Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4038 1327168 1278194 2026-09-02T09:22:12Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1327168 wikitext text/x-wiki {{Meán Fómhair}} Is é an '''2 Meán Fómhair''' an 245ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 246ú lá i mbliain bhisigh. Tá 120 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Vítneam]] - ''Lá Náisiúnta'' == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1812]] — [[Kirkpatrick Macmillan]], ceapadóir Albanach (b. [[1878]]) * [[1838]] — [[Liliʻuokalani]], banríon agus cumadóir ceoil Haváíoch (b. [[1917]]) * [[1877]] — [[Frederick Soddy]], radaicheimicí Sasanach (b. [[1956]]) * [[1883]] — [[Alexander Haslett]], polaiteoir Éireannach (b. [[1951]]) * [[1913]] — [[Bill Shankly]], Bainisteoir agus imreoir sacair Albanach (b. [[1981]]) * [[1927]] — [[Risteárd Ó Glaisne]], iriseoir agus scríbhneoir Éireannach (b. [[2003]]) * [[1952]] — [[Jimmy Connors]], imreoir leadóige * [[1954]] — [[Andrej Babiš]], polaiteoir agus fear gnó Seiceach * [[1961]] — [[Carlos Valderrama]], imreoir sacair Colómach * [[1962]] — [[Keir Starmer]], polaiteoir Briotanach agus Cheannaire ar Pháirtí an Lucht Oibre * [[1963]] — [[Sue Cleaver]], ban-aisteoir Briotanach * [[1964]] — [[Keanu Reeves]], aisteoir Ceanadach * [[1965]] — [[Lennox Lewis]], dornálaí Briotanach-Ceanadach * [[1968]] — [[Camille Grammer]], pearsa theilifíse Mheiriceánach * [[1979]] — [[Alexander Povetkin]], dornálaí Rúiseach * [[1982]] — [[Joey Barton]], peileadóir sacair * [[1988]] — [[Cóilín Ó Riain]], iománaí Éireannach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1022]] — [[Máel Sechnaill mac Domnaill]], Ard-Rí na hÉireann (r. [[948]]) * [[1836]] — [[William Henry]], ceimicí Sasanach (r. [[1774]]) * [[1865]] — [[William Rowan Hamilton]], 60, eolaí (r. [[1805]]) * [[1964]] — [[Morris Ankrum]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1896]]) * [[1969]] — [[Ho Chi Minh]], ceannaire cumannach Vítneamach (r. [[1890]]) * [[1973]] — [[J. R. R. Tolkien]], 81, scríbhneoir (r. [[1892]]) * [[1992]] — [[Barbara McClintock]], eolaí Meiriceánach (r. [[1902]]) * [[2001]] — [[Christiaan Barnard|Christiaan Neethling Barnard]], máinlia cairdiach as an Afraic Theas (r. [[1922]]) * [[2014]] — [[James White]], polaiteoir Éireannach (r. [[1938]]) * [[2015]] — [[Alan Kurdi]], páiste trí bliana a fuair bás nuair a d'iompaigh a bhád béal faoi (r. [[2012]]) == Tarluithe eile == * [[31 RC]] - [[Cath Actium]], bua [[Octavio|Octáivian]] i gcoinne [[Marc Antonio|Marcas Antaine]] agus [[Cléópatra]] i gcath mara sa Ghréig * [[1601]] - Tháinig an Ceathrú h[[Armáid na Spáinne]] i [[Armáid na Spáinne in Éirinn|dtír in Éirinn]] ag [[Cionn tSáile]] * [[1666]] - Thosaigh [[Loscadh Mór Londan (1666)|Loscadh Mór Londan]]. Lean an thine ar aghaidh trí lá. * [[1752]] - Ghlac [[an Bhreatain Mhór]], agus [[Impireacht na Breataine|an Impireacht]], leis an [[Féilire Ghréagóra|Fhéilire Ghréagóra]] * [[1898]] - [[Cath Omdurman]]: bhuaigh trúpaí Briotanacha agus Éigipteacha ar fhinígh Shúdánacha, mar sin, bhunaigh smacht Briotanach sa [[an tSúdáin|tSúdáin]] * [[1939]] - D'ionghabh [[An Ghearmáin Naitsíoch]] ''[[Saorchathair Danzig]]'' ([[Gdańsk]] anois) s[[an Pholainn]] * [[1945]] - Shínigh [[an tSeapáin]] ordú géillte ag cur deireadh leis [[an Dara Cogadh Domhanda]] * [[1963]] - Chuir an Gobharnóir [[George Wallace (polaiteoir)|George Wallace]] bac ar dhídheighilt ag Scoil Dara Leibhéal Tuskegee in [[Alabama]] * [[1998]] - Tharla timpiste eitleáin [[Swiss Air]] 8 km ón [[Albain Nua]]. Maraíodh 229 sa timpiste * [[2008]] - D'eisigh [[Google]] an [[Brabhsálaí Gréasáin|brabhsálaí gréasáin]] [[Google Chrome|Chrome]] [[Catagóir:Dátaí|0902]] [[Catagóir:Míonna|Meán Fómhair, 02]] da6axkt0fkwb4wtm7b0ezjcfmxxzdaa 0 10246 1327146 1322369 2026-09-01T17:04:10Z MacCambridge 5474 Cill Chuáin 1327146 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir comhaimseartha [[Gaeilge]] agus ceoltóir Gaelach ó [[Contae Chiarraí|Chiarraí]] ab ea '''Maidhc Dainín Ó Sé'''.<ref name="Ainm">{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=3067|title=Ó SÉ, Maidhc Dainín (1942–2013) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] ([[Ainm.ie]])}}</ref> Saolaíodh i gCarrachán sa bhliain [[1942]] é. Chaith sé na blianta fada ag obair sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] agus sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]], ach d'fhill sé go hÉirinn sa bhliain [[1969]]. Bhreac sé síos a chuid cuimhní cinn ó na blianta sin sa leabhar úd ''[[A Thig Ná Tit Orm|A Thig ná Tit Orm]]''. Thairis sin, tá roinnt úrscéalta éadroma scríofa aige, go háirithe ''Dochtúir na bPiast'', ''Greenhorn'', ''Lilí Frainc'', ''Tae le Tae'', agus ''Idir Dhá Lios''. D'fhoilsigh sé ''Corcán na dTrí gCos'' freisin, ina bhfuil trí ghearrscéal barrúil foilsithe faoi aon chlúdach. Bíonn a shaoltaithí Mheiriceánach le haithint ar a chuid leabhar go minic, agus iad an-chosúil le scannáin de dhéantús Hollywood, idir dhrámatúlacht, chraiceann, agus fhoréigean. Canúint sách crua a bhíonn á scríobh aige, agus é beag beann ar an ngramadach chaighdeánach, ach baineann bríomhaireacht agus beogacht lena chuid scríbhneoireachta. Ina dhiaidh sin féin, ní lón léitheoireachta do na páistí an chuid is mó acu, agus an oiread foréigin agus craicinn a bhíonn iontu. Bhí clú is cáil ar Mhaidhc Dainín mar cheoltóir freisin. Ba é an bosca ceoil - an cairdín, mar a deirtear i gConamara - an ionstraim ba rogha leis. Fuair sé bás go tobann i Mí Lúnasa i 2013 i gCill Chuáin i gCo. Chiarraí. Is athair an láithreoir teilifíse [[Dáithí Ó Sé]] é. == Leabhair le Maidhc Dainín == * ''A Thig ná Tit orm'': Is éard atá sa leabhar seo ná cuimhní cinn Mhaidhc Dainín óna chéad óige i gCiarraí, chomh maith leis an imirce a rinne sé go Meiriceá agus na blianta a chaith sé thall ansin. * ''Chicago Driver'': Tá imeachtaí an úrscéil seo suite sna Stáit Aontaithe i mblianta an [[An Spealadh Mór|Spealta Mhóir]]. * ''Corcán na dTrí gCos'': Trí ghearrscéal atá anseo, agus iad suite i gCiarraí. Tá neart aicsin ann, nó i gceann de na scéalta tá muintir na Gaeltachta ag dul i ngleic le díoltóirí drugaí, agus na spiairí Rúiseacha ag iarraidh a n-úsáid féin a bhaint as cladaí Chiarraí i gceann eile de na scéalta. Scríbhneoireacht éadrom atá i gceist anseo, idir ghreann agus aicsean, agus is iomaí foghlaimeoir a bhain an-sult as an leabhar seo agus é díreach ag fáil tuisceana ar an teanga. * ''Dochtúir na bPiast'': Úrscéal brúidiúil bleachtaireachta é seo. * ''Greenhorn'': Tá an ceann seo suite i saol an choirpeachais eagraithe thall i Meiriceá, agus an teanga breac le hiasachtaí Béarla. Tugann an t-úrscéal cur síos ar dhúchinniúint an Éireannaigh óig sna Stáit Aontaithe a d'éirigh róchairdiúil le lucht ''[[Mafia]]''. * ''Idir Dhá Lios'': An chéad chuid den tsraith fantaisíochta ina bpléitear eachtraí an dá shíog úd Nuadha agus Breoghan. * ''Is Glas iad na Cnoic'' * ''Lilí Frainc'': Úrscéal dorcha brúidiúil faoi dhíoltas atá anseo. * ''Madraí na nOcht gCos'' * ''Mair a Chapaill'' * ''Mura mBuafam - Suathfam''. Seo an dara cuid de chuimhní cinn Mhaidhc Dainín. Caitheann an scríbhneoir súil siar ar a shaol in Éirinn i ndiaidh dó filleadh anall. Tá cur síos greannmhar anseo ar an dóigh a ndearnadh an scannán úd ''Ryan's Daughter'' i gCiarraí. * ''Nuadha agus Breoghan ar Neamh''. Cuireann an t-úrscéal seo tuilleadh leis na himeachtaí a thosaigh sa leabhar ''Idir Dhá Lios''. * ''Tae le Tae''. Seo scéal grá agus é suite i nGaeltacht Chiarraí i lár na fichiú haoise, nuair a bhí sé coitianta go fóill [[Cleamhnas|cleamhnais]] a dhéanamh do na cailíní. == Dlúthdhioscaí le ceoltóireacht Mhaidhc Dainín == * ''Ó Chicago go Carrachán''. CICD 36. Cló Iar-Chonnachta. * ''Ó Thuaidh - Traditional Song and Music from West Kerry'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Se, Maidhc Dainin O}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí scéalta bleachtaireachta]] [[Catagóir:Scríbhneoirí ficsin thuairimigh]] [[Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta i nGaeilge]] [[Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta Éireannacha]] [[Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta]] [[Catagóir:Sraitheanna leabhar Gaeilge]] [[Catagóir:Sraitheanna leabhar Éireannacha]] [[Catagóir:Fantaisíocht Éireannach]] [[Catagóir:Fantaisíocht i nGaeilge]] [[Catagóir:Déaglitríocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1942]] [[Catagóir:Básanna in 2013]] krzp4iz5jimzjct4bcu6hhsnmddpkc9 0 27260 1327144 1136378 2026-09-01T13:25:12Z Mahagaja 91 1327144 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Pencils hb.jpg|250px|thumb|Peann luaidhe]] Is éard is '''peann luaidhe''' nó '''pionsail''' ann ná [[uirlis]] [[scríbhneoir]]eachta nó líníochta.<ref name='FB'>{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/fb/peann%20luaidhe|title=An Foclóir Beag: peann luaidhe|editor=[[Niall Ó Dónaill]] agus [[Pádraig Ua Maoileoin]], eag.|year=1991|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857913644|access-date=2023-05-08|language=ga|work=Teanglann.ie}}</ref> Déantar as [[graifít]] clúdaithe le h[[adhmad]] é. Is féidir an scríbhneoireacht a scriosadh le [[scriosán]]. ''Caolabhain'' nó ''peansail'' a deirtear i n[[Gaeilge na hAlban]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{commonscat|Pencils|Pinn luaidhe}} {{síol}} [[Catagóir:Scríbhneoireacht]] rvahebk1f8gy51c04ebshk4zwz4b1uh 0 98370 1327141 1218139 2026-09-01T12:19:38Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1327141 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Tiománaí [[Foirmle a hAon]] ón t[[Seapáin]] is ea '''Yuki Tsunoda''' (''[[Seapáinis]]:'' '''角田 裕毅'''), a rugadh ar [[11 Bealtaine]] [[2000]] i [[Sagamihara]] <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.formula1.com/en/drivers/yuki-tsunoda.html|teideal=Yuki Tsunoda - F1 Driver for AlphaTauri|language=en|work=Formula 1® - The Official F1® Website|dátarochtana=2021-07-20|archivedate=2021-07-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210720052600/https://www.formula1.com/en/drivers/yuki-tsunoda.html}}</ref>. I 2021, ghlac sé páirt i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon leis an bhfoireann [[AlphaTauri]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Stumpa-F1}} {{Foirne Foirmle a hAon}} {{DEFAULTSORT:Tsunoda, Yuki}} [[Catagóir:Tiománaithe Foirmle a hAon]] [[Catagóir:Daoine a rugadh in 2000]] [[Catagóir:Daoine beo]] owm1uzecnxbxg0sxwwmehgd2lkdk9t9 0 101028 1327142 1218148 2026-09-01T12:19:59Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1327142 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is tiománaí [[Síneach]] de chuid [[Foirmle a hAon|Fhoirmle a hAon]] é '''Zhou Guanyu'''([[An tSínis]]: '''周冠宇''', [[Pinyin]]: '''Zhōu Guànyǔ'''). Rugadh i [[Shang-hai]], [[Daon-Phoblacht na Síne|an tSín]] é ar [[30 Bealtaine]] [[1999]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.formula1.com/en/drivers/guanyu-zhou.html|teideal=Zhou Guanyu - F1 Driver for Alfa Romeo Racing|language=en|work=Formula 1® - The Official F1® Website|dátarochtana=2022-04-04|archivedate=2024-01-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240129231155/https://www.formula1.com/en/drivers/guanyu-zhou.html}}</ref>. I 2022, ghlac sé páirt i gCraobh Dhomhanda [[Foirmle a hAon]] leis an bhfoireann [[Alfa Romeo]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Stumpa-F1}} {{Foirne Foirmle a hAon}} {{DEFAULTSORT:Zhou, Guanyu}} [[Catagóir:Tiománaithe Foirmle a hAon]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1999]] [[Catagóir:Daoine beo]] rgm8kkewr467l5k2e78oxaqjvhjg1is 0 104065 1327148 1314748 2026-09-01T22:36:21Z TGcoa 21229 1327148 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[léachtóir]] agus [[polaiteoir]] de chuid [[Sinn Féin|Shinn Féin]] é '''Maolíosa McHugh''' ({{lang-ga|Maolíosa Mac Aodha}}). Is as An Mhorn Bheag i g[[Contae Thír Eoghain]] é. Toghadh é mar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Chomhalta den Tionól Reachtach]] do [[Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil)|Thír Eoghain Thiar]] in 2019.<ref>{{Lua idirlín|url=http://aims.niassembly.gov.uk/mlas/details.aspx?&aff=18856&per=4367&sel=1&ind=11&prv=0|teideal=The Northern Ireland Assembly|language=en-GB|work=www.niassembly.gov.uk|dátarochtana=2022-08-22}}</ref> Is cainteoir líofa Gaeilge é; == Gairm == Bhí sé ina chomhairleoir ar Chomhairle Chathair Dhoire agus Cheantar an tSratha Báin sna 2010idí agus bhí sé ina Mhéara ar an gcomhairle in 2017. In 2019n comhthoghadh é mar MLA in ionad Michaela Boyle. Bhuaigh sé suíochán i dtoghchán 2022 agus bhí sé ina bhall de Choiste Pobal an Tionóil a bhíonn ag plé le cúrsaí Gaeilge. D'fhógair McHugh in 2026 nach raibh sé chun seasamh sa gcéad toghchán eile do thionól Stormont in 2027.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-comhalta-maoliosa-mchugh-eirithe-as-mar-mla/|teideal=An Comhalta Maolíosa McHugh éirithe as mar MLA|údar=Pádraic Ó Ciardha|dáta=1 Meán Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-09-01}}</ref> == Saol pearsanta == Tá sé pósta le Geraldine McHugh. Tá cúigear pháistí acu. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-ni}} {{DEFAULTSORT:McHugh, Maolíosa}} [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Gaillimhe]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Comhaltaí den Séú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann (2017-2022)]] [[Catagóir:Comhaltaí den Seachtú Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine as Contae Thír Eoghain]] [[Catagóir:Fir]] 8mp77w0bblnjicmfjb6y6e2fn9owc3n 1 111522 1327171 1327023 2026-09-02T10:54:49Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1327171 wikitext text/x-wiki == glanadh-mar|profléitheoireacht de dhíth == Tá súil agam go bhfuil mo bhotúin ceartaithe agam![[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:14, 3 Feabhra 2024 (UTC) :GRMA. [[Úsáideoir:Kevin Scannell|kscanne]] ([[Plé úsáideora:Kevin Scannell|plé]]) 14:18, 3 Feabhra 2024 (UTC) ==https://cy.wikipedia.org/wiki/Madarch_meithrin== Is trua nach bhfuil mé in ann leas a bhaint as an 'Wikidata list' seo a leanas; <nowiki> {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432. ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q913614 } LIMIT 10 |sort=label |columns=label:rhywogaeth,P225,P18:delwedd |row_template=Zutabe formatoa/Familiak |thumb=80 |links= }} {| class='wikitable sortable' ! rhywogaeth ! ainm an tacsóin ! delwedd |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q107488413|Areolaria columnaris]]'' | p225 = Areolaria columnaris }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q105049463|Areolaria strobilina]]'' | p225 = Areolaria strobilina }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q105050419|Chainoderma drummondii]]'' | p225 = Chainoderma drummondii }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q61928762|Chitonia gennadii]]'' | p225 = Chitonia gennadii }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q61933145|Chitonia pequinii]]'' | p225 = Chitonia pequinii }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q105052871|Dendromyces stevenii]]'' | p225 = Dendromyces stevenii }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q62663971|Hypophyllum geminum]]'' | p225 = Hypophyllum geminum }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q96695202|Hypophyllum sanguifluum]]'' | p225 = Hypophyllum sanguifluum }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q105065250|Polyplocium inquinans]]'' | p225 = Polyplocium inquinans }} |- {{Zutabe formatoa/Familiak | label = ''[[:d:Q105066046|Pratella sonderiana]]'' | p225 = Pratella sonderiana }} |} {{Wikidata list end}}</nowiki> [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 14:30, 3 Feabhra 2024 (UTC) j2mv5ose64638n0croyzc4qtfz7wxnt 0 117548 1327155 1315552 2026-09-01T23:03:01Z TGcoa 21229 1327155 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Insealbhaíodh [[Donald Trump]] mar [[Uachtarán na Stát Aontaithe]] den dara huair ar an 20 Eanáir 2025; cuireadh é faoi mhionn mar an 47ú hUachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuirfear-tus-laithreach-bonn-le-re-orga-mheiricea-donald-trump/|teideal=‘Cuirfear tús láithreach bonn le ré órga Mheiriceá’ – Donald Trump insealbhaithe mar uachtarán|dáta=2025-01-20|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-21}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ma-dheanann-trump-an-dara-tearma-beidh-conamara-uilig-sciurtha-agam-da-bharr/|teideal=‘Má dhéanann Trump an dara téarma beidh Conamara uilig sciúrtha agam dá bharr!’|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=5 Feabhra 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-20}}</ref> [[Íomhá:Trump Project 2025 Banner Logo (Biden campaign).jpg|clé|mion|[https://web.archive.org/web/20241002184832/https://kamalaharris.com/project2025 trumpsproject2025.com] (cartlann)<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Project 2025|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Project_2025|journal=Wikipedia|date=2025-01-20|language=en}}</ref>|220x220px]] [[Íomhá:President_Donald_J._Trump_signs_executive_orders.jpg|clé|mion|Bhí na scórtha ordú feidhmiúcháin sínithe ag Trump i mí Eanáir 2025|220x220px]] == Gealltanais agus orduithe i mí Eanáir-Feabhra 2025 == In óráid a thug sé i d[[Comhdháil na Stát Aontaithe|Teach na Comhdhála]] ar Chnoc an Chaipeatóil<ref>{{Luaigh foilseachán|title=United States Capitol rotunda|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=United_States_Capitol_rotunda&oldid=1366675753|journal=Wikipedia|date=2026-07-29|language=en}}</ref> ar an 20 Eanáir 2025, gheall Trump grian agus gealach. * Mhaígh Trump go raibh éigeandáil náisiúnta fuinnimh ann agus thug le fios go rachfaí i muinín na mianadóireachta idir muir agus thír lena mhaolú; "drill, baby, drill" an mana a bhí aige ina óráid.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/drill-baby-drill-re-nua-ar-dhath-na-hola-geallta-ag-donald-trump/|teideal=‘Drill baby, drill!’ – ré nua ar dhath na hola geallta ag Donald Trump|údar=Alex Hijmans|dáta=22 Eanáir 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-22}}</ref> * Deimhnigh Trump go raibh "éigeandáil daoine" ann – ar theorainn na Stát Aontaithe le Meicsiceo – agus dúirt go raibh rún aige "na milliúin agus na milliúin coimhthíoch coiriúil a sheoladh ar ais chuig na háiteanna as ar tháinig siad". * Mhaígh sé go n-ísleodh sé na praghsanna ar earraí tomhaltais ach ag an am ceanna, go gcuirfeadh sé [[Cogadh trádála Trump|taraifí ar iompórtálacha]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/donald-trump-le-hinsealbu-mar-an-47u-uachtaran-ar-stait-aontaithe-mheiricea/|teideal=Donald Trump le hinsealbú mar an 47ú Uachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá|dáta=2025-01-20|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-21}}</ref> * Gheall sé ina óráid [[Canáil Phanama]] "a thógáil ar ais" agus ainm Mhurascaill Mheicsiceo a athrú go "Murascaill Mheiriceá". srl.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Donald Trump insealbhaithe mar Uachtarán na Stát Aontaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0120/1491792-donald-trump-insealbhaithe-mar-uachtaran-na-stat-aontaithe/|date=2025-01-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> * Níl i Meiriceá feasta ach dhá inscne, fir agus mná, a d’fhógair Trump.<ref name=":1" /> === Ollorduithe ginearálta === Shínigh Trump ollorduithe forghníomhaithe go leor ar an 20 Eanáir 2025:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/politics/trumps-first-day-in-office-signing-orders-spinning-yarns-settling-scores-775335ab|teideal=Trump’s First Day in Office: Signing Orders, Spinning Yarns, Settling Scores|údar=Meridith McGraw|language=en-US|work=WSJ|dátarochtana=2025-01-22}}</ref> * Bhí cead tugtha ag Trump do chomhlachtaí taiscéalaíochta ola agus gás a bhaint as tailte fairsinge gan mhilleadh in Alasca. Chuir sé maoiniú $300 billiún i dtaca le tionchar ar an gcomhshaol ar ceal ar an toirt; cuireadh cosc ar infheistiú in infreastruchtúr "glas".<ref name=":1" /><ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/fcaf50dc-6779-44d2-a7fa-264df798a4c1?accessToken=zwAGLEuA1crAkdP8r1DcZ3lE0tOn-iZN95ikwQ.MEUCIQC4EVymm-6cEaGaPszaoaREQZhvMgM8WXqXccpQoeNvtAIgLAfnanKXTswXygw47TK8RauKzxtqOMy20EQJ5I8kTzo&sharetype=gift&token=2f4f8a68-c33e-471a-8165-58e71b6369f3|teideal=Donald Trump halts more than $300bn in US green infrastructure funding|údar=Amanda Chu, Jamie Smyth|dáta=2025-01-22|work=Financial Times|dátarochtana=2025-01-22}}</ref> * Tarraingíodh na Stáit Aontaithe amach as an [[Eagraíocht Dhomhanda Sláinte]] aige agus as [[Comhaontú Pháras maidir leis an Aeráid]]. * Cuireadh cosc ar imircigh ó Mheicsiceo teacht isteach sna Stáit Aontaithe. Bhí éigeandáil gairthe ar an teorainn theas ionas gur féidir an t-arm a úsáid i gcoinne ‘ionradh’ inimirceach.<ref name=":1" /><ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Pardún tugtha ag Trump don slua a ling an Caipeatól in 2021|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0121/1491995-pardun-tugtha-ag-trump-don-dream-an-ling-an-caipeatol-in-2021/|date=2025-01-21|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nilc.org/articles/analysis-of-trump-day-1-executive-orders-unconstitutional-illegal-and-cruel/|teideal=Trump’s Day 1 Executive Orders: Unconstitutional, Illegal, and Cruel|dáta=2025-01-21|language=en-US|work=NILC|dátarochtana=2025-01-22}}</ref> * Tugadh pardún do mhórán gach duine (1,500) a ghlac páirt sa s[[Ruathar ar an gCaipeatól (2021)|éirse a tugadh ar Theach na Comhdhála ar Chnoc an Chaipeatóil]] ar an 6 Eanáir 2021.<ref name=":0" /> * Cuireadh deireadh leis na smachtbhannaí ar na coilínigh Ghiúdacha sa [[An Phalaistín|Phalaistín]]. * Tugadh fógra scoir – nó tairiscint éirí as – d’oibrithe rialtais agus pacáiste iomarcaíochta tairgthe dóibh arb ionann é agus ocht mí tuarastail. Seo iarracht ag Trump an líon daoine atá fostaithe ag an rialtas láir a laghdú go sonrach agus cur le héifeachtacht na seirbhíse poiblí ar mhaithe leis an mana ‘Drain the Swamp’ a chur i gcrích. * Athainmníodh [[Murascaill Mheicsiceo]] mar 'Mhurascaill Mheiriceá'. * srl Bhí an cur chuige bunaithe ar stíl bhainistíochta [[Elon Musk]] agus lorg a láimhe ar na hollorduithe. Bhí Ard-Aighní in go leor de na Stáit ag tabhairt dúshlán in aghaidh na n-orduithe agus an tuairim ann gur ag an g[[Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe|Cúirt Uachtarach]] a bheadh an focal deiridh ar na ceisteanna áirithe sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/stait-dheighilte-mheiricea-trump-ag-deanamh-raic-de-reir-a-bhriathair/|teideal=Stáit Dheighilte Mheiriceá – Trump ag déanamh raic de réir a bhriathair|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=31 Eanáir 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-02}}</ref> == Amlíne == Ar an 4 Feabhra , [[Cogadh na gclaimhte gan trua gan taise agus an comhthéacs idirnáisiúnta|mhol Donald Trump an pobal Palaistíneach a dhíbirt]] as Gaza go buan, agus. "Riviera an Mheánoirthir" a dhéanamh de. Mhínigh sé gur chóir do na Palaistínigh imeacht go tíortha eile, amhail an Éigipt agus an Iordáin, rud a diúltaíodh go láidir sna tíortha seo. Dúirt Trump go dtógfadh Meiriceá smacht ar Gaza agus go gcabhrófaí leis an limistéar le fostaíocht agus tithíocht a chruthú.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump ag moladh Palaistínigh a dhíbirt as Gaza|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0205/1494793-trump-ag-moladh-palaistinigh-a-dhibirt-as-gaza/|date=2025-02-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/8-feabhra-2025-ard-mhacha/id1525428808?i=1000690265747|teideal=Nuacht Mhall (Ard Mhacha)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=8 Feabhra 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-02-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/caineadh-deanta-ar-phlean-trump-riviera-an-mheanoirthir-a-dheanamh-de-gaza/|teideal=Cáineadh déanta ar phlean Trump ‘Riviera an Mheánoirthir’ a dhéanamh de Gaza|dáta=2025-02-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-05}}</ref> Bhí sé i gceist ag Trump deireadh a chur leis an áisíneacht stáit [[USAID]] a riarann cláracha daonchabhrach ar fud an domhain ar shon na Stát Aontaithe.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cúlghairm déanta ag Trump ar chead slándála Joe Biden|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0208/1495509-culghairm-deanta-ag-trump-ar-chead-slandala-joe-biden/|date=2025-02-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 27 Feabhra 2025, d'eitil [[Andrew Tate|Andrew agus Tristan Tate]] go dtí [[Fort Lauderdale]]; chuir Rialtas Trump brú ar Rialtas na [[An Rómáin|Rómáine]] chun na deartháireacha a ligeadh amach.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/news/2025/feb/27/andrew-tate-tristan-romania-us|teideal=Andrew Tate and brother land in US from Romania after travel ban lifted|údar=Jon Henley, Emine Sinmaz, Richard Luscombe|dáta=2025-02-27|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2025-02-27}}</ref> Ar an 28 Feabhra 2025, bhuail Trump le [[Volodymyr Zelenskyy|Uachtarán Zelensky na hÚcráine]] sa [[Teach Bán]]. Bhí argóint phoiblí acu os comhair tuairisceoirí. Bhuail an bheirt fhear lena chéile chun comhaontú a shíniú, faoina dtabharfar cearta do Mheiriceá sciar de shaibhreas mianach na hÚcráine a roinnt <ref>{{Luaigh foilseachán|title="Níor chóir géilleadh don Rúis", a dúirt Zelensky le Trump inniu|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0228/1499558-nior-choir-geilleadh-don-ruis-a-duirt-zelensky-le-trump-inniu/|date=2025-02-28|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>{{Main|Cainteanna síochána idir an Rúis agus an Úcráin}}{{Main|Cogadh trádála Trump}}{{Main|Cliseadh na stocmhargaí 2025}} Ar an 28 Márta 2025, thug [[J. D. Vance|JD Vance]] agus ag ball sinsearach de rialtas Donald Trump cuairt ar an nGraonlainn, gníomh imeaglaithe. {{Príomhalt|Caidreamh na Stát Aontaithe leis an nGraonlainn, Danmhairg}} Tharraing Trump aird air féin lá i ndiaidh lae, agus chuir a smaointe aisteacha aird an phobail ar strae b'fhéidir. Mar shampla, thug sé le fios gur mhaith leis Ceanada, Panama agus an Ghraonlainn a ghabháil. "Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann", a dúirt Trump le [[Mark Carney]] ar an 6 Bealtaine.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Níl Ceanada ar díol agus ní bheidh choíche"|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0506/1511411-nil-ceanada-ar-diol-agus-ni-bheidh-choiche/|date=2025-05-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 29 Aibreán, leis an chéad 100 lá caite in oifig aige, rinne Trump comóradh le slógadh i Michigan. Mhaígh sé go raibh infheistíocht mhór déanta sa gheilleagar, go raibh gearradh siar ar oibrithe feidearálacha, agus go raibh meas ar Mheiriceá arís ar fud an domhain. Dúirt an tUachtarán Trump gur éirigh níos fearr lena Rialtas sa chéad 100 lá acu in oifig ná mar a d'éirigh le aon Rialtas eile riamh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Comóradh déanta ag Trump ar a chéad 100 lá in oifig|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0430/1510284-comoradh-deanta-ag-trump-ar-a-chead-100-la-in-oifig/|date=2025-04-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 1 Iúil, chuir Trump a lámh leis "[[An tAcht Mór Álainn, 2025|An tAcht Mór Álainn]]", a bhuaicphointe reachtach mar Uachtarán le linn a Dara Téarma. 19 Samhain ; d'éiligh Trump géilleadh láithreach na hÚcráine => [[Cainteanna síochána idir an Rúis agus an Úcráin|Cainteanna síochána]] 21 Nollaig: ceapadh "toscaire" na Stát Aontaithe, Gobharnóir Louisiana [[Jeff Landry]], chun an nGraonlainn, gníomh imeaglaithe => [[Caidreamh na Stát Aontaithe leis an nGraonlainn, Danmhairg|Caidreamh na SA leis an nGraonlainn]] == Cogaí == Thug Trump cead do Iosrael chun tús a chur le [[Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025|Cogadh na Dhá Lá Dhéag]] ar an 13 Meitheamh 2025. D'fhógair Trump sos cogaidh ar an 23 Meitheamh. D’éirigh thar barr chomh maith leis an oibríocht mhíleata dhána i mí Eanáir 2026 inar éirigh le Trump Uachtarán na [[Veiniséala]], [[Nicolás Maduro|Nicolas Maduro]], a fhuadach agus an tír sin a chur faoina chois, gan oiread is saighdiúir Meiriceánach amháin a chailliúint.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/leirionn-cogai-trump-agus-putin-an-baol-a-bhaineann-leis-an-iomarca-cumhachta-a-bheith-ag-fear-amhain/|teideal=Léiríonn cogaí Trump agus Putin an baol a bhaineann leis an iomarca cumhachta a bheith ag fear amháin|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=31 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-01}}</ref> Chothaigh na hoibríochtaí seo ró-mhuinín i Trump. I mí Feabhra 2026, bhí sé ag súil le bua tapaidh san Iaráin – go dtitfeadh an réimeas nó go ngéillfeadh ceannairí nua dó go tapaidh tar éis dó na ceannairí reatha a mharú. Ach mar is eol dúinn anois ar nós Putin mheas sé a namhaid go mór faoina chumas. I dtús 21ú haoise, mar mhalairt ar bunáiteanna míleata a cheadú ina gcríocha, thug Meiriceá barántas slándála do thíortha Arabacha na [[Murascaill na Peirse|Murascaille]]. Bhris Trump an margadh sin in 2026. Bhí an chuma ar an scéal, dóibhsean, freisin go dtabharfaidh Meiriceá tús áite do mhianta Iosrael fiú más iad comhghuaillithe Arabacha Mheiriceá sa réigiún a bheidh thíos leis. Mar sin chuir Trump an córas comhghuaillíochta a bhunaigh Meiriceá ar fud an Mheánoirthir i mbaol.<ref name=":2" /> D’ionsaigh na Stáit Aontaithe Rialtas na hIaráine ar an 28 Feabhra 2026, ionsaí gan choinne. {{Príomhalt|Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine}} == Taidhleoireacht == Thug Trump Cuairt Stáit ar an tSín ón 12 go dtí an 14 Bealtaine 2026. {{Príomhalt|Cuairt Stáit Donald Trump chuig an tSín 2026}} == Geilleagar == Téarma é an ‘Trumpflation’ a chum eacnamaithe in 2016 roimh an gcéad téarma Uachtaránachta ag Donald Trump, agus iad ag cur síos ar an imní a bhí orthu faoi bhoilsciú mar gheall ar a pholasaithe eacnamaíochta. Deich mbliana níos deireanaí agus bhí an dusta le glanadh den téarma agus deatach le baint arís as. Ní téarma oifigiúil eacnamaíochta é, pé duine a shocraíonn na cúrsaí seo, ach tá eacnamaithe agus lucht airgeadais ag úsáid an téarma go coitianta le cur síos a dhéanamh ar an ardú ar an ráta boilscithe mar gheall ar pholasaithe Trump.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/leagan-gaeilge-de-trumpflation-ag-teastail-diostoipe-i-mbothar-na-tra/|teideal=Leagan Gaeilge de ‘Trumpflation’ ag teastáil, diostóipe i mBóthar na Trá|údar=Bridget Bhreathnach|dáta=17 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> Tháinig ardú ar an gcostas breosla in 2026; bhí tionchar tábhachtach ag an g[[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|cogadh san Iaráin agus an ghéarchéim i gCaolas Hormuz]] ar an ráta boilscithe. == Féach freisin == * [[Polasaí inimirce de chuid Rialtas Donald Trump]] * [[Cogadh trádála Trump]] * [[Cliseadh na stocmhargaí 2025]] * "[[An tAcht Mór Álainn, 2025|An tAcht Mór Álainn]]" * [[Caidreamh na Stát Aontaithe leis an nGraonlainn, Danmhairg]] * [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:Donald Trump]] [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Uachtaránacht na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Athrú aeráide sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Cogaí trádála]] fn8gihi68sogmt7qgx9t929z4mpr23r 0 117757 1327156 1298921 2026-09-01T23:04:10Z TGcoa 21229 1327156 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} In óráid a thug sé i d[[Comhdháil na Stát Aontaithe|Teach na Comhdhála]] ar Chnoc an Chaipeatóil ar an 20 Eanáir 2025, d'fhógair [[Donald Trump]] go gcuirfeadh sé [[Taraif|taraifí]] ar iompórtálacha na Stát Aontaithe,<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/donald-trump-le-hinsealbu-mar-an-47u-uachtaran-ar-stait-aontaithe-mheiricea/|teideal=Donald Trump le hinsealbú mar an 47ú Uachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá|dáta=2025-01-20|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-21}}</ref> rud a rinne sé coicís níos déanaí. Tháinig an tSín agus Ceanada faoi anáil na dtaraifí i mí Feabhra 2025. '''Cogadh trádála''' an toradh a bhí air.<ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/81a226ce-0a93-4d0f-8fb8-c31817955f9e?accessToken=zwAGMmmCsduokdOBoibOCpNND9OPuMMYF5Vfng.MEYCIQC1XYeRY_TtaT-IBkk0jcLlevZjyl8y94NdeEXkiLRcdQIhANK3BMJ7Nn793ZAgYpOwPhqOJ29Xnv5WyKhjiwsd6OvE&sharetype=gift&token=9f923e2d-9cfa-4c58-8438-49b330201147|teideal=Trumponomics is putting lipstick on a policy pig|údar=Martin Wolf|dáta=2025-03-25|work=Financial Times|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> [[Íomhá:President Donald J. Trump signs executive orders.jpg|mion|Bhí na scórtha ordú feidhmiúcháin sínithe ag Trump i mí Eanáir 2025|220x220px]] [[Íomhá:Balance of trade with the United States by country.webp|mion|[[Comhardú na trádála]] de chuid na S-A, de réir tíre, 2023|401x401px]] [[Íomhá:Empty LCBO shelves.jpg|mion|Márta 2024: seilfeanna folamh in [[Ontario]], Ceanada; cosc ar [[Bourbon]] as na S-A|220x220px]] == 2025 == I mí Feabhra 2025, bunaíodh an ‘tSeirbhís Ioncaim Sheachtrach’<ref>i mBéarla, ''External Revenue Service''</ref> chun taraifí agus cánacha a bhailiú ó lasmuigh de na Stáit Aontaithe. I mí Feabhra agus Márta 2025, ghearr na Stáit Aontaithe 20-45% de chostas breise ar earraí ón tSín a iompórtáiltear chuig na Stáit Aontaithe. Gearradh taraifí anseo is ansiúd ar earraí as Meicsiceo agus Ceanada chomh maith. {{Príomhalt|Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada}} Ar an 12 Márta, tugadh isteach taraifí domhanda ar [[Cruach (miotal)|chruach]] agus [[alúmanam]] (25% de ghnáth, 45% ar an tSín).<ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html|teideal=Trump imposes sweeping 25% steel and aluminum tariffs. Canada and Europe swiftly retaliate {{!}} CNN Business|údar=Elisabeth Buchwald|dáta=2025-03-12|language=en|work=CNN|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> As Meicsiceo agus Ceanada a cheannaíonn na Stáit Aontaithe formhór a gcuid cruach agus alúmanaim.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deir-an-tae-go-mbeadh-taraifi-an-uachtarain-trump-neamhdhleathach-gan-udar-agus-go-ndeanfaidis-dochar/|teideal=Deir an tAE go mbeadh taraifí an Uachtaráin Trump neamhdhleathach, gan údar agus go ndéanfaidís dochar|dáta=2025-02-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> Ar an 9 Aibreáin, ghearr na Stáit Aontaithe taraifí de 10% ar earraí (bhí cúpla eisceacht ann) ó gach tír ar domhan, seachas an tSín, 145%.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-trump-tariffs-trade-war-04-10-25/card/trump-tariffs-on-china-actually-145-says-white-house-3vTUxU4R2ZHKFMcEsoW6|teideal=Trump Tariffs on China Actually 145%, Says White House|language=en-US|work=WSJ|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> Ar an 10 Bealtaine 2025, bhí "margadh" déanta idir na Stáit Aontaithe agus an tSín le taraifí cómhalartacha a ghearradh "go sealadach". Laghdaíodh taraifí na Síne ó bhreis is 100% go dtí 10%, agus taraifí na S-A ó 145% go dtí 30%.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=Margadh sealadach idir Meiriceá agus an tSín faoi Tharaifí Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0512/1512405-margadh-sealadach-idir-meiricea-agus-an-tsin-faoi-tharaifi-trump/|date=2025-05-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Neamhchinnteacht agus éiginnteacht === Ní raibh Trump ábalta cinneadh a dhéanamh i gcónaí; d'fhógair sé polasaithe nua go rialta, agus cúpla uair, cúpla lá nó cúpla seachtain níos déanaí, d'athraigh sé a phort. D'fhág Trump éiginnteacht ina dhiaidh, agus éiginnteacht faoi chúrsaí eacnamaíochta go háirithe. Mar shampla ar an 11 Márta, bhí sé fógartha ag Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50% (as Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe).<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le taraifí ar tháirgí as Ceanada a dhúbailt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0311/1501403-trump-le-taraifi-ar-thairgi-as-ceanada-a-dhubailt/|date=2025-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cúpla uair níos déanaí, dúirt sé a mhalairt. I mí Feabhra, cuireadh na taraifí a bhí le gearradh ar Mheicsiceo agus ar Cheanada ar athló ar dtús, tar éis teacht ar chomhaontú faoi cheisteanna a bhain leis an teorainn.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Taraifí ar Mheicsiceo curtha ar athló ag Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494495-taraifi-ar-mheicsiceo-curtha-ar-athlo-ag-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/americas/white-house-mexico-is-serious-canada-appears-have-misunderstood-trumps-executive-2025-02-03/|teideal=White House says Canada has 'misunderstood' tariff order as a trade war, Mexico is 'serious'|údar=reuters.com|dáta=3 Fea 2025|dátarochtana=3 Fea 2025}}</ref> Dúirt an tUachtarán Trump go bhfanfadh na taraifí ar earraí ó Mheicsiceo go dtí go dtéann an tír sin i ngleic leis an 'imirce mídhleathach' chun na Stát Aontaithe, rud a rinne an Meicsiceo go díreach. 'Saoránaigh óna tíortha sin ag teacht go Meiriceá go mídhleathach chomh maith le fairsingiú an druga [[fentanyl]] faoi ndear na taraifí seo' a dúirt Trump. Chuir Rialtas Mheicsiceo le 10,000 garda náisiúnta ar dualgas ar a dtaobh féin den teorainn chun dul i ngleic le gáinneáil ar dhrugaí aneas.<ref name=":0" /> === "Lá na Saoirse" agus U-chasadh ollmhór === Thug Trump "Lá na Saoirse" ar an 2 Aibreán agus d'fhógair sé taraifí nua.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/tech/personal-tech/iphone-apple-tariffs-china-bb20c7a3?st=RH6cGA&reflink=mobilewebshare_permalink|teideal=Here’s the iPhone. Here’s the iPhone With Tariffs.|údar=Joanna Stern, Adrienne Tong and Nicole Nguyen|language=en-US|work=WSJ|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> [[Cliseadh na stocmhargaí 2025|Thit an tóin as na stocmhargaí]]. Ar an 8/9 Aibreán d'ardaigh an Treasury 30 bliain go 5.00% agus tháinig méadú 12bp ar [[CDS]] 5 bliain na Stát Aontaithe (30 go 42bp).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.investing.com/rates-bonds/united-states-cds-5-years-usd|teideal=United States CDS 5 Years USD Bond Yield|dáta=2025-04-08|language=en|work=Investing.com|dátarochtana=2025-04-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/0005e091-930d-46ff-9e81-8591704a9282?accessToken=zwAGMmkwcBqAkc8ABeCRkw1G_9OegYWRcEqSgg.MEUCIQDkl0SI7sHbS-s2ddCiiNbMBtg4p6c5ULtOyAuxPH17bQIgOCmuQqHv80PcsGahOonEYVCElr7F4DDgjF5uEEEzDSE&sharetype=gift&token=215dab0f-b11f-42db-81e5-dc7bd1c0d221|teideal=US Treasuries sell-off deepens as ‘safe haven’ status challenged|údar=Harriet Agnew, Arjun Neil Alim, Costas Mourselas, Kate Duguid|dáta=2025-04-09|work=Financial Times|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> Buaileadh na bancanna agus na [[Ciste fálaithe|cistí fálaithe]] go dona. Luaineacht ábhalmhór a bhí ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/politics/policy/howard-lutnick-trump-trade-agenda-messaging-75d84e01?st=Hqjkqi&reflink=desktopwebshare_permalink|teideal=Lutnick’s Strategy Flummoxes Business Leaders and White House Aides|údar=Josh Dawsey|language=en-US|work=WSJ|dátarochtana=2025-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/finance/stocks/the-false-tariff-headline-that-sent-stocks-on-a-2-trillion-ride-2224ef75?st=TyEKGJ&reflink=desktopwebshare_permalink|teideal=The False Tariff Headline That Sent Stocks on a $2 Trillion Ride|údar=Jack Pitcher and Isabella Simonetti|language=en-US|work=WSJ|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> Seachtain amháin níos déanaí, ar an 9 Aibreán, rinne Trump U-chasadh ollmhór; d'fhógair sé sos 90 lá maidir leis na taraifí arda a bhí beartaithe aige a ghearradh ar go leor tíortha. Go gairid ina dhiaidh sin, ar an 9 Aibreán, d'ardaigh an NASDAQ 12% agus an S&P500 10%.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sos-taraifi-90-la-fogartha-ag-donald-trump-taraif-ar-an-tsin-ardaithe/|teideal=Sos taraifí 90 lá fógartha ag Donald Trump, taraif ar an tSín ardaithe|dáta=2025-04-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> === Bealtaine 2025 === Rialaigh Cúirt na S-A um Thrádáil Idirnáisiúnta ar an 27 Bealtaine 2025 go raibh an chuid is mó de na táillí de chuid Trump neamhdhleathach. An oíche sin, ghlac an Chúirt Achomhairc Fheidearálaigh le hiarracht ó riarachán Trump sos sealadach a chur ar an rialú seo, agus lean an Rialtas ar aghaidh ag bailiú cánach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/31-bealtaine-2025-tiobraid-%C3%A1rann/id1525428808?i=1000710657975|teideal=Nuacht Mhall (Tiobraid Árann)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=31 Bealtaine 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-06-01}}</ref> === Aisfhreagra in 2025 === Ghearr an tSín 10%-15% de chostas breise ar earraí ó na Stáit Aontaithe ar dtús, ar bhia ón Iarthar Láir go háirithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://apnews.com/article/china-tariffs-trump-agriculture-farms-midwest-247a85e2cf5b1fd54de4afbf2a30de64|teideal=China strikes back at Trump tariffs with 15% levies targeting US farmers|dáta=2025-03-10|language=en|work=AP News|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.japantimes.co.jp/business/2025/03/10/economy/china-food-weapon-trade-war/|teideal=China deploys food as a high-impact, low-cost weapon in tariff fight|údar=No Author|dáta=2025-03-10|language=en|work=The Japan Times|dátarochtana=2025-03-11}}</ref> Ardaíodh na taraifí go dtí 125% tamaill níos déanaí, agus ansin 10% ón 10 Bealtaine ar aghaidh. Ghearr an tAontas Eorpach fritararifí ar luach €26 billiún d'earraí as na Stáit Aontaithe (chun teacht i bhfeidhm i mí Aibreáin). Gearrfar iad ar raon leathan earraí as Meiriceá – báid, gluaisrothair agus [[bourbon]] ina measc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_25_740|teideal=Commission responds to unjustified US steel and aluminium tariffs with countermeasures *|work=European Commission - European Commission|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/taraifi-dioltais-fogartha-ag-an-aontas-eorpach-agus-ag-gearu-ar-chath-tradala-trump/|teideal=Taraifí díoltais fógartha ag an Aontas Eorpach agus ag géarú ar chath trádála Trump|dáta=2025-03-12|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title="Ba bhreá liom bualadh le von der Leyen. Tá sí go hiontach!"|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0509/1511978-ba-bhrea-liom-bualadh-le-von-der-leyen-ta-si-go-hiontach/|date=2025-05-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fritaraifí le gearradh ag an Aontas Eorpach ar earraí as Meiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0312/1501617-fritaraifi-le-gearradh-ag-an-aontas-eorpach-ar-earrai-as-meiricea/|date=2025-03-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ghearr Ceanada taraifí idir 10-25% ar earraí ó Mheiriceá i mí Feabhra.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cogadh trádála ar na bacáin ceaptar a bhuíochas do Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494337-cogadh-tradala-ar-na-bacain-ceaptar-a-bhuiochas-do-trump/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh cosc fiú ar [[Bourbon]] as na S-A. Ach níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe go háirithe. Ceannaíonn Ceanada seirbhísí ó na Stáit Aontaithe an chuid is mó. [[Íomhá:President_Trump_Delivers_Remarks_on_Auto_Tariffs_(2160p_60fps_VP9-128kbit_AAC)-002.webm|mion|Físeán: Trump ar an 26 Márta 2025 (ag 3n20 ar aghaidh)|220x220px]] [[Íomhá:Senior_WH_Officials_Budowich,_Miller,_&_Leavitt_have_a_discussion_on_Tariffs_with_US_Trade_Rep_Greer.webm|mion|Físeán: 2 Aib 2025 - Taylor Budowich, Stephen Miller, Karoline Leavitt agus U.S. Trade Representative Jamieson Greer|220x220px]] === Iarmhairtí in 2025 === Dúirt eacnamaithe go mbuailfear fás eacnamaíochta go domhanda. Bhí imní léirithe go gcuirfeadh na taraifí seo le ráta [[Boilsciú|boilscithe]] na Stát Aontaithe.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le dul chun cinn le taraifí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0201/1494206-trump-le-dul-chun-cinn-le-taraifi/|date=2025-02-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tháinig maolú ar an ráta fáis agus ar an 9 Márta, thit luachanna ar an stocmhargadh sna S-A go tobann.<ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/e0c8ec54-dca5-4890-9371-f4ed70ce9e19|teideal=Wall Street slide pulls S&P 500 into correction territory|údar=Mari Novik, Ian Smith, George Steer|dáta=2025-03-11|work=Financial Times|dátarochtana=2025-03-11}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/cdb958c5-01b0-48eb-a13d-e9b58084b011|teideal=Wall Street loses hope in a ‘Trump put’ for markets|údar=Joshua Franklin, James Politi, Ian Smith, George Steer|dáta=2025-03-11|work=Financial Times|dátarochtana=2025-03-11}}</ref> {{Main|Cliseadh na stocmhargaí 2025}} Cuireadh stad ar luach $600 billiún tráchtála idir an tSín agus na Stáit Aontaithe i mí Aibreáin 2025, dochar déanta do ghréasáin soláthair, daoine ligthe chun siúil agus imní go forleathan faoi bhoilsciú (sna S-A) gan borradh geilleagair.<ref name=":2" /> == 2026 == Rialaigh [[Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe|Cúirt Uachtarach]] [[Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe|na Stát Aontaithe]] ar an 20 Feabhra 2026 gur sárú ar an m[[Bunreacht na Stát Aontaithe|Bunreacht]] a bhí i mórchuid de na taraifí de chuid Trump ó toghadh an athuair é - réimeas a bhí bunaithe ar dhlí a bhain le "géarchéim eacnamúil" sa tír. D'fhógair Trump láithreach bonn taraifí eile, "Taraifí sealadacha 10%-15%". Bhí "fiosrúcháin" ordaithe aige - fiosrúcháin bunaithe ar dhlíthe eile - le súil córas cuimsitheach taraifí go domhanda a chur sa tsiúl arís.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú tráchtála an AE le SÁM ar atráth tar éis ordú Cúirte|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0223/1559958-socru-trachtala-an-ae-le-sam-ar-atrath-tar-eis-ordu-cuirte/|date=2026-02-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Dhá lá níos déanaí, chuir lucht ceannais an Aontais Eorpaigh ar atráth an socrú tráchtála a bhí déanta ag an AE le Stáit Aontaithe Mheiriceá, conradh a haontaíodh in Albain in 2025. == Éire == Údar imní níos mó an bhagairt d’Éirinn ná d’aon tír eile san Aontas Eorpach mar gur go dtí na Stáit Aontaithe a sheolann Eire sciar níos mó dár n-easpórtálacha ná ballstáit eile. Is leis na Stáit Aontaithe is mó a dhíolann an tír seo earraí, luach €54 billiún ar fad in 2024. Earraí cógaisíochta agus leighis a thuilleann €36 billiún de sin agus comhlachtaí Meiriceánacha a dhéanann a bhformhór anseo.<ref name=":1" /> Má chuireann Trump taraifí ar iompórtálacha i bhfeidhm mar atá geallta aige, cuirfear brú ar sciar d’easpórtálacha na hÉireann chun na Stát Aontaithe. Is féidir le caomhnaitheacht na S-A cur isteach go mór ar [[Geilleagar na hÉireann|gheilleagar na hÉireann]]. Ach má chuireann Trump agus an móramh poblachtach i gComhdháil na Stát Aontaithe iachall ar chomhlachtaí Meiriceánacha cáin a íoc sna Stáit ar chéatadán níos airde dá mbrabúis, laghdófar an teacht isteach ón gcáin chorparáide a íocann na comhlachtaí sin in Éirinn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-romhainn-trump-toghchan-uachtaranachta-agus-tithiocht-i-gconai-dushlain-2025/|teideal=SÚIL ROMHAINN: Trump, toghchán uachtaránachta agus tithíocht i gcónaí – dúshláin 2025|údar=Cathal Mac Coille|dáta=4 Eanáir 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-03}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/troid-taraifi-trump-cad-e-ata-i-ndan-d-eirinn|teideal=Troid Taraifí Trump: cad é atá i ndán d’Éirinn? < Meon Eile|údar=Michelle Nic Pháidín|dáta=2025-02-03|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2025-02-03}}</ref> Dúirt an Taoiseach [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]] i mí Feabhra 2025 nár mhór don Aontas Eorpach agus do na Stáit Aontaithe comhoibriú le chéile i dtaca le cúrsaí trádála mar go mbeadh daoine sa dá áit thíos leis.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ceannairí Eorpacha i ndáil chomhairle faoi pholasaithe Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494451-ceananairi-eorpacha-i-ndail-chomhairle-faoi-pholasaithe-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Cliseadh na stocmhargaí 2025]] * [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] * [[Dara téarma Donald Trump]] * [[Comhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Thrádáil]] (GATT) == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:Donald Trump]] [[Catagóir:Stair eacnamaíochta]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Caomhnaitheacht]] [[Catagóir:Custaim]] [[Catagóir:Cogaí trádála]] 4tptmoxpir7bw17vpap8g3f7qiesx0b 1327158 1327156 2026-09-01T23:17:48Z TGcoa 21229 /* 2025 */ 1327158 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} In óráid a thug sé i d[[Comhdháil na Stát Aontaithe|Teach na Comhdhála]] ar Chnoc an Chaipeatóil ar an 20 Eanáir 2025, d'fhógair [[Donald Trump]] go gcuirfeadh sé [[Taraif|taraifí]] ar iompórtálacha na Stát Aontaithe,<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/donald-trump-le-hinsealbu-mar-an-47u-uachtaran-ar-stait-aontaithe-mheiricea/|teideal=Donald Trump le hinsealbú mar an 47ú Uachtarán ar Stáit Aontaithe Mheiriceá|dáta=2025-01-20|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-21}}</ref> rud a rinne sé coicís níos déanaí. Tháinig an tSín agus Ceanada faoi anáil na dtaraifí i mí Feabhra 2025. '''Cogadh trádála''' an toradh a bhí air.<ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/81a226ce-0a93-4d0f-8fb8-c31817955f9e?accessToken=zwAGMmmCsduokdOBoibOCpNND9OPuMMYF5Vfng.MEYCIQC1XYeRY_TtaT-IBkk0jcLlevZjyl8y94NdeEXkiLRcdQIhANK3BMJ7Nn793ZAgYpOwPhqOJ29Xnv5WyKhjiwsd6OvE&sharetype=gift&token=9f923e2d-9cfa-4c58-8438-49b330201147|teideal=Trumponomics is putting lipstick on a policy pig|údar=Martin Wolf|dáta=2025-03-25|work=Financial Times|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> [[Íomhá:President Donald J. Trump signs executive orders.jpg|mion|Bhí na scórtha ordú feidhmiúcháin sínithe ag Trump i mí Eanáir 2025|220x220px]] [[Íomhá:Balance of trade with the United States by country.webp|mion|[[Comhardú na trádála]] de chuid na S-A, de réir tíre, 2023|401x401px]] [[Íomhá:Empty LCBO shelves.jpg|mion|Márta 2024: seilfeanna folamh in [[Ontario]], Ceanada; cosc ar [[Bourbon]] as na S-A|220x220px]] == 2025 == I mí Feabhra 2025, bunaíodh an ‘tSeirbhís Ioncaim Sheachtrach’<ref>i mBéarla, ''External Revenue Service''</ref> chun taraifí agus cánacha a bhailiú ó lasmuigh de na Stáit Aontaithe. I mí Feabhra agus Márta 2025, ghearr na Stáit Aontaithe 20-45% de chostas breise ar earraí ón tSín a iompórtáiltear chuig na Stáit Aontaithe. Gearradh taraifí anseo is ansiúd ar earraí as Meicsiceo agus Ceanada chomh maith. {{Príomhalt|Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada}} Ar an 12 Márta, tugadh isteach taraifí domhanda ar [[Cruach (miotal)|chruach]] agus [[alúmanam]] (25% de ghnáth, 45% ar an tSín).<ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html|teideal=Trump imposes sweeping 25% steel and aluminum tariffs. Canada and Europe swiftly retaliate {{!}} CNN Business|údar=Elisabeth Buchwald|dáta=2025-03-12|language=en|work=CNN|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> As Ceanada a cheannaíonn na Stáit Aontaithe formhór a gcuid cruach agus alúmanaim.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deir-an-tae-go-mbeadh-taraifi-an-uachtarain-trump-neamhdhleathach-gan-udar-agus-go-ndeanfaidis-dochar/|teideal=Deir an tAE go mbeadh taraifí an Uachtaráin Trump neamhdhleathach, gan údar agus go ndéanfaidís dochar|dáta=2025-02-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> Ar an 9 Aibreáin, ghearr na Stáit Aontaithe taraifí de 10% ar earraí (bhí cúpla eisceacht ann) ó gach tír ar domhan, seachas an tSín, 145%.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-trump-tariffs-trade-war-04-10-25/card/trump-tariffs-on-china-actually-145-says-white-house-3vTUxU4R2ZHKFMcEsoW6|teideal=Trump Tariffs on China Actually 145%, Says White House|language=en-US|work=WSJ|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> Ar an 10 Bealtaine 2025, bhí "margadh" déanta idir na Stáit Aontaithe agus an tSín le taraifí cómhalartacha a ghearradh "go sealadach". Laghdaíodh taraifí na Síne ó bhreis is 100% go dtí 10%, agus taraifí na S-A ó 145% go dtí 30%.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=Margadh sealadach idir Meiriceá agus an tSín faoi Tharaifí Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0512/1512405-margadh-sealadach-idir-meiricea-agus-an-tsin-faoi-tharaifi-trump/|date=2025-05-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Neamhchinnteacht agus éiginnteacht === Ní raibh Trump ábalta cinneadh a dhéanamh i gcónaí; d'fhógair sé polasaithe nua go rialta, agus cúpla uair, cúpla lá nó cúpla seachtain níos déanaí, d'athraigh sé a phort. D'fhág Trump éiginnteacht ina dhiaidh, agus éiginnteacht faoi chúrsaí eacnamaíochta go háirithe. Mar shampla ar an 11 Márta, bhí sé fógartha ag Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50% (as Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe).<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le taraifí ar tháirgí as Ceanada a dhúbailt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0311/1501403-trump-le-taraifi-ar-thairgi-as-ceanada-a-dhubailt/|date=2025-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cúpla uair níos déanaí, dúirt sé a mhalairt. I mí Feabhra, cuireadh na taraifí a bhí le gearradh ar Mheicsiceo agus ar Cheanada ar athló ar dtús, tar éis teacht ar chomhaontú faoi cheisteanna a bhain leis an teorainn.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Taraifí ar Mheicsiceo curtha ar athló ag Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494495-taraifi-ar-mheicsiceo-curtha-ar-athlo-ag-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.reuters.com/world/americas/white-house-mexico-is-serious-canada-appears-have-misunderstood-trumps-executive-2025-02-03/|teideal=White House says Canada has 'misunderstood' tariff order as a trade war, Mexico is 'serious'|údar=reuters.com|dáta=3 Fea 2025|dátarochtana=3 Fea 2025}}</ref> Dúirt an tUachtarán Trump go bhfanfadh na taraifí ar earraí ó Mheicsiceo go dtí go dtéann an tír sin i ngleic leis an 'imirce mídhleathach' chun na Stát Aontaithe, rud a rinne an Meicsiceo go díreach. 'Saoránaigh óna tíortha sin ag teacht go Meiriceá go mídhleathach chomh maith le fairsingiú an druga [[fentanyl]] faoi ndear na taraifí seo' a dúirt Trump. Chuir Rialtas Mheicsiceo le 10,000 garda náisiúnta ar dualgas ar a dtaobh féin den teorainn chun dul i ngleic le gáinneáil ar dhrugaí aneas.<ref name=":0" /> === "Lá na Saoirse" agus U-chasadh ollmhór === Thug Trump "Lá na Saoirse" ar an 2 Aibreán agus d'fhógair sé taraifí nua.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/tech/personal-tech/iphone-apple-tariffs-china-bb20c7a3?st=RH6cGA&reflink=mobilewebshare_permalink|teideal=Here’s the iPhone. Here’s the iPhone With Tariffs.|údar=Joanna Stern, Adrienne Tong and Nicole Nguyen|language=en-US|work=WSJ|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> [[Cliseadh na stocmhargaí 2025|Thit an tóin as na stocmhargaí]]. Ar an 8/9 Aibreán d'ardaigh an Treasury 30 bliain go 5.00% agus tháinig méadú 12bp ar [[CDS]] 5 bliain na Stát Aontaithe (30 go 42bp).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.investing.com/rates-bonds/united-states-cds-5-years-usd|teideal=United States CDS 5 Years USD Bond Yield|dáta=2025-04-08|language=en|work=Investing.com|dátarochtana=2025-04-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/0005e091-930d-46ff-9e81-8591704a9282?accessToken=zwAGMmkwcBqAkc8ABeCRkw1G_9OegYWRcEqSgg.MEUCIQDkl0SI7sHbS-s2ddCiiNbMBtg4p6c5ULtOyAuxPH17bQIgOCmuQqHv80PcsGahOonEYVCElr7F4DDgjF5uEEEzDSE&sharetype=gift&token=215dab0f-b11f-42db-81e5-dc7bd1c0d221|teideal=US Treasuries sell-off deepens as ‘safe haven’ status challenged|údar=Harriet Agnew, Arjun Neil Alim, Costas Mourselas, Kate Duguid|dáta=2025-04-09|work=Financial Times|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> Buaileadh na bancanna agus na [[Ciste fálaithe|cistí fálaithe]] go dona. Luaineacht ábhalmhór a bhí ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/politics/policy/howard-lutnick-trump-trade-agenda-messaging-75d84e01?st=Hqjkqi&reflink=desktopwebshare_permalink|teideal=Lutnick’s Strategy Flummoxes Business Leaders and White House Aides|údar=Josh Dawsey|language=en-US|work=WSJ|dátarochtana=2025-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/finance/stocks/the-false-tariff-headline-that-sent-stocks-on-a-2-trillion-ride-2224ef75?st=TyEKGJ&reflink=desktopwebshare_permalink|teideal=The False Tariff Headline That Sent Stocks on a $2 Trillion Ride|údar=Jack Pitcher and Isabella Simonetti|language=en-US|work=WSJ|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> Seachtain amháin níos déanaí, ar an 9 Aibreán, rinne Trump U-chasadh ollmhór; d'fhógair sé sos 90 lá maidir leis na taraifí arda a bhí beartaithe aige a ghearradh ar go leor tíortha. Go gairid ina dhiaidh sin, ar an 9 Aibreán, d'ardaigh an NASDAQ 12% agus an S&P500 10%.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sos-taraifi-90-la-fogartha-ag-donald-trump-taraif-ar-an-tsin-ardaithe/|teideal=Sos taraifí 90 lá fógartha ag Donald Trump, taraif ar an tSín ardaithe|dáta=2025-04-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-04-10}}</ref> === Bealtaine 2025 === Rialaigh Cúirt na S-A um Thrádáil Idirnáisiúnta ar an 27 Bealtaine 2025 go raibh an chuid is mó de na táillí de chuid Trump neamhdhleathach. An oíche sin, ghlac an Chúirt Achomhairc Fheidearálaigh le hiarracht ó riarachán Trump sos sealadach a chur ar an rialú seo, agus lean an Rialtas ar aghaidh ag bailiú cánach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/31-bealtaine-2025-tiobraid-%C3%A1rann/id1525428808?i=1000710657975|teideal=Nuacht Mhall (Tiobraid Árann)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=31 Bealtaine 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-06-01}}</ref> === Aisfhreagra in 2025 === Ghearr an tSín 10%-15% de chostas breise ar earraí ó na Stáit Aontaithe ar dtús, ar bhia ón Iarthar Láir go háirithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://apnews.com/article/china-tariffs-trump-agriculture-farms-midwest-247a85e2cf5b1fd54de4afbf2a30de64|teideal=China strikes back at Trump tariffs with 15% levies targeting US farmers|dáta=2025-03-10|language=en|work=AP News|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.japantimes.co.jp/business/2025/03/10/economy/china-food-weapon-trade-war/|teideal=China deploys food as a high-impact, low-cost weapon in tariff fight|údar=No Author|dáta=2025-03-10|language=en|work=The Japan Times|dátarochtana=2025-03-11}}</ref> Ardaíodh na taraifí go dtí 125% tamaill níos déanaí, agus ansin 10% ón 10 Bealtaine ar aghaidh. Ghearr an tAontas Eorpach fritararifí ar luach €26 billiún d'earraí as na Stáit Aontaithe (chun teacht i bhfeidhm i mí Aibreáin). Gearrfar iad ar raon leathan earraí as Meiriceá – báid, gluaisrothair agus [[bourbon]] ina measc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_25_740|teideal=Commission responds to unjustified US steel and aluminium tariffs with countermeasures *|work=European Commission - European Commission|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/taraifi-dioltais-fogartha-ag-an-aontas-eorpach-agus-ag-gearu-ar-chath-tradala-trump/|teideal=Taraifí díoltais fógartha ag an Aontas Eorpach agus ag géarú ar chath trádála Trump|dáta=2025-03-12|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title="Ba bhreá liom bualadh le von der Leyen. Tá sí go hiontach!"|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0509/1511978-ba-bhrea-liom-bualadh-le-von-der-leyen-ta-si-go-hiontach/|date=2025-05-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fritaraifí le gearradh ag an Aontas Eorpach ar earraí as Meiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0312/1501617-fritaraifi-le-gearradh-ag-an-aontas-eorpach-ar-earrai-as-meiricea/|date=2025-03-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ghearr Ceanada taraifí idir 10-25% ar earraí ó Mheiriceá i mí Feabhra.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cogadh trádála ar na bacáin ceaptar a bhuíochas do Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494337-cogadh-tradala-ar-na-bacain-ceaptar-a-bhuiochas-do-trump/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh cosc fiú ar [[Bourbon]] as na S-A. Ach níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe go háirithe. Ceannaíonn Ceanada seirbhísí ó na Stáit Aontaithe an chuid is mó. [[Íomhá:President_Trump_Delivers_Remarks_on_Auto_Tariffs_(2160p_60fps_VP9-128kbit_AAC)-002.webm|mion|Físeán: Trump ar an 26 Márta 2025 (ag 3n20 ar aghaidh)|220x220px]] [[Íomhá:Senior_WH_Officials_Budowich,_Miller,_&_Leavitt_have_a_discussion_on_Tariffs_with_US_Trade_Rep_Greer.webm|mion|Físeán: 2 Aib 2025 - Taylor Budowich, Stephen Miller, Karoline Leavitt agus U.S. Trade Representative Jamieson Greer|220x220px]] === Iarmhairtí in 2025 === Dúirt eacnamaithe go mbuailfear fás eacnamaíochta go domhanda. Bhí imní léirithe go gcuirfeadh na taraifí seo le ráta [[Boilsciú|boilscithe]] na Stát Aontaithe.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le dul chun cinn le taraifí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0201/1494206-trump-le-dul-chun-cinn-le-taraifi/|date=2025-02-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tháinig maolú ar an ráta fáis agus ar an 9 Márta, thit luachanna ar an stocmhargadh sna S-A go tobann.<ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/e0c8ec54-dca5-4890-9371-f4ed70ce9e19|teideal=Wall Street slide pulls S&P 500 into correction territory|údar=Mari Novik, Ian Smith, George Steer|dáta=2025-03-11|work=Financial Times|dátarochtana=2025-03-11}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/cdb958c5-01b0-48eb-a13d-e9b58084b011|teideal=Wall Street loses hope in a ‘Trump put’ for markets|údar=Joshua Franklin, James Politi, Ian Smith, George Steer|dáta=2025-03-11|work=Financial Times|dátarochtana=2025-03-11}}</ref> {{Main|Cliseadh na stocmhargaí 2025}} Cuireadh stad ar luach $600 billiún tráchtála idir an tSín agus na Stáit Aontaithe i mí Aibreáin 2025, dochar déanta do ghréasáin soláthair, daoine ligthe chun siúil agus imní go forleathan faoi bhoilsciú (sna S-A) gan borradh geilleagair.<ref name=":2" /> == 2026 == Rialaigh [[Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe|Cúirt Uachtarach]] [[Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe|na Stát Aontaithe]] ar an 20 Feabhra 2026 gur sárú ar an m[[Bunreacht na Stát Aontaithe|Bunreacht]] a bhí i mórchuid de na taraifí de chuid Trump ó toghadh an athuair é - réimeas a bhí bunaithe ar dhlí a bhain le "géarchéim eacnamúil" sa tír. D'fhógair Trump láithreach bonn taraifí eile, "Taraifí sealadacha 10%-15%". Bhí "fiosrúcháin" ordaithe aige - fiosrúcháin bunaithe ar dhlíthe eile - le súil córas cuimsitheach taraifí go domhanda a chur sa tsiúl arís.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú tráchtála an AE le SÁM ar atráth tar éis ordú Cúirte|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0223/1559958-socru-trachtala-an-ae-le-sam-ar-atrath-tar-eis-ordu-cuirte/|date=2026-02-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Dhá lá níos déanaí, chuir lucht ceannais an Aontais Eorpaigh ar atráth an socrú tráchtála a bhí déanta ag an AE le Stáit Aontaithe Mheiriceá, conradh a haontaíodh in Albain in 2025. == Éire == Údar imní níos mó an bhagairt d’Éirinn ná d’aon tír eile san Aontas Eorpach mar gur go dtí na Stáit Aontaithe a sheolann Eire sciar níos mó dár n-easpórtálacha ná ballstáit eile. Is leis na Stáit Aontaithe is mó a dhíolann an tír seo earraí, luach €54 billiún ar fad in 2024. Earraí cógaisíochta agus leighis a thuilleann €36 billiún de sin agus comhlachtaí Meiriceánacha a dhéanann a bhformhór anseo.<ref name=":1" /> Má chuireann Trump taraifí ar iompórtálacha i bhfeidhm mar atá geallta aige, cuirfear brú ar sciar d’easpórtálacha na hÉireann chun na Stát Aontaithe. Is féidir le caomhnaitheacht na S-A cur isteach go mór ar [[Geilleagar na hÉireann|gheilleagar na hÉireann]]. Ach má chuireann Trump agus an móramh poblachtach i gComhdháil na Stát Aontaithe iachall ar chomhlachtaí Meiriceánacha cáin a íoc sna Stáit ar chéatadán níos airde dá mbrabúis, laghdófar an teacht isteach ón gcáin chorparáide a íocann na comhlachtaí sin in Éirinn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-romhainn-trump-toghchan-uachtaranachta-agus-tithiocht-i-gconai-dushlain-2025/|teideal=SÚIL ROMHAINN: Trump, toghchán uachtaránachta agus tithíocht i gcónaí – dúshláin 2025|údar=Cathal Mac Coille|dáta=4 Eanáir 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-03}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/troid-taraifi-trump-cad-e-ata-i-ndan-d-eirinn|teideal=Troid Taraifí Trump: cad é atá i ndán d’Éirinn? < Meon Eile|údar=Michelle Nic Pháidín|dáta=2025-02-03|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2025-02-03}}</ref> Dúirt an Taoiseach [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]] i mí Feabhra 2025 nár mhór don Aontas Eorpach agus do na Stáit Aontaithe comhoibriú le chéile i dtaca le cúrsaí trádála mar go mbeadh daoine sa dá áit thíos leis.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ceannairí Eorpacha i ndáil chomhairle faoi pholasaithe Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494451-ceananairi-eorpacha-i-ndail-chomhairle-faoi-pholasaithe-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Cliseadh na stocmhargaí 2025]] * [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] * [[Dara téarma Donald Trump]] * [[Comhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Thrádáil]] (GATT) == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:Donald Trump]] [[Catagóir:Stair eacnamaíochta]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Stair na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Caomhnaitheacht]] [[Catagóir:Custaim]] [[Catagóir:Cogaí trádála]] c44x5vr7i0jssn0mnt7uz4mv2e8weji 0 118105 1327160 1318395 2026-09-01T23:30:17Z TGcoa 21229 1327160 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Eacnamaí agus polaiteoir [[Ceanada|Ceanadach]] is ea '''Mark Joseph Carney''' (16 Márta, 1965 a rugadh é) atá ina phríomh-aire ar Cheanada agus ina cheannaire ar an bPáirtí Liobrálach ó 9 Márta 2025. Mar cheannaire an pháirtí rialaithe, tiocfaidh Carney i gcomharbacht ar [[Justin Trudeau]] mar an chéad phríomh-aire eile de chuid Cheanada. Roimhe sin bhí sé ina ochtú gobharnóir ar Bhanc Cheanada ó 2008 go 2013 agus mar an 120ú gobharnóir ar Bhanc Shasana ó 2013 go 2020. Rugadh Carney i Fort Smith, [[Críocha an Iarthuaiscirt]], agus tógadh é in [[Edmonton]], [[Alberta]] . Bhain sé céim bhaitsiléara san eacnamaíocht amach ó [[Ollscoil Harvard]] sa bhliain 1988, agus lean sé air ag staidéar in [[Ollscoil Oxford]], áit ar ghnóthaigh sé céim mháistreachta i 1993 agus dochtúireacht i 1995 . Bhí róil éagsúla aige ag Goldman Sachs sula ndeachaigh sé isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir sa bhliain 2003. Sa bhliain 2004, ainmníodh é mar leas-aire comhlach sinsearach don Roinn Airgeadais i gCeanada . Sa bhliain 2007, ceapadhr Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada, áit a raibh sé freagrach as beartas airgeadaíochta Cheanada le linn na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda]] . Bhí sé i gceannas ar bhanc ceannais Cheanada go dtí 2013, nuair a ceapadh é ina Ghobharnóir ar Bhanc Shasana, áit a raibh sé i gceannas ar fhreagairt bhanc ceannais na Breataine ar an mBreatimeacht agus ar luathchéim phaindéim COVID ar threoraigh sé freagra banc ceannais na Breataine ar Bhreatimeacht agus ar chéad chéim na paindéime [[Paindéim COVID-19 sa Ríocht Aontaithe|COVID-19]]. Tar éis dó éirí as an bhaincéireacht cheannais, d’fheidhmigh Carney mar chathaoirleach agus mar cheannasaí ar infheistíocht tionchair ag Brookfield Asset Management agus mar chathaoirleach ar bhord stiúrthóirí Bloomberg LP<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.ft.com/content/4e298ff7-8d34-4498-8908-dc945e2bc93e|work=[[Financial Times]]}}</ref> Ceapadh é freisin mar Thoscaire Speisialta na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]] um ghníomhú aeráide agus airgeadas.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.gfanzero.com/about/mark-carney/|title=Mark Carney|date=June 8, 2021|language=en-US|work=Glasgow Financial Alliance for Net Zero|access-date=2024-02-09}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://x.com/glen_mcgregor/status/1880007764447228195|title=x.com|work=X (formerly Twitter)}}</ref> D’oibrigh Carney freisin mar chomhairleoir do Phríomh-Aire Cheanada Justin Trudeau le linn na paindéime COVID-19 agus ceapadh é ina chathaoirleach ar thascfhórsa fáis eacnamaíochta an Pháirtí Liobrálach. Go luath sa bhliain 2025, d’fhógair sé go raibh sé ar intinn aige ceannaireacht a lorg do Pháirtí Liobrálach Cheanada, agus fuair sé ollbhua sa toghchán i mí an Mhárta 2025. == Luathshaol agus oideachas == Rugadh Carney ar 16 Márta, 1965, i Fort Smith, Críocha an Iarthuaiscirt;<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news2/interactives/carney-mark|work=[[CBC News]]}}</ref><ref name="Scoffield">{{Luaigh foilseachán|author=Scoffield, Heather|date=January 25, 2008|title=Mark Carney takes up his mission [March 30, 2009 update]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/mark-carney-takes-up-his-mission/article18442482/?page=all|format=print, online news report|journal=[[The Globe and Mail]]|pages=B1, B4–5|accessdate=June 24, 2016}}</ref> is mac é le Verlie Margaret (née Kemper), máthair a fhan sa bhaile, agus Robert James Martin Carney, príomhoide ardscoile. <ref name="RD01">{{Cite web-en|url=http://www.readersdigest.ca/home-garden/money/one-one-mark-carney|title=One-on-One with Mark Carney|author=Belluz|first=Julia|date=April 21, 2011|work=[[Reader's Digest]]|access-date=June 24, 2016}}</ref> <ref name="FathersObit">{{Luaigh foilseachán|author=Globe and Mail Staff|date=December 14, 2009|title=Carney, Robert James, Ph.D., Professor Emeritus, University of Alberta|format=Obituary|journal=[[The Globe and Mail]]|url=http://v1.theglobeandmail.com/servlet/story/Deaths.20091214.93216996/BDAStory/BDA/deaths|accessdate=June 24, 2016}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Staff|date=1957|title=Marriages: Carney-Kemper|url=http://www.library.ubc.ca/archives/pdfs/chronicle/AL_CHRON_1957_3.pdf|format=bulletin entry|language=en|journal=UBC Alumni Chronicle, Autumn|location=Vancouver|publisher=University of British Columbia|accessdate=June 24, 2016|quote=Carney-Kemper. Robert James Martin Carney, B.A.'57, to Verlie Margaret Kemper}}</ref><ref name=":1">{{Cite web-en|url=http://www.legacy.com/obituaries/edmontonjournal/obituary.aspx?n=robert-carney&pid=143690793|title=Robert Carney's Obituary on Edmonton Journal|work=Edmonton Journal|access-date=July 20, 2016}}</ref> Éireannach ab ea a sheantuismitheoirí athartha, as [[Contae Mhaigh Eo]]. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.newstalk.com/news/irishman-considering-running-to-replace-trudeau-as-canadian-prime-minister-2123096|title=Irishman 'considering' running to replace Trudeau as Canadian Prime Minister|author=Wilson|first=James|date=January 7, 2025|work=News Talk}}</ref> Nuair a bhí Carney sé bliana d'aois, bhog a theaghlach go [[Edmonton]], Alberta . <ref name="Scoffield" /> Ba é a athair an t-iarrthóir Liobrálach do Edmonton South i dtoghchán feidearálach Cheanada 1980, agus é sa dara háit. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.hilltimes.com/story/2025/01/13/carney-expected-to-launch-liberal-leadership-bid-in-edmonton-thursday-sources/447405/|title=Carney expected to launch Liberal leadership bid in Edmonton Thursday: sources|author=Rana|first=Abbas|date=January 13, 2025|work=The Hill Times}}</ref> D’fhill a mháthair ar an ollscoil chun gairm a bhaint amach san oideachas nuair a bhí Carney deich mbliana d’aois.<ref name="RD01" /> Tá triúr deirfiúracha ag Carney — deartháir agus deirfiúr níos sine, Seán agus Brenda, agus deartháir níos óige Brian.<ref name="Scoffield" /><ref name=":1" /> D'fhreastail Carney ar Ardscoil Naomh Proinsias Xavier, <ref>{{Lua idirlín|url=https://edmontonjournal.com/business/mark-carney-from-edmonton-journal-paperboy-to-bank-of-england?__lsa=4ff2-c5e9|work=[[Edmonton Journal]]}}</ref> sula ndearna sé staidéar in [[Ollscoil Harvard]] ar pháirtscoláireacht agus cúnamh airgeadais.<ref name="Scoffield" /><ref name="RD01" /> Bhain Carney céim bhaitsiléara amach ó Harvard sa bhliain 1988, le céim bhaitsiléara le hard onóracha san eacnamaíocht;<ref name="Scoffield" /> rinne sé staidéar iarchéime in [[Ollscoil Oxford]] i gColáiste Peadair agus Nuffield, áit ar bhain sé céimeanna [[Céim máistreachta|máistreachta]] agus dochtúireachta amach sa réimse céanna i 1993 agus 1995, faoi seach.<ref name=":2">{{Cite web-en|url=http://www.bankofengland.co.uk/about/Pages/people/biographies/carney.aspx|title=Mark Carney – Governor, Bank of England|work=bankofengland.co.uk|access-date=July 20, 2016}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=CBC News Staff|date=October 4, 2007|title=Mark Carney named next Bank of Canada governor|url=https://www.cbc.ca/news/business/mark-carney-named-next-bank-of-canada-governor-1.638514|format=news brief|language=en|journal=[[CBC News]]|location=Ottawa|publisher=The Crown|accessdate=June 24, 2016}}</ref> Le linn a bhlianta in Harvard, bhí sé ina chúl báire don fhoireann haca oighir <ref name="Harvardhockey">{{Cite web-en|url=https://gocrimson.com/sports/mens-ice-hockey/roster/mark-carney/19775|title=1986-87 Harvard Men's Ice Hockey Profile (historical tab)|publisher=[[Harvard University]]|access-date=January 31, 2025}}</ref> agus bhí sé ina chomrádaí seomra de bhainisteoir ginearálta National Hockey League sa todhchaí Peter Chiarelli agus iar-imreoir haca oighir Mark Benning . <ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/the-governor-gets-his-hands-dirty/article1264733/page2/|work=theglobeandmail.com}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/athletic/633532/2018/11/06/is-peter-chiarelli-prepared-for-the-challenges-of-building-a-contender-around-connor-mcdavid/|language=en-US|work=The New York Times}}</ref> Bhí Carney ina chomhchaptaen freisin ar Chlub Haca Oighir Ollscoil Oxford in éineacht le David Lametti.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944/|work=The Globe and Mail|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170403125608/http://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944//|archivedate=April 3, 2017}}</ref> == Gairm airgeadais == Chaith Carney 13 bliana ag Goldman Sachs <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2016/09/16/business/international/bank-of-england-brexit-carney.html?mcubz=0|work=[[The New York Times]]}}</ref> agus d'oibrigh sé ina n-oifigí i [[Bostún, Massachusetts|mBostún]], [[Londain]], [[Nua-Eabhrac (cathair)|Cathair Nua-Eabhrac]], [[Tóiceo]] agus [[Toronto]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/meet-the-guvnor-mark-carney-the-hockey-playing-goldman-sachs-banker-who-is-the-new-boss-of-the-bank-8360190.html|work=[[Evening Standard]]}}</ref> I measc na bpost níos sinsearaí a bhí aige bhí comh-cheannasóir ar riosca flaithiúnais, stiúrthóir feidhmiúcháin do mhargaí caipitil fiachais atá ag teacht chun cinn, agus stiúrthóir bainistíochta do bhaincéireacht infheistíochta. D'oibrigh sé ar fhiontar iar-apartheid na hAfraice Theas isteach i margaí bannaí idirnáisiúnta, agus bhí baint aige le hobair Goldman le géarchéim airgeadais na Rúise 1998.<ref name="Scoffield" /> Sa bhliain 2003, d'fhág Carney Goldman Sachs chun dul isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.bankofcanada.ca/2003/04/bank-canada-announces-deputy-governor-appointments/|title=Bank of Canada announces Deputy Governor appointments|language=en-US|work=www.bankofcanada.ca|access-date=2023-05-29}}</ref> Bliain ina dhiaidh sin, earcaíodh é chun dul isteach sa Roinn Airgeadais i gCeanada mar leas-aire comhlach sinsearach, ag tosú ar an ról sin ar 15 Samhain, 2004. <ref>{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2004/10/deputy-governor-mark-carney-appointed-senior-associate-deputy-minister-of-finance|title=Deputy Governor Mark Carney appointed Senior Associate Deputy Minister of Finance|author=Staff|date=October 21, 2004|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}</ref> Ó mhí na Samhna 2004 go dtí mí Dheireadh Fómhair 2007, ba é Carney a leas - aire comhlach sinsearach agus fear ionaid G7 i Roinn Airgeadais i gCeanada . D’fheidhmigh sé faoi bheirt aire airgeadais : Ralph Goodale, Liobrálach ; agus Jim Flaherty, Coimeádach . Le linn na tréimhse seo, bhí Carney i bhfeighil ar phlean conspóideach Rialtas Cheanada chun cáin a ghearradh ar iontaobhais ioncaim ag an bhfoinse. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Willis|first=Andrew|date=October 4, 2007|title=Playing a new game, in a new arena|format=business news report|journal=[[The Globe and Mail]]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/playing-a-new-game-in-a-new-arena/article1083525|accessdate=June 24, 2016}}</ref> Bhí Carney chun tosaigh ar dhíolachán brabúsach an rialtais feidearálach dá sciar 19 faoin gcéad i Petro-Cheanada.<ref name=":7" /><ref>{{Cite web-en|url=https://www.reuters.com/article/canada-bank-carney-idUSN0430674220071004|title=Key facts on Mark Carney, next Bank of Canada chief|author=Staff|date=October 4, 2007|publisher=Reuters|access-date=June 24, 2016}}</ref> === Gobharnóir Bhanc Cheanada (2008–2013) === I mí Dheireadh Fómhair 2007, ceapadh Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada.<ref name="07-27">{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2007/10/press-releases/mark-carney-appointed-governor-bank-canada|title=Mark Carney Appointed Governor of the Bank of Canada|author=Bank of Canada|date=October 4, 2007|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}</ref> Láithreach bon, d'fhág sé a phost sa Roinn Airgeadais le bheith ina chomhairleoir don ghobharnóir a bhí ag éirí as, David Dodge, sular ghlac sé go foirmiúil le post Dodge ar 1 Feabhra, 2008. <ref name="07-27" /> Roghnaíodh Carney thar Paul Jenkins, an leas-ghobharnóir sinsearach, a measadh mar rogha na coitiantachta chun teacht i gcomharbacht ar Dodge. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/paul-jenkins-leaving-bank-of-canada/article1344099|work=The Globe and Mail}}</ref> Ghlac Carney leis an ról seo ag tús na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda 2007]]. Tráth a cheaptha, ba é Carney an [[gobharnóir]] [[banc ceannais]] ab óige i measc an [[G8]] agus [[G-20|an G20]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&k=8869|work=[[National Post]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520082801/http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&k=8869|archivedate=May 20, 2011}}</ref> ==== Géarchéim airgeadais ==== Deirtear go raibh ról mór ag gníomhartha Carney mar Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada chun cuidiú le Ceanada na tionchair is measa a bhí ag an ngéarchéim airgeadais a sheachaint. <ref name="bbg1">{{Cite web-en|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid%3Dnewsarchive%26sid%3DaQcJ7bw4QH.Y|title=Carney Shows How Canada Controls Risk So Central Banks Can Too|author=Quinn|first=Greg|date=November 30, 2009|work=Bloomberg News|access-date=February 12, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629011213/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aQcJ7bw4QH.Y|archive-date=June 29, 2011}}</ref> <ref name="cbc1">{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news/canada/mark-carney-interesting-times-1.990186|work=cbc.ca}}</ref> Is gné réabhlóideach dá thréimhse mar Ghobharnóir fós an cinneadh an ráta thar oíche a laghdú 50 bhonnphointe i mí an Mhárta 2008, gan ach mí amháin tar éis a cheapacháin. Cé gur tháinig méadú ar ráta ó [[Banc Ceannais Eorpach|ó Bhanc Ceannais na hEorpa]] i mí Iúil 2008, bhí Carney ag tuar go spreagfadh géarchéim na n-iasachtaí léasa le giaráil ionfhabhtú domhanda . Nuair a shroich rátaí beartais i gCeanada an íoschuimse éifeachtach níos ísle, chuaigh an banc ceannais i ngleic leis an ngéarchéim leis an uirlis airgeadaíochta neamhchaighdeánach "tiomantas coinníollach" i mí Aibreáin 2009 chun an ráta beartais a choinneáil ar feadh bliana ar a laghad, chun dlús a chur le dálaí creidmheasa baile agus muinín an mhargaidh. Thosaigh an t-aschur agus an fhostaíocht ag téarnamh ó lár na bliana 2009, i bpáirt a bhuíochas le preagadh airgeadaíochta. <ref name="VermaEuromoney12">{{Luaigh foilseachán|author=Verma, Sid|year=2012|title=Mark Carney: Finance's new statesman|journal=[[Euromoney]]|issue=October|url=https://www.euromoney.com/article/b12kjh4fnwcdss/mark-carney-finances-new-statesman|accessdate=March 16, 2021}}</ref> D’éirigh níos fearr le geilleagar Cheanada ná geilleagar a chomhghleacaithe sa G7 le linn na géarchéime, agus ba é Ceanada an chéad náisiún G7 a ghnóthaigh a Olltáirgeacht Intíre (OTI) agus fostaíocht go leibhéil réamh-ghéarché. Tá cosúlachtaí ann gur chuidigh, cinneadh Bhanc Cheanada leachtacht bhreise shubstaintiúil a chur ar fáil do chóras airgeadais Cheanada, <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Zorn, Lorie|date=2009|title=Bank of Canada Liquidity Actions in Response to the Financial Market Turmoil|journal=Bank of Canada Review|issue=Autumn|location=Ottawa|publisher=Bank of Canada|url=http://www.bankofcanada.ca/wp-content/uploads/2010/06/zorn.pdf|accessdate=June 24, 2016}}</ref> chomh maith leis an gcéim neamhghnách nuair a fógraíodh tiomantas rátaí úis a choinneáil ag an leibhéal is ísle ar feadh bliana,. <ref>{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2009/04/fad-press-release-2009-04-21|title=Bank of Canada lowers overnight rate target by 1/4 percentage point to 1/4 per cent and, conditional on the inflation outlook, commits to hold current policy rate until the end of the second quarter of 2010|author=Staff|date=April 21, 2009|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}</ref> go mór le Cheanada an ghéarchéim a réiteach <ref name="bis_staff">{{Cite web-en|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2010/cr10377.pdf|title=Canada: 2010 Article IV Consultation—Staff Supplement, Staff Report, and Public Information Notice on the Executive Board Discussion (IMF Country Report 10/377)|author=Staff|date=December 10, 2010|access-date=November 26, 2012}}</ref> [[Íomhá:Mark_Carney_-_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_2012.jpg|mion| 2012: Labhair Carney, a bhí ina ghobharnóir ar Bhanc Cheanada ag an am, ag painéal "Beyond Basel: Financial Institute Regulation" de chuid [[Fóram Eacnamaíoch Domhanda|Fhóram Eacnamaíoch an Domhain]].]] == Príomh-aire == Bhuaigh páirtí liobrálach Mark Carney [[Olltoghchán Cheanada 2025|Olltoghchán 2025 i gCeanada]] ag deireadh mhí Aibreáin. Gheall Carney roimh an toghchán go n-éireodh leis socrú nua eacnamaíochta agus slándála a aontú leis na Stáit Aontaithe. {{Main|Olltoghchán Cheanada 2025}} Thug Trump le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil. "Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann", a dúirt Trump le [[Mark Carney]] ar an 6 Bealtaine 2025. Dúirt Carney leis nach bhfuil Ceanada ar díol, agus nach raibh aon spéis ag muintir na tíre sin a bheith mar chuid de na Stáit Aontaithe.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Níl Ceanada ar díol agus ní bheidh choíche"|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0506/1511411-nil-ceanada-ar-diol-agus-ni-bheidh-choiche/|date=2025-05-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Carney, Mark}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1965]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Harvard]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Baincéirí ceannais]] [[Catagóir:Banc Shasana]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Eacnamaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Haca oighir]] [[Catagóir:Lucht gnó]] [[Catagóir:Lucht spóirt]] [[Catagóir:Olltoghchán Cheanada 2025]] [[Catagóir:Ontario]] [[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]] [[Catagóir:Polaiteoirí liobrálacha]] [[Catagóir:Príomh-airí]] ct7n2093t3tmqq7poj4dm9isivo94x7 1327161 1327160 2026-09-01T23:30:52Z TGcoa 21229 /* Príomh-aire */ 1327161 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Eacnamaí agus polaiteoir [[Ceanada|Ceanadach]] is ea '''Mark Joseph Carney''' (16 Márta, 1965 a rugadh é) atá ina phríomh-aire ar Cheanada agus ina cheannaire ar an bPáirtí Liobrálach ó 9 Márta 2025. Mar cheannaire an pháirtí rialaithe, tiocfaidh Carney i gcomharbacht ar [[Justin Trudeau]] mar an chéad phríomh-aire eile de chuid Cheanada. Roimhe sin bhí sé ina ochtú gobharnóir ar Bhanc Cheanada ó 2008 go 2013 agus mar an 120ú gobharnóir ar Bhanc Shasana ó 2013 go 2020. Rugadh Carney i Fort Smith, [[Críocha an Iarthuaiscirt]], agus tógadh é in [[Edmonton]], [[Alberta]] . Bhain sé céim bhaitsiléara san eacnamaíocht amach ó [[Ollscoil Harvard]] sa bhliain 1988, agus lean sé air ag staidéar in [[Ollscoil Oxford]], áit ar ghnóthaigh sé céim mháistreachta i 1993 agus dochtúireacht i 1995 . Bhí róil éagsúla aige ag Goldman Sachs sula ndeachaigh sé isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir sa bhliain 2003. Sa bhliain 2004, ainmníodh é mar leas-aire comhlach sinsearach don Roinn Airgeadais i gCeanada . Sa bhliain 2007, ceapadhr Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada, áit a raibh sé freagrach as beartas airgeadaíochta Cheanada le linn na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda]] . Bhí sé i gceannas ar bhanc ceannais Cheanada go dtí 2013, nuair a ceapadh é ina Ghobharnóir ar Bhanc Shasana, áit a raibh sé i gceannas ar fhreagairt bhanc ceannais na Breataine ar an mBreatimeacht agus ar luathchéim phaindéim COVID ar threoraigh sé freagra banc ceannais na Breataine ar Bhreatimeacht agus ar chéad chéim na paindéime [[Paindéim COVID-19 sa Ríocht Aontaithe|COVID-19]]. Tar éis dó éirí as an bhaincéireacht cheannais, d’fheidhmigh Carney mar chathaoirleach agus mar cheannasaí ar infheistíocht tionchair ag Brookfield Asset Management agus mar chathaoirleach ar bhord stiúrthóirí Bloomberg LP<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.ft.com/content/4e298ff7-8d34-4498-8908-dc945e2bc93e|work=[[Financial Times]]}}</ref> Ceapadh é freisin mar Thoscaire Speisialta na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]] um ghníomhú aeráide agus airgeadas.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.gfanzero.com/about/mark-carney/|title=Mark Carney|date=June 8, 2021|language=en-US|work=Glasgow Financial Alliance for Net Zero|access-date=2024-02-09}}</ref> <ref>{{Cite web-en|url=https://x.com/glen_mcgregor/status/1880007764447228195|title=x.com|work=X (formerly Twitter)}}</ref> D’oibrigh Carney freisin mar chomhairleoir do Phríomh-Aire Cheanada Justin Trudeau le linn na paindéime COVID-19 agus ceapadh é ina chathaoirleach ar thascfhórsa fáis eacnamaíochta an Pháirtí Liobrálach. Go luath sa bhliain 2025, d’fhógair sé go raibh sé ar intinn aige ceannaireacht a lorg do Pháirtí Liobrálach Cheanada, agus fuair sé ollbhua sa toghchán i mí an Mhárta 2025. == Luathshaol agus oideachas == Rugadh Carney ar 16 Márta, 1965, i Fort Smith, Críocha an Iarthuaiscirt;<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news2/interactives/carney-mark|work=[[CBC News]]}}</ref><ref name="Scoffield">{{Luaigh foilseachán|author=Scoffield, Heather|date=January 25, 2008|title=Mark Carney takes up his mission [March 30, 2009 update]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/mark-carney-takes-up-his-mission/article18442482/?page=all|format=print, online news report|journal=[[The Globe and Mail]]|pages=B1, B4–5|accessdate=June 24, 2016}}</ref> is mac é le Verlie Margaret (née Kemper), máthair a fhan sa bhaile, agus Robert James Martin Carney, príomhoide ardscoile. <ref name="RD01">{{Cite web-en|url=http://www.readersdigest.ca/home-garden/money/one-one-mark-carney|title=One-on-One with Mark Carney|author=Belluz|first=Julia|date=April 21, 2011|work=[[Reader's Digest]]|access-date=June 24, 2016}}</ref> <ref name="FathersObit">{{Luaigh foilseachán|author=Globe and Mail Staff|date=December 14, 2009|title=Carney, Robert James, Ph.D., Professor Emeritus, University of Alberta|format=Obituary|journal=[[The Globe and Mail]]|url=http://v1.theglobeandmail.com/servlet/story/Deaths.20091214.93216996/BDAStory/BDA/deaths|accessdate=June 24, 2016}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Staff|date=1957|title=Marriages: Carney-Kemper|url=http://www.library.ubc.ca/archives/pdfs/chronicle/AL_CHRON_1957_3.pdf|format=bulletin entry|language=en|journal=UBC Alumni Chronicle, Autumn|location=Vancouver|publisher=University of British Columbia|accessdate=June 24, 2016|quote=Carney-Kemper. Robert James Martin Carney, B.A.'57, to Verlie Margaret Kemper}}</ref><ref name=":1">{{Cite web-en|url=http://www.legacy.com/obituaries/edmontonjournal/obituary.aspx?n=robert-carney&pid=143690793|title=Robert Carney's Obituary on Edmonton Journal|work=Edmonton Journal|access-date=July 20, 2016}}</ref> Éireannach ab ea a sheantuismitheoirí athartha, as [[Contae Mhaigh Eo]]. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.newstalk.com/news/irishman-considering-running-to-replace-trudeau-as-canadian-prime-minister-2123096|title=Irishman 'considering' running to replace Trudeau as Canadian Prime Minister|author=Wilson|first=James|date=January 7, 2025|work=News Talk}}</ref> Nuair a bhí Carney sé bliana d'aois, bhog a theaghlach go [[Edmonton]], Alberta . <ref name="Scoffield" /> Ba é a athair an t-iarrthóir Liobrálach do Edmonton South i dtoghchán feidearálach Cheanada 1980, agus é sa dara háit. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.hilltimes.com/story/2025/01/13/carney-expected-to-launch-liberal-leadership-bid-in-edmonton-thursday-sources/447405/|title=Carney expected to launch Liberal leadership bid in Edmonton Thursday: sources|author=Rana|first=Abbas|date=January 13, 2025|work=The Hill Times}}</ref> D’fhill a mháthair ar an ollscoil chun gairm a bhaint amach san oideachas nuair a bhí Carney deich mbliana d’aois.<ref name="RD01" /> Tá triúr deirfiúracha ag Carney — deartháir agus deirfiúr níos sine, Seán agus Brenda, agus deartháir níos óige Brian.<ref name="Scoffield" /><ref name=":1" /> D'fhreastail Carney ar Ardscoil Naomh Proinsias Xavier, <ref>{{Lua idirlín|url=https://edmontonjournal.com/business/mark-carney-from-edmonton-journal-paperboy-to-bank-of-england?__lsa=4ff2-c5e9|work=[[Edmonton Journal]]}}</ref> sula ndearna sé staidéar in [[Ollscoil Harvard]] ar pháirtscoláireacht agus cúnamh airgeadais.<ref name="Scoffield" /><ref name="RD01" /> Bhain Carney céim bhaitsiléara amach ó Harvard sa bhliain 1988, le céim bhaitsiléara le hard onóracha san eacnamaíocht;<ref name="Scoffield" /> rinne sé staidéar iarchéime in [[Ollscoil Oxford]] i gColáiste Peadair agus Nuffield, áit ar bhain sé céimeanna [[Céim máistreachta|máistreachta]] agus dochtúireachta amach sa réimse céanna i 1993 agus 1995, faoi seach.<ref name=":2">{{Cite web-en|url=http://www.bankofengland.co.uk/about/Pages/people/biographies/carney.aspx|title=Mark Carney – Governor, Bank of England|work=bankofengland.co.uk|access-date=July 20, 2016}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|author=CBC News Staff|date=October 4, 2007|title=Mark Carney named next Bank of Canada governor|url=https://www.cbc.ca/news/business/mark-carney-named-next-bank-of-canada-governor-1.638514|format=news brief|language=en|journal=[[CBC News]]|location=Ottawa|publisher=The Crown|accessdate=June 24, 2016}}</ref> Le linn a bhlianta in Harvard, bhí sé ina chúl báire don fhoireann haca oighir <ref name="Harvardhockey">{{Cite web-en|url=https://gocrimson.com/sports/mens-ice-hockey/roster/mark-carney/19775|title=1986-87 Harvard Men's Ice Hockey Profile (historical tab)|publisher=[[Harvard University]]|access-date=January 31, 2025}}</ref> agus bhí sé ina chomrádaí seomra de bhainisteoir ginearálta National Hockey League sa todhchaí Peter Chiarelli agus iar-imreoir haca oighir Mark Benning . <ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/the-governor-gets-his-hands-dirty/article1264733/page2/|work=theglobeandmail.com}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/athletic/633532/2018/11/06/is-peter-chiarelli-prepared-for-the-challenges-of-building-a-contender-around-connor-mcdavid/|language=en-US|work=The New York Times}}</ref> Bhí Carney ina chomhchaptaen freisin ar Chlub Haca Oighir Ollscoil Oxford in éineacht le David Lametti.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944/|work=The Globe and Mail|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170403125608/http://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944//|archivedate=April 3, 2017}}</ref> == Gairm airgeadais == Chaith Carney 13 bliana ag Goldman Sachs <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2016/09/16/business/international/bank-of-england-brexit-carney.html?mcubz=0|work=[[The New York Times]]}}</ref> agus d'oibrigh sé ina n-oifigí i [[Bostún, Massachusetts|mBostún]], [[Londain]], [[Nua-Eabhrac (cathair)|Cathair Nua-Eabhrac]], [[Tóiceo]] agus [[Toronto]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/meet-the-guvnor-mark-carney-the-hockey-playing-goldman-sachs-banker-who-is-the-new-boss-of-the-bank-8360190.html|work=[[Evening Standard]]}}</ref> I measc na bpost níos sinsearaí a bhí aige bhí comh-cheannasóir ar riosca flaithiúnais, stiúrthóir feidhmiúcháin do mhargaí caipitil fiachais atá ag teacht chun cinn, agus stiúrthóir bainistíochta do bhaincéireacht infheistíochta. D'oibrigh sé ar fhiontar iar-apartheid na hAfraice Theas isteach i margaí bannaí idirnáisiúnta, agus bhí baint aige le hobair Goldman le géarchéim airgeadais na Rúise 1998.<ref name="Scoffield" /> Sa bhliain 2003, d'fhág Carney Goldman Sachs chun dul isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.bankofcanada.ca/2003/04/bank-canada-announces-deputy-governor-appointments/|title=Bank of Canada announces Deputy Governor appointments|language=en-US|work=www.bankofcanada.ca|access-date=2023-05-29}}</ref> Bliain ina dhiaidh sin, earcaíodh é chun dul isteach sa Roinn Airgeadais i gCeanada mar leas-aire comhlach sinsearach, ag tosú ar an ról sin ar 15 Samhain, 2004. <ref>{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2004/10/deputy-governor-mark-carney-appointed-senior-associate-deputy-minister-of-finance|title=Deputy Governor Mark Carney appointed Senior Associate Deputy Minister of Finance|author=Staff|date=October 21, 2004|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}</ref> Ó mhí na Samhna 2004 go dtí mí Dheireadh Fómhair 2007, ba é Carney a leas - aire comhlach sinsearach agus fear ionaid G7 i Roinn Airgeadais i gCeanada . D’fheidhmigh sé faoi bheirt aire airgeadais : Ralph Goodale, Liobrálach ; agus Jim Flaherty, Coimeádach . Le linn na tréimhse seo, bhí Carney i bhfeighil ar phlean conspóideach Rialtas Cheanada chun cáin a ghearradh ar iontaobhais ioncaim ag an bhfoinse. <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Willis|first=Andrew|date=October 4, 2007|title=Playing a new game, in a new arena|format=business news report|journal=[[The Globe and Mail]]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/playing-a-new-game-in-a-new-arena/article1083525|accessdate=June 24, 2016}}</ref> Bhí Carney chun tosaigh ar dhíolachán brabúsach an rialtais feidearálach dá sciar 19 faoin gcéad i Petro-Cheanada.<ref name=":7" /><ref>{{Cite web-en|url=https://www.reuters.com/article/canada-bank-carney-idUSN0430674220071004|title=Key facts on Mark Carney, next Bank of Canada chief|author=Staff|date=October 4, 2007|publisher=Reuters|access-date=June 24, 2016}}</ref> === Gobharnóir Bhanc Cheanada (2008–2013) === I mí Dheireadh Fómhair 2007, ceapadh Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada.<ref name="07-27">{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2007/10/press-releases/mark-carney-appointed-governor-bank-canada|title=Mark Carney Appointed Governor of the Bank of Canada|author=Bank of Canada|date=October 4, 2007|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}</ref> Láithreach bon, d'fhág sé a phost sa Roinn Airgeadais le bheith ina chomhairleoir don ghobharnóir a bhí ag éirí as, David Dodge, sular ghlac sé go foirmiúil le post Dodge ar 1 Feabhra, 2008. <ref name="07-27" /> Roghnaíodh Carney thar Paul Jenkins, an leas-ghobharnóir sinsearach, a measadh mar rogha na coitiantachta chun teacht i gcomharbacht ar Dodge. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/paul-jenkins-leaving-bank-of-canada/article1344099|work=The Globe and Mail}}</ref> Ghlac Carney leis an ról seo ag tús na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda 2007]]. Tráth a cheaptha, ba é Carney an [[gobharnóir]] [[banc ceannais]] ab óige i measc an [[G8]] agus [[G-20|an G20]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&k=8869|work=[[National Post]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520082801/http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&k=8869|archivedate=May 20, 2011}}</ref> ==== Géarchéim airgeadais ==== Deirtear go raibh ról mór ag gníomhartha Carney mar Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada chun cuidiú le Ceanada na tionchair is measa a bhí ag an ngéarchéim airgeadais a sheachaint. <ref name="bbg1">{{Cite web-en|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid%3Dnewsarchive%26sid%3DaQcJ7bw4QH.Y|title=Carney Shows How Canada Controls Risk So Central Banks Can Too|author=Quinn|first=Greg|date=November 30, 2009|work=Bloomberg News|access-date=February 12, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629011213/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aQcJ7bw4QH.Y|archive-date=June 29, 2011}}</ref> <ref name="cbc1">{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news/canada/mark-carney-interesting-times-1.990186|work=cbc.ca}}</ref> Is gné réabhlóideach dá thréimhse mar Ghobharnóir fós an cinneadh an ráta thar oíche a laghdú 50 bhonnphointe i mí an Mhárta 2008, gan ach mí amháin tar éis a cheapacháin. Cé gur tháinig méadú ar ráta ó [[Banc Ceannais Eorpach|ó Bhanc Ceannais na hEorpa]] i mí Iúil 2008, bhí Carney ag tuar go spreagfadh géarchéim na n-iasachtaí léasa le giaráil ionfhabhtú domhanda . Nuair a shroich rátaí beartais i gCeanada an íoschuimse éifeachtach níos ísle, chuaigh an banc ceannais i ngleic leis an ngéarchéim leis an uirlis airgeadaíochta neamhchaighdeánach "tiomantas coinníollach" i mí Aibreáin 2009 chun an ráta beartais a choinneáil ar feadh bliana ar a laghad, chun dlús a chur le dálaí creidmheasa baile agus muinín an mhargaidh. Thosaigh an t-aschur agus an fhostaíocht ag téarnamh ó lár na bliana 2009, i bpáirt a bhuíochas le preagadh airgeadaíochta. <ref name="VermaEuromoney12">{{Luaigh foilseachán|author=Verma, Sid|year=2012|title=Mark Carney: Finance's new statesman|journal=[[Euromoney]]|issue=October|url=https://www.euromoney.com/article/b12kjh4fnwcdss/mark-carney-finances-new-statesman|accessdate=March 16, 2021}}</ref> D’éirigh níos fearr le geilleagar Cheanada ná geilleagar a chomhghleacaithe sa G7 le linn na géarchéime, agus ba é Ceanada an chéad náisiún G7 a ghnóthaigh a Olltáirgeacht Intíre (OTI) agus fostaíocht go leibhéil réamh-ghéarché. Tá cosúlachtaí ann gur chuidigh, cinneadh Bhanc Cheanada leachtacht bhreise shubstaintiúil a chur ar fáil do chóras airgeadais Cheanada, <ref>{{Luaigh foilseachán|author=Zorn, Lorie|date=2009|title=Bank of Canada Liquidity Actions in Response to the Financial Market Turmoil|journal=Bank of Canada Review|issue=Autumn|location=Ottawa|publisher=Bank of Canada|url=http://www.bankofcanada.ca/wp-content/uploads/2010/06/zorn.pdf|accessdate=June 24, 2016}}</ref> chomh maith leis an gcéim neamhghnách nuair a fógraíodh tiomantas rátaí úis a choinneáil ag an leibhéal is ísle ar feadh bliana,. <ref>{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2009/04/fad-press-release-2009-04-21|title=Bank of Canada lowers overnight rate target by 1/4 percentage point to 1/4 per cent and, conditional on the inflation outlook, commits to hold current policy rate until the end of the second quarter of 2010|author=Staff|date=April 21, 2009|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}</ref> go mór le Cheanada an ghéarchéim a réiteach <ref name="bis_staff">{{Cite web-en|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2010/cr10377.pdf|title=Canada: 2010 Article IV Consultation—Staff Supplement, Staff Report, and Public Information Notice on the Executive Board Discussion (IMF Country Report 10/377)|author=Staff|date=December 10, 2010|access-date=November 26, 2012}}</ref> [[Íomhá:Mark_Carney_-_World_Economic_Forum_Annual_Meeting_2012.jpg|mion| 2012: Labhair Carney, a bhí ina ghobharnóir ar Bhanc Cheanada ag an am, ag painéal "Beyond Basel: Financial Institute Regulation" de chuid [[Fóram Eacnamaíoch Domhanda|Fhóram Eacnamaíoch an Domhain]].]] == Príomh-aire == Bhuaigh páirtí liobrálach Mark Carney [[Olltoghchán Cheanada 2025|Olltoghchán 2025 i gCeanada]] ag deireadh mhí Aibreáin. Gheall Carney roimh an toghchán go n-éireodh leis socrú nua eacnamaíochta agus slándála a aontú leis na Stáit Aontaithe. {{Main|Olltoghchán Cheanada 2025}} Thug Trump le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil. "Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann", a dúirt Trump le Mark Carney ar an 6 Bealtaine 2025. Dúirt Carney leis nach bhfuil Ceanada ar díol, agus nach raibh aon spéis ag muintir na tíre sin a bheith mar chuid de na Stáit Aontaithe.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Níl Ceanada ar díol agus ní bheidh choíche"|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0506/1511411-nil-ceanada-ar-diol-agus-ni-bheidh-choiche/|date=2025-05-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Carney, Mark}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1965]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Harvard]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Baincéirí ceannais]] [[Catagóir:Banc Shasana]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Eacnamaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Haca oighir]] [[Catagóir:Lucht gnó]] [[Catagóir:Lucht spóirt]] [[Catagóir:Olltoghchán Cheanada 2025]] [[Catagóir:Ontario]] [[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]] [[Catagóir:Polaiteoirí liobrálacha]] [[Catagóir:Príomh-airí]] 4bl51r55raf881ibc6q5mfbrt802l3t 1327169 1327161 2026-09-02T09:57:40Z TGcoa 21229 1327169 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Eacnamaí agus polaiteoir [[Ceanada|Ceanadach]] is ea '''Mark Joseph Carney''' (rugadh é ar 16 Márta 1965). Tá sé ina phríomh-aire ar Cheanada ó 14 Márta 2025 agus ina cheannaire ar Pháirtí Liobrálach Cheanada ó 9 Márta 2025, nuair a tháinig sé i gcomharbacht ar [[Justin Trudeau]]. Roimhe sin bhí sé ina ochtú gobharnóir ar Bhanc Cheanada ó 2008 go 2013 agus ina 120ú gobharnóir ar [[Banc Shasana|Bhanc Shasana]] ó 2013 go 2020. Rugadh Carney i Fort Smith i [[Críocha an Iarthuaiscirt|gCríocha an Iarthuaiscirt]] agus tógadh in [[Edmonton]] in [[Alberta]] é. Bhain sé céim bhaitsiléara san eacnamaíocht amach in [[Ollscoil Harvard]] sa bhliain 1988, agus céimeanna iarchéime in [[Ollscoil Oxford]] i 1993 agus i 1995. Chaith sé trí bliana déag ag Goldman Sachs sular chuaigh sé isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir sa bhliain 2003. Ceapadh ina Ghobharnóir ar an mbanc é i 2007, agus bhí sé freagrach as beartas airgeadaíochta na tíre le linn na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda]]. I 2013 ceapadh ina Ghobharnóir ar Bhanc Shasana é, áit ar stiúir sé freagairt bhanc ceannais na Breataine ar an [[Breatimeacht|mBreatimeacht]] agus ar chéad chéimeanna [[Paindéim COVID-19 sa Ríocht Aontaithe|phaindéim COVID-19]]. Tar éis dó éirí as an mbaincéireacht cheannais, bhí Carney ina chathaoirleach ag Brookfield Asset Management agus ar bhord stiúrthóirí Bloomberg LP.<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.ft.com/content/4e298ff7-8d34-4498-8908-dc945e2bc93e|teideal=Bloomberg overhauls management team with Mark Carney to lead new board|údar=Thomas, Daniel|dáta=August 21, 2023|work=[[Financial Times]]}}</ref> Ceapadh ina thoscaire speisialta de chuid [[Na Náisiúin Aontaithe|na Náisiún Aontaithe]] um ghníomhú ar son na haeráide agus um airgeadas é freisin.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.gfanzero.com/about/mark-carney/|title=Mark Carney|date=June 8, 2021|language=en-US|work=Glasgow Financial Alliance for Net Zero|access-date=2024-02-09}}</ref> Bhí sé ina chomhairleoir ag Justin Trudeau le linn na paindéime agus ina chathaoirleach ar thascfhórsa fáis eacnamaíochta an Pháirtí Liobrálaigh, agus bhuaigh sé ceannaireacht an pháirtí i mí an Mhárta 2025. [[Íomhá:President_Donald_Trump_greets_Prime_Minister_of_Canada_Mark_Carney_at_the_West_Wing_entrance_of_the_White_House_(54501166642).jpg|clé|mion|220x220px|Trump ag fáiltiú roimh [[Mark Carney]], Príomh-Aire Cheanada, ag an Teach Bán, 6 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:Prime_Minister_Carney_Meets_With_President_Trump.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Mark Carney i gcruinniú le Trump, 6 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:President_Donald_Trump_Participates_in_a_Bilateral_Meeting_with_the_Prime_Minister_of_Canada.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: cruinniú déthaobhach idir Trump agus Príomh-Aire Cheanada, 2025]] == Tús a shaoil agus oideachas == Rugadh Carney ar 16 Márta 1965 i Fort Smith i gCríocha an Iarthuaiscirt.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news2/interactives/carney-mark|teideal=Bank of Canada's Mark Carney: Personal and career highlights at a glance|dáta=November 26, 2012|work=[[CBC News]]}}</ref><ref name="Scoffield">{{Luaigh foilseachán|author=Scoffield, Heather|date=January 25, 2008|title=Mark Carney takes up his mission [March 30, 2009 update]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/mark-carney-takes-up-his-mission/article18442482/?page=all|format=print, online news report|journal=[[The Globe and Mail]]|pages=B1, B4–5|accessdate=June 24, 2016}}</ref> Ba iad a thuismitheoirí Robert James Martin Carney, príomhoide meánscoile, agus Verlie Margaret (née Kemper), a d'fhan sa bhaile leis an gclann.<ref name="RD01">{{Cite web-en|url=http://www.readersdigest.ca/home-garden/money/one-one-mark-carney|title=One-on-One with Mark Carney|author=Belluz|first=Julia|date=April 21, 2011|work=[[Reader's Digest]]|access-date=June 24, 2016}}</ref><ref name="FathersObit">{{Luaigh foilseachán|author=Globe and Mail Staff|date=December 14, 2009|title=Carney, Robert James, Ph.D., Professor Emeritus, University of Alberta|format=Obituary|journal=[[The Globe and Mail]]|url=http://v1.theglobeandmail.com/servlet/story/Deaths.20091214.93216996/BDAStory/BDA/deaths|accessdate=June 24, 2016}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=Staff|date=1957|title=Marriages: Carney-Kemper|url=http://www.library.ubc.ca/archives/pdfs/chronicle/AL_CHRON_1957_3.pdf|format=bulletin entry|language=en|journal=UBC Alumni Chronicle, Autumn|location=Vancouver|publisher=University of British Columbia|accessdate=June 24, 2016|quote=Carney-Kemper. Robert James Martin Carney, B.A.'57, to Verlie Margaret Kemper}}</ref><ref name=":1">{{Cite web-en|url=http://www.legacy.com/obituaries/edmontonjournal/obituary.aspx?n=robert-carney&pid=143690793|title=Robert Carney's Obituary on Edmonton Journal|work=Edmonton Journal|access-date=July 20, 2016}}</ref> Ba as [[Contae Mhaigh Eo]] a sheantuismitheoirí athartha, agus ba as [[Contae an Chabháin]] muintir a sheanmháthar ar thaobh a mháthar.<ref name="RTEsinsearacht">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/analysis-and-comment/2026/0613/1578185-ireland-mark-carney/|teideal=How Ireland helped shape the Prime Minister of Canada|dáta=June 13, 2026|work=[[RTÉ News]]}}</ref> Nuair a bhí Carney sé bliana d'aois bhog an teaghlach go [[Edmonton]] in Alberta.<ref name="Scoffield" /> Sheas a athair mar iarrthóir Liobrálach i dtoghcheantar Edmonton South in olltoghchán feidearálach 1980 agus tháinig sé sa dara háit.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.hilltimes.com/story/2025/01/13/carney-expected-to-launch-liberal-leadership-bid-in-edmonton-thursday-sources/447405/|title=Carney expected to launch Liberal leadership bid in Edmonton Thursday: sources|author=Rana|first=Abbas|date=January 13, 2025|work=The Hill Times}}</ref> D'fhill a mháthair ar an ollscoil chun cáilíocht san oideachas a bhaint amach nuair a bhí Carney deich mbliana d'aois.<ref name="RD01" /> Triúr siblíní atá ag Carney: deartháir agus deirfiúr is sine ná é, Seán agus Brenda, agus deartháir is óige, Brian.<ref name="Scoffield" /><ref name=":1" /> D'fhreastail sé ar Ardscoil Naomh Proinsias Xavier in Edmonton<ref>{{Lua idirlín|url=https://edmontonjournal.com/business/mark-carney-from-edmonton-journal-paperboy-to-bank-of-england?__lsa=4ff2-c5e9|teideal=Mark Carney: From Edmonton Journal paperboy to Bank of England|work=[[Edmonton Journal]]}}</ref> sular thosaigh sé ag staidéar in Ollscoil Harvard, áit a raibh páirtscoláireacht agus cúnamh airgeadais aige.<ref name="Scoffield" /><ref name="RD01" /> Bhain Carney céim bhaitsiléara le hardonóracha san eacnamaíocht amach in Harvard sa bhliain 1988,<ref name="Scoffield" /> agus rinne sé staidéar iarchéime in Ollscoil Oxford, i gColáiste Peadair agus i gColáiste Nuffield, áit ar bhain sé [[Céim máistreachta|céim mháistreachta]] agus dochtúireacht amach sa réimse céanna i 1993 agus i 1995 faoi seach.<ref name=":2">{{Cite web-en|url=http://www.bankofengland.co.uk/about/Pages/people/biographies/carney.aspx|title=Mark Carney – Governor, Bank of England|work=bankofengland.co.uk|access-date=July 20, 2016}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=CBC News Staff|date=October 4, 2007|title=Mark Carney named next Bank of Canada governor|url=https://www.cbc.ca/news/business/mark-carney-named-next-bank-of-canada-governor-1.638514|format=news brief|language=en|journal=[[CBC News]]|location=Ottawa|publisher=The Crown|accessdate=June 24, 2016}}</ref> Le linn a bhlianta in Harvard bhí sé ina chúl báire ar an bhfoireann [[haca oighir]]<ref name="Harvardhockey">{{Cite web-en|url=https://gocrimson.com/sports/mens-ice-hockey/roster/mark-carney/19775|title=1986-87 Harvard Men's Ice Hockey Profile (historical tab)|publisher=[[Harvard University]]|access-date=January 31, 2025}}</ref> agus ina chomrádaí seomra ag na himreoirí Peter Chiarelli agus Mark Benning.<ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/rob-magazine/the-governor-gets-his-hands-dirty/article1264733/page2/|teideal=The governor gets his hands dirty|údar=Stewart, Sinclair|dáta=August 26, 2009|work=[[The Globe and Mail]]}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/athletic/633532/2018/11/06/is-peter-chiarelli-prepared-for-the-challenges-of-building-a-contender-around-connor-mcdavid/|teideal=Is Peter Chiarelli prepared for the challenges of building a contender around Connor McDavid?|dáta=November 6, 2018|work=The Athletic}}</ref> Bhí sé ina chomhchaptaen ar Chlub Haca Oighir Ollscoil Oxford in éineacht le David Lametti.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944/|teideal=The Bank of England gets a goaltender|work=[[The Globe and Mail]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170403125608/http://www.theglobeandmail.com/news/world/the-bank-of-england-gets-a-goaltender/article12895944/|archivedate=April 3, 2017}}</ref> == Gairm airgeadais == Chaith Carney trí bliana déag ag Goldman Sachs<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nytimes.com/2016/09/16/business/international/bank-of-england-brexit-carney.html?mcubz=0|teideal=As Britain Confronts 'Brexit', a Canadian Takes Center Stage: Mark Carney|údar=Goodman, Peter S.|dáta=September 16, 2016|work=[[The New York Times]]}}</ref> agus é ag obair in oifigí an chomhlachta i [[Bostún, Massachusetts|mBostún]], i [[Londain]], i [[Nua-Eabhrac (cathair)|gCathair Nua-Eabhrac]], i [[Tóiceo]] agus i [[Toronto]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/meet-the-guvnor-mark-carney-the-hockey-playing-goldman-sachs-banker-who-is-the-new-boss-of-the-bank-8360190.html|teideal=Meet the Guv'nor: Mark Carney, the hockey-playing Goldman Sachs banker who is the new boss of the Bank of England|work=[[Evening Standard]]}}</ref> Bhí sé ina stiúrthóir bainistíochta ar bhaincéireacht infheistíochta agus ina chomhcheannasaí ar riosca ceannasach, i measc post sinsearach eile. D'oibrigh sé ar theacht na hAfraice Theas iar-apartheid isteach sna margaí bannaí idirnáisiúnta, agus bhí baint aige le hobair Goldman le linn ghéarchéim airgeadais na Rúise i 1998.<ref name="Scoffield" /> Sa bhliain 2003 d'fhág Carney Goldman Sachs le dul isteach i mBanc Cheanada mar leas-ghobharnóir.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.bankofcanada.ca/2003/04/bank-canada-announces-deputy-governor-appointments/|title=Bank of Canada announces Deputy Governor appointments|language=en-US|work=www.bankofcanada.ca|access-date=2023-05-29}}</ref> Bliain ina dhiaidh sin earcaíodh chun na Roinne Airgeadais é mar leas-aire comhlach sinsearach, agus thosaigh sé sa ról sin ar 15 Samhain 2004.<ref>{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2004/10/deputy-governor-mark-carney-appointed-senior-associate-deputy-minister-of-finance|title=Deputy Governor Mark Carney appointed Senior Associate Deputy Minister of Finance|author=Staff|date=October 21, 2004|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}</ref> Bhí sé sa phost sin go Deireadh Fómhair 2007, agus é ina fhear ionaid ag Ceanada ag an G7 chomh maith. Le linn na tréimhse sin bhí sé i mbun phlean conspóideach an rialtais cáin a ghearradh ar iontaobhais ioncaim ag an bhfoinse,<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Willis|first=Andrew|date=October 4, 2007|title=Playing a new game, in a new arena|format=business news report|journal=[[The Globe and Mail]]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/playing-a-new-game-in-a-new-arena/article1083525|accessdate=June 24, 2016}}</ref> agus bhí sé chun tosaigh ar dhíolachán brabúsach an sciair 19 faoin gcéad a bhí ag an rialtas feidearálach i Petro-Cheanada.<ref name=":7" /><ref>{{Cite web-en|url=https://www.reuters.com/article/canada-bank-carney-idUSN0430674220071004|title=Key facts on Mark Carney, next Bank of Canada chief|author=Staff|date=October 4, 2007|publisher=Reuters|access-date=June 24, 2016}}</ref>[[Íomhá:Mark Carney - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg|220px|clé|2012: Carney, a bhí ina ghobharnóir ar Bhanc Cheanada ag an am, ag labhairt ag painéal de chuid [[Fóram Eacnamaíoch Domhanda|Fhóram Eacnamaíoch an Domhain]].]] === Gobharnóir Bhanc Cheanada (2008–2013) === I nDeireadh Fómhair 2007 ceapadh Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Cheanada.<ref name="07-27">{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2007/10/press-releases/mark-carney-appointed-governor-bank-canada|title=Mark Carney Appointed Governor of the Bank of Canada|author=Bank of Canada|date=October 4, 2007|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}</ref> D'fhág sé a phost sa Roinn Airgeadais láithreach bonn le bheith ina chomhairleoir ag an ngobharnóir a bhí ag éirí as, David Dodge, agus ghlac sé go foirmiúil le post Dodge ar 1 Feabhra 2008.<ref name="07-27" /> Ghlac Carney leis an ról ag tús na [[Géarchéim airgeadais 2007-2008|géarchéime airgeadais domhanda]]. Nuair a ceapadh é, ba é an [[gobharnóir]] [[banc ceannais|bainc ceannais]] ab óige sa [[G8]] agus sa [[G-20|G20]] é.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&k=8869|teideal=Carney vaults over heir apparent for Bank of Canada top job|work=[[National Post]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520082801/http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&k=8869|archivedate=May 20, 2011}}</ref> ==== Géarchéim airgeadais ==== Meastar go raibh ról mór ag gníomhartha Carney mar Ghobharnóir chun Ceanada a chosaint ar an gcuid ba mheasa den ghéarchéim airgeadais.<ref name="bbg1">{{Cite web-en|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid%3Dnewsarchive%26sid%3DaQcJ7bw4QH.Y|title=Carney Shows How Canada Controls Risk So Central Banks Can Too|author=Quinn|first=Greg|date=November 30, 2009|work=Bloomberg News|access-date=February 12, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629011213/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aQcJ7bw4QH.Y|archive-date=June 29, 2011}}</ref><ref name="cbc1">{{Lua idirlín|url=http://www.cbc.ca/news/canada/mark-carney-interesting-times-1.990186|teideal=Mark Carney: Interesting times|work=[[CBC News]]}}</ref> Ar na cinntí ba shuntasaí dá thréimhse bhí an ráta thar oíche a laghdú 50 bonnphointe i Márta 2008, gan ach mí caite ó chuaigh sé i mbun oifige. Cé gur ardaigh an [[Banc Ceannais Eorpach]] a rátaí i mí Iúil 2008, bhí Carney den tuairim go leathnódh géarchéim an chreidmheasa ar fud an domhain. Nuair a tháinig rátaí beartais Cheanada chomh gar do náid agus ab fhéidir, chuaigh an banc ceannais i muinín uirlise neamhchoitianta i mí Aibreáin 2009 — "tiomantas coinníollach" an ráta beartais a fhágáil gan athrú go ceann bliana ar a laghad — d'fhonn dálaí creidmheasa sa bhaile agus muinín an mhargaidh a threisiú. Thosaigh an t-aschur agus an fhostaíocht ag téarnamh i lár na bliana 2009, agus cuirtear cuid den téarnamh sin síos don spreagadh airgeadaíochta.<ref name="VermaEuromoney12">{{Luaigh foilseachán|author=Verma, Sid|year=2012|title=Mark Carney: Finance's new statesman|journal=[[Euromoney]]|issue=October|url=https://www.euromoney.com/article/b12kjh4fnwcdss/mark-carney-finances-new-statesman|accessdate=March 16, 2021}}</ref> D'éirigh níos fearr le geilleagar Cheanada ná le geilleagair eile an G7 le linn na géarchéime, agus ba é Ceanada an chéad tír sa ghrúpa sin a thug a holltáirgeacht intíre (OTI) agus a leibhéal fostaíochta ar ais chuig an leibhéal a bhí acu roimh an ngéarchéim. Chuir an banc leachtacht bhreise shuntasach ar fáil don chóras airgeadais chomh maith.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Zorn, Lorie|date=2009|title=Bank of Canada Liquidity Actions in Response to the Financial Market Turmoil|journal=Bank of Canada Review|issue=Autumn|location=Ottawa|publisher=Bank of Canada|url=http://www.bankofcanada.ca/wp-content/uploads/2010/06/zorn.pdf|accessdate=June 24, 2016}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=http://www.bankofcanada.ca/2009/04/fad-press-release-2009-04-21|title=Bank of Canada lowers overnight rate target by 1/4 percentage point to 1/4 per cent and, conditional on the inflation outlook, commits to hold current policy rate until the end of the second quarter of 2010|author=Staff|date=April 21, 2009|format=press release|publisher=Bank of Canada|access-date=June 24, 2016}}</ref><ref name="bis_staff">{{Cite web-en|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2010/cr10377.pdf|title=Canada: 2010 Article IV Consultation—Staff Supplement, Staff Report, and Public Information Notice on the Executive Board Discussion (IMF Country Report 10/377)|author=Staff|date=December 10, 2010|access-date=November 26, 2012}}</ref> === Gobharnóir Bhanc Shasana (2013–2020) === Fógraíodh i Samhain 2012 go gceapfaí Carney ina Ghobharnóir ar Bhanc Shasana, agus ba eisean an chéad duine ó thar lear a bhí sa phost sin ó bunaíodh an banc sa bhliain 1694.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bankofengland.co.uk/news/2012/november/new-governor-of-boe-announced|teideal=New Governor of the Bank of England announced|foilsitheoir=Bank of England|dáta=November 26, 2012}}</ref> Bhí sé i mbun oifige ó 1 Iúil 2013 go 15 Márta 2020.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bankofengland.co.uk/about/people/past/mark-carney/biography|teideal=Mark Carney – Governor 2013–2020|foilsitheoir=Bank of England}}</ref> Thug sé isteach polasaí na treorach roimh ré (''forward guidance'') maidir le rátaí úis, bhí sé i gceannas ar fhreagairt an bhainc ar thoradh reifreann an Bhreatimeachta sa bhliain 2016 — rud a tharraing cáineadh air ó lucht tacaíochta an Bhreatimeachta — agus ghearr sé an ráta úis go 0.1 faoin gcéad i Márta 2020 nuair a bhuail paindéim COVID-19. == Príomh-aire == D'fhógair Justin Trudeau i mí Eanáir 2025 go raibh sé le héirí as, agus chuaigh Carney san iomaíocht do cheannaireacht an Pháirtí Liobrálaigh. Bhuaigh sé an rás ar an gcéad chomhaireamh ar 9 Márta 2025 le 85.9 faoin gcéad den vóta,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/world/2025/0309/1501086-canada-prime-minister/|teideal=Mark Carney wins race to replace Canada's Trudeau|work=[[RTÉ News]]|dáta=March 9, 2025}}</ref> agus ceapadh ina phríomh-aire é ar 14 Márta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pm.gc.ca/en/news/news-releases/2025/03/14/swearing-30th-canadian-ministry|teideal=Swearing-in of the 30th Canadian Ministry|foilsitheoir=Oifig Phríomh-Aire Cheanada|dáta=March 14, 2025}}</ref> === Olltoghchán 2025 === {{Main|Olltoghchán Cheanada 2025}} D'fhógair Carney olltoghchán go luath ina dhiaidh sin, agus gheall sé roimh an vótáil go n-aontódh sé socrú nua eacnamaíochta agus slándála leis na Stáit Aontaithe. Ar 28 Aibreán 2025 bhuaigh na Liobrálaigh 169 suíochán, trí shuíochán níos lú ná mar a theastaigh chun tromlach a bheith acu, agus bunaíodh rialtas mionlaigh. Toghadh Carney féin i dtoghcheantar Nepean in [[Ontario]].<ref name="RTE2025">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/world/2025/0429/1509991-canada-election/|teideal=Liberals to fall just short of overall majority in Canada|work=[[RTÉ News]]|dáta=April 29, 2025}}</ref> Bhain a pháirtí tromlach amach i mí Aibreáin 2026 nuair a bhuaigh sé corrthoghcháin agus nuair a d'aistrigh roinnt teachtaí ón bhfreasúra chuig na Liobrálaigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/world/2026/0414/1568076-canada-elections/|teideal=Carney clinches majority government in Canadian elections|work=[[RTÉ News]]|dáta=April 14, 2026}}</ref> === I mbun oifige === Thug [[Donald Trump]] le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil. "Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann", a dúirt Trump le Carney ar an 6 Bealtaine 2025. Dúirt Carney leis nach bhfuil Ceanada ar díol, agus nach raibh aon spéis ag muintir na tíre sin a bheith mar chuid de na Stáit Aontaithe.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Níl Ceanada ar díol agus ní bheidh choíche|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0506/1511411-nil-ceanada-ar-diol-agus-ni-bheidh-choiche/|date=2025-05-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada}} D'aithin Ceanada stát na Palaistíne go foirmiúil i Meán Fómhair 2025, tar éis do Carney a rá go ndéanfaí amhlaidh ar choinníoll go gcuirfeadh Údarás na Palaistíne leasuithe rialachais i bhfeidhm.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/2025/0730/1526121-gaza-canada-statement/|teideal=Canada to recognise state of Palestine in September|work=[[RTÉ News]]|dáta=July 30, 2025}}</ref> [[Íomhá:Catherine Connolly, Mark Carney, Westport House 2026.jpg|clé|mion|220x220px|le Catherine Connolly]] [[Íomhá:Prime Minister Carney delivers remarks on strengthening Canada–Ireland relations.webm|clé|mion|220x220px|leis an Taoiseach [[Micheál Martin]] i gCaisleán [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]]]] === Cuairt ar Éirinn === Thug Carney cuairt oifigiúil ar Éirinn i mí an Mheithimh 2026, an chéad chuairt dhéthaobhach ó phríomh-aire Ceanadach le beagnach deich mbliana. Bhuail sé leis an Taoiseach [[Micheál Martin]] i gCaisleán [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] ar 13 Meitheamh, agus an lá dár gcionn thug sé cuairt ar [[Achadh Ghobhair]] i gContae Mhaigh Eo, an ceantar ónar imigh a sheantuismitheoirí athartha go Ceanada sa bhliain 1925. D'fhreastail sé ar Aifreann sa séipéal paróiste agus chuaigh sé chuig an reilig ina bhfuil cuid dá shinsir curtha.<ref name="RTEsinsearacht" /> == Saol pearsanta == Phós Carney Diana Fox, eacnamaí Briotanach, sa bhliain 1994, agus tá ceathrar iníonacha acu. Bhí saoránacht na hÉireann aige ar feadh na mblianta fada agus ghlac sé le saoránacht na Breataine sa bhliain 2018; thug sé an dá shaoránacht sin suas sular ceapadh ina phríomh-aire é, toisc gur chreid sé nár chóir ach saoránacht amháin a bheith ag príomh-aire.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cbc.ca/news/canada/dual-citizenship-prime-minister-carney-1.7481926|teideal=Why Mark Carney is dropping both his Irish and U.K. passports|work=[[CBC News]]}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] * [[Olltoghchán Cheanada 2025]] * [[Justin Trudeau]] * [[Banc Shasana]] * [[Géarchéim airgeadais 2007-2008]] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Carney, Mark}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1965]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Harvard]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Baincéirí ceannais]] [[Catagóir:Banc Shasana]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Eacnamaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Haca oighir]] [[Catagóir:Lucht gnó]] [[Catagóir:Lucht spóirt]] [[Catagóir:Olltoghchán Cheanada 2025]] [[Catagóir:Ontario]] [[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]] [[Catagóir:Polaiteoirí liobrálacha]] [[Catagóir:Príomh-airí]] ab4llfqojc5ma03n5rlzlwvo4rocvke 2 119999 1327167 1327104 2026-09-02T09:00:18Z Marcas.oduinn 33120 /* Tuamaí pasáiste i nÉirinn */ 1327167 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ] # ''[[:en:Passage tombs in Ireland|Passage tombs in Ireland]]'' - [[Tuamaí pasáiste i nÉirinn]] # ''[[:en:Carrowkeel Megalithic Cemetery|Carrowkeel]] - [[Reilig Mheigiliteach na Ceathrú Caoile]] # ''[[:en:Rathcoran|Rathcoran]] - [[Ráth Cuaráin]] == Catagóirí == == Tuamaí pasáiste i nÉirinn == Is cineál séadchomhartha [[Meigilit|Meigilitigh]] ón ré [[Neoiliteach]] iad '''tuamaí pasáiste'''. Faightear iad ar fud na h'''[[Éire]]'''ann go háirithe taobh ó thuaidh den oileán. Tógadh agus baineadh leas [[Tuama pasáiste|astu]] idir na blianta c. 3750 R.C. agus c. 2500 R.C.<ref name=Bergh2013 /><ref name=Kador2018 /> Feictear tuairim is fiche clibín ar fud na tíre, ach is iad is mó le rá na [[an Cheathrú Mhór]] agus [[Reilig Mheigiliteach na Ceathrú Caoile|an Cheathrú Chaol]] i gContae Shligigh, agus [[Loch Craobh]] agus [[Brú na Bóinne]] i gContae na Mí. == Gnéithe ailtireachta {{príomhalt|Tuama pasáiste}} Ní théann an téarma "tuama pasáiste" siar ach go dtí lár na fichiú haoise.<ref name=Case1963 /> Roimhe sin, the monuments were called by other terms, such as "carn seomrach", "tulach Dhanmhargach" nó "tumulus". Tá iarrachtaí déanta déanta ag roinnt scoláirí, ina n-áirítear Alison Sheridan agus Robert Hensey, '' categorise passage tombs. Hensey suggests three categories: * '' small and simple open monuments, often circular, such as found at [[an Cheathrú Mhór]] * '' intermediate scale monuments with a [[carn]] covering some form of burial chamber. An example of these would be the Loch Craobh passage tombs. This category may have distinctive abstract carvings or [[peitriglif]] in the style of the Irish passage tomb tradition, [[grian|solar]] alignments, recumbent kerbs. Burial ritual may include both [[Créamadh]] and deposition of unburnt bones. * '' super monuments similar to [[Sí an Bhrú]] in the Boyne Valley. These are constructed on a greater scale, possess more elaborate artwork and are architecturally extravagant, incorporating techniques such as [[coirbéaladh]], long roofed passages, sillstones, and with building materials brought from distant locations. * '' More elaborate passage tomb tradition monuments may have sub-divisions of architectural space; cruciform layouts are well known from Loch Craobh, an Cheathrú Chaol air Brú na Bóinne.<ref name=Hensey2015 /> '' Sometimes, the clusters of monuments have a focal or central monument, bigger than its 'satellites'. This pattern is seen at [[Cnóbha]] and at an Cheathrú Mhór. There is often a structure on an even larger scale associated with landscape features such as lakes, rivers and mountains observed in the layout. For instance at an Cheathrú Chaol, a smaller cluster in san [[an Bricshliabh|an Bricshliabh]] has a number of outlying sites such as the Pinnacle on ''Keash Hill'', [[Ard Láí]], [[Baile an Chairn]] agus Suigh Lughaidh.<ref name=Hensey2014 /> '' One feature of Irish passage tombs that distinguishes them from other monumental types of the Neoiliteach era is the longevity of the tradition. They appear to be in use for well over a millennium, in contrast to other monument types associated with the luath-Neoiliteach, amhail tuamaí cúirte nó dolmainí ursanacha. == Earraí uaighe '' Burials in Irish passage tombs tend to be accompanied by a limited and distinctive range of objects. These [[earraí uaighe]] include [[bior]]anna fashioned from bone or red deer antler, carved and polished stone [[siogairlín]], pieces of [[grianchloch]], [[cloch thine]] nó [[seirt]] tools, stone or chalk balls and a distinctive form of pottery called Carrowkeel ware. The pots, formed of reddish clay, are fashioned in a variety of sizes, but are always round-bottomed, and often decorated with stab and drag patterns. Few intact examples have been recovered, but these include some fine examples from the [[Dumha na nGiall]] passage tomb at the [[Teamhair|], County Meath<ref name=OSullivan2005 /> == Grianchultas '' After his excavation and restoration work at [[Sí an Bhrú]], Michael O'Kelly reported his discovery of a solar alignment on the winter solstice. Such alignments have been claimed for monuments in different parts of Ireland and abroad, for example in [[Maes Howe]], san Albain; [[Loch Craobh]], Chontae na Mí; [[an Cnoc Rua]], Contae Chill Chainnigh and in [[Lios an tSeagail]], the central monument at [[an Cheathrú Mhór]], Contae Shligigh.<ref name=OKelly1982 /><ref name=Meehan2012 /> == Naisc idirnáisiúnta '' The Irish passage tombs bear similarities to examples found in other locations on the Atlantic facade; in particular in an [[an Bhriotáin]], [[an Bhreatain Bheag]] agus an [[Albain]]. Ancient DNA research has associated the dead in the Irish monuments with early farming migrations to the Atlantic region about 6,000 years ago.<ref name=Kador2018 /> The ancient ancestral origin of these groups was [[An Anatóil]]. Familial connections between people buried at an Cheathrú Mhór, an Cheathrú Chaol, Bá an Mhillín and Sí an Bhrú have been demonstrated, and the passage tomb populations appear to cluster (in genetic terms) away from occupants of other neolithic monuments and the general Irish neolithic population. This, and an indication of incest in the genetic profile of a male interred in the right recess of Newgrange, has led a team of researchers in [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Coláiste na Tríonóide]] to propose that Irish neolithic society was led by dynastic rulers. Lara Cassidy stated, "It seems what we have here is a powerful extended kin-group, who had access to elite burial sites in many regions of the island for at least half a millennium".<ref name=OSullivan2020 /><ref name=Cassidy2020 /> == Séadchomhartha neamhoscailte '' Although some of the more high profile Irish passage tombs have been excavated and - sometimes controversially - reconstructed, many monuments remain unexcavated. Many hill cairns and lowland cairns may be passage tombs;'' séadchomharthaí amhail is Sí Mór i gContae Liatroma, Baile an Chairn i gContae Shligigh agus Cruachán gar de Ráth Bhoth i gContae Dhún na nGall. == Suíomhanna * [[Brú na Bóinne]] ** [[Sí an Bhrú]] ** [[Cnóbha]] ** [[Dubhadh]] * [[Tuama Pasáiste na bhFuarchnoc|Na Fuarchnoic]] * [[Ráth Cuaráin]] * [[Loch Craobh]] * [[Tuamaí Pasáiste na Ceathrú Caoile|An Cheathrú Chaol]] * [[An Cheathrú Mhór]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=Bergh2013>{{cite journal | last=Bergh | first=Stefan | last2=Hensey | first2=Robert | date=2013 | title= Unpicking the Chronology of Carrowmore | url= https://www.researchgate.net/publication/259554734 | journal=Oxford Journal of Archaeology | volume=32 | issue=4 | pages= 343–366 | doi= 10.1111/ojoa.12019}}</ref> <ref name=Kador2018>{{cite journal | last=Kador | first=Thomas | last2=Cassidy | first2=Lara M.| last3=Geber | first3=Jonny | last4=Hensey | first4=Robert | last5=Meehan | first5=Pádraig | last6=Moore | first6=Sam | date=2018 | title=Rites of Passage: Mortuary Practice, Population Dynamics, and Chronology at the Carrowkeel Passage Tomb Complex, Co. Sligo, Ireland. | url= https://www.cambridge.org/core/journals/proceedings-of-the-prehistoric-society/article/rites-of-passage-mortuary-practice-population-dynamics-and-chronology-at-the-carrowkeel-passage-tomb-complex-co-sligo-ireland/CE8E9D1CC402CCF625E172501E8E8C65 | journal=Proceedings of the Prehistoric Society | volume=84 | pages=225–255 | issue=1–2 | doi= 10.5744/bi.2017.1001 | url-access=subscription}}</ref> <ref name=Case1963>{{cite journal | last=Case | first=Humphrey | date=1963 | title=Foreign Connections in the Irish Neolithic | journal=Ulster Journal of Archaeology | volume=26 | pages=3–18 | jstor=20567579}}</ref> <ref name=Hensey2015>{{cite book | last = Hensey | first = Robert | date = 2015 | title= First light: the origins of Newgrange | url = https://www.oxbowbooks.com/dbbc/first-light.html | publisher = Oxbow Books | pages = 210 | isbn = 9781782979517}}</ref> <ref name=Hensey2014>Hensey, Robert; Meehan, Padraig; Dowd, Marion, Moore, Sam. "A century of archaeology – historical excavation and modern research at the Carrowkeel passage tombs, County Sligo" PRIA, 2014</ref> <ref name=OSullivan2005>O'Sullivan, Muiris. "Dumha na nGiall, the Mound of the Hostages, Tara". Wordwell Press. 2005</ref> <ref name=OKelly1982>O'Kelly, Michael; O'Kelly, Claire. "Newgrange - Archaeology, Art and Legend" Thames and Hudson. 1982</ref> <ref name=Meehan2012>{{cite journal | last1 = Meehan | first1 = Padraig | year = 2012 | title = A Possible Astronomical Alignment marking Seasonal Transitions at Listoghil, Sligo, Ireland | journal = Internet Archaeology | volume = 32 | issue = 32 | doi = 10.11141/ia.32.3 }}</ref> <ref name=OSullivan2020>{{cite news | ainm = Kevin | sloinne = O'Sullivan | teideal = Newgrange tomb body belonged to royal-like male 'born of incest' | url = https://www.irishtimes.com/culture/heritage/newgrange-tomb-body-belonged-to-royal-like-male-born-of-incest-1.4281412 | foilsitheoir = The Irish Times | dáta = 18 Meitheamh 2020 | dátarochtana = 6 Iúil 2020}}</ref> <ref name=Cassidy2020>{{cite journal | last = Cassidy | first = Lara M. |last2 = Ó Maoldúin | first2 = Ros | last3 = Kador | first3 = Thomas | last4 = Lynch | first4 = Ann | last5 = Jones|first5 = Carleton | last6 = Woodman | first6 = Peter C. | last7 = Murphy | first7 = Eileen | last8 = Ramsey | first8= Greer | last9 = Dowd | first9 = Marion | last10 = Noonan | first10 = Alice | last11 = Campbell | first11 = Ciarán| last12 = Jones | first12 = Eppie R. | last13 = Mattiangeli | first13 = Valeria | last14 = Bradley | first14 = Daniel G. | year = 2020 | title = A dynastic elite in monumental Neolithic society | url= | journal = Nature | volume = 582 | issue = 7812| pages = 384–388| doi = 10.1038/s41586-020-2378-6 | pmid = 32555485 | s2cid = 219729757 |pmc = 7116870}}</ref> }} [[Catagóir:Tuamaí pasáiste| ]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ oo20rfu1thz6g8nw17fxyj6002curih 2 120001 1327147 1327136 2026-09-01T22:10:23Z Marcas.oduinn 33120 1327147 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ __NOTOC__ == Córas == * {{tl|efn}} * {{tl|citation}}, {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}} * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} * {{tl|An tSionainn}} * {{tl|Dead link}} * {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}} * {{tl|delete}}->{{tl|scrios}} * {{tl|fíoras}} * {{tl|legend}} * {{tl|lang}} * {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}} * {{tl|SPARQL}} * {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}} * {{tl|WD Bosca Sonraí}}, [[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]] == Liomsa == * {{[[:Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir|Barra Roghchláir]]}} s838487sefuqz8wnqu9c21knb4m7xje 1327172 1327147 2026-09-02T11:22:46Z Marcas.oduinn 33120 /* */ 1327172 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ __NOTOC__ == Córas == * {{tl|efn}} * {{tl|citation}}, {{tl|lua idirlín}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite journal}}, {{tl|cite report}} * {{tl|WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} * {{tl|An tSionainn}} * {{tl|Dead link}} * {{tl|síol}}, {{tl|síol-tír}}, {{tl|síol-tír-ie}} * {{tl|delete}}->{{tl|scrios}} * {{tl|fíoras}} * {{tl|legend}} * {{tl|lang}} * {{tl|Official website}}={{tl|Suíomh gréasáin oifigiúil}} * {{tl|SPARQL}} * {{tl|Glanadh}}, {{tl|Glanadh-mar}} * {{tl|WD Bosca Sonraí}}, [[:Catagóir:WD Boscaí sonraí]] == Liomsa == * {{[[:Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir|Barra Roghchláir]]}} 11n8ipzr5ned2tvkf7tlutvc9b014gr 0 128326 1327143 2026-09-01T13:24:20Z Mahagaja 91 Ag athdhíriú go [[Peann luaidhe]] 1327143 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Peann luaidhe]] aogwtgjzx97936n912sk77qn7mtskle 0 128327 1327145 2026-09-01T16:12:38Z TheUltimateGenealogy 68055 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba pholaiteoir Éireannach é '''Patrick "Paddy" Hourigan''' (1934 – 7 Bealtaine 2022), ball d'[[Fine Gael]], a rinne ionadaíocht ar an toghlach Chaisleán Uí Chonaill ar [[Comhairle Contae Luimnigh]] ó 1972 go 2004, agus a bhí ina Chathaoirleach ar Chomhairle Contae Luimnigh ó 1993 go 1994.<ref name="mayor">{{en}} "Mayor expresses sympathies on death of former Cathaoirleach of Limerick County Council" (nasc marbh), Comhairle Cat...' 1327145 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba pholaiteoir Éireannach é '''Patrick "Paddy" Hourigan''' (1934 – 7 Bealtaine 2022), ball d'[[Fine Gael]], a rinne ionadaíocht ar an toghlach Chaisleán Uí Chonaill ar [[Comhairle Contae Luimnigh]] ó 1972 go 2004, agus a bhí ina Chathaoirleach ar Chomhairle Contae Luimnigh ó 1993 go 1994.<ref name="mayor">{{en}} "Mayor expresses sympathies on death of former Cathaoirleach of Limerick County Council" (nasc marbh), Comhairle Cathrach agus Contae Luimnigh, 9 Bealtaine 2022 (léite an 28 Lúnasa 2026)</ref> I gcaitheamh saoil phoiblí a mhair breis is trí scór bliain, bhí sé ar cheann de na pearsana áitiúla ba mhó aithne i measc an Fhine Gael in oirthear Chontae Luimnigh.<ref name="oregan2022">{{en}} Donal O'Regan, "Tributes paid to a 'colossus' in politics in Limerick", ''Limerick Leader'', 8 Bealtaine 2022</ref> == Óige agus oideachas == Rugadh Hourigan timpeall na bliana 1934 do theaghlach feirmeoireachta ag The Orchards, teach a bhí suite in Eanach, gar do Lisnagry, i [[Contae Luimnigh]], a thóg a athair go luath sna 1930idí.<ref name="miami">{{en}} "Fr. Michael J. Hourigan" (nasc marbh), Dignity Memorial / Ardeaspagóideacht Miami, 2 Bealtaine 2012 (léite an 28 Lúnasa 2026)</ref> Bhí sé ar dhuine de roinnt clainne James Hourigan (1893–1973), feirmeoir, agus Mona Frances Hourigan (née Lane; 1903–1970).<ref name="miami" /><ref>{{en}} "Tributes paid to former Limerick Council Chairman", ''Limerick Post'', 8 Bealtaine 2022</ref> I measc a dheartháireacha agus a dheirfiúracha bhí [[Richard Hourigan]] (1939–2002), a bhí ina sheanadóir Fhine Gael don phainéal talmhaíochta idir 1982 agus 1987, agus arís ó 1989 go 1993. Thug fógra báis comhaimseartha faoi Richard Hourigan le fios go raibh a dheartháir Paddy ina bhall den chomhairle contae ag an am.<ref>{{en}} "Former Fine Gael Senator dies", ''Irish Examiner'', 10 Samhain 2002</ref> Rinne [[Kieran O'Donnell]], Teachta Dála Fhine Gael a d'oibrigh in éineacht le Hourigan ar feadh na mblianta fada, cur síos ina dhiaidh sin ar an mbeirt dheartháireacha le chéile mar "finscéal" i bpolaitíocht Fhine Gael i Luimneach.<ref name="oregan2022" /> Sagart Caitliceach eile ab ea deartháir eile, an tAthair Michael Joseph Hourigan (1941–2012), a d'fhóin in Ardeaspagóideacht Miami, Florida, ina measc mar shagart paróiste ag St Bernard i Sunrise agus St Paul l'Apôtre i Lighthouse Point. Luadh ina fhógra báis "a dheartháir, Paddy Hourigan, agus a bhean chéile Anne" i measc na gcomhaltaí teaghlaigh a d'fhág sé ina dhiaidh, chomh maith le roinnt deirfiúracha.<ref name="miami" /> Phós Hourigan Anne, agus bhí ceathrar clainne acu: an bheirt iníonacha Monica agus Kathleen, agus an bheirt mhac James agus Patrick.<ref name="mayor" /> == Gairm pholaitiúil == === Teacht ar Chomhairle Contae Luimnigh === Cuireadh Hourigan ar Chomhairle Contae Luimnigh trí chomhthoghadh sa bhliain 1972 don toghlach Chaisleán Uí Chonaill, chun an suíochán a bhí folamh de bharr éirí as John D. O'Dwyer a líonadh.<ref name="mayor" /> Choinnigh sé a shuíochán ina dhiaidh sin ag cúig thoghchán áitiúla as a chéile, i 1974, 1979, 1985, 1991 agus 1999.<ref name="mayor" /><ref name="irelandelection">{{en}} "Paddy Hourigan – Candidate Profile" (nasc marbh), IrelandElection.com (léite an 28 Lúnasa 2026)</ref> Bhí a chéad toghchán, i 1974, an-dlúth: fuair sé an séú suíochán agus an ceann deireanach le 829 vóta céad rogha (8.4%).<ref name="irelandelection" /> Mhéadaigh a thoradh pearsanta go suntasach le linn an téarma ina dhiaidh sin, agus i dtoghchán 1979, fuair sé 1,290 vóta céad rogha (25.1%), i bhfad os cionn an chuóta ón gcéad chomhaireamh.<ref name="irelandelection" /> Athtoghadh é i 1985 (1,364 vóta, 12.9%), i 1991 (1,048 vóta, 9.2%) agus i 1999 (899 vóta, 7.3%).<ref name="irelandelection" /> === Cathaoirleach ar Chomhairle Contae Luimnigh (1993–1994) === Toghadh Hourigan mar Chathaoirleach ar Chomhairle Contae Luimnigh don téarma 1993–1994, an post sibhialta ba shinsearaí laistigh d'údarás áitiúil an chontae ag an am sin, post ar leith ó phost Mhéara Chathair Luimnigh, a bhí á líonadh ar leithligh ag Comhairle Chathrach Luimnigh ag an am.<ref name="mayor" /> === Toghchán 1999 agus briseadh 2004 === Choinnigh Hourigan a shuíochán i 1999, ach briseadh air sna toghcháin áitiúla i 2004, le 1,069 vóta céad rogha (7.4%), toradh nach raibh dóthanach chun an cuóta a bhí ag teastáil dá aththoghadh a bhaint amach.<ref name="irelandelection" /> Chuir a bhriseadh deireadh le 32 bliain de sheirbhís leanúnach ar an gcomhairle, agus tugadh faoi deara sa phreas náisiúnta é mar chailleadh an chomhalta ba shinsearaí ar an gcomhairle.<ref>{{en}} Karl Hanlon, "Former rugby international 'Ginger' McLoughlin wins city council seat", ''The Irish Times'', 14 Meitheamh 2004</ref> == Saol níos déanaí == Tar éis dó éirí as an bpolaitíocht thofa, d'fhan Hourigan gníomhach i saol an phobail i gceantar Chaisleán Uí Chonaill agus Mhaigh Rua.<ref name="mayor" /> I mBealtaine 2014, agus é timpeall 80 bliain d'aois, d'fhreastail sé ar chruinniú deireanach choiste an toghlaigh Chaisleán Uí Chonaill, a tionóladh ag Nicker roimh dhíothú na sean-struchtúr comhairle contae agus cathrach níos déanaí an bhliain sin, áit ar tugadh onóir do chomhairleoirí, iar-chomhairleoirí san áireamh, as a seirbhís.<ref name="oregan2014">{{en}} Donal O'Regan, "Tributes aplenty at very last Castleconnell area meeting", ''Limerick Leader'', 18 Bealtaine 2014</ref> Ag an gcruinniú sin, thug Hourigan ómós d'iarchomhghleacaithe agus do bhaill foirne na comhairle a bhí faoin bhfód, ag cur leis go raibh "athruithe móra ag teacht, agus tá súil agam gur chun feabhais a bheidh siad".<ref name="oregan2014" /> Tógadh grianghraf de i 2015 agus é ag tacú le tionscnamh Team Limerick Clean-Up.<ref>{{en}} Richard Lynch, "Tributes paid to former Limerick Council Chairman Paddy Hourigan", ''I Love Limerick'', 10 Bealtaine 2022</ref> Bhí Hourigan ina chara mór fada le Paddy Rainsford, fear eile as Eanach agus gníomhaí de chuid Fhine Gael. Ba nós leo beirt deoch a ól le chéile beagnach gach Domhnach ar feadh na mblianta fada i mbeár Lee i Newport, go dtí bás Rainsford i mí na Nollag 2019.<ref>{{en}} Donal O'Regan, "Tributes paid to 'wonderful friend and neighbour' after Christmas tragedy", ''Limerick Leader'', 20 Nollaig 2019</ref> == Bás == Fuair Hourigan bás ina theach cónaithe in Eanach, Lisnagry, ar an 7 Bealtaine 2022.<ref name="oregan2022" /> Ba é Méara Chathair agus Chontae Luimnigh, an Comhairleoir Daniel Butler, a bhí i gceannas ar na hómóis, agus é ag cur síos air mar "duine de fhíor-uaisle an tsaoil".<ref name="mayor" /> Tionóladh cruinniú speisialta de Chomhairle Cathrach agus Contae Luimnigh ar líne an 10 Bealtaine 2022 chun rún comhbhróin a rith, agus cuireadh brat na hÉireann leathchrainn ar fhoirgnimh na comhairle go dtí tar éis a shochraide.<ref name="mayor" /> Rinne Kieran O'Donnell cur síos air mar "ollmhaith i bpolaitíocht Luimnigh agus ar an leibhéal áitiúil" agus luaigh sé a "spiorad polaitiúil suntasach".<ref name="oregan2022" /> Bhí Hourigan ina luí i dTeach Sochraide Meehan i Newport ar an 9 Bealtaine 2022. Bhí a Aifreann sochraide in Eaglais an Ró Naofa i Maigh Rua ar an 10 Bealtaine 2022, agus cuireadh é ina dhiaidh sin i reilig Eanaigh.<ref name="oregan2022" /><ref name="mayor" /> == Stair thoghchánach == {| class="wikitable" |- ! Toghchán !! Vótaí céad rogha !! Sciar vótaí !! Toradh |- | 1974 || 829 || 8.4% || Toghadh |- | 1979 || 1,290 || 25.1% || Toghadh |- | 1985 || 1,364 || 12.9% || Toghadh |- | 1991 || 1,048 || 9.2% || Toghadh |- | 1999 || 899 || 7.3% || Toghadh |- | 2004 || 1,069 || 7.4% || Níor toghadh |} Foinse: IrelandElection.com, torthaí an toghlaigh Chaisleán Uí Chonaill, 1974–2004.<ref name="irelandelection" /> == Nótaí agus tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Hourigan, Patrick}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1934]] [[Catagóir:Fine Gael]] [[Catagóir:Contae Luimnigh]] ghkwou25z77q3ummekqjpljx0eerxs8 0 128328 1327149 2026-09-01T22:53:31Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le ' Chuir Donald Trump tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne Cheanada i mí Eanáir 2025. == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]]' 1327149 wikitext text/x-wiki Chuir Donald Trump tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne Cheanada i mí Eanáir 2025. == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] kdt24xvf345fj7gmmkwnnqv90er8g53 1327150 1327149 2026-09-01T22:55:47Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Cogadh Trádála Cheanada le Stáit Aontaithe Mheiriceá]] go [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada i]] 1327149 wikitext text/x-wiki Chuir Donald Trump tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne Cheanada i mí Eanáir 2025. == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] kdt24xvf345fj7gmmkwnnqv90er8g53 1327153 1327150 2026-09-01T22:57:07Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada i]] go [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] 1327149 wikitext text/x-wiki Chuir Donald Trump tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne Cheanada i mí Eanáir 2025. == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] kdt24xvf345fj7gmmkwnnqv90er8g53 1327157 1327153 2026-09-01T23:14:13Z TGcoa 21229 1327157 wikitext text/x-wiki Chuir Donald Trump tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne Cheanada i mí Eanáir 2025. Tháinig an tSín agus Ceanada faoi anáil na dtaraifí i mí Feabhra 2025 (25% de ghnáth). As Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe. Buille ar an mbuille, ghearr Ceanada taraifí idir 10-25% ar earraí ó Mheiriceá i mí Feabhra.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cogadh trádála ar na bacáin ceaptar a bhuíochas do Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494337-cogadh-tradala-ar-na-bacain-ceaptar-a-bhuiochas-do-trump/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh cosc fiú ar [[Bourbon]] as na S-A. Ach níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe go háirithe. Ceannaíonn Ceanada seirbhísí ó na Stáit Aontaithe an chuid is mó. Ar an 11 Márta 2025, d'fhógair Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50% .<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le taraifí ar tháirgí as Ceanada a dhúbailt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0311/1501403-trump-le-taraifi-ar-thairgi-as-ceanada-a-dhubailt/|date=2025-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cúpla uair níos déanaí, ar an 12 Márta, dúirt sé a mhalairt (taraifí 25%).<ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html|teideal=Trump imposes sweeping 25% steel and aluminum tariffs. Canada and Europe swiftly retaliate {{!}} CNN Business|údar=Elisabeth Buchwald|dáta=2025-03-12|language=en|work=CNN|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deir-an-tae-go-mbeadh-taraifi-an-uachtarain-trump-neamhdhleathach-gan-udar-agus-go-ndeanfaidis-dochar/|teideal=Deir an tAE go mbeadh taraifí an Uachtaráin Trump neamhdhleathach, gan údar agus go ndéanfaidís dochar|dáta=2025-02-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] dwwi7lh8vawno27fh750yf9k59cqu41 1327159 1327157 2026-09-01T23:18:49Z TGcoa 21229 1327159 wikitext text/x-wiki Chuir Donald Trump tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne Cheanada i mí Eanáir 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muintir-cheanada-a-meas-faoina-gcumas-ag-trump/|teideal=Muintir Cheanada á meas faoina gcumas ag Trump|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=1 Meán Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-09-01}}</ref> Tháinig Ceanada faoi anáil na dtaraifí i mí Feabhra 2025 (25% de ghnáth). As Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe. Buille ar an mbuille, ghearr Ceanada taraifí idir 10-25% ar earraí ó Mheiriceá i mí Feabhra.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cogadh trádála ar na bacáin ceaptar a bhuíochas do Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494337-cogadh-tradala-ar-na-bacain-ceaptar-a-bhuiochas-do-trump/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh cosc fiú ar [[Bourbon]] as na S-A. Ach níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe go háirithe. Ceannaíonn Ceanada seirbhísí ó na Stáit Aontaithe an chuid is mó. Ansin cuireadh na taraifí a bhí le gearradh ar Cheanada ar athló, tar éis teacht ar chomhaontú faoi cheisteanna a bhain "leis an teorainn" agus ábhair eile.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Taraifí ar Mheicsiceo curtha ar athló ag Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494495-taraifi-ar-mheicsiceo-curtha-ar-athlo-ag-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 11 Márta 2025, d'fhógair Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50% .<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le taraifí ar tháirgí as Ceanada a dhúbailt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0311/1501403-trump-le-taraifi-ar-thairgi-as-ceanada-a-dhubailt/|date=2025-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cúpla uair níos déanaí, ar an 12 Márta, dúirt sé a mhalairt (taraifí 25%).<ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html|teideal=Trump imposes sweeping 25% steel and aluminum tariffs. Canada and Europe swiftly retaliate {{!}} CNN Business|údar=Elisabeth Buchwald|dáta=2025-03-12|language=en|work=CNN|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deir-an-tae-go-mbeadh-taraifi-an-uachtarain-trump-neamhdhleathach-gan-udar-agus-go-ndeanfaidis-dochar/|teideal=Deir an tAE go mbeadh taraifí an Uachtaráin Trump neamhdhleathach, gan údar agus go ndéanfaidís dochar|dáta=2025-02-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] nsc40nxfjtd8aktw1r1hkbkcq5t8bz4 1327162 1327159 2026-09-01T23:39:30Z TGcoa 21229 1327162 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:President Donald Trump greets Prime Minister of Canada Mark Carney at the West Wing entrance of the White House (54501166642).jpg|mion|Trump agus Mark Carney, 6 Bealtaine 2025]] Chuir Donald Trump tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne Cheanada ar an 20 Eanáir 2025, in [[Dara téarma Donald Trump|óráid a thug sé]] i d[[Comhdháil na Stát Aontaithe|Teach na Comhdhála]] ar Chnoc an Chaipeatóil. Mhaígh Trump gur chóir do Cheanada a bheith mar an ‘51ú stát’ de chuid na Stát Aontaithe. == Imeachtaí == Tháinig Ceanada faoi anáil na dtaraifí i mí Feabhra 2025 (taraif 25% ar chruach). As Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe. Buille ar an mbuille, ghearr Ceanada taraifí idir 10-25% ar earraí ó Mheiriceá i mí Feabhra.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cogadh trádála ar na bacáin ceaptar a bhuíochas do Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494337-cogadh-tradala-ar-na-bacain-ceaptar-a-bhuiochas-do-trump/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh cosc fiú ar [[Bourbon]] as na S-A. Ach níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe go háirithe. (Ceannaíonn Ceanada seirbhísí ó na Stáit Aontaithe an chuid is mó). Ansin cuireadh na taraifí a bhí le gearradh ar Cheanada ar athló, tar éis teacht ar chomhaontú faoi cheisteanna a bhain "leis an teorainn" agus ábhair eile.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Taraifí ar Mheicsiceo curtha ar athló ag Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494495-taraifi-ar-mheicsiceo-curtha-ar-athlo-ag-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 11 Márta 2025, d'fhógair Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50% .<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le taraifí ar tháirgí as Ceanada a dhúbailt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0311/1501403-trump-le-taraifi-ar-thairgi-as-ceanada-a-dhubailt/|date=2025-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cúpla uair níos déanaí, ar an 12 Márta, dúirt sé a mhalairt (taraifí 25%).<ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html|teideal=Trump imposes sweeping 25% steel and aluminum tariffs. Canada and Europe swiftly retaliate {{!}} CNN Business|údar=Elisabeth Buchwald|dáta=2025-03-12|language=en|work=CNN|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deir-an-tae-go-mbeadh-taraifi-an-uachtarain-trump-neamhdhleathach-gan-udar-agus-go-ndeanfaidis-dochar/|teideal=Deir an tAE go mbeadh taraifí an Uachtaráin Trump neamhdhleathach, gan údar agus go ndéanfaidís dochar|dáta=2025-02-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> Ar an 6 Bealtaine, thug Trump le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil. "Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann", a dúirt Trump le [[Mark Carney]] In 2026, ba shárú soiléir ar fhlaitheas Cheanada roinnt d’éilimh Mheiriceá sna cainteanna trádála sa bhliain sin – * smacht a bheith ag Meiriceá ar chaidreamh trádála Cheanada le tíortha eile * cur isteach ar dhlíthe teanga Cheanada. Chonaic pobal Cheanada nach raibh aon rogha acu ach an fód a sheasamh i gcoinne éilimh Trump. Ba dhearcadh mhuintir Cheanada go raibh ‘líne nach féidir a thrasnú’ ann agus bhí an líne sin sroichte acu in 2026.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muintir-cheanada-a-meas-faoina-gcumas-ag-trump/|teideal=Muintir Cheanada á meas faoina gcumas ag Trump|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=1 Meán Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-09-01}}</ref> == Cúlra == Tá geilleagar SAM níos mó ná 13 oiread gheilleagar Cheanada. Ina theannta sin, tá Ceanada i bhfad níos spleáiche ar mhargadh Mheiriceá ná mar atá Meiriceá ar Cheanada. In 2025, chuaigh thart ar 73% d’easpórtálacha Cheanada chuig na Stáit Aontaithe, ach ní dheachaigh ach tuairim is 17% d’easpórtálacha SAM go Ceanada.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] 7uiwvx8u6nkvhrmewtr4m4821hw0fdf 1327163 1327162 2026-09-01T23:49:45Z TGcoa 21229 1327163 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:President Donald Trump greets Prime Minister of Canada Mark Carney at the West Wing entrance of the White House (54501166642).jpg|mion|Trump agus Mark Carney, 6 Bealtaine 2025|220x220px]] [[Íomhá:Prime Minister Carney Meets With President Trump.webm|mion|220x220px|Físeán: Mark Carney ina aonar, 6 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:President Donald Trump Participates in a Bilateral Meeting with the Prime Minister of Canada.webm|mion|220x220px|Físeán: 16 Mei. 2025]] [[Íomhá:Tariff imposition warning at Shoppers Drug Mart in Canada - 20250405 - 01.jpg|mion|220x220px|Shoppers Drug Mart in Ceanada, 2025]] [[Íomhá:Baked in Canada - 20250308-2 (cropped).jpg|mion|220x220px|Arán as Ceanada]] Chuir Donald Trump tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne Cheanada ar an 20 Eanáir 2025, in [[Dara téarma Donald Trump|óráid a thug sé]] i d[[Comhdháil na Stát Aontaithe|Teach na Comhdhála]] ar Chnoc an Chaipeatóil. Mhaígh Trump gur chóir do Cheanada a bheith mar an ‘51ú stát’ de chuid na Stát Aontaithe. == Imeachtaí == Tháinig Ceanada faoi anáil na dtaraifí i mí Feabhra 2025 (taraif 25% ar chruach). As Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe. Buille ar an mbuille, ghearr Ceanada taraifí idir 10-25% ar earraí ó Mheiriceá i mí Feabhra.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cogadh trádála ar na bacáin ceaptar a bhuíochas do Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494337-cogadh-tradala-ar-na-bacain-ceaptar-a-bhuiochas-do-trump/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh cosc fiú ar [[Bourbon]] as na S-A. Ach níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe go háirithe. (Ceannaíonn Ceanada seirbhísí ó na Stáit Aontaithe an chuid is mó). Ansin cuireadh na taraifí a bhí le gearradh ar Cheanada ar athló, tar éis teacht ar chomhaontú faoi cheisteanna a bhain "leis an teorainn" agus ábhair eile.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Taraifí ar Mheicsiceo curtha ar athló ag Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494495-taraifi-ar-mheicsiceo-curtha-ar-athlo-ag-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 11 Márta 2025, d'fhógair Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50% .<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le taraifí ar tháirgí as Ceanada a dhúbailt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0311/1501403-trump-le-taraifi-ar-thairgi-as-ceanada-a-dhubailt/|date=2025-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cúpla uair níos déanaí, ar an 12 Márta, dúirt sé a mhalairt (taraifí 25%).<ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html|teideal=Trump imposes sweeping 25% steel and aluminum tariffs. Canada and Europe swiftly retaliate {{!}} CNN Business|údar=Elisabeth Buchwald|dáta=2025-03-12|language=en|work=CNN|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deir-an-tae-go-mbeadh-taraifi-an-uachtarain-trump-neamhdhleathach-gan-udar-agus-go-ndeanfaidis-dochar/|teideal=Deir an tAE go mbeadh taraifí an Uachtaráin Trump neamhdhleathach, gan údar agus go ndéanfaidís dochar|dáta=2025-02-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> Ar an 6 Bealtaine, thug Trump le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil. "Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann", a dúirt Trump le [[Mark Carney]] In 2026, ba shárú soiléir ar fhlaitheas Cheanada roinnt d’éilimh Mheiriceá sna cainteanna trádála sa bhliain sin – * smacht a bheith ag Meiriceá ar chaidreamh trádála Cheanada le tíortha eile * cur isteach ar dhlíthe teanga Cheanada. Chonaic pobal Cheanada nach raibh aon rogha acu ach an fód a sheasamh i gcoinne éilimh Trump. Ba dhearcadh mhuintir Cheanada go raibh ‘líne nach féidir a thrasnú’ ann agus bhí an líne sin sroichte acu in 2026.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muintir-cheanada-a-meas-faoina-gcumas-ag-trump/|teideal=Muintir Cheanada á meas faoina gcumas ag Trump|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=1 Meán Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-09-01}}</ref> == Cúlra == Tá geilleagar SAM níos mó ná 13 oiread gheilleagar Cheanada. Ina theannta sin, tá Ceanada i bhfad níos spleáiche ar mhargadh Mheiriceá ná mar atá Meiriceá ar Cheanada. In 2025, chuaigh thart ar 73% d’easpórtálacha Cheanada chuig na Stáit Aontaithe, ach ní dheachaigh ach tuairim is 17% d’easpórtálacha SAM go Ceanada.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] 7x6sbpb2ytxzmchxla52rusbe64lp0o 1327164 1327163 2026-09-02T00:04:57Z TGcoa 21229 1327164 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:President Donald Trump greets Prime Minister of Canada Mark Carney at the West Wing entrance of the White House (54501166642).jpg|clé|mion|220px|Trump ag fáiltiú roimh [[Mark Carney]], Príomh-Aire Cheanada, ag an Teach Bán, 6 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:Prime Minister Carney Meets With President Trump.webm|clé|mion|220px|Físeán: Mark Carney i gcruinniú le Trump, 6 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:President Donald Trump Participates in a Bilateral Meeting with the Prime Minister of Canada.webm|clé|mion|220px|Físeán: cruinniú déthaobhach idir Trump agus Príomh-Aire Cheanada, 2025]] [[Íomhá:Tariff imposition warning at Shoppers Drug Mart in Canada - 20250405 - 01.jpg|clé|mion|220px|Rabhadh faoi tharaifí i siopa de chuid Shoppers Drug Mart i gCeanada, 2025]] [[Íomhá:Baked in Canada - 20250308-2 (cropped).jpg|clé|mion|220px|Arán a bácáladh i gCeanada]] Chuir [[Donald Trump]] tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne [[Ceanada|Cheanada]] ar an 1 Feabhra 2025, nuair a shínigh sé orduithe feidhmiúcháin ag gearradh [[Taraif|taraife]] 25% ar earraí ó Cheanada, agus taraif 10% ar ola agus ar fhuinneamh. San óráid insealbhaithe a thug sé i gCaipeatól na Stát Aontaithe ar an 20 Eanáir 2025, gheall sé go ngearrfadh na Stáit Aontaithe "taraifí agus cánacha ar thíortha iasachta". Mhol Trump go minic gur chóir do Cheanada a bheith ina "51ú stát" de chuid na Stát Aontaithe. == Imeachtaí == D'fhógair Trump taraif 25% ar chruach agus ar alúmanam i mí Feabhra 2025. As Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe. Mar fhreagra air sin, ghearr Ceanada taraifí idir 10% agus 25% ar earraí ó Mheiriceá i mí Feabhra.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cogadh trádála ar na bacáin ceaptar a bhuíochas do Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494337-cogadh-tradala-ar-na-bacain-ceaptar-a-bhuiochas-do-trump/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh cosc fiú ar [[Bourbon|bhourbon]] as na Stáit Aontaithe. Níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, áfach, go háirithe seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe. (Is ó na Stáit Aontaithe a cheannaíonn Ceanada an chuid is mó dá cuid seirbhísí.) Ansin cuireadh na taraifí a bhí le gearradh ar Cheanada ar athló, tar éis teacht ar chomhaontú faoi cheisteanna a bhain "leis an teorainn" agus faoi ábhair eile.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Taraifí ar Mheicsiceo curtha ar athló ag Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494495-taraifi-ar-mheicsiceo-curtha-ar-athlo-ag-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 11 Márta 2025, d'fhógair Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50%.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le taraifí ar tháirgí as Ceanada a dhúbailt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0311/1501403-trump-le-taraifi-ar-thairgi-as-ceanada-a-dhubailt/|date=2025-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cúpla uair an chloig níos déanaí, ar an 12 Márta, dúirt sé a mhalairt (taraifí 25%).<ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html|teideal=Trump imposes sweeping 25% steel and aluminum tariffs. Canada and Europe swiftly retaliate {{!}} CNN Business|údar=Elisabeth Buchwald|dáta=2025-03-12|language=en|work=CNN|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deir-an-tae-go-mbeadh-taraifi-an-uachtarain-trump-neamhdhleathach-gan-udar-agus-go-ndeanfaidis-dochar/|teideal=Deir an tAE go mbeadh taraifí an Uachtaráin Trump neamhdhleathach, gan údar agus go ndéanfaidís dochar|dáta=2025-02-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> Ar an 6 Bealtaine 2025, thug Trump le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil. "Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann", a dúirt sé le [[Mark Carney]]. Is sárú soiléir ar fhlaitheas Cheanada roinnt d'éilimh Mheiriceá sna cainteanna trádála in 2026: * smacht a bheith ag Meiriceá ar chaidreamh trádála Cheanada le tíortha eile; * cur isteach ar dhlíthe teanga Cheanada. Chonaic pobal Cheanada nach raibh aon rogha acu ach an fód a sheasamh i gcoinne éilimh Trump. Bhí muintir Cheanada den tuairim go raibh "líne nach féidir a thrasnú" ann agus go raibh an líne sin sroichte acu in 2026.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muintir-cheanada-a-meas-faoina-gcumas-ag-trump/|teideal=Muintir Cheanada á meas faoina gcumas ag Trump|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=1 Meán Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-09-01}}</ref> == Baghcat na gCeanadach == Mar fhreagra ar na taraifí agus ar chaint Trump faoin "51ú stát", thosaigh [[Baghcat (agóid)|baghcat]] ó bhun aníos ar earraí Meiriceánacha i gCeanada i mí Feabhra 2025. Faoin bhfeachtas "Buy Canadian" ("Ceannaigh earraí Ceanadacha") thosaigh tomhaltóirí ag lorg táirgí a rinneadh sa bhaile, agus baineadh deochanna meisciúla Meiriceánacha de na seilfeanna i bhformhór na gcúigí, [[Ontario]] agus [[Quebec|Québec]] ina measc. Ba é 15.3% sciar Cheanada d'easpórtálacha earraí na Stát Aontaithe in 2025, i gcomparáid le meán 17.8% sna deich mbliana roimhe sin — bearna de bheagnach 60 billiún dollar SAM. Cheannaigh Ceanada 94,148 gluaisteán Meiriceánach níos lú (laghdú 12%), agus thit easpórtálacha cruach na Stát Aontaithe go Ceanada an cúigiú cuid. Ghearr na Ceanadaigh siar go mór ar [[Turasóireacht|thurasóireacht]] sna Stáit Aontaithe freisin. Thit caiteachas cártaí creidmheasa Ceanadacha ar fud na Stát Aontaithe 22%, agus i Vermont ba é 47% an titim. Meastar gur cailleadh idir 13,900 agus 42,100 post i bhfiontair bheaga agus mheánmhéide sna Stáit Aontaithe dá bharr.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-buy-canadian-boycott-exports-travel-trump/|teideal=Canadians are still boycotting U.S. goods. Has it made a difference?|údar=Nathan VanderKlippe|dáta=2026-05-03|language=en|work=The Globe and Mail|dátarochtana=2026-09-02}}</ref> == Cúlra == Tá geilleagar SAM níos mó ná 13 oiread gheilleagar Cheanada. Ina theannta sin, tá Ceanada i bhfad níos spleáiche ar mhargadh Mheiriceá ná mar atá Meiriceá ar Cheanada. In 2025, chuaigh thart ar 73% d'easpórtálacha Cheanada chuig na Stáit Aontaithe, ach ní dheachaigh ach tuairim is 17% d'easpórtálacha SAM go Ceanada.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] * [[Mark Carney]] * [[Taraif]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] h9wk24uokuh1se0qrvw6l6qm3xcuaim 1327165 1327164 2026-09-02T00:09:18Z TGcoa 21229 1327165 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:President Donald Trump greets Prime Minister of Canada Mark Carney at the West Wing entrance of the White House (54501166642).jpg|deas|mion|220px|Trump ag fáiltiú roimh [[Mark Carney]], Príomh-Aire Cheanada, ag an Teach Bán, 6 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:Prime Minister Carney Meets With President Trump.webm|deas|mion|220px|Físeán: Mark Carney i gcruinniú le Trump, 6 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:President Donald Trump Participates in a Bilateral Meeting with the Prime Minister of Canada.webm|deas|mion|220px|Físeán: cruinniú déthaobhach idir Trump agus Príomh-Aire Cheanada, 2025]] [[Íomhá:Tariff imposition warning at Shoppers Drug Mart in Canada - 20250405 - 01.jpg|deas|mion|220px|Rabhadh faoi tharaifí i siopa de chuid Shoppers Drug Mart i gCeanada, 2025]] [[Íomhá:Baked in Canada - 20250308-2 (cropped).jpg|deas|mion|220px|Arán a bácáladh i gCeanada]] Chuir [[Donald Trump]] tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne [[Ceanada|Cheanada]] ar an 1 Feabhra 2025, nuair a shínigh sé orduithe feidhmiúcháin ag gearradh [[Taraif|taraife]] 25% ar earraí ó Cheanada, agus taraif 10% ar ola agus ar fhuinneamh. San óráid insealbhaithe a thug sé i gCaipeatól na Stát Aontaithe ar an 20 Eanáir 2025, gheall sé go ngearrfadh na Stáit Aontaithe "taraifí agus cánacha ar thíortha iasachta". Mhol Trump go minic gur chóir do Cheanada a bheith ina "51ú stát" de chuid na Stát Aontaithe. == Imeachtaí == D'fhógair Trump taraif 25% ar chruach agus ar alúmanam i mí Feabhra 2025. As Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe. Mar fhreagra air sin, ghearr Ceanada taraifí idir 10% agus 25% ar earraí ó Mheiriceá i mí Feabhra.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cogadh trádála ar na bacáin ceaptar a bhuíochas do Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494337-cogadh-tradala-ar-na-bacain-ceaptar-a-bhuiochas-do-trump/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh cosc fiú ar [[Bourbon|bhourbon]] as na Stáit Aontaithe. Níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, áfach, go háirithe seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe. (Is ó na Stáit Aontaithe a cheannaíonn Ceanada an chuid is mó dá cuid seirbhísí.) Ansin cuireadh na taraifí a bhí le gearradh ar Cheanada ar athló, tar éis teacht ar chomhaontú faoi cheisteanna a bhain "leis an teorainn" agus faoi ábhair eile.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Taraifí ar Mheicsiceo curtha ar athló ag Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494495-taraifi-ar-mheicsiceo-curtha-ar-athlo-ag-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 11 Márta 2025, d'fhógair Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50%.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le taraifí ar tháirgí as Ceanada a dhúbailt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0311/1501403-trump-le-taraifi-ar-thairgi-as-ceanada-a-dhubailt/|date=2025-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cúpla uair an chloig níos déanaí, ar an 12 Márta, dúirt sé a mhalairt (taraifí 25%).<ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html|teideal=Trump imposes sweeping 25% steel and aluminum tariffs. Canada and Europe swiftly retaliate {{!}} CNN Business|údar=Elisabeth Buchwald|dáta=2025-03-12|language=en|work=CNN|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deir-an-tae-go-mbeadh-taraifi-an-uachtarain-trump-neamhdhleathach-gan-udar-agus-go-ndeanfaidis-dochar/|teideal=Deir an tAE go mbeadh taraifí an Uachtaráin Trump neamhdhleathach, gan údar agus go ndéanfaidís dochar|dáta=2025-02-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> Ar an 6 Bealtaine 2025, thug Trump le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil. "Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann", a dúirt sé le [[Mark Carney]]. Is sárú soiléir ar fhlaitheas Cheanada roinnt d'éilimh Mheiriceá sna cainteanna trádála in 2026: * smacht a bheith ag Meiriceá ar chaidreamh trádála Cheanada le tíortha eile; * cur isteach ar dhlíthe teanga Cheanada. Chonaic pobal Cheanada nach raibh aon rogha acu ach an fód a sheasamh i gcoinne éilimh Trump. Bhí muintir Cheanada den tuairim go raibh "líne nach féidir a thrasnú" ann agus go raibh an líne sin sroichte acu in 2026.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muintir-cheanada-a-meas-faoina-gcumas-ag-trump/|teideal=Muintir Cheanada á meas faoina gcumas ag Trump|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=1 Meán Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-09-01}}</ref> == Baghcat na gCeanadach == Mar fhreagra ar na taraifí agus ar chaint Trump faoin "51ú stát", thosaigh [[Baghcat (agóid)|baghcat]] ó bhun aníos ar earraí Meiriceánacha i gCeanada i mí Feabhra 2025. Faoin bhfeachtas "Buy Canadian" ("Ceannaigh earraí Ceanadacha") thosaigh tomhaltóirí ag lorg táirgí a rinneadh sa bhaile, agus baineadh deochanna meisciúla Meiriceánacha de na seilfeanna i bhformhór na gcúigí, [[Ontario]] agus [[Quebec|Québec]] ina measc. Ba é 15% sciar Cheanada d'easpórtálacha earraí na Stát Aontaithe in 2025, i gcomparáid le meán 18% sna deich mbliana roimhe sin — bearna de bheagnach 60 billiún dollar SAM. Cheannaigh Ceanada 94,148 gluaisteán Meiriceánach níos lú (laghdú 12%), agus thit easpórtálacha cruach na Stát Aontaithe go Ceanada an cúigiú cuid. Ghearr na Ceanadaigh siar go mór ar [[Turasóireacht|thurasóireacht]] sna Stáit Aontaithe freisin. Thit caiteachas cártaí creidmheasa Ceanadacha ar fud na Stát Aontaithe 22%, agus i Vermont ba é 47% an titim. Meastar gur cailleadh idir 13,900 agus 42,100 post i bhfiontair bheaga sna Stáit Aontaithe dá bharr.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-buy-canadian-boycott-exports-travel-trump/|teideal=Canadians are still boycotting U.S. goods. Has it made a difference?|údar=Nathan VanderKlippe|dáta=2026-05-03|language=en|work=The Globe and Mail|dátarochtana=2026-09-02}}</ref> == Cúlra == Tá geilleagar SAM níos mó ná 13 oiread gheilleagar Cheanada. Ina theannta sin, tá Ceanada i bhfad níos spleáiche ar mhargadh Mheiriceá ná mar atá Meiriceá ar Cheanada. In 2025, chuaigh thart ar 73% d'easpórtálacha Cheanada chuig na Stáit Aontaithe, ach ní dheachaigh ach tuairim is 17% d'easpórtálacha SAM go Ceanada.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] * [[Mark Carney]] * [[Taraif]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] j4wx2r9m67vvlx92skw4te0gzf29vuz 1327166 1327165 2026-09-02T08:16:57Z TGcoa 21229 /* Imeachtaí */ 1327166 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:President Donald Trump greets Prime Minister of Canada Mark Carney at the West Wing entrance of the White House (54501166642).jpg|deas|mion|220px|Trump ag fáiltiú roimh [[Mark Carney]], Príomh-Aire Cheanada, ag an Teach Bán, 6 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:Prime Minister Carney Meets With President Trump.webm|deas|mion|220px|Físeán: Mark Carney i gcruinniú le Trump, 6 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:President Donald Trump Participates in a Bilateral Meeting with the Prime Minister of Canada.webm|deas|mion|220px|Físeán: cruinniú déthaobhach idir Trump agus Príomh-Aire Cheanada, 2025]] [[Íomhá:Tariff imposition warning at Shoppers Drug Mart in Canada - 20250405 - 01.jpg|deas|mion|220px|Rabhadh faoi tharaifí i siopa de chuid Shoppers Drug Mart i gCeanada, 2025]] [[Íomhá:Baked in Canada - 20250308-2 (cropped).jpg|deas|mion|220px|Arán a bácáladh i gCeanada]] [[Íomhá:"Buy Canadian Instead" signs at BC Liquor Store in New Westminster.jpg|mion|220x220px|Bourbon na Stát Aontaithe ar bith le fáil]] Chuir [[Donald Trump]] tús le cogadh eacnamaíochta i gcoinne [[Ceanada|Cheanada]] ar an 1 Feabhra 2025, nuair a shínigh sé orduithe feidhmiúcháin ag gearradh [[Taraif|taraife]] 25% ar earraí ó Cheanada, agus taraif 10% ar ola agus ar fhuinneamh.<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.whitehouse.gov/fact-sheets/2025/02/fact-sheet-president-donald-j-trump-imposes-tariffs-on-imports-from-canada-mexico-and-china/|teideal=Fact Sheet: President Donald J. Trump Imposes Tariffs on Imports from Canada, Mexico and China|údar=The White House|dáta=2025-02-02|language=en-US|work=The White House|dátarochtana=2026-09-02}}</ref><ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://www.bnnbloomberg.ca/business/economics/2025/02/10/a-timeline-of-canada-u-s-tariffs-on-steel-and-aluminum/|teideal=A timeline of Canada-U.S. tariffs on steel and aluminum|údar=The Canadian Press|dáta=2025-02-11|language=en-CA|work=BNN Bloomberg|dátarochtana=2026-09-02}}</ref> San óráid insealbhaithe a thug sé i gCaipeatól na Stát Aontaithe ar an 20 Eanáir 2025, gheall sé go ngearrfadh na Stáit Aontaithe "taraifí agus cánacha ar thíortha iasachta". Mhol Trump go minic gur chóir do Cheanada a bheith ina "51ú stát" de chuid na Stát Aontaithe. == Cúlra == Tá geilleagar SAM níos mó ná 13 oiread gheilleagar Cheanada. Ina theannta sin, tá Ceanada i bhfad níos spleáiche ar mhargadh Mheiriceá ná mar atá Meiriceá ar Cheanada. In 2025, chuaigh thart ar 73% d'easpórtálacha Cheanada chuig na Stáit Aontaithe, ach ní dheachaigh ach tuairim is 17% d'easpórtálacha SAM go Ceanada.<ref name=":2" /> == Imeachtaí == D'fhógair Trump taraif 25% ar chruach agus ar alúmanam i mí Feabhra 2025.<ref name=":5" /><ref name=":4" /> As Ceanada a thagann 50% d'iompórtálacha alúmanaim agus 20% d'iompórtálacha cruach na Stát Aontaithe. Buille ar an mbuille, ghearr Ceanada taraifí idir 10% agus 25% ar earraí ó Mheiriceá.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cogadh trádála ar na bacáin ceaptar a bhuíochas do Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494337-cogadh-tradala-ar-na-bacain-ceaptar-a-bhuiochas-do-trump/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh cosc fiú ar [[Bourbon|bhourbon]] as na Stáit Aontaithe. Níor bhuail Ceanada earnáil na seirbhísí, áfach, go háirithe seirbhísí airgeadais na Stát Aontaithe. (Is ó na Stáit Aontaithe a cheannaíonn Ceanada an chuid is mó dá cuid seirbhísí.) Ansin cuireadh na taraifí a bhí le gearradh ar Cheanada ar athló, tar éis teacht ar "chomhaontú" faoi cheisteanna a bhain "leis an teorainn" agus faoi ábhair eile.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Taraifí ar Mheicsiceo curtha ar athló ag Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494495-taraifi-ar-mheicsiceo-curtha-ar-athlo-ag-trump/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 11 Márta 2025, d'fhógair Trump go raibh sé le taraifí ar chruach agus ar alúmanam as Ceanada a dhúbailt ó 25% go 50%.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Trump le taraifí ar tháirgí as Ceanada a dhúbailt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0311/1501403-trump-le-taraifi-ar-thairgi-as-ceanada-a-dhubailt/|date=2025-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cúpla uair an chloig níos déanaí, ar an 12 Márta, dúirt sé a mhalairt (taraifí 25%).<ref>{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2025/03/12/economy/trump-steel-aluminum-tariffs-hnk-intl/index.html|teideal=Trump imposes sweeping 25% steel and aluminum tariffs. Canada and Europe swiftly retaliate {{!}} CNN Business|údar=Elisabeth Buchwald|dáta=2025-03-12|language=en|work=CNN|dátarochtana=2025-03-12}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deir-an-tae-go-mbeadh-taraifi-an-uachtarain-trump-neamhdhleathach-gan-udar-agus-go-ndeanfaidis-dochar/|teideal=Deir an tAE go mbeadh taraifí an Uachtaráin Trump neamhdhleathach, gan údar agus go ndéanfaidís dochar|dáta=2025-02-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-12}}</ref> Ar an 6 Bealtaine 2025, thug Trump le fios gur mhaith leis Ceanada a ghabháil. "Sílim féin gur pósadh iontach a bheadh ann", a dúirt sé le [[Mark Carney]]. === Baghcat na gCeanadach === Mar fhreagra ar na taraifí agus ar chaint Trump faoin "51ú stát", thosaigh [[Baghcat (agóid)|baghcat]] ó bhun aníos ar earraí Meiriceánacha i gCeanada i mí Feabhra 2025. Faoin bhfeachtas "Buy Canadian" ("Ceannaigh earraí Ceanadacha") thosaigh tomhaltóirí ag lorg táirgí a rinneadh sa bhaile, agus baineadh deochanna meisciúla Meiriceánacha de na seilfeanna i bhformhór na gcúigí, [[Ontario]] agus [[Quebec|Québec]] ina measc. Ba é 15% sciar Cheanada d'easpórtálacha earraí na Stát Aontaithe in 2025, i gcomparáid le meán 18% sna deich mbliana roimhe sin — bearna de bheagnach 60 billiún dollar SAM. Cheannaigh Ceanada 94,148 gluaisteán Meiriceánach níos lú (laghdú 12%), agus thit easpórtálacha cruach na Stát Aontaithe go Ceanada an cúigiú cuid. Ghearr na Ceanadaigh siar go mór ar [[Turasóireacht|thurasóireacht]] sna Stáit Aontaithe freisin. Thit caiteachas cártaí creidmheasa Ceanadacha ar fud na Stát Aontaithe 22%, agus i Vermont ba é 47% an titim. Meastar gur cailleadh idir 13,900 agus 42,100 post i bhfiontair bheaga sna Stáit Aontaithe dá bharr.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-buy-canadian-boycott-exports-travel-trump/|teideal=Canadians are still boycotting U.S. goods. Has it made a difference?|údar=Nathan VanderKlippe|dáta=2026-05-03|language=en|work=The Globe and Mail|dátarochtana=2026-09-02}}</ref> === 2026 === Ba shárú soiléir ar fhlaitheas Cheanada roinnt d'éilimh Mheiriceá sna cainteanna trádála in 2026: * smacht a bheith ag Meiriceá ar chaidreamh trádála Cheanada le tíortha eile; * cur isteach ar dhlíthe teanga Cheanada. Chonaic pobal Cheanada nach raibh aon rogha acu ach an fód a sheasamh i gcoinne éilimh Trump. Bhí muintir Cheanada den tuairim go raibh "líne nach féidir a thrasnú" ann agus go raibh an líne sin sroichte acu in 2026.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muintir-cheanada-a-meas-faoina-gcumas-ag-trump/|teideal=Muintir Cheanada á meas faoina gcumas ag Trump|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=1 Meán Fómhair 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-09-01}}</ref> == Féach freisin == * [[Dara téarma Donald Trump]] * [[Mark Carney]] * [[Taraif]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Stair Cheanada]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Trádáil idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta]] j7jw6nzx1e03r9tfgb8pylpjlhc5t3o 0 128329 1327151 2026-09-01T22:55:47Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Cogadh Trádála Cheanada le Stáit Aontaithe Mheiriceá]] go [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada i]] 1327151 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada i]] sxncyfms2xa6vibz1fanakcirrtgtjq 1327152 1327151 2026-09-01T22:56:33Z TGcoa 21229 Changed redirect target from [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada i]] to [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] 1327152 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] qz5r033hmnlottsulkgp1qnmewghabv 0 128330 1327154 2026-09-01T22:57:07Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada i]] go [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] 1327154 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Cogadh eacnamaíochta de chuid Donald Trump i gcoinne Cheanada]] qz5r033hmnlottsulkgp1qnmewghabv 0 128331 1327170 2026-09-02T10:13:59Z Conradder 34685 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[Paróistí Sibhialta in Éirinn|paróiste sibhialta]] suite s[[na Feá Uachtaracha]], [[Contae Ard Mhacha]] é '''Baile an Mhaoir''' ({{lang-en|Ballymoyer}} nó ''Ballymyre''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/en/2733|teideal=Baile an Mhaoir/Ballymyre|údar=Bunachar Logainmneacha na hÉireann|work=logainm.ie|dátarochtana=02 Meán Fómhair 2026}}</ref>). Tá sé trí mhíle soir ó thuaidh ó Baile Úr|Bh...' 1327170 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[Paróistí Sibhialta in Éirinn|paróiste sibhialta]] suite s[[na Feá Uachtaracha]], [[Contae Ard Mhacha]] é '''Baile an Mhaoir''' ({{lang-en|Ballymoyer}} nó ''Ballymyre''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/en/2733|teideal=Baile an Mhaoir/Ballymyre|údar=Bunachar Logainmneacha na hÉireann|work=logainm.ie|dátarochtana=02 Meán Fómhair 2026}}</ref>). Tá sé trí mhíle soir ó thuaidh ó [[Baile Úr|Bhaile Úr]]. Tá sráidbhaile [[Corr Leacht|na Croise Báine]] sa pharóiste sibhialta, agus tá ocht mbaile fearainn seo a leanas aige: {{div col}} *Achadh an Choirce *Baile an Táite *Baile an Teampaill *Cabhán na Cille *Cnoc an Mheannáin *Corr Leacht *Loirgneach *Ucht Leacan {{div col end}} == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Baile an Mhaoir}} [[Catagóir:Bailte in Éirinn]] [[Catagóir:Bailte i gContae Ard Mhacha]] 1zj9clb77tsm7gd1lwbgko6mzjtd61e