2019.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q28962547|Thordis Elva]]'' | scríbhneoir Íoslannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q487596|comhairleoir amharclainne]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Íoslainn]] | [https://www.ted.com/speakers/thordis_elva thordis_elva] | [[:d:Q28962547|Q28962547]] |- | | ''[[:d:Q7798747|Thulasiraj Ravilla]]'' | fear gnó Indiach | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/ravilla_thulasiraj ravilla_thulasiraj] | [[:d:Q7798747|Q7798747]] |- | [[Íomhá:Tierney Thys5 (14807437303) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20090055|Tierney Thys]]'' | | ''[[:d:Q3640160|bitheolaí muirí]]'' | data-sort-value="1966" | 1966 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tierney_thys tierney_thys] | [[:d:Q20090055|Q20090055]] |- | | ''[[:d:Q109498389|Tiffany Watt Smith]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q10379007|theatrologist]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tiffany_watt_smith tiffany_watt_smith] | [[:d:Q109498389|Q109498389]] |- | [[Íomhá:Tiffany Yu, Founder of Diversability, at A Day in the Life of a Refugee, Davos 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q91765487|Tiffany Yu]]'' | | | data-sort-value="1988" | 1988 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tiffany_yu_TEDxBethesda20180303-22856 tiffany_yu_TEDxBethesda20180303-22856] | [[:d:Q91765487|Q91765487]] |- | [[Íomhá:LS3 4919 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tim Berners-Lee]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q5482740|ríomhchláraitheoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q6859454|forbróir gréasáin]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-06-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tim_berners_lee tim_berners_lee] | [[:d:Q80|Q80]] |- | | ''[[:d:Q7803180|Tim Birkhead]]'' | | ''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1225716|éaneolaí]]'' | data-sort-value="1950" | 1950-02-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tim_birkhead tim_birkhead] | [[:d:Q7803180|Q7803180]] |- | [[Íomhá:Interview with IDEO CEO Tim Brown about innovating together (Drucker Forum 2018) 3-5 screenshot.png|center|128px]] | ''[[:d:Q1735158|Tim Brown]]'' | | ''[[:d:Q11287574|dearthóir tionsclaíoch]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-06-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tim_brown tim_brown] | [[:d:Q1735158|Q1735158]] |- | [[Íomhá:Tim Flannery.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q728660|Tim Flannery]]'' | | ''[[:d:Q1662561|pailé-ointeolaí]]''<br/>''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q18805|nádúraí]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]'' | data-sort-value="1956" | 1956-01-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/tim_flannery tim_flannery] | [[:d:Q728660|Q728660]] |- | [[Íomhá:Tim Guinee by Gage Skidmore (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q788586|Tim Guinee]]'' | aisteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q2259451|aisteoir stáitse]]''<br/>[[aisteoir]] | data-sort-value="1962" | 1962-11-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tim_guinee tim_guinee] | [[:d:Q788586|Q788586]] |- | [[Íomhá:Tim Harford in 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1141956|Tim Harford]]'' | eacnamaí agus iriseoir Briotanach | [[eacnamaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1973" | 1973-09-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tim_harford tim_harford] | [[:d:Q1141956|Q1141956]] |- | [[Íomhá:Tim Jackson, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q509730|Tim Jackson]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-06-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tim_jackson tim_jackson] | [[:d:Q509730|Q509730]] |- | [[Íomhá:Tim Leberecht - 2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23663091|Tim Leberecht]]'' | | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]'' | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/tim_leberecht tim_leberecht] | [[:d:Q23663091|Q23663091]] |- | | ''[[:d:Q114349266|Tim Urban]]'' | | ''[[:d:Q8246794|blagálaí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tim_urban tim_urban] | [[:d:Q114349266|Q114349266]] |- | [[Íomhá:Timothy Ferriss (2315822162).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q563672|Timothy Ferriss]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q139648|soiscéalaí teicneolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q557880|infheisteoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q15978655|sainchomhairleoir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-07-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tim_ferriss tim_ferriss] | [[:d:Q563672|Q563672]] |- | | ''[[:d:Q7807273|Timothy J. Bartik]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-10-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/timothy_bartik timothy_bartik] | [[:d:Q7807273|Q7807273]] |- | | ''[[:d:Q23662586|Timothy Prestero]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/timothy_prestero timothy_prestero] | [[:d:Q23662586|Q23662586]] |- | [[Íomhá:Timothy Snyder (2026) III.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q747312|Timothy Snyder]]'' | staraí Meiriceánach | [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q4263842|léirmheastóir liteartha]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-18 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/timothy_snyder timothy_snyder] | [[:d:Q747312|Q747312]] |- | | ''[[:d:Q2435551|Tina Seelig]]'' | údar Meiriceánach | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q20158113|management engineer]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1958" | 1958<br/>1957 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tina_seelig tina_seelig] | [[:d:Q2435551|Q2435551]] |- | | ''[[:d:Q19893434|Tiq Milan]]'' | | ''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q19509201|gníomhaí ar son cearta daoine LADT]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q2449503|fear trasinscneach]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tiq_milan tiq_milan] | [[:d:Q19893434|Q19893434]] |- | [[Íomhá:Titus Kaphar at CitizenUCon17 - Reckoning With History - Panel Discussion.png|center|128px]] | ''[[:d:Q28839817|Titus Kaphar]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/titus_kaphar titus_kaphar] | [[:d:Q28839817|Q28839817]] |- | | ''[[:d:Q23670500|Toby Eccles]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/toby_eccles toby_eccles] | [[:d:Q23670500|Q23670500]] |- | [[Íomhá:PeVa IMG 7892 Vu Communicatie OAJ Toby Kiers.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q78103998|Toby Kiers]]'' | | ''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>''[[:d:Q2487799|míceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1976" | 1976 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/toby_kiers toby_kiers] | [[:d:Q78103998|Q78103998]] |- | [[Íomhá:Toby Shapshak - In Africa, necessity is the mother of innovation - Screenshot.png|center|128px]] | ''[[:d:Q19664221|Toby Shapshak]]'' | | [[iriseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/toby_shapshak toby_shapshak] | [[:d:Q19664221|Q19664221]] |- | [[Íomhá:Tod Machover JI1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3738050|Tod Machover]]'' | cumadóir | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q16145150|múinteoir ceoil]]''<br/>''[[:d:Q486748|pianódóir]]''<br/>''[[:d:Q13219637|dordveidhleadóir]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tod_machover tod_machover] | [[:d:Q3738050|Q3738050]] |- | | ''[[:d:Q23662531|Todd E. Humphreys]]'' | | [[ollamh]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/todd_humphreys todd_humphreys] | [[:d:Q23662531|Q23662531]] |- | | ''[[:d:Q23656743|Todd Kuiken]]'' | | ''[[:d:Q19902880|innealtóir bithleighis]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/todd_kuiken todd_kuiken] | [[:d:Q23656743|Q23656743]] |- | | ''[[:d:Q88052951|Todd Prentice Coleman]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/todd_coleman todd_coleman] | [[:d:Q88052951|Q88052951]] |- | [[Íomhá:Tom Chatfield - Debating Europe.png|center|128px]] | ''[[:d:Q7815261|Tom Chatfield]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tom_chatfield tom_chatfield] | [[:d:Q7815261|Q7815261]] |- | | ''[[:d:Q7816025|Tom Gruber]]'' | | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tom_gruber tom_gruber] | [[:d:Q7816025|Q7816025]] |- | | ''[[:d:Q23765117|Tom Honey]]'' | | ''[[:d:Q1234713|diagaire]]''<br/>''[[:d:Q193364|biocáire]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/rev_tom_honey rev_tom_honey] | [[:d:Q23765117|Q23765117]] |- | | ''[[:d:Q108801323|Tom Hulme]]'' | | | data-sort-value="1976" | 1976-06-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tom_hulme tom_hulme] | [[:d:Q108801323|Q108801323]] |- | [[Íomhá:Thomas Oxley with Stentrode.tif|center|128px]] | ''[[:d:Q65048589|Tom Oxley]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-09-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/thomas_oxley thomas_oxley] | [[:d:Q65048589|Q65048589]] |- | | ''[[:d:Q23655997|Tom Rielly]]'' | | [[fuirseoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tom_rielly tom_rielly] | [[:d:Q23655997|Q23655997]] |- | | ''[[:d:Q76140953|Tom Rivett-Carnac]]'' | | ''[[:d:Q854997|manach Búdaíoch]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-11 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tom_rivett_carnac tom_rivett_carnac] | [[:d:Q76140953|Q76140953]] |- | | ''[[:d:Q23712919|Tom Thum]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tom_thum tom_thum] | [[:d:Q23712919|Q23712919]] |- | | ''[[:d:Q23783043|Tom Uglow]]'' | | ''[[:d:Q667982|stiúrthóir cruthaitheach]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tom_uglow tom_uglow] | [[:d:Q23783043|Q23783043]] |- | [[Íomhá:Tom Wujec Speaking Photo.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q7818114|Tom Wujec]]'' | scoláire Ceanadach | ''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-07-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/tom_wujec tom_wujec] | [[:d:Q7818114|Q7818114]] |- | [[Íomhá:Tomás Saraceno a Firenze, 21 febbraio 2020, 04.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2441279|Tomás Saraceno]]'' | ealaíontóir Airgintíneach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q10774753|taibhealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>[[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q15977927|art educator]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Airgintín]] | [https://www.ted.com/speakers/toma_s_saraceno toma_s_saraceno] | [[:d:Q2441279|Q2441279]] |- | | ''[[:d:Q23727824|Toni Griffin]]'' | | ''[[:d:Q131062|pleanálaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/toni_griffin toni_griffin] | [[:d:Q23727824|Q23727824]] |- | [[Íomhá:Tony Fadell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92879|Tony Fadell]]'' | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-03-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tony_fadell tony_fadell] | [[:d:Q92879|Q92879]] |- | | ''[[:d:Q9360020|Tony Porter]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tony_porter tony_porter] | [[:d:Q9360020|Q9360020]] |- | [[Íomhá:Tony Robbins (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q380429|Tony Robbins]]'' | | ''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-02-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tony_robbins tony_robbins] | [[:d:Q380429|Q380429]] |- | | ''[[:d:Q23782672|Tony Wyss-Coray]]'' | | [[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tony_wyss_coray tony_wyss_coray] | [[:d:Q23782672|Q23782672]] |- | | ''[[:d:Q23769244|Topher White]]'' | | ''[[:d:Q5352191|teicneoir]]''<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q4479442|bunaitheoir]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/topher_white topher_white] | [[:d:Q23769244|Q23769244]] |- | | ''[[:d:Q23759778|Torsten Reil]]'' | | ''[[:d:Q20739288|neurobiologist]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/torsten_reil torsten_reil] | [[:d:Q23759778|Q23759778]] |- | [[Íomhá:Touria El Glaoui.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27999600|Touria El Glaoui]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q173950|déileálaí saothar ealaíne]]''<br/>''[[:d:Q20771242|gallerist]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Maracó]] | [https://www.ted.com/speakers/touria_el_glaoui touria_el_glaoui] | [[:d:Q27999600|Q27999600]] |- | [[Íomhá:Tracee Ellis Ross.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q534371|Tracee Ellis Ross]]'' | ban-aisteoir Meiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q2059704|stiúrthóir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>[[fuirseoir]]<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-10-29 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tracee_ellis_ross tracee_ellis_ross] | [[:d:Q534371|Q534371]] |- | [[Íomhá:TraceyChevalier.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q232212|Tracy Chevalier]]'' | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q2516852|literary editor]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-10-19 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tracy_chevalier tracy_chevalier] | [[:d:Q232212|Q232212]] |- | [[Íomhá:HRH Princess Haya of Jordan meets with Tracy Edwards MBE (cropped 2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7831729|Tracy Edwards]]'' | | ''[[:d:Q476246|mairnéalach]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-09-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tracy_edwards tracy_edwards] | [[:d:Q7831729|Q7831729]] |- | [[Íomhá:Travis Kalanick at DLD Munich 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7836291|Travis Kalanick]]'' | fiontraí Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1976" | 1976-08-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/travis_kalanick travis_kalanick] | [[:d:Q7836291|Q7836291]] |- | [[Íomhá:Travis rieder5188080.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q88971005|Travis N Rieder]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/travis_rieder travis_rieder] | [[:d:Q88971005|Q88971005]] |- | [[Íomhá:-rpTEN - Tag 2 (26728456081).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q115309212|Trebor Scholz]]'' | | ''[[:d:Q6386271|media scholar]]'' | data-sort-value="1969" | 1969 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/trebor_scholz trebor_scholz] | [[:d:Q115309212|Q115309212]] |- | | ''[[:d:Q18763756|Trevor Aaronson]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q15931838|investigative journalist]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1901" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/trevor_aaronson trevor_aaronson] | [[:d:Q18763756|Q18763756]] |- | | ''[[:d:Q123334883|Trevor Copp]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/trevor_copp trevor_copp] | [[:d:Q123334883|Q123334883]] |- | [[Íomhá:Tristan Harris at Collision Conf 2018.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q59781806|Tristan Harris]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1984" | 1984 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tristan_harris tristan_harris] | [[:d:Q59781806|Q59781806]] |- | [[Íomhá:Tristram Stuart, 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2451241|Tristram Stuart]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]''<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1977" | 1977-03-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tristram_stuart tristram_stuart] | [[:d:Q2451241|Q2451241]] |- | | ''[[:d:Q23729168|Tristram Wyatt]]'' | | ''[[:d:Q350979|míoleolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q16063497|bitheolaí éabhlóideach]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q16831721|eiteolaí]]''<br/>[[bitheolaí]] | data-sort-value="1956" | 1956-12-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/tristram_wyatt tristram_wyatt] | [[:d:Q23729168|Q23729168]] |- | [[Íomhá:Attitudes from Tehran - New America Foundation - Trita Parsi.png|center|128px]] | ''[[:d:Q4674518|Trita Parsi]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | data-sort-value="1974" | 1974-07-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Iaráin]] | [https://www.ted.com/speakers/trita_parsi trita_parsi] | [[:d:Q4674518|Q4674518]] |- | | ''[[:d:Q124413853|Tsedal Neeley]]'' | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tsedal_neeley tsedal_neeley] | [[:d:Q124413853|Q124413853]] |- | [[Íomhá:Tshering Tobgay.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7849613|Tshering Tobgay]]'' | polaiteoir Bútánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-09-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhútáin]] | [https://www.ted.com/speakers/tshering_tobgay tshering_tobgay] | [[:d:Q7849613|Q7849613]] |- | [[Íomhá:Tyler Cowen 1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q602278|Tyler Cowen]]'' | eacnamaí | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q8246794|blagálaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-01-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tyler_cowen tyler_cowen] | [[:d:Q602278|Q602278]] |- | | ''[[:d:Q23670993|Tyler DeWitt]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/tyler_dewitt tyler_dewitt] | [[:d:Q23670993|Q23670993]] |- | [[Íomhá:Tyrone Hayes at King University in 2013 (10680719164).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7861609|Tyrone Hayes]]'' | bitheolaí Meiriceánach | [[bitheolaí]] | data-sort-value="1967" | 1967-07-29 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/tyrone_hayes tyrone_hayes] | [[:d:Q7861609|Q7861609]] |- | [[Íomhá:Tzeporah Berman, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14949536|Tzeporah Berman]]'' | gníomhaí Ceanadach | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-02-05 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/tzeporah_berman tzeporah_berman] | [[:d:Q14949536|Q14949536]] |- | [[Íomhá:Gegenschatz.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q666346|Ueli Gegenschatz]]'' | spéirthumadóir Eilvéiseach | ''[[:d:Q6060450|spéirthumadóir]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-01-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/ueli_gegenschatz ueli_gegenschatz] | [[:d:Q666346|Q666346]] |- | | ''[[:d:Q21635200|Uldus Bakhtiozina]]'' | ealaíontóir Rúiseach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-07-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Rúis]] | [https://www.ted.com/speakers/uldus_bakhtiozina uldus_bakhtiozina] | [[:d:Q21635200|Q21635200]] |- | | ''[[:d:Q117222245|Uma Valeti]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/uma_valeti uma_valeti] | [[:d:Q117222245|Q117222245]] |- | [[Íomhá:Alon Uri.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7900508|Uri Alon]]'' | | ''[[:d:Q11827483|ordinary professor]]''<br/>''[[:d:Q14906342|bithfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q15839206|bitheolaí móilíneach]]''<br/>[[bitheolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-03-16 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/uri_alon uri_alon] | [[:d:Q7900508|Q7900508]] |- | | ''[[:d:Q42791358|Uri Hasson]]'' | | ''[[:d:Q20739288|neurobiologist]]''<br/>[[síceolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/uri_hasson uri_hasson] | [[:d:Q42791358|Q42791358]] |- | [[Íomhá:Ursula von der Leyen 2024.jpg|center|128px]] | [[Ursula von der Leyen]] | polaiteoir Gearmánach | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q2730732|marcach]]'' | data-sort-value="1958" | 1958-10-08 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/ursula_von_der_leyen ursula_von_der_leyen] | [[:d:Q60772|Q60772]] |- | [[Íomhá:Ursus Wehrli, 2011 (cropped).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q1672786|Ursus Wehrli]]'' | grianghrafadóir Eilvéiseach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q15214752|taibheoir ceabairé]]''<br/>''[[:d:Q4108101|clóchuradóir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-08-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/ursus_wehrli ursus_wehrli] | [[:d:Q1672786|Q1672786]] |- | | ''[[:d:Q23662548|Usman Riaz]]'' | | [[ceoltóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/usman_riaz usman_riaz] | [[:d:Q23662548|Q23662548]] |- | [[Íomhá:Ugur Sahin v1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2505089|Uğur Şahin]]'' | | ''[[:d:Q16062369|oinceolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>[[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q12119633|imdhíoneolaí]]''<br/>''[[:d:Q2534525|chairperson of the executive board]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-09-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghearmáin]]<br/>[[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/ugur_sahin ugur_sahin] | [[:d:Q2505089|Q2505089]] |- | [[Íomhá:Valarie Kaur, 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q25197171|Valarie Kaur]]'' | | ''[[:d:Q1235146|déantóir scannán faisnéise]]'' | data-sort-value="1981" | 1981-02-14 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/valarie_kaur valarie_kaur] | [[:d:Q25197171|Q25197171]] |- | | ''[[:d:Q77814457|Valerie Purdie Greenaway]]'' | | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/valerie_purdie_greenaway valerie_purdie_greenaway] | [[:d:Q77814457|Q77814457]] |- | | ''[[:d:Q16728981|Valorie Kondos Field]]'' | | ''[[:d:Q3246315|príomhchóitseálaí]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-20 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/valorie_kondos_field valorie_kondos_field] | [[:d:Q16728981|Q16728981]] |- | [[Íomhá:Van Jones (27958227305) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Van Jones]] | | ''[[:d:Q15982858|cainteoir inspreagtha]]''<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q1021386|gníomhaí ar son cearta sibhialta]]''<br/>''[[:d:Q1642960|tráchtaire]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-09-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/van_jones van_jones] | [[:d:Q3742492|Q3742492]] |- | [[Íomhá:Vanessa Nakate.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q83614709|Vanessa Nakate]]'' | | ''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]'' | data-sort-value="1996" | 1996-11-15 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Uganda]] | [https://www.ted.com/speakers/vanessa_nakate vanessa_nakate] | [[:d:Q83614709|Q83614709]] |- | [[Íomhá:0A Vanessa Van Edwards Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18631018|Vanessa Van Edwards]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15077007|podchraoltóir]]''<br/>''[[:d:Q12859263|cainteoir poiblí]]''<br/>''[[:d:Q44508716|pearsa theilifíse]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q42297530|keynote speaker]]''<br/>''[[:d:Q3077353|traenálaí]]'' | data-sort-value="1985" | 1985-05-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/vanessa_van_edwards vanessa_van_edwards] | [[:d:Q18631018|Q18631018]] |- | [[Íomhá:Varun Sivaram.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q27916436|Varun Sivaram]]'' | | ''[[:d:Q13582652|innealtóir sibhialta]]''<br/>[[fisiceoir]] | data-sort-value="1989" | 1989 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/varun_sivaram varun_sivaram] | [[:d:Q27916436|Q27916436]] |- | | ''[[:d:Q88961214|Veerle Provoost]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [https://www.ted.com/speakers/veerle_provoost veerle_provoost] | [[:d:Q88961214|Q88961214]] |- | [[Íomhá:Vera Songwe at the UK-Africa Investment Summit 2020 (49418317753) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q22097089|Vera Songwe]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1968" | 1968 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Camarún]] | [https://www.ted.com/speakers/vera_songwe vera_songwe] | [[:d:Q22097089|Q22097089]] |- | [[Íomhá:Vernā Myers.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23769282|Vernā Myers]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/verna_myers verna_myers] | [[:d:Q23769282|Q23769282]] |- | | ''[[:d:Q23663066|Vicki Arroyo]]'' | | [[tionchaire]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/vicki_arroyo vicki_arroyo] | [[:d:Q23663066|Q23663066]] |- | | ''[[:d:Q28823210|Victor Rios]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/victor_rios victor_rios] | [[:d:Q28823210|Q28823210]] |- | [[Íomhá:VVescovo at the Calypso Deep Prior to Diving Feb 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q60050774|Victor Vescovo]]'' | | ''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>[[spásaire]]<br/>''[[:d:Q20623701|space tourist]]''<br/>''[[:d:Q10669499|oifigeach cabhlaigh]]''<br/>''[[:d:Q1344452|discoverer]]'' | data-sort-value="1966" | 1966-02-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/victor_vescovo victor_vescovo] | [[:d:Q60050774|Q60050774]] |- | | ''[[:d:Q7929163|Vijay Kumar]]'' | | ''[[:d:Q3437279|roboticist]]''<br/>''[[:d:Q16849727|comhairleoir gnó]]'' | data-sort-value="1962" | 1962-04-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/vijay_kumar vijay_kumar] | [[:d:Q7929163|Q7929163]] |- | [[Íomhá:Visita - Artista Plástico Vik Muniz (53515588190) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1288454|Vik Muniz]]'' | ealaíontóir Brasaíleach | [[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q33123562|ealaíontóir talún]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q2079935|línitheoir ailtireachta]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-12-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Bhrasaíl]] | [https://www.ted.com/speakers/vik_muniz vik_muniz] | [[:d:Q1288454|Q1288454]] |- | [[Íomhá:Vikram Patel at The Asian Awards.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q21712261|Vikram Patel]]'' | | [[Síciatraí (gairm)|síciatraí]] | data-sort-value="1964" | 1964-05-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/vikram_patel vikram_patel] | [[:d:Q21712261|Q21712261]] |- | | ''[[:d:Q87839253|Vikram Sharma]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/vikram_sharma vikram_sharma] | [[:d:Q87839253|Q87839253]] |- | [[Íomhá:Viktor Frankl2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q154723|Viktor Frankl]]'' | | ''[[:d:Q1900167|síciteiripeoir]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>[[Síciatraí (gairm)|síciatraí]]<br/>[[néareolaí]]<br/>''[[:d:Q64485042|existential therapist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[máinlia]]<br/>''[[:d:Q2095549|eitleoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1905" | 1905-03-26 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ostair]] | [https://www.ted.com/speakers/viktor_e_frankl viktor_e_frankl] | [[:d:Q154723|Q154723]] |- | [[Íomhá:Vilayanur S Ramachandran 2011 Shankbone.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q380221|Vilayanur S. Ramachandran]]'' | néareolaí | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]''<br/>[[néareolaí]]<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1951" | 1951-08-10 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/vilayanur_ramachandran vilayanur_ramachandran] | [[:d:Q380221|Q380221]] |- | | ''[[:d:Q114874475|Vinay Shandal]]'' | | | | | | [https://www.ted.com/speakers/vinay_shandal vinay_shandal] | [[:d:Q114874475|Q114874475]] |- | | ''[[:d:Q23662545|Vinay Venkatraman]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/vinay_venkatraman vinay_venkatraman] | [[:d:Q23662545|Q23662545]] |- | | ''[[:d:Q16682693|Vincent Cochetel]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/vincent_cochetel vincent_cochetel] | [[:d:Q16682693|Q16682693]] |- | [[Íomhá:Vincent Moon.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q977743|Vincent Moon]]'' | stiúrthóir scannán Francach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/vincent_moon vincent_moon] | [[:d:Q977743|Q977743]] |- | [[Íomhá:Vinod Khosla, Web 2.0 Conference.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q738005|Vinod Khosla]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1955" | 1955-01-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/vinod_khosla vinod_khosla] | [[:d:Q738005|Q738005]] |- | [[Íomhá:Dr Vint Cerf ForMemRS.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92743|Vint Cerf]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q139648|soiscéalaí teicneolaíochta]]'' | data-sort-value="1943" | 1943-06-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/vint_cerf vint_cerf] | [[:d:Q92743|Q92743]] |- | [[Íomhá:Virginia Postrel.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7934461|Virginia Postrel]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | data-sort-value="1960" | 1960-01-14 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/virginia_postrel virginia_postrel] | [[:d:Q7934461|Q7934461]] |- | [[Íomhá:Vishaan Chakrabarti Headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q85678964|Vishaan Chakrabarti]]'' | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/vishaan_chakrabarti vishaan_chakrabarti] | [[:d:Q85678964|Q85678964]] |- | | ''[[:d:Q23783076|Vishal Vaid]]'' | | [[ceoltóir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/vishal_vaid vishal_vaid] | [[:d:Q23783076|Q23783076]] |- | | ''[[:d:Q88839071|Vittorio Loreto]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/vittorio_loreto vittorio_loreto] | [[:d:Q88839071|Q88839071]] |- | [[Íomhá:Vivek Maru.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24248305|Vivek Maru]]'' | | ''[[:d:Q380075|abhcóide]]''<br/>''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]'' | data-sort-value="2000" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/vivek_maru vivek_maru] | [[:d:Q24248305|Q24248305]] |- | [[Íomhá:Vivian Hunt public headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q47010849|Vivian Hunt]]'' | | ''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q185196|cnáimhseach]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/vivian_hunt vivian_hunt] | [[:d:Q47010849|Q47010849]] |- | [[Íomhá:Vusi Mahlasela 2015.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q909069|Vusi Mahlasela]]'' | ceoltóir as an Afraic Theas | ''[[:d:Q36834|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q855091|giotáraí]]''<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1965" | 1965 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Afraic Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/vusi_mahlasela vusi_mahlasela] | [[:d:Q909069|Q909069]] |- | [[Íomhá:Wadah Khanfar.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2918071|Wadah Khanfar]]'' | iriseoir Palaistíneach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1968" | 1968-09-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stát na Palaistíne]] | [https://www.ted.com/speakers/wadah_khanfar wadah_khanfar] | [[:d:Q2918071|Q2918071]] |- | [[Íomhá:Wade-Davis (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7959036|Wade Davis]]'' | antraipeolaí Ceanadach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q32518759|eitnealuibheolaí]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q2374149|luibheolaí]]''<br/>[[eitnealuibheolaíocht]] | data-sort-value="1953" | 1953-12-14 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ceanada]] | [https://www.ted.com/speakers/wade_davis wade_davis] | [[:d:Q7959036|Q7959036]] |- | [[Íomhá:Wael ghonim.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q312823|Wael Ghonim]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-12-23 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Éigipt]] | [https://www.ted.com/speakers/wael_ghonim wael_ghonim] | [[:d:Q312823|Q312823]] |- | [[Íomhá:SXSW-2024-OB7A0147-alih-Wajahat Ali.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q65493690|Wajahat Ali]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q214917|drámadóir]]''<br/>''[[:d:Q1642960|tráchtaire]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/wajahat_ali wajahat_ali] | [[:d:Q65493690|Q65493690]] |- | | ''[[:d:Q55080924|Wale Oyejide]]'' | | ''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q3501317|dearthóir faisin]]''<br/>[[ceoltóir]] | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/wale_oyejide wale_oyejide] | [[:d:Q55080924|Q55080924]] |- | | ''[[:d:Q22110955|Wan F.A. Jusoh]]'' | | ''[[:d:Q3055126|feithideolaí]]'' | | | | [https://www.ted.com/speakers/wan_faridah_akmal_jusoh wan_faridah_akmal_jusoh] | [[:d:Q22110955|Q22110955]] |- | | ''[[:d:Q41570105|Wanda Díaz-Merced]]'' | | ''[[:d:Q752129|réaltfhisiceoir]]''<br/>''[[:d:Q9379869|léachtóir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/wanda_diaz_merced wanda_diaz_merced] | [[:d:Q41570105|Q41570105]] |- | | ''[[:d:Q457420|Wangechi Mutu]]'' | ealaíontóir Meiriceánach | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]''<br/>''[[:d:Q22343478|ealaíontóir colláise]]''<br/>''[[:d:Q18074503|ealaíontóir suiteáin]]''<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1972" | 1972-06-22 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/wangechi_mutu wangechi_mutu] | [[:d:Q457420|Q457420]] |- | [[Íomhá:Wanjira Mathai at Global Scholars Symposium 2013.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q79996197|Wanjira Mathai]]'' | | ''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1971" | 1971-12 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/wanjira_mathai wanjira_mathai] | [[:d:Q79996197|Q79996197]] |- | [[Íomhá:Wanuri Kahiu at the 2025 Sundance Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3566180|Wanuri Kahiu]]'' | stiúrthóir scannán Céiniach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-21 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chéinia]] | [https://www.ted.com/speakers/wanuri_kahiu wanuri_kahiu] | [[:d:Q3566180|Q3566180]] |- | [[Íomhá:Wayne McGregor (Random Dance Company) (2545447164).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q2553119|Wayne McGregor]]'' | | ''[[:d:Q2490358|cóiréagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q5716684|damhsóir]]''<br/>''[[:d:Q3387717|stiúrthóir drámaíochta]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | data-sort-value="1970" | 1970-03-12 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/wayne_mcgregor wayne_mcgregor] | [[:d:Q2553119|Q2553119]] |- | | ''[[:d:Q111536479|Wayne Ting]]'' | | | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/wayne_ting wayne_ting] | [[:d:Q111536479|Q111536479]] |- | | ''[[:d:Q23727987|Wendy Chung]]'' | | ''[[:d:Q3126128|géineolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/wendy_chung wendy_chung] | [[:d:Q23727987|Q23727987]] |- | [[Íomhá:Wendy Freedman (4617812603).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q5384049|Wendy Freedman]]'' | | [[réalteolaí]]<br/>[[fisiceoir]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-17 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Ceanada]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/wendy_freedman wendy_freedman] | [[:d:Q5384049|Q5384049]] |- | | ''[[:d:Q7982704|Wendy Luers]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/wendy_woods wendy_woods] | [[:d:Q7982704|Q7982704]] |- | [[Íomhá:Wendy MacNaughton.png|center|128px]] | ''[[:d:Q7982712|Wendy MacNaughton]]'' | | ''[[:d:Q644687|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-11-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/wendy_macnaughton wendy_macnaughton] | [[:d:Q7982712|Q7982712]] |- | [[Íomhá:Wendy Suzuki at National Institutes of Health Director’s Lecture (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q56065068|Wendy Suzuki]]'' | | ''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/wendy_suzuki wendy_suzuki] | [[:d:Q56065068|Q56065068]] |- | | ''[[:d:Q56026002|Wendy Troxel]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/wendy_troxel wendy_troxel] | [[:d:Q56026002|Q56026002]] |- | [[Íomhá:Wes Moore Official Governor Portrait.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q7983732|Wes Moore]]'' | | [[saighdiúir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]''<br/>''[[:d:Q2883465|baincéir infheistíochta]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1978" | 1978-10-15 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/wes_moore wes_moore] | [[:d:Q7983732|Q7983732]] |- | | ''[[:d:Q18978040|Will Guidara]]'' | | ''[[:d:Q3427922|bialannaí]]''<br/>''[[:d:Q156839|cócaire]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-11-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/will_guidara will_guidara] | [[:d:Q18978040|Q18978040]] |- | [[Íomhá:Will Hurd Texas.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18639742|Will Hurd]]'' | polaiteoir Meiriceánach | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1977" | 1977-08-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/will_hurd will_hurd] | [[:d:Q18639742|Q18639742]] |- | [[Íomhá:TechCrunch Disrupt San Francisco 2018 - day 1 (43784198524).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23688148|Will Marshall]]'' | | [[príomhoifigeach feidhmiúcháin]]<br/>[[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/will_marshall will_marshall] | [[:d:Q23688148|Q23688148]] |- | [[Íomhá:Will Potter 0959.JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q8003021|Will Potter]]'' | iriseoir Meiriceánach | [[iriseoir]] | data-sort-value="1980" | 1980-06-28 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/will_potter will_potter] | [[:d:Q8003021|Q8003021]] |- | [[Íomhá:Will Wright - Game Developers Conference 2010 (2).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q309493|Will Wright]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2405480|aisteoir gutha]]''<br/>''[[:d:Q3630699|dearthóir cluichí]]''<br/>''[[:d:Q58287519|video game developer]]''<br/>''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q7016454|ealaíontóir na meán nua]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-01-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/will_wright will_wright] | [[:d:Q309493|Q309493]] |- | [[Íomhá:Willard Wigan (sq cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8003505|Willard Wigan]]'' | | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q1281618|dealbhóir]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/willard_wigan willard_wigan] | [[:d:Q8003505|Q8003505]] |- | [[Íomhá:Bill Ford 2011.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q321698|William Clay Ford]]'' | fear gnó Meiriceánach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q13382533|cleachtóir taecuando]]''<br/>''[[:d:Q2961975|feidhmeannach gnó]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-05-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/912 912]<br/>[https://www.ted.com/speakers/bill_ford bill_ford] | [[:d:Q321698|Q321698]] |- | [[Íomhá:Danny Hillis2.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92942|William Daniel Hillis]]'' | ríomheolaí Meiriceánach | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | data-sort-value="1956" | 1956-09-25 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/danny_hillis danny_hillis] | [[:d:Q92942|Q92942]] |- | [[Íomhá:Bill Clinton.jpg|center|128px]] | [[Bill Clinton|William J. Clinton]] | 42ú huachtarán na Stát Aontaithe, ó 1993 go 2001 | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>[[taidhleoir]]<br/>''[[:d:Q18814623|dírbheathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q372436|státaire]]''<br/>''[[:d:Q12800682|sacsafónaí]]''<br/>[[gobharnóir]]<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-19 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bill_clinton bill_clinton] | [[:d:Q1124|Q1124]] |- | [[Íomhá:William K. Black.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3568755|William K. Black]]'' | | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-09-06 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/william_black william_black] | [[:d:Q3568755|Q3568755]] |- | [[Íomhá:William Kamkwamba at TED in 2007.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q448964|William Kamkwamba]]'' | ceapadóir agus údar Malávach | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1326820|electronician]]''<br/>''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-08-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Mhaláiv]] | [https://www.ted.com/speakers/william_kamkwamba william_kamkwamba] | [[:d:Q448964|Q448964]] |- | [[Íomhá:Deputy Secretary Censky and The Edge (20180619-OSEC-LSC-0066).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23783392|William Li]]'' | | [[eolaí]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/william_li william_li] | [[:d:Q23783392|Q23783392]] |- | [[Íomhá:William MacAskill Portrait 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20684655|William MacAskill]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q5403434|eiticí]]'' | data-sort-value="1987" | 1987-03-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/will_macaskill will_macaskill] | [[:d:Q20684655|Q20684655]] |- | [[Íomhá:William McDonough (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q1662745|William McDonough]]'' | ailtire Meiriceánach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | data-sort-value="1951" | 1951-02-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/william_mcdonough william_mcdonough] | [[:d:Q1662745|Q1662745]] |- | | ''[[:d:Q23662458|William Noel]]'' | | ''[[:d:Q12008505|academic librarian]]''<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]'' | data-sort-value="1965" | 1965-08-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/will_noel will_noel] | [[:d:Q23662458|Q23662458]] |- | [[Íomhá:William Stone by VPosypai (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8018871|William Stone]]'' | | ''[[:d:Q11900058|taiscéalaí]]''<br/>''[[:d:Q10497074|innealtóir eitilte]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1952" | 1952-12-07 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/bill_stone bill_stone] | [[:d:Q8018871|Q8018871]] |- | | ''[[:d:Q18749288|William Ury]]'' | | ''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]'' | data-sort-value="1953" | 1953 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/william_ury william_ury] | [[:d:Q18749288|Q18749288]] |- | [[Íomhá:Prince of Wales in Normandy 2024.jpg|center|128px]] | [[An Prionsa William, Diúc Cambridge|William, prionsa na Breataine Bige]] | | ''[[:d:Q2095549|eitleoir]]''<br/>''[[:d:Q13218361|imreoir póló]]''<br/>''[[:d:Q20726593|píolóta héileacaptair]]''<br/>''[[:d:Q2478141|uasal]]''<br/>''[[:d:Q12362622|daonchara]]'' | data-sort-value="1982" | 1982-06-21 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/prince_william_duke_of_cambridge prince_william_duke_of_cambridge] | [[:d:Q36812|Q36812]] |- | [[Íomhá:Willie Smits.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q939502|Willie Smits]]'' | | ''[[:d:Q21244999|forestry scientist]]''<br/>''[[:d:Q11966252|gníomhaí ar son cearta ainmhithe]]''<br/>[[micribhitheolaí]]<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1957" | 1957-02-22 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht na hÍsiltíre]]<br/>[[an Indinéis]] | [https://www.ted.com/speakers/willie_smits willie_smits] | [[:d:Q939502|Q939502]] |- | | ''[[:d:Q23301429|Wingham Rowan]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/wingham_rowan wingham_rowan] | [[:d:Q23301429|Q23301429]] |- | | ''[[:d:Q23662498|Wolfgang Kessling]]'' | | [[fisiceoir]] | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/wolfgang_kessling wolfgang_kessling] | [[:d:Q23662498|Q23662498]] |- | | ''[[:d:Q8033686|Woody Norris]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1938" | 1938 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/woody_norris woody_norris] | [[:d:Q8033686|Q8033686]] |- | [[Íomhá:Xavier Cortada 2007 artist headshot.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16195477|Xavier Cortada]]'' | ealaíontóir | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]'' | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Cúba]] | [https://www.ted.com/speakers/xavier_cortada xavier_cortada] | [[:d:Q16195477|Q16195477]] |- | [[Íomhá:Xavier Vilalta.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8043321|Xavier Vilalta]]'' | ealaíontóir Spáinneach | ''[[:d:Q42973|ailtire]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-05-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Spáinn]] | [https://www.ted.com/speakers/xavier_vilalta xavier_vilalta] | [[:d:Q8043321|Q8043321]] |- | [[Íomhá:Xiye Bastida at Sundance Film Festival 2026-6 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q81646058|Xiye Bastida]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>''[[:d:Q61048378|gníomhaí aeráide]]'' | data-sort-value="2002" | 2002-04-18 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Meicsiceo]]<br/>[[an tSile]] | [https://www.ted.com/speakers/xiye_bastida xiye_bastida] | [[:d:Q81646058|Q81646058]] |- | | ''[[:d:Q23713831|Xu Liu]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/xu_liu xu_liu] | [[:d:Q23713831|Q23713831]] |- | [[Íomhá:Yael free license wiki photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q82046593|Yael Eisenstat]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/yael_eisenstat yael_eisenstat] | [[:d:Q82046593|Q82046593]] |- | [[Íomhá:Yang Lan - Annual Meeting of the New Champions 2012.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8048424|Yang Lan]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q13590141|láithreoir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q1420621|media proprietor]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-03-31 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Daon-Phoblacht na Síne]] | [https://www.ted.com/speakers/yang_lan yang_lan] | [[:d:Q8048424|Q8048424]] |- | [[Íomhá:2019-04-13 Yanis Varoufakis by Olaf Kosinsky-0658 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q40688|Yanis Varoufakis]]'' | eacnamaí agus polaiteoir Gréagach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q15980158|scríbhneoir neamhfhicsin]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q482980|údar]]''<br/>''[[:d:Q7614320|aire airgeadais]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-03-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Ghréig]]<br/>[[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/yanis_varoufakis yanis_varoufakis] | [[:d:Q40688|Q40688]] |- | | ''[[:d:Q28976247|Yaniv Erlich]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1979" | 1979-11-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/yaniv_erlich yaniv_erlich] | [[:d:Q28976247|Q28976247]] |- | [[Íomhá:Yann Arthus-Bertrand, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q314223|Yann Arthus-Bertrand]]'' | grianghrafadóir Francach | ''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q728425|balúnaí]]''<br/>''[[:d:Q3578589|gníomhaí timpeallachta]]'' | data-sort-value="1946" | 1946-03-13 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/yann_arthus_bertrand yann_arthus_bertrand] | [[:d:Q314223|Q314223]] |- | | ''[[:d:Q23728380|Yann Dall'Aglio]]'' | | ''[[:d:Q4964182|fealsamh]]'' | data-sort-value="1950" | 20th century | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/yann_dall_aglio yann_dall_aglio] | [[:d:Q23728380|Q23728380]] |- | [[Íomhá:Yann LeCun - 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3571662|Yann LeCun]]'' | | ''[[:d:Q1709010|innealtóir bogearraí]]''<br/>''[[:d:Q1326886|innealtóir leictreach]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[ollamh]]<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | data-sort-value="1960" | 1960-07-08 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]]<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/yann_lecun yann_lecun] | [[:d:Q3571662|Q3571662]] |- | [[Íomhá:Yara Shahidi in 2018.png|center|128px]] | ''[[:d:Q453620|Yara Shahidi]]'' | ban-aisteoir Meiriceánach | [[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q10800557|aisteoir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q10798782|aisteoir teilifíse]]''<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | data-sort-value="2000" | 2000-02-10 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/yara_shahidi yara_shahidi] | [[:d:Q453620|Q453620]] |- | [[Íomhá:Huang Yasheng.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q14948726|Yasheng Huang]]'' | | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1960" | 1960-03-03 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/yasheng_huang yasheng_huang] | [[:d:Q14948726|Q14948726]] |- | | ''[[:d:Q119840344|Yasmin Green]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/yasmin_green yasmin_green] | [[:d:Q119840344|Q119840344]] |- | [[Íomhá:Yasmin Hurd.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q18044124|Yasmin Hurd]]'' | néareolaí Meiriceánach | [[Lia|dochtúir leighis]]<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]'' | data-sort-value="1953" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/yasmin_hurd yasmin_hurd] | [[:d:Q18044124|Q18044124]] |- | [[Íomhá:-5 - Yassmin Abdel-Magied.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23760263|Yassmin Abdel-Magied]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1906857|innealtóir meicniúil]]''<br/>''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q482980|údar]]'' | data-sort-value="1991" | 1991-03-03 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]]<br/>[[an tSúdáin]] | [https://www.ted.com/speakers/yassmin_abdel_magied yassmin_abdel_magied] | [[:d:Q23760263|Q23760263]] |- | [[Íomhá:Yat Siu, Chief Executive Officer, Outblaze, Hong Kong - Flickr - Horasis.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16214630|Yat Siu]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1973" | 1973 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/yat_siu yat_siu] | [[:d:Q16214630|Q16214630]] |- | | ''[[:d:Q51363202|Yejin Choi]]'' | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Chóiré Theas]] | [https://www.ted.com/speakers/yejin_choi yejin_choi] | [[:d:Q51363202|Q51363202]] |- | | ''[[:d:Q129739802|Yifat Susskind]]'' | | ''[[:d:Q1021386|gníomhaí ar son cearta sibhialta]]''<br/>''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/yifat_susskind yifat_susskind] | [[:d:Q129739802|Q129739802]] |- | [[Íomhá:Yilian-Canzares-350kzm1qdtka22tddedrcw6zxumisuqsur9ufxckj5ubj0cvu.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q20056629|Yilian Cañizares]]'' | | [[amhránaí]]<br/>''[[:d:Q1259917|veidhleadóir]]'' | data-sort-value="1980" | 1980-12-16 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Eilvéis]]<br/>[[Cúba]] | [https://www.ted.com/speakers/yilian_canizares yilian_canizares] | [[:d:Q20056629|Q20056629]] |- | | ''[[:d:Q23656971|Yoav Medan]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/yoav_medan yoav_medan] | [[:d:Q23656971|Q23656971]] |- | [[Íomhá:YochaiBenklerJI6.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q982240|Yochai Benkler]]'' | dlí-eolaí Meiriceánach | [[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q40348|dlíodóir]]''<br/>''[[:d:Q16012028|scoláire dlí]]''<br/>[[saineolaí dlí]] | data-sort-value="1964" | 1964 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]<br/>[[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/yochai_benkler yochai_benkler] | [[:d:Q982240|Q982240]] |- | [[Íomhá:Yongey-Mingyur-Rinpoche-in-2016.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q3314967|Yongey Mingyur Rinpoche]]'' | | ''[[:d:Q191421|Lama]]''<br/>''[[:d:Q1423891|ministir]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[manach]] | data-sort-value="1975" | 1975-11<br/>1975 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Neipeal]] | [https://www.ted.com/speakers/yongey_mingyur_rinpoche yongey_mingyur_rinpoche] | [[:d:Q3314967|Q3314967]] |- | [[Íomhá:Yoram Yovell.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q6977235|Yoram Yovell]]'' | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>''[[:d:Q3410028|síocanailísí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[Síciatraí (gairm)|síciatraí]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/yoram_yovell yoram_yovell] | [[:d:Q6977235|Q6977235]] |- | [[Íomhá:Yoruba Richen (7311549170).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q16738382|Yoruba Richen]]'' | | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]] | data-sort-value="1972" | 1972 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/yoruba_richen yoruba_richen] | [[:d:Q16738382|Q16738382]] |- | [[Íomhá:Yossi Vardi, 2005.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q4027187|Yossi Vardi]]'' | fear gnó Iosraelach | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]'' | data-sort-value="1942" | 1942-09-02 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/yossi_vardi yossi_vardi] | [[:d:Q4027187|Q4027187]] |- | | ''[[:d:Q8060785|Yuko Munakata]]'' | síceolaí Meiriceánach | [[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q357813|ollamh taca]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/yuko_munakata_1 yuko_munakata_1] | [[:d:Q8060785|Q8060785]] |- | [[Íomhá:MKr364751 Yuval Noah Harari (Frankfurter Buchmesse 2024).jpg|center|128px]] | [[Yuval Noah Harari|Yuval Harari]] | staraí Iosraelach | ''[[:d:Q3332711|meánaoisí]]''<br/>''[[:d:Q112972705|popular science author]]''<br/>''[[:d:Q1493121|staraí míleata]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[staraí]] | data-sort-value="1976" | 1976-02-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Iosrael]] | [https://www.ted.com/speakers/yuval_noah_harari yuval_noah_harari] | [[:d:Q2484404|Q2484404]] |- | | ''[[:d:Q23712653|Yuyu Rau]]'' | | | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | | [https://www.ted.com/speakers/yuyu_rau yuyu_rau] | [[:d:Q23712653|Q23712653]] |- | | ''[[:d:Q118444951|Yve Blake]]'' | | [[scríbhneoir]] | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Astráil]] | [https://www.ted.com/speakers/yve_blake yve_blake] | [[:d:Q118444951|Q118444951]] |- | [[Íomhá:Yves Behar.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q123419|Yves Béhar]]'' | | ''[[:d:Q5322166|dearthóir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q11287574|dearthóir tionsclaíoch]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-05-09 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/236 236]<br/>[https://www.ted.com/speakers/yves_behar yves_behar] | [[:d:Q123419|Q123419]] |- | | ''[[:d:Q23728732|Yves Morieux]]'' | | ''[[:d:Q683476|financial adviser]]'' | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Fhrainc]] | [https://www.ted.com/speakers/yves_morieux yves_morieux] | [[:d:Q23728732|Q23728732]] |- | [[Íomhá:Yves Rossi mg 4625.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q460670|Yves Rossy]]'' | | ''[[:d:Q2095549|eitleoir]]''<br/>''[[:d:Q205375|cumadóir]]'' | data-sort-value="1959" | 1959-08-27 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Eilvéis]] | [https://www.ted.com/speakers/yves_rossy yves_rossy] | [[:d:Q460670|Q460670]] |- | [[Íomhá:Yvonne Aki-Sawyerr.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q55238200|Yvonne Aki-Sawyerr]]'' | | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q326653|cuntasóir]]'' | data-sort-value="1968" | 1968-01-07 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Siarra Leon]] | [https://www.ted.com/speakers/yvonne_aki_sawyerr yvonne_aki_sawyerr] | [[:d:Q55238200|Q55238200]] |- | [[Íomhá:Official portrait of Lord Goldsmith of Richmond Park crop 2.jpg|center|128px]] | [[Zac Goldsmith]] | polaiteoir agus iriseoir Briotanach (rugadh 1975) | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q1607826|eagarthóir]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q15839134|éiceolaí]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-01-20 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | [https://www.ted.com/speakers/zac_goldsmith zac_goldsmith] | [[:d:Q391562|Q391562]] |- | [[Íomhá:Zach Kaplan and Brian Fitzpatrick at ORD Camp 2014 (13907776842) (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8063810|Zach Kaplan]]'' | | ''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1970" | 1970s | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/zach_kaplan zach_kaplan] | [[:d:Q8063810|Q8063810]] |- | [[Íomhá:Zach King Photo.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q15734051|Zach King]]'' | scannánóir Meiriceánach, aisteoir gutha agus pearsantacht idirlín | [[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]<br/>''[[:d:Q1414443|déantóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]''<br/>''[[:d:Q1053574|léiritheoir feidhmiúcháin]]''<br/>''[[:d:Q7042855|eagarthóir scannán]]''<br/>''[[:d:Q17125263|cruthaitheoir YouTube]]''<br/>''[[:d:Q13235160|monaróir]]''<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]''<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ealaíontóir]] | data-sort-value="1990" | 1990-02-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/zach_king zach_king] | [[:d:Q15734051|Q15734051]] |- | [[Íomhá:Hindi Zahra @ le Chabada, Angers (4315967453).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23670988|Zahra' Langhi]]'' | | ''[[:d:Q1476215|gníomhaí ar son chearta an duine]]''<br/>''[[:d:Q82955|polaiteoir]]''<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]'' | data-sort-value="1975" | 1975-01-28 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Libia]] | [https://www.ted.com/speakers/zahra_langhi zahra_langhi] | [[:d:Q23670988|Q23670988]] |- | [[Íomhá:Zainab Salbi.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q12214935|Zainab Salbi]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q947873|láithreoir teilifíse]]''<br/>''[[:d:Q4479442|bunaitheoir]]''<br/>''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-09-24 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | ''[[:d:Q3108185|Ba'athist Iraq]]''<br/>[[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/zainab_salbi zainab_salbi] | [[:d:Q12214935|Q12214935]] |- | | ''[[:d:Q99197458|Zainab Usman]]'' | | [[eacnamaí]] | data-sort-value="1986" | 1986 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Nigéir]] | [https://www.ted.com/speakers/zainab_usman zainab_usman] | [[:d:Q99197458|Q99197458]] |- | [[Íomhá:Zak Ebrahim (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q23728371|Zak Ebrahim]]'' | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q16323111|gníomhaí síochána]]''<br/>''[[:d:Q16003550|síochánaí]]'' | data-sort-value="1983" | 1983-03-24 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/zak_ebrahim zak_ebrahim] | [[:d:Q23728371|Q23728371]] |- | | ''[[:d:Q47544805|Zaria Forman]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q1028181|péintéir]]''<br/>''[[:d:Q15296811|maisitheoir]]'' | data-sort-value="1982" | 1982 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/zaria_forman zaria_forman] | [[:d:Q47544805|Q47544805]] |- | | ''[[:d:Q110028598|Zarlasht Halaimzai]]'' | | ''[[:d:Q15253558|gníomhaí]]'' | data-sort-value="1981" | 1981 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Afganastáin]] | [https://www.ted.com/speakers/zarlasht_halaimzai zarlasht_halaimzai] | [[:d:Q110028598|Q110028598]] |- | [[Íomhá:Ze Frank at the 2010 Streamy Awards (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q169286|Ze Frank]]'' | | [[ealaíontóir]]<br/>''[[:d:Q578109|léiritheoir teilifíse]]'' | data-sort-value="1972" | 1972-03-31 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] | [https://www.ted.com/speakers/ze_frank ze_frank] | [[:d:Q169286|Q169286]] |- | [[Íomhá:Zeresenay Alemseged (2013-01).JPG|center|128px]] | ''[[:d:Q163169|Zeresenay Alemseged]]'' | pailéa-antraipeolaí Aetópach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>[[seandálaí]]<br/>''[[:d:Q17488316|réamhstaraí]]''<br/>''[[:d:Q21272406|pailé-antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-06-04 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Aetóip]] | [https://www.ted.com/speakers/141 141]<br/>[https://www.ted.com/speakers/zeresenay_alemseged zeresenay_alemseged] | [[:d:Q163169|Q163169]] |- | [[Íomhá:Zeynep Tufekci crop.jpeg|center|128px]] | ''[[:d:Q23759736|Zeynep Tüfekçi]]'' | | ''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q123853167|magazine writer]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]'' | data-sort-value="1970" | 20th century | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/zeynep_tufekci zeynep_tufekci] | [[:d:Q23759736|Q23759736]] |- | [[Íomhá:Photo of Ziauddin Yousafzai.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q8071389|Ziauddin Yousafzai]]'' | taidhleoir Pacastánach | [[taidhleoir]]<br/>[[múinteoir]]<br/>''[[:d:Q47799218|education activist]]'' | data-sort-value="1969" | 1969-01 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[an Phacastáin]] | [https://www.ted.com/speakers/ziauddin_yousafzai ziauddin_yousafzai] | [[:d:Q8071389|Q8071389]] |- | | ''[[:d:Q23728728|Ziyah Gafić]]'' | | [[grianghrafadóir]] | data-sort-value="1980" | 1980 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | [[An Bhoisnia agus an Heirseagaivéin|an Bhoisnia-Heirseagaivéin]] | [https://www.ted.com/speakers/ziyah_gafic ziyah_gafic] | [[:d:Q23728728|Q23728728]] |- | | ''[[:d:Q97160702|Zoia Lytvyn]]'' | | ''[[:d:Q662729|pearsa phoiblí]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]'' | data-sort-value="1986" | 1986-04-02 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Úcráin]] | [https://www.ted.com/speakers/zoya_lytvyn zoya_lytvyn] | [[:d:Q97160702|Q97160702]] |- | [[Íomhá:Zubaida Bai 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q24572427|Zubaida Bai]]'' | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q12336252|social entrepreneur]]'' | | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an India]] | [https://www.ted.com/speakers/zubaida_bai zubaida_bai] | [[:d:Q24572427|Q24572427]] |- | [[Íomhá:Íngrid Betancourt (2014) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Íngrid Betancourt]] | polaiteoir de chuid na Colóime | ''[[:d:Q82955|polaiteoir]]'' | data-sort-value="1961" | 1961-12-25 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Fhrainc]]<br/>[[an Cholóim]]<br/>[[Na Séiséil]] | [https://www.ted.com/speakers/ingrid_betancourt ingrid_betancourt] | [[:d:Q152472|Q152472]] |- | [[Íomhá:Ólafur Elíasson Internationale Jury Berlinale 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q365691|Ólafur Elíasson]]'' | | ''[[:d:Q3391743|amharcealaíontóir]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-02-05 | ''[[:d:Q6581097|fireann]]'' | ''[[:d:Q756617|Ríocht na Danmhairge]]''<br/>[[an Íoslainn]]<br/>[[an Ghearmáin]] | [https://www.ted.com/speakers/olafur_eliasson olafur_eliasson] | [[:d:Q365691|Q365691]] |- | [[Íomhá:Ozlem Tureci v1.jpg|center|128px]] | ''[[:d:Q92379963|Özlem Türeci]]'' | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q12119633|imdhíoneolaí]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1402736|Privatdozent]]''<br/>''[[:d:Q2824523|comhalta boird]]'' | data-sort-value="1967" | 1967-03-06 | ''[[:d:Q6581072|baineann]]'' | [[an Ghearmáin]]<br/>[[an Tuirc]] | [https://www.ted.com/speakers/oezlem_tuereci oezlem_tuereci] | [[:d:Q92379963|Q92379963]] |} {{Wikidata list end}} acpibifshhg699i7ee4wg1l3qggdahh 0 100919 1326556 1325064 2026-08-22T08:21:47Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1326556 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} CuimsíonnIs 26 '''cantún na hEilvéise''' ([[An Ghearmáinis|Gearmáinis]]: ''Kanton''; [[An Fhraincis|Fraincis]]: ''canton''; [[An Iodáilis|Iodáilis]]: ''cantone''; [[An Rómainis|Rumantsch Grischun]]: [[chantun]]) ballstáit Chónaidhm na hEilvéise. D'úsáideadh {{Lang|de|[[Waldstätte]]}} chun tagairt a dhéanamh ar na chéad trí chomhghuaillithe cónasctha a bhunaigh [[An Eilvéis|Cónaidhme na hEilvéise]] sa chéad áit. Tá achoimre ar an dá thréimhse thábhachtach i bhforbairt na Sean-Chónaidhme Eilvéise le téarmaí {{Lang|de|[[Eight Cantons|Acht Orte]]}} (‘Ocht gCantón’; ó 1353–1481) agus {{Lang|de|[[Thirteen Cantons|Dreizehn Orte]]}} (13 Cantóin, ó 1513–1798). <ref name="chrono">léirithe mar "the 'confederacy of eight'" agus "the 'Thirteen-Canton Confederation'", faoi seach, féach: {{lua idirlín | url = https://www.eda.admin.ch/aboutswitzerland/en/home/geschichte/uebersicht.html | teideal = About Switzerland}}</ref> Bhí gach cantún de Shean-Chónaidhm na hEilvéise ar a dtugtaí Ort freisin (‘suíomh’, ó roimh 1450), nó Stand (‘eastát’, ó c.  1550), ina stát iomlán ceannasach a raibh a rialuithe teorann féin, a arm, agus a airgeadra féin acu, ó shíniú [[Síocháin Westfalen]] (1648) ar a laghad go dtí bunú an stáit fheidearálaigh san Eilvéis sa bhliain 1848, le tréimhse ghairid de rialtas láraithe le linn na Poblachta Helvetic (1798-1803). Tá an téarma Kanton in úsáid go forleathan ón 19ú haois. cantún de Chónaidhm na hEilvéise Sean, ar a dtugtaí {{Lang|de|Ort}} freisin (‘suíomh’, ó roimh 1450), nó {{Lang|de|Stand}} (‘eastát’, ó c. 1550 ), stát iomlán ceannasach a raibh a rialtáin teorann féin, a arm, agus a airgeadra féin ó [[Síocháin Westfalen|Chonradh Westphalia]] (1648) ar a laghad go dtí bunú stát feidearálach na hEilvéise in 1848, le tréimhse ghairid de rialtas láraithe le linn na Poblachta <b>Helvética</b> (1798–1803). Tá an téarma Cantún in úsáid go forleathan ón 19ú haois. == Liosta de Chantúin == {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q23058. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],ga,de,fr,it,rm". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Cantún, P395:Cód, P36: Príomhchathair, P571:Bunaithe, P1082:Daonra, P2046:Achar<br>km², P37:Teanga }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Cantún ! Cód ! Príomhchathair ! Bunaithe ! Daonra ! Achar<br>km² ! Teanga |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Wappen Unterwalden alt.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q214069|Unterwalden]]'' | | | data-sort-value="1315" | 1315 | | | |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:CHE Aargau COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q11972|cantún Aargau]]'' | AG | [[Aarau]] | data-sort-value="1803" | 1803 | 726894 | 1403.77 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Wappen Appenzell Ausserrhoden matt.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12079|cantún Appenzell Ausserrhoden]]'' | AR | [[Herisau]]<br/>''[[:d:Q68189|Trogen]]'' | data-sort-value="1513" | 1513 | 56495 | 242.84 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]'' |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:CHE Appenzell Innerrhoden COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12094|cantún Appenzell Innerrhoden]]'' | AI | ''[[:d:Q209270|Appenzell]]'' | data-sort-value="1513" | 1513 | 16585 | 172.48 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Coat of arms of Kanton Basel-Landschaft.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12146|cantún Basel-Landschaft]]'' | BL | [[Liestal]] | data-sort-value="1833" | 1833 | 298837 | 517.67 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Wappen Basel-Stadt matt.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12172|cantún Basel-Stadt]]'' | BS | [[Basel]] | data-sort-value="1833" | 1833 | 200031 | 36.95 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:CHE Bern BE COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q11911|cantún Bern]]'' | BE | [[Beirn]] | data-sort-value="1353" | 1353 | 1063533 | 5959 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''<br/>''[[:d:Q1480152|Swiss French]]'' |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:CHE Canton de Fribourg COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12640|cantún Fribourg]]'' | FR | [[Fribourg]] | data-sort-value="1481" | 1481 | 341537 | 1671.36 ciliméadar cearnach | [[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:CHE Kanton Glarus COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q11922|cantún Glarus]]'' | GL | [[Glarus]] | data-sort-value="1352" | 1352 | 42056 | 685.3 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]]<br/>''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]'' |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:CHE Graubünden COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q11925|cantún Graubünden]]'' | GR | [[Chur]] | data-sort-value="1496" | 1496 | 204888 | 7105.39 ciliméadar cearnach | [[an Rómainis]]<br/>[[an Iodáilis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:CHE Jura COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12755|cantún Jura]]'' | JU | [[Delémont]] | data-sort-value="1979" | 1979-01-01 | 74548 | 838.51 ciliméadar cearnach | [[an Fhraincis]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:CHE Luzern COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12121|cantún Lucerne]]'' | LU | [[Luzern]] | data-sort-value="1332" | 1332 | 432744 | 1493.51 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:CHE Canton de Neuchâtel COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12738|cantún Neuchâtel]]'' | NE | [[Neuchâtel (cathair)|Neuchâtel]] | data-sort-value="1034" | 1034 | 178291 | 802.24 ciliméadar cearnach | [[an Fhraincis]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Wappen Nidwalden matt.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12592|cantún Nidwalden]]'' | NW | ''[[:d:Q63931|Stans]]'' | data-sort-value="1291" | 1291 | 45016 | 275.85 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]'' |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Wappen Obwalden matt.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12573|cantún Obwalden]]'' | OW | ''[[:d:Q63964|Sarnen]]'' | data-sort-value="1291" | 1291 | 39272 | 490.58 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]'' |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Wappen Schaffhausen matt.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12697|cantún Schaffhausen]]'' | SH | [[Schaffhausen]] | data-sort-value="1501" | 1501 | 87111 | 298.42 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:Wappen Schwyz matt.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12433|cantún Schwyz]]'' | SZ | [[Schwyz]] | data-sort-value="1240" | 1240 | 167403 | 907.88 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]'' |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:CHE Solothurn SO COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q11929|cantún Solothurn]]'' | SO | [[Solothurn]] | data-sort-value="1481" | 1481 | 286844 | 790.45 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Coat of arms of canton of St. Gallen.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12746|cantún St. Gallen]]'' | SG | [[Sankt Gallen]] | data-sort-value="1803" | 1803 | 535114 | 2030.75 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]'' |- | style='text-align:right'| 20 | [[Íomhá:CHE Thurgau COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12713|cantún Thurgau]]'' | TG | [[Frauenfeld]] | data-sort-value="1803" | 1803 | 295220 | 991.77 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Íomhá:CHE Ticino COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12724|cantún Ticino]]'' | TI | [[Bellinzona]] | data-sort-value="1803" | 1803 | 358903 | 2812.15 ciliméadar cearnach | [[an Iodáilis]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Íomhá:Wappen Uri matt.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12404|cantún Uri]]'' | UR | ''[[:d:Q68150|Altdorf]]'' | data-sort-value="1291" | 1291 | 37931 | 1076.57 ciliméadar cearnach | ''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''<br/>[[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Íomhá:CHE Valais COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q834|cantún Valais]]'' | VS | [[Sion]] | data-sort-value="1815" | 1815 | 365844 | 5224.5 ciliméadar cearnach | [[an Fhraincis]]<br/>''[[:d:Q1366643|Ard-Ghearmáinis na hEilvéise]]''<br/>[[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Íomhá:CHE Vaud COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12771|cantún Vaud]]'' | VD | [[Lausanne]] | data-sort-value="1803" | 1803 | 845870 | 3211.94 ciliméadar cearnach | [[an Fhraincis]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Íomhá:Wappen Zug matt.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q11933|cantún Zug]]'' | ZG | [[Zug (cathair)|Zug]] | data-sort-value="1352" | 1352 | 132556 | 238.73 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Íomhá:CHE Zürich COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q11943|cantún Zürich]]'' | ZH | [[Zürich]] | data-sort-value="1351" | 1351 | 1620020 | 1729 ciliméadar cearnach | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Íomhá:CHE Canton de Genève écu seul COA.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q11917|cantún na Ginéive]]'' | GE | [[an Ghinéiv]] | data-sort-value="1815" | 1815 | 524410 | 282.49 ciliméadar cearnach | [[an Fhraincis]]<br/>''[[:d:Q1480152|Swiss French]]'' |} {{Wikidata list end}} == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Cantúin na hEilvéise| ]] [[Catagóir:Fo-ranna na hEilvéise]] [[Catagóir:Liosta d'fhoranna na hEilvéise|Cantúin]] [[Catagóir:Ranna riaracháin san Eoraip|An Eilvéis 1]] [[Catagóir:Ranna riaracháin den chéad leibhéal de réir tíre|Cantúin, an Eilvéis]] [[Catagóir:Liosta d'áiteanna a bhfuil cónaí ann san Eilvéis]] mlausey06ui4l1aamv6jldafxdp5tdt 2 120000 1326532 1326529 2026-08-21T15:52:21Z Marcas.oduinn 33120 1326532 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | mion]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | mion]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | mion]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | mion ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a air ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> '' Renewable energy systems have rapidly become more efficient and cheaper over the past 40 years.<ref name=deloitte2018 /> A large majority of newly installed worldwide electricity capacity is now renewable.<ref name=irena2019 /> Renewable energy sources, such as solar and wind power, have seen significant cost reductions over the past decade, making them more competitive with traditional fossil fuels.<ref name=lazard2023 /> In some geographic localities, [[photovoltaic system|photovoltaic solar]] or onshore wind is the cheapest new-build electricity.<ref name="IEA Renewables 2020" /> From 2011 to 2021, renewable energy grew from 20% to 28% of the global electricity supply. Power from the sun and wind accounted for most of this increase, growing from a combined 2% to 10%. Use of [[Breosla iontaise]] shrank from 68% to 62%.<ref name=:8 /> In 2025, renewables accounted for than 30% of global electricity generation and are projected to reach over 45% by 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> Many countries already have renewables contributing more than 20% of their total energy supply, with some generating over half or even all their electricity from renewable sources.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> '' The main motivation to use renewable energy instead of fossil fuels is to reduce [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]], which cause [[athrú aeráide]]. In general, renewable energy sources pollute much less than fossil fuels.<ref name=:2 /> Renewables also cause much less [[truailliú aeir]] than fossil fuels, improving public health, and are less [[noise pollution|noisy]].<ref name=:2 /> The [[International Energy Agency]] estimates that to achieve [[net-zero emissions]] by 2050, 90% of global electricity will need to be generated by renewables.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> including in major economies with high financial capacities such as the G7 and the EU.<ref name=Suzuki2023 /> '' The deployment of renewable energy still faces obstacles, especially [[fossil fuel subsidies]],<ref name=Timperley2021 /> [[lobbying]] by incumbent power providers,<ref name=Lockwood2020 /> and local opposition to the use of land for renewable installations.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Like all mining, the extraction of minerals required for many renewable energy technologies also results in [[environmental effects of mining|environmental damage]].<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ dwaiw3htsw2d9fwy7dyu8kd1b7e2nd3 1326533 1326532 2026-08-21T16:20:46Z Marcas.oduinn 33120 1326533 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | mion]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | mion]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | mion]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | mion ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a air ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna,'' [[photovoltaic system|photovoltaic solar]] or onshore wind is the cheapest new-build electricity''.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> '' Many countries already have renewables contributing more than 20% of their total energy supply, with some generating over half or even all their electricity from renewable sources.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> '' The main motivation to use renewable energy instead of fossil fuels is to reduce [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]], which cause [[athrú aeráide]]. In general, renewable energy sources pollute much less than fossil fuels.<ref name=:2 /> Renewables also cause much less [[truailliú aeir]] than fossil fuels, improving public health, and are less [[noise pollution|noisy]].<ref name=:2 /> The [[International Energy Agency]] estimates that to achieve [[net-zero emissions]] by 2050, 90% of global electricity will need to be generated by renewables.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe in major economies with high financial capacities such as the G7 and the EU.<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ qrbsq12lyuv0qjacc44bg7qk0nu0oik 1326534 1326533 2026-08-21T16:32:52Z Marcas.oduinn 33120 /* Fuinneamh in-athnuaite */ 1326534 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | mion]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | mion]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | mion]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | mion ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. '' The main motivation to use renewable energy instead of fossil fuels is to reduce [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]], which cause [[athrú aeráide]]. In general, renewable energy sources pollute much less than fossil fuels.<ref name=:2 /> Renewables also cause much less [[truailliú aeir]] than fossil fuels, improving public health, and are less [[noise pollution|noisy]].<ref name=:2 /> Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a air ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna,'' [[photovoltaic system|photovoltaic solar]] or onshore wind is the cheapest new-build electricity''.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> '' Many countries already have renewables contributing more than 20% of their total energy supply, with some generating over half or even all their electricity from renewable sources.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> '' The [[International Energy Agency]] estimates that to achieve [[net-zero emissions]] by 2050, 90% of global electricity will need to be generated by renewables.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe in major economies with high financial capacities such as the G7 and the EU.<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 0ra6wmienmrzlre6a6giq650xj8e6fs 1326535 1326534 2026-08-21T16:58:33Z Marcas.oduinn 33120 /* Fuinneamh in-athnuaite */ 1326535 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | mion]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | mion]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | mion]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | mion ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Is é an príomh-inspreagadh chun fuinneamh in-athnuaite a fhorbairt na chun [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú agus dá bharr [[athrú aeráide]] a chosc. '' In general, renewable energy sources pollute much less than fossil fuels.<ref name=:2 /> Renewables also cause much less [[truailliú aeir]] than fossil fuels, improving public health, and are less [[noise pollution|noisy]].<ref name=:2 /> Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a air ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna,'' [[photovoltaic system|photovoltaic solar]] or onshore wind is the cheapest new-build electricity''.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> '' Many countries already have renewables contributing more than 20% of their total energy supply, with some generating over half or even all their electricity from renewable sources.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> '' The [[International Energy Agency]] estimates that to achieve [[net-zero emissions]] by 2050, 90% of global electricity will need to be generated by renewables.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe in major economies with high financial capacities such as the G7 and the EU.<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ kjcjimhp7ra8h8cx4cumv5nm15c6z3q 1326536 1326535 2026-08-21T17:28:35Z Marcas.oduinn 33120 /* Fuinneamh in-athnuaite */ 1326536 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | mion]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | mion]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | mion]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | mion ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Is é an príomh-inspreagadh chun fuinneamh in-athnuaite a fhorbairt na chun [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú agus dá bharr [[athrú aeráide]] a chosc. I gcoitinne, ní dhéanann foinsí in-athnuaite an méid sin truaillithe is breoslaí iontaise, [[truailliú aeir]] agus [[truailliú ó thorann]] san áireamh.<ref name=:2 /> Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a air ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna,'' [[photovoltaic system|photovoltaic solar]] or onshore wind is the cheapest new-build electricity''.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> '' Many countries already have renewables contributing more than 20% of their total energy supply, with some generating over half or even all their electricity from renewable sources.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> '' The [[International Energy Agency]] estimates that to achieve [[net-zero emissions]] by 2050, 90% of global electricity will need to be generated by renewables.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe in major economies with high financial capacities such as the G7 and the EU.<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ ngzhp90jxozo8v1mhsuqk94mxl2vxkm 1326537 1326536 2026-08-21T18:51:00Z Marcas.oduinn 33120 /* Fuinneamh in-athnuaite */ 1326537 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | mion]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | mion]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | mion]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | mion ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Mar phríomh-inspreagadh, forbraítear fuinneamh in-athnuaite chun [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú agus dá bharr [[athrú aeráide]] a chosc. I gcoitinne, ní dhéanann foinsí in-athnuaite an méid sin truaillithe is breoslaí iontaise, [[truailliú aeir]] agus [[truailliú ó thorann]] san áireamh.<ref name=:2 /> Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a áit ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna, is iad idir [[córas fótavoltach|fótavoltach]] gréine nó gaoth ar tír an leictreachas is saoire a thógtar ar nua.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> '' San lá atá inniu ann, tá roinnt tíortha ann a ghineann 50% nó níos mó dá gcuid leictreachais le foinsí in-athnuaite.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> '' The [[International Energy Agency]] estimates that to achieve [[net-zero emissions]] by 2050, 90% of global electricity will need to be generated by renewables.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe in major economies with high financial capacities such as the G7 and the EU.<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 1jras135y2x9k992xvx7ujb9iml70ui 1326538 1326537 2026-08-21T18:57:23Z Marcas.oduinn 33120 /* Fuinneamh in-athnuaite */ 1326538 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | mion]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | mion]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | mion]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | mion ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Mar phríomh-inspreagadh, forbraítear fuinneamh in-athnuaite chun [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú agus dá bharr [[athrú aeráide]] a chosc. I gcoitinne, ní dhéanann foinsí in-athnuaite an méid sin truaillithe is breoslaí iontaise, [[truailliú aeir]] agus [[truailliú ó thorann]] san áireamh.<ref name=:2 /> Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a áit ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna, is iad idir [[córas fótavoltach|fótavoltach]] gréine nó gaoth ar tír an leictreachas is saoire a thógtar ar nua.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> San lá atá inniu ann, tá roinnt tíortha ann a ghineann 50% nó níos mó dá gcuid leictreachais le foinsí in-athnuaite.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> Chun [[astaíochtaí neodrach]] a bhaint amach faoin mbliain 2050, measann an [[International Energy Agency]] gur gá 90% de leictreachas an domhain a ghiniúint le fuinneamh in-athnuaite.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe sna mór-gheilleagair amhail is an [[G7]] agus an t[[Aontas Eorpach]] (AE).<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 0r5r3ahnkfk1xipxb1bcu5uoj6v5p36 1326539 1326538 2026-08-21T18:58:25Z Marcas.oduinn 33120 1326539 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | mion]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | mion]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | mion]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | mion ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Mar phríomh-inspreagadh, forbraítear fuinneamh in-athnuaite chun [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú agus dá bharr [[athrú aeráide]] a chosc. I gcoitinne, ní dhéanann foinsí in-athnuaite an méid sin truaillithe is breoslaí iontaise, [[truailliú aeir]] agus [[truailliú ó thorann]] san áireamh.<ref name=:2 /> Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a áit ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna, is iad idir [[córas fótavoltach|fótavoltach]] gréine nó gaoth ar tír an leictreachas is saoire a thógtar ar nua.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> San lá atá inniu ann, tá roinnt tíortha ann a ghineann 50% nó níos mó dá gcuid leictreachais le foinsí in-athnuaite.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> Chun [[neodracht carbóin|astaíochtaí glan-nialais]] a bhaint amach faoin mbliain 2050, measann an [[International Energy Agency]] gur gá 90% de leictreachas an domhain a ghiniúint le fuinneamh in-athnuaite.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe sna mór-gheilleagair amhail is an [[G7]] agus an t[[Aontas Eorpach]] (AE).<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 6a1cdjg4ngbe0rk4c2075n37111bc6f 1326540 1326539 2026-08-21T19:03:00Z Marcas.oduinn 33120 1326540 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | mion]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | mion]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | mion]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | mion ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Mar phríomh-inspreagadh, forbraítear fuinneamh in-athnuaite chun [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú agus dá bharr [[athrú aeráide]] a chosc. I gcoitinne, ní dhéanann foinsí in-athnuaite an méid sin truaillithe is breoslaí iontaise, [[truailliú aeir]] agus [[truailliú ó thorann]] san áireamh.<ref name=:2 /> Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a áit ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna, is iad idir [[córas fótavoltach|fótavoltach]] gréine nó gaoth ar tír an leictreachas is saoire a thógtar ar nua.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> San lá atá inniu ann, tá roinnt tíortha ann a ghineann 50% nó níos mó dá gcuid leictreachais le foinsí in-athnuaite.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> Chun [[neodracht carbóin|astaíochtaí glan-nialais]] a bhaint amach faoin mbliain 2050, measann an [[International Energy Agency]] gur gá 90% de leictreachas an domhain a ghiniúint le fuinneamh in-athnuaite.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe sna mór-gheilleagair amhail is an [[G7]] agus an t[[Aontas Eorpach]] (AE).<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 4ybjnox1htwsajmh1e1nysocmv0xr9u 1326541 1326540 2026-08-21T19:05:39Z Marcas.oduinn 33120 /* Fuinneamh in-athnuaite */ 1326541 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Fuinneamh in-athnuaite == Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | center | 200px]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | center | 200px]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | center | 200px]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | center | 200px ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Mar phríomh-inspreagadh, forbraítear fuinneamh in-athnuaite chun [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú agus dá bharr [[athrú aeráide]] a chosc. I gcoitinne, ní dhéanann foinsí in-athnuaite an méid sin truaillithe is breoslaí iontaise, [[truailliú aeir]] agus [[truailliú ó thorann]] san áireamh.<ref name=:2 /> Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a áit ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna, is iad idir [[córas fótavoltach|fótavoltach]] gréine nó gaoth ar tír an leictreachas is saoire a thógtar ar nua.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> San lá atá inniu ann, tá roinnt tíortha ann a ghineann 50% nó níos mó dá gcuid leictreachais le foinsí in-athnuaite.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> Chun [[neodracht carbóin|astaíochtaí glan-nialais]] a bhaint amach faoin mbliain 2050, measann an [[International Energy Agency]] gur gá 90% de leictreachas an domhain a ghiniúint le fuinneamh in-athnuaite.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe sna mór-gheilleagair amhail is an [[G7]] agus an t[[Aontas Eorpach]] (AE).<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ mvmggxgl4yzrx2eio97xfjbqfxm6aif 1326542 1326541 2026-08-21T19:08:00Z Marcas.oduinn 33120 1326542 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) # ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ d8hdjm4fzbsinbhzf057g1hgsn6urdw 1326545 1326542 2026-08-21T21:21:07Z Marcas.oduinn 33120 /* Teicneolaíocht agus geilleagar */ 1326545 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # [[Fuinneamh hiodrálach]] / [[Hidrileictreachas]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 1hn5blyjy426zq7t8vwi040k89iqbw6 1326546 1326545 2026-08-21T21:21:17Z Marcas.oduinn 33120 /* Teicneolaíocht agus geilleagar */ 1326546 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 8jqpglaqns2z7n5c8as3umes3mmuvqg 1326559 1326546 2026-08-22T09:19:14Z Marcas.oduinn 33120 /* Teicneolaíocht agus geilleagar */ 1326559 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Cumhacht gheoiteirmeach == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Krafla geothermal power station wiki.jpg | center | 200px]] | [[Íomhá:World map of geothermal power countries installed and developing.svg | center | 200px]] |- | [[Krafla Geothermal Power Station|Krafla]], a geothermal power station in Iceland | Countries with installed or developing geothermal power projects |} '' '''Geothermal power''' is [[electricity generation|electrical power generated]] from [[fuinneamh geoiteirmeach]]. Technologies in use include dry steam power stations, flash steam power stations and [[binary cycle]] power stations. Geothermal electricity generation is currently used in 26 countries, <ref name="gea2010">Geothermal Energy Association. [http://www.geo-energy.org/pdf/reports/GEA_International_Market_Report_Final_May_2010.pdf Geothermal Energy: International Market Update] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525165514/http://www.geo-energy.org/pdf/reports/GEA_International_Market_Report_Final_May_2010.pdf|date=25 May 2017}} May 2010, p. 4-6.</ref> <ref name=":1">{{Cite book | last1=Bassam|first1=Nasir El|url={{google books |plainurl=y |id=uP4eGFt4c_AC|page=187}} | title=Distributed Renewable Energies for Off-Grid Communities: Strategies and Technologies Toward Achieving Sustainability in Energy Generation and Supply|last2=Maegaard|first2=Preben|last3=Schlichting|first3=Marcia|date=2013|publisher=Newnes|isbn=978-0-12-397178-4|page=187|language=en|access-date=25 October 2020|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511095838/https://books.google.com/books?id=uP4eGFt4c_AC&q=international+Geothermal+Association+10%2C715+megawatts&pg=PA187|url-status=live}}</ref> while [[geothermal heating]] is in use in 70 countries.<ref name="IPCC" /> '' As of 2019, worldwide geothermal power capacity amounts to 15.4 [[gigawatt]]s (GW), of which 23.9% (3.68 GW) are installed in the [[geothermal energy in the United States|United States]]. <ref name="2019 Capacity">{{cite news | sloinne = Richter | ainm = Alexander | url = https://www.thinkgeoenergy.com/the-top-10-geothermal-countries-2019-based-on-installed-generation-capacity-mwe/ | teideal = The Top 10 Geothermal Countries 2019 – based on installed generation capacity (MWe) | foilsitheoir = Think GeoEnergy - Geothermal Energy News | dáta = 27 Eanáir 2020 | dátarochtana = 19 Feabhra 2021 | archive-date=26 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210126085813/https://www.thinkgeoenergy.com/the-top-10-geothermal-countries-2019-based-on-installed-generation-capacity-mwe/|url-status=live}}</ref> International markets grew at an average annual rate of 5 percent over the three years to 2015, and global geothermal power capacity is expected to reach 14.5–17.6&nbsp;GW by 2020. <ref name=gea2015>{{lua idirlín | url = http://geo-energy.org/reports/2015/Int'lMarketataGlanceMay2015Final5_14_15.pdf | teideal = The International Geothermal Market At a Glance – May 2015 | foilsitheoir =GEA—Geothermal Energy Association | dáta = Bealtaine 2015 | dátarochtana = 23 Samhain 2021 | archive-date=6 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211006155451/http://geo-energy.org/reports/2015/Int%27lMarketataGlanceMay2015Final5_14_15.pdf | url-status=live}}</ref> Based on current geologic knowledge and technology the [[Geothermal Energy Association]] (GEA) publicly discloses, the GEA estimates that only 6.9% of total global potential has been tapped so far, while the [[Intergovernmental Panel on Climate Change|IPCC]] reported geothermal power potential to be in the range of 35&nbsp;GW to 2&nbsp;[[terawatt|TW]].<ref name="IPCC" /> Countries generating more than 15 percent of their electricity from geothermal sources include [[geothermal power in El Salvador|El Salvador]], [[geothermal power in Kenya|Kenya]], the [[geothermal power in the Philippines|Philippines]], [[geothermal power in Iceland|Iceland]], [[New Zealand]], <ref name=":0">{{cite book | url=https://www.icebookshop.com/Products/Geothermal-Energy,-Heat-Exchange-Systems-and-Energ.aspx | title=Geothermal Energy, Heat Exchange Systems and Energy Piles | last1=Craig | first1=William | last2=Gavin | first2=Kenneth | publisher=ICE Publishing | year=2018 | isbn=978-0-7277-6398-3 | location=Londain | pages=41–42 | access-date=21 August 2018 | archive-date=21 August 2018 | archive-url= https://web.archive.org/web/20180821191853/https://www.icebookshop.com/Products/Geothermal-Energy,-Heat-Exchange-Systems-and-Energ.aspx | url-status=live}}</ref> and [[Costa Rica]]. [[Geothermal power in Indonesia|Indonesia]] has an estimated potential of 29&nbsp;GW of geothermal energy resources, the largest in the world; in 2017, its installed capacity was 1.8&nbsp;GW. '' Geothermal power is considered to be a [[sustainable energy|sustainable]], [[renewable energy|renewable]] source of energy because the heat extraction is small compared with the [[Earth's internal heat budget|Earth's heat content]].<ref name="sustainability" /> The [[life-cycle greenhouse-gas emissions of energy sources|greenhouse gas emissions]] of geothermal electric stations average 45&nbsp;grams of [[carbon dioxide]] per kilowatt-hour of electricity, or less than 5% of those of conventional coal-fired plants. <ref name="IPCC Annex II">Moomaw, W., P. Burgherr, G. Heath, M. Lenzen, J. Nyboer, A. Verbruggen, [http://srren.ipcc-wg3.de/report/IPCC_SRREN_Annex_II.pdf 2011: Annex II: Methodology. In IPCC: Special Report on Renewable Energy Sources and Climate Change Mitigation (ref. page 10)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627074517/http://srren.ipcc-wg3.de/report/IPCC_SRREN_Annex_II.pdf | date=27 June 2013}}</ref> '' As a source of renewable energy for both power and heating, geothermal has the potential to meet 3 to 5% of global demand by 2050. With economic [[incentive]]s, it is estimated that by 2100 it will be possible to meet 10% of global demand with geothermal power.<ref name=":0"/> == Tagairtí {{reflist | refs = }} [[Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 9ifwjhq79fi7fg93k44cuzi1kl2hz59 1326560 1326559 2026-08-22T09:20:36Z Marcas.oduinn 33120 /* Cúiseanna */ 1326560 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Gás ceaptha teasa == Led == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Cumhacht gheoiteirmeach == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Krafla geothermal power station wiki.jpg | center | 200px]] | [[Íomhá:World map of geothermal power countries installed and developing.svg | center | 200px]] |- | [[Krafla Geothermal Power Station|Krafla]], a geothermal power station in Iceland | Countries with installed or developing geothermal power projects |} '' '''Geothermal power''' is [[electricity generation|electrical power generated]] from [[fuinneamh geoiteirmeach]]. Technologies in use include dry steam power stations, flash steam power stations and [[binary cycle]] power stations. Geothermal electricity generation is currently used in 26 countries, <ref name="gea2010">Geothermal Energy Association. [http://www.geo-energy.org/pdf/reports/GEA_International_Market_Report_Final_May_2010.pdf Geothermal Energy: International Market Update] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525165514/http://www.geo-energy.org/pdf/reports/GEA_International_Market_Report_Final_May_2010.pdf|date=25 May 2017}} May 2010, p. 4-6.</ref> <ref name=":1">{{Cite book | last1=Bassam|first1=Nasir El|url={{google books |plainurl=y |id=uP4eGFt4c_AC|page=187}} | title=Distributed Renewable Energies for Off-Grid Communities: Strategies and Technologies Toward Achieving Sustainability in Energy Generation and Supply|last2=Maegaard|first2=Preben|last3=Schlichting|first3=Marcia|date=2013|publisher=Newnes|isbn=978-0-12-397178-4|page=187|language=en|access-date=25 October 2020|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511095838/https://books.google.com/books?id=uP4eGFt4c_AC&q=international+Geothermal+Association+10%2C715+megawatts&pg=PA187|url-status=live}}</ref> while [[geothermal heating]] is in use in 70 countries.<ref name="IPCC" /> '' As of 2019, worldwide geothermal power capacity amounts to 15.4 [[gigawatt]]s (GW), of which 23.9% (3.68 GW) are installed in the [[geothermal energy in the United States|United States]]. <ref name="2019 Capacity">{{cite news | sloinne = Richter | ainm = Alexander | url = https://www.thinkgeoenergy.com/the-top-10-geothermal-countries-2019-based-on-installed-generation-capacity-mwe/ | teideal = The Top 10 Geothermal Countries 2019 – based on installed generation capacity (MWe) | foilsitheoir = Think GeoEnergy - Geothermal Energy News | dáta = 27 Eanáir 2020 | dátarochtana = 19 Feabhra 2021 | archive-date=26 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210126085813/https://www.thinkgeoenergy.com/the-top-10-geothermal-countries-2019-based-on-installed-generation-capacity-mwe/|url-status=live}}</ref> International markets grew at an average annual rate of 5 percent over the three years to 2015, and global geothermal power capacity is expected to reach 14.5–17.6&nbsp;GW by 2020. <ref name=gea2015>{{lua idirlín | url = http://geo-energy.org/reports/2015/Int'lMarketataGlanceMay2015Final5_14_15.pdf | teideal = The International Geothermal Market At a Glance – May 2015 | foilsitheoir =GEA—Geothermal Energy Association | dáta = Bealtaine 2015 | dátarochtana = 23 Samhain 2021 | archive-date=6 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211006155451/http://geo-energy.org/reports/2015/Int%27lMarketataGlanceMay2015Final5_14_15.pdf | url-status=live}}</ref> Based on current geologic knowledge and technology the [[Geothermal Energy Association]] (GEA) publicly discloses, the GEA estimates that only 6.9% of total global potential has been tapped so far, while the [[Intergovernmental Panel on Climate Change|IPCC]] reported geothermal power potential to be in the range of 35&nbsp;GW to 2&nbsp;[[terawatt|TW]].<ref name="IPCC" /> Countries generating more than 15 percent of their electricity from geothermal sources include [[geothermal power in El Salvador|El Salvador]], [[geothermal power in Kenya|Kenya]], the [[geothermal power in the Philippines|Philippines]], [[geothermal power in Iceland|Iceland]], [[New Zealand]], <ref name=":0">{{cite book | url=https://www.icebookshop.com/Products/Geothermal-Energy,-Heat-Exchange-Systems-and-Energ.aspx | title=Geothermal Energy, Heat Exchange Systems and Energy Piles | last1=Craig | first1=William | last2=Gavin | first2=Kenneth | publisher=ICE Publishing | year=2018 | isbn=978-0-7277-6398-3 | location=Londain | pages=41–42 | access-date=21 August 2018 | archive-date=21 August 2018 | archive-url= https://web.archive.org/web/20180821191853/https://www.icebookshop.com/Products/Geothermal-Energy,-Heat-Exchange-Systems-and-Energ.aspx | url-status=live}}</ref> and [[Costa Rica]]. [[Geothermal power in Indonesia|Indonesia]] has an estimated potential of 29&nbsp;GW of geothermal energy resources, the largest in the world; in 2017, its installed capacity was 1.8&nbsp;GW. '' Geothermal power is considered to be a [[sustainable energy|sustainable]], [[renewable energy|renewable]] source of energy because the heat extraction is small compared with the [[Earth's internal heat budget|Earth's heat content]].<ref name="sustainability" /> The [[life-cycle greenhouse-gas emissions of energy sources|greenhouse gas emissions]] of geothermal electric stations average 45&nbsp;grams of [[carbon dioxide]] per kilowatt-hour of electricity, or less than 5% of those of conventional coal-fired plants. <ref name="IPCC Annex II">Moomaw, W., P. Burgherr, G. Heath, M. Lenzen, J. Nyboer, A. Verbruggen, [http://srren.ipcc-wg3.de/report/IPCC_SRREN_Annex_II.pdf 2011: Annex II: Methodology. In IPCC: Special Report on Renewable Energy Sources and Climate Change Mitigation (ref. page 10)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627074517/http://srren.ipcc-wg3.de/report/IPCC_SRREN_Annex_II.pdf | date=27 June 2013}}</ref> '' As a source of renewable energy for both power and heating, geothermal has the potential to meet 3 to 5% of global demand by 2050. With economic [[incentive]]s, it is estimated that by 2100 it will be possible to meet 10% of global demand with geothermal power.<ref name=":0"/> == Tagairtí {{reflist | refs = }} [[Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ fvw6ujmsriwo8vcprye3np2y7om2ilv 1326561 1326560 2026-08-22T09:26:11Z Marcas.oduinn 33120 /* Cumhacht gheoiteirmeach */ 1326561 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] == Ceanntásc == ••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir * [[Téamh domhanda]] '' Global warming * [[Aeráid]] '' Climate * [[Tonn teasa]] '' Heat wave * [[Falscaí]] '' Wild fire * [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation * [[Eostatacht]] '' Eustacy * [[:Catagóir:Téamh domhanda]] ** [[:Catagóir:Athrú aeráide]] == Cúiseanna == # [[Gás ceaptha teasa]] &rightarrow; [[Astaíochtaí charbóin]]=[[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]] '' Carbon / greenhouse gas emission # [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]] '' Greenhouse gas emission due to agriculture == Gás ceaptha teasa == Led == Aontas Eorpach == * [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] &#8658; [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] &#8658; [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]] == Teicneolaíocht agus geilleagar == Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s) * ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]] # ''[[:en:Geothermal power|Geothermal power]]'' - [[Cumhacht gheoiteirmeach]] # ''[[:en:Circular economy|Circular economy]]'' - [[Geilleagar ciorclach]] # ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]] # ''[[:en:Net-zero emissions|Net-zero emissions]]'' - [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]] # ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]] # ''[[:en:Carbon footprint|Carbon footprint]]'' - [[Lorg carbóin]] # ''[[:en:Heat pump|Heat pump]]'' - [[Teaschaidéal]] == Cumhacht gheoiteirmeach == {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Krafla geothermal power station wiki.jpg | center | 200px]] | [[Íomhá:World map of geothermal power countries installed and developing.svg | center | 200px]] |- | [[Krafla Geothermal Power Station|Krafla]], a geothermal power station in Iceland | Countries with installed or developing geothermal power projects |} '' '''Geothermal power''' is [[electricity generation|electrical power generated]] from [[fuinneamh geoiteirmeach]]. Technologies in use include dry steam power stations, flash steam power stations and [[binary cycle]] power stations. Geothermal electricity generation is currently used in 26 countries, <ref name="gea2010">Geothermal Energy Association. [http://www.geo-energy.org/pdf/reports/GEA_International_Market_Report_Final_May_2010.pdf Geothermal Energy: International Market Update] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525165514/http://www.geo-energy.org/pdf/reports/GEA_International_Market_Report_Final_May_2010.pdf|date=25 May 2017}} May 2010, p. 4-6.</ref> <ref name=":1">{{Cite book | last1=Bassam|first1=Nasir El|url={{google books |plainurl=y |id=uP4eGFt4c_AC|page=187}} | title=Distributed Renewable Energies for Off-Grid Communities: Strategies and Technologies Toward Achieving Sustainability in Energy Generation and Supply|last2=Maegaard|first2=Preben|last3=Schlichting|first3=Marcia|date=2013|publisher=Newnes|isbn=978-0-12-397178-4|page=187|language=en|access-date=25 October 2020|archive-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511095838/https://books.google.com/books?id=uP4eGFt4c_AC&q=international+Geothermal+Association+10%2C715+megawatts&pg=PA187|url-status=live}}</ref> while [[geothermal heating]] is in use in 70 countries.<ref name="IPCC" /> '' As of 2019, worldwide geothermal power capacity amounts to 15.4 [[gigawatt]]s (GW), of which 23.9% (3.68 GW) are installed in the [[geothermal energy in the United States|United States]]. <ref name="2019 Capacity">{{cite news | sloinne = Richter | ainm = Alexander | url = https://www.thinkgeoenergy.com/the-top-10-geothermal-countries-2019-based-on-installed-generation-capacity-mwe/ | teideal = The Top 10 Geothermal Countries 2019 – based on installed generation capacity (MWe) | foilsitheoir = Think GeoEnergy - Geothermal Energy News | dáta = 27 Eanáir 2020 | dátarochtana = 19 Feabhra 2021 | archive-date=26 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210126085813/https://www.thinkgeoenergy.com/the-top-10-geothermal-countries-2019-based-on-installed-generation-capacity-mwe/|url-status=live}}</ref> International markets grew at an average annual rate of 5 percent over the three years to 2015, and global geothermal power capacity is expected to reach 14.5–17.6&nbsp;GW by 2020. <ref name=gea2015>{{lua idirlín | url = http://geo-energy.org/reports/2015/Int'lMarketataGlanceMay2015Final5_14_15.pdf | teideal = The International Geothermal Market At a Glance – May 2015 | foilsitheoir =GEA—Geothermal Energy Association | dáta = Bealtaine 2015 | dátarochtana = 23 Samhain 2021 | archive-date=6 October 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211006155451/http://geo-energy.org/reports/2015/Int%27lMarketataGlanceMay2015Final5_14_15.pdf | url-status=live}}</ref> Based on current geologic knowledge and technology the [[Geothermal Energy Association]] (GEA) publicly discloses, the GEA estimates that only 6.9% of total global potential has been tapped so far, while the [[Intergovernmental Panel on Climate Change|IPCC]] reported geothermal power potential to be in the range of 35&nbsp;GW to 2&nbsp;[[terawatt|TW]].<ref name="IPCC" /> Countries generating more than 15 percent of their electricity from geothermal sources include [[geothermal power in El Salvador|El Salvador]], [[geothermal power in Kenya|Kenya]], the [[geothermal power in the Philippines|Philippines]], [[geothermal power in Iceland|Iceland]], [[New Zealand]], <ref name=":0">{{cite book | url=https://www.icebookshop.com/Products/Geothermal-Energy,-Heat-Exchange-Systems-and-Energ.aspx | title=Geothermal Energy, Heat Exchange Systems and Energy Piles | last1=Craig | first1=William | last2=Gavin | first2=Kenneth | publisher=ICE Publishing | year=2018 | isbn=978-0-7277-6398-3 | location=Londain | pages=41–42 | access-date=21 August 2018 | archive-date=21 August 2018 | archive-url= https://web.archive.org/web/20180821191853/https://www.icebookshop.com/Products/Geothermal-Energy,-Heat-Exchange-Systems-and-Energ.aspx | url-status=live}}</ref> and [[Costa Rica]]. [[Geothermal power in Indonesia|Indonesia]] has an estimated potential of 29&nbsp;GW of geothermal energy resources, the largest in the world; in 2017, its installed capacity was 1.8&nbsp;GW. '' Geothermal power is considered to be a [[sustainable energy|sustainable]], [[renewable energy|renewable]] source of energy because the heat extraction is small compared with the [[Earth's internal heat budget|Earth's heat content]].<ref name="sustainability" /> The [[life-cycle greenhouse-gas emissions of energy sources|greenhouse gas emissions]] of geothermal electric stations average 45&nbsp;grams of [[carbon dioxide]] per kilowatt-hour of electricity, or less than 5% of those of conventional coal-fired plants. <ref name="IPCC Annex II">Moomaw, W., P. Burgherr, G. Heath, M. Lenzen, J. Nyboer, A. Verbruggen, [http://srren.ipcc-wg3.de/report/IPCC_SRREN_Annex_II.pdf 2011: Annex II: Methodology. In IPCC: Special Report on Renewable Energy Sources and Climate Change Mitigation (ref. page 10)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130627074517/http://srren.ipcc-wg3.de/report/IPCC_SRREN_Annex_II.pdf | date=27 June 2013}}</ref> '' As a source of renewable energy for both power and heating, geothermal has the potential to meet 3 to 5% of global demand by 2050. With economic [[incentive]]s, it is estimated that by 2100 it will be possible to meet 10% of global demand with geothermal power.<ref name=":0"/> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name="IPCC">{{cite journal | first1=Ingvar B. |last1=Fridleifsson |first2=Ruggero |last2=Bertani |first3=Ernst |last3=Huenges |first4=John W. |last4=Lund |first5=Arni |last5=Ragnarsson |first6=Ladislaus |last6=Rybach |date=2008-02-11 |title=The possible role and contribution of geothermal energy to the mitigation of climate change |journal=IPCC Scoping Meeting on Renewable Energy Sources Conference, Proceedings |editor=O. Hohmeyer and T. Trittin |publisher=The Intergovernmental Panel on Climate Change|location=Luebeck, Germany |pages=59–80 |url=http://www.iea-gia.org/documents/FridleifssonetalIPCCGeothermalpaper2008FinalRybach20May08_000.pdf |access-date=2009-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308014920/http://www.iea-gia.org/documents/FridleifssonetalIPCCGeothermalpaper2008FinalRybach20May08_000.pdf |archive-date=March 8, 2010}}</ref> <ref name="sustainability">{{cite journal | last = Rybach | first = Ladislaus | date = September 2007 | title =Geothermal Sustainability | periodical = Geo-Heat Centre Quarterly Bulletin | location = Klamath Falls, Oregon | publisher = Oregon Institute of Technology | volume = 28 | issue = 3 | pages = 2–7 | url = http://geoheat.oit.edu/bulletin/bull28-3/art2.pdf | access-date = 2009-05-09 | archive-date = 2012-02-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120217184740/http://geoheat.oit.edu/bulletin/bull28-3/art2.pdf}}</ref> }} [[Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ svzm32m18xroewk73znehzz55gawttn 2 120472 1326531 1324537 2026-08-21T15:04:01Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1326531 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q27. ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(CONTAINS(LCASE(?itemLabel), "wicklow mountains")) FILTER(LANG(?itemLabel) = "en" || LANG(?itemLabel) = "ga" || LANG(?itemLabel) = "ro") } | columns = label:Alt, item:Mír }} {| class='wikitable sortable' ! Alt ! Mír |- | [[Sléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q945002|Q945002]] |- | [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q3364505|Q3364505]] |- | ''[[:d:Q100553270|European Communities (Conservation of Wild Birds (Wicklow Mountains Special Protection Area 004040)) Regulations 2012]]'' | [[:d:Q100553270|Q100553270]] |- | ''[[:d:Q128578262|Sléibhte Chill Mhantáin (LCS)]]'' | [[:d:Q128578262|Q128578262]] |} {{Wikidata list end}} ofzj7em3u3uxf2hmhtidude2ev9u50r 2 121281 1326530 1325328 2026-08-21T13:23:46Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1326530 wikitext text/x-wiki == Forais / Institiúidí == : '' Féach [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]] {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?valueLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q748720. OPTIONAL { ?item wdt:P488 ?p1 } OPTIONAL { ?item wdt:P1037 ?p2 } BIND(COALESCE(?p1, ?p2) AS ?value) SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } ORDER BY (?itemLabel) | columns = number:#, P154:Lógó, label:Institiúid, P571:Bundáta, P159:Ceanncheathrú, P488:Ceannaire, P1342:Líon suíochán }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Lógó ! Institiúid ! Bundáta ! Ceanncheathrú ! Ceannaire ! Líon suíochán |- | style='text-align:right'| 1 | | ''[[:d:Q2927117|Brussels and the European Union]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 2 | | ''[[:d:Q643387|European institutions in Strasbourg]]'' | | | | |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[An Chomhairle Eorpach]] | data-sort-value="1974" | 1974-12-09 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | [[António Costa]] | 27 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Logo European Central Bank.svg|center|128px]] | [[Banc Ceannais Eorpach]] | data-sort-value="1998" | 1998-06-01 | [[Frankfurt]] | [[Christine Lagarde]] | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] | data-sort-value="1957" | 1957 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | ''[[:d:Q115639092|Thérèse Blanchet]]'' | 27 |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Court of Justice of the European Union Logo SV.svg|center|128px]] | [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach]] | data-sort-value="1952" | 1952 | ''[[:d:Q20971786|Palais de la Cour de Justice]]'' | ''[[:d:Q917096|Koen Lenaerts]]'' | |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:ECA-logo.svg|center|128px]] | [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]] | data-sort-value="1977" | 1977-10-18 | [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]] | | |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:European Parliament logo.svg|center|128px]] | [[Parlaimint na hEorpa]] | data-sort-value="1957" | 1957-03-25 | ''[[:d:Q2423937|Suíomh Pharlaimint na hEorpa i Strasbourg]]'' | [[Roberta Metsola|Roberta Metsola Tedesco Triccas]] | 720 |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:European Commission.svg|center|128px]] | [[an Coimisiún Eorpach]] | data-sort-value="1958" | 1958-01-01 | ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]'' | [[Ursula von der Leyen]] | 27 |} {{Wikidata list end}} == Gníomhaireachtaí == : Féach [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] ?bunDáta ?tírLabel ?lógó | columns = number:#, P154:Lógó, label:Gníomhaireacht, P17:Tír, P571:Bundáta {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?labelEn ?labelGa WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q112827555. ?item rdfs:label ?labelEn filter (lang(?labelEn) = "en"). ?item rdfs:label ?labelGa filter (lang(?labelGa) = "ga"). #OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunDáta. } #OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } #OPTIONAL { ?item wdt:P154 ?lógó. } FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } #SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". #} } ORDER BY (?itemLabel) | columns = ?labelEn:Agency, ?labelGa:Gníomhaireacht }} {| class='wikitable sortable' ! Agency ! Gníomhaireacht |- | European Institute for Gender Equality | Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne |- | European Union Agency for Fundamental Rights | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha |- | European Chemicals Agency | Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán |- | European Centre for the Development of Professional Training | an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna |- | European Medicines Agency | Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach |- | European Fisheries Control Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach |- | Europol | Europol |- | European Union Aviation Safety Agency | Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh |- | European Food Safety Authority | An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia |- | European Agency for Safety and Health at Work | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair |- | European Environment Agency | Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach |- | Translation Centre for the Bodies of the European Union | Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Railways | Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh |- | European Training Foundation | an Foras Oiliúna na hEorpa |- | European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh |- | European Union Agency for Law Enforcement Training | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí |- | European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions | Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú |- | Community Plant Variety Office | Oifig an Chomhphobail maidir le Cineálacha Plandaí |- | European Insurance and Occupational Pensions Authority | An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde |- | European Securities and Markets Authority | An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí |- | European Banking Authority | An tÚdarás Baincéireachta Eorpach |- | European Union Intellectual Property Office | Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpach |- | European Centre for Disease Prevention and Control | An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar |- | European Maritime Safety Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí |- | European Border and Coast Guard Agency | Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta |- | European Union Agency for Asylum | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann |- | European Union Agency for the Operational Management of Large-Scale IT Systems in the Area of Freedom, Security and Justice | Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais |- | Single Resolution Board | Bord Réitigh Aonair |- | European Union Drugs Agency | Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Criminal Justice Cooperation | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil |- | European Institute of Innovation and Technology | an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht |- | European Union Agency for Cybersecurity | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil |- | European Union Agency for the Space Programme | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis |- | European Labour Authority | An tÚdarás Eorpach Saothair |- | Agency for Support for BEREC | Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC |- | Anti-Money Laundering Authority | An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid |- | EU Customs Authority | Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh |} {{Wikidata list end}} kzydlu5p6bs9eatqmakyxy36qa06uhl 0 128262 1326543 2026-08-21T19:10:02Z Marcas.oduinn 33120 Síol cruthaithe ó enwiki 1326543 wikitext text/x-wiki Is éard atá i gceist le '''fuinneamh in-athnuaite''' (ar a nglaoitear fosta '''fuinneamh glas''') ná [[fuinneamh]] ginte le h[[acmhainní in-athnuaite]] a a athshlánaítear le feadh [[saol daonna|saoil daonna]]. I measc na bhfoinsí a úsáidtear go forleathan, tá [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]], [[fuinneamh gaoithe]]/[[cumhacht ghaoithe]] agus [[hidreachumhacht]]. I roinnt tíortha, faightear go suntasach fosta [[cumhacht gheoiteirmeach]] agus [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]]. {| class=wikitable |- | [[Íomhá:Andasol Guadix 4.jpg | center | 200px]] | [[Íomhá:Darling_Wind_Farm.jpg | center | 200px]] |- | [[Íomhá:ThreeGorgesDam-China2009.jpg | center | 200px]] | [[Íomhá:Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | center | 200px ]] |- | colspan = 2 | Samplaí d'fhuinneamh in-athnuaite: [[grianfhuinneamh]]/[[grianchumhacht]] sa [[an Spáinn|Spáinn]]; [[fuinneamh gaoithe]] san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]]; [[Hidrileictreachas]] ar {{h|Damba na dTrí Mhám}} ar [[an Iaing-tsí]] sa [[an tSín|tSín]]; [[bithfhuinneamh]]/[[bithbhreosla]] plant san [[Albain]]. |} Glaoitear [[fuinneamh in-athnuaite athraitheach]] ar foinsí nach féidir cumhacht a ghiniúint go leanúnach, amhail is cumhacht ghréine agus cumhacht ghaoithe. I gcodarsnacht, tugtar ''fuinneamh in-athnuaite insmachtaithe'' ar fhoinsí eile ina n-áirítear hidrileictreachas dambáilte, bithfhuinneamh agus cumhacht gheoiteirmeach. Mar phríomh-inspreagadh, forbraítear fuinneamh in-athnuaite chun [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú agus dá bharr [[athrú aeráide]] a chosc. I gcoitinne, ní dhéanann foinsí in-athnuaite an méid sin truaillithe is breoslaí iontaise, [[truailliú aeir]] agus [[truailliú ó thorann]] san áireamh.<ref name=:2 /> Úsáidtear fuinneamh in-athnuaite go minic chun [[giniúint leictreachais|leictreachas a ghiniúint]]. Tá roinnt buntáistí ann: is féidir le leictreachas idir [[teaschaidéal|teas a bhogadh]] agus [[Feithicil leictreach|cumhacht a soláthar]] d'fheithicilí, agus is glan é ag a áit ídithe.<ref name=Armaroli2011 /><ref name=Armaroli2016 /> Ó bhliain go bliain, éiríonn córais in-athnuaite níos éifeachtúla, níos saoire<ref name=deloitte2018 /> agus níos iomaíche i gcoinne breoslaí iontaise.<ref name=lazard2023 /> Is in-athnuaite é an chuid is mó den toilleadh leictreachais nua ar domhain.<ref name=irena2019 /> I roinnt áiteanna, is iad idir [[córas fótavoltach|fótavoltach]] gréine nó gaoth ar tír an leictreachas is saoire a thógtar ar nua.<ref name="IEA Renewables 2020" /> Idir na blianta 2011 agus 2021, d'fhás fuinneamh in-athnuaite ó 20% go 28% den soláthar leictreachais. I measc seo, d'fhás fuinnimh ghréine agus gaoithe ó 2% go 10%. Ag an am gcéanna, laghdaigh [[breosla iontaise]] ó 68% go 62%.<ref name=:8 /> Sa bhliain 2025, bhí fuinnimh in-athnuaite níos mó ná 30% de ghiniúint leictreachais agus meastar go mbéidh seo 45% faoin mbliain 2030.<ref name=ember2025 /><ref name=iea /> San lá atá inniu ann, tá roinnt tíortha ann a ghineann 50% nó níos mó dá gcuid leictreachais le foinsí in-athnuaite.<ref name=:5 /><ref name=Sensiba2021 /> Chun [[neodracht carbóin|astaíochtaí glan-nialais]] a bhaint amach faoin mbliain 2050, measann an [[International Energy Agency]] gur gá 90% de leictreachas an domhain a ghiniúint le fuinneamh in-athnuaite.<ref name=iea2024 /> The current pace of renewable expansion remains far from this required rate globally,<ref name=Cherp2021 /> go háirithe sna mór-gheilleagair amhail is an [[G7]] agus an t[[Aontas Eorpach]] (AE).<ref name=Suzuki2023 /> Cuirtear baic fós i mbealach fuinneamh in-athnuaite, go háirithe [[fóirdheontas breosla iontaise]],<ref name=Timperley2021 /> [[stocaireacht]] ag an ''status quo'',<ref name=Lockwood2020 /> agus daoine i gcoinne tionscadail in-athnuaite ina gceantair féin.<ref name=Susskind2022 /><ref name=:0 /> Maraon le gach sórt mianadóireachta, déantar dochar don timpeallacht ag tógáil mianraí ar an talamh.<ref name=Isaacs2023 /> De réir roinnt daoine, is in-athnuaite é fosta [[fuinneamh núicléach]], cé gur conspóideach an tuairim seo óir gur gá úráiniam, foinse neamh-inathnuaite, a bhaint. == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=Armaroli2011>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | author-link=Nicola Armaroli | last2=Balzani | first2=. incenzo | author-link2=Vincenzo Balzani | year=2011 | title=Towards an electricity-powered world | journal=[[Energy and Environmental Science]] | volume=4 | issue=9 | pages=3193–3222 | doi=10.1039/c1ee01249e | bibcode=2011EnEnS...4.3193A}}</ref> <ref name=Armaroli2016>{{cite journal | last1=Armaroli | first1=Nicola | last2=Balzani | first2=Vincenzo | year=2016 | title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition | journal=[[Chemistry – A European Journal]] | volume=22 | issue=1 | pages=32–57 | doi=10.1002/chem.201503580 | pmid=26584653 | bibcode=2016ChEuJ..22...32A}}</ref> <ref name=irena2019>{{lua idirlín | dáta = 2 Aibreán 2019 | teideal = Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity | url = https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity | archive-date=2 April 2019 | dátarochtana = 2 Nollaig 2020 | work = irena.org}}</ref> <ref name=lazard2023>{{lua idirlín | teideal = 2023 Levelized Cost Of Energy+ | url = https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ | dátarochtana = 2024-06-10 | work = lazard.com | teanga = en}}</ref> <ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | author=IEA | page=12 | access-date=27 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | archive-date=26 April 2021 | url-status=live | year=2020}}</ref> <ref name=ember2025>{{lua idirlín | teideal = Global Electricity Review 2025 | url = https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ | dátarochtana = 2025-04-11 | work = ember-energy.org | teanga = en-US}}</ref> <ref name=iea>{{lua idirlín | teideal = Renewables - Energy System | url = https://www.iea.org/energy-system/renewables | work = iea.org | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=Sensiba2021>{{lua idirlín | sloinne = Sensiba | ainm = Jennifer | dáta = 2021-10-28 | teideal = Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity | url = https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ | archive-date=17 November 2021 | dátarochtana = 2021-11-22 | work = CleanTechnica}}</ref> <ref name=iea2024>{{lua idirlín | dáta = 2024-05-30 | teideal = Rapid rollout of clean technologies makes energy cheaper, not more costly | url = https://www.iea.org/news/rapid-rollout-of-clean-technologies-makes-energy-cheaper-not-more-costly | dátarochtana = 2024-05-31 | work = ina.org | teanga = en}}</ref> <ref name=Susskind2022>{{cite journal | last1=Susskind | first1 =Lawrence | last2=Chun | first2=Jungwoo | last3=Gant | first3=Ale xander | last4=Hodgkins | first4=Chelsea | last5=Cohen | first5=Jessica | last6=Lohmar | first6=Sarah | date=June 2022 | title=Sources of opposition to renewable energy projects in the United States | journal=Energy Policy | language=en | volume=165 | article-number=112922 | doi=10.1016/j.enpol.2022.112922|bibcode=2022EnPol.16512922S | doi-access=free }}</ref> <ref name=Cherp2021>{{cite journal | last1=Cherp | first1=Aleh | last2=Vinichenko | first2=Vadim | last3=Tosun | first3=Jale | last4=Gordon | first4=Joel A. | last5=Jewell | first5=Jessica | title=National growth dynamics of wind and solar power compared to the growth required for global climate targets | journal=Nature Energy | date=19 July 2021 | volume=6 | issue=7 | pages=742–754 | doi=10.1038/s41560-021-00863-0 | bibcode=2021NatEn...6..742C}}</ref> <ref name=Suzuki2023>{{cite journal | last1=Suzuki | first1=Masahiro | last2=Jewell | first2=Jessica | last3=Cherp | first3=Aleh | title=Have climate policies accelerated energy transitions? Historical evolution of electricity mix in the G7 and the EU compared to net-zero targets | journal=Energy Research & Social Science | date=December 2023 | volume=106 | article-number=103281 | doi=10.1016/j.erss.2023.103281 | bibcode=2023ERSS..10603281S | hdl=20.500.14018/14250 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=deloitte2018>{{lua idirlín | teideal = Global renewable energy trends | url = https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/renewable-energy/global-renewable-energy-trends.html | url-status=live | dátarochtana = 20 Lúnasa 2026 | work = Deloitte Insights}}</ref> <ref name=Lockwood2020>{{cite journal | last1=Lockwood | first1=Matthew | last2=Mitchell | first2=Catherine | last3=Hoggett | first3=Richard | title=Incumbent lobbying as a barrier to forward-looking regulation: The case of demand-side response in the GB capacity market for electricity | journal=Energy Policy | date=May 2020 | volume=140 | article-number=111426 | doi=10.1016/j.enpol.2020.111426 | bibcode=2020EnPol.14011426L | hdl=10871/120327 | hdl-access=free}}</ref> <ref name=Timperley2021>{{cite journal | last1=Timperley | first1=Jocelyn | title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill | journal=Nature | date=21 October 2021 | volume=598 | issue=7881 | pages=403–405 | doi=10.1038/d41586-021-02847-2 | pmid=34671143 | bibcode=2021Natur.598..403T | doi-access=free}}</ref> <ref name=Isaacs2023>{{lua idirlín | sloinne = Isaacs-Thomas | ainm = Bella | dáta = 2023-12-01 | teideal = Mining is necessary for the green transition | url = https://www.pbs.org/newshour/science/mining-is-necessary-for-the-green-transition-heres-why-experts-say-we-need-to-do-it-better | dátarochtana = 2024-05-31 | work = PBS NewsHour | teanga = en-us}}</ref> <ref name=:0>{{lua idirlín | dáta = 18 Bealtaine 2021 | teideal = Net Zero by 2050 – Analysis | url = https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 | access-date=2023-03-19 | work = IEA | teanga = en-GB}}</ref> <ref name=:2>{{cite book | last1=Ehrlich | first1=Robert | title=Renewable energy: a first course | last2=Geller | first2=Harold A. | last3=Geller | first3=Harold | date=2018 | publisher=Taylor & Francis, CRC Press | isbn=978-1- 138-29738-8 | edition=2nd | location=Boca Raton, Londain, Nua Eabhrac}}</ref> <ref name=:5>{{Cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | last2=Roser | first2=Max | author2-link=Max Roser | last3=Rosado | first3=Pablo | date=January 2024 | title=Renewable Energy | url=https://ourworldindata.org/renewable-energy | journal=[[Our World in Data]]}}</ref> <ref name=:8>{{cite journal | date=14 June 2019 | title=Renewables 2022 | url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ | journal=Global Status Report | issue=renewable energies | page=44 | access-date=5 September 2022 | archive-date=24 May 2019 | archive-url=https://web.archive .org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/}}</ref> }} [[Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite| ]] l7zmvx1uybrjlqmq3tf2fix38nstvwf 0 128263 1326552 2026-08-22T00:58:42Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le ' Tá '''drioglann Chill Bheagáin''' ar bhruach [[Abhainn na Brosnaí]] i g[[Contae na hIarmhí]]. Is stil bheag phota í. == Stair == Roghnaíodh Cill Bheagáin mar shuíomh don drioglann mar gheall ar a acmhainní nadúrtha iontacha. Thairg an baile soláthar flúirseach de na trí phríomhchomhábhar don uisce beatha: uisce glan ó Abhainn na Brosnaí, grán eorna a bhí ar fáil go háitiúil agus móin ó na portaigh máguaird le haghaidh braiche agus breo...' 1326552 wikitext text/x-wiki Tá '''drioglann Chill Bheagáin''' ar bhruach [[Abhainn na Brosnaí]] i g[[Contae na hIarmhí]]. Is stil bheag phota í. == Stair == Roghnaíodh Cill Bheagáin mar shuíomh don drioglann mar gheall ar a acmhainní nadúrtha iontacha. Thairg an baile soláthar flúirseach de na trí phríomhchomhábhar don uisce beatha: uisce glan ó Abhainn na Brosnaí, grán eorna a bhí ar fáil go háitiúil agus móin ó na portaigh máguaird le haghaidh braiche agus breosla. Tógadh an drioglann le clocha ón tseanmainistir agus úsáideadh roth uisce as Abhainn na Brosnaí chun an t-innealra a chumhachtú. Fear darb ainm Matthew McManus a bhunaigh an drioglann in 1757. Is féidir go raibh sé ag driogadh in áit eile sular chuir sé an drioglann i gCill Bheagáin ar bun. Cé go bhfuil eolas ar na blianta tosaigh gonta tugann doiciméad le fios go raibh drioglann ag feidhmiú le pota 232 galún agus aschur bliaintúil 1,500 galún aige sna blianta tosaigh. Ghlac John Locke seilbh ar an drioglann in 1843. Fuair sé bás in 1868 agus fágadh a bhean céile, Mary Anne, ina baintreach agus leanaí óga aici. In ionad an ghnólacht a bhí ag streachailt a dhíol thóg sí smacht iomlán ar an oibríocht mar phríomhdhriogaire agus mar bhainisteoir. Reáchtáil sí an áit go hiomlán léi féin.  Spreag a ceannaireacht fás iontach i gCill Bheagáin ar feadh níos mó ná deich mbliana, tréimhse ina raibh an ghnólacht ag a buaicphointe. Mar aon le go leor drioglanna Éireannacha eile d’fhulaing drioglann Chill Bheagáin deacrachtaí airgeadais i dtús an fhichiú haois. Rinne muintir an bhaile é a athchóiriú go grámhar sna 1980í agus rinne siad an suíomh stairiúil a chaomhnú agus d’éirigh leo an drioglann a thiontú ina hiarsmalann.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/08/drioglann-chill-bheagain-contae-na-hiarmhi/|teideal=Drioglann Chill Bheagáin, Contae na hIarmhí|údar=Nuala Holloway|dáta=2026-08-21|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-08-22}}</ref> == Driogadh == I nDrioglann Chill Bheagáin úsáidtear pota driogtha copair atá os cionn 180 bliain d’aois. Is é seo an pota driogtha oibre is sine ar domhan atá ag tairgeadh uisce beatha fós. Tugann an seandearadh copair seo blas uathúil traidisiúnta don bhiotáille. Le huisce beatha eile, de ghnáth, úsáidtear eorna bhraiche nó meascán de ghnátheorna agus eorna bhraiche. I gCill Bheagáin úsáidtear céatadán beag de choirce mar aon leis an eorna. Tá an t-oideas seo bunaithe ar sheanoidis ón naoú haois déag agus tugann an coirce uigeacht thar a bheith uachtarúil. Is é an difríocht idir modh driogtha Chill Bheagáin driogadh traidisiúnta na hÉireann ná go ndéantar driogadh faoi dhó i gCill Bheagáin seachas an driogadh faoi thrí. Déantar uisce beatha Éireannach cosúil le ''Jameson'' nó ''Bushmills'' a dhriogadh trí huaire.  Leanann Cill Bheagáin an modh faoi dhó cosúil le huisce beatha na hAlban. Gan an triú driogadh a dhéanamh coimeádtar níos mó de bhlasanna nádúrtha an ghráin, rud a thugann blas níos láidre, níos saibhre agus níos mó carachtair don uisce beatha.<ref name=":0" /> == Cuairt == Tá iarsmalann ar oscailt sa drioglann do chuairteoirí, ag taispeáint stair an uisce beatha. Tá drioglann Chill Bheagáin ar cheann de na suíomhanna turasóireachta is mó tóir air i lár na tíre.<ref name=":0" /> == Féach freisin == == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Drioglanna]] [[Catagóir:Contae na hIarmhí]] k54ydagd6s6enk393h6rhdthpk9fwkc